title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 13 stycznia 2005 r.#Heinecken Brouwerijen BV przeciwko Hoofdproductschap Akkerbouw.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: College van Beroep voor het bedrijfsleven - Niderlandy.#Zboża - Regulacja dotycząca przywozu - Wspólnotowy kontyngent taryfowy na jęczmień browarniany - Dyskryminacja.#Sprawa C-126/04.

text:
      Sprawa C‑126/04
      Heineken Brouwerijen BV
      przeciwko
      Hoofdproductschap Akkerbouw
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez College van Beroep voor het bedrijfsleven)
      Zboża – Uregulowania dotyczące przywozu – Wspólnotowy kontyngent taryfowy na jęczmień browarniany – Dyskryminacja
      Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 13 stycznia 2005 r.   I‑0000
      Streszczenie wyroku
      Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków – Zboża – Uregulowania dotyczące przywozu – Kontyngent taryfowy – Jęczmień – Kontyngent
            obejmujący wyłącznie jęczmień wysokiej jakości – Naruszenie zasady niedyskryminacji – Brak
      (art. 34 ust. 2 akapit drugi WE, rozporządzenia Rady nr 1269/1999 i 822/2001)
      Ograniczenie zakresu stosowania wspólnotowych kontyngentów taryfowych otwartych na podstawie rozporządzeń nr 1269/1999 i 822/2001
         wyłącznie na rzecz jęczmienia wysokiej jakości przeznaczonego do wytwarzania słodu wykorzystywanego w produkcji piwa leżakowanego
         w kadziach zawierających drewno bukowe nie stanowi naruszenia zasady niedyskryminacji, ponieważ jest ono obiektywnie uzasadnione
         różnicami między tym jęczmieniem a jęczmieniem przeznaczonym do produkcji innych piw.

      (por. pkt 22)

WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 13 stycznia 2005 r. (*)

      Zboża – Uregulowania dotyczące przywozu – Wspólnotowy kontyngent taryfowy na jęczmień browarniany – Dyskryminacja
      W sprawie C‑126/04
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez College
         van Beroep voor het bedrijfsleven (Niderlandy) postanowieniem z dnia 18 lutego 2004 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu
         8 marca 2004 r., w postępowaniu:

      Heineken Brouwerijen BV
      przeciwko
      Hoofdproductschap Akkerbouw
      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: K. Lenaerts (sprawozdawca), prezes izby, E. Juhász i M. Ilešič, sędziowie,
      rzecznik generalny: C. Stix‑Hackl,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –       w imieniu Heineken Brouwerijen BV przez H. Bronkhorsta, advocaat,
      –       w imieniu rządu greckiego przez V. Kontolaimosa i E. Svolopoulou, działających w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu Rady Unii Europejskiej przez M. Baltę i K. Michoel, działające w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez F. Clotuche‑Duvieusart i D. W. V. Zijlstrę, działające w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy ważności rozporządzeń Rady (WE) nr 1269/1999 z dnia 14 czerwca
         1999 r. i nr 822/2001 z dnia 24 kwietnia 2001 r. w sprawie otwarcia wspólnotowego kontyngentu taryfowego na jęczmień browarniany
         objęty kodem CN 1003 00 (odpowiednio Dz.U. L 151, str. 1 i Dz.U. L 120, str. 1), jak również wykładni art. 10 rozporządzenia
         Rady (EWG) nr 1766/92 z dnia 30 czerwca 1992 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku zbóż (Dz.U. L 181, str. 21), zmienionego
         rozporządzeniem Rady (WE) nr 3290/94 z dnia 22 grudnia 1994 r. w sprawie dostosowań i przejściowych uzgodnień wymaganych w sektorze
         rolnym w celu wprowadzenia w życie porozumień zawartych w ramach wielostronnych negocjacji handlowych rundy urugwajskiej (Dz.U. L 349,
         str. 105, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1766/92”), oraz wykładni przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 2023/2001 z dnia
         15 października 2001 r. ustalającego należności celne przywozowe w sektorze zbóż (Dz.U. L 273, str. 18).

