title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 18 lipca 2013 r.#Mark Alemo-Herron i in. przeciwko Parkwood Leisure Ltd.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Supreme Court of the United Kingdom.#Przejęcie przedsiębiorstw – Dyrektywa 2001/23/WE – Ochrona praw pracowniczych – Układ zbiorowy znajdujący zastosowanie do zbywającego oraz pracownika w momencie przejęcia.#Sprawa C-426/11.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 18 lipca 2013 r. (
            *1
         )
      „Przejęcie przedsiębiorstw — Dyrektywa 2001/23 — Ochrona praw pracowniczych — Układ zbiorowy znajdujący zastosowanie do zbywającego oraz pracownika w momencie przejęcia”
      W sprawie C‑426/11
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Supreme Court of the United Kingdom (Zjednoczone Królestwo) postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2011 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 12 sierpnia 2011 r., w postępowaniu:

         Mark Alemo-Herron i in.

      przeciwko

         Parkwood Leisure Ltd,

      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: R. Silva de Lapuerta, pełniąca obowiązki prezesa trzeciej izby, K. Lenaerts, G. Arestis, J. Malenovský (sprawozdawca) i D. Šváby, sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Cruz Villalón,
      sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 20 września 2012 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu M. Alema-Herrona i in. przez T. Lindena, barrister, oraz L. Prince, advocate,

               —

               w imieniu Parkwood Leisure Ltd przez A. Lyncha, QC,

               —

               w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez H. Walker, działającą w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez G. Rozeta oraz J. Enegrena, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 19 lutego 2013 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 dyrektywy Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów (Dz.U. L 82, s. 16).

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu między M. Alemem-Herronem i in. a Parkwood Leisure Ltd (zwaną dalej „spółką Parkwood”) w przedmiocie stosowania układu zbiorowego.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

               3

               Dyrektywą 2001/23 dokonano konsolidacji przepisów dyrektywy Rady 77/187/EWG z dnia 14 lutego 1977 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich, odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów (Dz.U. L 61, s. 26), zmienionej dyrektywą Rady 98/50/WE z dnia 29 czerwca 1998 r. (Dz.U. L 201, s. 88) (zwanej dalej „dyrektywą 77/187”).

               4

               Artykuł 3 ust. 1–3 dyrektywy 2001/23 stanowi:
               „1.   Prawa i obowiązki zbywającego wynikające z umowy o pracę lub stosunku pracy istniejącego w momencie przejęcia przechodzą w wyniku tego przejęcia na przejmującego.
               Państwa członkowskie mogą ustalić, że po dacie przejęcia zbywający i przejmujący są wspólnie odpowiedzialni za zobowiązania, które powstały przed dniem przejęcia, wynikające z umowy o pracę lub stosunku pracy istniejących w chwili przejęcia.
               2.   Państwa członkowskie mogą przyjąć odpowiednie środki, aby zapewnić, że zbywający powiadomi przejmującego o wszystkich prawach i obowiązkach, które przeniesione zostaną na przejmującego na podstawie niniejszego artykułu, o ile te prawa i obowiązki były znane lub powinny być znane zbywającemu w chwili przejęcia. Brak powiadomienia przejmującego przez zbywającego o tego rodzaju prawach i obowiązkach nie wpływa na przeniesienie tych praw i obowiązków oraz praw każdego pracownika w stosunku do przejmującego i/lub zbywającego w odniesieniu do tych praw i zobowiązań.
               3.   Po dokonaniu przejęcia przejmujący w dalszym ciągu przestrzega zasad i warunków ustanowionych we wszystkich układach zbiorowych na takich samych zasadach, jakie stosowane były w ramach tych układów w stosunku do zbywającego, do momentu rozwiązania lub wygaśnięcia układów zbiorowych lub do czasu wejścia w życie lub zastosowania innych układów zbiorowych.
               Państwa członkowskie mogą ograniczyć okres przestrzegania tych zasad i warunków z zastrzeżeniem, że nie będzie on trwał krócej niż jeden rok”.

               5

               Zgodnie z art. 8 tej dyrektywy:
               „Niniejsza dyrektywa nie narusza prawa państw członkowskich do stosowania lub wprowadzania przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, które są korzystniejsze dla pracowników, albo do wspierania lub zezwalania na układy zbiorowe lub układy pomiędzy partnerami społecznymi bardziej korzystne dla pracowników”.

         Prawo Zjednoczonego Królestwa

               6

               Dyrektywa 77/187 została transponowana do prawa Zjednoczonego Królestwa w drodze Transfer of Undertakings (Protection of Employment) Regulations 1981 (rozporządzenia z 1981 r. o przejęciu przedsiębiorstwa – ochronie zatrudnienia, zwanego dalej „TUPE”).

               7

               Artykuł 5 ust. 2 lit. a) TUPE, który wdraża treść art. 3 ust. 2 dyrektywy 2001/23, stanowi:
               „Wszystkie prawa, uprawnienia i obowiązki zbywającego wynikające z umowy lub z nią związane przechodzą na przejmującego na mocy niniejszego rozporządzenia”.

               8

               Zgodnie z prawem krajowym strony mają możliwość zamieszczenia w umowie klauzuli, w myśl której wynagrodzenie pracownika jest okresowo ustalane przez osobę trzecią taką jak National Joint Council for Local Governement Services (zwaną dalej „NJC”), której pracodawca nie jest członkiem lub w której nie jest reprezentowany. W obowiązującym w Zjednoczonym Królestwie systemie regulującym stosunki między partnerami społecznymi tego rodzaju układ zbiorowy nie jest uważany za prawnie wiążący, chyba że strony postanowiły inaczej. Postanowienia takich układów mogą wywierać skutki jako postanowienia indywidualnej umowy o pracę pomiędzy pracownikiem a pracodawcą. Można to osiągnąć poprzez włączenie do umowy postanowienia przewidującego, że pracownik ma prawo skorzystać z warunków uzgodnionych pomiędzy pracodawcą i związkiem zawodowym lub wynegocjowanych przez inną organizację, taką jak NJC. Począwszy od ich włączenia do umowy o pracę, postanowienia takie odnoszą skutek jako postanowienia umowne.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               9

               W 2002 r. jedna z rad gminnych Londynu, Lewisham London Borough Council (zwana dalej „Lewisham”) przekazała działalność zakładu „ds. wypoczynku” spółce CCL Limited (zwanej dalej „spółką CCL”), przedsiębiorstwu z sektora prywatnego, które przejęło pracowników tego zakładu i włączyło ich do swojego personelu. W maju 2004 r. spółka CCL przeniosła te usługi na spółkę Parkwood, będącą również przedsiębiorstwem sektora prywatnego.

               10

               Podczas gdy zakład „ds. wypoczynku” podlegał Lewisham, umowy o pracę łączące pracowników z zakładem podlegały warunkom pracy wynegocjowanym w ramach NJC, podmiotu, w ramach którego prowadzone były rokowania układów zbiorowych pracy w lokalnym sektorze publicznym. Związanie układem zbiorowym pracy wynegocjowanym w ramach NJC wynikało nie z ustawy, lecz z klauzuli umownej zawartej w umowie o pracę. Klauzula ta miała następujące brzmienie:
               „W czasie Pana/Pani zatrudnienia w [Lewisham] Pana/Pani warunki zatrudnienia są zgodne z układami zbiorowymi uzgadnianymi co pewien czas w drodze rokowań przez [NJC], rozszerzanymi o układy uzgadniane lokalnie przez komitety negocjacyjne [Lewisham]”.

               11

               W momencie przejęcia zakładu „ds. wypoczynku” przez spółkę CCL obowiązywał układ zbiorowy pracy uzgodniony przez NJC na okres od dnia 1 kwietnia 2002 r. do dnia 31 marca 2004 r. Przejęcie przez spółkę Parkwood przedsiębiorstwa wykonującego te usługi nastąpiło w maju 2004 r.

               12

               Parkwood nie bierze udziału w rokowaniach NJC, nie miałoby też takiej możliwości jako przedsiębiorstwo prywatne niezwiązane z sektorem administracji publicznej.

               13

               W czerwcu 2004 r. został w ramach NJC zawarty nowy układ, którego wejście w życie zostało ustalone retroaktywnie ze skutkiem na dzień 1 kwietnia 2004 r. oraz z mocą obowiązującą do dnia 31 marca 2007 r. Układ ten został więc zawarty po przejęciu przedsiębiorstwa przez spółkę Parkwood. Z tych względów spółka Parkwood doszła do wniosku, że nowy układ nie jest dla niej wiążący, i powiadomiła o tym pracowników, odmawiając im podwyżki wynagrodzenia wynikającego z układu zbiorowego wynegocjowanego w ramach NJC za okres od kwietnia 2004 r. do marca 2007 r.

               14

               W związku z faktem, że spółka Parkwood odmówiła uwzględnienia warunków uzgodnionych w ramach NJC, pracownicy wnieśli powództwo do Employment Tribunal. Powództwo to zostało oddalone w 2008 r. Od wyroku tego odwołali się oni do Employment Appeal Tribunal, który uwzględnił ich odwołanie w dniu 12 stycznia 2009 r. Spółka Parkwood wniosła od tego ostatniego wyroku apelację do Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division).

               15

               W dniu 29 stycznia 2010 r. rzeczony sąd uwzględnił żądania spółki Parkwood i przywrócił moc wyrokowi Employment Tribunal o oddaleniu roszczeń powodów w postępowaniu głównym. Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division) uznał, że wyrok z dnia 9 marca 2006 r. w sprawie C-499/04 Werhof, Zb.Orz. s. I-2397, przesądza o tym, że art. 3 ust. 1 dyrektywy 77/187 nie powoduje związania przejmującego jakimkolwiek układem zbiorowym zawartym po przejęciu przedsiębiorstwa.

               16

               Powodowie w postępowaniu głównym zaskarżyli wyrok Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division) do Supreme Court of the United Kingdom, który postanowił przedłożyć Trybunałowi kilka pytań dotyczących wykładni i skutku dyrektywy 2001/23. Sąd odsyłający uważa, że pytanie, na które Trybunał odpowiedział w ww. wyroku w sprawie Werhof, nie jest identyczne z zagadnieniem, jakie należy rozwiązać w postępowaniu głównym.

               17

               W tej kwestii sąd ten wskazuje, że prawo niemieckie, którego dotyczyła ww. sprawa Werhof, przyjmuje „statyczne” podejście do ochrony pracowników w następstwie przejęcia przedsiębiorstwa lub działalności. Stanowi ono, że zbiorowo uzgodnione warunki stają się częścią umowy o pracę jedynie w brzmieniu, jakie posiadają w chwili przejęcia przedsiębiorstwa lub działalności, i po przejęciu nie podlegają uaktualnieniu.

