title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 8 grudnia 2011 r.#Merck Sharp & Dohme Corp. przeciwko Deutsches Patent- und Markenamt.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundespatentgericht - Niemcy.#Własność intelektualna i przemysłowa - Patenty - Rozporządzenie (EWG) nr 1768/92 - Artykuł 13 - Dodatkowe świadectwo ochronne dla produktów leczniczych - Możliwość wydania tego świadectwa w przypadku gdy okres, który upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu w Unii, jest krótszy niż pięć lat -Rozporządzenie (WE) nr 1901/2006 - Artykuł 36-- Przedłużenie okresu ważności dodatkowego świadectwa ochronnego.#Sprawa C-125/10.

text:
      Sprawa C‑125/10
      Merck Sharp & Dohme Corp., dawniej Merck & Co. Inc.
      przeciwko
      Deutsches Patent- und Markenamt
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnymzłożony przez Bundespatentgericht)

      Własność intelektualna i przemysłowa – Patenty – Rozporządzenie (EWG) nr 1768/92 – Artykuł 13 – Dodatkowe świadectwo ochronne dla produktów leczniczych – Możliwość wydania tego świadectwa, w przypadku gdy okres, który upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego
         a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu w Unii, jest krótszy niż pięć lat – Rozporządzenie (WE) nr 1901/2006 – Artykuł 36 – Przedłużenie okresu ważności dodatkowego świadectwa ochronnego

      Streszczenie wyroku
      Zbliżanie ustawodawstw – Jednolite ustawodawstwo – Własność przemysłowa i handlowa – Prawo do patentu – Dodatkowe świadectwo
            ochronne dla produktów leczniczych – Okres ważności świadectwa
      (rozporządzenia: Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1901/2006; art. 36; Rady nr 1768/92, art. 13)
      Wykładni art. 13 rozporządzenia nr 1768/92 dotyczącego stworzenia dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych,
         zmienionego rozporządzeniem nr 1901/2006 w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii w związku z art. 36 rozporządzenia
         nr 1901/2006, należy dokonywać w ten sposób, że produkty lecznicze mogą być przedmiotem dodatkowego świadectwa ochronnego,
         jeżeli okres, który upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie
         do obrotu w Unii Europejskiej, jest krótszy niż pięć lat. W takim przypadku sześciomiesięczny okres przedłużenia przewidziany
         w tym rozporządzeniu zaczyna biec od daty obliczonej poprzez odliczenie od dnia wygaśnięcia patentu okresu równego różnicy
         między pięcioma latami a okresem, jaki upłynął pomiędzy datą dokonania zgłoszenia patentu a otrzymaniem pierwszego pozwolenia
         na dopuszczenie do obrotu.

      Gdyby należało odmówić wydania dodatkowego świadectwa ochronnego na tej podstawie, że obliczenia przeprowadzone na podstawie
         art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1768/92 prowadzą do ujemnego lub zerowego okresu ważności, uprawniony z tytułu patentu podstawowego
         nie mógłby uzyskać przedłużenia okresu ochronnego przyznanego takim patentem, nawet jeżeli przeprowadziłby wszystkie wymagane
         badania zgodnie z zatwierdzonym planem badań pediatrycznych w rozumieniu art. 36 rozporządzenia nr 1901/2006. Taka odmowa
         mogłaby naruszać skuteczność rozporządzenia nr 1901/2006 i w efekcie zagrażać celom wyznaczonym tym rozporządzeniem, a mianowicie
         celom zmierzającym do wynagrodzenia wysiłków poniesionych w zamiarze zbadania efektów rozpatrywanego produktu medycznego w odniesieniu
         do populacji pediatrycznej.

      W rezultacie z lektury rozporządzenia nr 1768/92 w związku z rozporządzeniem nr 1901/2006 wynika, że dodatkowe świadectwo
         ochronne oraz sześciomiesięczny okres przedłużenia przyznają łącznie uprawnionemu z patentu podstawowego prawo wyłącznego
         korzystania o maksymalnym okresie ważności wynoszącym piętnaście lat i sześć miesięcy, licząc od daty uzyskania pierwszego
         pozwolenia na dopuszczenie do obrotu rozpatrywanego produktu leczniczego w Unii.

      W związku z tym maksymalnym okresem ważności sześciomiesięczny okres przedłużenia ma sens, jeżeli ujemny okres ważności dodatkowego
         świadectwa ochronnego nie przekracza sześciu miesięcy. Innymi słowy, cel rozporządzenia nr 1901/2006 zostanie osiągnięty,
         jeżeli uprawniony z patentu podstawowego uzyska pierwsze pozwolenie na dopuszczenie do obrotu spornego produktu leczniczego
         w Unii w okresie od czterech i pół roku do pięciu lat po zgłoszeniu patentu podstawowego. Dodatkowe świadectwo ochronne może
         zatem zostać wydane, jeżeli między zgłoszeniem patentu podstawowego a datą uzyskania tego pozwolenia upłynęło mniej niż pięć
         lat.

      Wynika z tego, że należy stwierdzić, iż nie można odmówić wydania dodatkowego świadectwa ochronnego jedynie na tej podstawie,
         że okres jego ważności określony zgodnie ze sposobem liczenia wskazanym w art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1768/92 nie jest
         dodatni.

      Co się tyczy kwestii, od którego momentu winien rozpocząć swój bieg sześciomiesięczny okres przedłużenia, należy stwierdzić,
         że w przypadku gdy okres, który upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego a datą pierwszego pozwolenia
         na dopuszczenie do obrotu w Unii spornego produktu leczniczego, jest krótszy niż pięć lat, moment rozpoczęcia biegu sześciomiesięcznego
         okresu przedłużenia nie może zostać ustalony na chwilę wygaśnięcia patentu podstawowego, tak że okres ważności owego świadectwa
         zostanie uznany za równy zeru. Tego typu rozwiązanie stałoby bowiem w sprzeczności z metodą obliczania przewidzianą w art. 13
         ust. 1 rozporządzenia nr 1768/92, ponieważ przepis ten przewiduje, że okres ważności dodatkowego świadectwa ochronnego ma
         odpowiadać okresowi, jaki upłynął między datą zgłoszenia patentu podstawowego a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie
         do obrotu w Unii, pomniejszonemu o okres pięciu lat. W konsekwencji jeżeli okres ważności dodatkowego świadectwa ochronnego
         jest ujemny, nie może on zostać zaokrąglony do zera. Sześciomiesięczny okres przedłużenia przewidziany w rozporządzeniu nr 1901/2006
         zaczyna biec od daty obliczonej poprzez odliczenie od dnia wygaśnięcia patentu okresu równego różnicy między pięcioma latami
         a okresem, jaki upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu a otrzymaniem pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.

      (points 37–42, 45; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 8 grudnia 2011 r.(*)

      Własność intelektualna i przemysłowa – Patenty – Rozporządzenie (EWG) nr 1768/92 – Artykuł 13 – Dodatkowe świadectwo ochronne dla produktów leczniczych – Możliwość wydania tego świadectwa, w przypadku gdy okres, który upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego
         a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu w Unii, jest krótszy niż pięć lat – Rozporządzenie (WE) nr 1901/2006 – Artykuł 36 – Przedłużenie okresu ważności dodatkowego świadectwa ochronnego

      W sprawie C‑125/10
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na podstawie art. 267 TFUE, złożony przez Bundespatentgericht
         (Niemcy) postanowieniem z dnia 28 stycznia 2010 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 9 marca 2010 r., w postępowaniu

      Merck Sharp & Dohme Corp., dawniej Merck & Co. Inc.,

      przeciwko
      Deutsches Patent- und Markenamt,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: J.N. Cunha Rodrigues, prezes izby, U. Lõhmus (sprawozdawca), A. Rosas, A.Ó. Caoimh i A. Arabadjiev, sędziowie,
      rzecznik generalny: Y. Bot,
      sekretarz: K. Malacek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 maja 2011 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Merck Sharp & Dohme Corp., dawniej Merck & Co. Inc., przez M. Heinemanna, M. Gundta, A. Rollinsa oraz A. von Falcka,
         Rechtsanwälte,

      –        w imieniu rządu francuskiego przez G. de Bergues’a oraz S. Meneza, a także przez R. Loosli‑Surrans, działających w charakterze
         pełnomocników,

      –        w imieniu rządu litewskiego przez D. Kriaučiūnasa oraz V. Balčiūnaitė, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu węgierskiego przez M. Ficsora oraz M. Fehéra, a także przez Z. Tóth, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu portugalskiego przez L. Ineza Fernandesa oraz P.A. Antunesa, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez H. Walker, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez G. Brauna oraz F. W. Bulsta, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 9 czerwca 2011 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 13 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
         i Rady (WE) nr 469/2009 z dnia 6 maja 2009 r. dotyczącego dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych (wersja
         ujednolicona) (Dz.U. L 152, s. 1).

