title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 15 grudnia 2005 r.#Postępowania karne przeciwko Claude Nadin, Nadin-Lux SA (C-151/04) i Jean-Pascal Durré (C-152/04).#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal de police de Neufchâteau - Belgia.#Swobodny przepływ osób i usług - Pojęcie "pracownika" - Konieczność istnienia stosunku podporządkowania - Pojazd mechaniczny - Pozostawienie do dyspozycji pracownikowi przez pracodawcę - Pojazd zarejestrowany za granicą - Pracodawca mający siedzibę w innym Państwie Członkowskim - Rejestracja i opodatkowanie pojazdów mechanicznych.#Sprawy połączone C-151/04 oraz C-152/04.

text:
      Sprawy połączone C-151/04 i C-152/04
      Postępowanie karne
      przeciwko
      Claude’owi Nadinowi i in.
      (wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez tribunal de police de Neufchâteau)
      Swobodny przepływ osób i usług – Pojęcie „pracownika” – Konieczność istnienia stosunku podporządkowania – Pojazd mechaniczny – Oddanie do dyspozycji pracownikowi przez pracodawcę – Pojazd zarejestrowany za granicą – Pracodawca mający siedzibę w innym państwie członkowskim – Rejestracja i opodatkowanie pojazdów mechanicznych
      Opinia rzecznika generalnego F.G. Jacobsa przedstawiona w dniu 26 maja 2005 r.  I‑0000
      Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 15 grudnia 2005 r.  I‑0000
      Streszczenie wyroku
      Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Ograniczenia – Uregulowanie krajowe nakazujące osobie prowadzącej działalność
            na własny rachunek, mającej miejsce zamieszkania na terytorium krajowym, zarejestrowanie samochodu udostępnionego przez pracodawcę
            mającego siedzibę w innym państwie członkowskim – Niedopuszczalność – Względy uzasadniające – Brak
      (art. 43 WE)
      Artykuł 43 WE sprzeciwia się temu, aby uregulowania krajowe jednego państwa członkowskiego nakładały na osobę prowadzącą działalność
         na własny rachunek, zamieszkałą w tym państwie członkowskim, obowiązek zarejestrowania w nim pojazdu należącego do spółki,
         oddanego tej osobie do dyspozycji przez zatrudniającą ją spółkę mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, jeżeli pojazd
         należący do spółki nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego wykorzystywania w tym państwie członkowskim, ani też w rzeczywistości
         nie jest wykorzystywany w ten sposób.

      Zwalczanie unikania opodatkowania, zapobieganie nadużyciom, potrzeba istnienia wiarygodnej identyfikacji, bezpieczeństwo ruchu
         drogowego czy nawet polityka ochrony środowiska nie mogą uzasadniać takiego obowiązku rejestracji.

      (por. pkt 44, 45, 48, 49, 52, 55 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 15 grudnia 2005 r. (*)

      Swobodny przepływ osób i usług – Pojęcie „pracownika” – Konieczność istnienia stosunku podporządkowania – Pojazd mechaniczny – Oddanie do dyspozycji pracownika przez pracodawcę – Pojazd zarejestrowany za granicą – Pracodawca mający siedzibę w innym państwie członkowskim – Rejestracja i opodatkowanie pojazdów mechanicznych
      W sprawach połączonych C‑151/04 i C‑152/04
      mających za przedmiot wnioski o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone przez tribunal
         de police de Neufchâteau (Belgia) postanowieniami z dnia 16 stycznia 2004 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 25 marca
         2004 r., w postępowaniach karnych przeciwko:

      Claude'owi Nadinowi,
      Nadin-Lux SA (C‑151/04)
      oraz
      Jeanowi-Pascalowi Durrému (C‑152/04),
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, K. Schiemann, N. Colneric (sprawozdawca), J. N. Cunha Rodrigues i E. Levits, sędziowie,
      rzecznik generalny: F. G. Jacobs,
      sekretarz: K. Sztranc, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 24 lutego 2005 r.
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –       w imieniu J.-P. Durrégo przez J.-F. Cartuyvels, avocat,
      –       w imieniu rządu belgijskiego przez E. Dominkovits, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez B. van de Walle
         de Ghelcke, avocat,

      –       w imieniu rządu fińskiego przez T. Pynnä oraz A. Guimaraes-Purokoski, działające w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez C. White oraz K. Manjiego, działających w charakterze pełnomocników, oraz przez
         P. Whipple, barrister,

      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich, przez D. Martina oraz N. B. Rasmussena, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 26 maja 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 10, 39, 43 i 49 WE.
      2       Wnioski te zostały złożone w ramach dwóch postępowań karnych toczących się przeciwko C. Nadinowi i J.-P. Durrému, zamieszkałym
         w Belgii, o naruszenie uregulowania belgijskiego przewidującego obowiązek zarejestrowania w Belgii pojazdów należących do
         spółki, oddanych im do dyspozycji przez zatrudniające ich spółki mające siedzibę w innym państwie członkowskim.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3       Artykuł 10 WE stanowi:
      „Państwa członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki ogólne lub szczególne w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających
         z niniejszego Traktatu lub z działań instytucji Wspólnoty. Ułatwiają one Wspólnocie wypełnianie jej zadań.

      Powstrzymują się one od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu celów niniejszego Traktatu”.
      4       Artykuł 39 WE brzmi:
      „1. Zapewnia się swobodę przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty.
      2. Swoboda ta obejmuje zniesienie wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową między pracownikami państw
         członkowskich w zakresie zatrudnienia, wynagrodzenia i innych warunków pracy.

      3. Z zastrzeżeniem ograniczeń uzasadnionych względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego,
         swoboda ta obejmuje prawo:

      a)      ubiegania się o rzeczywiście oferowane miejsca pracy,
      b)      swobodnego przemieszczania się w tym celu po terytorium państw członkowskich,
      c)      przebywania w jednym z państw członkowskich w celu podjęcia tam pracy, zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi
         dotyczącymi zatrudniania pracowników tego państwa,

      d)      pozostawania na terytorium państwa członkowskiego po ustaniu zatrudnienia, na warunkach ustalonych przez Komisję w rozporządzeniach
         wykonawczych.

      4. Postanowienia niniejszego artykułu nie mają zastosowania do zatrudnienia w administracji publicznej”.
      5       Artykuł 43 WE przewiduje:
      „Ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego
         są zakazane w ramach poniższych postanowień. Zakaz ten obejmuje również ograniczenia w tworzeniu agencji, oddziałów lub filii
         przez obywateli danego państwa członkowskiego, ustanowionych na terytorium innego państwa członkowskiego.

      Z zastrzeżeniem postanowień rozdziału dotyczącego kapitału, swoboda przedsiębiorczości obejmuje podejmowanie i wykonywanie
         działalności prowadzonej na własny rachunek, jak również zakładanie i zarządzanie przedsiębiorstwami, a zwłaszcza spółkami
         w rozumieniu artykułu 48 akapit drugi, na warunkach określonych przez ustawodawstwo państwa przyjmującego dla własnych obywateli”.

      6       Artykuł 49 WE akapit pierwszy stanowi:
      „W ramach poniższych postanowień ograniczenia w swobodnym świadczeniu usług wewnątrz Wspólnoty są zakazane w odniesieniu do
         obywateli państw członkowskich mających swe przedsiębiorstwo w państwie Wspólnoty innym niż państwo odbiorcy świadczenia”.

       Uregulowania krajowe
      7       Artykuł 1 arrêté royal (belgijskiego rozporządzenia królewskiego) z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie rejestracji pojazdów (Moniteur belge z 8 sierpnia 2001 r., str. 27031) stanowi:

      „Dla celów stosowania niniejszego dekretu należy rozumieć przez:
      […]
      27°      stałe przedsiębiorstwo:
      –       trwałe i materialne przedsiębiorstwo, w którym znajduje się siedziba lub zarząd osoby prawnej, lub miejsce, w którym większość
         jej organów się gromadzi i podejmuje decyzje, bądź też miejsce w którym prowadzi ona istotną część swojej działalności gospodarczej
         lub istotną część celu spółki, bądź również miejsce, w którym osoba ta jest reprezentowana przez większą liczbę osób fizycznych
         działających w jej imieniu lub na jej rachunek”.

      8       Artykuł 3 arrêté royal stanowi:
      „§ 1      Osoby zamieszkałe w Belgii rejestrują pojazdy, które chcą dopuścić do ruchu w Belgii, w rejestrze pojazdów, o którym mowa
         w art. 6, także wówczas, gdy pojazdy te zostały już zarejestrowane za granicą.

      Zamieszkanie w Belgii oznacza, że osoby te spełniają następujące warunki:
      a)      są wpisane do rejestru ludności w jednej z belgijskich gmin;
      b)      są wpisane do belgijskiego rejestru handlowego lub belgijskiego rejestru rzemieślniczego jako osoba fizyczna lub prawna;
      c)      są osobami prawnymi niewpisanymi do belgijskiego rejestru handlowego lub rzemieślniczego, utworzonego przez prawo międzynarodowe
         lub na jego podstawie, na podstawie prawa innego państwa lub prawa belgijskiego i posiadają stałe przedsiębiorstwo w Belgii,
         gdzie następuje używanie i korzystanie z pojazdu.

      § 2.      W poniżej wymienionych przypadkach nie ma jednak, obowiązku rejestracji w Belgii pojazdów, które zostały zarejestrowane za
         granicą i dopuszczone do ruchu przez osoby, o których mowa w § 1:

      […]
      2°      pojazd jest używany przez osobę fizyczną w celu wykonywania przez nią zawodu i jest zarejestrowany za granicą pod nazwiskiem
         zagranicznego właściciela, z którym osoba ta jest związana umową o pracę; w samochodzie powinno się znajdować zaświadczenie
         wydane przez organ właściwy w sprawach podatku VAT [zwane dalej »zaświadczeniem VAT«]; szczegółowe warunki korzystania z pojazdów
         określane są przez Ministre des Finances (ministra finansów)”.

      9       Artykuł 14 pisma okólnego nr 1/2000 belgijskiego organu administracji skarbowej z dnia 3 maja 2000 r. zatytułowanego „Używanie
         pojazdów w Belgii – Procedura transferu i procedura nietransferowa” stanowi:

      „Pojazdy, których dotyczy niniejsze pismo, to wszystkie pojazdy silnikowe, które jako pojazdy należące do przedsiębiorstwa
         nie odpowiadają definicji przyjętej poniżej w pkt 12. Chodzi między innymi o samochody, samochody ciężarowo‑osobowe, furgonetki
         osobowe, samochody terenowe, itp.

      Jeżeli pojazdy te są używane przez osoby fizyczne zamieszkujące w Belgii ze względów zawodowych na polecenie ich pracodawcy
         mającego siedzibę w innym państwie członkowskim, w stosunku do tych pojazdów stosuje się procedurę nietransferową na podstawie
         art. 12a akapit drugi pkt 7 Code de la T.V.A.[kodeksu VAT] w zakresie, w jakim znalazłaby zastosowanie procedura czasowego
         dopuszczenia z całkowitym zwolnieniem z cła importowego, gdyby samochód ten został sprowadzony do Belgii z kraju trzeciego.
         Samochód ten może być ponadto używany w celach prywatnych przez pracownika zamieszkałego w Belgii, o ile wykorzystanie to
         ma dodatkowy i okazyjny charakter w stosunku do wykorzystania w celach zawodowych i wykorzystanie takie zostało przewidziane
         w umowie o pracę.

      Do pojazdów tych można zastosować szczególną procedurę zwolnienia przy tymczasowym dopuszczeniu i ipso facto procedurę nietransferową
         tylko wtedy, gdy zostały spełnione szczegółowe warunki określone w pkt 15”.