      2       Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Heineken Brouwerijen BV (zwanym dalej „Heineken”) a Hoofdproductschap Akkerbouw
         (centralnym biurem sprzedaży towarów rolnych, zwanym dalej „HPA”) w przedmiocie należności celnych od przywozu przez Heineken
         do Wspólnoty jęczmienia browarnianego.

       Ramy prawne
      3       Artykuł 1 rozporządzenia nr 1766/92 wymienia jęczmień, oznaczony kodem CN 1003 00, wśród produktów, które podlegają przepisom
         o wspólnej organizacji rynku zbóż.

      4       Artykuł 10 rozporządzenia nr 1766/92 stanowi:
      „1.      O ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, w odniesieniu do produktów określonych w art. 1 mają zastosowanie stawki
         taryfowe Wspólnej Taryfy Celnej.

      2.      Nie naruszając przepisów ust. 1, należność celna przywozowa na produkty objęte kodami CN […] 1003 […] jest równa cenie interwencyjnej
         ważnej w odniesieniu do takich produktów w chwili przywozu i podniesionej o 55%, minus cif, cena importowa mająca zastosowanie
         do przedmiotowej dostawy. Opłata ta jednak nie może przekroczyć stawki celnej określonej we Wspólnej Taryfie Celnej.

      […]”.
      5       Rozporządzenie nr 2023/2001 ustala należności celne przywozowe w sektorze zbóż.
      6       Artykuł 2 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1249/96 z dnia 28 czerwca 1996 r. w sprawie zasad stosowania (należności przywozowe
         w sektorze zbóż) rozporządzenia nr 1766/92 (Dz.U. L 161, str. 125), w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2003 r., stanowi:

      „Należności importowe należy zmniejszyć o stałą stawkę zryczałtowaną […] w wysokości 8 [euro] za tonę jęczmienia browarnianego
         […], pod warunkiem że, oprócz zwykłej ceny, została zapłacona też premia za wysoką jakość.

      […]”.
      7       Artykuł 1 rozporządzenia nr 1269/1999 stanowi:
      „1.      Niniejszym zostaje otwarty roczny wspólnotowy kontyngent taryfowy w wysokości 50 000 ton na lata 1999 i 2000 na wysokiej jakości
         jęczmień objęty kodem CN 1003 00 i przeznaczony do produkcji słodu stosowanego do produkcji niektórych gatunków piwa leżakowanych
         w kadziach zawierających drewno bukowe.

      2.      Wspólna stawka celna stanowi 50% pełnej stawki obowiązującej w dniu importu bez ulg stosowanych przy imporcie jęczmienia browarnianego”.
      8       Artykuł 1 rozporządzenia nr 822/2001 otwiera również taki sam wspólnotowy kontyngent taryfowy na lata 2001 i 2002 „w wysokości
         50 000 ton […] na wysokiej jakości jęczmień objęty kodem CN 1003 00 i przeznaczony do produkcji słodu stosowanego do produkcji
         niektórych gatunków piwa leżakowanych w kadziach zawierających drewno bukowe”.

      9       Motywy 1 i 2 rozporządzeń nr 1269/1999 i 822/2001 są sformułowane w następujący sposób:
      „(1)      Uwzględniając, że w ramach zamknięcia negocjacji nad art. XXIV ust. 6 GATT [(Układ Ogólny w sprawie Taryf Celnych i Handlu)]
         Wspólnota zobowiązała się do zbadania zauważonych problemów, jeżeli funkcjonowanie systemu »ceny reprezentatywnej« na zboże
         utrudniałoby handel; biorąc pod uwagę, że pewne przesyłki jęczmienia browarnianego napotkały na utrudnienia.

      (2)      W celu uniknięcia tego rodzaju utrudnień należy otworzyć kontyngent taryfowy […] na jęczmień browarniany ujęty w pozycji CN 1003 00”.
       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      10     Heineken jest przedsiębiorstwem międzynarodowym działającym w sektorze produkcji i sprzedaży piwa.
      11     Decyzją z dnia 25 października 2001 r. HPA zażądało od Heinekena zapłaty kwoty 254,82 euro tytułem należności celnych od przywozu
         15 177 kg jęczmienia browarnianego. Wniesione przez Heinekena odwołanie od tej decyzji zostało oddalone przez HPA decyzją
         z dnia 28 października 2002 r.