      2        Wniosek ten złożono w ramach sporu między Merck Sharp & Dohme Corp., dawniej Merck & Co. Inc., (zwaną dalej „Merck”) a Deutsches
         Patent- und Markenamt (niemieckim urzędem ds. patentów i znaków towarowych) w przedmiocie odmowy udzielenia przez tego ostatniego
         dodatkowego świadectwa ochronnego (zwanego dalej „świadectwem”) dla farmakologicznej substancji sitagliptine.

       Ramy prawne
       Rozporządzenie (EWG) nr 1768/92
      3        Motywy pierwszy i drugi rozporządzenia Rady (EWG) nr 1768/92 z dnia 18 czerwca 1992 r. dotyczącego stworzenia dodatkowego
         świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych (Dz.U. 182, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady
         (WE) nr 1901/2006 z dnia 12 grudnia 2006 r. (Dz.U. L 378, s. 1, zwanym dalej „rozporządzeniem nr 1768/92”), mają następujące
         brzmienie:

      „prace badawcze w dziedzinie farmacji odgrywają decydującą rolę w stałym podnoszeniu poziomu zdrowia publicznego;
      produkty lecznicze, w szczególności te, które są wynikiem długich, kosztownych prac badawczych, nie będą we Wspólnocie i w Europie
         dalej opracowywane, jeżeli nie zostaną one objęte korzystnymi przepisami, zapewniającymi dostatecznie mocną ochronę zachęcającą
         do kontynuowania prac badawczych”.

      4        Motywy trzeci i piąty tego rozporządzenia wskazują, iż okres, który upływa między dokonaniem zgłoszenia patentu dla nowego
         produktu leczniczego a wydaniem pozwolenia na dopuszczenie tego produktu do obrotu, powoduje, że okres rzeczywistej ochrony
         w ramach patentu jest niewystarczający na pokrycie nakładów poniesionych na prace badawcze, co jest krzywdzące dla badań w dziedzinie
         farmacji i stwarza ryzyko przenoszenia ośrodków badawczych poza terytorium państw członkowskich.

      5        Motywy ósmy i dziewiąty tego rozporządzenia stanowią:

      „okres ochrony przyznanej na mocy świadectwa powinien zapewniać właściwą i skuteczną ochronę; w tym celu posiadacz zarówno
         patentu, jak i świadectwa powinien mieć możliwość korzystania z całego, maksymalnego piętnastoletniego okresu wyłączności,
         liczonego od chwili uzyskania pierwszego zezwolenia na obrót [pozwolenia na dopuszczenie do obrotu] we Wspólnocie danego produktu
         leczniczego;

      niemniej jednak w sektorze tak złożonym i wrażliwym, jakim jest sektor farmaceutyczny, muszą być wzięte pod uwagę wszelkie
         wchodzące w grę interesy, włącznie z tymi dotyczącymi zdrowia publicznego; do tego celu świadectwo nie może być wydane na
         okres powyżej pięciu lat; udzielona ochrona powinna być później ściśle związana z produktem, który uzyskał zezwolenie na obrót
         [pozwolenia na dopuszczenie do obrotu]”.

      6        Zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1768/92, zatytułowanym „Warunki uzyskania świadectwa”:

      „Świadectwo wydaje się, jeżeli w państwie członkowskim, w którym złożony zostaje wniosek określony w art. 7, w dniu złożenia
         wspomnianego wniosku:

      a)      produkt chroniony jest patentem podstawowym pozostającym w mocy;
      b)      wydane zostało, zgodnie z dyrektywą 65/65/EWG [Rady z dnia 26 stycznia 1965 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych
         i administracyjnych odnoszących się do leków gotowych (Dz.U. 1965, 22, s. 369), zmienioną dyrektywą 89/341/EWG Rady z dnia
         3 maja 1989 r. (Dz.U. L 142, s. 11)], lub dyrektywą 81/851/EWG [Rady z dnia 28 września 1981 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw
         państw członkowskich odnoszących się do weterynaryjnych produktów leczniczych (Dz.U. L 317, s. 1), zmienioną dyrektywą 90/676/EWG
         Rady z dnia 13 grudnia 1990 r. (Dz.U. L 373 s. 15)], odpowiednio, ważne zezwolenie na obrót produktem leczniczym [pozwolenie
         na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego];

      c)      produkt nie był uprzednio przedmiotem świadectwa;
      d)      zezwolenie [pozwolenie] określone w lit. b) jest pierwszym zezwoleniem na obrót danym produktem jako produktem leczniczym
         [pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu danego produktu jako produktu leczniczego]”.

      7        Artykuł 7 ust. 1 omawianego rozporządzenia przewiduje, że „[w]niosek o wydanie świadectwa składa się w ciągu sześciu miesięcy
         od daty, w której wydane zostało zezwolenie na obrót [pozwolenie na dopuszczenie do obrotu], określone w art. 3 lit. b), kiedy
         został wydany produkt leczniczy”.

      8        Artykuł 8 rozporządzenia nr 1768/92 wymienia elementy, jakie powinien zawierać wniosek o wydanie świadectwa. Przewiduje on,
         w szczególności w ust. 1 lit. d) i), że jeżeli wniosek o wydanie świadectwa obejmuje również wniosek o przedłużenie obowiązywania,
         powinien on zawierać kopię oświadczenia wykazującego zgodność z planem badań pediatrycznych, o których mowa w art. 36 rozporządzenia
         nr 1901/2006.

      9        Artykuł 10 rozporządzenia nr 1768/92, który wskazuje warunki uzyskania świadectwa lub odmowy jego wydania, stwierdza w ust. 1
         i 2:

      „1.      Jeżeli wniosek o wydanie świadectwa i produkt, którego on dotyczy, spełniają warunki ustanowione w niniejszym rozporządzeniu,
         władza, o której mowa w art. 9 ust. 1, wydaje świadectwo.

      2.      Władze, o których mowa w art. 9 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 3, odrzucają wniosek o wydanie świadectwa, jeżeli wniosek lub
         produkt, którego on dotyczy, nie spełnia warunków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu”.

      10      Artykuł 13 rozporządzenia, zatytułowany „Okres ważności świadectwa”, został sformułowany w następujący sposób:

      „1.      Świadectwo zaczyna obowiązywać z końcem prawnie ustalonego terminu obowiązywania patentu podstawowego i pozostaje w mocy przez
         okres równy okresowi, który upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego a datą pierwszego zezwolenia na
         obrót produktem [pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu] we Wspólnocie, pomniejszonemu o okres pięciu lat.

      2.      Bez względu na ust. 1 okres ważności świadectwa nie może przekroczyć pięciu lat od daty, od której zaczyna ono obowiązywać.
      3.      Okresy ustalone w ust. 1 i 2 zostają przedłużone o sześć miesięcy w przypadku, gdy stosuje się art. 36 rozporządzenia (WE)
         nr 1901/2006. W takim przypadku okres ustalony w ust. 1 niniejszego artykułu można przedłużyć tylko raz”.

      11      Artykuł 14 lit. a) rozporządzenia nr 1768/92 przewiduje, że świadectwo wygasa „z końcem okresu przewidzianego w art. 13”.

      12      Rozporządzenie nr 469/2009 ujednolicające i uchylające rozporządzenie nr 1768/92 weszło w życie w dniu 6 lipca 2009 r. Jego
         art. 13 brzmi tak samo jak art. 13 rozporządzenia nr 1768/92. Niemniej jednak z uwagi na okoliczności faktyczne sporu przed
         sądem krajowym rozporządzenie nr 1768/92 nadal znajduje zastosowanie w odniesieniu do tego sporu.

       Rozporządzenie nr 1901/2006
      13      Motywy 26 i 27 rozporządzenia nr 1901/2006 stanowią:

      „(26) W odniesieniu do produktów objętych wymogiem przedkładania danych pediatrycznych powinno się przyznać nagrodę w postaci sześciomiesięcznego
         przedłużenia dodatkowego świadectwa ochronnego ustanowionego rozporządzeniem Rady (EWG) nr 1768/92, jeśli wszystkie działania
         ujęte w zatwierdzonym planie badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej zostały zgodnie z nim wykonane, jeśli produkt
         został dopuszczony do obrotu we wszystkich państwach członkowskich i jeśli informacja o produkcie zawiera stosowne informacje
         o wynikach badań. [...]