      10     Rzeczone pismo okólne wymienia w art. 15 warunki, które powinny zostać spełnione w celu skorzystania z procedury tymczasowego
         dopuszczenia, i przewiduje w szczególności, że:

      „[…]
      b)      pojazd powinien być własnością pracodawcy. Pojazdów najętych lub wziętych w leasing dotyczy pkt 9 powyżej;
      […]
      f)      jeżeli korzystający kieruje spółką (jest zarządzającym lub dyrektorem), może on powoływać się na szczególną procedurę, o ile
         posiada status pracownika, a co za tym idzie, jeżeli wykaże, iż istnieje stosunek podporządkowania pomiędzy nim a spółką.
         Istnienie stosunku podporządkowania oznacza, że kierujący spółką wykaże, iż podlega innej osobie reprezentującej spółkę lub
         organowi tej spółki (zarządowi, komitetowi wykonawczemu, radzie zarządzającej, [...]), posiadającym pozycję władczą, w stosunku
         do której kierujący spółką nie ma żadnej mocy decyzyjnej. W ten sposób osoby prowadzące spółkę jednoosobową, członkowie‑założyciele
         spółki lub główni udziałowcy są we wszystkich przypadkach wyłączeni spod procedury szczególnej”.

      11     Artykuł 9 zdanie pierwsze pisma okólnego stanowi:
      „W przypadku gdy wynajęty lub leasingowany samochód jest oddawany przez zagranicznego pracodawcę do korzystania zamieszkałemu
         w Belgii pracownikowi, który może domagać się objęcia go procedurą szczególną ustanowioną w pkt 14 i 15, pracownik ten może
         wystąpić o zaświadczenie na warunkach tam określonych i z zachowaniem ustanowionych formalności”.

      12     W Belgii rozmaite podatki od pojazdów mechanicznych są ściśle związane z rejestracją. W ten sam sposób pojazd podlega przy
         rejestracji podatkowi od dopuszczenia go do ruchu na podstawie art. 94 akapit pierwszy pkt 1 code des taxes assimilées aux
         impôts sur les revenus (ustawy o podatkach podobnych do podatku dochodowego, zwanej dalej „CTA”).

      13     Przepis ten stanowi:
      „Ustanawia się na rzecz państwa podatek zrównany z podatkiem dochodowym od:
      1°      samochodów, samochodów osobowo-ciężarowych, furgonetek osobowych, motocykli, tak jak zostały one zdefiniowane w przepisach
         dotyczących rejestracji pojazdów silnikowych i przyczep, o ile pojazdy te są lub muszą zostać zaopatrzone w tablicę rejestracyjną
         inną niż »jazda próbna«, »handlowiec« lub tablicę czasową inną niż międzynarodowa tablica rejestracyjna wydana na podstawie
         niniejszych przepisów”.

      14     Artykuł 99 ust. 1 CTA stanowi:
      „Pojazdy, o których mowa w art. 94 ust. 1, uznaje się za dopuszczone do ruchu na drogach publicznych Belgii od chwili, gdy
         zostaną bądź powinny zostać wpisane do rejestru prowadzonego przez Office de la circulation routière [urząd ruchu drogowego]”.

      15     Artykuł 21 CTA regulujący podatek od ruchu drogowego pojazdów samochodowych stanowi:
      „Podatek jest uiszczany przez osobę fizyczną lub prawną, która jest lub która ma być wymieniona w dowodzie rejestracyjnym
         przez czas, w którym pojazd ten jest lub ma być zarejestrowany na nazwisko tej osoby w rejestrze prowadzonym przez Direction
         pour l’immatriculation des véhicules [Dyrekcję ds. rejestracji pojazdów].

      Pojazdy, o których mowa w akapicie pierwszym to samochody, samochody osobowo‑ciężarowe, wolnobieżne samochody osobowo‑ciężarowe,
         furgonetki osobowe, karetki, motocykle, silnikowe pojazdy trzykołowe, silnikowe pojazdy czterokołowe, lekkie pojazdy ciężarowe,
         wolnobieżne lekkie pojazdy ciężarowe, przyczepy pod łodzie, przyczepy kempingowe, pojazdy kempingowe, przyczepy i półprzyczepy
         o maksymalnej dopuszczalnej masie do 3 500 kg”.

       Postępowania przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
       Sprawa C‑151/04
      16     C. Nadin, obywatel belgijski, zamieszkuje w Belgii, lecz pracuje w Luksemburgu jako delegowany członek zarządu spółki Nadin‑Lux SA.
      17     W dniu 21 marca 2002 r., gdy prowadził pojazd zarejestrowany w Wielkim Księstwie Luksemburga będący własnością spółki mającej
         siedzibę w Luksemburgu Crédit Lease SA., został zatrzymany w Belgii w celu przeprowadzenia kontroli przez służby ds. cła i podatku
         akcyzowego.

      18     W trakcie postępowania karnego toczącego się przed sądem odsyłającym oświadczył on, iż pojazd został zakupiony przez spółkę
         Nadin‑Lux SA, że on sam podpisał formularz zamówienia, oraz że zapłaty za pojazd dokonała spółka Crédit Lease SA. Posiadał
         on umowę najmu na okres około 42 miesięcy, który rozpoczął się w styczniu 2000 r.

      19     Z akt dołączonych do postanowienia odsyłającego wynika również, że zainteresowany wystąpił o zaświadczenie dotyczącego podatku
         VAT, którego wydania odmówiono mu jednak na tej podstawie, iż sprawował funkcję członka zarządu zatrudniającej go spółki.

      20     Oskarżono go o to, że w dniu 21 marca 2002 r. korzystał w celu wykonywania swojego zawodu z pojazdu zarejestrowanego za granicą
         na nazwisko zagranicznego właściciela, z którym jest on związany umową o pracę, przy czym nie posiadał zaświadczenia dotyczącego
         podatku VAT.

      21     C. Nadin zwraca uwagę na to, że powinien zostać uznany za pracownika wspólnotowego.
       Sprawa C‑152/04
      22     J.‑P. Durré, obywatel belgijski, zamieszkuje w Belgii, lecz pracuje w Luksemburgu dla spółki Delisalade SA.
      23     W dniu 15 marca 2002 r., gdy prowadził pojazd zarejestrowany w Luksemburgu na spółkę Delisalde SA, został zatrzymany w Belgii
         w celu przeprowadzenia kontroli przez służby ds. cła i podatku akcyzowego.

      24     Podczas kontroli J.-P. Durré przedstawił zaświadczenie swojego pracodawcy dotyczące korzystania z pojazdu, podpisane przez
         luksemburski organ zabezpieczenia społecznego. Istniejąca pomiędzy zainteresowanym a pracodawcą umowa o pracę przewiduje,
         że pracodawca odda pracownikowi do dyspozycji pojazd, oraz że pojazd ten może być używany dodatkowo do celów prywatnych. J.‑P. Durré
         nie posiadał zaświadczenia dotyczącego podatku VAT.

      25     Początkowo spółka Delisalade SA była jednoosobową spółką z ograniczoną odpowiedzialnością utworzoną przez J.‑P. Durrégo, która
         następnie przekształcona została w 1997 r. w spółkę akcyjną, w której zainteresowany jest akcjonariuszem mniejszościowym i zarządzającym.

      26     J.‑P. Durré jest oskarżony o to, że 15 marca 2002 r., zamieszkując w Belgii, nie dopełnił obowiązku zarejestrowania pojazdu,
         który chciał wprowadzić do ruchu w Belgii, pomimo że pojazd ten był zarejestrowany za granicą.

      27     J.‑P. Durré zwrócił również uwagę, że powinien być uznany za pracownika wspólnotowego.
      28     W tych okolicznościach tribunal de police de Neufchâteau postanowił zawiesić postępowanie w obydwu sprawach i skierował do
         Trybunału następujące pytanie prejudycjalne:

      „Czy art. 10, 39, 43 i 49 Traktatu EWG sprzeciwiają się temu, aby państwo członkowskie wydało przepisy nakładające na pracownika
         zamieszkującego na jego terytorium obowiązek zarejestrowania w nim pojazdu nawet wówczas, gdy pojazd stanowi własność jego
         pracodawcy, spółki zarejestrowanej w innym państwie członkowskim, z którą pracownika tego łączy umowa o pracę, w której jednak
         jednocześnie jest on akcjonariuszem, sprawuje funkcję członka zarządu, pełnomocnika do spraw zwykłego zarządu lub podobną
         funkcję?”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      29     Sąd odsyłający w istocie zmierza do uzyskania odpowiedzi, czy art. 10, 39, 43 i 49 WE sprzeciwiają się nałożonemu na osobę
         zamieszkałą w jednym państwie członkowskim obowiązkowi zarejestrowania w tym państwie pojazdu należącego do spółki, oddanego
         mu do dyspozycji przez zatrudniającą go spółkę mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, gdy pracownik zatrudniony na
         podstawie umowy o pracę jest jednocześnie akcjonariuszem bądź dyrektorem, bądź też osobą zarządzającą tą spółką.

       W przedmiocie statusu pracownika najemnego i osoby prowadzącej działalność na własny rachunek
      30     Podczas gdy pracownicy najemni zostali objęci art. 39 WE, o osobach prowadzących działalność gospodarczą stanowi art. 43 WE.
      31     Ponieważ cechą istotną stosunku pracy w rozumieniu art. 39 WE jest okoliczność, że przez określony czas jedna osoba świadczy
         pracę na rzecz drugiej osoby i pod jej kierownictwem, w zamian za co otrzymuje wynagrodzenie, każda działalność, którą osoba
         wykonuje poza stosunkiem podporządkowania, musi zostać zaklasyfikowana jako działalność osoby prowadzącej działalność na własny
         rachunek w rozumieniu art. 43 WE (zob. wyrok z dnia 20 listopada 2001 r. w sprawie C‑268/99, Jany i in., Rec. str. I‑8615,
         pkt 34 i powołane tam orzecznictwo).

      32     Do Trybunału nie należy ustalenie tego, czy w postępowaniu przed sądem krajowym istnieje stosunek podporządkowania.
      33     Ponieważ ustawodawstwo rozpatrywane w niniejszej sprawie umożliwia pracownikowi najemnemu zamieszkałemu w Belgii poruszanie
         się po terytorium belgijskim pojazdem należącym do spółki, oddanym mu do dyspozycji przez pracodawcę mającego siedzibę w innym
         państwie członkowskim, należy zbadać, czy wyłączenie tej możliwości w stosunku do osoby prowadzącej działalność na własny
         rachunek jest sprzeczne z art. 43 WE.

       W kwestii istnienia ograniczenia swobody przepływu osób prowadzących działalność na własny rachunek
      34     Ogół przepisów traktatu WE dotyczących swobody przepływu osób ma na celu ułatwienie obywatelom Wspólnoty wykonywania wszelkiego
         rodzaju działalności zawodowej na całym terytorium Wspólnoty i zabrania stosowania środków, które mogłyby stawiać obywateli
         Wspólnoty w niekorzystnym położeniu w sytuacji, w której chcieliby oni podjąć działalność gospodarczą na terytorium innego
         państwa członkowskiego (zob. wyrok z dnia 15 września 2005 w sprawie C‑464/02 Komisja przeciwko Danii, Zb.Orz. str. I‑7929,
         pkt 34 i powołane tamże orzecznictwo).

      35     Przepisy, które uniemożliwiają lub zniechęcają obywatela jednego państwa członkowskiego do opuszczenia jego państwa pochodzenia
         w celu skorzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się, stanowią ograniczenie w korzystaniu z tej swobody, mimo że stosuje
         się je niezależnie od przynależności państwowej zainteresowanych pracowników (wyrok z dnia 15 grudnia 1995 r. w sprawie C‑415/93
         Bosman, Rec. str. I‑4921, pkt 96, oraz ww. wyrok w sprawie Dania przeciwko Komisji pkt 35).