               18

               Natomiast zagadnienie powstałe w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy państwo członkowskie może być związane zakazem zapewnienia w razie przejęcia przedsiębiorstwa lub działalności „dynamicznej” ochrony na podstawie krajowego prawa umów, to jest ochrony, która oznacza możliwość powołania się wobec przejmującego nie tylko na układy zbiorowe obowiązujące w chwili przejęcia, ale także na układy z okresu po przejęciu.

               19

               W tych okolicznościach Supreme Court of the United Kingdom postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        W sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, gdy pracownikowi przysługuje wobec zbywającego uprawnienie umowne do skorzystania z warunków co pewien czas negocjowanych i uzgadnianych przez niebędący stroną umowy organ właściwy do rokowań w sprawie zawarcia układu zbiorowego, a takie uprawnienie jest uznawane w prawie krajowym za mające dynamiczny, nie zaś statyczny charakter w zakresie stosunku pomiędzy pracownikiem a zbywającym pracodawcą – czy art. 3 dyrektywy [2001/23] w związku z [ww. wyrokiem w sprawie Werhof]:

                                 a)

                                 nakazuje, aby takie prawo podlegało ochronie i było skuteczne wobec przejmującego w razie przejęcia, do którego stosuje się ta dyrektywa?
                                 albo

                                 b)

                                 uprawnia sądy krajowe do uznania, że uprawnienie to podlega ochronie i jest skuteczne wobec przejmującego w razie przejęcia, do którego stosuje się ta dyrektywa?
                                 albo

                                 c)

                                 zabrania sądom krajowym uznawania, że uprawnienie to podlega ochronie i jest skuteczne wobec przejmującego w razie przejęcia, do którego stosuje się ta dyrektywa?

                        2)

                        W sytuacji gdy państwo członkowskie wypełniło obowiązek wdrożenia minimalnych wymogów określonych w art. 3 dyrektywy 2001/23, lecz pojawia się pytanie, czy środki transponujące powinny być interpretowane w sposób wykraczający poza te wymogi w sposób korzystny dla podlegających ochronie pracowników poprzez zapewnienie dynamicznych uprawnień umownych wobec przejmującego – czy sądy państwa członkowskiego mają swobodę stosowania prawa krajowego do wykładni transponującego ustawodawstwa, pod warunkiem że taka interpretacja nie jest sprzeczna z prawem wspólnotowym, czy też należałoby przyjąć inne podejście do wykładni, a jeśli tak, to jakie powinno być to podejście?

                        3)

                        W niniejszej sprawie, wobec braku twierdzenia ze strony pracodawcy, że utrzymanie dynamicznego uprawnienia pracowników na podstawie prawa krajowego do zbiorowo uzgodnionych postanowień stanowiłoby naruszenie praw pracodawcy wynikających z art. 11 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności [, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r.] – czy sąd krajowy ma swobodę zastosowania wykładni TUPE prezentowanej przez pracowników?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

               20

               Poprzez swe trzy pytania, które należy rozpoznać łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 3 dyrektywy 2001/23 należy interpretować w ten sposób, że ustanawia on względem państwa członkowskiego obowiązek, uprawnienie lub zakaz wprowadzenia uregulowania, zgodnie z którym, w razie przejęcia przedsiębiorstwa takiego jak to, którego dotyczy postępowanie główne, wobec przejmującego można powoływać się na klauzule dynamiczne odsyłające do układów zbiorowych wynegocjowanych i przyjętych po dniu przejęcia.

               21

               Na wstępie należy wskazać, że ww. wyrok w sprawie Werhof, dotyczący art. 3 dyrektywy 77/187, zawiera kilka kwestii istotnych dla postępowania głównego. Postępowanie to dotyczy oczywiście dyrektywy 2001/23, lecz rzeczone kwestie w pełni się na nie przekładają, ponieważ dyrektywa ta stanowi kodyfikację dyrektywy 77/187 i istotne dla sprawy postanowienia art. 3 każdej z tych dyrektyw są sformułowane w identyczny sposób.

               22

               Po pierwsze należy wskazać, że w pkt 37 ww. wyroku w sprawie Werhof Trybunał orzekł, iż art. 3 ust. 1 dyrektywy 77/187 należy dokonywać w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, by w przypadku umowy o pracę odsyłającej do układu zbiorowego, którego stroną jest zbywający niebędący stroną takiego układu, przejmujący nie był związany kolejnymi układami zbiorowymi zawartymi po układzie obowiązującym w momencie przejęcia przedsiębiorstwa.

               23

               Następnie zauważyć trzeba, że z art. 8 dyrektywy 2001/23 wynika, że dyrektywa ta nie narusza prawa państw członkowskich do stosowania lub wprowadzania przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, które są korzystniejsze dla pracowników, albo do wspierania lub zezwalania na układy zbiorowe lub układy pomiędzy partnerami społecznymi bardziej korzystne dla pracowników.

               24

               Co się tyczy postępowania głównego, to oczywiste jest – jak wynika z samego brzmienia drugiego z przedłożonych pytań – że klauzule odsyłające do układów zbiorowych wynegocjowanych i przyjętych po dniu przejęcia danego przedsiębiorstwa, przyznające prawa o charakterze dynamicznym, okazują się bardziej korzystne dla pracowników.

               25

               Jednak dyrektywa 77/187 nie ma na celu wyłącznie ochrony interesów pracowników przy przejęciu przedsiębiorstwa, lecz powinna zapewnić wyważenie z jednej strony słusznych interesów pracowników, a z drugiej strony – słusznych interesów przejmującego. Dokładniej rzecz ujmując, przejmujący powinien być w stanie przeprowadzić konieczne dostosowania i zmiany w celu kontynuacji swojej działalności (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Werhof, pkt 31).

               26

               W tej kwestii należy wskazać, że stronami przejęcia przedsiębiorstwa, którego dotyczy postępowanie główne, były osoba prawna prawa publicznego oraz osoba prawna prawa prywatnego.

               27

               Skoro chodzi tu o przejęcie przedsiębiorstwa z sektora publicznego do sektora prywatnego, należy uznać, że kontynuowanie działalności przez przejmującego będzie wymagać – w świetle nieuniknionych różnic między tymi dwoma sektorami w zakresie warunków pracy, poważnych dostosowań i zmian.

               28

               Tymczasem dynamiczna klauzula odsyłająca do układów zbiorowych wynegocjowanych i przyjętych po dniu przejęcia danego przedsiębiorstwa, mających regulować ewolucję stosunków pracy w sektorze publicznym, może znacząco ograniczyć zakres swobody koniecznej dla wprowadzenia przez prywatnego przejmującego rzeczonych dostosowań i zmian.

               29

               W takiej sytuacji tego rodzaju klauzula może naruszać słuszną równowagę między interesami przejmującego jako pracodawcy oraz interesami pracowników.

               30

               Po drugie, należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wykładni przepisów dyrektywy 2001/23 trzeba dokonywać w poszanowaniu praw podstawowych i zasad figurujących w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”) (zob. podobnie wyrok z dnia 27 września 2012 r. w sprawie C‑179/11 Cimade i GISTI, pkt 42).

               31

               W tej kwestii sąd odsyłający zauważa oczywiście, że postępowanie główne nie dotyczy prawa do tego, by nie być zobowiązanym do stowarzyszania się. Jednakże wykładnia art. 3 dyrektywy 2001/23 powinna w każdym razie być dostosowana do art. 16 karty, mówiącego o swobodzie przedsiębiorczości.

               32

               To prawo podstawowe obejmuje w szczególności swobodę zawierania umów, jak wynika z wyjaśnień opracowanych w celu ułatwienia wykładni karty (Dz.U. 2007, C 303, s. 17) i które, zgodnie z art. 6 ust. 1 akapit trzeci TUE i art. 52 ust. 7 karty powinny być uwzględniane przy dokonywaniu jej wykładni (wyrok z dnia 22 stycznia 2013 r. w sprawie C‑283/11 Sky Österreich, pkt 42).

               33

               W odniesieniu do art. 3 dyrektywy 2001/23 wynika stąd, że w myśl swobody przedsiębiorczości przejmujący powinien mieć możliwość skutecznego powołania się na swoje interesy w toku procesu zmierzającego do zawarcia umowy, w którym uczestniczy, oraz negocjowania elementów mających decydujący wpływ na warunki pracy jego pracowników w kontekście przyszłej działalności gospodarczej.

               34

               Tymczasem należy stwierdzić, że przejmujący w postępowaniu głównym nie miał żadnej możliwości bycia częścią podmiotu rokowań zbiorowych. W tych okolicznościach przejmujący nie miał możliwości ani skutecznego powołania się na swoje interesy w toku procesu zmierzającego do zawarcia umowy, ani negocjowania elementów mających decydujący wpływ na warunki pracy jego pracowników w kontekście przyszłej działalności gospodarczej.

               35

               W takich okolicznościach swoboda umów w przypadku tego przejmującego została poważnie ograniczona, do takiego stopnia, że ograniczenie to mogło naruszyć samą istotę jego prawa do swobody przedsiębiorczości.

               36

               Artykuł 3 dyrektywy 2001/23, czytany łącznie z art. 8 tej dyrektywy nie może być rozumiany w ten sposób, że zezwala państwom członkowskim na wprowadzenie środków, które – choć są bardziej korzystne dla pracowników – mogą naruszać samą istotę prawa przejmującego do swobody przedsiębiorczości (zob. analogicznie wyrok z dnia 6 września 2012 r. w sprawie C‑544/10 Deutsches Weintor, pkt 54, 58).

               37

               W świetle powyższych rozważań na przedłożone trzy pytania należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 3 dyrektywy 2001/23 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie wprowadzeniu przez państwo członkowskie uregulowania, zgodnie z którym, w razie przejęcia przedsiębiorstwa, wobec przejmującego można powoływać się na klauzule dynamiczne odsyłające do układów zbiorowych wynegocjowanych i przyjętych po dniu przejęcia, jeżeli przejmujący nie miał możliwości uczestniczenia w procesie negocjowania takich układów zbiorowych zawartych po dniu przejęcia.