      12     Heineken wniósł przeciwko tej ostatniej decyzji skargę do College van Beroep voor het bedrijfsleven. Jako że producenci, tacy
         jak Heineken, którzy nie produkują piwa leżakowanego w kadziach zawierających drewno bukowe, nie mogli korzystać z kontyngentu
         taryfowego otwartego rozporządzeniami nr 1269/1999 i 822/2001 na lata 1999–2002, sąd ten stawia pytanie, czy te uregulowania
         wspólnotowe nie mają charakteru dyskryminacyjnego.

      13     W tych okolicznościach College van Beroep voor het bedrijfsleven postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału
         z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy rozporządzenia […] nr 1269/1999 i 822/2001 […], ustanawiające wspólnotowe kontyngenty taryfowe wyłącznie na przywóz jęczmienia
         browarnianego przeznaczonego do produkcji piwa leżakowanego w kadziach zawierających drewno bukowe, są zgodne z przewidzianym
         w art. 34 ust. 2 akapit drugi WE zakazem wszelkiej dyskryminacji między producentami?

      2)      Czy, w razie nieważności powyżej wskazanych rozporządzeń, art. 10 ust. 2 rozporządzenia […] nr 1766/92 […] w związku z rozporządzeniem
         […] nr 2023/2001 […] przewiduje jednakowoż obowiązek pobrania należności celnych od przywozu wysokiej jakości jęczmienia browarnianego
         objętego kodem CN 1003 00, przeznaczonego do produkcji piwa przy pomocy słodu?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania pierwszego
      14     Heineken wskazuje, że na lata 1999–2002 rozporządzenia nr 1269/1999 i 822/2001 dokonały otwarcia wspólnotowych kontyngentów
         taryfowych wyłącznie dla wysokiej jakości jęczmienia browarnianego objętego kodem CN 1003 00, przeznaczonego do produkcji
         niektórych gatunków piwa. W opinii Heinekena rozporządzenia te naruszają postanowienia art. 34 ust. 2 akapit drugi WE, gdyż
         prowadzą do nieuzasadnionego zróżnicowania traktowania jęczmienia browarnianego przeznaczonego do produkcji piwa leżakowanego
         w kadziach zawierających drewno bukowe oraz jęczmienia przeznaczonego do produkcji piwa innymi metodami.

      15     Natomiast rząd grecki, Rada Unii Europejskiej i Komisja Wspólnot Europejskich twierdzą, że rozporządzenia nr 1269/1999 i 822/2001
         nie naruszają zasady niedyskryminacji. Po pierwsze, otwarcie kontyngentów taryfowych na jęczmień przeznaczony do wytwarzania
         słodu wykorzystywanego do produkcji piwa leżakowanego w kadziach zawierających drewno bukowe uwzględnia potrzeby zaopatrzenia
         rynku Wspólnoty i potrzebę zapewnienia jego równowagi. Po drugie, odmienne traktowanie jęczmienia przeznaczonego do produkcji
         różnych gatunków piwa jest obiektywnie uzasadnione.

      16     Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 34 ust. 2 akapit drugi WE ustanawiający zakaz jakiejkolwiek
         dyskryminacji w ramach wspólnej polityki rolnej, daje jedynie szczególny wyraz ogólnej zasadzie równości, która wymaga, by
         porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób i by odmienne sytuacje nie były traktowane w sposób jednakowy,
         chyba że zróżnicowanie jest obiektywnie uzasadnione (zob. w szczególności wyroki: z dnia 20 września 1988 r. w sprawie 203/86
         Hiszpania przeciwko Radzie, Rec. str. 4563, pkt 25; z dnia 17 kwietnia 1997 r. w sprawie C‑15/95 EARL de Kerlast, Rec. str. I‑1961,
         pkt 35; z dnia 13 kwietnia 2000 r. w sprawie C‑292/97 Karlsson i in., Rec. str. I‑2737, pkt 39, i z dnia 6 marca 2003 r. w sprawie
         C‑14/01 Niemann, Rec. str. I‑2279, pkt 49).