      (27)      Złożenie wniosku o przedłużenie obowiązywania świadectwa zgodnie z niniejszym rozporządzeniem powinno być dopuszczalne tylko
         wtedy, kiedy świadectwo zostało przyznane w rozumieniu rozporządzenia (EWG) nr 1768/92”.

      14      Zgodnie z art. 36 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 1901/2006:

      „1.      Jeśli wniosek zgodnie z art. 7 i 8 zawiera wyniki wszystkich badań przeprowadzonych zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych
         z udziałem populacji pediatrycznej, posiadacz patentu lub dodatkowego świadectwa ochronnego upoważniony jest do uzyskania
         sześciomiesięcznego przedłużenia okresu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 i art. 13 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 1768/92.

      Pierwszy akapit ma zastosowanie również wówczas, gdy zrealizowanie zatwierdzonego planu badań klinicznych z udziałem populacji
         pediatrycznej nie doprowadziło do uzyskania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem pediatrycznym, ale wyniki przeprowadzonych
         badań zostaną odzwierciedlone w charakterystyce produktu leczniczego, i jeśli okaże się to właściwe, również na ulotce dołączanej
         do opakowania danego produktu.

      [...]
      4.      Przepisy ust. 1, 2 i 3 stosuje się do produktów, które są chronione dodatkowym świadectwem ochronnym zgodnie z rozporządzeniem
         (EWG) nr 1768/92 lub patentem kwalifikującym do przyznania dodatkowego świadectwa ochronnego. [...]”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      15      Merck jest posiadaczem europejskiego patentu dotyczącego inhibitorów dipeptydylo‑peptydazy używanych w leczeniu i profilaktyce
         cukrzycy. Ten patent podstawowy, obowiązujący również w Republice Federalnej Niemiec, został zgłoszony w dniu 5 lipca 2002 r.

      16      W dniu 14 września 2007 r. Merck złożyła do Deutsches Patent- und Markenamt wniosek o wydanie dodatkowego świadectwa ochronnego
         dla sitagliptyny, substancji farmaceutycznej objętej wspomnianym patentem, w danym przypadku w formie soli przyswajalnej farmakologicznie,
         w szczególności dla sitagliptyny fosforanu jednowodnego. Jako datę pierwszego pozwolenia na dopuszczenie produktu do obrotu
         w Unii Europejskiej i w Republice Federalnej Niemiec Merck podała dzień 21 marca 2007 r., tj. dzień wydania europejskiego
         pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego zawierającego substancję czynną sitagliptyny fosforan jednowodny.
         Ów produkt leczniczy jest odpłatnie dystrybuowany we wskazanym państwie członkowskim pod znakiem towarowym Januvia.

      17      Wniosek ten został odrzucony decyzją z dnia 1 lipca 2008 r. z tego względu, że między datą zgłoszenia patentu podstawowego
         a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu we Wspólnocie upłynęło jedynie cztery lata, osiem miesięcy i szesnaście
         dni, w związku z czym obliczenie okresu ważności świadectwa prowadziłoby w świetle art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1768/92
         do powstania ujemnego okresu ważności, wynoszącego trzy miesiące i czternaście dni.

      18      Merck wniosła na tę decyzję skargę do Bundespatentgericht. Podniosła ona, że w sprawie spełnione zostały wszelkie przesłanki
         uzyskania świadectwa, ponieważ okres ważności świadectwa nie należy do tych przesłanek.

      19      Merck twierdzi, że nawet jeżeli świadectwo nie będzie miało dodatniego terminu ważności, to może ono jednak posiadać zerowy
         okres ważności lub też ujemny okres ważności. Złożenie wniosku jest powodowane troską o zapewnienie sobie możliwości dochodzenia
         w późniejszym czasie przedłużenia ważności świadectwa. W tym celu plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej
         został zatwierdzony przez odpowiednie władze w dniu 27 marca 2009 r., a objęte nim badania powinny zakończyć się przed rokiem
         2017.

      20      Sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy wejście w życie rozporządzenia nr 1901/2006, przewidującego nagrodę w postaci sześciomiesięcznego
         przedłużenia okresu ważności świadectwa, nie powinno zmienić przyjmowanego do tej chwili podejścia, zgodnie z którym wydanie
         świadectwa nie jest możliwe, o ile między zgłoszeniem patentu a uzyskaniem pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu
         spornego produktu leczniczego w Unii nie upłynęło jeszcze pięć lat. Należy ustalić, czy w wyniku wejścia w życie tego rozporządzenia
         dopuszczalne jest wydanie świadectwa z ujemnym lub zerowym okresem ważności.

      21      W świetle powyższych uwag sąd krajowy uznał za konieczne zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o dokonanie wykładni art. 13
         ust. 1 rozporządzenia nr 469/2009.

      22      W tej sytuacji Bundespatentgericht postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:

      „Czy można wydać dodatkowe świadectwo ochronne dla produktów leczniczych, jeżeli okres, który upłynął pomiędzy datą dokonania
         zgłoszenia patentu podstawowego a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu we Wspólnocie, jest krótszy niż pięć
         lat?”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      23      Na wstępie należy zauważyć, że we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd krajowy odnosi się do rozporządzenia
         nr 469/2009, ujednolicającego i uchylającego rozporządzenie nr 1768/92.

      24      Ponieważ rozporządzenie nr 469/2009 weszło w życie w dniu 6 lipca 2009 r., czyli po wydaniu orzeczenia będącego przedmiotem
         skargi w sprawie przed sądem krajowym, w sprawie nadal należy stosować rozporządzenie nr 1768/92.

      25      Poza tym, nawet jeżeli art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 1768/92 przewiduje sześciomiesięczne przedłużenie okresu ważności
         świadectwa, to przesłanki jego stosowania określone są w art. 36 rozporządzenia nr 1901//2006. Na pytanie sądu krajowego należy
         więc odpowiedzieć w świetle obu powyższych rozporządzeń.

      26      Tym samym należy uznać, że w swoim pytaniu sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy wykładni art. 13 rozporządzenia nr 1768/92
         w związku z art. 36 rozporządzenia nr 1901/2006 należy dokonywać w ten sposób, iż możliwe jest wydanie dodatkowego świadectwa
         ochronnego dla produktów leczniczych, w przypadku gdy okres, który upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego
         a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w Unii, jest krótszy niż pięć lat.

      27      W świetle uwag zawartych we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd krajowy zmierza również do ustalenia,
         czy w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na powyższe pytanie sześciomiesięczny okres przedłużenia przewidziany w art. 36
         rozporządzenia nr 1901/2006 winien rozpocząć bieg przed końcem okresu obowiązywania patentu, to jest po odliczeniu ujemnego
         okresu obowiązywania świadectwa, czy też należy zaokrąglić okres ważności świadectwa do zera, a sześciomiesięczny okres przedłużenia
         ma zacząć bieg od momentu wygaśnięcia patentu.

      28      Na wstępie należy zaznaczyć, iż art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1768/92 przewiduje, że świadectwo obowiązuje przez okres
         równy okresowi, który upłynął pomiędzy datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie
         do obrotu w Unii, pomniejszonego o okres pięciu lat. Nic w treści wskazanego przepisu ani też żadnego innego przepisu rozporządzenia
         nie wskazuje, iż powyższe sprzeciwia się wydaniu świadectwa z ujemnym okresem ważności.

      29      Z tego względu wykładni art. 13 rozporządzenia nr 1768/92 należy dokonywać z uwzględnieniem nie tylko treści owego przepisu,
         lecz także ogólnej systematyki i celów uregulowań, w które on się wpisuje (zob. podobnie wyroki: z dnia 11 grudnia 2003 r.
         w sprawie C‑127/00 Hässle, Rec. s. I‑14781, pkt 55; z dnia 3 września 2009 r. w sprawie C‑482/07 AHP Manufacturing, Zb.Orz.
         s. I‑7295, pkt 27).