         W przedmiocie kosztów

               38

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 3 dyrektywy Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie wprowadzeniu przez państwo członkowskie uregulowania, zgodnie z którym, w razie przejęcia przedsiębiorstwa, wobec przejmującego można powoływać się na klauzule dynamiczne odsyłające do układów zbiorowych wynegocjowanych i przyjętych po dniu przejęcia, jeżeli przejmujący nie miał możliwości uczestniczenia w procesie negocjowania takich układów zbiorowych zawartych po dniu przejęcia.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: angielski.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 6 marca 1997 r. # Maatschap M.J.M. Linthorst, K.G.P. Pouwels en J. Scheren c.s. przeciwko Inspecteur der Belastingdienst/Ondernemingen Roermond. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Gerechtshof 's-Hertogenbosch - Niderlandy. # Szósta dyrektywa VAT - Artykuł 9. # Sprawa C-167/95.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 19 lipca 2012 r.#Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö przeciwko A Oy.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Korkein hallinto-oikeus.#Podatki bezpośrednie – Swoboda przedsiębiorczości – Swobodny przepływ kapitału – Porozumienie EOG – Artykuły 31 i 40 – Dyrektywa 2009/133/WE – Zakres stosowania – Wymiana akcji między spółką z siedzibą w państwie członkowskim a spółką z siedzibą w państwie trzecim będącym stroną porozumienia EOG – Odmowa przyznania korzyści podatkowej – Konwencja o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych.#Sprawa C‑48/11.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 19 lipca 2012 r. (
            *1
         )
      „Podatki bezpośrednie — Swoboda przedsiębiorczości — Swobodny przepływ kapitału — Porozumienie EOG — Artykuły 31 i 40 — Dyrektywa 2009/133/WE — Zakres stosowania — Wymiana akcji między spółką z siedzibą w państwie członkowskim a spółką z siedzibą w państwie trzecim będącym stroną porozumienia EOG — Odmowa przyznania korzyści podatkowej — Konwencja o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych”
      W sprawie C-48/11
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Korkein hallinto-oikeus (Finlandia) postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 2 lutego 2011 r., w postępowaniu:

         Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö

      przeciwko

         A Oy,

      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, J. Malenovský, R. Silva de Lapuerta, G. Arestis (sprawozdawca) i D. Šváby, sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: C. Strömholm, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 29 lutego 2012 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu A Oy przez M. Ohtonena, asianajaja,

               —

               w imieniu rządu fińskiego przez M. Pere, działającą w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu rządu portugalskiego przez L. Fernandesa, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu rządu norweskiego przez K.B. Moena oraz K. Moe Winther, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez R. Lyala oraz I. Koskinena, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Urzędu Nadzoru EFTA przez X. Lewisa oraz F. Simonetti, działających w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 31 i 40 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r. (Dz.U. 1994, L 1, s. 3, zwanego dalej „porozumieniem EOG”).

               2

               Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö, czyli fińską administracją podatkową, i A Oy (zwaną dalej „A”), spółką fińską, w przedmiocie transakcji wymiany akcji.

         Ramy prawne

         Porozumienie EOG

               3

               Artykuł 6 porozumienia EOG stanowi:
               „Bez uszczerbku dla przyszłego rozwoju orzecznictwa postanowienia niniejszego Porozumienia w zakresie, w jakim są one co do istoty tożsame z odpowiednimi zasadami Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą, Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali oraz aktami przyjętymi w zastosowaniu tych dwóch traktatów, podlegają w zakresie ich wykonania i stosowania wykładni zgodnej z odpowiednimi orzeczeniami Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wydanymi przed datą podpisania niniejszego Porozumienia”.

               4

               Artykuł 31 tego porozumienia stanowi:
               „1.   W ramach postanowień niniejszego Porozumienia zakazane są wszelkie ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli państw członkowskich [Wspólnoty Europejskiej] i państw [Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA)] na terytorium któregokolwiek z tych państw. Zakaz ten obejmuje również ograniczenia w tworzeniu agencji, oddziałów lub filii przez obywateli jednego z państw członkowskich [Wspólnoty Europejskiej] lub państw EFTA ustanowionych na terytorium któregokolwiek z tych państw.
               Z zastrzeżeniem postanowień rozdziału 4 swoboda przedsiębiorczości obejmuje podejmowanie i wykonywanie działalności prowadzonej na własny rachunek, jak również zakładanie i zarządzanie przedsiębiorstwami, a zwłaszcza spółkami w rozumieniu artykułu 34 akapit drugi, na warunkach ustanowionych przez ustawodawstwo państwa przyjmującego dla własnych obywateli.
               2.   Załączniki VIII–XI zawierają postanowienia szczególne dotyczące prawa przedsiębiorczości”.

               5

               Artykuł 40 rzeczonego porozumienia stanowi:
               „W ramach postanowień niniejszego porozumienia zakazane są wszelkie ograniczenia między Umawiającymi się Stronami w odniesieniu do swobody przepływu kapitału należącego do osób mających miejsce zamieszkania na terytorium państw członkowskich [Wspólnoty Europejskiej] lub państw EFTA, jak również dyskryminacja ze względu na przynależność państwową lub miejsce zamieszkania, lub miejsce lokaty kapitału. Załącznik XII zawiera postanowienia niezbędne do wykonania niniejszego artykułu”.

         Prawo Unii

               6

               Wymiana akcji jest zdefiniowana w następujący sposób w art. 2 lit. e) dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (Dz.U. L 310, s. 34):
               „[…] oznacza czynność, w wyniku której spółka nabywa udziały w kapitale innej spółki, uzyskując w ten sposób większość praw głosu w tej spółce lub posiadając taką większość praw głosu, nabywa dalsze udziały, w zamian za wyemitowanie na rzecz akcjonariuszy tej ostatniej spółki w zamian za ich papiery wartościowe, papierów wartościowych swojej spółki, jak również, jeżeli ma to zastosowanie, wypłatę gotówkową nieprzekraczającą 10% wartości nominalnej lub, w przypadku braku wartości nominalnej, księgowej wartości nominalnej tych papierów wartościowych”.

         Prawo fińskie

               7

               Artykuł 52 i art. 52f ust. 1 i 2 Laki elinkeinotulon verottamisesta (360/1968) [ustawy o opodatkowaniu dochodów z działalności gospodarczej (nr 360/1968), zwanej dalej „ustawą o opodatkowaniu spółek”], mają następujące brzmienie:
               „Artykuł 52

               Przepisy art. 52a–f poniżej znajdują zastosowanie do łączenia, podziału, wnoszenia aktywów i wymiany akcji krajowych spółek akcyjnych. Artykuły 52a–e niniejszej ustawy znajdują zastosowanie także do łączenia, podziału, wnoszenia aktywów i wymiany akcji innych spółek w rozumieniu art. 3 ustawy o podatku dochodowym. Przepisy dotyczące spółek akcyjnych, akcji, kapitału i akcjonariuszy mają zastosowanie w tym celu do innych spółek, ich udziałów w kapitale odpowiadających ich kapitałowi oraz ich akcjonariuszy lub wspólników. Przepisy dotyczące łączenia mają zastosowanie również do łączenia krajowych zgrupowań interesów gospodarczych. Przepisy dotyczące spółek akcyjnych, akcji i akcjonariuszy mają w tym celu zastosowanie do udziałów w kapitale zgrupowań, a także do ich akcjonariuszy i samych zgrupowań.
               Artykuły 52a–f znajdują zastosowanie z ograniczeniami, o których mowa poniżej, także wtedy, gdy łączenie, podział, wnoszenie aktywów i wymiana akcji dotyczą spółek w rozumieniu art. 3 lit. a) dyrektywy Rady 90/434/EWG [z dnia 23 lipca 1990 r.] w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów, dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego, które podlegają podatkowi dochodowemu od osób prawnych. Uznaje się, że spółka ma siedzibę w państwie członkowskim, jeżeli na podstawie prawa tego państwa członkowskiego jest uważana za mającą tam siedzibę i niemającą siedziby poza Unią Europejską na podstawie konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy państwem członkowskim Unii Europejskiej a państwem trzecim.
               […]

                  Artykuł 52f

               Wymiana akcji jest porozumieniem, na podstawie którego spółka akcyjna nabywa tyle akcji innej spółki akcyjnej, że akcje będące w jej posiadaniu uprawniają ją do ponad połowy głosów wynikających z wszystkich akcji innej spółki akcyjnej, lub – jeżeli posiada ona już ponad połowę głosów – nabywa dalsze akcje, a akcjonariusze drugiej spółki w zamian otrzymują od niej akcje nowej emisji lub posiadane przez nią akcje własne. Świadczenie wzajemne może nastąpić także w pieniądzu, jednakże nie może wynosić więcej niż 10% wartości nominalnej wydanych w zamian akcji lub – w przypadku braku wartości nominalnej – odpowiadającego akcjom udziału we wpłaconym kapitale zakładowym.
               Przy opodatkowaniu wymiana akcji nie jest uważana za zbycie. Za koszty nabycia akcji otrzymanych w wyniku wymiany uważa się część kosztów nabycia przeniesionych akcji, która nie została zamortyzowana przy opodatkowaniu. Jeżeli w zamian otrzymane zostaną pieniądze, wymianę uważa się za zbycie akcji”.

         Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne

               8

               A posiada 4093 z 20 743 akcji stanowiących kapitał C Oy (zwanej dalej „C”), spółki prawa fińskiego, co odpowiada udziałowi wynoszącemu ok. 19,7%. Drugą właścicielką C, z udziałem ok. 80,3% w kapitale tej spółki jest B AS (zwana dalej „B”), spółka norweska. Celem transakcji będącej przedmiotem sporu przed sądem krajowym było dokonanie wymiany akcji w rozumieniu art. 52f ustawy o opodatkowaniu spółek, poprzez którą A przeniosła na B swoje akcje w kapitale C a jako świadczenie wzajemne otrzymała od B akcje nowej emisji do wysokości ok. 6% udziału w jej kapitale. W następstwie tej transakcji B posiadałaby zatem 100% kapitału w spółce C.

               9

               A skierowała pytanie do keskusverolautakunta (centralnej komisji podatkowej), czy art. 52f, na mocy którego wymiana akcji pod pewnymi warunkami nie jest uważana za czynność opodatkowaną, ma zastosowanie do wymiany akcji będącej przedmiotem sporu przed sądem krajowym.

               10

               We wstępnej decyzji nr 55/2008 z dnia 1 października 2008 r. komisja ta stwierdziła, że można byłoby zastosować zasady wynikające z art. 52f ustawy o opodatkowaniu spółek do wymiany akcji takiej jak planowana między A i B. Zgodnie z tą decyzją zasady wynikające z art. 52f ustawy o opodatkowaniu spółek mają zastosowanie do tej sprawy, tak że wymiany tej nie można uważać za przeniesienie akcji do celów opodatkowania A.

               11

               Poprzez odwołanie do Korkein hallinto-oikeus (najwyższego sądu administracyjnego) Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö dąży do uchylenia wstępnej decyzji centralnej komisji podatkowej.

               12

               Korkein hallinto-oikeus postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
               „Czy wymianę akcji, w ramach której fińska spółka akcyjna przenosi na spółkę norweską (w formie prawnej aksjeselskap) akcje jednej z należących do niej spółek i w zamian otrzymuje akcje wyemitowane przez spółkę norweską, należy, z uwzględnieniem art. 31 i 40 porozumienia EOG, traktować na płaszczyźnie podatkowej w taki sam neutralny sposób, jak gdyby ta wymiana akcji miała miejsce między krajowymi spółkami akcyjnymi lub między spółkami mającymi siedzibę w państwach członkowskich Unii Europejskiej?”.