      36     Jeżeli chodzi o obowiązek zarejestrowania w Danii pojazdu należącego do spółki, oddanego przez spółkę mającą siedzibę w innym
         państwie członkowskim do dyspozycji pracowników najemnych zamieszkałych w Danii, Trybunał orzekł, że obowiązek ten stanowi
         ograniczenie swobody przepływu pracowników (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii). Nie budzi wątpliwości, że obowiązek
         rejestracji, z którym mamy do czynienia w postępowaniach przed sądem krajowym, również stanowi ograniczenie swobody przepływu
         osób, ponieważ nakłada ten obowiązek na osoby prowadzące działalność na własny rachunek.

      37     W rzeczywistości bowiem stanowi on przeszkodę dla osób zamieszkałych w Belgii w dostępie do prowadzenia działalności na własny
         rachunek w innych państwach członkowskich, a tym samym jest w stanie zniechęcić te osoby do realizacji prawa do swobodnego
         przemieszczania się.

      38     W przeciwieństwie do tego, co twierdzi rząd belgijski, obowiązek rejestracji nie przestaje być ograniczeniem z tego powodu,
         że spółka mająca siedzibę w innym państwie członkowskim może uzyskać rejestrację pojazdu należącego do spółki we własnym imieniu
         w Belgii, nie posiadając tam stałego przedsiębiorstwa, celem uniknięcia obowiązku rejestracji przez osobę zarządzającą spółką.

      39     Tego rodzaju przepis jest dopuszczalny jedynie w drodze odstępstwa z przyczyn wyraźnie wymienionych w art. 46 ust. 1 WE, lub
         jeśli służy słusznemu celowi zgodnemu z Traktatem, a jego zastosowanie jest uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego.
         Jednak ponadto w takim przypadku przepis taki powinien być właściwy dla zagwarantowania realizacji danego celu i nie powinien
         wykraczać poza to, co jest niezbędne dla jego osiągnięcia (zob. podobnie w szczególności ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko
         Danii, pkt 53 i powołane tam orzecznictwo).

       W przedmiocie uzasadnienia ograniczenia swobodnego przepływu osób
      40     Z zastrzeżeniem wyjątków, które nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, nie dokonano harmonizacji w zakresie opodatkowania
         pojazdów samochodowych. państwa członkowskie mogą zatem swobodnie wykonywać przysługującą im kompetencję podatkową w tej dziedzinie,
         pod warunkiem że wykonanie to nastąpi z poszanowaniem prawa wspólnotowego (wyrok z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie C‑451/99
         Cura Anlagen, Rec. str. I‑3193, pkt 40).

      41     Z pkt od 75 do 78 ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Danii wynika, że państwo członkowskie może opodatkować przy rejestracji
         pojazd należący do spółki, oddany do dyspozycji zamieszkującego w tym państwie pracownika przez spółkę mającą siedzibę w innym
         państwie członkowskim, gdy pojazd zasadniczo przeznaczony jest do stałego używania na terytorium pierwszego państwa członkowskiego,
         lub gdy w rzeczywistości jest używany w taki sposób.

      42     Do sądu krajowego należy ocena, czy dani pracownicy w taki właśnie sposób korzystali z oddanych do ich dyspozycji pojazdów.
      43     Odpowiedź przecząca będzie oznaczała, że zasada swobody przepływu osób sprzeciwia się obowiązkowi rejestracji takiemu jak
         w sprawach przed sądem krajowym, oraz że argumenty powołane w tych sprawach, w szczególności przez rząd belgijski, nie uzasadniają
         takiego obowiązku.

      44     Po pierwsze, z pkt 80 i 81 ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Danii wynika, że jeżeli nie zostały spełnione warunki wymienione
         w pkt 39 niniejszego wyroku, cel w postaci zwalczania unikania opodatkowania nie uzasadnia podatku oraz, co za tym idzie,
         obowiązku rejestracji w sytuacji, z jaką mamy do czynienia w sprawach przed sądem krajowym.

      45     Jeżeli chodzi o zapobieganie nadużyciom, to z orzecznictwa, a w szczególności z wyroku z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie C‑212/97
         Centros (Rec. str. I‑1459, pkt 24) wynika, że państwo członkowskie może zastosować środki mające na celu udaremnienie prób
         niezgodnego z prawem obchodzenia przez niektórych spośród jego obywateli, zasłaniających się prawami wynikającymi z Traktatu,
         ustawodawstwa krajowego oraz uniemożliwienie podmiotom takiego korzystania z norm wspólnotowych, które stanowiłoby nadużycie
         lub oszustwo.

      46     Jednak okoliczność, że pracownik zamieszkujący w Belgii używa na terytorium tego państwa pojazdu należącego do spółki, oddanego
         mu do dyspozycji przez zatrudniającą go spółkę mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, nie może uzasadniać przyjęcia
         ogólnego domniemania wystąpienia nadużycia (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Dani, pkt 67).

      47     Ponadto zgodnie z orzecznictwem Trybunału art. 39 i 49 WE zapewniają tę samą ochronę prawną (wyrok z dnia 5 lutego 1991 r.
         w sprawie C‑363/89, Roux, Rec. str. I‑273, pkt 23).

      48     Jeżeli chodzi o argument dotyczący potrzeby istnienia wiarygodnej identyfikacji, to należy stwierdzić, że obowiązek rejestracji
         pojazdów należących do spółek mających siedzibę w innym państwie członkowskim w celu zagwarantowania wiarygodnej identyfikacji
         właścicieli tych pojazdów wykracza poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tego celu. W rzeczywistości bowiem skoro wszystkie
         państwa członkowskie posiadają system identyfikacji właścicieli pojazdów, to wydaje się, że możliwa jest identyfikacja właściciela
         pojazdu bez względu na to, w którym państwie członkowskim pojazd ten jest zarejestrowany.

      49     Jeśli zaś chodzi o argument dotyczący bezpieczeństwa ruchu drogowego, to w rzeczywistości należy ono do nadrzędnych względów
         interesu ogólnego, które mogą uzasadniać ograniczenie swobodnego przepływu osób (zob. ww. wyrok w sprawie C‑451/99 Cura Anlagen,
         pkt 59).

      50     Jednak gdy pojazd został poddany kontroli technicznej w państwie członkowskim, zasada równoważności i wzajemnego uznawania
         ustanowiona w art. 3 ust. 2 dyrektywy Rady 96/96/WE z dnia 20 grudnia 1996 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich
         dotyczących badań przydatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep (Dz.U. 1997, L 46, str. 1) wymaga, aby
         każde państwo członkowskie uznawało dowód wtedy wydany, przy czym nie sprzeciwia się to wprowadzeniu przez nie dodatkowych
         badań w celu dokonania rejestracji na ich terytorium, o ile ów dowód nie obejmuje już tych badań (ww. wyrok w sprawie Cura
         Anlagen, pkt 62).

      51     Pomimo że Trybunał dopuścił możliwość dodatkowych badań w celu rejestracji na terytorium państw członkowskich, o ile badań
         tych nie obejmuje już świadectwo kontroli technicznej, to z rozpatrywanego uregulowania belgijskiego nie wynika, by obowiązek
         rejestracji przewidziany był w celach związanych z bezpieczeństwem na drogach.

      52     Jeżeli chodzi o argument dotyczący polityki ochrony środowiska, to z pkt 68 ww. wyroku w sprawie Cura Anlagen wynika bezspornie,
         że podatek od konsumpcji, jaki był rozpatrywany w sprawie zakończonej tym wyrokiem, może służyć celowi o charakterze interesu
         ogólnego, polegającemu na zniechęceniu do zakupu lub posiadania pojazdów o dużym zużyciu paliwa. Jednak, po pierwsze, rząd
         Zjednoczonego Królestwa nie wyjaśnił, w jaki sposób można było chronić środowisko poprzez obowiązek rejestracji, jaki był
         rozważany w sprawach przed sądem krajowym, a po drugie rząd belgijski w istocie uzasadnił wymóg rejestracji pojazdu należącego
         do spółki względami podatkowymi.

      53     Jeżeli pojazd należący do spółki nie jest używany na warunkach wymienionych powyżej w pkt 41 niniejszego wyroku, to tym bardziej
         rozpatrywany tu obowiązek rejestracji nie jest usprawiedliwiony w sytuacji, gdy osoba prowadząca działalność na własny rachunek
         może wykorzystywać pojazd należący do spółki dodatkowo do celów prywatnych (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii,
         pkt 51).

      54     W tych okolicznościach zbędne jest dokonywanie analizy art. 10 i 49 WE.
      55     W świetle wszystkich powyższych rozważań na przedstawione pytanie należy odpowiedzieć, że art. 43 WE sprzeciwia się temu,
         aby uregulowania krajowe jednego państwa członkowskiego, taki jak te rozważane w sprawach przed sądem krajowym, nakładały
         na osobę prowadzącą działalność na własny rachunek, zamieszkałą w tym państwie członkowskim, obowiązek zarejestrowania w nim
         pojazdu należącego do spółki, oddanego tej osobie do dyspozycji przez zatrudniającą ją spółkę, mającą siedzibę w innym państwie
         członkowskim, jeżeli pojazd należący do spółki nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego wykorzystywania w tym państwie
         członkowskim, ani też w rzeczywistości nie jest wykorzystywany w ten sposób.

       W przedmiocie kosztów
      56     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 43 WE sprzeciwia się temu, aby uregulowania krajowe jednego państwa członkowskiego, takie jak te rozważane w sprawach
            przed sądem krajowym, nakładały na osobę prowadzącą działalność na własny rachunek, zamieszkałą w tym państwie członkowskim,
            obowiązek zarejestrowania w nim pojazdu należącego do spółki, oddanego tej osobie do dyspozycji przez zatrudniającą ją spółkę,
            mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, jeżeli pojazd należący do spółki nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego
            wykorzystywania w tym państwie członkowskim, ani też w rzeczywistości nie jest wykorzystywany w ten sposób.
      Podpisy
      * Język postępowania: francuski.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 28 kwietnia 1999 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego. # Sprawa C-250/98.


Wyrok Sądu (szósta izba) z dnia 12 kwietnia 2013 r. # Eesti Autorite Ühing przeciwko Komisji Europejskiej. # Konkurencja - Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki - Prawa autorskie dotyczące publicznego wykonania utworów muzycznych w drodze przekazu internetowego, satelitarnego i retransmisji drogą kablową - Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 81 WE - Podział rynku geograficznego - Porozumienia dwustronne między krajowymi organizacjami zbiorowego zarządzania - Uzgodniona praktyka polegająca na wyłączeniu możliwości przyznawania licencji wieloterytorialnych i wielorepertuarowych - Dowód - Domniemanie niewinności. # Sprawa T-416/08.


Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 15 lipca 1993 r. # GruSa Fleisch GmbH & Co. KG przeciwko Hauptzollamt Hamburg-Jonas. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht Hamburg - Niemcy. # Refundacje wywozowe. # Sprawa C-34/92.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 16 lipca 2009 r.#Jacques Damseaux przeciwko państwu belgijskiemu.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal de première instance de Liège - Belgia.#Swobodny przepływ kapitału - Podatek od dochodów kapitałowych -Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania - Obowiązek państw członkowskich na podstawie art. 293 WE.#Sprawa C-128/08.

text:
      Sprawa C‑128/08
      Jacques Damseaux
      przeciwko
      państwu belgijskiemu
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez tribunal de première instance de Liège)
      Swobodny przepływ kapitału – Podatek od dochodów kapitałowych – Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania – Obowiązek państw członkowskich na podstawie art. 293 WE
      Streszczenie wyroku
      1.        Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice
      (art. 234 WE)
      2.        Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia – Przepisy podatkowe – Opodatkowanie dywidend
      (art. 56 WE)
      1.        Trybunałowi nie przysługuje w ramach art. 234 WE kompetencja do orzekania w przedmiocie ewentualnego naruszenia przez jedno
         z umawiających się państw członkowskich przepisów dwustronnych umów zawartych przez państwa członkowskie w celu zniesienia
         lub złagodzenia negatywnych skutków wynikających ze współistnienia krajowych systemów podatkowych. Trybunał nie może badać
         również relacji pomiędzy przepisem krajowym a przepisami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, ponieważ kwestia ta nie
         należy do zakresu wykładni prawa wspólnotowego.

      (por. pkt 22)
      2.        W zakresie, w jakim prawo wspólnotowe w obecnym kształcie nie przewiduje ogólnych kryteriów służących rozgraniczeniu kompetencji
         pomiędzy państwami członkowskimi dotyczących zniesienia podwójnego opodatkowania w obrębie Wspólnoty Europejskiej, art. 56 WE
         nie sprzeciwia się obowiązywaniu dwustronnej umowy podatkowej, na mocy której dywidendy wypłacone przez spółkę z siedzibą
         w państwie członkowskim akcjonariuszowi mającemu miejsce zamieszkania w innym pastwie członkowskim mogą być przedmiotem opodatkowania
         w obydwu państwach członkowskich i która nie przewiduje ustanowienia po stronie państwa członkowskiego miejsca zamieszkania
         akcjonariusza bezwzględnego obowiązku unikania podwójnego opodatkowaniu w sensie prawnym, które z niej wynika.

      W istocie dywidendy wypłacane przez spółkę z siedzibą w państwie członkowskim akcjonariuszowi mającemu miejsce zamieszkania
         w innym państwie członkowskim mogą być przedmiotem podwójnego opodatkowania w sensie prawnym, jeżeli obydwa państwa członkowskie
         zechcą skorzystać z przysługującej im kompetencji podatkowej i objąć rzeczone dywidendy podatkiem obciążającym akcjonariusza.
         Niekorzystne skutki, które mogą wynikać z równoległego wykonywania kompetencji podatkowych przysługujących różnym państwom
         członkowskim, jeżeli wykonywanie tych kompetencji nie ma charakteru dyskryminującego, nie stanowią ograniczeń zakazanych przez
         traktat.

      W tym względzie w przypadku gdy zarówno w państwie członkowskim źródła dywidendy, jak i w państwie członkowskim miejsca zamieszkania
         akcjonariusza rzeczone dywidendy podlegają opodatkowaniu, uznanie, że unikanie takiego podwójnego opodatkowania należy bezwzględnie
         do państwa członkowskiego miejsca zamieszkania, oznaczałoby przyznanie pierwszeństwa w opodatkowaniu tego typu dochodów w państwie
         członkowskim źródła. Chociaż taki rozdział kompetencji byłby zgodny w szczególności z zasadami praktyki przyjętej w prawie
         międzynarodowym, która wyrażona została w modelowej konwencji w sprawie podatku od dochodu i majątku opracowanej przez Organizację
         Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), nie ulega wątpliwości, że prawo wspólnotowe w obecnym kształcie i w omawianej sytuacji
         nie przewiduje ogólnych kryteriów służących rozgraniczeniu kompetencji pomiędzy państwami członkowskimi dotyczących zniesienia
         podwójnego opodatkowania w obrębie Wspólnoty Europejskiej. W rezultacie, o ile państwo członkowskie nie może powoływać się
         na dwustronną umowę w celu uniknięcia obowiązków, które na nim ciążą na mocy traktatu, fakt, że zarówno w państwie członkowskim
         źródła dywidendy, jak i w państwie członkowskim miejsca zamieszkania akcjonariusza rzeczone dywidendy mogą być przedmiotem
         opodatkowania, nie oznacza, że państwo członkowskie miejsca zamieszkania jest zobowiązane, na podstawie prawa wspólnotowego,
         przeciwdziałać niekorzystnym skutkom, które mogłyby wynikać z wykonywania rozdzielonej w ten sposób między obydwa państwa
         członkowskie kompetencji.

      (por. pkt 26, 27, 32–35; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 16 lipca 2009 r.(*)

      Swobodny przepływ kapitału – Podatek od dochodów kapitałowych – Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania – Obowiązek państw członkowskich na podstawie art. 293 WE
      W sprawie C‑128/08
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez tribunal
         de première instance de Liège (Belgia) postanowieniem z dnia 20 marca 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 28 marca
         2008 r., w postępowaniu

      Jacques Damseaux
      przeciwko
      Państwu belgijskiemu,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, M. Ilešič, A. Borg Barthet, E. Levits (sprawozdawca) i J.J. Kasel, sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: R. Şereş, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 5 lutego 2009 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu J. Damseaux przez E. Traversę, avocat,
      –        w imieniu rządu belgijskiego przez J.C. Halleux, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę oraz C. Blaschkego, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu francuskiego przez G. de Bergues’a oraz J.-C. Gracię, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu włoskiego przez I. Bruni, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez P. Gentiliego, avvocato dello
         Stato,

      –        w imieniu rządu niderlandzkiego przez M. Noort i C. Wissels oraz Y. de Vriesa, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez L. Seeborutha oraz S. Ford, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Lyala oraz J.P. Keppenne’a, działających w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 56 WE i art. 293 WE.

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu między J. Damseaux oraz belgijską administracją skarbową w przedmiocie opodatkowania
         w Belgii dywidend, które zostały mu wypłacone przez spółkę z siedzibą we Francji i od których w tym ostatnim państwie zapłacił
         on już podatek.

       Ramy prawne
      3        Umowa z dnia 10 marca 1964 r. zawarta między Belgią i Francją o unikaniu podwójnego opodatkowania i zasadach wzajemnej pomocy
         administracyjnej i prawnej w dziedzinie podatków dochodowych, ze zmianami wprowadzonymi aneksem podpisanym w Brukseli w dniu
         8 lutego 1999 r. (zwana dalej „francusko-belgijską umową”), w art. 15 stanowi:

      „1. Dywidendy, mające swe źródło w Umawiającym się Państwie, które są wypłacane rezydentowi drugiego Umawiającego się Państwa,
         podlegają opodatkowaniu w tym drugim państwie.

      2. Jednakże, z zastrzeżeniem ustępu 3, dywidendy te mogą być opodatkowane w Umawiającym się Państwie, w którym spółka wypłacająca
         dywidendy ma siedzibę, i zgodnie z prawem tego państwa, ale podatek ten nie może przekroczyć:

      […]
      b) 15% kwoty dywidend brutto […].
      Postanowienia tego ustępu nie dotyczą opodatkowania spółki w odniesieniu do zysków, z których dywidendy są wypłacane.
      […]
      4. O ile nie otrzymuje płatności przewidzianej w ustępie 3, osoba mająca miejsce zamieszkania w Belgii, która otrzymuje dywidendy
         od spółki mającej siedzibę we Francji, jest uprawniona do zwrotu zaliczki odnoszącej się do tych dywidend, która została uiszczona
         w danym przypadku przez spółkę wypłacającą dywidendy. Francja może pobrać od kwoty zwróconej podatek pobierany u źródła, o którym
         mowa w ustępie 2 według stawki stosowanej do dywidend, z którymi związany jest zwrot.

      […]”.
      4        Artykuł 19 A francusko-belgijskiej umowy stanowi:

      „Podwójnego opodatkowania unika się następujący sposób:
      A. W przypadku Belgii:
      1. Dochody i zyski kapitałowe, o których mowa w art. 15 ust. 2–4, od których został pobrany we Francji podatek u źródła i które
         są osiągane przez spółki mające siedzibę w Belgii i podlegające opodatkowaniu podatkiem od spółek są, poprzez pobranie zaliczki
         na podatek od dochodów kapitałowych według zwykłej stawki od kwoty pomniejszonej o podatek francuski (kwoty netto), zwolnione
         od podatku od spółek i podatku od wypłaty zgodnie z zasadami określonymi przez ustawodawstwo belgijskie.

      W odniesieniu do dochodów i zysków, o których mowa w poprzednim akapicie, które są osiągane przez inne osoby mające miejsce
         zamieszkania w Belgii […], od których został pobrany we Francji podatek u źródła, podatek należny w Belgii od kwoty pomniejszonej
         o podatek pobrany we Francji (kwoty netto) zostanie zmniejszony, po pierwsze, o zaliczkę na podatek od dochodów kapitałowych
         pobraną według zwykłej stawki, i po drugie, o zryczałtowaną kwotę podatku zapłaconego za zagranicą, podlegającego odliczeniu
         na zasadach określonych przez ustawodawstwo belgijskie, jednak ta zryczałtowana kwota nie może być niższa niż 15% kwoty netto.

      W przypadku dywidend, o których mowa w art. 15 ust. 2 i 3, które są wypłacane na rzecz osoby fizycznej mającej miejsce zamieszkania
         w Belgii, osoba ta może, zamiast odliczenia zryczałtowanej kwoty podatku zapłaconego za zagranicą, o której mowa powyżej,
         uzyskać w odniesieniu do tych dochodów możliwość odliczenia zapłaconego podatku według stawki i na zasadach określonych przez
         ustawodawstwo belgijskie w zakresie dywidend wypłaconych przez spółki mające siedzibę w Belgii, pod warunkiem że wystąpi z pisemnym
         wnioskiem najpóźniej w terminie przewidzianym do złożenia zeznania rocznego.

      […]”.
      5        Kodeks podatków dochodowych ujednolicony zarządzeniem królewskim z dnia 10 kwietnia 1992 r. i zatwierdzony ustawą z dnia 12 czerwca
         1992 r. (dodatek do Moniteur belge z dnia 30 lipca 1992 r., zwany dalej „CIR 1992”) stanowi w art. 171:

      „Na zasadzie odstępstwa od art. 130–168 są opodatkowane odrębnie, chyba że tak określony podatek powiększony o podatek należny
         od innych dochodów jest wyższy niż podatek wynikający z zastosowania tych artykułów do całości podlegającego opodatkowaniu
         dochodu:

      […]
      2a według stawki 15%:
      […]
      b) dywidendy, o których mowa w art. 269 ust. 2, 2a, 3 i 11”.
       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      6        J. Damseaux, mający miejsce zamieszkania w Belgii, otrzymał w latach 2005–2007 dywidendy od spółki akcyjnej Total, z siedzibą
         we Francji, której posiadał 5463 akcje.

      7        Od tych dywidend został, po pierwsze, pobrany we Francji u źródła podatek w wysokości 25%. Na podstawie art. 15 ust. 2 francusko-belgijskiej
         umowy J. Damseaux mógł wystąpić o zwrot części tego podatku, tak aby wskazane dywidendy były opodatkowane we Francji w wysokości
         nieprzekraczającej 15%.

      8        Od kwoty pozostającej po takim opodatkowaniu została w Belgii pobrana zaliczka na podatek od dochodów kapitałowych w wysokości
         15%.

      9        J. Damseaux odwołał się od decyzji podatkowych wydanych przez belgijską administrację skarbową dotyczących pobranych dywidend,
         uznając, że dywidendy pochodzenia francuskiego są opodatkowane podatkiem wyższym niż dywidendy pochodzenia belgijskiego i że
         Królestwo Belgii jako państwo członkowskie siedziby lub miejsca zamieszkania, zgadzając się na pobranie w Republice Francuskiej
         podatku u źródła, powinno umożliwić odliczenie francuskiego podatku od belgijskiej zaliczki na podatek od dochodów kapitałowych
         lub zrezygnować z zaliczki na podatek od dochodów kapitałowych w celu zniesienia podwójnego opodatkowania.

