title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 5 czerwca 2012 r.#Prokurator Generalny przeciwko Łukaszowi Marcinowi Bondzie.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Najwyższy.#Sprawa C-489/10.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C-489/10
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Najwyższy (Polska) postanowieniem z dnia 27 września 2010 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 12 października 2010 r., w postępowaniu karnym przeciwko
            Łukaszowi Marcinowi Bondzie,
            TRYBUNAŁ (wielka izba),
            w składzie: V. Skouris, prezes, A. Tizzano, J.N. Cunha Rodrigues, K. Lenaerts, J.C. Bonichot i A. Prechal, prezesi izb, A. Rosas, R. Silva de Lapuerta, K. Schiemann, A. Borg Barthet (sprawozdawca), L. Bay Larsen, M. Berger i E. Jarašiūnas, sędziowie,
            rzecznik generalny: J. Kokott,
            sekretarz: K. Sztranc-Sławiczek, administrator,
            uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 października 2011 r.,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu Ł.M. Bondy przez J. Markowicza, adwokata,
            – w imieniu rządu polskiego przez M. Szpunara, D. Krawczyka i B. Majczynę, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu austriackiego przez C. Pesendorfer, działającą w charakterze pełnomocnika,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez A. Bouqueta i A. Szmytkowską, działających w charakterze pełnomocników,
            po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 15 grudnia 2011 r.,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.U. L 345, s. 1).
            2. Wniosek ten został złożony w ramach postępowania wszczętego przeciwko Łukaszowi Marcinowi Bondzie z powodu oszustwa popełnionego przezeń w jego oświadczeniu dotyczącym powierzchni gruntów rolnych kwalifikujących się do jednolitej płatności obszarowej.
            Ramy prawne
            Prawo międzynarodowe
            3. Zgodnie z art. 4 ust. 1 protokołu nr 7 do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanego w Strasburgu dnia 22 listopada 1984 r. (zwanego dalej „protokołem nr 7”):
            „Nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu przed sądem tego samego państwa za przestępstwo, za które został uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem lub uniewinniony zgodnie z ustawą i zasadami postępowania karnego tego państwa”.
            Prawo Unii
            Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95
            4. Motywy czwarty, piąty, dziewiąty, dziesiąty i dwunasty rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312, s. 1) mają brzmienie następujące:
            „skuteczność zwalczania oszustw wymierzonych w interesy finansowe Wspólnot wymaga ustalenia wspólnych zasad prawnych we wszystkich obszarach polityki Wspólnot;
            nieprawidłowe postępowanie oraz środki administracyjne i kary odnoszące się do tego postępowania są przewidziane w zasadach sektorowych, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem;
            […]
            środki wspólnotowe i kary ustanowione zgodnie z celami wspólnej polityki rolnej stanowią integralną część programów pomocy; mają one własny cel, który nie wpływa na to, jak właściwe władze państw członkowskich oceniają postępowanie odpowiednich podmiotów gospodarczych z punktu widzenia prawa karnego; ich skuteczność musi być zapewniona przez nadanie natychmiastowej skuteczności zasadom Wspólnoty i zapewnienie nieograniczonego stosowania wszystkich środków wspólnotowych, jeżeli za pomocą środków zapobiegawczych nie udało się osiągnąć tego celu;
            nie tylko zgodnie z ogólną zasadą słuszności i zasadą proporcjonalności, ale również z uwzględnieniem zasady ne bis in idem, właściwe przepisy muszą zostać przyjęte z zachowaniem acquis communautaire oraz specyficznych przepisów Wspólnoty obowiązujących w chwili wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, które pozwolą uniknąć sytuacji, w jakiej na tę samą osobę i za ten sam czyn nakłada się kary finansowe Wspólnoty i krajowe sankcje karne;
            […]
            niniejsze rozporządzenie obowiązuje bez uszczerbku dla prawa karnego państw członkowskich”.
            5. Artykuł 1 tego rozporządzenia stanowi:
            „1. W celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.
            2. Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub [zaniechania] ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem”.
            6. Zgodnie z art. 2 wspomnianego rozporządzenia:
            „1. Kontrole administracyjne, środki i kary wprowadza się w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla zapewnienia właściwego stosowania prawa wspólnotowego. Muszą one być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Wspólnot.
            2. Sankcji administracyjnej nie nakłada się, jeżeli nie zostało to przewidziane w akcie prawnym Wspólnoty obowiązującym przed datą dopuszczenia się nieprawidłowości. Jeśli po dokonaniu nieprawidłowości nastąpi zmiana przepisów nakładających kary administracyjne i zawartych w zasadach Wspólnoty, stosowane będą z mocą wsteczną mniej surowe przepisy.
            3. W postanowieniach prawa wspólnotowego zostaną określone charakter oraz zakres środków administracyjnych i sankcji, jakie są niezbędne dla prawidłowego stosowania danych zasad, z uwzględnieniem charakteru i wagi nieprawidłowości, przyznanej lub uzyskanej korzyści oraz stopnia odpowiedzialności.
            4. Z zastrzeżeniem stosowanego prawa wspólnotowego procedury dotyczące zastosowania wspólnotowych kontroli, środków i kar będą podlegały prawu państw członkowskich”.
            7. Artykuł 4 rozporządzenia nr 2988/95 stanowi:
            „1. Każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści:
            – poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych,
            – poprzez całkowitą lub częściową utratę zabezpieczenia złożonego dla wniosku o przyznanie korzyści lub w momencie otrzymania zaliczki.
            2. Stosowanie środków wymienionych w ust. 1 ogranicza się do wycofania uzyskanej korzyści łącznie – jeśli to zostało przewidziane – z odsetkami, które mogą być ustalane w oparciu o stawkę ryczałtową.
            3. Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
            4. Środków przewidzianych w niniejszym artykule nie uznaje się za kary”.
            8. Artykuł 5 wspomnianego rozporządzenia jest sformułowany następująco:
            „1. Nieprawidłowości dokonane celowo lub będące skutkiem zaniedbania mogą prowadzić do następujących kar administracyjnych:
            a) zapłaty kary pieniężnej;
            b) zapłaty kwoty większej od bezprawnie uzyskanej lub od zapłaty której uchyliła się dana osoba, gdzie sytuacja tego wymaga, łącznie z odsetkami; wysokość tej dodatkowej kwoty będzie ustalana zgodnie z oprocentowaniem do ustalenia w przepisach szczególnych i nie może przekraczać wysokości niezbędnej do stworzenia kary odstraszającej;
            c) całkowitego lub częściowego odebrania korzyści przyznanej zgodnie z zasadami wspólnotowymi, nawet jeżeli podmiot gospodarczy bezprawnie korzystał tylko z jej części;
            d) wyłączenia bądź wycofania korzyści za okres po dokonaniu nieprawidłowości;
            e) tymczasowego cofnięcia zezwolenia lub uznania, które jest niezbędne do udziału w programie pomocy Wspólnoty;
            f) utraty zabezpieczenia lub depozytu złożonego w celu spełnienia warunków przewidzianych w szczególnych przepisach lub dostarczenia kwoty zabezpieczenia niesłusznie zwróconej;
            g) innych kar wyłącznie ekonomicznych, o równoważnym charakterze i zakresie, przewidzianych w szczególnych przepisach sektorowych przyjętych przez Radę w świetle szczególnych wymagań odpowiednich sektorów i w zgodzie z uprawnieniami wykonawczymi przyznanymi Komisji przez Radę.
            2. Bez uszczerbku dla przepisów określonych w zasadach sektorowych istniejących w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, inne nieprawidłowości mogą skutkować nałożeniem jedynie tych kar przewidzianych w ust. 1, które nie są równoważne z sankcją karną, pod warunkiem że tego rodzaju sankcje są niezbędne dla zapewnienia prawidłowego stosowania tych zasad”.
            9. Artykuł 6 rozporządzenia nr 2988/95 stanowi:
            „1. Bez uszczerbku dla administracyjnych środków i kar Wspólnoty przyjętych na podstawie zasad sektorowych istniejących w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, nakładanie kar finansowych, takich jak grzywny, może zostać zawieszone decyzją właściwego organu władzy, jeżeli przeciw danej osobie wszczęte zostało postępowanie karne w związku z tym samym stanem faktycznym. Wstrzymanie postępowania administracyjnego spowoduje zawieszenie okresu przedawnienia przewidzianego w art. 3.
            2. Jeżeli postępowanie karne nie będzie kontynuowane, podejmie się zawieszone postępowanie administracyjne.
            3. Gdy postępowanie karne zostanie zakończone, to zawieszone postępowanie administracyjne podejmuje się, chyba że wykluczają to ogólne zasady prawa.
            4. Gdy postępowanie administracyjne zostanie podjęte, władze administracyjne dopilnują, by nałożona została kara przynajmniej równoważna z karą przewidzianą przez zasady wspólnotowe, przy czym […] mogą uwzględnić jakąkolwiek karę nałożoną [przez organy wymiaru sprawiedliwości] na tę samą osobę w odniesieniu do tego samego stanu faktycznego.
            5. Ustępy 1–4 nie mają zastosowania do kar finansowych, które stanowią integralną część systemów wsparcia finansowego i mogą być stosowane niezależnie od wszelkich sankcji karnych, jeżeli i o ile [w zakresie, w jakim] nie są równoważne z tymi karami”.
            Rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
            10. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. L 270, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2004, L 94, s. 70), zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 118/2005 z dnia 26 stycznia 2005 r. (Dz.U. L 24, s. 15) (zwane dalej „rozporządzeniem nr 1782/2003”), mówi w motywie 21:
            „Systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodowe mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego standardu życia dla społeczności rolniczej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać niewłaściwemu rozdysponowaniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności wspierających rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takich płatności”.
            11. Zgodnie z art. 24 rozporządzenia nr 1782/2003:
            „1. Bez uszczerbku dla zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w art. 6 niniejszego rozporządzenia, w przypadku gdy stwierdzone zostanie, że rolnik nie stosuje się do warunków kwalifikujących istotnych dla przyznawania pomocy przewidzianych na mocy niniejszego rozporządzenia lub art. 2a rozporządzenia (WE) nr 1259/1999, wówczas płatność lub część płatności przyznanej lub która ma zostać przyznana, w odniesieniu do której warunki kwalifikujące zostały spełnione, podlega zmniejszeniom i wykluczeniom, które zostaną ustanowione zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 144 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.
            2. Wielkość procentowa zmniejszenia jest stopniowana w zależności od dotkliwości, zasięgu, trwałości i powtarzalności stwierdzonej niezgodności, a nawet może prowadzić do całkowitego wykluczenia z jednego lub kilku systemów pomocowych, które może obowiązywać przez jeden rok lub kilka lat kalendarzowych”.
            Rozporządzenie nr 1973/2004
            12. Motyw 69 rozporządzenia nr 1973/2004 ma brzmienie następujące:
            „Artykuł 143b rozporządzenia […] nr 1782/2003 umożliwia zastąpienie dopłat bezpośrednich jedną dopłatą (tzw. »jednolitą dopłatą [płatnością] obszarową«) w następujących krajach: Republika Czeska, Estonia, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Malta, Polska, Słowenia i Słowacja (nowe państwa członkowskie). Zdecydowały się na to następujące państwa: Republika Czeska, Estonia, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Polska i Słowacja. Należy zatem ustalić szczegółowe zasady zastosowania programu jednolitych dopłat obszarowych [systemu jednolitej płatności obszarowej]”.
            13. Artykuł 138 tego rozporządzenia stanowi:
            „1. Z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% wyznaczonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę.
            Jeżeli ta różnica przekracza 30% wyznaczonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy.
            Jeżeli ta różnica przekracza 50%, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.
            2. Jeżeli różnice między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym wynikają z nieścisłości popełnionych umyślnie, to pomoc, do jakiej rolnik byłby uprawniony, nie jest przyznawana za przedmiotowy rok kalendarzowy.
            Ponadto, jeżeli taka różnica przekracza 20% wyznaczonego areału, to rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w trakcie trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.
            3. Na potrzeby ustalenia areału wyznaczonego w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 zastosowanie ma art. 143b ust. 5 oraz art. 143b ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia […] nr 1782/2003 oraz art. 137 niniejszego rozporządzenia”.
            Uregulowania polskie
            14. Artykuł 297 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r., nr 88, poz. 553, zwanej dalej „Kodeksem karnym”) przewiduje:
            „Kto, w celu uzyskania dla siebie lub kogo innego, od banku lub jednostki organizacyjnej prowadzącej podobną działalność gospodarczą na podstawie ustawy albo od organu lub instytucji dysponujących środkami publicznymi – kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia, gwarancji, akredytywy, dotacji, subwencji, potwierdzenia przez bank zobowiązania wynikającego z poręczenia lub z gwarancji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy, elektronicznego instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego, przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument albo nierzetelne, pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego, instrumentu płatniczego lub zamówienia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”.
            15. Zgodnie z art. 17 § 1 pkt 7 i 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 1997 r., nr 89, poz. 555, zwanej dalej „Kodeksem postępowania karnego”):
            „Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy:
            […]
            postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się,
            […]
            zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie”.
            Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
            16. W dniu 16 maja 2005 r. Łukasz Bonda złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanym dalej „Biurem”) wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na rok 2005.
            17. We wniosku tym złożył nieprawdziwe oświadczenie dotyczące ilości uprawianych gruntów rolnych i prowadzonych upraw na tych gruntach, zawyżając deklarację dotyczącą powierzchni użytkowanej rolniczo, w której podano 212,78 ha zamiast 113,49 ha.
            18. W dniu 25 czerwca 2006 r. kierownik Biura wydał na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004 decyzję, w której z jednej strony odmówił przyznania Ł. Bondzie jednolitej płatności obszarowej w 2005 r., z drugiej zaś nałożył na niego sankcję w postaci utraty uprawnień do jednolitej płatności obszarowej w wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między powierzchnią rzeczywistą a zadeklarowaną w trzech kolejnych latach następujących po roku, w którym nastąpiło złożenie nieprawdziwego oświadczenia.
            19. Sąd Rejonowy w Goleniowie wyrokiem z dnia 14 lipca 2009 r. skazał Ł. Bondę za popełnienie przestępstwa oszustwa subwencyjnego przewidzianego w art. 297 § 1 Kodeksu karnego, polegającego na tym, że w celu uzyskania dotacji poświadczył nieprawdę co do okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania jednolitej płatności obszarowej. Z tego tytułu wymierzono mu karę pozbawienia wolności w wymiarze 8 miesięcy z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat, a nadto karę grzywny w rozmiarze 80 stawek dziennych po 20 PLN każda.
            20. Łukasz Bonda wniósł odwołanie od tego wyroku do Sądu Okręgowego w Szczecinie, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Goleniowie i stwierdził, że postępowanie karne jest niedopuszczalne z tego powodu, iż Ł. Bondzie wymierzono już sankcję o charakterze administracyjnym za ten sam czyn. W konsekwencji sąd ten, opierając się na art. 17 § 1 pkt 11 Kodeksu postępowania karnego, stwierdził niedopuszczalność postępowania i umorzył je wyrokiem z dnia 19 marca 2010 r.
            21. Wyrok ten zaskarżony został kasacją przez Prokuratora Generalnego, który podniósł rażące naruszenie przepisu postępowania zawartego we wspomnianym art. 17 § 1 pkt 11.
            22. Chociaż zdaniem Sądu Najwyższego nie ma wątpliwości, że okoliczności, które doprowadziły do podjęcia środka przewidzianego w art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004 wobec Ł. Bondy, są tożsame z tymi, które są przedmiotem orzeczenia karnego, sąd ten uważa jednak, że w zakresie, w jakim orzeczenie o umorzeniu postępowania karnego wszczętego wobec Ł. Bondy opiera się na art. 17 § 1 pkt 11 Kodeksu postępowania karnego, jest ono błędne.
            23. Sąd Najwyższy uważa bowiem, że jedynie art. 17 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania karnego mógłby stanowić prawidłową podstawę prawną zakończenia tego postępowania. W konsekwencji w celu rozstrzygnięcia zawisłego przed nim sporu należy ustalić, czy postępowanie wszczęte przez Biuro można uznać za mające charakter postępowania karnego w rozumieniu tego przepisu. Sąd odsyłający wyjaśnia w tym kontekście, że choć literalna wykładnia tego przepisu prowadzi do negatywnej odpowiedzi na to pytanie, to jednak przepis ten musi być interpretowany w świetle art. 4 ust. 1 protokołu nr 7.
            24. W tych okolicznościach Sąd Najwyższy uważa, że konieczna jest ocena charakteru prawnego sankcji wymierzonej rolnikowi na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004.
            25. Uznając, że rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu uzależnione jest od wykładni wspomnianego art. 138, Sąd Najwyższy postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
            „Jaki jest charakter prawny sankcji przewidzianej w art. 138 [rozporządzenia nr 1973/2004], polegającej na pozbawieniu rolnika dopłat bezpośrednich w kolejnych latach następujących po roku, w którym rolnik złożył nieprawdziwe oświadczenie co do wielkości areału stanowiącego podstawę [jednolitej płatności obszarowej]?”.
            W przedmiocie pytania prejudycjalnego
            26. W swym pytaniu sąd odsyłający zwraca się o ustalenie, czy art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004 należy interpretować w ten sposób, że środki przewidziane w akapitach drugim i trzecim tego przepisu, polegające na wykluczeniu rolnika z pomocy w roku, w którym złożył nieprawdziwe oświadczenie co do wielkości kwalifikującego się areału, i na obniżeniu pomocy, do której byłby uprawniony w trzech kolejnych latach kalendarzowych, do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym, stanowią sankcje o charakterze karnym.
            27. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Sąd Najwyższy zwraca się do Trybunału o wykładnię art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004 z tego względu, że zasada ne bis in idem, ujęta w art. 17 ust. 1 pkt 7 Kodeksu postępowania karnego, może być zastosowana w zawisłym przed nim postępowaniu tylko wtedy, gdy środki przewidziane w tym art. 138 ust. 1 można uznać za sankcje o charakterze karnym.
            28. W tym względzie należy przypomnieć, że Trybunał orzekł już, że sankcje ustanowione w uregulowaniach wspólnej polityki rolnej, takie jak czasowe wykluczenie podmiotu gospodarczego z systemu pomocy, nie mają charakteru karnego (zob. wyroki: z dnia 18 listopada 1987 r. w sprawie 137/85 Maizena i in., Rec. s. 4587, pkt 13; z dnia 27 października 1992 r. w sprawie C-240/90 Niemcy przeciwko Komisji, Rec. s. I-5383, pkt 25; a także z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C-210/00 Käserei Champignon Hofmeister, Rec. s. I-6453, pkt 43).
            29. Trybunał uznał bowiem, że takie wykluczenia służą zwalczaniu licznych nieprawidłowości popełnianych w ramach pomocy dla rolnictwa, które – powodując istotne obciążenie budżetu Unii – mogą zaszkodzić środkom podejmowanym przez instytucje unijne w dziedzinie rolnictwa w celu stabilizacji rynków, wsparcia poziomu życia rolników i zapewnienia zaopatrzenia konsumentów po odpowiednich cenach (zob. ww. wyrok w sprawie Käserei Champignon Hofmeister, pkt 38).
            30. W uzasadnieniu swej analizy Trybunał stwierdził również, że naruszone normy skierowane są wyłącznie do tych podmiotów gospodarczych, które dobrowolnie zdecydowały się na skorzystanie z systemu pomocy w dziedzinie rolnictwa (zob. ww. wyroki: w sprawie Maizena i in., pkt 13; w sprawie Niemcy przeciwko Komisji, pkt 26; a także w sprawie Käserei Champignon Hofmeister, pkt 41). Dodał, że w ramach unijnego systemu pomocy, w którym pomoc przyznaje się tylko wtedy, gdy jej beneficjent daje pełną gwarancję uczciwości i wiarygodności, sankcja wymierzana w wypadku nieprzestrzegania tych wymogów stanowi specyficzny instrument administracyjny, będący integralną częścią systemu pomocy i służący do zapewnienia prawidłowego zarządzania publicznymi środkami Unii (ww. wyrok w sprawie Käserei Champignon Hofmeister, pkt 41).
            31. Nic nie uzasadnia odmiennej odpowiedzi w odniesieniu do środków przewidzianych w art. 138 ust. 1 akapity drugi i trzeci rozporządzenia nr 1973/2004.
            32. Nie zakwestionowano bowiem, że jedynie wobec podmiotów, które wniosły o skorzystanie z systemu pomocy ustanowionego w rozporządzeniu nr 1973/2004, można zastosować środki przewidziane w art. 138 ust. 1 akapity drugi i trzeci tego rozporządzenia, jeżeli okaże się, że informacje przedstawione przez te podmioty na poparcie ich wniosków są błędne. Ponadto środki te również stanowią specyficzny instrument administracyjny, będący integralną częścią systemu pomocy i służący do zapewnienia prawidłowego zarządzania publicznymi środkami Unii.
            33. W tym kontekście należy dodać, że przede wszystkim z art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, ustalającego wspólne zasady prawne we wszystkich obszarach polityki Wspólnot, wynika, iż jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa Unii wynikające z działania lub zaniechania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii lub w budżetach, które są przez nią zarządzane, jest kwalifikowane jako „nieprawidłowość” i prowadzi do stosowania „środków i kar administracyjnych”.
            34. Następnie z art. 5 ust. 1 lit. c) i d) rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że całkowite lub częściowe odebranie korzyści przyznanej zgodnie z zasadami wspólnotowymi, nawet jeżeli podmiot gospodarczy bezprawnie korzystał tylko z jej części, jak też wyłączenie bądź wycofanie korzyści za okres po dokonaniu nieprawidłowości stanowią kary administracyjne. Te dwie okoliczności są wymienione w art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004.
            35. Wreszcie należy stwierdzić, że o ile art. 6 ust. 1–4 rozporządzenia nr 2988/95 zawiera zasady dotyczące uwzględniania krajowego postępowania karnego w postępowaniu administracyjnym opartym na prawie Unii, o tyle z motywu dziewiątego i art. 6 ust. 5 tego rozporządzenia wynika, że kary administracyjne ustanowione zgodnie z celami wspólnej polityki rolnej stanowią integralną część systemów pomocy; mają własny cel i mogą być stosowane niezależnie od ewentualnych sankcji karnych, jeżeli i w zakresie, w jakim nie są równoważne z tymi karami.
            36. Analiza orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącego pojęcia sprawy karnej w rozumieniu art. 4 ust. 1 protokołu nr 7, który to przepis przywołuje sąd odsyłający, nie podważa w niniejszej sprawie administracyjnego charakteru środków przewidzianych art. 138 ust. 1 akapity drugi i trzeci rozporządzenia nr 1973/2004.
            37. Zgodnie z tym orzecznictwem istotne są w tym kontekście trzy kryteria. Pierwszym z nich jest kwalifikacja prawna naruszenia w prawie krajowym, drugim – sam charakter naruszenia, a trzecim – charakter i stopień rygoryzmu sankcji, która grozi zainteresowanemu (zob. w szczególności wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka: z dnia 8 czerwca 1976 r. w sprawie Engel i in. przeciwko Holandii, seria A nr 22, §§ 80–82; a także z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie Zolotoukhine przeciwko Rosji, skarga nr 14939/03, §§ 52, 53).
            38. Co się tyczy pierwszego kryterium, należy zaznaczyć, że środki przewidziane w art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004 nie są uważane za środki o charakterze karnym w prawie Unii, które w tym wypadku należy zrównać z pojęciem „prawa krajowego” w rozumieniu orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
            39. Co się tyczy drugiego kryterium, należy zbadać, czy sankcja nałożona na podmiot ma w szczególności cel represyjny.
            40. W tej sprawie z analizy przeprowadzonej w pkt 28–32 niniejszego wyroku wynika, że środki przewidziane w art. 138 ust. 1 akapity drugi i trzeci rozporządzenia nr 1973/2004 mają być stosowane tylko do podmiotów gospodarczych, które korzystają z systemu pomocy ustanowionego w tym rozporządzeniu, oraz że cel tych środków nie jest represyjny, lecz polega co do istoty na ochronie zarządzania funduszami Unii poprzez czasowe wykluczenie beneficjenta, który złożył nieprawdzie oświadczenia w swoim wniosku o przyznanie pomocy.
            41. Jak podkreśliła rzecznik generalna w pkt 65 opinii, przeciw uznaniu represyjnego charakteru tych środków przemawia również fakt, że zmniejszenie kwoty pomocy, która może zostać wypłacona rolnikowi za lata następujące po roku, w którym nieprawidłowość została stwierdzona, jest uzależnione od złożenia wniosku na te lata. Jeżeli rolnik nie złoży wniosku w następnych latach, sankcja, na którą jest narażony na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004, jest bezskuteczna. Jest tak samo również wtedy, gdy rolnik ten nie spełnia już warunków przyznania pomocy. Wreszcie może zdarzyć się, że sankcja stanie się w części bezskuteczna, jeżeli kwota pomocy, o którą rolnik może ubiegać się w następnych latach, jest niższa od potrącenia, którego należy z tej kwoty dokonać w wykonaniu środka zmniejszenia pomocy otrzymanej nienależnie.
            42. Wynika stąd, że drugie kryterium wymienione w pkt 37 niniejszego wyroku nie wystarcza do uznania charakteru karnego środków przewidzianych w art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004.
            43. Co się tyczy kryterium trzeciego, należy zaznaczyć poza tym, co zostało podkreślone w pkt 41 niniejszego wyroku, że jedynym skutkiem sankcji przewidzianych w art. 138 ust. 1 akapity drugi i trzeci rozporządzenia nr 1973/2004 jest pozbawienie zainteresowanego rolnika perspektywy uzyskania pomocy.
            44. Stąd nie można zrównać wspomnianych sankcji z sankcją o charakterze karnym na podstawie trzeciego z kryteriów wymienionych w pkt 37 niniejszego wyroku.
            45. Z całości powyższych rozważań wynika, że cechy sankcji przewidzianych w art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004 nie pozwalają uznać, iż należy zakwalifikować je jako sankcje o charakterze karnym.
            46. W konsekwencji na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004 należy interpretować w ten sposób, że środki przewidziane w akapicie drugim i trzecim tego przepisu, polegające na wykluczeniu rolnika z pomocy w roku, w którym złożył nieprawdziwe oświadczenie co do wielkości kwalifikującego się areału, i na obniżeniu pomocy, do której byłby uprawniony w trzech kolejnych latach kalendarzowych, do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym, nie stanowią sankcji o charakterze karnym.
            W przedmiocie kosztów
            47. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
            Artykuł 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców należy interpretować w ten sposób, że środki przewidziane w akapitach drugim i trzecim tego przepisu, polegające na wykluczeniu rolnika z pomocy w roku, w którym złożył nieprawdziwe oświadczenie co do wielkości kwalifikującego się areału, i na obniżeniu pomocy, do której byłby uprawniony w trzech kolejnych latach kalendarzowych, do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym, nie stanowią sankcji o charakterze karnym.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 2 maja 2006 r.#Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej przeciwko Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej.#Rozporządzenie (WE) nr 460/2004 - Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji - Wybór podstawy prawnej.#Sprawa C-217/04.