         W przedmiocie pytania prejudycjalnego

               13

               Tytułem wstępu należy zauważyć, że sąd krajowy wskazuje, iż ustawa o opodatkowaniu spółek transponuje dyrektywę 2009/133 do prawa krajowego.

               14

               Na podstawie art. 1 rzeczonej dyrektywy stosuje się ona wyłącznie do wymiany akcji, w które zaangażowane są spółki z co najmniej dwóch państw członkowskich. Ze względu na to, że jedna ze spółek uczestniczących w wymianie akcji będącej przedmiotem postępowania przed sądem krajowym nie ma siedziby w państwie członkowskim, tj. spółka B mająca siedzibę w Norwegii, rzeczona wymiana nie wchodzi w zakres stosowania dyrektywy 2009/133. W tych okolicznościach na pytanie przedstawione przez sąd krajowy należy odpowiedzieć, badając przepisy krajowego ustawodawstwa podatkowego w świetle postanowień porozumienia EOG.

               15

               W odniesieniu do porozumienia EOG należy przypomnieć, że jednym z jego podstawowych celów jest realizacja w jak najpełniejszy sposób swobody przepływu towarów, osób, usług i kapitału na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG), tak aby rynek wewnętrzny realizowany na terytorium Unii został rozciągnięty na państwa członkowskie EFTA. W związku z tym liczne postanowienia tego porozumienia zmierzają do zagwarantowania jego wykładni w sposób możliwie jednolity w całym EOG (zob. opinia 1/92 z dnia 10 kwietnia 1992 r., Rec. s. I-2821). Do Trybunału należy w tym zakresie czuwanie nad tym, aby zasady porozumienia EOG, zasadniczo identyczne z zasadami traktatu FUE, były interpretowane w sposób jednolity w państwach członkowskich (wyroki Trybunału: z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie C-540/07 Komisja przeciwko Włochom, Zb.Orz. s. I-10983, pkt 65; z dnia 28 października 2010 r. w sprawie C-72/09 Établissements Rimbaud, Zb.Orz. s. I-10659, pkt 20).

               16

               Ponadto należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, mimo iż podatki bezpośrednie należą do kompetencji państw członkowskich, to jednak państwa te muszą wykonywać ją z poszanowaniem prawa Unii (zob. w szczególności wyroki: z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C-319/02 Manninen, Zb.Orz. s. I-7477, pkt 19; z dnia 6 marca 2007 r. w sprawie C-292/04 Meilicke i in., Zb.Orz. s. I-1835, pkt 19; z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie C-157/05 Holböck, Zb.Orz. s. I-4051, pkt 21; a także z dnia 11 października 2007 r. w sprawie C-451/05 ELISA, Zb.Orz. s. I-8251, pkt 68). W ten sam sposób kompetencja ta nie pozwala im stosować środków sprzecznych ze swobodami przepływu gwarantowanymi przez podobne postanowienia porozumienia EOG (zob. ww. wyrok w sprawie Établissements Rimbaud, pkt 23).

               17

               W odniesieniu do swobody, w świetle której należy przeanalizować przepisy będące przedmiotem sprawy przed sądem krajowym, z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż w celu ustalenia, czy dany przepis krajowy podlega zasadom swobody działalności gospodarczej lub swobody przepływu kapitału, należy uwzględnić cel tego przepisu (postanowienie Trybunału z dnia 10 maja 2007 r. w sprawie C-492/04 Lasertec, Zb.Orz. s. I-3775, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo).

               18

               W ten sposób przepisy krajowe dotyczące posiadania udziału umożliwiającego wywieranie oznaczonego wpływu na decyzje danej spółki oraz określenie jej działalności należą do przedmiotowego zakresu zastosowania przepisów traktatu FUE dotyczących swobody działalności gospodarczej (zob. ww. postanowienie w sprawie Lasertec, pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo).

               19

               Z brzmienia art. 52f ustawy o opodatkowaniu spółek wyraźnie wynika, że aby dana wymiana akcji nie była uważana za opodatkowane przeniesienie, spółka nabywająca powinna posiadać lub nabyć akcje innej spółki, dające jej prawo do ponad połowy praw głosu w tej ostatniej spółce. Takie przepisy krajowe, które znajdują zatem zastosowanie do transakcji powodujących posiadanie lub objęcie kontroli nad spółką, wchodzą w zakres swobody działalności gospodarczej.

               20

               W tych okolicznościach należy udzielić odpowiedzi na postawione pytanie, biorąc pod uwagę jedynie art. 31 porozumienia EOG.

               21

               W tym względzie Trybunał orzekł już, że przepisy zakazujące ograniczeń swobody przedsiębiorczości zawarte w art. 31 porozumienia EOG są tożsame z przepisami zawartymi w art. 49 TFUE (zob. wyroki: z dnia 23 lutego 2006 r. w sprawie C-471/04 Keller Holding, Zb.Orz. s. I-2107, pkt 49; z dnia 23 października 2008 r. w sprawie C-157/07 Krankenheim Ruhesitz am Wannsee-Seniorenheimstatt, Zb.Orz. s. I-8061, pkt 24).

               22

               Ponadto należy stwierdzić, że art. 6 porozumienia EOG stanowi, iż bez uszczerbku dla przyszłego rozwoju orzecznictwa postanowienia owego porozumienia w zakresie, w jakim są one co do istoty tożsame z odpowiednimi zasadami traktatów Unii, podlegają w zakresie ich wykonania i stosowania wykładni zgodnej z odpowiednimi orzeczeniami Trybunału wydanymi przed datą podpisania rzeczonego porozumienia.

               23

               Swoboda przedsiębiorczości obejmuje bowiem przysługujące spółkom utworzonym zgodnie z ustawodawstwem państwa członkowskiego lub państwa trzeciego będącego stroną porozumienia EOG i mającym statutową siedzibę, zarząd lub główny zakład na terytorium Unii lub państwa trzeciego będącego stroną porozumienia EOG, prawo wykonywania działalności w innych państwach członkowskich lub państwach trzecich będących stroną porozumienia EOG za pośrednictwem spółki zależnej, oddziału lub agencji (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Krankenheim Ruhesitz am Wannsee-Seniorenheimstatt, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).

               24

               Trybunał podkreślił również, że pojęcie swobody przedsiębiorczości w rozumieniu traktatu FUE jest pojęciem bardzo szerokim, oznaczającym możliwość uczestniczenia przez obywatela Unii w sposób trwały i nieprzerwany w życiu gospodarczym państwa członkowskiego innego niż jego państwo pochodzenia i czerpania z tego tytułu korzyści, a tym samym wspieranie w ten sposób wzajemnego gospodarczego i społecznego przenikania wewnątrz Unii na płaszczyźnie działalności wykonywanej na własny rachunek (zob. ww. wyrok w sprawie ELISA, pkt 63). Swoboda działalności gospodarczej ma również na celu zapewnienie korzystania z traktowania krajowego w państwie członkowskim przyjmującym spółkę zależną poprzez zakazanie wszelkiej dyskryminacji, nawet nieznacznej, ze względu na miejsce siedziby spółki dominującej (zob. wyrok z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie C-170/05 Denkavit Internationaal i Denkavit France, Zb.Orz. s. I-11949, pkt 22).

               25

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem za takie ograniczenia należy uznać wszelkie działania, które uniemożliwiają, utrudniają lub ograniczają atrakcyjność korzystania z tej swobody (zob. ww. wyrok w sprawie Krankenheim Ruhesitz am Wannsee-Seniorenheimstatt, pkt 30).

               26

               Zgodnie z przepisami krajowymi będącymi przedmiotem postępowania przed sądem krajowym transakcja wymiany akcji między spółkami korzysta z neutralnego traktowania pod względem podatkowym po stronie spółki zbywającej, której siedziba znajduje się w Finlandii, tylko wtedy, gdy po pierwsze siedziba spółki nabywającej również znajduje się w Finlandii lub w państwie członkowskim Unii, a po drugie wymiana akcji powoduje objęcie przez spółkę nabywającą większościowego udziału w spółce nabywanej. Jeśli te warunki nie są spełnione, w szczególności gdy – jak w sytuacji przed sądem krajowym – siedziba spółki nabywającej znajduje się w państwie trzecim będącym stroną porozumienia EOG, na płaszczyźnie podatkowej wymiana akcji jest traktowana jako opodatkowane zbycie akcji.

               27

               Stwierdzonego w ten sposób odmiennego traktowania nie można tłumaczyć różnicą w obiektywnej sytuacji. Traktowanie pod względem podatkowym wymiany akcji, jakiemu podlega spółka krajowa w sytuacji takiej jak będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, jest określane wyłącznie poprzez miejsce siedziby spółki nabywającej. Artykuł 31 porozumienia EOG zakazuje wszelkiej dyskryminacji ze względu na miejsce siedziby spółek (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie C-284/06 Burda, Zb.Orz. s. I-4571, pkt 77 i przytoczone tam orzecznictwo).

               28

               Należy jeszcze podkreślić, że wbrew twierdzeniom rządu fińskiego stosowanie art. 31 porozumienia EOG do przepisów takich jak będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym nie prowadzi do rozszerzenia zakresu stosowania dyrektywy 2009/133 do spółek mających siedzibę w państwie trzecim będącym stroną porozumienia EOG. Na mocy zasady niedyskryminacji ustanowionej w art. 31 porozumienia EOG państwo członkowskie jest bowiem zobowiązane do stosowania traktowania pod względem podatkowym zastrzeżonego dla wymiany akcji mającej miejsce między spółkami krajowymi do wymiany akcji, jeżeli uczestniczy w niej również spółka mająca siedzibę w państwie trzecim będącym stroną porozumienia EOG.

               29

               Należy zatem stwierdzić, że sporny w postępowaniu przed sądem krajowym system podatkowy stanowi ograniczenie prawa ustanowionego w art. 31 porozumienia EOG.

               30

               Z orzecznictwa Trybunału wynika, że ograniczenie swobody działalności gospodarczej można dopuścić jedynie wtedy, gdy jest uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego. Powinno ono ponadto w takiej sytuacji być odpowiednie dla zagwarantowania realizacji danego celu i nie wykraczać poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia (zob. ww. wyrok w sprawie Krankenheim Ruhesitz am Wannsee-Seniorenheimstatt, pkt 40).

               31

               Sąd krajowy podnosi pytanie, czy omawiane ograniczenie jest uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego związanymi z koniecznością zwalczania oszustw podatkowych i zachowania skuteczności kontroli podatkowych.

               32

               Jednakże sama okoliczność, iż w ramach wymiany akcji spółka nabywająca ma siedzibę w państwie trzecim będącym stroną porozumienia EOG, nie może uzasadniać ogólnego domniemania oszustwa podatkowego i usprawiedliwiać środka naruszającego wykonywanie jednej ze swobód podstawowych zagwarantowanych przez porozumienie EOG (zob. podobnie wyroki: z dnia 26 września 2000 r. w sprawie C-478/98 Komisja przeciwko Belgii, Rec. s. I-7587, pkt 45; z dnia 21 listopada 2002 r. w sprawie C-436/00 X i Y, Rec. s. I-10829, pkt 62; z dnia 4 marca 2004 r. w sprawie C-334/02 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I-2229, pkt 27; a także z dnia 29 listopada 2011 r. w sprawie C-371/10 National Grid Indus, Zb.Orz. s. I-12273, pkt 84).