      10      Ponieważ belgijska administracja skarbowa odrzuciła rzeczone odwołanie z uwagi na fakt, że art. 15 francusko-belgijskiej umowy
         przewiduje opodatkowanie dywidend zarówno we Francji, jak i w Belgii, J. Damseaux wniósł sprawę do tribunal de première instance
         de Liège.

      11      Rzeczony sąd uważa, że chociaż sytuacja osób mających miejsce zamieszkania w Belgii jest obiektywnie porównywalna, osoby te
         podlegają różnym systemom podatkowym w zależności od tego, czy otrzymują dywidendy od spółki z siedzibą w Belgii czy też od
         spółki z siedzibą w innym państwie członkowskim. Jeżeli bowiem dywidendy wypłacone przez zagraniczną spółkę osobie mającej
         miejsce zamieszkania w Belgii podlegają podwójnemu opodatkowaniu w rozumieniu prawa międzynarodowego, dywidendy wypłacane
         przez spółki belgijskie osobie mającej miejsce zamieszkania w Belgii są opodatkowane według stawki 15% zgodnie z art. 171
         ust. 2a lit. b) CIR 1992 i nie podlegają podwójnemu opodatkowaniu.

      12      Tribunal de première instance de Liège – podkreśliwszy, że francusko-belgijska umowa nie była przedmiotem wniosku o wydanie
         orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 14 listopada 2006 r. w sprawie C‑513/04 Kerckhaert
         i Mores, Zb.Orz., s. I‑10967 – zauważa, że rzeczona umowa stanowi część belgijskich przepisów podatkowych i w rezultacie powinna
         być zgodna z prawem wspólnotowym. Sąd ten podkreśla również, że Królestwo Belgii nie podjęło żadnych środków w celu zniesienia
         podwójnego opodatkowania omawianych dywidend.

      13      W tej sytuacji tribunal de première instance de Liège postanowił zawiesić postępowanie i skierować do Trybunału następujące
         pytania prejudycjalne:

      „1)      Czy art. 56 [WE] należy interpretować w ten sposób, że zakazuje on ograniczenia wynikającego z [francusko-belgijskiej umowy],
         które pozwala na istnienie częściowego podwójnego opodatkowania dywidend od akcji spółek mających siedzibę we Francji i które
         sprawia, że opodatkowanie tych dywidend jest wyższe niż belgijska zaliczka na podatek od dochodów kapitałowych pobierana od
         dywidend wypłaconych przez spółkę belgijską na rzecz akcjonariusza mającego miejsce zamieszkania w Belgii?

      2)      Czy art. 293 [WE] należy interpretować w ten sposób, że brak podjęcia przez [Królestwo Belgii] działań w celu renegocjowania
         z [Republiką Francuską] nowego sposobu zniesienia podwójnego opodatkowania dywidend od akcji spółek mających siedzibę we Francji
         jest niezgodny z prawem wspólnotowym?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania pierwszego
      14      Sąd krajowy w pytaniu pierwszym dąży do ustalenia, czy art. 56 WE sprzeciwia się obowiązywaniu dwustronnej umowy podatkowej,
         na podstawie której dywidendy wypłacone przez spółkę z siedzibą w państwie członkowskim akcjonariuszowi mającemu miejsce zamieszkania
         w innym państwie członkowskim mogą być przedmiotem opodatkowania w obydwu państwach członkowskich, a państwo członkowskie
         miejsca zamieszkania akcjonariusza nie przeciwdziała podwójnemu opodatkowaniu, które z tego wynika.

      15      W niniejszym przypadku na podstawie art. 15 francusko-belgijskiej umowy dywidendy mające swe źródło w umawiającym się państwie,
         które są wypłacane rezydentowi drugiego umawiającego się państwa, podlegają opodatkowaniu w tym drugim państwie, ale mogą
         być opodatkowane w umawiającym się państwie, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma siedzibę, przy czym podatek ten nie
         może przekroczyć 15% kwoty dywidend brutto.

      16      O ile dywidendy wypłacane przez spółkę z siedzibą we Francji akcjonariuszowi mającemu miejsce zamieszkania w Belgii mogą podlegać
         opodatkowaniu w obydwu państwach członkowskich, z francusko-belgijskiej umowy wynika, jak podkreśla zresztą sąd krajowy, że
         umowa ta zawiera również przepisy dotyczące unikania podwójnego opodatkowania.

      17      Zgodnie bowiem z art. 19A ust. 1 akapit drugi francusko-belgijskiej umowy, w odniesieniu do dywidend otrzymanych przez akcjonariuszy
         mających miejsce zamieszkania w Belgii, od których został pobrany we Francji podatek u źródła, podatek należny w Belgii od
         kwoty pomniejszonej o podatek pobrany we Francji (kwoty netto) zostanie zmniejszony, po pierwsze, o zaliczkę na podatek od
         dochodów kapitałowych pobraną według zwykłej stawki, i po drugie, o zryczałtowaną kwotę podatku zapłaconego za granicą, podlegającego
         odliczeniu na zasadach określonych przez ustawodawstwo belgijskie, jednak ta zryczałtowana kwota nie może być niższa niż 15%
         rzeczonej kwoty netto. Zgodnie ze wskazanym art. 19A ust. 1 akapit trzeci francusko-belgijskiej umowy w przypadku dywidend,
         o których mowa w art. 15 ust. 2 i 3 rzeczonej umowy, które są wypłacane na rzecz osoby fizycznej mającej miejsce zamieszkania
         w Belgii, osoba ta może, zamiast odliczenia zryczałtowanej kwoty podatku zapłaconego za zagranicą, o której mowa powyżej,
         uzyskać w odniesieniu do tych dochodów możliwość odliczenia zapłaconego podatku według stawki i na zasadach określonych przez
         ustawodawstwo belgijskie w zakresie dywidend wypłaconych przez spółki mające siedzibę w Belgii, pod warunkiem że wystąpi z pisemnym
         wnioskiem najpóźniej w terminie przewidzianym do złożenia zeznania rocznego.

      18      W związku z tym rząd francuski podnosi, że w zakresie, w jakim francusko-belgijska umowa ma prowadzić i prowadzi do zniesienia
         podwójnego opodatkowania dywidend wypłacanych przez spółkę z siedzibą we Francji akcjonariuszowi mającemu miejsce zamieszkania
         w Belgii, nie jest konieczne udzielanie odpowiedzi na pytanie pierwsze.

      19      Skarżący przed sądem krajowym uważa również, że prawidłowe zastosowanie przez Królestwo Belgii art. 19A francusko-belgijskiej
         umowy pozwalałoby uniknąć podwójnego opodatkowania francuskich dywidend pobieranych przez akcjonariusza mającego miejsce zamieszkania
         w Belgii. Jednakże Królestwo Belgii nie stosuje rzeczonego art. 19A, w zakresie w jakim belgijskie przepisy nie przewidują
         już zasad odliczenia zryczałtowanej kwoty, co stanowi nie tylko naruszenie francusko-belgijskiej umowy, ale również zakazaną
         w art. 56 WE dyskryminację.

      20      W ramach postępowania wszczętego na podstawie art. 234 WE dokonanie wykładni art. 19A francusko-belgijskiej umowy nie jest
         zadaniem Trybunału, gdyż taka wykładnia należy do kompetencji sądów krajowych.

      21      Jeżeli w ramach tej wykładni rzeczony sąd krajowy uzna, że art. 19A francusko-belgijskiej umowy ustanawia obowiązek unikania
         przez Królestwo Belgii podwójnego opodatkowania poprzez zryczałtowaną kwotę lub uzyskanie odliczenia, do sądu tego należy
         również, zgodnie z prawem krajowym, wyciągnięcie konsekwencji wynikających z braku wykonania wskazanego art. 19A.

      22      Z orzecznictwa wynika bowiem, że Trybunałowi nie przysługuje w ramach art. 234 WE kompetencja do orzekania w przedmiocie ewentualnego
         naruszenia przez jedno z umawiających się państw członkowskich przepisów dwustronnych umów zawartych przez państwa członkowskie
         w celu zniesienia lub złagodzenia negatywnych skutków wynikających ze współistnienia krajowych systemów podatkowych (zob.
         podobnie wyrok Trybunału z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie C‑298/05 Columbus Container Services, Zb.Orz. s. I‑10451, pkt 46).
         Trybunał nie może badać również relacji pomiędzy przepisem krajowym a przepisami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania,
         takiej jak dwustronna umowa podatkowa będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, ponieważ kwestia ta nie należy
         do zakresu wykładni prawa wspólnotowego (zob. podobnie wyrok z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie C‑141/99 AMID, Rec. s. I‑11619,
         pkt 18, a także ww. wyrok w sprawie Columbus Container Services, pkt 47).

      23      Z treści pytania pierwszego wynika jednak, że sąd krajowy opiera się na założeniu, zgodnie z którym francusko-belgijska umowa
         umożliwia występowanie podwójnego opodatkowania w sensie prawnym dywidend wypłaconych przez spółkę z siedzibą we Francji akcjonariuszowi
         mającemu miejsce zamieszkania w Belgii. W rezultacie należy uznać, że pierwsze pytanie sądu krajowego dąży do ustalenia, czy
         art. 56 WE sprzeciwia się obowiązywaniu dwustronnej umowy podatkowej, takiej jak będąca przedmiotem postępowania przed sądem
         krajowym, na podstawie której dywidendy wypłacone przez spółkę z siedzibą w państwie członkowski akcjonariuszowi mającemu
         miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim mogą podlegać opodatkowaniu w obydwu państwach członkowskich i która nie
         przewiduje po stronie państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania akcjonariusz, bezwzględnego obowiązku unikania
         podwójnego opodatkowania, które z niej wynika.

      24      W związku z tym należy przypomnieć, że mimo iż opodatkowanie bezpośrednie podlega kompetencjom państw członkowskich, to jednak
         muszą one wykonywać je z poszanowaniem prawa wspólnotowego (zob. w szczególności wyroki: z dnia 13 grudnia 2005 r. w sprawie
         C‑446/03 Marks & Spencer, Zb.Orz. s. I‑10837, pkt 29; z dnia 12 września 2006 r. w sprawie C‑196/04 Cadbury Schweppes i Cadbury
         Schweppes Overseas, Zb.Orz. s. I‑7995, pkt 40; z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie C‑374/04 Test Claimants in Class IV of
         the ACT Group Litigation, Zb.Orz. s. I‑11673, pkt 36; z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie C‑379/05 Amurta, Zb.Orz. s. I‑9569,
         pkt 16).

      25      Każdemu państwu członkowskiemu przysługuje w szczególności kompetencja – z poszanowaniem prawa wspólnotowego – do zorganizowania
         własnego systemu opodatkowania wypłacanych zysków i do określenia w jego ramach podstawy opodatkowania, jak również stawki
         podatkowej, które znajdują zastosowanie do udziałowców otrzymujących zyski (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Test
         Claimants in Class IV of the ACT Group Litigation, pkt 50; wyroki: z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie C‑446/04 Test Claimants
         in the FII Group Litigation, Zb.Orz., s. I‑11753, pkt 47; z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie C‑194/04 Orange European Smallcap
         Fund, Zb.Orz., s. I‑3747, pkt 30).

      26      Wynika z tego, po pierwsze, że dywidendy wypłacane przez spółkę z siedzibą w państwie członkowskim akcjonariuszowi mającemu
         miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim mogą być przedmiotem podwójnego opodatkowania w sensie prawnym, jeżeli
         obydwa państwa członkowskie zechcą skorzystać z przysługującej im kompetencji podatkowej i objąć rzeczone dywidendy podatkiem
         obciążającym akcjonariusza.