text:
      Sprawa C-217/04
      Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
      przeciwko
      Parlamentowi Europejskiemu
      i
      Radzie Unii Europejskiej
      Rozporządzenie (WE) nr 460/2004 – Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji – Wybór podstawy prawnej
      Opinia rzecznika generalnego J. Kokott przedstawiona w dniu 22 września 2005 r.  I-0000
      Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 2 maja 2006 r.  I-0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Zbliżanie ustawodawstw – Artykuł 95 WE – Zakres
      (art. 95 WE)
      2.     Zbliżanie ustawodawstw – Sektor telekomunikacji
      (art. 95 WE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 460/2004)
      1.     Przez sformułowanie „środki dotyczące zbliżenia” użyte w art. 95 WE autorzy traktatu WE pragnęli powierzyć prawodawcy wspólnotowemu,
         w zależności od sytuacji ogólnej i okoliczności konkretnego przypadku w ramach harmonizowanej dziedziny, pewien zakres swobodnej
         oceny co do techniki zbliżania prawodawstwa najwłaściwszej dla uzyskania zamierzonego rezultatu, w szczególności w dziedzinach,
         które charakteryzują się złożonymi właściwościami technicznymi.

      W tym względzie brzmienie art. 95 WE nie pozwala na wniosek, iż przepisy przyjęte przez prawodawcę wspólnotowego na podstawie
         tego artykułu powinny zostać ograniczone, jeśli chodzi o ich adresatów, wyłącznie do państw członkowskich. W rzeczywistości
         bowiem może okazać się konieczne, według oceny tego prawodawcy, przewidzenie możliwości ustanowienia organu wspólnotowego
         mającego za zadanie przyczynianie się do realizacji procesu harmonizacji w sytuacjach gdy stosowne wydaje się przyjęcie niewiążących
         środków towarzyszących lub o charakterze ramowym dla ułatwienia jednolitego wykonania i stosowania aktów opartych na tym postanowieniu.

      Jednakże zadania powierzone takiej jednostce powinny być ściśle związane z dziedzinami będącymi przedmiotem aktów dokonujących
         zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich. Tak jest w szczególności w przypadku
         gdy ustanowiony w ten sposób organ wspólnotowy wykonuje świadczenia na rzecz organów krajowych lub podmiotów, które mają wpływ
         na jednolite wykonanie przepisów harmonizujących i mogą ułatwić ich stosowanie.

      (por. pkt 43–45)
      2.     Podstawę rozporządzenia nr 460/2004 ustanawiającego Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji słusznie stanowi
         art. 95 WE.

      Po pierwsze bowiem, jeśli chodzi o cele wyznaczone Agencji określone w art. 2 tego rozporządzenia, dyrektywa 2002/21 w sprawie
         wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej ustanawia zgodnie z jej art. 1 ust. 1 zharmonizowane ramy
         prawne dla świadczenia usług łączności elektronicznej, sieci łączności elektronicznej oraz towarzyszących urządzeń i usług.
         Ponadto liczne przepisy dyrektyw szczegółowych wyrażają troskę prawodawcy wspólnotowego o bezpieczeństwo sieci i informacji.
         Jest tak w przypadku dyrektywy 2002/20 w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej, dyrektywy
         2002/22 w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników, dyrektywy
         2002/58 dotyczącej przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej, dyrektywy 95/46
         w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych i dyrektywy
         1999/93 w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów elektronicznych. Ponadto zadania powierzone Agencji na podstawie art. 3
         tego rozporządzenia znajdują się w ścisłym związku z celami dyrektywy 2002/21 i dyrektyw szczegółowych w dziedzinie bezpieczeństwa
         sieci i informacji.

      Po drugie, jeśli chodzi o wykonanie ustawodawstwa wspólnotowego w tej dziedzinie, wspomniane rozporządzenie nie stanowi odizolowanego
         zbioru przepisów, lecz wpisuje się w kontekst normatywny zakreślony przez dyrektywę 2002/21 oraz dyrektywy szczegółowe dotyczące
         sieci oraz łączności elektronicznej służący urzeczywistnieniu rynku wewnętrznego w dziedzinie łączności elektronicznej. Ponadto
         mając do czynienia z dziedziną wdrażającą technologie, które nie tylko mają charakter złożony, lecz także podlegają szybkim
         zmianom, prawodawca wspólnotowy uznał, że utworzenie organu wspólnotowego, takiego jak Agencja, stanowiło właściwe działanie
         w celu uniknięcia powstania różnic, które mogłyby stworzyć przeszkody w prawidłowym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego w tej
         dziedzinie.

      Wreszcie z łącznego brzmienia art. 25 ust. 1 i 2 oraz art. 27 rozporządzenia – zgodnie z którymi Agencja jest utworzona na
         czas określony i należy poddać ją ocenie w celu stwierdzenia, czy okres ten należy przedłużyć – wynika, że ustawodawca wspólnotowy
         uznał za stosowne, przed podjęciem decyzji co do dalszego losu Agencji, dokonanie oceny skuteczności działania tej Agencji,
         jak również jej rzeczywistego przyczyniania się do wykonania dyrektywy 2002/21 i dyrektyw szczegółowych.

      (por. pkt 47, 48, 50–55, 58, 60–62, 65–67)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 2 maja 2006 r.(*)

      Rozporządzenie (WE) nr 460/2004 – Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji – Wybór podstawy prawnej
      W sprawie C‑217/04
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 WE, wniesioną w dniu 20 maja 2004 r.,
      Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, reprezentowane przez M. Bethella, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez Lorda Goldsmitha i N. Painesa,
         QC, oraz T. Warda, barrister,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Parlamentowi Europejskiemu, reprezentowanemu przez K. Bradleya i U. Rössleina, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      Radzie Unii Europejskiej, reprezentowanej przez M. Veiga i A. Lopesa Sabinę, działających w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      popieranym przez
      Republikę Finlandii, reprezentowaną przez T. Pynnę i A. Guimaraes-Purokoski, działające w charakterze pełnomocników,

      Komisję Wspólnot Europejskich, reprezentowaną przez F. Benyona i M. Shottera, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      interwenienci,
      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, prezes, P. Jann, C.W.A. Timmermans, A. Rosas i J. Malenovský, prezesi izb, R. Schintgen, N. Colneric,
         S. von Bahr, J.N. Cunha Rodrigues, R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), M. Ilešič, J. Klučka i U. Lõhmus, sędziowie,

      rzecznik generalny: J. Kokott,
      sekretarz: K. Sztranc, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 7 września 2005 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 22 września 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej wnosi o stwierdzenie nieważności rozporządzenia (WE) nr 460/2004
         Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. ustanawiającego Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji
         (Dz.U. L 77, str. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem”).

      2       Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 25 listopada 2004 r. Republika Finlandii oraz Komisja Wspólnot Europejskich zostały
         dopuszczone do udziału w postępowaniu w charakterze interwenientów popierających żądania Parlamentu Europejskiego i Rady Unii
         Europejskiej.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe ogólne
      3       Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram
         regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) (Dz.U. L 108, str. 33), ma ona na celu ustanowienie
         zharmonizowanych ram prawnych dla świadczenia usług łączności elektronicznej oraz towarzyszących urządzeń i usług. Określa
         zadania krajowych organów regulacyjnych oraz procedury zmierzające do zapewnienia zharmonizowanego stosowania uregulowań prawnych
         w obrębie Wspólnoty.

      4       Prawodawstwo wspólnotowe dotyczące sieci i łączności elektronicznej obejmuje również następujące dyrektywy (zwane dalej „dyrektywami
         szczegółowymi”):

      –       dyrektywa 2002/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie dostępu do sieci łączności elektronicznej
         i urządzeń towarzyszących oraz wzajemnych połączeń (dyrektywa o dostępie) (Dz.U. L 108, str. 7);

      –       dyrektywa 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług
         łączności elektronicznej (dyrektywa o zezwoleniach) (Dz.U. L 108, str. 21);

      –       dyrektywa 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami
         i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej) (Dz.U. L 108, str. 51);

      –       dyrektywa 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony
         prywatności w sektorze łączności elektronicznej (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej) (Dz.U. L 201, str. 37);

      –       dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 1999/93/WE z dnia 13 grudnia 1999 r. w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów
         elektronicznych (dyrektywa o podpisach elektronicznych) (Dz.U. 2000, L 13, str. 12);

      –       dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług
         społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym)
         (Dz.U. L 178, str. 1).