      17     W niniejszej sprawie, zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 1766/92, należności celne od przywozu zbóż są obliczane z jednej
         strony w oparciu o cenę interwencyjną, a z drugiej strony w oparciu o cenę reprezentatywną ustaloną na podstawie notowań na
         rynku światowym.

      18     Jednakże, jak wynika z motywów 1 i 2 rozporządzeń nr  1269/1999 i nr  822/2001, system „cen reprezentatywnych” powodował utrudnienia
         w handlu.

      19     Rada i Komisja wyjaśniają w tej kwestii, że należności celne od przywozu zarówno jęczmienia pastewnego, jak i jęczmienia browarnianego
         – w razie braku odrębnych notowań dla tego drugiego – obliczane są na podstawie średniej notowań dla jęczmienia pastewnego
         na giełdzie zbóż w Minneapolis (Stany Zjednoczone Ameryki). Ponieważ cena jęczmienia browarnianego jest znacznie wyższa od
         ceny jęczmienia pastewnego, przewidziany w art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 1766/92 sposób obliczania praktycznie uniemożliwia
         przywóz jęczmienia browarnianego. Przewidziana w art. 2 ust. 5 rozporządzenia nr° 1249/96 obniżka ceł nie była wystarczająca,
         by usunąć przeszkody w przywozie jęczmienia.

      20     Z motywów 1 i 2 rozporządzeń nr 1269/1999 i 822/2001 wynika, że otwarcie kontyngentów taryfowych miało na celu w szczególności
         zniwelowanie tych przeszkód, które zostały zakwestionowane przez Stany Zjednoczone Ameryki w świetle zobowiązań Wspólnoty
         wynikających z postanowień GATT.

      21     Jeśli chodzi o ograniczenie zakresu stosowania wspólnotowych kontyngentów taryfowych otwartych na podstawie rozporządzeń nr 1269/1999
         i 822/2001, Rada i Komisja twierdzą, że jęczmień browarniany jest dostępny w wystarczających ilościach we Wspólnocie, z wyjątkiem
         jęczmienia wykorzystywanego do produkcji piwa leżakowanego w kadziach z drewna bukowego, który musi być przywożony ze Stanów
         Zjednoczonych. Producenci piwa leżakowanego w kadziach z drewna bukowego uzależnieni są więc od przywozu jęczmienia browarnianego
         pochodzącego z krajów trzecich, podczas gdy pozostali producenci wspólnotowi z łatwością znajdują we Wspólnocie jęczmień browarniany
         potrzebny do prowadzonej przez nich produkcji piwa. Ponieważ należności celne przywozowe były zbyt wysokie, by umożliwiać
         kontynuację produkcji we Wspólnocie piwa leżakowanego w kadziach z drewna bukowego, a przewidziana w art. 2 ust. 5 rozporządzenia
         nr 1249/96 obniżka ceł nie była wystarczająca, by usunąć przeszkody dla handlu wpływające na przywóz jęczmienia wykorzystywanego
         do produkcji piwa w kadziach z drewna bukowego, otwarcie kontyngentów taryfowych wyłącznie dla jęczmienia przeznaczonego do
         produkcji takiego piwa było obiektywnie uzasadnione. Rozporządzenia nr 1269/1999 i 822/2001 równoważą w ten sposób obowiązki
         spoczywające na Wspólnocie w świetle postanowień GATT i wspólnej organizacji rynku w sektorze zbóż, zapewniając jednocześnie
         zaopatrzenie we Wspólnocie w rodzaj jęczmienia, który nie jest produkowany na rynku wspólnotowym i którego cena, w razie braku
         przedmiotowych kontyngentów, byłaby zaporowa.

      22     Stąd ograniczenie zakresu stosowania wspólnotowych kontyngentów taryfowych otwartych na podstawie rozporządzeń nr 1269/1999
         i 822/2001 jest obiektywnie uzasadnione różnicami między jęczmieniem przeznaczonym do wytwarzania słodu wykorzystywanego w produkcji
         piwa leżakowanego w kadziach zawierających drewno bukowe a jęczmieniem przeznaczonym do produkcji innych piw.