      30      Co się tyczy, w pierwszej kolejności, ogólnej systematyki rozporządzenia nr 1768/92, należy stwierdzić, że art. 10 omawianego
         rozporządzenia stanowi, iż w przypadku gdy wniosek o wydanie świadectwa oraz produkt leczniczy, który jest przedmiotem świadectwa,
         spełnią warunki przewidziane tym rozporządzeniem, odpowiednia władza wyda to świadectwo. Z tego względu należy przyjąć, iż
         warunek, aby świadectwo miało dodatni okres obowiązywania, nie widnieje pomiędzy przesłankami materialnymi, jakie należy spełnić
         w celu uzyskania świadectwa, wymienionymi w art. 3 rozporządzenia nr 1768/92, ani też pomiędzy przesłankami formalnymi przewidzianymi
         w art. 7–9 tego rozporządzenia.

      31      Co się tyczy, w drugiej kolejności, celów wytyczonych rozporządzeniem nr 1768/92, należy przypomnieć, że głównym celem tego
         rozporządzenia, zawartym w jego motywach pierwszym i drugim, jest zapewnienie dostatecznie mocnej ochrony, aby zachęcić do
         kontynuowania prac badawczych w dziedzinie farmacji, które odgrywają decydującą rolę w stałym podnoszeniu poziomu zdrowia
         publicznego (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie AHP Manufacturing, pkt 30).

      32      W tym względzie wydanie wspomnianego rozporządzenia zostało uzasadnione – w jego motywach trzecim, czwartym oraz ósmym – niewystarczającym
         okresem rzeczywistej ochrony w ramach patentu w celu pokrycia nakładów poniesionych na prace badawcze, przy uwzględnieniu
         okresu, jaki upływa między zgłoszeniem patentu dla nowego produktu leczniczego a wydaniem pozwolenia na dopuszczenie do obrotu
         tego produktu (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie AHP Manufacturing, pkt 30).

      33      Rozporządzenie nr 1768/92 ma zatem na celu usunięcie tej wady poprzez stworzenie świadectwa dla produktów leczniczych. Oprócz
         tego celu rozporządzenie to, jak wynika z jego motywu dziewiątego, uznaje również za konieczne, żeby w sektorze tak złożonym
         i wrażliwym, jakim jest sektor farmaceutyczny, zostały wzięte pod uwagę wszelkie wchodzące w grę interesy, włącznie z tymi
         dotyczącymi zdrowia publicznego – poprzez zapewnienie, że stworzony w ten sposób monopol na korzystanie nie będzie trwał dłużej
         niż jest to konieczne do amortyzacji poniesionych nakładów oraz że moment przejścia danego produktu leczniczego do domeny
         publicznej nie będzie nadmiernie przeciągany w czasie (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie AHP Manufacturing, pkt 30, 39)

      34      Jeśli chodzi o rozporządzenie nr 1901/2006, które zmieniło w szczególności art. 13 rozporządzenia nr 1768/92 w jego wersji
         oryginalnej, należy stwierdzić, iż jak wynika z jego motywu dwudziestego szóstego, ma ono na celu przyznanie nagrody z tytułu
         poniesionych kosztów związanych z badaniem wpływu produktu medycznego na populację pediatryczną w postaci sześciomiesięcznego
         przedłużenia świadectwa uprawnionemu z patentu podstawowego, który wykonał wszystkie badania ujęte w zatwierdzonym dla danego
         produktu planie badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej.

      35      Niewątpliwie, o ile świadectwo z okresem ważności równym zeru lub też ujemnym przedstawia samo w sobie niewielką wartość,
         o tyle świadectwo takie może od czasu wydania rozporządzenia nr 1901/2006 okazać się użyteczne dla posiadacza patentu podstawowego,
         który pragnie uzyskać sześciomiesięczny okres przedłużenia. Artykuł 13 ust. 3 rozporządzenia nr 1768/92 przewiduje bowiem
         możliwość przedłużenia okresu ważności świadectwa o okres sześciu miesięcy, obliczony w sposób wskazany w art. 13 ust. 1,
         co pozwala w rezultacie na przedłużenie piętnastoletniego okresu wyłącznego używania, o którym mowa w motywie ósmym rozporządzenia
         nr 1768/92.

      36      Jak wynika zatem z motywu 27 rozporządzenia nr 1901/2006 oraz z art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 1768/92 w związku z art. 36
         ust. 1 rozporządzenia nr 1901/2006, przyznanie sześciomiesięcznego okresu przedłużenia jest możliwie jedynie wówczas, gdy
         świadectwo zostało wydane zgodnie z rozporządzeniem nr 1768/92.

      37      Wobec powyższego, gdyby należało odmówić wydania świadectwa na tej podstawie, że obliczenia przeprowadzone na podstawie art. 13
         ust. 1 rozporządzenia nr 1768/92 prowadzą do ujemnego lub zerowego okresu ważności, uprawniony z tytułu patentu podstawowego
         nie mógłby uzyskać przedłużenia okresu ochronnego przyznanego takim patentem, nawet jeżeli przeprowadziłby wszystkie wymagane
         badania zgodnie z zatwierdzonym planem badań pediatrycznych w rozumieniu art. 36 rozporządzenia nr 1901/2006. Odmowa wydania
         świadectwa na wskazanej podstawie mogłaby naruszać skuteczność rozporządzenia nr 1901/2006 i w efekcie zagrażać celom wyznaczonym
         tym rozporządzeniem, a mianowicie celom zmierzającym do wynagrodzenia wysiłków poniesionych w zamiarze zbadania efektów rozpatrywanego
         produktu medycznego w odniesieniu do populacji pediatrycznej.

      38      W rezultacie należy stwierdzić, iż jak wynika z lektury rozporządzenia nr 1768/92 w związku z rozporządzeniem nr 1901/2006,
         dodatkowe świadectwo ochronne oraz sześciomiesięczny okres przedłużenia przyznają łącznie uprawnionemu z patentu podstawowego
         prawo wyłącznego korzystania o maksymalnym okresie ważności wynoszącym piętnaście lat i sześć miesięcy, licząc od daty uzyskania
         pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu rozpatrywanego produktu leczniczego w Unii.

      39      W związku z tym maksymalnym okresem ważności sześciomiesięczny okres przedłużenia ma sens, jeżeli ujemny okres ważności dodatkowego
         świadectwa ochronnego nie przekracza sześciu miesięcy. Innymi słowy, cel rozporządzenia nr 1901/2006 zostanie osiągnięty,
         jeżeli uprawniony z patentu podstawowego uzyska pierwsze pozwolenie na dopuszczenie do obrotu spornego produktu leczniczego
         w Unii w okresie od czterech i pół roku do pięciu lat po zgłoszeniu patentu podstawowego. Świadectwo może zatem zostać wydane,
         jeżeli między zgłoszeniem patentu podstawowego a datą uzyskania tego pozwolenia upłynęło mniej niż pięć lat.

      40      Wynika z tego, że należy stwierdzić, iż nie można odmówić wydania świadectwa jedynie na tej podstawie, że okres jego ważności
         określony zgodnie ze sposobem liczenia wskazanym w art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1768/92 nie jest dodatni.

      41      Co się tyczy kwestii, od którego momentu winien rozpocząć swój bieg sześciomiesięczny okres przedłużenia, należy stwierdzić,
         że w przypadku gdy okres, który upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego a datą pierwszego pozwolenia
         na dopuszczenie do obrotu w Unii spornego produktu leczniczego, jest krótszy niż pięć lat, moment rozpoczęcia biegu sześciomiesięcznego
         okresu przedłużenia nie może zostać ustalony na chwilę wygaśnięcia patentu podstawowego, tak że okres ważności świadectwa
         zostanie uznany za równy zeru. Tego typu rozwiązanie stałoby bowiem w sprzeczności z metodą obliczania przewidzianą w art. 13
         ust. 1 rozporządzenia nr 1768/92, ponieważ przepis ten przewiduje, że okres ważności świadectwa ma odpowiadać okresowi, jaki
         upłynął między datą zgłoszenia patentu podstawowego a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w Unii, pomniejszonemu
         o okres pięciu lat.

      42      W konsekwencji jeżeli okres ważności świadectwa jest ujemny, nie może on zostać zaokrąglony do zera. Sześciomiesięczny okres
         przedłużenia przewidziany w rozporządzeniu nr 1901/2006 zaczyna biec od daty obliczonej poprzez odliczenie od dnia wygaśnięcia
         patentu okresu równego różnicy między pięcioma latami a okresem, jaki upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu a otrzymaniem
         pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.