      5       Decyzją 2002/627/WE z dnia 29 lipca 2002 r. (Dz.U. L 200, str. 38) Komisja ustanowiła Europejski Organ Nadzoru Sieci i Usług
         Łączności Elektronicznej.

       Rozporządzenie
      6       Rozporządzenie zostało przyjęte na podstawie art. 95 WE. W art. 1 ust. 1 rozporządzenia ustanawia się Europejską Agencję ds.
         Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (zwaną dalej „Agencją”).

      7       Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia zadanie Agencji polega na „wspiera[niu] Komisj[i] i państw członkowski[ch], [na współpracy
         w związku z tym z sektorem biznesu, w celu świadczenia im pomocy] w spełnieniu wymagań z zakresu bezpieczeństwa sieci i informacji
         – […] z uwzględnieniem wymagań ustanowionych w obecnym i przyszłym ustawodawstwie Wspólnoty, takim jak dyrektywa 2002/21/WE
         – [i zapewnieniu w ten sposób prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego]”.

      8       Artykuł 2 rozporządzenia, zatytułowany „Cele”, ma następujące brzmienie:
      „1.      Agencja [wzmacnia] możliwości Wspólnoty, państw członkowskich oraz tym samym sektora biznesu, w zakresie [zapobiegania problemom]
         bezpieczeństwa sieci i informacji [oraz określania ich i reagowania na nie].

      2.      Agencja oferuje Komisji i państwom członkowskim pomoc i doradztwo w dziedzinie bezpieczeństwa sieci i informacji w ramach
         swoich kompetencji ustanowionych niniejszym rozporządzeniem.

      3.      W oparciu o [inicjatywy podjęte na poziomie krajowym i wspólnotowym] Agencja [wypracowuje wysoki poziom specjalistycznych
         kompetencji. Wykorzystuje je] do stymulowania szerokiej współpracy między instytucjami sektora publicznego i prywatnego.

      4.      Agencja wspiera Komisję (na żądanie) w technicznych pracach przygotowawczych dotyczących aktualizacji i rozwoju [pr]awodawstwa
         Wspólnoty w dziedzinie bezpieczeństwa sieci i informacji”.

      9       Artykuł 3 rozporządzenia definiuje zadania, jakie ma wykonywać Agencja „[w] celu zapewnienia [poszanowania] zakresu [stosowania]
         i [realizacji] celów ustanowionych w art. 1 i 2”. Zadania te są następujące:

      „a)      zbieranie stosownych informacji w celu przeanalizowania ryzyka bieżącego i powstającego [oraz, w szczególności na poziomie
         europejskim, ryzyka], które może wpływać na [obciążalność i dostępność] sieci łączności elektronicznej oraz autentyczność,
         integralność i poufność informacji [dostępnych] i przesyłanych poprzez sieci – a także dostarczanie wyników analiz państwom
         członkowskim i Komisji;

      b)      doradzanie Parlamentowi Europejskiemu, Komisji, organom europejskim lub właściwym organom krajowym wyznaczonym przez państwa
         członkowskie oraz oferowanie [im] na żądanie pomocy [mieszczącej się] w ramach celów Agencji;

      c)      [wzmacnianie] współpracy pomiędzy różnymi [podmiotami] działającymi w obszarze bezpieczeństwa sieci i informacji, między innymi
         poprzez organizowanie regularnych konsultacji z [przedsiębiorstwami], uniwersytetami i innymi [zainteresowanymi] sektorami
         oraz tworzenie sieci kontaktów dla organów Wspólnoty, organów sektora publicznego wyznaczonych przez państwa członkowskie,
         sektora prywatnego oraz organów konsumenckich;

      d)      ułatwianie współpracy Komisji z państwami członkowskimi w zakresie rozwoju wspólnych metodologii [mających na celu zapobieganie
         problemom bezpieczeństwa sieci i informacji oraz określanie ich i reagowanie na nie];

      e)      przyczynianie się do wzrostu świadomości [wszystkich użytkowników] i [do zapewnienia im] dostępności [w rozsądnym terminie
         obiektywnych i pełnych] informacji na temat bezpieczeństwa sieci i informacji […], między innymi poprzez promowanie wymiany
         najlepszych bieżących praktyk, w tym metod ostrzegania użytkowników oraz poszukiwanie współdziałania między inicjatywami w sektorze
         publicznym i prywatnym;

      f)      wspieranie Komisji i państw członkowskich w ich dialogu z [przedsiębiorstwami], w celu [rozwiązywania] problemów dotyczących
         bezpieczeństwa sprzętu i oprogramowania;

      g)      śledzenie rozwoju norm w zakresie produktów i usług odnośnie do bezpieczeństwa sieci i informacji;
      h)      doradzanie Komisji w obszarze badań bezpieczeństwa sieci i informacji oraz skuteczne[go] stosowani[a] technologii zapobiega[nia]
         powstawaniu ryzyka;

      i)      promowanie działań z zakresu oceny ryzyka, współdziałających ze sobą rozwiązań z [zakresu zarządzania ryzykiem] oraz badania
         […] rozwiązań [w zakresie zarządzania środkami zapobiegawczymi] w [ramach] organizacj[i] sektora publicznego i prywatnego;

      j)      uczestniczenie w [inicjatywach] Wspólnoty zmierzających do współpracy [z] krajami trzecimi i, w stosownych przypadkach, z organizacjami
         międzynarodowymi, w celu promowania wspólnej, globalnej [koncepcji] dotyczącej bezpieczeństwa sieci i informacji – i tym samym,
         przyczynianie się do rozwoju kultury bezpieczeństwa sieci i informacji;

      k)      wyrażanie w sposób niezależny własnych wniosków, [wytycznych] i [rad] w sprawach zgodnych z zakresem i celami Agencji”.
      10     Sekcje 2 i 3 rozporządzenia dotyczą odpowiednio organizacji i działania Agencji.
       W przedmiocie skargi
      Argumentacja stron
      11     Na poparcie swoich żądań dotyczących stwierdzenia nieważności rozporządzenia Zjednoczone Królestwo podnosi, że art. 95 WE
         nie dostarcza odpowiedniej podstawy prawnej dla przyjęcia tego rozporządzenia. Kompetencje przyznane prawodawcy wspólnotowemu
         w art. 95 WE dotyczą harmonizacji ustawodawstw krajowych; nie jest to upoważnienie do powoływania organów wspólnotowych i powierzania
         zadań takim organom.

      12     Zdaniem Zjednoczonego Królestwa analiza, którą należy przeprowadzić, powinna sprowadzać się do określenia, czy instrument
         przyjęty na podstawie art. 95 WE służy celowi, jaki można by osiągnąć poprzez równoczesne uchwalenie identycznych przepisów
         w każdym państwie członkowskim. W takim przypadku rozporządzenie dokonywałoby harmonizacji przepisów krajowych. Jeżeli natomiast
         rozporządzenie „czyni coś”, czego nie można by osiągnąć wskutek jednoczesnego przyjęcia takich samych przepisów na poziomie
         państw członkowskich, tj. jeżeli ustanawia normy w dziedzinach, które nie są objęte kompetencją ustawodawczą poszczególnych
         państw, to wówczas nie może być mowy o środku harmonizującym.

      13     Zjednoczone Królestwo przyznaje, że środek harmonizujący przyjęty na podstawie art. 95 WE może obejmować przepisy, które same
         przez się nie stanowią harmonizacji ustawodawstw krajowych, gdy przepisy te mają tylko charakter uboczny lub służą wykonaniu
         przepisów, które harmonizują przepisy krajowe.

      14     Skarżące państwo członkowskie uważa, że żaden z przepisów rozporządzenia nie zbliża, nawet pośrednio i w sposób bardzo ograniczony,
         przepisów krajowych. Wręcz przeciwnie, Agencji wyraźnie zabroniono ingerencji w kompetencje organów krajowych, zważywszy,
         że powinna się ona ograniczyć do udzielania niewiążących porad w danej dziedzinie.

      15     Zjednoczone Królestwo podnosi, że rozporządzenie stanowi odpowiedź na ryzyko, jakie niesie za sobą złożony charakter dziedziny
         dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego nie poprzez harmonizację przepisów krajowych, lecz przez utworzenie organu
         wspólnotowego pełniącego rolę doradczą. Tymczasem fakt, że przepis wspólnotowy może mieć pozytywny wpływ na funkcjonowanie
         rynku wewnętrznego, nie oznacza, że chodzi o środek harmonizujący w rozumieniu art. 95 WE.

      16     Zjednoczone Królestwo precyzuje, że udzielanie niewiążących porad nie powinno być równoznaczne ze „zbliżeniem przepisów ustawowych,
         wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich” w rozumieniu art. 95 WE. Ponadto udzielanie takich porad mogłoby w praktyce
         spowodować zwiększenie istniejących różnic między uregulowaniami krajowymi. Kwestia, czy w praktyce porady udzielane przez
         Agencję doprowadziłyby państwa członkowskie do wykonywania w podobny sposób uprawnień dyskrecjonalnych przysługujących im
         na podstawie dyrektywy ramowej i dyrektyw szczegółowych, pozostaje całkowicie spekulatywna.

      17     Skarżące państwo członkowskie podkreśla, że zadania Agencji ograniczają się do rozwoju wiedzy fachowej i udzielania porad
         szerokiemu kręgowi potencjalnych adresatów oraz że jedyny możliwy związek, jaki może istnieć pomiędzy wykonywanymi zadaniami
         a harmonizacją prawa, wynika z faktu, że Agencja wspomaga Komisję. Jednakże ta rola, która wydaje się polegać na badaniach
         technicznych, ma zbyt odległy związek z przepisami wspólnotowymi służącymi harmonizacji krajowych norm prawnych.

      18     Zjednoczone Królestwo uważa, że obowiązywanie dyrektywy ramowej oraz dyrektyw szczegółowych nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu
         takiej analizy. W rzeczywistości działalność Agencji rozciąga się poza zakres zastosowania tych dyrektyw. Ponadto udzielanie
         niewiążących porad, o których mowa w rozporządzeniu, nie ułatwia wykonania tych dyrektyw, zważywszy, że zadanie to jest zastrzeżone
         wyłącznie dla właściwych organów państw członkowskich, innych niż Agencja.

      19     Twierdzi ono, że rola powierzona Agencji wykracza poza rolę określoną przez zakres zastosowania dyrektyw szczegółowych, ponieważ
         rozporządzenie dotyczy bezpieczeństwa nie tylko sieci łączności, lecz także systemów informacyjnych, takich jak bazy danych.

      20     Zjednoczone Królestwo podnosi również, że uzasadnienie rozporządzenia jest niewystarczające w odniesieniu do prawdopodobieństwa
         wyłonienia się przeszkód w wymianie handlowej wynikających z istnienia różnych krajowych wymogów dotyczących bezpieczeństwa
         informacji. Wskazanie samej możliwości zróżnicowanego stosowania wymogów bezpieczeństwa sieci oraz okoliczność, że wymogi
         te mogą prowadzić do nieskutecznych rozwiązań i przeszkód dla rynku wewnętrznego, nie może stanowić dostatecznego uzasadnienia
         w tym względzie.

      21     Ponadto to państwo członkowskie przyznaje, że powstanie Agencji odpowiada pożądanemu celowi, tj. utworzeniu przez Wspólnotę
         własnego centrum specjalistycznego w dziedzinie bezpieczeństwa sieci i informacji. Uściśla ono także, że nie sprzeciwia się
         treści przepisów rozporządzenia. Jednakże z całości przytoczonych argumentów wywodzi, że podstawą rozporządzenia powinien
         być art. 308 WE.