      23     Z powyższego wynika, że analiza kwestii podniesionej w pytaniu pierwszym nie ujawniła faktów lub okoliczności mogących podważyć
         ważność rozporządzeń nr 1269/1999 i 822/2001.

       W przedmiocie pytania drugiego
      24     Pytanie drugie dotyczy wykładni art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 1766/92 w związku z rozporządzeniem nr 2023/2001 przy założeniu,
         że rozporządzenia nr 1269/1999 i 822/2001 są nieważne.

      25     W świetle odpowiedzi udzielonej na pytanie pierwsze nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie drugie.
       W przedmiocie kosztów
      26     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
      Analiza przedstawionych pytań nie ujawniła żadnych okoliczności pozwalających podważyć ważność rozporządzeń Rady (WE) nr 1269/1999
            z dnia 14 czerwca 1999 r. i nr 822/2001 z dnia 24 kwietnia 2001 r. w sprawie otwarcia wspólnotowego kontyngentu taryfowego
            na jęczmień browarniany objęty kodem CN 1003 00.
      Podpisy
      * Język postępowania: niderlandzki.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 10 grudnia 2013 r.#Komisja Europejska przeciwko Irlandii i in.#Odwołanie – Pomoc państwa – Zwolnienie z podatku akcyzowego od olejów mineralnych – Obowiązek sądu – Zarzut podniesiony z urzędu przez sąd Unii – Relacja pomiędzy harmonizacją podatkową a kontrolą pomocy państwa – Odpowiednie kompetencje Rady i Komisji – Zasada pewności prawa – Domniemanie zgodności z prawem aktów Unii.#Sprawa C-272/12 P.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 10 grudnia 2013 r. (
            *1
         )
      „Odwołanie — Pomoc państwa — Zwolnienie z podatku akcyzowego od olejów mineralnych — Obowiązek sądu — Zarzut podniesiony z urzędu przez sąd Unii — Relacja pomiędzy harmonizacją podatkową a kontrolą pomocy państwa — Odpowiednie kompetencje Rady i Komisji — Zasada pewności prawa — Domniemanie zgodności z prawem aktów Unii”
      W sprawie C‑272/12 P
      mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 1 czerwca 2012 r.,

         Komisja Europejska, reprezentowana przez V. Di Bucciego, G. Contego, D. Grespana, N. Khana oraz przez K. Walkerovą, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
      strona skarżąca,
      w której drugą stroną są:

         Irlandia, reprezentowana przez E. Creedon, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez P. McGarry’ego, SC, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

         Republika Francuska, reprezentowana przez G. de Bergues’a oraz początkowo przez J. Gstaltera, a następnie przez N. Rouam, działających w charakterze pełnomocników,

         Republika Włoska, reprezentowana przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez G. Aiella, avvocato dello Stato, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

         Eurallumina SpA, z siedzibą w Portoscuso (Włochy), reprezentowana przez R. Dentona, A. Stratakisa, L. Martin Alegi oraz L. Philippou, solicitors,