      43      Jedynie w przypadku gdy okres między zgłoszeniem patentu podstawowego a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu
         rozpatrywanego produktu leczniczego w Unii wynosi równo pięć lat, świadectwo może posiadać zerowy okres ważności, a moment
         rozpoczęcia biegu sześciomiesięcznego okresu przedłużenia będzie pokrywał się z datą wygaśnięcia patentu podstawowego.

      44      W okolicznościach sprawy przed sądem krajowym świadectwo oraz sześciomiesięczny okres przedłużenia przyznają łącznie uprawnionemu
         z patentu podstawowego okres ochronny wynoszący dwa miesiące i szesnaście dni, zaczynający obowiązywać z końcem prawnie ustalonego
         terminu obowiązywania patentu podstawowego. Wydanie świadectwa z ujemnym okresem ważności w niniejszej sprawie pozwala zatem
         na osiągnięcie celu wyznaczonego rozporządzeniem nr 1901/2006.

      45      Z całości powyższych rozważań wynika, że na zadane pytanie należy odpowiedzieć, iż wykładni art. 13 rozporządzenia nr 1768/92
         w związku z art. 36 rozporządzenia nr 1901/2006 należy dokonywać w ten sposób, że produkty lecznicze mogą być przedmiotem
         świadectwa, jeżeli okres, który upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego a datą pierwszego pozwolenia
         na dopuszczenie do obrotu w Unii, jest krótszy niż pięć lat. W takim przypadku sześciomiesięczny okres przedłużenia przewidziany
         w tym rozporządzeniu zaczyna biec od daty obliczonej poprzez odliczenie od dnia wygaśnięcia patentu okresu równego różnicy
         między pięcioma latami a okresem, jaki upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu a otrzymaniem pierwszego pozwolenia
         na dopuszczenie do obrotu.

       W przedmiocie kosztów
      46      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      Wykładni art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1768/92 z dnia 18 czerwca 1992 r. dotyczącego stworzenia dodatkowego świadectwa
            ochronnego dla produktów leczniczych, zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1901/2006 z dnia
            12 grudnia 2006 r. w związku z art. 36 rozporządzenia nr 1901/2006, należy dokonywać w ten sposób, że produkty lecznicze mogą
            być przedmiotem dodatkowego świadectwa ochronnego, jeżeli okres, który upłynął między datą dokonania zgłoszenia patentu podstawowego
            a datą pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w Unii Europejskiej, jest krótszy niż pięć lat. W takim przypadku sześciomiesięczny
            okres przedłużenia przewidziany w tym rozporządzeniu zaczyna biec od daty obliczonej poprzez odliczenie od dnia wygaśnięcia
            patentu okresu równego różnicy między pięcioma latami a okresem, jaki upłynął pomiędzy datą dokonania zgłoszenia patentu a otrzymaniem
            pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 22 grudnia 2010 r.#Bogusław Juliusz Dankowski przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Naczelny Sąd Administracyjny.#Szósta dyrektywa VAT – Prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT – Wykonane usługi – Podatnik niewpisany do rejestru VAT – Obowiązkowe wzmianki w treści faktury dla celów podatku VAT – Krajowe przepisy podatkowe – Wyłączenie prawa do odliczenia na mocy art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy VAT.#Sprawa C-438/09.

text:
      Sprawa C‑438/09
      Bogusław Juliusz Dankowski
      przeciwko
      Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez
      Naczelny Sąd Administracyjny)
      Szósta dyrektywa VAT – Prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT – Wykonane usługi – Podatnik niewpisany do rejestru VAT – Obowiązkowe wzmianki w treści faktury dla celów podatku VAT – Krajowe przepisy podatkowe – Wyłączenie prawa do odliczenia na mocy art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy VAT
      Streszczenie wyroku
      1.        Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Odliczenie
            podatku naliczonego – Odliczenie przez podatnika zapłaconego podatku z tytułu nabycia usług wykonanych przez innego podatnika
            niezarejestrowanego dla celów tego podatku – Warunek – Wystawienie przez owego wykonawcę faktury zawierającej wszystkie niezbędne
            dane
      (dyrektywa Rady 77/388, art. 18 ust. 1 lit. a), art. 22 ust. 3 lit. b))
      2.        Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Odliczenie
            podatku naliczonego – Wyłączenia prawa do odliczenia – Uprawnienie państw członkowskich do utrzymania wyłączeń istniejących
            w chwili wejścia w życie szóstej dyrektywy – Przepisy krajowe wyłączające prawo do odliczenia podatku zapłaconego innemu podatnikowi
            niezarejestrowanemu dla celów tego podatku – Niedopuszczalność
      (dyrektywa Rady 77/388, art. 17 ust. 6)
      1.        Artykuł 18 ust. 1 lit. a) oraz art. 22 ust. 3 lit. b) szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw
         członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych, w brzmieniu ustalonym na mocy dyrektywy 2006/18, należy interpretować
         w ten sposób, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku od wartości dodanej zapłaconego z tytułu nabycia usług
         wykonanych przez innego podatnika niezarejestrowanego jako podatnik podatku od wartości dodanej, w sytuacji gdy odnośne faktury
         zawierają wszystkie informacje wymagane przez wskazany art. 22 ust. 3 lit. b), a w szczególności zawierają informacje niezbędne
         do ustalenia tożsamości osoby, która wystawiła te faktury, oraz rodzaju wykonanych usług.

      W istocie w sytuacji gdy właściwe organy podatkowe posiadają informacje niezbędne do ustalenia, że podatnik - jako odbiorca
         danej czynności handlowej - zobowiązany jest z tytułu podatku od od wartości dodanej, nie mogą one nakładać dodatkowych wymogów
         dotyczących przysługującego temu podatnikowi prawa do odliczenia podatku należnego, które mogłyby skutkować uniemożliwieniem
         mu wykonywania wspomnianego prawa.

      Wobec tego ewentualne uchybienie przez usługodawcę obowiązkowi określonemu w art. 22 ust. 1 szóstej dyrektywy nie może podważać
         prawa do odliczenia podatku przysługującego odbiorcy tych usług na mocy art. 17 ust. 2 tej dyrektywy.

      (por. pkt 35, 36, 38; pkt 1 sentencji)
      2.        Artykuł 17 ust. 6 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków
         obrotowych, w brzmieniu ustalonym na mocy dyrektywy 2006/18 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom
         krajowym, na mocy których podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku od wartości dodanej zapłaconego innemu podatnikowi
         będącemu usługodawcą niezarejestrowanym dla celów tego podatku.

      W istocie uprawnienie przyznane państwom członkowskim w art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy nie stanowi nieograniczonego upoważnienia
         do dyskrecjonalnego wyłączenia prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej w zakresie wszystkich towarów i usług lub niemalże
         ich całości i podważenia w ten sposób istoty systemu ustanowionego w przepisach tej dyrektywy. Uprawnienie to nie obejmuje
         zatem ogólnych wyłączeń i nie zwalnia państw członkowskich z obowiązku dostatecznego określenia towarów i usług, dla których
         jest wyłączone prawo do odliczenia.

      (por. pkt 41, 47; pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 22 grudnia 2010 r.(*)

      Szósta dyrektywa VAT – Prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT – Wykonane usługi – Podatnik niewpisany do rejestru VAT – Obowiązkowe wzmianki w treści faktury dla celów podatku VAT – Krajowe przepisy podatkowe – Wyłączenie prawa do odliczenia na mocy art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy VAT
      W sprawie C‑438/09
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Naczelny
         Sąd Administracyjny (Polska) postanowieniem z dnia 14 lipca 2009 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 9 listopada 2009 r.,
         w postępowaniu:

      Bogusław Juliusz Dankowski
      przeciwko
      Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi,
      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, D. Šváby, R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), E. Juhász i T. von Danwitz, sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: K. Malacek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 11 listopada 2010 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Bogusława Juliusza Dankowskiego przez R. Grzejszczaka, J. Skrzydłę, T. Grzejszczaka i A. Kanię, adwokatów,
      –        w imieniu rządu polskiego przez A. Kramarczyk, M. Szpunara oraz B. Majczynę, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu niemieckiego przez C. Blaschkego oraz J. Möllera, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu greckiego przez Z. Chatzipavlou, D. Tsagkaraki oraz K. Georgiadisa, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez D. Triantafyllou, A. Stobiecką‑Kuik oraz K. Herrmann, działających w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 17 ust. 2 i 6, art. 18 oraz art. 22 szóstej dyrektywy
         Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków
         obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, s. 1) w brzmieniu
         obowiązującym w okresie właściwym dla stanu faktycznego sprawy przed sądem krajowym (zwanej dalej „szóstą dyrektywą”).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy B.J. Dankowskim a Dyrektorem Izby Skarbowej w Łodzi dotyczącego ograniczeń
         prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”).