      22     Parlament podnosi, że art. 95 WE nie określa, do jakiego stopnia rozpatrywany akt wspólnotowy powinien zbliżać porządki prawne
         państw członkowskich. Traktat WE nie stawia wymogu, aby działania oparte na tej podstawie prawnej zbliżały przepisy materialne
         prawa krajowego, w przypadku gdy bardziej stosowne jest działanie wspólnotowe o mniejszym zasięgu. Wystarczyłoby bowiem, aby
         środek oparty na postanowieniach tego artykułu odnosił się do zbliżenia przepisów krajowych, nawet jeżeli sam nie przeprowadza
         takiego zbliżenia.

      23     Parlament twierdzi, że rozporządzenie jest wyrazem starania zbliżenia pewnych przepisów, które przyjęły lub właśnie przyjmują
         państwa członkowskie w dziedzinie bezpieczeństwa sieci i informacji, w celu ułatwienia skutecznego wykonania przepisów wspólnotowych
         obowiązujących w tej dziedzinie. W takiej sytuacji oparcie skargi na innej i bardziej restrykcyjnej podstawie prawnej byłoby
         niespójne, zważywszy, że rozporządzenie należy oceniać jako uzupełnienie zespołu dyrektyw dotyczących rynku wewnętrznego w zakresie
         sieci i usług łączności elektronicznej.

      24     Parlament twierdzi, że prawodawca uznał za stosowne przyjęcie wspólnego podejścia do problemów obecnych i możliwych do przewidzenia
         dotyczących bezpieczeństwa sieci i informacji, ustanawiając organ mający za zadanie doradzanie organom publicznym na poziomie
         wspólnotowym i krajowym w ścisłym porozumieniu z sektorem prywatnym. Trzy dziedziny działalności Agencji, tj. zbieranie i rozpowszechnianie
         informacji, funkcje doradcze, jak również zadanie współpracy przyczyniają się do przyjęcia wspólnego podejścia wobec różnych
         aspektów bezpieczeństwa sieci i informacji.

      25     Parlament podkreśla, że o ile Wspólnota mogła teoretycznie uchwalić normy harmonizujące przepisy państw członkowskich dotyczące
         wszystkich lub tylko niektórych dziedzin będących przedmiotem rozporządzenia, prawodawca wspólnotowy, mając na uwadze złożoność
         pod względem technicznym tej dziedziny oraz jej szybką ewolucję, przyjął rozporządzenie w celu uniknięcia powstania przeszkód
         w wymianie handlowej oraz utraty skuteczności, jakie mogłyby wyniknąć wskutek nieskoordynowanego przyjmowania przez państwa
         członkowskie regulacji technicznych i organizacyjnych. Prawodawca ten zamierzał osiągnąć ten cel poprzez „zbliżenie o niskim
         stopniu intensywności”, dzięki któremu państwa członkowskie mogłyby przyjąć jednolite akty prawne pozwalające na wykonanie
         różnych instrumentów wspólnotowych dotyczących łączności elektronicznej, tworząc specjalistyczne centrum mające za zadanie
         dostarczenie wytycznych, porad oraz pomocy w tej dziedzinie.

      26     Parlament dodaje, że okoliczność, iż w dyrektywie ramowej oraz w dyrektywach szczegółowych zostały zawarte materialnoprawne
         przepisy harmonizujące, nie zmienia uzupełniającego charakteru rozporządzenia, którego celem jest ułatwienie wykonania tych
         dyrektyw.

      27     Zdaniem Parlamentu zadania Agencji są raczej skromne, w tym sensie, że nie pociągają one za sobą uprawnień w zakresie określania
         „standardów”. Udzielanie bowiem porad pochodzących z jedynego źródła informacji specjalistycznej, stanowiącego autorytet na
         poziomie europejskim, przyczynia się do przyjęcia wspólnego stanowiska w sytuacjach, w których występowałoby ryzyko uzyskania
         przez Wspólnotę oraz podmioty krajowe różnych porad technicznych. Także różne formy współpracy, do których zachęca Agencja,
         stanowią ułatwienie zbliżania warunków rynkowych oraz podejmowania przez państwa członkowskie działań, które odpowiadają problemom
         bezpieczeństwa informacji.

      28     Parlament podnosi wreszcie, że jeżeli Trybunał doszedłby do wniosku, iż art. 95 WE nie może stanowić podstawy rozporządzenia,
         to może ono w każdym razie być oparte na kompetencjach dorozumianych, przyznanych prawodawcy przez to postanowienie. Z punktu
         widzenia takich kompetencji dorozumianych utworzenie Agencji można by uznać za niezbędne w celu zagwarantowania osiągnięcia
         celów dyrektyw szczegółowych.

      29     Rada twierdzi, że zbliżenie, o którym mowa w art. 95 WE, dotyczy nie tylko krajowych przepisów ustawowych, lecz także przepisów
         wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich. Ponadto akty oparte na tej podstawie prawnej mogą zawierać przepisy,
         które same w sobie nie stanowią norm harmonizujących, lecz które ułatwiają zbliżanie uregulowań krajowych. W szczególności
         z brzmienia tego artykułu nie wynika nic, co nie pozwalałoby prawodawcy na stworzenie organu wspólnotowego odpowiedzialnego
         za wnoszenie fachowych kompetencji w dziedzinie będącej już przedmiotem działań harmonizujących.

      30     W tym względzie Rada uściśla, że art. 95 WE nie wyklucza w stosunku do prawodawcy wspólnotowego możliwości podjęcia działań
         służących uniknięciu pojawienia się w przyszłości przeszkód w wymianie handlowej, wynikających z niejednorodnego rozwoju ustawodawstw
         krajowych. Prawodawca ten jest w rzeczywistości uprawniony do przyjmowania aktów, które nawet jeśli nie stanowią same przez
         się norm harmonizujących, odnoszą się bezpośrednio do zbliżenia norm krajowych, w szczególności w celu uniknięcia pojawienia
         się nieskutecznych rozwiązań oraz niejednorodnego rozwoju przepisów państw członkowskich.

      31     Rada podnosi, że Agencja przyczynia się, poprzez świadczenie pomocy na rzecz Komisji przy dokonywaniu prac przygotowawczych
         o charakterze technicznym w celu opracowania przepisów wspólnotowych, nawet jeżeli sprowadza się ona do niewiążących porad,
         w sposób decydujący do harmonizacji przepisów i praktyk krajowych w dziedzinie bezpieczeństwa sieci i informacji, jak również
         do aktualizacji, rozwoju i wykonywania tych przepisów.

      32     Zdaniem Rady opinia niezależnego organu udzielającego porad technicznych na żądanie Komisji i państw członkowskich ułatwia
         transpozycję do prawa wewnętrznego państw członkowskich dyrektyw przyjętych w tej dziedzinie. Rozporządzenie nie wywołuje
         zatem skutku ubocznego lub drugorzędnego jeśli chodzi o harmonizację warunków rynku wewnątrz Wspólnoty, lecz przyczynia się
         w sposób bezpośredni do zbliżenia regulacji krajowych.

      33     Rada twierdzi wreszcie, że art. 308 WE przyznaje prawodawcy wspólnotowemu jedynie szczątkową kompetencję prawodawczą w dziedzinach,
         w których Wspólnocie nie została przyznana kompetencja prawodawcza w zakresie stanowienia norm prawa materialnego dla realizacji
         pewnych celów. Jeżeli bowiem istnieje szczególna podstawa prawna do przyjęcia aktu wspólnotowego, odwołanie się do art. 308 WE
         jest wykluczone, ponieważ przepis ten stanowi jedynie podstawę prawną o charakterze wyjątkowym.

      34     Republika Finlandii podnosi, że cele i treść rozporządzenia są ściśle związane z utworzeniem i prawidłowym funkcjonowaniem
         rynku wewnętrznego. W rzeczywistości zasadnicze zadanie Agencji polega na zapewnieniu wysokiego i skutecznego poziomu bezpieczeństwa
         sieci i informacji, jak również redukcji przeszkód w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego wynikających z różnic występujących
         w przepisach poszczególnych państw członkowskich w tej dziedzinie.

      35     Państwo to uważa, że Agencja ułatwia jednolite stosowanie przepisów wspólnotowych w dziedzinie sieci i usług łączności elektronicznej.
         Agencja ma za zadanie w szczególności zapobiegać powstawaniu w przyszłości przeszkód w handlu, które mogą wystąpić w związku
         ze złożonym i technicznym charakterem sieci elektronicznych, jak również niejednorodnych praktyk państw członkowskich.

      36     Republika Finlandii uznaje, że przy okazji poszukiwania podstawy prawnej dla przepisów ustanawiających wspólnotową jednostkę
         organizacyjną należy uwzględnić stopień zbliżenia przepisów wspólnotowych w danej dziedzinie. Zważywszy, że ujednolicanie
         realizowane za sprawą przepisów wspólnotowych w sprawie sieci i usług łączności elektronicznej jest już dość zaawansowane,
         regulacja wprowadzona na poziomie Wspólnoty może wymagać, w celu zapewnienia jednolitej praktyki stosowania tych przepisów,
         wprowadzenia środków, które wykraczają poza przyjęte zwyczajowo w tej dziedzinie.

      37     Komisja uważa, że rozporządzenie zgodnie ze swoim celem i treścią stanowi środek, który bezpośrednio ułatwia zharmonizowane
         wykonanie i stosowanie określonych dyrektyw opartych na art. 95 WE. W rzeczywistości jedna z podstawowych cech charakterystycznych
         aktualnej regulacji polega na tym, że jej szczegółowe stosowanie w znacznej części jest zdecentralizowane i powierzone krajowym
         organom regulacyjnym.

      38     Instytucja ta utrzymuje, że utworzenie Agencji wpisuje się w szersze pojęcie harmonizacji, w szczególności ułatwiając zharmonizowane
         stosowanie dyrektyw wspólnotowych przez krajowe organy regulacyjne. Cel rozporządzenia wykracza bowiem poza samo utworzenie
         Agencji, zważywszy że powinna ona doradzać i udzielać pomocy Komisji oraz tym organom. Istnieje zatem związek między utworzeniem
         tej Agencji a wspólnotowymi ramami prawnymi dotyczącymi łączności elektronicznej.

      39     Komisja wskazuje, że dyrektywa ramowa tworzy zharmonizowany system dla regulacji usług i sieci łączności elektronicznej, jak
         również urządzeń towarzyszących. Dyrektywa ta wyznacza zadania spoczywające na krajowych organach regulacyjnych, ustanawiając
         szereg procedur służących zagwarantowaniu zharmonizowanego stosowania danego mechanizmu w całej Wspólnocie.

      40     Podnosi ona, że nawet jeżeli parametry dotyczące zdecentralizowanego stosowania tych dyrektyw są jasno zdefiniowane, nie można
         wykluczyć, że w ramach wykonywania uprawnień dyskrecjonalnych przyznanych krajowym organom regulacyjnym przyjmą one różne
         stanowiska. Agencja została utworzona w celu świadczenia pomocy tym organom dla wspólnego technicznego zrozumienia kwestii
         dotyczących bezpieczeństwa sieci i informacji.

      41     Komisja dodaje, że Agencja działa w granicach zharmonizowanych parametrów wspólnotowych ram prawnych w zakresie łączności
         elektronicznej i bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż rola tego organu nie została zdefiniowana w trakcie przyjmowania
         tych ogólnych ram.

       Ocena Trybunału
       W przedmiocie znaczenia art. 95 WE
      42     Jeśli chodzi o zakres kompetencji prawodawczych przewidzianych w art. 95 WE, to należy przypomnieć, że – jak orzekł Trybunał
         w pkt 44 wyroku z dnia 6 grudnia 2005 r. w sprawie C‑66/04 Zjednoczone Królestwo przeciwko Parlamentowi i Radzie (Zb.Orz.
         str. I‑10553) – postanowienie to jest stosowane jako podstawa prawna jedynie wówczas, gdy z aktu prawnego wynika w sposób
         obiektywny i rzeczywisty, iż jego celem jest usprawnienie warunków ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego.