         Aughinish Alumina Ltd, z siedzibą w Askeaton (Irlandia), reprezentowana przez C. Waterson, C. Little’a oraz J. Handolla, solicitors,
      strony skarżące w pierwszej instancji,
      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, prezes, K. Lenaerts, wiceprezes, A. Tizzano, R. Silva de Lapuerta i T. von Danwitz, prezesi izb, A. Rosas, J. Malenovský, E. Levits, A. Arabadjiev, M. Berger, A. Prechal, E. Jarašiūnas (sprawozdawca) i C. Vajda, sędziowie,
      rzecznik generalny: Y. Bot,
      sekretarz: V. Tourrès, administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 9 kwietnia 2013 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 18 lipca 2013 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               W swoim odwołaniu Komisja Europejska wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2012 r. w sprawach połączonych T‑50/06 RENV, T‑56/06 RENV, T‑60/06 RENV, T‑62/06 RENV i T‑69/06 RENV Irlandia i in. przeciwko Komisji (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), którym stwierdził on nieważność decyzji Komisji 2006/323/WE z dnia 7 grudnia 2005 r. w sprawie zwolnienia z podatku akcyzowego od olejów mineralnych wykorzystywanych jako paliwo do produkcji tlenku glinu w regionach Gardanne i Shannon oraz na Sardynii, wprowadzonego odpowiednio przez Francję, Irlandię i Włochy (Dz.U. 2006, L 119, s. 12, zwanej dalej „sporną decyzją”), w zakresie, w jakim ustala ona lub jest oparta na ustaleniu, że zwolnienia z podatku akcyzowego od olejów mineralnych wykorzystywanych jako paliwo przy produkcji tlenku glinu, udzielone przez Republikę Francuską, Irlandię i Republikę Włoską do dnia 31 grudnia 2003 r., stanowiły pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE i w zakresie, w jakim nakazuje Republice Francuskiej, Irlandii i Republice Włoskiej podjąć wszelkie niezbędne kroki w celu odzyskania kwot z tytułu zwolnień od beneficjentów w zakresie, w jakim nie uiszczali oni podatku akcyzowego według stawki nie mniejszej niż 13,01 EUR za 1000 kg od ciężkich olejów opałowych.

         Ramy prawne

               2

               Podatek akcyzowy od olejów mineralnych był przedmiotem kilku dyrektyw, a mianowicie dyrektywy Rady 92/81/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od olejów mineralnych (Dz.U. L 316, s. 12), dyrektywy Rady 92/82/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatków akcyzowych od olejów mineralnych (Dz.U. L 316, s. 19) oraz dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U. L 283, s. 51 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 9, t. 1, s. 405), która uchyliła dyrektywy 92/81 oraz 92/82 z dniem 31 grudnia 2003 r.

               3

               Artykuł 8 ust. 4 dyrektywy 92/81 stanowił:
               „Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde państwo członkowskie do wprowadzenia dodatkowych zwolnień lub obniżek ze względu na szczególne polityki.
               Państwo członkowskie pragnące wprowadzić taki środek powiadamia o tym Komisję oraz dostarcza Komisji wszelkie właściwe lub konieczne informacje. Komisja informuje inne państwa członkowskie o proponowanych środkach w terminie jednego miesiąca.
               Uznaje się, że Rada wydała zezwolenie na utrzymanie proponowanych zwolnień i ulg, jeżeli w terminie dwóch miesięcy od daty poinformowania innych państw członkowskich zgodnie z ust. 1 ani Komisja, ani żadne państwo członkowskie nie zażądały zbadania sprawy przez Radę”.

               4

               Zgodnie z art. 8 ust. 5 tej dyrektywy:
               „Jeśli Komisja uzna, że zwolnienia lub obniżki przewidziane w ust. 4, nie mogą być dłużej utrzymywane, w szczególności ze względu na nieuczciwą konkurencję lub zakłócenia funkcjonowania rynku wewnętrznego, lub ze względów wspólnotowej polityki ochrony środowiska, przedstawia Radzie właściwe propozycje. Rada stanowi jednomyślnie w przedmiocie takich propozycji”.

               5

               Na mocy art. 6 dyrektywy 92/82 określono minimalną stawkę podatku akcyzowego od ciężkiego oleju opałowego od dnia 1 stycznia 1993 r. na 13 EUR za 1000 kg.

               6

               Dyrektywa 2003/96 przewiduje w art. 2 ust. 4 lit. b) tiret drugie, że nie ma ona zastosowania do produktów energetycznych podwójnego zastosowania, to znaczy wykorzystywanych zarówno jako paliwo do ogrzewania, jak i do celów innych niż paliwo silnikowe lub paliwa do ogrzewania. Wykorzystywanie produktów energetycznych do redukcji chemicznej oraz w procesach elektrolitycznych i metalurgicznych uważa się za podwójne zastosowanie. Wobec tego, począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r., od którego dyrektywa znajduje zastosowanie, nie obowiązywała już minimalna stawka podatku akcyzowego dla ciężkiego oleju opałowego, wykorzystywanego w produkcji tlenku glinu. Ponadto w art. 18 ust. 1 rzeczonej dyrektywy państwa członkowskie zostały upoważnione do dalszego stosowania, do dnia 31 grudnia 2006 r., obniżonych stawek lub zwolnień wskazanych w załączniku II, który wymienia zwolnienia z podatku akcyzowego od ciężkiego oleju opałowego stosowanego jako olej napędowy do produkcji tlenku glinu w regionach Gardanne, Shannon i na Sardynii.