      27      Po drugie, Trybunał orzekł już, że niekorzystne skutki, które mogą wynikać z równoległego wykonywania kompetencji podatkowych
         przysługujących różnym państwom członkowskim, jeżeli wykonywanie tych kompetencji nie ma charakteru dyskryminującego, nie
         stanowią ograniczeń zakazanych przez traktat WE (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie Kerckhaert i Morres, pkt 19, 20, 24;
         a także w sprawie Orange European Smallcap Fund, pkt 41, 42, 47).

      28      Chociaż zniesienie podwójnego opodatkowania we Wspólnocie Europejskiej stanowi cel wyrażony w traktacie, należy jednak stwierdzić,
         że w chwili obecnej, pomijając konwencję z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w związku z korektą
         zysków przedsiębiorstw powiązanych (Dz.U. L 225, s. 10), państwa członkowskie nie zawarły na podstawie art. 293 WE żadnej
         wielostronnej umowy w tym względzie (zob. wyrok z dnia 12 maja 1998 r. w sprawie C‑336/96 Gilly, Rec. s. I‑2793, pkt 23).

      29      Ponadto – z wyjątkiem dyrektywy Rady 90/435/EWG z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego
         w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz.U. L 225, s. 6) oraz dyrektywy Rady 2003/48/WE
         z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek (Dz.U. L 157, s. 38)
         – do chwili obecnej w ramach prawa wspólnotowego nie zostały przyjęte żadne przepisy ujednolicające lub harmonizujące mające
         na celu unikanie przypadków podwójnego opodatkowania (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Orange European Smallcap Fund,
         pkt 32).

      30      Wobec braku przepisów ujednolicających lub harmonizujących na poziomie wspólnotowym państwa członkowskie zachowują uprawnienia
         do określania, w drodze umów lub w sposób jednostronny, kryteriów rozdziału przysługujących im kompetencji podatkowych, w szczególności
         w celu unikania podwójnego opodatkowania (ww. wyrok w sprawie Gilly, pkt 24, 30; wyrok z dnia 21 września 1999 r. w sprawie
         C‑307/97 Saint-Gobain ZN, Rec. s. I‑6161, pkt 57; ww. wyroki: w sprawie Amurta, pkt 17; a także w sprawie Orange European
         Smallcap Fund, pkt 32). To do państw członkowskich należy przyjęcie przepisów koniecznych dla unikania przypadków podwójnego
         opodatkowania, w szczególności przy wykorzystaniu kryteriów, które zostały przyjęte w międzynarodowej praktyce podatkowej
         (zob. ww. wyrok w sprawie Kerckhaert i Morres, pkt 23).

      31      Jak zauważono w pkt 15 niniejszego wyroku, w rozpatrywanym przypadku, zgodnie z rozdziałem kompetencji podatkowych ustalonym
         przez Republikę Francuską i Królestwo Belgii, dywidendy wypłacone przez spółkę z siedzibą we Francji osobie mającej miejsce
         zamieszkania w Belgii mogą być przedmiotem opodatkowania w obydwu państwach członkowskich.

      32      W przypadku gdy zarówno w państwie członkowskim źródła dywidendy, jak i w państwie członkowskim miejsca zamieszkania akcjonariusza
         rzeczone dywidendy podlegają opodatkowaniu uznanie, że unikanie takiego podwójnego opodatkowania należy bezwzględnie do państwa
         członkowskiego miejsca zamieszkania oznaczałoby przyznanie pierwszeństwa w opodatkowaniu tego typu dochodów w państwie członkowskim
         źródła.

      33      O ile taki rozdział kompetencji był zgodny w szczególności z zasadami praktyki przyjętej w prawie międzynarodowym, która wyrażona
         została w modelowej konwencji w sprawie podatku od dochodu i majątku opracowanej przez Organizację Współpracy Gospodarczej
         i Rozwoju (OECD), w szczególności w jej art. 23B, nie ulega wątpliwości, że prawo wspólnotowe w obecnym kształcie i w sytuacji,
         z jaką mamy do czynienia przed sądem krajowym, nie przewiduje ogólnych kryteriów służących rozgraniczeniu kompetencji pomiędzy
         państwami członkowskimi dotyczących zniesienia podwójnego opodatkowania w obrębie Wspólnoty Europejskiej (zob. ww. wyroki:
         w sprawie Kerckhaert i Morres, pkt 22; a także w sprawie Columbus Container Services, pkt 45).

      34      W rezultacie, o ile państwo członkowskie nie może powoływać się na dwustronną umowę w celu uniknięcia obowiązków, które na
         nim ciążą na mocy traktatu (zob. wyroki z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie C-170/05 Denkavit Internationaal i Denkavit France,
         Zb.Orz. s. I-11949, pkt 53; a także ww. w sprawie Amurta, pkt 55), fakt, że zarówno w państwie członkowskim źródła dywidendy,
         jak i w państwie członkowskim miejsca zamieszkania akcjonariusza rzeczone dywidendy mogą być przedmiotem opodatkowania, nie
         oznacza, że państwo członkowskie miejsca zamieszkania jest zobowiązane, na podstawie prawa wspólnotowego, przeciwdziałać niekorzystnym
         skutkom, które mogłyby wynikać z wykonywania rozdzielonej w ten sposób między obydwa państwa członkowskie kompetencji.

      35      W tej sytuacji w stopniu, w jakim wyłącznie francusko-belgijska umowa jest przedmiotem pierwszego pytania sądu krajowego,
         na pytanie to należy odpowiedzieć, że w zakresie, w jakim prawo wspólnotowe w obecnym kształcie i w sytuacji występującej
         przed sądem krajowym nie przewiduje ogólnych kryteriów służących rozgraniczeniu kompetencji pomiędzy państwami członkowskimi
         dotyczących zniesienia podwójnego opodatkowania w obrębie Wspólnoty, art. 56 WE nie sprzeciwia się obowiązywaniu dwustronnej
         umowy podatkowej, takiej jak będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, na mocy której dywidendy wypłacone przez
         spółkę z siedzibą w państwie członkowskim akcjonariuszowi mającemu miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim mogą
         być przedmiotem opodatkowania w obydwu państwach członkowskich i która nie przewiduje ustanowienia po stronie państwa członkowskiego
         miejsca zamieszkania akcjonariusza bezwzględnego obowiązku unikania podwójnego opodatkowania w sensie prawnym, które z niej
         wynika.

       W przedmiocie pytania drugiego
      36      Uwzględniając odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze, nie jest konieczne udzielanie odpowiedzi na pytanie drugie.

       W przedmiocie kosztów
      37      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      W zakresie, w jakim prawo wspólnotowe w obecnym kształcie i w sytuacji występującej przed sądem krajowym nie przewiduje ogólnych
            kryteriów służących rozgraniczeniu kompetencji pomiędzy państwami członkowskimi dotyczących zniesienia podwójnego opodatkowania
            w obrębie Wspólnoty Europejskiej, art. 56 WE nie sprzeciwia się obowiązywaniu dwustronnej umowy podatkowej, takiej jak będąca
            przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, na mocy której dywidendy wypłacone przez spółkę z siedzibą w państwie członkowskim
            akcjonariuszowi mającemu miejsce zamieszkania w innym pastwie członkowskim mogą być przedmiotem opodatkowania w obydwu państwach
            członkowskich i która nie przewiduje ustanowienia po stronie państwa członkowskiego miejsca zamieszkania akcjonariusza bezwzględnego
            obowiązku unikania podwójnego opodatkowaniu w sensie prawnym, które z niej wynika.
      Podpisy
      * Język postępowania: francuski.


title: Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 16 grudnia 2010 r. # José Manuel Baena Grupo, SA przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wzór wspólnotowy - Postępowanie w sprawie unieważnienia prawa do wzoru - Zarejestrowany wzór wspólnotowy przedstawiający postać siedzącą - Wcześniejszy graficzny wspólnotowy znak towarowy - Podstawa unieważnienia -Indywidualny charakter - Inne całościowe wrażenie - Artykuł 6 i art. 25 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 6/2002. # Sprawa T-513/09.

text:
      Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 16 grudnia 2010 r. – Baena Grupo przeciwko OHIM – Neuman i Galdeano del Sel (Postać siedząca)
      (sprawa T‑513/09)
      Wzór wspólnotowy – Postępowanie w sprawie unieważnienia prawa do wzoru – Zarejestrowany wzór wspólnotowy przedstawiający postać siedzącą – Wcześniejszy graficzny wspólnotowy znak towarowy – Podstawa unieważnienia – Indywidualny charakter – Inne całościowe wrażenie – Artykuł 6 i art. 25 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 6/2002
      Wzory wspólnotowe – Podstawy unieważnienia – Brak indywidualnego charakteru – Porównanie między całościowym wrażeniem wywołanym przez sporny wzór a wrażeniem wywołanym przez wcześniejszy wzór (rozporządzenie
         Rady nr 6/2002, art. 6 ust. 1, art. 25 ust. 1 lit. b)) (por. pkt 21-26)

      Przedmiot

               Skarga na decyzję Trzeciej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 14 października 2009 r. (sprawa R 1323/2008‑3) dotyczącą postępowania
                  w sprawie unieważnienia prawa do wzoru między Herbertem Neumanem i Andonim Galdeano del Selem a José Manuel Baena Grupo, SA.

            Informacje dotyczące sprawy

               Zarejestrowany wzór wspólnotowy będący przedmiotem wniosku o unieważnienie:

               Wzór wspólnotowy nr 000426895-0002 zarejestrowany dla następujących towarów „zdobienia koszulek, zdobienia czapek, zdobienia
                  naklejek, zdobienia druków, w tym publikacji reklamowych”

               Właściciel wzoru wspólnotowego:

               José Manuel Baena Grupo, SA

               Strona wnosząca o unieważnienie prawa do wzoru wspólnotowego:

               Herbert Neuman i Andoni Galdeano del Sel

               Prawo ze znaku towarowego lub z wzoru przysługujące stronie wnoszącej o unieważnienie:

               Graficzny wspólnotowy znak towarowy nr 1312651 dla towarów z klas 25, 28 i 32 w rozumieniu porozumienia nicejskiego

               Decyzja Wydziału Unieważnień sekcji „Wzory”:

               Uwzględnienie wniosku i unieważnienie prawa do wzoru

               Decyzja Izby Odwoławczej:

               Uchylenie zaskarżonej decyzji i, na podstawie kompetencji przyznanej w art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 6/2002 w sprawie wzorów
                  wspólnotowych, skorzystanie z uprawnień w ramach właściwości posiadanej przez wydział, który wydał zaskarżoną decyzję, i unieważnienie
                  prawa do wzoru wspólnotowego.

      Sentencja

                  1)

                  	Stwierdza się nieważność decyzji Trzeciej Izby Odwoławczej Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe
                     i wzory) (OHIM) z dnia 14 października 2009 r. (sprawa R 1323/2008‑3).