       Ramy prawne
       Prawo Unii
      3        Zgodnie z art. 2 szóstej dyrektywy:

      „Opodatkowaniu podatkiem [VAT] podlega:
      1)      dostawa towarów lub usług świadczona odpłatnie na terytorium kraju przez podatnika, który jako taki występuje [dostawa towarów
         lub świadczenie usług dokonywane odpłatnie na terytorium kraju przez podatnika działającego w takim charakterze];

      […]”.
      4        Artykuł 4 tej dyrektywy stanowi:

      „1. »Podatnikiem« jest każda osoba wykonująca samodzielnie i niezależnie od miejsca zamieszkania [od jej miejsca] działalność
         gospodarczą określoną w ust. 2, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

      2.      Działalność gospodarcza określona w ust. 1 obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi
         włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów [lub zawodów podobnych] […].

      […]”.
      5        Zgodnie z art. 17 szóstej dyrektywy:

      „1. Prawo do odliczenia powstaje w momencie, w którym odliczany podatek staje się wymagalny [Prawo do odliczenia powstaje
         z chwilą powstania obowiązku podatkowego].

      2.      O ile towary i usługi są używane do celów zawieranych transakcji [służą wykonywaniu czynności] podlegających opodatkowaniu,
         podatnik jest uprawniony do odliczenia od podatku, który zobowiązany jest zapłacić, następujących kwot:

      a)      należnego lub zapłaconego podatku od wartości dodanej od towarów lub usług dostarczonych lub, które mają być podatnikowi dostarczone
         przez innego podatnika [podlegającego zapłacie lub zapłaconego na terytorium kraju podatku VAT z tytułu towarów, które zostały
         mu dostarczone bądź będą mu dostarczone, oraz usług, które zostały na jego rzecz wykonane bądź zostaną na jego rzecz wykonane
         przez innego podatnika];

      […]
      6.      Przed upływem najwyżej czterech lat od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy Rada, stanowiąc jednogłośnie na wniosek Komisji,
         podejmie decyzję, które wydatki nie będą się kwalifikowały do odliczenia podatku [VAT]. Odliczenie podatku od wartości dodanej
         nie będzie w żadnym przypadku obejmowało wydatków niebędących wydatkami ściśle związanymi z działalnością gospodarczą, takich
         jak wydatki na artykuły luksusowe, rozrywkowe lub wydatki reprezentacyjne [wydatki na artykuły luksusowe, wydatki na cele
         rozrywkowe lub wydatki reprezentacyjne].

      Do czasu wejścia w życie powyższych przepisów państwa członkowskie mogą zachować wyłączenia przewidziane w ich prawie krajowym
         w momencie wejścia w życie niniejszej dyrektywy.

      […]”.
      6        Artykuł 18 ust. 1 lit. a) szóstej dyrektywy stanowi:

      „W celu skorzystania z prawa do odliczenia podatnik musi spełnić następujące warunki:
      a)      w odniesieniu do odliczeń określonych w art. 17 ust. 2 lit. a) – posiadać fakturę, sporządzoną zgodnie z art. 22 ust. 3 […]”;
      7        Zgodnie z art. 22 ust. 1 tej dyrektywy:

      „a)      Każdy podatnik oświadcza, kiedy jego działalność jako podatnika rozpoczyna się, zmienia lub kończy. [Każdy podatnik zgłasza
         rozpoczęcie, zmianę i zakończenie swojej działalności podlegającej opodatkowaniu] […].

      […]
      c)      Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu nadania indywidualnego numeru identyfikacji podatkowej:
      –        każdy podatnik, […] który na terytorium kraju dokonuje dostaw towarów lub usług dających mu prawo do odliczenia podatku naliczonego,
         innych niż dostawy towarów lub usług, od których podatek jest płacony wyłącznie przez klienta lub odbiorcę […] [każdemu podatnikowi
         (…), który dostarcza towary lub świadczy usługi wewnątrz kraju, w związku z którymi nabywa prawo do odliczenia, z wyłączeniem
         dostaw towarów lub świadczenia usług, z tytułu których zobowiązanym do zapłacenia podatku jest wyłącznie nabywca lub usługobiorca]”.

      8        Artykuł 22 ust. 3 szóstej dyrektywy stanowi:

      „a)      Podatnik zapewnia, aby faktura była wystawiana […] na […] usługi, jakie podatnik dostarczył lub wykonał dla innego podatnika
         […].

      b)      Bez uszczerbku dla przepisów szczególnych przewidzianych w niniejszej dyrektywie w fakturach, do których mają zastosowanie
         przepisy […] lit. a), obowiązuje przedstawienie tylko następujących danych:

      –        data wystawienia,
      –        kolejny numer […],
      –        numer identyfikacji podatkowej VAT, określony w ust. 1 lit. c), pod jakim podatnik […] [świadczył] usługi,
      –        […] numer identyfikacji podatkowej VAT [klienta] określony w ust. 1 lit. c), pod jakim […] wykonano usługi [na jego rzecz],
      –        pełna nazwa (nazwisko) i adres podatnika i jego klienta;
      –        […] zakres i charakter wykonanych usług;
      –        data wykonania lub zakończenia […] [świadczenia] usług […],
      –        […]”.
      9        Artykuł 22 ust. 8 szóstej dyrektywy stanowi:

      „Państwa członkowskie mogą nałożyć inne zobowiązania, które uznają za niezbędne dla poprawnego poboru podatków i aby zapobiec
         oszustwom podatkowym […]

      Opcji przewidzianej [Uprawnienia przewidzianego] w akapicie pierwszym nie można wykorzystywać w celu nakładania dodatkowych
         obowiązków, wykraczających poza obowiązki ustanowione ust. 3”.

       Przepisy krajowe
      10      Zgodnie z art. 96 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (zwanej dalej „ustawą o podatku VAT”) w brzmieniu
         obowiązującym w okresie właściwym dla stanu faktycznego sprawy przed sądem krajowym podatnicy zobowiązani są, przed dniem
         rozpoczęcia swej działalności, złożyć właściwemu organowi podatkowemu zgłoszenie rejestracyjne.

      11      Artykuł 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) ustawy o podatku VAT stanowi, że faktury nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego
         oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w wypadku, gdy sprzedaż została udokumentowana fakturami wystawionymi
         przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur.

      12      Zgodnie z jednym z wydanych przez Ministra Finansów rozporządzeń wykonawczych do ustawy o podatku VAT, podatnicy zarejestrowani
         jako czynni podatnicy VAT, posiadający numer identyfikacji podatkowej, wystawiają faktury oznaczone wyrazami „FAKTURA VAT”.

      13      Paragraf 48 ust. 4 pkt 1 lit. a) tego rozporządzenia stanowi, że w wypadku gdy sprzedaż towarów lub świadczenie usług zostały
         udokumentowane fakturami wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur, faktury te nie
         stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

       Postępowanie przed sądami krajowymi i pytania prejudycjalne
      14      B.J. Dankowski, skarżący przed sądem krajowym, prowadzi przedsiębiorstwo Dan‑Trak. W okresie od 2004 r. do 2006 r. M. Płacek,
         prowadzący przedsiębiorstwo Artem‑Studio, wykonywał na rzecz skarżącego podlegające opodatkowaniu usługi marketingowe. M. Płacek
         nie dopełnił obowiązku rejestracji jako podatnik podatku od towarów i usług ani nie rozliczył tego podatku, mimo że wystawiał
         faktury dokumentujące wykonanie przez niego usług ze wskazaniem podatku należnego.

      15      Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi decyzją z dnia 23 marca 2007 r. stwierdził, że B.J. Dankowskiemu nie przysługiwało prawo do
         odliczenia należnego podatku VAT ujętego w fakturach wystawionych przez M. Płacka, nie kwestionuje jednak rzeczywistego wykonania
         tych usług.

      16      W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że wystawca spornych faktur nie był zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT, a w konsekwencji
         braku spełnienia obowiązku rejestracyjnego wymaganego na podstawie właściwych przepisów krajowych faktury wystawione przez
         ten podmiot nie stanowią podstawy do odliczenia podatku naliczonego.

      17      Na wskazaną decyzję B.J. Dankowski wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu skargi podniósł
         między innymi, że rejestracja podmiotu jako podatnika VAT jest tylko czynnością techniczną i nie może mieć wpływu na prawo
         do odliczenia podatku naliczonego.