      43     Trybunał stwierdził również w pkt 45 wspomnianego wyżej wyroku w sprawie Zjednoczone Królestwo przeciwko Parlamentowi i Radzie,
         iż przez sformułowanie „środki dotyczące zbliżenia” użyte w art. 95 WE, autorzy traktatu WE pragnęli powierzyć prawodawcy
         wspólnotowemu, w zależności od sytuacji ogólnej i okoliczności konkretnego przypadku w ramach harmonizowanej dziedziny, pewien
         zakres swobodnej oceny co do techniki zbliżania prawodawstwa, najwłaściwszej dla uzyskania zamierzonego rezultatu, w szczególności
         w dziedzinach, które charakteryzują się złożonymi właściwościami technicznymi.

      44     W tym względzie należy dodać, że brzmienie art. 95 WE nie pozwala na wniosek, iż przepisy przyjęte przez prawodawcę wspólnotowego
         na podstawie tego artykułu powinny zostać ograniczone, jeśli chodzi o ich adresatów, wyłącznie do państw członkowskich. W rzeczywistości
         bowiem może okazać się konieczne, według oceny tego prawodawcy, przewidzenie możliwości ustanowienia organu wspólnotowego
         mającego za zadanie przyczynianie się do realizacji procesu harmonizacji, w sytuacjach gdy stosowne wydaje się przyjęcie niewiążących
         środków towarzyszących lub o charakterze ramowym dla ułatwienia jednolitego wykonania i stosowania aktów opartych na tym postanowieniu.

      45     Jednakże należy podkreślić, że zadania powierzone takiej jednostce powinny być ściśle związane z dziedzinami będącymi przedmiotem
         aktów dokonujących zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich. Tak jest w szczególności
         w przypadku gdy ustanowiony w ten sposób organ wspólnotowy wykonuje świadczenia na rzecz organów krajowych lub podmiotów,
         które mają wpływ na jednolite wykonanie przepisów harmonizujących i mogą ułatwić ich stosowanie.

       W przedmiocie zgodności rozporządzenia z wymogami art. 95 WE
      46     W tych okolicznościach należy dokonać analizy, czy cele wyznaczone Agencji, określone w art. 2 rozporządzenia, oraz zadania
         powierzone jej na mocy art. 3 tego aktu odpowiadają wymogom opisanym w pkt 44 i 45 niniejszego wyroku.

      47     W tym celu w pierwszej kolejności należy ustalić, czy te cele i zadania są ściśle związane z dziedzinami będącymi przedmiotem
         przepisów opisanych w art. 1 ust. 2 rozporządzenia jako „obecn[e] ustawodawstw[o] […] Wspólnoty” oraz, w razie odpowiedzi
         twierdzącej, w drugiej kolejności, czy te cele i zadania można uznać za towarzyszące i tworzące ramy wykonania tych przepisów.

      48     Jeśli chodzi o dyrektywę ramową, o której mowa w motywie 9 rozporządzenia, to z jej art. 1 ust. 1 wynika, że ustanawia ona
         zharmonizowane ramy prawne dla świadczenia usług łączności elektronicznej, sieci łączności elektronicznej oraz towarzyszących
         urządzeń i usług. Dyrektywa ta określa zadania krajowych organów regulacyjnych oraz procedury służące zapewnieniu zharmonizowanego
         stosowania uregulowań prawnych w obrębie Wspólnoty.

      49     Motyw 16 dyrektywy ramowej wskazuje w tym względzie, że organy te powinny opierać swe działania na określonych w sposób zharmonizowany
         celach i zasadach. Owe cele i zasady zostały wymienione w art. 8 tej dyrektywy i wśród nich znajdują się w szczególności wysoki
         poziom ochrony danych osobowych i prywatności oraz integralność i bezpieczeństwo publicznej sieci łączności [zob. art. 8 ust. 4
         lit. c) i f) dyrektywy ramowej].

      50     Należy także podnieść, że liczne przepisy dyrektyw szczegółowych wyrażają troskę prawodawcy wspólnotowego o bezpieczeństwo
         sieci i informacji.

      51     Po pierwsze, jak wynika z motywu 6 rozporządzenia, dyrektywa o zezwoleniach wymienia w części A, pkt 7 i 16 załącznika ochronę
         danych osobowych i prywatności, jak również bezpieczeństwo sieci publicznych wobec nieupoważnionego dostępu.

      52     Po drugie, jak wynika z motywu 7 rozporządzenia, dyrektywa o usłudze powszechnej ma na celu zapewnienie integralności i dostępności
         publicznych sieci telefonicznych. W tym względzie art. 23 tej dyrektywy stanowi, że państwa członkowskie podejmują wszelkie
         konieczne środki w celu zapewnienia ich funkcjonowania, zwłaszcza w przypadku załamania sieci w wyniku katastrofy lub w przypadku
         działania siły wyższej.

      53     Po trzecie, jak precyzuje to motyw 8 rozporządzenia, dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej wymaga od dostawcy
         powszechnie dostępnych usług łączności elektronicznej podjęcia właściwych kroków technicznych i organizacyjnych w celu zapewnienia
         bezpieczeństwa tych usług i poufności łączności oraz  danych związanych z przesyłem. Wymogi te znalazły swój wyraz w szczególności
         w art. 4 i 5 tej dyrektywy, których przedmiotem jest, odpowiednio, bezpieczeństwo sieci oraz poufność łączności.

      54     Po czwarte, art. 17 dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób
         fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz.U. L 281, str. 31) stanowi, że
         państwa członkowskie zapewniają, aby administrator danych wprowadził odpowiednie środki techniczne i organizacyjne w celu
         ochrony danych osobowych przed przypadkowym lub nielegalnym zniszczeniem lub przypadkową utratą, zmianą, niedozwolonym ujawnieniem
         lub dostępem, szczególnie wówczas gdy przetwarzanie danych obejmuje transmisję danych w sieci, jak również przed wszelkimi
         innymi nielegalnymi formami przetwarzania.

      55     Po piąte, należy przypomnieć, że dyrektywa o podpisach elektronicznych przewiduje w art. 3 ust. 4, że właściwe organy powołane
         przez państwa członkowskie określają zasady dotyczące zgodności bezpiecznych urządzeń służących do generowania podpisu.

      56     Jeśli chodzi o zadania, jakie zostały powierzone Agencji, to należy najpierw stwierdzić, że dotyczą one zbierania stosownych
         informacji w celu przeanalizowania ryzyka bieżącego i powstającego oraz ryzyka, które może wpływać na obciążalność sieci łączności
         elektronicznej oraz autentyczność, integralność i poufność tych łączności. Agencja ma również za zadanie opracowanie „wspólnych
         metodologii” w celu zapobiegania problemom bezpieczeństwa, przyczyniania się do wzrostu świadomości wszystkich użytkowników,
         jak również wspierania wymiany „najlepszych bieżących praktyk” i „sposobów alarmowania” oraz działalność z zakresu oceny ryzyka
         i zarządzania nim.

      57     Agencja jest również odpowiedzialna za umocnienie współpracy między różnymi podmiotami w dziedzinie bezpieczeństwa sieci i informacji,
         za pomoc na rzecz Komisji i państw członkowskich w dialogu prowadzonym przez nich z przedsiębiorstwami w celu rozwiązywania
         problemów dotyczących bezpieczeństwa związanego ze sprzętem oraz z oprogramowaniem, jak również za przyczynianie się do inicjatyw
         wspólnotowych dotyczących współpracy z państwami trzecimi oraz, w danym przypadku, z organizacjami międzynarodowymi dla wspierania
         wspólnego globalnego podejścia wobec problematyki bezpieczeństwa sieci i informacji.

      58     W konsekwencji zadania powierzone Agencji na podstawie art. 3 rozporządzenia znajdują się w ścisłym związku z celami dyrektywy
         ramowej i dyrektyw szczegółowych w dziedzinie bezpieczeństwa sieci i informacji.

      59     W tych okolicznościach, jak stwierdzono to w pkt 47 niniejszego wyroku, należy zbadać, czy zadania Agencji można uznać jako
         towarzyszące i tworzące ramy wykonania prawodawstwa wspólnotowego w tej dziedzinie, tj. czy utworzenie Agencji, jak również
         cele i zadania przypisane jej przez rozporządzenie, można poddać analizie jako „środki dotyczące zbliżenia” w rozumieniu art. 95 WE.

      60     Mając na uwadze cechy charakterystyczne dziedziny będącej przedmiotem rozważań, należy stwierdzić, że rozporządzenie nie stanowi
         odizolowanego zbioru przepisów, lecz że wpisuje się w kontekst normatywny zakreślony przez dyrektywę ramową oraz dyrektywy
         szczegółowe, służący urzeczywistnieniu rynku wewnętrznego w dziedzinie łączności elektronicznej.

      61     Z całości materiału zebranego w aktach sprawy wynika również, że prawodawca wspólnotowy ma do czynienia z dziedziną wdrażającą
         technologie, które nie tylko mają charakter złożony, lecz także podlegają szybkim zmianom. Wywnioskował on z tego, że można
         było przewidzieć, iż transpozycja oraz stosowanie dyrektywy ramowej i dyrektyw szczegółowych spowoduje różnice między państwami
         członkowskimi.

      62     W tych okolicznościach prawodawca wspólnotowy uznał, że utworzenie organu wspólnotowego, takiego jak Agencja, stanowiło właściwe
         działanie w celu uniknięcia powstania różnic, które mogłyby stworzyć przeszkody w prawidłowym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego
         w tej dziedzinie.

      63     Należy przypomnieć, że z motywów 3 i 10 rozporządzenia wynika, że złożoność techniczna sieci i systemów informacyjnych, różnorodność
         połączonych ze sobą produktów i usług oraz duża liczba osób prywatnych i publicznych działających na własną odpowiedzialność
         skłoniły prawodawcę wspólnotowego do wniosku, że niejednolite stosowanie wymagań technicznych, o których mowa w dyrektywie
         ramowej oraz w dyrektywach szczegółowych, może naruszyć prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

      64     W tym kontekście prawodawca wspólnotowy mógł uznać, że opinia niezależnego organu udzielającego porad technicznych na żądanie
         Komisji i państw członkowskich może stanowić ułatwienie w transpozycji tych dyrektyw do prawa krajowego państw członkowskich
         oraz ich wykonanie na poziomie krajowym.

      65     Należy przypomnieć wreszcie, że zgodnie z art. 27 rozporządzenia Agencja jest utworzona na okres pięciu lat, od dnia 14 marca
         2004 r., oraz że na podstawie art. 25 ust. 1 i 2 tego samego rozporządzenia Komisja, najpóźniej do dnia 17 marca 2007 r.,
         ma obowiązek dokonania oceny wpływu Agencji na osiąganie jej celów i realizację zadań oraz metod pracy Agencji.

      66     Z łącznego brzmienia tych dwóch przepisów wynika zatem, że prawodawca wspólnotowy uznał za stosowne, przed podjęciem decyzji
         co do dalszego losu Agencji, dokonanie oceny skuteczności działania tej Agencji, jak również jej rzeczywistego przyczyniania
         się do wykonania dyrektywy ramowej i dyrektyw szczegółowych.

      67     W tych okolicznościach oraz zważywszy na całość materiału zebranego w aktach sprawy należy stwierdzić, że podstawę rozporządzenia
         słusznie stanowi art. 95 WE i stąd należy skargę oddalić.

       W przedmiocie kosztów
      68     Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Parlament i Rada wniosły o obciążenie Zjednoczonego Królestwa kosztami postępowania, a Zjednoczone Królestwo przegrało sprawę,
         należy obciążyć je kosztami postępowania. Zgodnie z § 4 tego samego artykułu Republika Finlandii i Komisja pokrywają własne
         koszty.

      Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
      1)      Skarga zostaje oddalona.
      2)      Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej zostaje obciążone kosztami.
      3)      Republika Finlandii i Komisja pokrywają własne koszty.
      Podpisy
      * Język postępowania: angielski.