               33

               W odniesieniu do konieczności zachowania skuteczności kontroli podatkowych Trybunał stwierdził, że nie można a priori wykluczyć możliwości, iż podatnik będzie w stanie dostarczyć właściwe dowody umożliwiające organom podatkowym państwa członkowskiego, w którym następuje opodatkowanie, ustalenie w jasny i dokładny sposób, że nie zamierza on uniknąć ani obejść zapłaty podatku (wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie C-101/05 A, Zb.Orz. s. I-11531, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo).

               34

               Jednakże owo orzecznictwo dotyczące ograniczeń w wykonywaniu swobód przepływu w obrębie Unii nie może zostać w całości zastosowane do swobód zagwarantowanych porozumieniem EOG, ponieważ te dwa rodzaje przepływów wpisują się w różne konteksty prawne (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie A, pkt 60; w sprawie Établissements Rimbaud, pkt 40).

               35

               W tym względzie należy zaznaczyć, że ustanowione przez dyrektywę Rady 77/799/EWG z dnia 19 grudnia 1977 r. dotyczącą wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich (Dz.U. L 336, s. 15) oraz przez dyrektywę Rady 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylającą dyrektywę 77/799/EWG (Dz.U. L 64, s. 1) ramy współpracy pomiędzy właściwymi organami państw członkowskich nie mają zastosowania do współpracy pomiędzy tymi organami oraz właściwymi organami państwa trzeciego, gdy nie przyjęło ono żadnego zobowiązania wzajemnej pomocy (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Établissements Rimbaud, pkt 41).

               36

               W szczególności, jeśli chodzi o państwa będące stronami porozumienia EOG, jeżeli uregulowania danego państwa członkowskiego uzależniają przyznanie korzyści podatkowej od spełnienia warunków, których przestrzeganie może zostać zweryfikowane jedynie w drodze uzyskania informacji od właściwych organów państwa trzeciego będącego stroną porozumienia EOG, co do zasady prawnie uzasadniona jest odmowa przez dane państwo członkowskie przyznania takiej korzyści, jeżeli, w szczególności z powodu braku umownego zobowiązania dostarczenia przez to państwo trzecie informacji, niemożliwe okazuje się uzyskanie informacji od tego państwa (zob. ww. wyrok w sprawie Établissements Rimbaud, pkt 44).

               37

               Należy zauważyć, że między Republiką Finlandii a Królestwem Norwegii istnieje konwencja o wzajemnej współpracy administracyjnej w sprawach podatkowych, konwencja 37/1991 podpisana w Kopenhadze w dniu 7 grudnia 1989 r. Nawet jeśli do sądu krajowego należy ocena, czy ta konwencja zawiera wystarczające mechanizmy wymiany informacji, aby pozwolić organom fińskim na badanie i kontrolę, czy warunki wymagane przez przepisy krajowe są spełnione dla stosowania systemu neutralności podatkowej do wymiany akcji takiej jak będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, należy stwierdzić, że na rozprawie rząd fiński sam wyjaśnił, iż postanowienia rzeczonej konwencji przewidują wymianę informacji między organami krajowymi równie skuteczną jak przewidziana przez przepisy dyrektyw 77/799 i 2011/16.

               38

               W tych okolicznościach dane państwo członkowskie nie może oprzeć się na konieczności zachowania skuteczności kontroli podatkowych w celu uzasadnienia odmiennego traktowania stwierdzonego w pkt 27 niniejszego wyroku (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie ELISA, pkt 98–101).

               39

               Na podstawie powyższych rozważań na pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć w ten sposób, że art. 31 porozumienia EOG sprzeciwia się przepisom państwa członkowskiego, które zrównują z opodatkowanym przeniesieniem akcji wymianę akcji między spółką z siedzibą na terytorium rzeczonego państwa członkowskiego a spółką z siedzibą na terytorium państwa trzeciego będącego stroną tego porozumienia, podczas gdy taka czynność byłaby neutralna na płaszczyźnie podatkowej, gdyby dotyczyła wyłącznie spółek krajowych lub mających siedzibę w innych państwach członkowskich, jeżeli między tym państwem członkowskim a tym państwem trzecim istnieje konwencja o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych, która przewiduje wymianę informacji między organami krajowymi równie skuteczną jak przewidziana przez przepisy dyrektyw 77/799 i 2011/16, czego zbadanie należy do sądu krajowego.

         W przedmiocie kosztów

               40

               Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 31 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r. sprzeciwia się przepisom państwa członkowskiego, które zrównują z opodatkowanym przeniesieniem akcji wymianę akcji między spółką z siedzibą na terytorium rzeczonego państwa członkowskiego a spółką z siedzibą na terytorium państwa trzeciego będącego stroną tego porozumienia, podczas gdy taka czynność byłaby neutralna na płaszczyźnie podatkowej, gdyby dotyczyła wyłącznie spółek krajowych lub mających siedzibę w innych państwach członkowskich, jeżeli między tym państwem członkowskim a tym państwem trzecim istnieje konwencja o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych, która przewiduje wymianę informacji między organami krajowymi równie skuteczną jak przewidziana przez przepisy dyrektywy Rady 77/799/EWG z dnia 19 grudnia 1977 r. dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich oraz dyrektywy Rady 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylającej dyrektywę 77/799/EWG, czego zbadanie należy do sądu krajowego.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: fiński.


Wyrok Trybunału z dnia 20 października 1977 r. # Antonio Giuliani przeciwko Landesversicherungsanstalt Schwaben. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Sozialgericht Augsburg - Niemcy. # Zabezpieczenie społeczne pracowników migrujących. # Sprawa 32-77.


Wyrok Trybunału z dnia 16 lipca 1998 r. # Silhouette International Schmied GmbH & Co. KG przeciwko Hartlauer Handelsgesellschaft mbH. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Oberster Gerichtshof - Austria. # Dyrektywa 89/104/EWG. # Sprawa C-355/96.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 6 grudnia 2001 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej. # Sprawa C-146/00.


Wyrok Trybunału z dnia 21 października 1975 r. # Teresa i Silvana Petroni przeciwko Office national des pensions pour travailleurs salariés (ONPTS), Bruxelles. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Tribunal du travail de Bruxelles - Belgia. # Sprawa 24-75.


title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 17 grudnia 2015 r.#Imtech Marine Belgium NV przeciwko Radio Hellenic SA.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez hof van beroep te Antwerpen.#Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Rozporządzenie (WE) nr 805/2004 – Europejski tytuł egzekucyjny dla roszczeń bezspornych – Warunki nadania zaświadczenia – Prawa dłużnika – Kontrola orzeczenia.#Sprawa C-300/14.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 17 grudnia 2015 r. (
            *
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Współpraca sądowa w sprawach cywilnych — Rozporządzenie (WE) nr 805/2004 — Europejski tytuł egzekucyjny dla roszczeń bezspornych — Warunki nadania zaświadczenia — Prawa dłużnika — Kontrola orzeczenia”
      W sprawie C‑300/14
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez hof van beroep te Antwerpen (sąd apelacyjny w Antwerpii, Belgia) postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 20 czerwca 2014 r., w postępowaniu:

         Imtech Marine Belgium NV

      przeciwko

         Radio Hellenic SA,

      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: L. Bay Larsen, prezes trzeciej izby, pełniący obowiązki prezesa czwartej izby, J. Malenovský, M. Safjan (sprawozdawca), A. Prechal i K. Jürimäe, sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Cruz Villalón,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu rządu belgijskiego przez C. Pochet, J.C. Halleux oraz L. Van den Broeck, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu polskiego przez B. Majczynę, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu rządu portugalskiego przez L. Ineza Fernandesa oraz E. Pedrosę, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez G. Wilsa oraz A.M. Rouchaud‑Joët, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 8 września 2015 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 19 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia europejskiego tytułu egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (Dz.U. L 143, s. 15 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 7, s. 38; sprostowanie Dz.U. 2007, L 174, s. 22).

               2

               Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między spółką Imtech Marine Belgium NV (zwaną dalej „spółką Imtech Marine”), z siedzibą w Belgii, a spółką Radio Hellenic SA (zwaną dalej „Radiem Hellenic”), z siedzibą w Grecji, dotyczącego wniosku spółki Imtech Marine o nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego w rozumieniu rozporządzenia nr 805/2004 wydanemu zaocznie wyrokowi dotyczącemu wierzytelności obwarowanej karą umowną i odsetkami za zwłokę.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

      Rozporządzenie (WE) nr 44/2001

               3

               Artykuł 34 pkt 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1) stanowi, że orzeczenie nie jest uznawane, jeżeli „pozwanemu, który nie wdał się w spór, nie doręczono dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego w czasie i w sposób umożliwiających mu przygotowanie obrony, chyba że pozwany nie złożył przeciwko orzeczeniu środka zaskarżenia, chociaż miał do tego możliwość”.

         Rozporządzenie (WE) nr 805/2004

               4

               Zgodnie z brzmieniem motywów 10–14, 18 i 19 rozporządzenia nr 805/2004:

                        „(10)

                        W przypadku wydania przez sąd w państwie członkowskim orzeczenia dotyczącego roszczenia bezspornego pod nieobecność dłużnika w postępowaniu zniesienie w państwie członkowskim wykonania wszelkiej kontroli nierozerwalnie wiąże się i zależy od istnienia dostatecznej gwarancji przestrzegania prawa do obrony.

                        (11)

                        Niniejsze rozporządzenie dąży do umacniania praw podstawowych oraz uwzględnia zasady uznane w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej [zwanej dalej »kartą«]. W szczególności dąży ono do zapewnienia pełnego poszanowania prawa do uczciwego procesu, uznanego w art. 47 karty.

                        (12)

                        Należy ustanowić minimalne standardy dla postępowań prowadzących do wydania orzeczenia, aby zapewnić, że dłużnik będzie poinformowany o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu sądowemu, wymogach aktywnego uczestnictwa w postępowaniu w celu zakwestionowania roszczenia oraz o konsekwencjach wynikających z jego nieuczestnictwa, w odpowiednim czasie oraz w sposób umożliwiający mu zorganizowanie obrony.

                        (13)

                        Z uwagi na różnice w przepisach procedury cywilnej państw członkowskich, a zwłaszcza w przepisach regulujących doręczanie dokumentów, zachodzi konieczność precyzyjnego i szczegółowego zdefiniowania tych minimalnych standardów. W szczególności metody doręczenia oparte na fikcji prawnej nie mogą być, jeśli chodzi o wypełnienie tych minimalnych standardów, uznane za wystarczające, aby nadać orzeczeniu zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego.