                  2)

                  	OHIM pokrywa własne koszty jak również koszty poniesione przez José Manuel Baena Grupo, SA. Herbert Neuman i Andoni Galdeano
                     del Sel pokrywają własne koszty.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 17 grudnia 2009 r.#Eva Martín Martín przeciwko EDP Editores SL.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Audiencia Provincial de Salamanca - Hiszpania.#Dyrektywa 85/577/EWG- Artykuł 4 - Ochrona konsumentów - Umowy zawarte poza lokalem przedsiębiorstwa - Prawo odstąpienia od umowy - Obowiązek poinformowania przez przedsiębiorcę - Nieważność umowy -Właściwe środki.#Sprawa C-227/08.

text:
      Sprawa C‑227/08
      Eva Martín Martín
      przeciwko
      EDP Editores SL
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez
      Audiencia Provincial de Salamanca)
      Dyrektywa 85/577/EWG – Artykuł 4 – Ochrona konsumentów – Umowy zawarte poza lokalem przedsiębiorstwa – Prawo odstąpienia od umowy – Obowiązek poinformowania przez przedsiębiorcę – Nieważność umowy – Właściwe środki
      Streszczenie wyroku
      Zbliżanie ustawodawstw – Ochrona konsumentów w odniesieniu do umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa – Dyrektywa 85/577
            – Prawo konsumenta do odstąpienia od umowy
      (dyrektywa Rady 85/577, art. 4, art. 5 ust. 1)
      Artykuł 4 dyrektywy 85/577 w sprawie ochrony konsumentów w odniesieniu do umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa nie
         stoi na przeszkodzie temu, by sąd krajowy stwierdził z urzędu nieważność umowy podlegającej zakresowi przedmiotowemu tej dyrektywy
         ze względu na to, że konsument nie został poinformowany o przysługującym mu prawie odstąpienia od umowy, nawet wówczas, gdy
         konsument nie podniósł tej nieważności w żadnym momencie postępowania przed właściwymi sądami krajowymi.

      W istocie po pierwsze przepis taki objęty jest zakresem interesu publicznego i może uzasadniać podjęcie przez sąd krajowy
         aktywnego działania w celu zniwelowania braku równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą w ramach umów zawartych poza lokalem
         przedsiębiorstwa.

      Po drugie środek polegający na stwierdzeniu nieważności spornej umowy można określić jako „właściwy” w rozumieniu art. 4 akapit
         trzeci dyrektywy 85/577, ponieważ stanowi on karę za nieprzestrzeganie obowiązku, którego poszanowanie ma zasadnicze znaczenie
         dla celów kształtowania woli konsumenta i osiągnięcia poziomu ochrony, do którego dąży wspólnotowy ustawodawca.

      Jednakże wniosek ten nie wyklucza, iż wspomniany poziom ochrony można również zapewnić za pomocą innych środków, takich jak
         na przykład rozpoczęcie ponownego biegu terminów obowiązujących w zakresie odstąpienia od umowy, które sprawi, że konsument
         będzie w stanie skorzystać z prawa przysługującego mu na mocy art. 5 ust. 1 dyrektywy. Ponadto sąd krajowy rozpoznający sprawę
         mógłby również być zobowiązany do uwzględnienia w niektórych okolicznościach woli konsumenta, by nie unieważniać spornej umowy.

      (por. pkt 28, 34–36; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 17 grudnia 2009 r.(*)

      Dyrektywa 85/577/EWG – Artykuł 4 – Ochrona konsumentów – Umowy zawarte poza lokalem przedsiębiorstwa – Prawo odstąpienia od umowy – Obowiązek poinformowania przez przedsiębiorcę – Nieważność umowy – Właściwe środki
      W sprawie C‑227/08
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Audiencia
         Provincial de Salamanca (Hiszpania) postanowieniem z dnia 20 maja 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 26 maja 2008 r.,
         w postępowaniu

      Eva Martín Martín
      przeciwko
      EDP Editores SL,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: A. Tizzano (sprawozdawca), prezes izby, pełniący obowiązki prezesa pierwszej izby, A. Borg Barthet i M. Ilešič,
         sędziowie,

      rzecznik generalny: V. Trstenjak,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 marca 2009 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu EDP Editores SL, przez J. M. Sancheza Garcię, abogado,
      –        w imieniu rządu czeskiego, przez M. Smolka, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu hiszpańskiego, przez B. Plazę Cruz i J. Lópeza-Medela Basconesa, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu austriackiego, przez C. Pesendorfer, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich, przez R. Vidala Puiga i W. Wilsa, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 7 maja 2009 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 4 dyrektywy Rady 85/577/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r.
         w sprawie ochrony konsumentów w odniesieniu do umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa (Dz.U. L 372, s. 31, zwanej dalej
         „dyrektywą”).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu między EDP Editores SL (zwanej dalej „EDP”) a Evą Martín Martín, która odmówiła
         spełnienia zobowiązań podjętych wraz z podpisaniem umowy zawartej z przedstawicielem EDP u niej w domu.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3        Motywy czwarty do szóstego dyrektywy stanowią:

      „[...] szczególną cechą umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa jest to, że, co do zasady, to przedsiębiorca rozpoczyna
         negocjacje, na które konsument jest nieprzygotowany i które są dla niego zaskoczeniem; często konsument nie ma możliwości
         porównania jakości oraz ceny oferty z innymi ofertami; […]

      […] w celu umożliwienia konsumentowi oceny powstałych na mocy umowy zobowiązań, powinien on uzyskać prawo odstąpienia od niej
         w terminie co najmniej siedmiu dni;

      […] należy podjąć właściwe środki zapewniające konsumentowi pisemną informację o czasie przeznaczonym do namysłu”.
      4        Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy stanowi:

      „Niniejszą dyrektywę stosuje się do umów, na podstawie których przedsiębiorca dostarcza konsumentowi towary lub świadczy usługi
         i które są zawierane:

      […]
      –      w trakcie odwiedzin przedsiębiorcy:
               i) w domu konsumenta lub w domu innego konsumenta;
               […]
               w przypadku gdy odwiedziny te nie odbywają się na wyraźne życzenie konsumenta”.
      5        Artykuł 4 dyrektywy stanowi:

      „W przypadku transakcji objętych zakresem art. 1, przedsiębiorcy są zobowiązani zawiadomić konsumentów na piśmie o przysługującym
         im prawie do odstąpienia od umowy w terminie wymienionym w art. 5, podając nazwisko i adres osoby, wobec której można dochodzić
         tego prawa.

      Takie zawiadomienie zawiera datę zawarcia umowy i wszelkie dane umożliwiające jej identyfikację. Jest ono dostarczone konsumentowi:
      a) w przypadku art. 1 ust. 1, w momencie zawarcia umowy;
      […]
      Państwa członkowskie zapewnią ustanowienie właściwych środków ochrony konsumentów w krajowym ustawodawstwie, w przypadku gdy
         informacje określone w niniejszym artykule nie zostaną dostarczone”.

      6        Artykuł 5 dyrektywy ma następujące brzmienie:

      „1. Konsument ma prawo do odstąpienia od umowy przez wysłanie zawiadomienia w terminie nie krótszym niż siedem dni od otrzymania
         zawiadomienia określonego w art. 4, zgodnie z procedurą ustanowioną w ustawodawstwie krajowym. […]

      2. Wysłanie przez konsumenta zawiadomienia zwalnia konsumenta z wszelkich zobowiązań wynikających z umowy”.
      7        Artykuł 8 tej dyrektywy stanowi:

      „Niniejsza dyrektywa nie stanowi przeszkody dla wprowadzenia lub utrzymania w mocy przez państwa członkowskie bardziej korzystnych
         przepisów ochrony konsumentów w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą”.

       Uregulowania krajowe
      8        Ustawa 26/1991 z dnia 21 listopada o umowach zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa (BOE nr 283 z dnia 26 listopada 1991 r.)
         dokonuje transpozycji dyrektywy do prawa hiszpańskiego.

      9        Artykuł 3 wyżej wymienionej ustawy stanowi:

      „1. Umowę lub ofertę zawarcia umowy, o których mowa w art. 1, sporządza się na piśmie w dwóch egzemplarzach z dołączonym formularzem
         odstąpienia od umowy. Powinny one być opatrzone datą oraz własnoręcznym podpisem konsumenta.

      2. Dokument umowy powinien zawierać, bezpośrednio nad miejscem przeznaczonym na podpis konsumenta, sporządzoną widocznym drukiem
         jasną i precyzyjną informację o prawie konsumenta do odstąpienia od umowy oraz o warunkach i skutkach wykonania tego uprawnienia.

      3. Formularz odstąpienia powinien być oznaczony dobrze widocznym napisem „oświadczenie o odstąpieniu” oraz wskazywać nazwisko
         i adres osoby, do której należy je wysłać oraz dane pozwalające na identyfikację umowy i jej stron.

      4. Po zawarciu umowy przedsiębiorca lub osoba działająca na jego rachunek wręcza konsumentowi jeden egzemplarz umowy oraz
         formularz odstąpienia.

      5. Ciężar dowodu, że określone w tym artykule wymogi zostały spełnione spoczywa na przedsiębiorcy”.
      10      Artykuł 4 ustawy 26/1991 określa skutki niespełnienia warunków wymienionych w art. 3 oraz stanowi:

      „Przedstawiona oferta lub umowa zawarta z naruszeniem wymogów przewidzianych w poprzednim artykule mogą być unieważnione na
         wniosek konsumenta.

      Na nieważność nie może się powoływać w żadnym wypadku przedsiębiorca, chyba że to konsument ponosi wyłączną winę za naruszenie”.
      11      Artykuł 9 tej ustawy stanowi:

      „Konsument nie może zrzec się uprawnień przyznanych przez niniejszą ustawę. Jednak postanowienia umowy bardziej korzystne
         dla konsumenta uznaje się za ważne”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      12      W dniu 20 maja 2003 r. Eva Martín Martín podpisała z przedstawicielem EDP u siebie w domu umowę kupna piętnastu książek, pięciu
         DVD oraz odtwarzacza DVD. Produkty te zostały jej dostarczone w dniu 2 czerwca 2003 r.

      13      Ponieważ spółka EDP nie otrzymała zapłaty za dostarczone towary, wniosła do Juzgado de Primera Instancia n°1 de Salamanca
         o wydanie nakazu zapłaty przeciwko Evie Martín Martín, domagając się zasądzenia kwoty 1 861,52 EUR z ustawowymi odsetkami
         za zwłokę.

      14      Pozwana, od której, wyrokiem z dnia 14 czerwca 2007 r., zasądzono żądaną kwotę, wniosła apelację do Audiencia Provincial de
         Salamanca.

      15      We wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Audiencia Provincial de Salamanca stwierdza przede wszystkim, że rozpatrywana
         umowa może być uznana za nieważną, albowiem pozwana nie została poinformowana o prawie odstąpienia od umowy w terminie siedmiu
         dni od dostarczenia towaru ani o warunkach i skutkach wykonania tego uprawnienia. Sąd ten pokreślił jednak, że ani przed sądem
         pierwszej instancji ani podczas postępowania apelacyjnego EvaMartín Martín nie podniosła zarzutu nieważności umowy.

      16      Tymczasem zważywszy na fakt, że art. 4 ustawy 26/1991 wymaga, by to konsument zażądał stwierdzenia nieważności umowy zawartej
         z naruszeniem wymogów określonych w art. 3 tej ustawy oraz że w prawie hiszpańskim w postępowaniu cywilnym obowiązuje ogólnie
         tzw. „zasada dyspozycyjności” („de justicia rogada”), wedle której sąd nie może z urzędu rozpoznawać okoliczności faktycznych,
         dowodów i żądań niepodniesionych przez strony, Audiencia Provincial de Salamanca zastanawia się, czy orzekając w sprawie niniejszej
         apelacji od wyroku wydanego w pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę jedynie zarzuty powołane w ramach zarzutów w postępowaniu
         nakazowym i postępowaniu apelacyjnym, czy też przepisy dyrektywy upoważniają go jednak do orzeczenia w przedmiocie nieważności
         umowy z urzędu.