Wyrok Trybunału z dnia 14 września 1994 r. # Królestwo Hiszpanii przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawy połączone C-278/92, C-279/92 oraz C-280/92.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 11 lipca 1991 r. # Detlef von Hoessle przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy. # Sprawa T-19/90.


title: Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 27 marca 2014 r.#Ballast Nedam NV przeciwko Komisji Europejskiej.#Odwołanie – Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Niderlandzki rynek bitumu do nawierzchni drogowych – Określenie ceny brutto bitumu do nawierzchni drogowych – Określenie obniżki ceny dla przedsiębiorstw budowy dróg – Rozporządzenie (WE) nr 1/2003 – Artykuł 27 – Prawo do obrony – Obniżenie grzywny.#Sprawa C-612/12 P.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C‑612/12 P
            mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 21 grudnia 2012 r.,
            Ballast Nedam NV , z siedzibą w Nieuwegein (Niderlandy), reprezentowana przez A. Bosmana i E. Oude’a Elferinka, advocaten,
            strona skarżąca,
            w której drugą stroną postępowania jest:
            Komisja Europejska , reprezentowana przez F. Ronkesa Agerbeeka i P. Van Nuffeal, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez adwokata F. Tuytschaevera, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
            strona pozwana w pierwszej instancji,
            TRYBUNAŁ (piąta izba),
            w składzie: T. von Danwitz, prezes izby, E. Juhász, A. Rosas, D. Šváby (sprawozdawca) i S. Rodin, sędziowie,
            rzecznik generalny: J. Kokott,
            sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
            uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 13 listopada 2013 r.,
            podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. W swoim odwołaniu spółka Ballast Nedam NV (zwana dalej „spółką Ballast Nedam”) wnosi o uchylenie wyroku w sprawie T‑361/06 Ballast Nedam przeciwko Komisji (EU:T:2012:491, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd Unii Europejskiej oddalił jej skargę o stwierdzenie nieważności, w zakresie, w jakim odnosi się ona do tej spółki, decyzji Komisji C(2006) 4090 wersja ostateczna z dnia 13 września 2006 r. dotyczącej postępowania na mocy art. 81 [WE] [(sprawa COMP/F/38.456 – Asfalt (Niderlandy)] (zwanej dalej „sporną decyzją”) oraz, tytułem żądania ewentualnego, po pierwsze, o stwierdzenie częściowej nieważności tej decyzji, w zakresie, w jakim określa ona czas trwania naruszenia odnoszący się do tej spółki, i po drugie, o obniżenie kwoty grzywny, która została na nią nałożona.
            Ramy prawne
            2. Artykuł 27 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. [81 WE] i 82 [WE] (Dz.U. 2003, L 1, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim: rozdz. 8, t. 2, s. 205) stanowi:
            „1. Przed podjęciem decyzji przewidzianych w art. 7, 8, 23 oraz [art.] 24 ust. 2 Komisja może wysłuchać przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw, które są stronami postępowań prowadzonych przez Komisję w zakresie objętym przedstawionymi zarzutami. Podstawą decyzji wydanej przez Komisję mogą być wyłącznie zarzuty, co do których strony mogły się wypowiedzieć. Wnioskodawcy są blisko związani ze sprawą”.
            Okoliczności powstania sporu i sporna decyzja
            3. Okoliczności powstania sporu, które zostały przedstawione w pkt 1–7 zaskarżonego wyroku, można streścić w następujący sposób.
            4. Skarżąca stoi na czele grupy Ballast Nedam, która prowadzi działalność w niderlandzkim sektorze budowlanym. Od 1995 r. działalność grupy została skoncentrowana wokół Ballast Nedam Grond en Wegen BV (zwanej dalej „BNGW”), spółki zależnej będącej całkowitą własnością spółki Ballast Nedam Infra BV (zwanej dalej „BN Infra”), która sama w pełni należała do Ballast Nedam. Począwszy od dnia 1 października 2000 r. działalność grupy w zakresie budowy dróg była prowadzona bezpośrednio przez BN Infra.
            5. W następstwie wniosku spółki British Petroleum plc mającego na celu uzyskanie zwolnienia z grzywny na podstawie komunikatu Komisji z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie zwolnienia z grzywien oraz zmniejszania grzywien w przypadkach karteli (Dz.U. L 45, s. 3) w odniesieniu do domniemanego kartelu na rynku bitumu do nawierzchni drogowych w Niderlandach w dniach 1 i 2 października 2002 r. Komisja przeprowadziła niespodziewane kontrole w pomieszczeniach niektórych spółek, a w dniu 4 lipca 2003 r. wystosowała do wielu spółek, w tym do spółki BN Infra, żądania udzielenia informacji. Spółka ta odpowiedziała na to żądanie w dniu 12 września 2003 r. W dniu 10 lutego 2004 r. Komisja skierowała do spółki Ballast Nedam żądanie udzielenia informacji, na które spółka ta odpowiedziała w dniu 9 marca 2004 r.
            6. W dniu 18 października 2004 r. Komisja wszczęła postępowanie administracyjne i wydała pismo w sprawie przedstawienia zarzutów, które w dniu 19 października 2004 r. zostało skierowane do wielu spółek, w tym do spółki Ballast Nedam i spółki BN Infra, na które spółka Ballast Nedam odpowiedziała w dniu 20 maja 2005 r.
            7. W dniu 13 września 2006 r. Komisja wydała sporną decyzję, w której wskazała, że spółki będące jej adresatami uczestniczyły w jednolitym i ciągłym naruszeniu art. 81 WE, polegającym na wspólnym regularnym ustalaniu w okresach, których dotyczy sprawa, w odniesieniu do sprzedaży i zakupu bitumu do nawierzchni drogowych w Niderlandach ceny brutto, jednolitej zniżki od ceny brutto dla przedsiębiorstw budowy dróg uczestniczących w kartelu i maksymalnej ograniczonej zniżki od ceny brutto dla innych przedsiębiorstw budowy dróg.
            8. Komisja uznała, że spółka Ballast Nedam ponosi odpowiedzialność za popełnione naruszenie w okresie od dnia 21 czerwca 1996 r. do dnia 15 kwietnia 2002 r. Takie samo rozstrzygnięcie zostało przyjęte wobec jej spółki zależnej BN Infra.
            9. Ze względu, po pierwsze, na bezpośredni udział spółki BN Infra w naruszeniu w okresie od dnia 1 października 2000 r. do dnia 15 kwietnia 2002 r. oraz posiadanie przez nią 100% kapitału spółki BNGW w okresie od dnia 21 czerwca 1996 r. do dnia 30 września 2000 r., oraz po drugie, na bezpośrednie i pośrednie posiadanie 100% kapitału spółek BN Infra i BNGW przez spółkę Ballast Nedam, na spółki Ballast Nedam i BN Infra została nałożona solidarnie grzywna w wysokości 4,65 mln EUR.
            Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
            10. Skargą, która wpłynęła do sekretariatu Sądu w 5 grudnia 2006 r., spółka Ballast Nedam wniosła o stwierdzenie nieważności spornej decyzji oraz, tytułem ewentualnym, po pierwsze, o stwierdzenie częściowej nieważności tej decyzji, w zakresie, w jakim określa ona czas trwania naruszenia odnoszący się do tej spółki, i po drugie, o obniżenie kwoty grzywny, która została na nią nałożona.
            11. Na poparcie skargi spółka Ballast Nedam podniosła dwa zarzuty.
            12. W zarzucie drugim, który jako jedyny jest istotny w odniesieniu do niniejszego odwołania, spółka Ballast Nedam podniosła, że Komisja naruszyła art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1/2003 i prawo do obrony, ponieważ w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów nie wskazała, że zamierza uznać ją za odpowiedzialną za popełnione naruszenie na podstawie okoliczności, iż w okresie od dnia 21 czerwca 1996 r. do dnia 1 października 2000 r. spółka Ballast Nedam rzeczywiście wywierała decydujący wpływ na spółkę BNGW.
            13. W pkt 64 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał orzecznictwo dotyczące szczegółowości, której wymaga się od pisma w sprawie przedstawienia zarzutów w celu stworzenia przedsiębiorstwu w toku postępowania administracyjnego możliwość przedstawienia jego stanowiska na temat prawdziwości i znaczenia dla sprawy zarzucanych mu faktów i okoliczności. Zgodnie z tym orzecznictwem pismo w sprawie przedstawienia zarzutów powinno w szczególności wskazywać, w jakim charakterze przedsiębiorstwu zarzuca się stwierdzone fakty (wyrok w sprawach połączonych C‑322/07 P, C‑327/07 P i C‑338/500 P Papierfabrik August Koehler i in. przeciwko Komisji, EU:C:2009:500, pkt 39).
            14. W pkt 68–71 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, co następuje:
            „68 W piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów Komisja przypomniała najpierw, że każda zainteresowana grupa przedsiębiorstw stanowi jedno przedsiębiorstwo oraz że spółka dominująca grupy jest w stanie wywierać decydujący wpływ na zachowanie swoich spółek zależnych (pkt 324). Następnie Komisja wskazała, że skarżąca uczestniczyła w kartelu za pośrednictwem dyrektora BNGW (pkt [235] pisma w sprawie przedstawienia zarzutów), który następnie został dyrektorem BN Infra (pkt 339 pisma w sprawie przedstawienia zarzutów) oraz że ze względu na to, iż skarżąca kontrolowała kapitał BN Infra (wcześniej Ballast Nedam Wegenbouw BV i BNGW) za pośrednictwem spółki pośredniczącej Ballast Nedam Nederland, Komisja przyjęła, że jako spółka dominująca skarżąca wywierała decydujący wpływ na zachowanie swoich spółek zależnych. Komisja wskazała również kilka dodatkowych informacji dotyczących tworzenia przez skarżącą i BN Infra jednego przedsiębiorstwa (pkt 340 pisma w sprawie przedstawienia zarzutów). W świetle wszystkich tych dowodów Komisja postanowiła skierować pismo w sprawie przedstawienia zarzutów do BN Infra, ze względu na jej (oraz jej poprzedników) bezpośredni udział w porozumieniach, oraz do skarżącej, ze względu na jej udział w naruszeniu polegający na rzeczywistym wywieraniu decydującego wpływu na działania BN Infra (pkt 342 pisma w sprawie przedstawienia zarzutów).
            69 Z wszystkich tych dowodów wynika, że nawet jeśli użyte w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów sformułowania mogły być bardziej precyzyjne, w szczególności jeśli chodzi o związki łączące BN Infra i BNGW, Komisja przedstawiła skarżącej wystarczające informacje, aby skarżąca mogła zrozumieć fakty i okoliczności wykorzystane na poparcie zarzutu istnienia naruszenia oraz jednoznacznie wskazała osoby prawne, na które mogą zostać nałożone grzywny. Sam bowiem fakt, że Komisja nie przedstawiła w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów żadnych dodatkowych dowodów na to, że skarżąca i BNGW tworzą razem jedno przedsiębiorstwo, nie wystarczy, aby uznać, że Komisja nie wskazała wystarczająco jasno, iż zamierzała zastosować domniemanie rzeczywistego wywierania przez skarżącą decydującego wpływu na działalność handlową BN Infra i BNGW. Sąd jest zatem zdania, iż w oparciu o informacje znajdujące się w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów skarżąca [nie] mogła [nie] być świadoma tego, że jako spółka dominująca BNGW może stać się adresatem ostatecznej decyzji Komisji.
            70 Trzeba też zauważyć, że ustosunkowując się do tego zarzutu sformułowanego w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów […], skarżąca podniosła, że BN Infra nie była następcą BNGW, ale jej spółką dominującą, która posiadała wszystkie udziały w jej kapitale, oraz przedstawiła argumenty, poprzez które dążyła do wykazania, że BNGW jest od niej niezależna.
            71 W tych okolicznościach Sąd uważa, że wraz z otrzymaniem pisma w sprawie przedstawienia zarzutów skarżąca miała możliwość zrozumienia treści zarzutu sformułowanego przez Komisję odnoszącego się do jej udziału w naruszeniu w charakterze spółki dominującej BNGW oraz skutecznego przygotowania swojej obrony”.