                        (14)

                        Wszystkie metody doręczenia wymienione w art. 13 i 14 charakteryzują się albo całkowitą pewnością (art. 13), albo bardzo wysokim stopniem prawdopodobieństwa (art. 14), że doręczany dokument dotarł do adresata.. W kategorii drugiej orzeczeniu należy nadać zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego jedynie wówczas, gdy państwo członkowskie wydania dysponuje odpowiednim mechanizmem umożliwiającym dłużnikowi ubieganie się o pełną kontrolę orzeczenia zgodnie z warunkami określonymi w art. 19, w tych wyjątkowych przypadkach, gdy pomimo postępowania zgodnie z art. 14 dokument nie dotarł do adresata.

                  […]

                        (18)

                        Wzajemne zaufanie do wymiaru sprawiedliwości państw członkowskich uzasadnia przyjęcie przez sąd jednego z państw członkowskich, że zostały spełnione wszystkie warunki nadania orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego umożliwiające wykonanie tego orzeczenia we wszystkich pozostałych państwach członkowskich bez dokonywania kontroli sądowej prawidłowego zastosowania minimalnych standardów proceduralnych w państwie członkowskim, w którym orzeczenie ma zostać wykonane.

                        (19)

                        Niniejsze rozporządzenie nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku dostosowania ich ustawodawstw krajowych do minimalnych standardów proceduralnych w nim określonych. Tworzy ono zachętę ku temu, poprzez oferowanie możliwości skuteczniejszej i szybszej wykonalności orzeczeń w innych państwach członkowskich tylko w przypadku spełnienia tych minimalnych standardów”.

               5

               Artykuł 6 tego rozporządzenia, zatytułowany „Wymagania dotyczące nadania zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego”, stanowi w ust. 1:
               „Orzeczeniu w sprawie roszczenia bezspornego wydanemu w państwie członkowskim nadaje się, na wniosek złożony w dowolnym czasie w sądzie wydania, zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego, jeżeli:

                        a)

                        orzeczenie jest wykonalne w państwie członkowskim wydania; oraz

                        b)

                        orzeczenie nie stoi w sprzeczności z przepisami dotyczącymi jurysdykcji ustanowionymi w sekcjach 3 i 6 rozdziału II rozporządzenia (WE) nr 44/2001; oraz

                        c)

                        postępowanie sądowe w państwie członkowskim wydania spełniło wymogi określone w rozdziale III, w przypadku gdy roszczenie jest bezsporne w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) lub c); oraz

                        d)

                        orzeczenie zostało wydane w państwie członkowskim, w którym dłużnik ma miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 59 rozporządzenia (WE) nr 44/2001, w sprawach, w których:

                                 —

                                 roszczenie jest bezsporne w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) lub c), oraz

                                 —

                                 odnosi się ono do umowy zawartej przez osobę, konsumenta, w celu, który można uznać za wykraczający poza jego działalność gospodarczą lub zawodową, oraz

                                 —

                                 dłużnik jest konsumentem”.

               6

               Artykuł 9 rozporządzenia nr 805/2004, zatytułowany „Wydanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego”, brzmi następująco:
               „1.   Zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego wydawane jest przy zastosowaniu standardowego formularza przedstawionego w załączniku I.
               2.   Zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego wydawane jest w tym samym języku, co orzeczenie”.

               7

               Artykuł 10 rozporządzenia nr 805/2004, zatytułowany „Sprostowanie lub uchylenie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego”, stanowi:
               „1.   Na wniosek złożony do sądu wydania zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego podlega

                        a)

                        sprostowaniu, gdy na skutek istotnego błędu, istnieje rozbieżność pomiędzy orzeczeniem a zaświadczeniem;

                        b)

                        uchyleniu, gdy zostało nadane oczywiście bezzasadnie, biorąc pod uwagę wymogi ustanowione w niniejszym rozporządzeniu.

                  2.   Do sprostowania lub uchylenia zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego stosuje się prawo państwa członkowskiego wydania.
               3.   Wniosek o sprostowanie lub uchylenie europejskiego tytułu egzekucyjnego można złożyć przy użyciu standardowego formularza przedstawionego w załączniku VI.
               4.   Od wydania zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego nie przysługuje żadne odwołanie”.

               8

               Artykuł 13 rzeczonego rozporządzenia, zatytułowany „Doręczenie za potwierdzeniem odbioru przez dłużnika”, przewiduje:
               „1.   Dokument wszczynający postępowanie lub równoważny dokument może być doręczony dłużnikowi z zastosowaniem jednej z następujących metod:

                        a)

                        osobiste doręczenie potwierdzone poświadczeniem odbioru, zawierającym datę odbioru i podpisanym przez dłużnika;

                        b)

                        osobiste doręczenie potwierdzone dokumentem podpisanym przez właściwą osobę, która dokonała doręczenia, stwierdzającym, że dłużnik otrzymał dokument lub odmówił jego przyjęcia bez żadnego uzasadnienia prawnego, oraz datę doręczenia;

                        c)

                        doręczenie drogą pocztową za poświadczeniem odbioru, zawierającym datę odbioru, podpisanym i zwróconym przez dłużnika;

                        d)

                        doręczenie drogą elektroniczną, tj. faksem, pocztą elektroniczną, za poświadczeniem odbioru, zawierającym datę odbioru, podpisanym i zwróconym przez dłużnika.

                  2.   Wezwanie na rozprawę sądową może być doręczone dłużnikowi zgodnie z ust. 1 lub przekazane ustnie na poprzedniej rozprawie sądowej w sprawie tego samego roszczenia i stwierdzone w protokole tej poprzedniej rozprawy”.

               9

               Zgodnie z art. 14 rozporządzenia nr 805/2004, zatytułowanym „Doręczenie bez potwierdzenia odbioru przez dłużnika”:
               „1.   Doręczenia dłużnikowi dokumentu wszczynającego postępowanie lub równoważnego dokumentu oraz wszelkich wezwań na rozprawę można również dokonać z zastosowaniem jednej z następujących metod:

                        a)

                        osobiste doręczenie na osobisty adres dłużnika do rąk osób mieszkających z dłużnikiem w tym samym gospodarstwie domowym lub tam zatrudnionych;

                        b)

                        w przypadku dłużnika prowadzącego działalność gospodarczą lub osoby prawnej, osobiste doręczenie w lokalu przedsiębiorstwa dłużnika, do rąk osób zatrudnionych przez dłużnika;

                        c)

                        złożenie dokumentu w skrzynce pocztowej dłużnika;

                        d)

                        złożenie dokumentu na poczcie lub we właściwym organie władzy publicznej, za pisemnym powiadomieniem o takim złożeniu pozostawionym w skrzynce pocztowej dłużnika, pod warunkiem że pisemne powiadomienie wyraźnie określa charakter dokumentu jako dokumentu sądowego lub skutek prawny powiadomienia jako skutkującego doręczeniem i powodującego uruchomienie biegu terminów;

                        e)

                        doręczenie drogą pocztową bez potwierdzenia, zgodnie z ust. 3, gdy dłużnik ma adres w państwie członkowskim wydania;

                        f)

                        drogą elektroniczną, za automatycznym potwierdzeniem dostarczenia, pod warunkiem że dłużnik uprzednio wyraźnie zgodził się na taką metodę doręczenia.

                  2.   Do celów niniejszego rozporządzenia doręczenie zgodnie z ust. 1 nie jest dopuszczalne, jeżeli nie ma pewności co do adresu dłużnika.
               3.   Doręczenie zgodnie z ust. 1 lit. a)–d) poświadcza się za pomocą:

                        a)

                        dokumentu podpisanego przez właściwą osobę, która dokonała doręczenia, wskazując:

                                 i)

                                 zastosowaną metodę doręczenia; i

                                 ii)

                                 datę doręczenia; i

                                 iii)

                                 gdy dokument został doręczony osobie innej niż dłużnik, nazwisko tej osoby i stosunek, w jakim pozostaje ona do dłużnika;
                                 lub

                        b)

                        potwierdzenia odbioru przez osobę, do rąk której nastąpiło doręczenie, do celów ust. 1 lit. a) i b)”.

               10

               Artykuł 19 tego samego rozporządzenia, zatytułowany „Minimalne standardy dotyczące kontroli w wyjątkowych przypadkach”, został zredagowany następująco:
               „1.   W uzupełnieniu do art. 13–18, orzeczeniu może być nadane zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego tylko wówczas, jeżeli zgodnie z prawem państwa członkowskiego wydania dłużnik jest uprawniony do złożenia wniosku o kontrolę orzeczenia w przypadkach, gdy

                        a)

                        i) dokument wszczynający postępowanie lub dokument równoważny lub, w danym przypadku, wezwanie na rozprawę sądową zostały doręczone przy zastosowaniu jednej z metod przewidzianych w art. 14; i

                                 ii)

                                 doręczenie nie nastąpiło w odpowiednim czasie umożliwiającym mu przygotowanie się do obrony, bez winy z jego strony;
                                 lub

                        b)

                        dłużnik nie mógł sprzeciwić się roszczeniu z powodu siły wyższej lub z powodu nadzwyczajnych okoliczności bez swojej winy,
                        pod warunkiem że w każdym przypadku działa bezzwłocznie.

                  2.   Niniejszy artykuł jest bez uszczerbku dla możliwości przyznania przez państwa członkowskie dostępu do kontroli orzeczenia na warunkach bardziej korzystnych niż wymienione w ust. 1”.

               11

               Artykuł 21 rozporządzenia nr 805/2004, zatytułowany „Odmowa wykonania”, stanowi:
               „1.   Na wniosek dłużnika, sąd właściwy w państwie członkowskim wykonania odmawia wykonania, jeżeli orzeczenie, któremu nadano zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego, nie da się pogodzić z wcześniejszym orzeczeniem wydanym w jakimkolwiek państwie członkowskim bądź w państwie trzecim, pod warunkiem że:

                        a)

                        wcześniejsze orzeczenie zostało wydane w odniesieniu do tego samego przedmiotu sporu i dotyczyło tych samych stron;

                        b)

                        wcześniejsze orzeczenie zostało wydane w państwie członkowskim wykonania lub spełnia warunki konieczne dla jego uznania w państwie członkowskim wykonania; i

                        c)

                        niemożność pogodzenia orzeczeń nie była i nie mogła być podniesiona w formie zarzutu w postępowaniu sądowym w państwie członkowskim wydania.

                  2.   W żadnych okolicznościach orzeczenie lub nadanie mu zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego nie mogą być przedmiotem kontroli pod względem merytorycznym w państwie członkowskim wykonania”.