      18      Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.

      19      W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.J. Dankowski zaskarżonemu wyrokowi zarzucił między
         innymi niezgodne z prawem Unii zastosowanie przepisów polskiego prawa podatkowego oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 6 szóstej
         dyrektywy.

      20      W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
         pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy zasady […] systemu [podatku] VAT, w szczególności art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy […], nie sprzeciwiają się ustawodawstwu
         państwa członkowskiego, zgodnie z którym podatnik nie nabywa prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury
         VAT wystawionej przez podmiot niezarejestrowany w ewidencji podatników podatku od towarów i usług?

      2)      Czy dla odpowiedzi na pytanie pierwsze istotne jest, że:
               a)     nie ma wątpliwości, że transakcje wykazane w fakturze VAT podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT oraz że rzeczywiście zostały
         dokonane;

               b)     faktura zawierała wszystkie dane, wymagane zgodnie z ustawodawstwem wspólnotowym;
               c)     ograniczenie prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez podmiot niezarejestrowany
         funkcjonowało w porządku krajowym przed dniem przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Wspólnoty?

      3)      Czy odpowiedź na pytanie pierwsze uzależniona jest od spełnienia dodatkowych kryteriów (np. udowodnienia, że podatnik działał
         w dobrej wierze)?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      21      Zadane przez sąd krajowy trzy pytania prejudycjalne, które należy zbadać łącznie, zmierzają w istocie do ustalenia, czy w okolicznościach
         faktycznych sprawy przed sądem krajowym oraz zważywszy na brzmienie art. 18 ust. 1 lit. a) oraz art. 22 ust. 3 lit. b) szóstej
         dyrektywy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT zapłaconego z tytułu nabycia usług wykonanych
         przez innego podatnika, który nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT, a w wypadku odpowiedzi twierdzącej – czy art. 17
         ust. 6 tej dyrektywy sprzeciwia się przepisom krajowym, które wyłączają prawo do odliczenia w sytuacji, gdy usługi zostały
         wykonane przez takiego podatnika.

       W przedmiocie pierwszej części pytań prejudycjalnych
      22      Na wstępie należy przypomnieć, że prawo do odliczenia podatku przewidziane w art. 17 ust. 2 szóstej dyrektywy stanowi integralną
         część systemu podatku VAT i co do zasady nie może być ograniczane (zob. wyroki: z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie C‑409/99
         Metropol i Stadler, Rec. s. I‑81, pkt 42; z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie C‑465/03 Kretztechnik, Zb.Orz. s. I‑4357, pkt 33).

      23      Prawo do odliczenia jest wykonywane w sposób bezpośredni w stosunku do całego podatku obciążającego czynności powodujące naliczenie
         podatku (zob. wyroki: z dnia 13 marca 2008 r. w sprawie C‑437/06 Securenta, Zb.Orz. s. I‑1597, pkt 24; z dnia 4 czerwca 2009 r.
         w sprawie C‑102/08 SALIX Grundstücks‑Vermietungsgesellschaft, Zb.Orz. s. I‑4629, pkt 70; z dnia 29 października 2009 r. w sprawie
         C‑29/08 SKF, Zb.Orz. s. I‑10413, pkt 55).

      24      Tak ustanowiony system odliczeń ma bowiem na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru podatku VAT podlegającego
         zapłacie lub uiszczonego w ramach jego całej działalności gospodarczej. Wspólny system podatku VAT gwarantuje w ten sposób
         w zakresie ciężaru podatkowego neutralność wszystkich rodzajów działalności gospodarczej – niezależnie od jej celu lub wyników
         – pod warunkiem że co do zasady ona sama podlega opodatkowaniu podatkiem VAT (zob. wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie
         C‑137/02 Faxworld, Rec. s. I‑5547, pkt 37; ww. wyrok w sprawie SKF, pkt 56).

      25      W odniesieniu do sprawy przed sądem krajowym nie ulega wątpliwości, że sporne usługi zostały wykonane przez podmiot stojący
         wyżej w łańcuchu obrotu, a usługi te zostały wykorzystane przez skarżącego przed sądem krajowym na dalszym odcinku tego łańcucha
         dla potrzeb wykonania czynności podlegających opodatkowaniu.

      26      W konsekwencji materialne przesłanki powstania prawa do odliczenia, o których mowa w art. 17 ust. 2 szóstej dyrektywy, zostały
         spełnione.

      27      Zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. a) szóstej dyrektywy w celu skorzystania z prawa do odliczenia podatku podatnik musi posiadać
         fakturę, wystawioną zgodnie z art. 22 ust. 3 tej dyrektywy.

      28      Artykuł 22 ust. 3 lit. b) szóstej dyrektywy określa wzmianki, jakie obowiązkowo powinny znaleźć się, dla celów podatku VAT,
         w treści faktury wystawionej zgodnie z art. 22 ust. 3 lit. a) tejże dyrektywy; ten ostatni przepis nakłada na każdego podatnika
         obowiązek zapewnienia, by za usługi wykonane na rzecz innego podatnika została wystawiona faktura.

      29      Jeśli chodzi o wzmianki, o których mowa w art. 22 ust. 3 lit. b) szóstej dyrektywy, sąd krajowy ustalił, że faktury okazane
         przez skarżącego przed tym sądem zawierały wszystkie informacje wymagane przez ten przepis. Przede wszystkim z akt sprawy
         przesłanych Trybunałowi, ale także z wyjaśnień dawanych przez rząd polski podczas rozprawy wynika, że faktury te zawierały
         numer identyfikacji podatkowej usługodawcy, który wykonał sporne usługi, przy czym polskie organy podatkowe nadają poszczególnym
         podmiotom numer identyfikacji podatkowej z urzędu, bez potrzeby składania przez nie wniosku o zarejestrowanie.

      30      Nawet jeśli we wspomnianym przepisie mowa jest o „numerze identyfikacji podatkowej VAT”, należy jednak uznać, że numer identyfikacji
         podatkowej przyznany w sprawie przed sądem krajowym pozwala ustalić tożsamość zainteresowanego podatnika, wobec czego spełnia
         wymogi określone w art. 22 ust. 3 lit. b) tiret trzecie szóstej dyrektywy.

      31      Tymczasem wskazany usługodawca, jak zauważył sąd krajowy, choć wystawiał faktury za usługi wykonywane na rzecz skarżącego
         w postępowaniu przed sądem krajowym, nie dopełnił obowiązku rejestracji przed organem krajowym właściwym w zakresie podatku
         VAT.

      32      Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 1 szóstej dyrektywy każdy podatnik zobowiązany jest zgłosić rozpoczęcie działalności podlegającej
         opodatkowaniu.

      33      Niezależnie od wagi takiego zgłoszenia z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania systemu VAT uchybienie temu obowiązkowi
         przez jednego podatnika nie może podważać przysługującego innemu podatnikowi prawa do odliczenia wynikającego z art. 17 ust. 2
         szóstej dyrektywy.

      34      Artykuł 22 ust. 1 szóstej dyrektywy stanowi bowiem jedynie, że podatnicy zobowiązani są do zgłaszania rozpoczęcia, zmian i zakończenia
         działalności, jednakże przepis ten nie upoważnia państw członkowskich, w razie braku zgłoszenia, do odroczenia wykonania prawa
         do odliczenia do momentu rzeczywistego rozpoczęcia zwykłego wykonywania opodatkowanych czynności lub do pozbawienia podatnika
         możliwości wykonywania tego prawa (zob. wyroki: z dnia 21 marca 2000 r. w sprawach połączonych od C‑110/98 do C‑147/98 Gabalfrisa
         i in., Rec. s. I‑1577, pkt 51; z dnia 21 października 2010 r. w sprawie C‑385/09 Nidera Handelscompagnie, dotychczas nieopublikowany
         w Zbiorze, pkt 48).

      35      Wobec tego, w sytuacji gdy właściwe organy podatkowe posiadają informacje niezbędne do ustalenia, że podatnik - jako odbiorca
         danej czynności handlowej - zobowiązany jest z tytułu podatku VAT, nie mogą one nakładać dodatkowych wymogów dotyczących przysługującego
         temu podatnikowi prawa do odliczenia podatku należnego, które mogłyby skutkować uniemożliwieniem mu wykonywania wspomnianego
         prawa (zob. wyroki: z dnia 8 maja 2008 r. w sprawach połączonych C‑95/07 i C‑96/07 Ecotrade, Zb.Orz. s. I‑3457, pkt 64; z dnia
         30 września 2010 r. w sprawie C‑392/09 Uszodaépítő, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 40).