            15. Sąd oddalił skargę w całości.
            Żądania stron
            16. Spółka Ballast Nedam wnosi do Trybunału o:
            – stwierdzenie nieważności w całości lub w części decyzji Sądu zawartej w sentencji zaskarżonego wyroku;
            – w razie uwzględnienia odwołania – uwzględnienie w całości lub w części żądań przedstawionych przez spółkę Ballast Nedam w pierwszej instancji oraz
            – obciążenie Komisji kosztami postępowania w obu instancjach.
            17. Komisja wnosi do Trybunału:
            – oddalenie odwołania;
            – obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania.
            W przedmiocie odwołania
            18. Na poparcie odwołania spółka Ballast Nedam podnosi dwa zarzuty, które są oparte, odpowiednio, na naruszeniu art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1/2003 oraz na błędnym zastosowaniu przez Sąd podstawowych zasad dotyczących przypisania spółkom dominującym naruszeń prawa kartelowego popełnionych przez ich spółki zależne.
            W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu prawa dotyczącym wykładni art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1/2003 i prawa do obrony
            Argumentacja stron
            19. W zarzucie pierwszym, skierowanym przeciwko pkt 68–71 zaskarżonego wyroku, spółka Ballast Nedam podnosi, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając w pkt 69 swojego wyroku, iż ze względu na informacje znajdujące się w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów skarżąca nie mogła nie być świadoma tego, że jako spółka dominująca spółki BNGW może stać się adresatem ostatecznej decyzji Komisji.
            20. W swoim odwołaniu spółka Ballast Nedam podnosi, że w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów Komisja powinna była wskazać spółkę BNGW jako podmiot, który dopuścił się naruszenia, i w sposób wyraźny poinformować spółkę Ballast Nedam, że może zostać uznana za odpowiedzialną solidarnie za zapłatę grzywny nałożonej na spółkę BNGW. Tymczasem pkt 342 pisma w sprawie przedstawienia zarzutów nie wymienia spółki BNGW, do której zresztą pisma to nie zostało skierowane.
            21. W opinii Komisji ten zarzut jest bezzasadny.
            Ocena Trybunału
            22. Sąd nie naruszył prawa, przypominając w pkt 64 zaskarżonego wyroku orzecznictwo dotyczące szczegółowości, której wymaga się od pisma w sprawie przedstawienia zarzutów w celu stworzenia przedsiębiorstwu w toku postępowania administracyjnego możliwość przedstawienia jego stanowiska na temat prawdziwości i znaczenia dla sprawy zarzucanych mu faktów i okoliczności.
            23. Jak wynika z pkt 68 zaskarżonego wyroku, Sąd uznał, że Komisja wykazała istnienie powiazań pomiędzy skarżącą i spółką BN Infra, tak iż w pkt 342 pisma w sprawie przedstawienia zarzutów Komisja postanowiła skierować pismo w sprawie przedstawienia zarzutów do BN Infra, ze względu na jej (oraz jej poprzedników) bezpośredni udział w porozumieniach, oraz do skarżącej, ze względu na jej udział w naruszeniu polegający na rzeczywistym wywieraniu decydującego wpływu na działania BN Infra.
            24. Co się tyczy udziału sp ółki BNGW, Sąd w pkt 69 zaskarżonego wyroku przyznaje, że Komisja nie przedstawiła w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów żadnych dodatkowych dowodów na to, że skarżąca i BNGW tworzą jedno przedsiębiorstwo, nie wystarczy, aby uznać, że Komisja nie wskazała wystarczająco jasno, iż zamierzała zastosować domniemanie rzeczywistego wywierania przez skarżącą decydującego wpływu na działalność handlową BN Infra i BNGW.
            25. Tym samym Sąd naruszył prawo w odniesieniu do wymogu szczegółowości pisma w sprawie przedstawienia zarzutów, w myśl którego pismo to powinno wskazywać, w jakim charakterze przedsiębiorstwu zarzuca się stwierdzone fakty (wyrok w sprawach połączonych Papierfabrik August Koehler i in. przeciwko Komisji, EU:C:2009:500, pkt 39).
            26. Sąd bowiem niesłusznie uznał w pkt 69 zaskarżonego wyroku, że skarżąca nie mogła nie być świadoma tego, że jako spółka dominująca BNGW może stać się adresatem ostatecznej decyzji Komisji, chociaż z samych ustaleń Sądu wynika, że w pkt 342 pisma w sprawie przedstawienia zarzutów Komisja nie wskazała, iż zostało ono skierowane do skarżącej ze względu na wywieranie przez nią decydującego wpływu na działalność handlową BNGW i chociaż Sąd przyznaje, że pismo w sprawie przedstawienia zarzutów nie było w tym względzie jasne.
            27. W szczególności Sąd nie mógł uznać, że dokonane w pkt 235 pisma w sprawie przedstawienia zarzutów stwierdzenie, iż skarżąca uczestniczyła w kartelu za pośrednictwem dyrektora spółki BNGW, mogło być dla niej wyraźną wskazówką, że Komisja zamierzała obciążyć ją odpowiedzialnością pochodną jako spółkę dominującą spółki BNGW, pomimo że pismo w sprawie przedstawienia zarzutów wymienia tę drugą spółkę jedynie w charakterze poprzedniczki prawnej spółki BN Infra.
            28. Ponadto charakter pisma w sprawie przedstawienia zarzutów jest niejasny tym bardziej, że żadne pismo w sprawie przedstawienia zarzutów nie zostało skierowane do spółki BNGW.
            29. Co się tyczy odpowiedzi wnoszącej odwołanie na pismo w sprawie przedstawienia zarzutów dotyczące spółki BNGW, wspomnianej w pkt 70 zaskarżonego wyroku, nie można na jej podstawie wnioskować, że na podstawie lektury pisma w sprawie przedstawienia zarzutów wnosząca odwołanie zrozumiała, iż została przez Komisję uznana za odpowiedzialną za działania spółki BNGW.
            30. Ze względu na te okoliczności Sąd naruszył prawo, uznając, że prawo wnoszącej odwołanie do obrony nie zostało naruszone.
            31. Jako że zarzut pierwszy rozpatrywanego niniejszym odwołania jest zasadny, należy go uwzględnić i w konsekwencji uchylić zaskarżony wyrok, w zakresie, w jakim oddala zarzut wnoszącej odwołanie dotyczący naruszenia art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1/2003 i prawa do obrony w toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem spornej decyzji.
            W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na naruszeniu prawa dotyczącym przypisania naruszenia spółce Ballast Nedam
            32. W zarzucie drugim, skierowanym przeciwko pkt 72–77 zaskarżonego wyroku, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi przeinaczenie sensu argumentów przedstawionych przez nią na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. i w konsekwencji naruszenie prawa poprzez stwierdzenie w pkt 75 tego wyroku, iż „[spółka Ballas Nedam] nie może zatem podnosić, że Komisja nie miała podstaw, aby przypisać jej noszące znamiona naruszenia zachowanie BNGW w okresie od dnia 21 czerwca 1996 r. do dnia [30 września 2000 r.] ani by obciążyć ją solidarnie odpowiedzialnością za zapłatę grzywny”, pomimo że żadne naruszenie nie zostało uznane za popełnione przez jej spółkę zależną BNGW.
            33. Jako że zarzut ten również ma na celu, co prawda z powodów innych niż zarzut poprzedni, podważenie przypisania wnoszącej odwołanie odpowiedzialności za zachowanie jej spółki zależnej BNGW, nie może on spowodować uchylenia zaskarżonego wyroku w zakresie szerszym niż wynika to z uwzględnienia zarzutu pierwszego.
            34. Z tego względu nie ma potrzeby go badać.
            W przedmiocie skargi do Sądu
            35. Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jeśli odwołanie jest zasadne, Trybunał uchyla orzeczenie Sądu. Trybunał może wówczas wydać ostateczne orzeczenie w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.
            36. Właśnie z takim przypadkiem mamy tutaj do czynienia.
            37. W tym celu wnosząca odwołanie, powołując się na swoje uwagi przedstawione w postępowaniu pierwszej instancji, wnosi o stwierdzenie częściowej nieważności spornej decyzji, w zakresie, w jakim decyzja ta jej dotyczy, i podnosi, że nałożona na nią solidarnie w art. 2 lit. a) tej decyzji grzywna w kwocie 4,65 mln EUR powinna zostać obniżona.
            38. W niniejszym przypadku, po pierwsze, jako że wnosząca odwołanie nie miała możliwości zapewnienia swojej obrony w toku postępowania administracyjnego, jeżeli chodzi o jej udziału w spornym naruszeniu w charakterze spółki dominującej posiadającej 100% kapitału spółki BNGW, należy stwierdzić nieważność art. 1 lit. a) spornej decyzji w odniesieniu do przypisania wnoszącej odwołanie zachowania spółki BNGW w okresie od dnia 21 czerwca 1996 r. do dnia 30 września 2000 r.
            39. Po drugie, co się tyczy zachowania spółki BN Infra, za które odpowiedzialność sporna decyzja również przypisuje wnoszącej odwołanie, Sąd ostatecznie obniżył nałożoną na nią grzywnę do kwoty 3,45 mln EUR, stwierdzając, że spółka BN Infra może być jedynie uznana za odpowiedzialną, w sposób pochodny, za zachowanie spółki BNGW w okresie od dnia 21 czerwca 1996 r. do dnia 1 października 2000 r. (wyrok w sprawie T‑362/06 Ballast Nedam Infra przeciwko Komisji, EU:T:2012:492).
            40. W tych okolicznościach kwota grzywny nałożonej solidarnie na wnoszącą odwołanie w art. 2 lit. a) spornej decyzji zostaje określona 3,45 mln EUR.
            W przedmiocie kosztów
            41. Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał orzeka wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
            42. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
            43. Jako że odwołanie wniesione przez spółkę Ballast Nedam zostało uwzględnione i Trybunał obniżył nałożoną na nią grzywnę, należy obciążyć Komisję całością kosztów niniejszego postępowania. Ponadto, biorąc pod uwagę zarzuty podniesione przez spółkę Ballast Nedam przed Sądem, z których cześć została ostatecznie oddalona, każda ze stron powinna ponieść własne koszty postępowania w pierwszej instancji.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
            1) Wyrok w sprawie T‑361/06 Ballast Nedam przeciwko Komisji zostaje uchylony, w zakresie, w jakim oddala podniesiony przez Ballast Nedam NV zarzut dotyczący naruszenia art. 27 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. [81 WE] i [82 WE] i prawa do obrony w toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji Komisji C(2006) 4090 wersja ostateczna z dnia 13 września 2006 r. dotyczącej postępowania na mocy art. 81 [WE] [sprawa COMP/F/38.456 – Asfalt (Niderlandy)].
            2) Stwierdza się nieważność art. 1 lit. a) decyzji C(2006) 4090 wersja ostateczna, w zakresie, w jakim dotyczy naruszenia art. 81 WE popełnionego przez Ballast Nedam NV w okresie od dnia 21 czerwca 1996 r. do dnia 30 września 2000 r.
            3) Stwierdza się nieważność art. 2 lit. a) decyzji C(2006) 4090 wersja ostateczna, w zakresie, w jakim określa kwotę grzywny należnej od Ballast Nedam NV jako 4,65 mln EUR.
            4) Kwota grzywny nałożonej solidarnie na Ballast Nedam NV w art. 2 lit. a) decyzji C(2006) 4090 wersja ostateczna zostaje określona na 3,45 mln EUR.
            5) Komisja Europejska zostaje obciążona całością kosztów związanych z niniejszym odwołaniem.
            6) Każda ze stron pokrywa własne koszty postępowania w pierwszej instancji.


Wyrok Trybunału z dnia 5 października 1978 r. # Institut national d'assurance maladie-invalidité i Union nationale des fédérations mutualistes neutres przeciwko Antonio Viola. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Cour du travail de Mons - Belgia. # # Sprawa 26/78.