               12

               Zgodnie z art. 30 rzeczonego rozporządzenia, zatytułowanym „Informacje odnoszące się do procedur odwoławczych, języków i organów”:
               „1.   Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o:

                        a)

                        procedurach sprostowania i cofnięcia, o których mowa w art. 10 ust. 2, oraz o procedurze kontroli, o której mowa w art. 19 ust. 1;

                  […]”.

         Prawo belgijskie

               13

               Zgodnie z art. 50 kodeksu sądowego:
               „Terminy zawite nie mogą być skracane ani wydłużane nawet za zgodą stron, chyba że prekluzja nastąpiła w okolicznościach określonych w ustawie.
               Jeżeli bieg przewidzianych w art. 1048, 1051 i art. 1253c lit. c) i d) terminów na wniesienie apelacji oraz sprzeciwu rozpoczyna się w okresie ferii sądowych i w tym okresie również upływa, zostaje on przedłużony do 15. dnia nowego roku sądowego”

               14

               Artykuł 55 tego kodeksu stanowi:
               „Jeżeli ustawa przewiduje, że terminy obowiązujące stronę niemającą w Belgii miejsca zamieszkania, miejsca zwykłego pobytu ani adresu do doręczeń zostają przedłużone, przedłużenie to wynosi:

                        1o

                        15 dni, jeżeli strona zamieszkuje w państwie sąsiadującym bądź w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii [i Irlandii Północnej];

                        2o

                        30 dni, jeżeli strona zamieszkuje w innym państwie europejskim;

                        3o

                        80 dni, jeżeli strona zamieszkuje w innej części świata”.

               15

               Artykuł 860 rzeczonego kodeksu stanowi:
               „Niezależnie od tego, jaka czynność procesowa nie została dokonana, względnie została dokonana w niewłaściwej formie, czynność taka może zostać uznana za nieważną tylko wtedy, gdy ustawa wyraźnie przewiduje sankcję nieważności.
               Terminy na wniesienie środka zaskarżenia są terminami zawitymi.
               Pozostałe terminy są terminami zawitymi jedynie wtedy, kiedy ustawa tak stanowi”.

               16

               Zgodnie z art. 1047 tego samego kodeksu:
               „Od każdego orzeczenia wydanego zaocznie można wnieść sprzeciw, chyba że ustawa przewiduje wyjątki.
               […]”.

               17

               Artykuł 1048 kodeksu sądowego przewiduje:
               „Z zastrzeżeniem terminów określonych w bezwzględnie obowiązujących przepisach prawa ponadkrajowego oraz prawa międzynarodowego termin na wniesienie sprzeciwu wynosi jeden miesiąc i jest liczony od momentu doręczenia wyroku, względnie jego notyfikowania zgodnie z art. 792 akapity drugi i trzeci.
               Jeżeli strona, która nie wdała się w spór, nie ma w Belgii miejsca zamieszkania, miejsca zwykłego pobytu ani adresu do doręczeń, termin na wniesienie sprzeciwu zostaje przedłużony zgodnie z art. 55”.

               18

               Artykuł 1051 kodeksu sądowego stanowi:
               „Z zastrzeżeniem terminów określonych w bezwzględnie obowiązujących przepisach prawa ponadkrajowego oraz prawa międzynarodowego termin na wniesienie apelacji wynosi jeden miesiąc i jest liczony od momentu doręczenia wyroku, względnie jego notyfikowania zgodnie z art. 792 akapity drugi i trzeci.
               Termin ten biegnie od dnia doręczenia orzeczenia także w przypadku strony, która o to wnosiła.
               Jeżeli jedna ze stron, której doręczono orzeczenie lub na wniosek której zostało doręczone orzeczenie, nie ma w Belgii miejsca zamieszkania, miejsca zwykłego pobytu ani adresu do doręczeń, termin na wniesienie apelacji zostaje przedłużony zgodnie z art. 55.
               […]”.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               19

               Spółka Imtech Marine świadczyła różne usługi na rzecz Radia Hellenic i z tego tytułu miała wobec niego wierzytelność na kwotę 23506,99 EUR. Zgodnie z warunkami ogólnymi stosowanymi przez Imtech Marine w wypadku braku zapłaty należne są: kara umowna w wysokości 10% oraz odsetki za zwłokę wynoszące 12% rocznie.

               20

               Mimo kolejnych wezwań Radio Hellenic nie wywiązało się z obowiązków zapłaty.

               21

               W wezwaniu doręczonym w dniu 25 marca 2013 r. spółka Imtech Marine wniosła do rechtbank van koophandel te Antwerpen (sądu gospodarczego w Antwerpii) o zasądzenie od Radia Hellenic należnych kwot oraz o nadanie temu wyrokowi zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego na podstawie rozporządzenia nr 805/2004. Orzeczeniem z dnia 5 czerwca 2013 r. sąd ten uznał to żądanie za dopuszczalne i w części zasadne. Radio Hellenic zostało zobowiązane do zapłaty 23506,99 EUR wraz z karą umowną w wysokości 10% oraz odsetkami za zwłokę. Rzeczony sąd uznał jednak, że nadanie temu orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego nie jest możliwe z uwagi na brak dostosowania prawa krajowego.

               22

               W dniu 3 września 2013 r. spółka Imtech Marine wniosła apelację od tego orzeczenia do sądu odsyłającego. W apelacji domaga się ona, by wyrokowi, jaki zapadnie, zostało nadane zaświadczenie europejskiego tytułu wykonawczego na podstawie rozporządzenia nr 805/2004.

               23

               Sąd odsyłający wskazuje, że kwestia, czy prawo belgijskie jest zgodne z wymogami art. 19 rozporządzenia nr 805/2004, rzeczywiście jest dyskusyjna, podobnie jak kwestia odpowiednich uprawnień sędziego i sekretarza w odniesieniu do nadania orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego. Zdaniem tego sądu bezczynność ustawodawcy krajowego stwarza sytuację niepewności co do prawa dla jego podmiotów. Mimo że rozporządzenie to jest bezpośrednio skuteczne, sądy belgijskie nie są raczej skłonne do nadawania takich zaświadczeń.

               24

               W szczególności sąd odsyłający wskazuje, że jeżeli chodzi o procedurę kontroli, o której mowa w art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2004, termin zaskarżenia orzeczenia wydanego zaocznie może w myśl prawa belgijskiego upłynąć, zanim dłużnik będzie w stanie wnieść środek zaskarżenia.

               25

               W powyższych okolicznościach hof van beroep te Antwerpen (sąd apelacyjny w Antwerpii) postanowił zawiesić postępowanie i przedłożyć Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne:

                        „1)

                        Czy stanowi naruszenie art. 288 [TFUE] sytuacja, gdy nie stosuje się bezpośrednio rozporządzenia nr 805/2004, ponieważ:

                                 a)

                                 ustawodawca belgijski zaniechał transpozycji tego rozporządzenia do prawa belgijskiego, oraz

                                 b)

                                 ustawodawca belgijski zaniechał włączenia do prawa belgijskiego postępowania w przedmiocie kontroli, pomimo że przewiduje sprzeciw i apelację?

                        2)

                        W wypadku udzielania odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze: co należy rozumieć pod pojęciem »kontroli orzeczenia« w rozumieniu art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2004? Czy postępowanie dotyczące kontroli orzeczenia musi być przewidziane tylko w wypadku, gdy doręczenie dotyczące wezwania/pisma wszczynającego postępowanie nastąpiło zgodnie z art. 14 tego rozporządzenia, czyli bez potwierdzenia odbioru? Czy prawo belgijskie w ramach sprzeciwu na podstawie art. 1047 i nast. belgijskiego kodeksu sądowego i apelacji na podstawie art. 1050 i nast. tego samego kodeksu nie zapewnia wystarczających gwarancji w celu spełnienia kryterium »postępowania dotyczącego kontroli« zgodnie z art. 19 ust. 1 rzeczonego rozporządzenia?

                        3)

                        Czy art. 50 belgijskiego kodeksu sądowego, który dopuszcza przedłużenie terminów zawitych przewidzianych w art. 860 akapit drugi, art. 55 i 1048 tego samego kodeksu w wypadkach siły wyższej lub w związku z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności bez winy zainteresowanego, zapewnia wystarczającą ochronę w rozumieniu art. 19 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 805/2004?

                        4)

                        Czy nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych stanowi orzeczenie sądowe, o wydanie którego należy wnieść w drodze pisma wszczynającego postępowanie? Jeśli tak: czy sędzia musi nadać zaświadczenie, a sekretarz musi wykazać nadanie zaświadczenia?
                        Jeśli nie: czy czynność nadania zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego można powierzyć sekretarzowi sądowemu?

                        5)

                        W wypadku gdy nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego nie stanowi orzeczenia sądowego: czy wnioskodawca, który nie wniósł o nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego w drodze pisma wszczynającego postępowanie, może w późniejszym terminie – czyli po uzyskaniu prawomocności przez to orzeczenie – wystąpić z wnioskiem do sekretarza sądowego o nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego?”.

               26

               W dniu 7 sierpnia 2014 r. Trybunał zwrócił się do sądu odsyłającego o informacje, których ten udzielił w dniu 16 października 2014 r.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie pytania pierwszego

               27

               Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy wykładni art. 19 rozporządzenia nr 805/2004 w świetle art. 288 TFUE należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten nakłada na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia w prawie krajowym procedury kontroli takiej jak ta, o której mowa w rzeczonym art. 19.

               28

               Artykuł 19 omawianego rozporządzenia stanowi, że orzeczeniu może być nadane zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego tylko wówczas, jeżeli zgodnie z prawem państwa członkowskiego wydania dłużnik jest uprawniony do złożenia wniosku o kontrolę orzeczenia. Tymczasem zgodnie z motywem 19 rozporządzenia nr 805/2004 akt ten nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku dostosowania ich ustawodawstw krajowych do minimalnych standardów proceduralnych w nim określonych, a zatem również obowiązku ustanowienia szczególnej procedury kontroli w rozumieniu rzeczonego art. 19.

               29

               Zgodnie z brzmieniem samego art. 19 rozporządzenia nr 805/2004 jedyną konsekwencją braku procedury kontroli jest niemożność nadania orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego na warunkach w nim określonych.

               30

               W tych okolicznościach, i niezależnie od obowiązku powiadomienia Komisji, na podstawie art. 30 ust. 1 lit. a) rzeczonego rozporządzenia, o procedurze kontroli ewentualnie istniejącej w prawie krajowym, państwo członkowskie, które zgodnie z treścią tego samego rozporządzenia decyduje się na niedostosowywanie swojego ustawodawstwa, nie narusza art. 288 TFUE.

               31

               Na pytanie pierwsze należy zatem udzielić następującej odpowiedzi: wykładni art. 19 rozporządzenia nr 805/2004 w świetle art. 288 TFUE należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku wprowadzenia w prawie krajowym procedury kontroli takiej jak ta, o której mowa w rzeczonym art. 19.