      17      W tej sytuacji Audiencia Provincial de Salamanca postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym
         pytaniem prejudycjalnym:

      „Czy art. 153 WE w związku z art. 3 WE, art. 95 WE i art. 38 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej [ogłoszonej w Nicei
         w dniu 7 grudnia 2000 r. (Dz.U. C 364, s. 1)] oraz z [dyrektywą], a konkretnie jej art. 4, należy interpretować w ten sposób,
         że sąd rozpoznający apelację od wyroku wydanego w pierwszej instancji ma prawo stwierdzić z urzędu nieważność umowy objętej
         zakresem ww. dyrektywy, jeżeli nieważność ta nie została w ogóle podniesiona przez pozwanego konsumenta, ani w ramach zarzutów
         w postępowaniu nakazowym, ani w postępowaniu w pierwszej instancji, ani w skardze apelacyjnej?”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      18      W swoim pytaniu Audiencia Provincial de Salamanca pragnie w istocie ustalić, czy art. 4 dyrektywy należy interpretować w ten
         sposób, że daje on sądowi krajowemu prawo do podniesienia z urzędu naruszenia tego przepisu oraz do stwierdzenia nieważności
         umowy objętej zakresem przedmiotowym tej dyrektywy ze względu na to, że konsument nie został poinformowany o przysługującym
         mu prawie odstąpienia od umowy, chociaż konsument nie podniósł tej nieważności w żadnym momencie w postępowaniach przed właściwymi
         sądami krajowymi.

      19      Aby udzielić odpowiedzi na to pytanie należy na wstępie przypomnieć, że prawo wspólnotowe nie wymaga w zasadzie, by sądy krajowe
         podnosiły z urzędu zarzut naruszenia przepisów wspólnotowych, jeżeli zbadanie takiego zarzutu zmuszałoby je do wyjścia poza
         granice sporu wyznaczone przez jego strony, opierające się na okolicznościach innych niż te, na których strona zainteresowana
         zastosowaniem tych przepisów oparła swoje roszczenie (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie
         C‑430/93 van Schijndel i van Veen, Rec. s. I‑4705, pkt 22; z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawach połączonych od C‑222/05 do
         C‑225/05 van der Weerd i in., Zb.Orz. s. I‑4233, pkt 36).

      20      To ograniczenie uprawnień sądu krajowego wynika z zasady, zgodnie z którą inicjatywa procesowa należy do stron, a zatem sąd
         może działać z urzędu jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy wymaga tego interes publiczny (zob. ww. wyroki: w sprawie van
         Schijndel i van Veen, pkt 21; w sprawie van der Weerd i in., pkt 35).

      21      Należy zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy przepis wspólnotowy, którego dotyczy spór przed sądem krajowym, tj. art. 4
         dyrektywy, można uznać za przepis, u którego podstaw leży taki interes publiczny.

      22      W tym względzie należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że, jak wynika to w szczególności z motywów czwartego i piątego, celem
         dyrektywy jest ochrona konsumenta przed ryzykiem wynikającym z zawarcia umowy poza lokalem przedsiębiorstwa (wyrok z dnia
         10 kwietnia 2008 r. w sprawie C‑412/06 Hamilton, Zb.Orz. s. I‑2383, pkt 32), które to umowy cechują się tym, że zwykle to
         przedsiębiorca rozpoczyna negocjacje, a konsument jest całkowicie nieprzygotowany, w szczególności w zakresie porównania cen
         i jakości różnych dostępnych ofert, na ten rodzaj obwoźnej sprzedaży.

      23      To ze względu na ten brak równowagi dyrektywa gwarantuje ochronę konsumenta, ustanawiając, po pierwsze, przysługujące mu prawo
         odstąpienia od umowy. Prawo takie ma bowiem na celu właśnie skompensowanie niekorzystnej sytuacji, wynikającej dla konsumenta
         z faktu sprzedaży obwoźnej poza lokalem przedsiębiorstwa, dając mu przez przynajmniej siedem dni możliwość dokonania oceny
         zobowiązań wynikających z umowy (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Hamilton, pkt 33).

      24      W celu wzmocnienia ochrony konsumenta w sytuacji, w której jest on zaskakiwany, w art. 4 dyrektywa wymaga ponadto by przedsiębiorca
         poinformował na piśmie konsumenta o przysługującym mu prawie do odstąpienia od umowy, a także o warunkach i sposobach wykonania
         tego uprawnienia.

      25      Wreszcie z art. 5 ust. 1 dyrektywy wynika, iż ów minimalny termin siedmiu dni powinien być liczony od chwili otrzymania przez
         konsumenta wspomnianej informacji. Przepis ten znajduje swe uzasadnienie, jak już Trybunał miał okazję wyjaśnić, w założeniu,
         że jeśli konsument nie jest świadomy istnienia prawa do odstąpienia od umowy, nie może on z niego skorzystać (wyrok z dnia
         13 grudnia 2001 r. w sprawie C‑481/99 Heininger, Rec. s. I-9945, pkt 45).

      26      Innymi słowy, ustanowiony przez dyrektywę system ochrony wymaga nie tylko tego, by konsument, jako słabsza strona, posiadał
         prawo do odstąpienia od umowy, lecz by był on świadomy swoich praw, będąc o nich wyraźnie poinformowany na piśmie.

      27      Należy więc stwierdzić, że obowiązek poinformowania konsumenta nałożony w art. 4 dyrektywy stanowi centralny punkt jej ogólnej
         systematyki, stanowiąc zasadniczą gwarancję, jak podkreśliła rzecznik generalny w pkt 55 i 56 opinii, skutecznego skorzystania
         z prawa odstąpienia od umowy, a zatem zamierzonej przez ustawodawcę wspólnotowego skuteczności (effet utile) ochrony konsumentów.

      28      Przepis taki objęty jest w związku z tym zakresem interesu publicznego i może, w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 20
         niniejszego wyroku, uzasadniać podjęcie przez sąd krajowy aktywnego działania w celu zniwelowania braku równowagi między konsumentem
         a przedsiębiorcą w ramach umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa.

      29      W tych okolicznościach należy uznać, że w razie gdyby konsument nie został należycie poinformowany o przysługującym mu prawie
         odstąpienia od umowy, sąd krajowy rozpoznający sprawę może podnieść z urzędu naruszenie wymogów przepisów art. 4 dyrektywy.

      30      Ustaliwszy powyższe, w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie zasadne przez Audiencia Provincial de Salamanca, w drugiej kolejności
         należy dokonać wyjaśnienia kwestii dotyczących skutków, które mogą wyniknąć z takiego naruszenia, a konkretnie, możliwości
         stwierdzenia przez sąd krajowy rozpoznający spór nieważności umowy zawartej z naruszeniem obowiązku poinformowania konsumenta,
         stanowiącego przedmiot tego sporu.

      31      W tym względzie Trybunał miał już okazję wyjaśnić, że chociaż art. 4 akapit trzeci dyrektywy przyznaje państwom członkowskim
         kompetencję do uregulowania kwestii związanych ze skutkami naruszenia obowiązku poinformowania konsumenta, sądy krajowe, które
         rozstrzygają spór pomiędzy jednostkami, powinny z kolei interpretować całość uregulowań prawa wewnętrznego tak dalece, jak
         to możliwe, w świetle treści, jak również celu dyrektywy, aby uzyskać wynik zgodny z zamierzonym przez tę dyrektywę celem
         (zob. w szczególności podobnie wyrok z dnia 25 października 2005 r. w sprawie C‑350/03 Schulte, Zb.Orz. s. I-9215, pkt 69,
         71, i102).

      32      W tych ramach należy podkreślić po pierwsze, że pojęcie „właściw[e] środk[i] ochrony konsumentów”, o którym mowa jest w art. 4
         akapit trzeci dyrektywy, przyznaje władzom krajowym pewien zakres swobodnego uznania przy określaniu skutków wynikających
         z braku poinformowania konsumenta, pod warunkiem, że z tych uprawnień uznaniowych korzysta się zgodnie z celem dyrektywy w celu
         zabezpieczenia ochrony przyznanej konsumentom, na warunkach odpowiednich do okoliczności właściwych dla danego przypadku.

      33      Po drugie, należy również przypomnieć, że dyrektywa dokonuje harmonizacji w minimalnym zakresie, ponieważ zgodnie z art. 8
         nie stanowi ona przeszkody dla wprowadzenia lub utrzymania w mocy przez państwa członkowskie bardziej korzystnych przepisów
         ochrony konsumentów w objętej nią dziedzinie (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Hamilton, pkt 48).

      34      W tych okolicznościach środek, którego zastosowanie rozważa sąd krajowy, polegający na stwierdzeniu nieważności spornej umowy
         można określić jako „właściwy” w rozumieniu wspomnianego art. 4 akapit trzeci, ponieważ stanowi on karę za nieprzestrzeganie
         obowiązku, którego poszanowanie, jak podkreślono w pkt 26 i 27 niniejszego wyroku, ma zasadnicze znaczenie dla celów kształtowania
         woli konsumenta i osiągnięcia poziomu ochrony, do którego dąży wspólnotowy ustawodawca.

      35      Należy wreszcie wyjaśnić, że po pierwsze, wniosek ten nie wyklucza oczywiście, iż wspomniany poziom ochrony można również
         zapewnić za pomocą innych środków, takich jak na przykład rozpoczęcie ponownego biegu terminów obowiązujących w zakresie odstąpienia
         od umowy, które sprawi, że konsument będzie w stanie skorzystać z prawa przysługującego mu na mocy art. 5 ust. 1 dyrektywy.
         Po drugie, sąd krajowy rozpoznający sprawę mógłby również być zobowiązany do uwzględnienia w niektórych okolicznościach woli
         konsumenta, by nie unieważniać spornej umowy (zob. analogicznie wyrok z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawie C-243/08 Pannon GSM,
         Zb.Orz. s. I‑4713, pkt 33).

      36      W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 4 dyrektywy nie stoi na przeszkodzie
         temu, by sąd krajowy stwierdził z urzędu nieważność umowy podlegającej zakresowi przedmiotowemu tej dyrektywy ze względu na
         to, że konsument nie został poinformowany o przysługującym mu prawie odstąpienia od umowy, nawet wówczas, gdy konsument nie
         podniósł tej nieważności w żadnym momencie postępowania przed właściwymi sądami krajowymi.

       W przedmiocie kosztów
      37      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 4 dyrektywy Rady 85/577/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie ochrony konsumentów w odniesieniu do umów zawartych
            poza lokalem przedsiębiorstwa nie stoi na przeszkodzie temu, by sąd krajowy stwierdził z urzędu nieważność umowy podlegającej
            zakresowi przedmiotowemu tej dyrektywy ze względu na to, że konsument nie został poinformowany o przysługującym mu prawie
            odstąpienia od umowy, nawet wówczas, gdy konsument nie podniósł tej nieważności w żadnym momencie postępowania przed właściwymi
            sądami krajowymi.
      Podpisy
      * Język postępowania: hiszpański.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 7 listopada 2002 r. # Eila Päivikki Maaheimo. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tarkastuslautakunta - Finlandia. # Rozporządzenie (EWG) nr 1408/71. # Sprawa C-333/00.


Wyrok Trybunału z dnia 3 maja 1994 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Belgii. # Sprawa C-47/93.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 21 listopada 1989 r. # Mathilde Becker i Josyane Starquit przeciwko Parlamentowi Europejskiemu. # Urzędnicy. # Sprawy połączone C-41/88 oraz C-178/88.


Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 7 czerwca 1984 r. # Siegfried Zelger przeciwko Sebastiano Salinitri. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Oberlandesgericht München - Niemcy. # Konwencja brukselska. # Sprawa 129/83.


Wyrok Trybunału z dnia 31 marca 1998 r. # Republika Francuska i Société commerciale des potasses et de l'azote (SCPA) i Entreprise minière et chimique (EMC) przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawy połączone C-68/94 oraz C-30/95.