      36      Wobec tego ewentualne uchybienie przez usługodawcę obowiązkowi określonemu w art. 22 ust. 1 szóstej dyrektywy nie może podważać
         prawa do odliczenia podatku przysługującego odbiorcy tych usług na mocy art. 17 ust. 2 tej dyrektywy.

      37      To samo dotyczy art. 22 ust. 8 szóstej dyrektywy, na mocy którego państwa członkowskie mogą ustanawiać inne obowiązki, które
         uznają za niezbędne do zapewnienia prawidłowego poboru podatku i zapobiegania oszustwom podatkowym. O ile przepis ten pozwala
         państwom na podjęcie pewnych środków, to jednak te środki nie powinny wykraczać poza to, co jest w tym celu niezbędne. W konsekwencji
         wspomniane środki nie mogą być wykorzystywane w sposób systematycznie podważający prawo do odliczenia podatku VAT, które jest
         podstawową zasadą wspólnego systemu podatku VAT (zob. wyrok z dnia 18 grudnia 1997 r. w sprawach połączonych C‑286/94, C‑340/95,
         C‑401/95 i C‑47/96 Molenheide i in., Rec. s. I‑7281, pkt 47; ww. wyroki: w sprawie Gabalfrisa i in., pkt 52; w sprawie Ecotrade,
         pkt 65, 66).

      38      Z powyższego wynika, że art. 18 ust. 1 lit. a) oraz art. 22 ust. 3 lit. b) szóstej dyrektywy należy interpretować w ten sposób,
         że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT zapłaconego z tytułu nabycia usług wykonanych przez innego podatnika
         niezarejestrowanego jako podatnik VAT, w sytuacji gdy odnośne faktury zawierają wszystkie informacje wymagane przez wskazany
         art. 22 ust. 3 lit. b), a w szczególności zawierają informacje niezbędne do ustalenia tożsamości osoby, która wystawiła te
         faktury, oraz rodzaju wykonanych usług.

       W przedmiocie drugiej części pytań prejudycjalnych
      39      Ponieważ skarżącemu przed sądem krajowym przysługiwało prawo do odliczenia podatku na mocy szóstej dyrektywy, sąd krajowy
         zmierza do ustalenia, czy art. 17 ust. 6 tejże dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom
         krajowym, na mocy których podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT zapłaconego innemu podatnikowi będącemu
         usługodawcą niezarejestrowanym dla celów podatku VAT.

      40      Należy w tej kwestii przypomnieć, że powyższy przepis ma charakter wyjątku, pozwalającego państwom członkowskim, w pewnych
         okolicznościach, na utrzymanie w mocy uregulowań dotyczących wyłączenia prawa do odliczenia, obowiązujących w dniu wejścia
         w życie szóstej dyrektywy, do czasu przyjęcia przez Radę przepisów, o których mowa w tym artykule (zob. wyroki: z dnia 11 grudnia
         2008 r. w sprawie C‑371/07 Danfoss i AstraZeneca, Zb.Orz. s. I‑9549, pkt 28; z dnia 15 kwietnia 2010 r. w sprawach połączonych
         C‑538/08 i C‑33/09 X Holding i Oracle Nederland, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 38).

      41      Odnosząc się do znaczenia rzeczonego przepisu, Trybunał orzekł, że uprawnienie przyznane państwom członkowskim w art. 17 ust. 6
         szóstej dyrektywy nie stanowi nieograniczonego upoważnienia do dyskrecjonalnego wyłączenia prawa do odliczenia podatku VAT
         w zakresie wszystkich towarów i usług lub niemalże ich całości i podważenia w ten sposób istoty systemu ustanowionego w przepisach
         tej dyrektywy. Uprawnienie to nie obejmuje zatem ogólnych wyłączeń i nie zwalnia państw członkowskich z obowiązku dostatecznego
         określenia towarów i usług, dla których jest wyłączone prawo do odliczenia (zob. wyroki: z dnia 5 października 1999 r. w sprawie
         C‑305/97 Royscot i in., Rec. s. I‑6671, pkt 22, 24; z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie C‑434/03 Charles i Charles‑Tijmens,
         Zb.Orz. s. I‑7037, pkt 33, 35; z dnia 30 września 2010 r. w sprawie C‑395/09 Oasis East, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze,
         pkt 23).

      42      Ponadto przepisy te, przewidujące odstępstwo od zasady prawa do odliczenia podatku VAT, podlegają ścisłej wykładni (zob. wyrok
         z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C‑414/07 Magoora, Zb.Orz. s. I‑10921, pkt 28; ww. wyrok w sprawie Oasis East, pkt 24).

      43      W zakresie dotyczącym sprawy przed sądem krajowym i ewentualnej możliwości zastosowania regulacji wprowadzającej odstępstwo,
         przewidzianej w art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy, należy zauważyć, że szósta dyrektywa weszła w życie w Polsce w dniu przystąpienia
         tego państwa członkowskiego do Unii Europejskiej, czyli w dniu 1 maja 2004 r. Dzień ten jest zatem istotny dla celów zastosowania
         wskazanego przepisu do tego państwa członkowskiego (zob. ww. wyrok w sprawie Oasis East, pkt 25).

      44      W celu dokonania oceny przepisów krajowych będących przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym pod kątem art. 17
         ust. 6 szóstej dyrektywy oraz przytoczonego orzecznictwa należy wskazać, że omawiane przepisy stanowią środek o charakterze
         ogólnym, ograniczający prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT w odniesieniu do wszelkich czynności dokonywanych przez
         podatnika, który nie dopełnił obowiązku zarejestrowania się dla celów podatku VAT.

      45      Ograniczenie prawa do odliczenia podatku VAT wynikające ze wskazanych przepisów wykracza poza zakres dopuszczalny na mocy
         art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy.

      46      Trybunał wskazał bowiem, że państwa członkowskie nie są uprawnione do utrzymania w mocy wyłączeń prawa do odliczenia podatku
         VAT stosowanych w sposób ogólny do jakiegokolwiek wydatku związanego z nabyciem towarów lub usług (wyroki: z dnia 23 kwietnia
         2009 r. w sprawie C‑74/08 PARAT Automotive Cabrio, Zb.Orz. s. I‑3459, pkt 28, 29; a także ww. wyrok w sprawie Oasis East,
         pkt 30).

      47      Z ogółu powyższych rozważań wynika, że art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się
         on przepisom krajowym, na mocy których podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT zapłaconego innemu podatnikowi
         będącemu usługodawcą niezarejestrowanym dla celów tego podatku.

       W przedmiocie kosztów
      48      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
      1)      Artykuł 18 ust. 1 lit. a) oraz art. 22 ust. 3 lit. b) szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji
            ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona
            podstawa wymiaru podatku, w brzmieniu ustalonym na mocy dyrektywy Rady 2006/18/WE z dnia 14 lutego 2006 r., należy interpretować
            w ten sposób, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku od wartości dodanej zapłaconego z tytułu nabycia usług
            wykonanych przez innego podatnika niezarejestrowanego jako podatnik podatku od wartości dodanej, w sytuacji gdy odnośne faktury
            zawierają wszystkie informacje wymagane przez wskazany art. 22 ust. 3 lit. b), a w szczególności zawierają informacje niezbędne
            do ustalenia tożsamości osoby, która wystawiła te faktury, oraz rodzaju wykonanych usług.
      2)      Artykuł 17 ust. 6 szóstej dyrektywy 77/388 w brzmieniu ustalonym na mocy dyrektywy 2006/18 należy interpretować w ten sposób,
            że sprzeciwia się on przepisom krajowym, na mocy których podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku od wartości
            dodanej zapłaconego innemu podatnikowi będącemu usługodawcą niezarejestrowanym dla celów tego podatku.
      Podpisy
      * Język postępowania: polski.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 12 marca 1975 r. # Antonio Gigante przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawa 31-71.


Wyrok Trybunału z dnia 14 grudnia 1971 r. # Politi s.a.s. przeciwko Ministero delle Finanze della Repubblica Italiana. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Tribunale civile e penale di Torino - Włochy. # Sprawa 43-71.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 28 stycznia 1992 r. # Volker Steen przeciwko Deutsche Bundespost. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Arbeitsgericht Elmshorn - Niemcy. # Sprawa C-332/90.