         W przedmiocie pytań drugiego i trzeciego

               32

               Poprzez pytania drugie i trzecie, które należy rozważyć łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, jakie są wymogi, od których art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2004 uzależnia nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego orzeczeniu wydanemu zaocznie.

               33

               Artykuł 19 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2004 przewiduje, że w wypadkach wskazanych w art. 19 ust. 1 lit. a) i b) orzeczeniu może być nadane zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego tylko wówczas, jeżeli zgodnie z prawem państwa członkowskiego wydania dłużnik jest uprawniony do złożenia wniosku o kontrolę orzeczenia.

               34

               Wypadek wymieniony w art. 19 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 805/2004 to ten, w którym dokument wszczynający postępowanie lub równoważny dokument został doręczony dłużnikowi z zastosowaniem jednej z metod przewidzianych w art. 14 tego rozporządzenia, lecz doręczenie nie nastąpiło w odpowiednim czasie umożliwiającym dłużnikowi przygotowanie się do obrony, bez winy z jego strony.

               35

               W zakresie art. 19 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 805/2004 mieści się natomiast wypadek, w którym dłużnik nie mógł sprzeciwić się roszczeniu z powodu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, bez swojej winy. Wypadek ten może również dotyczyć sytuacji, gdy brak możliwości utrzymuje się w stadium biegu terminu do zaskarżenia danego orzeczenia.

               36

               O ile państwa członkowskie mogą wprowadzić w swoim prawie krajowym szczególną procedurę kontroli dla wypadków określonych w art. 19 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 805/2004, o tyle nie można też wykluczyć, że procedury, które już istniały w danym państwie członkowskim przed wejściem w życie tego rozporządzenia, umożliwiają dłużnikowi domaganie się takiej kontroli. Bez uszczerbku na ciążącym na państwach członkowskich zgodnie z art. 30 ust. lit. a) rzeczonego rozporządzenia obowiązku powiadomienia Komisji o przedmiotowych procedurach, okoliczność, że zgodnie z art. 288 TFUE rozporządzenie to wiąże w całości, pociąga za sobą obowiązek zbadania przez sąd, do którego wpłynął wniosek, czy spełniona jest przesłanka z art. 19 ust. 1 tego rozporządzenia, a mianowicie czy prawo krajowe rzeczywiście i bez wyjątku pozwala na domaganie się kontroli kwestionowanego orzeczenia we wspomnianych wypadkach.

               37

               Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 24 opinii, może tu chodzić o środki zaskarżenia w wystarczającym stopniu przestrzegające prawa dłużnika do obrony i prawa do rzetelnego procesu, wymienione w motywach 10 i 11 rozporządzenia nr 805/2004, skoro prawo Unii nie reguluje procedury kontroli, a rozporządzenie nr 805/2004 odsyła wprost do ustawodawstwa państwa członkowskiego wydania.

               38

               I tak, aby gwarantowane w art. 47 ust. 2 karty prawo dłużnika do obrony i prawo do rzetelnego procesu były przestrzegane, należy wymagać, żeby dla celów utworzenia procedury kontroli w rozumieniu art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2004, interpretowanego w świetle motywu 14 tego rozporządzenia, rozpatrywane środki zaskarżenia umożliwiały, po pierwsze, pełną kontrolę orzeczenia co do prawa i co do faktów.

               39

               Po drugie, rzeczone środki zaskarżenia powinny umożliwić dłużnikowi, który powołuje się na jeden z wypadków określonych w art. 19 ust. 1 lit. a) i b) tego rozporządzenia, domaganie się takiej kontroli po upływie zwykłych terminów, przewidzianych w prawie krajowym dla celów wniesienia sprzeciwu lub apelacji od orzeczenia. Jest tak w szczególności wówczas, gdy prawo krajowe przewiduje możliwość przywrócenia tych terminów, tak aby rozpoczynały one bieg na nowo, najwcześniej od dnia, w którym dłużnik miał rzeczywiście możliwość zapoznania się z treścią orzeczenia lub wniesienia środka zaskarżenia.

               40

               W celu spełnienia konkretnie wymogów z art. 19 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 805/2004 prawo krajowe powinno umożliwiać takie przywrócenie terminów do zaskarżenia zarówno w wypadku siły wyższej, jak i wobec zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności niezależnych od woli dłużnika i bez jego winy, jako że przepis ten wprowadza rozróżnienie między tymi dwoma pojęciami.

               41

               Informacje udzielone przez sąd odsyłający wskazują, że belgijski porządek prawny przewiduje zasadniczo dwa środki zaskarżenia dla celów podważenia orzeczenia w sprawie takiej jak ta, której dotyczy postępowanie główne, a mianowicie sprzeciw od orzeczeń wydanych zaocznie, uregulowany w art. 1047 i nast. kodeksu sądowego, oraz apelację, uregulowaną w art. 1050 i nast. kodeksu sądowego. To do sądu odsyłającego, wyłącznie właściwego do dokonania wykładni tych przepisów jego prawa krajowego, należy wyciągnięcie wniosków z wykładni art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2004 przedstawionej w pkt 38–40 niniejszego wyroku oraz ustalenie, czy ustawodawstwo krajowe spełnia ustanowione w tym przepisie minimalne standardy proceduralne. W takim wypadku, o ile spełnione są wszystkie pozostałe wymagane w tym celu przesłanki, sąd ten powinien przystąpić do nadania zaświadczenia.

               42

               W świetle powyższych rozważań na pytania prejudycjalne drugie i trzecie należy udzielić następującej odpowiedzi: wykładni art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2004 należy dokonywać w ten sposób, że aby nadać orzeczeniu wydanemu zaocznie zaświadczenie europejskiego tytułu wykonawczego, sąd, do którego wpłynął stosowny wniosek, powinien upewnić się, że jego prawo krajowe pozwala, rzeczywiście i bez wyjątku, na pełną, co do prawa i co do faktów, kontrolę takiego orzeczenia w obu wypadkach wskazanych w tym przepisie oraz że umożliwia przywrócenie terminów do zaskarżenia orzeczenia dotyczącego wierzytelności bezspornej nie tylko w wypadku siły wyższej, ale także wówczas, gdy inne nadzwyczajne okoliczności, niezależne od woli dłużnika, uniemożliwiły mu zakwestionowanie danej wierzytelności.

         W przedmiocie pytań czwartego i piątego

               43

               Poprzez pytania czwarte i piąte, które należy rozważyć łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy wykładni art. 6 rozporządzenia nr 805/2004 należy dokonywać w ten sposób, że nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego stanowi orzeczenie sądowe – to jest czynność zastrzeżoną dla sądu – o wydanie którego należy wnieść w drodze pisma wszczynającego postępowanie.

               44

               Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2004 stanowi, że wniosek o nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego orzeczeniu dotyczącemu wierzytelności bezspornej powinien być skierowany do sądu wydania, lecz nie precyzuje, kto w ramach tego sądu jest właściwy do wydania takiego zaświadczenia.

               45

               Mimo to w świetle systematyki rozporządzenia nr 805/2004 możliwe jest przeprowadzenie rozróżnienia między nadaniem orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego w ścisłym znaczeniu a formalną czynnością wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 9 rzeczonego rozporządzenia. Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 52 opinii, ta czynność formalna, po wydaniu orzeczenia w przedmiocie nadania zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego, nie jest czynnością, której koniecznie musi dokonać sąd, zatem można pozostawić ją w rękach sekretarza sądowego.

               46

               Natomiast nadanie zaświadczenia w ścisłym znaczeniu wymaga przeprowadzenia sądowego badania przesłanek przewidzianych w rozporządzeniu nr 805/2004.

               47

               Kwalifikacje prawnicze sędziego są bowiem niezbędne do prawidłowej oceny – w kontekście braku pewności odnośnie do przestrzegania minimalnych standardów mających na celu zapewnienie poszanowania prawa dłużnika do obrony i prawa do rzetelnego procesu – krajowych środków zaskarżenia zgodnie z pkt 38–40 niniejszego wyroku. Ponadto wyłącznie sąd w rozumieniu art. 267 TFUE będzie w stanie zapewnić, że dzięki odesłaniu prejudycjalnemu do Trybunału minimalne standardy ustanowione w rozporządzeniu nr 805/2004 będą podlegać jednolitej wykładni i jednolitemu stosowaniu w Unii Europejskiej.

               48

               Jeżeli chodzi o kwestię, czy wniosek o nadanie orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego powinien mieć postać pisma wszczynającego postępowanie, art. 6 rozporządzenia nr 805/2004 stanowi, że orzeczeniu w przedmiocie roszczenia bezspornego wydanemu w państwie członkowskim nadaje się zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego na wniosek złożony w sądzie wydania w dowolnym czasie.

               49

               Ponadto, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 56 opinii, wymaganie, aby wniosek o nadanie zaświadczenia składany był razem z pismem wszczynającym postępowanie, nie byłoby logiczne, ponieważ na tym etapie nie można jeszcze wiedzieć, czy roszczenie pozostanie bezsporne, a zatem czy orzeczenie, które zostanie wydane w wyniku tego postępowania, będzie spełniać niezbędne wymogi, aby uzyskać zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego.

               50

               W świetle powyższych rozważań na pytania czwarte i piąte należy udzielić następującej odpowiedzi: wykładni art. 6 rozporządzenia nr 805/2004 należy dokonywać w ten sposób, że nadanie orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego, o co można wnosić w każdym czasie, powinno być zastrzeżone dla sądu.

         W przedmiocie kosztów

               51

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Wykładni art. 19 rozporządzenia (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia europejskiego tytułu egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych w świetle art. 288 TFUE należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku wprowadzenia w prawie krajowym procedury kontroli takiej jak ta, o której mowa w rzeczonym art. 19.

                           2)

                           Wykładni art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2004 należy dokonywać w ten sposób, że aby nadać orzeczeniu wydanemu zaocznie zaświadczenie europejskiego tytułu wykonawczego, sąd, do którego wpłynął stosowny wniosek, powinien upewnić się, że jego prawo krajowe pozwala, rzeczywiście i bez wyjątku, na pełną, co do prawa i co do faktów, kontrolę takiego orzeczenia w obu wypadkach wskazanych w tym przepisie oraz że umożliwia przywrócenie terminów do zaskarżenia orzeczenia dotyczącego wierzytelności bezspornej nie tylko w wypadku siły wyższej, ale także wówczas, gdy inne nadzwyczajne okoliczności, niezależne od woli dłużnika, uniemożliwiły mu zakwestionowanie danej wierzytelności.

                           3)

                           Wykładni art. 6 rozporządzenia nr 805/2004 należy dokonywać w ten sposób, że nadanie orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego, o co można wnosić w każdym czasie, powinno być zastrzeżone dla sądu.

                     Podpisy

            (
            *
         )   Język postępowania: niderlandzki.


Wyrok Trybunału z dnia 4 kwietnia 1974 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej. # Sprawa 167-73.