         Okoliczności powstania sporu

               7

               Irlandia, Republika Włoska oraz Republika Francuska stosują zwolnienia z podatku akcyzowego od olejów mineralnych wykorzystywanych do produkcji tlenku glinu odpowiednio w regionie Shannon od 1983 r., na Sardynii od 1993 r. oraz w regionie Gardanne od 1997 r.

               8

               Na zwolnienia te (zwane dalej „spornymi zwolnieniami”) udzielono zgody, odpowiednio, w drodze decyzji Rady 92/510/EWG z dnia 19 października 1992 r. zezwalającej państwom członkowskim na dalsze stosowanie w odniesieniu do niektórych olejów mineralnych, wykorzystywanych do szczególnych celów, obowiązujących obniżonych stawek podatku akcyzowego lub zwolnienia z podatku akcyzowego, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 8 ust. 4 dyrektywy 92/81 (Dz.U. L 316, s. 16), decyzji Rady 93/697/WE z dnia 13 grudnia 1993 r. zezwalającej państwom członkowskim na dalsze stosowanie w odniesieniu do niektórych olejów mineralnych, wykorzystywanych do szczególnych celów obowiązujących obniżonych stawek podatku akcyzowego lub zwolnienia z podatku akcyzowego, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 8 ust. 4 dyrektywy 92/81 (Dz.U. L 321, s. 29), oraz decyzji Rady 97/425/WE z dnia 30 czerwca 1997 r. zezwalającej państwom członkowskim na stosowanie i dalsze stosowanie, w odniesieniu do niektórych olejów mineralnych wykorzystywanych do szczególnych celów, obowiązujących obniżonych stawek podatku akcyzowego lub zwolnienia z podatku akcyzowego, zgodnie z procedurą ustanowioną w dyrektywie 92/81 (Dz.U. L 182, s. 22). Zezwolenia te były wielokrotnie przedłużane przez Radę, ostatnio w drodze decyzji Rady 2001/224/WE z dnia 12 marca 2001 r. dotyczącej obniżonych stawek podatku akcyzowego oraz zwolnienia od tego podatku niektórych olejów mineralnych używanych do celów szczególnych (Dz.U. L 84, s. 23 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 9, t. 1, s. 342) do dnia 31 grudnia 2006 r.

               9

               W motywie 5 tej ostatniej decyzji wskazano, iż pozostaje ona „bez uszczerbku dla wyniku jakichkolwiek procedur dotyczących zakłóceń funkcjonowania jednolitego rynku, które mogą zostać podjęte, w szczególności na mocy art. 87 [WE] i 88 [WE]”, oraz iż nie uchyla ona „obowiązku państwa członkowskiego powiadomienia Komisji, na mocy art. 88 [WE], o przypadkach potencjalnej pomocy państwa”.

               10

               W drodze trzech decyzji z dnia 30 października 2001 r. Komisja wszczęła postępowanie przewidziane w art. 88 ust. 2 WE w stosunku do każdego ze spornych zwolnień. W wyniku tego postępowania Komisja wydała sporną decyzję, zgodnie z którą:

                        —

                        zwolnienia z podatku akcyzowego od ciężkich olejów opałowych wykorzystywanych przy produkcji tlenku glinu, przyznane do dnia 31 grudnia 2003 r. przez Irlandię, Republikę Francuską i Republikę Włoską stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE;

                        —

                        pomoc przyznana między dniem 17 lipca 1990 r. a dniem 2 lutego 2002 r., w zakresie, w jakim jest niezgodna ze wspólnym rynkiem, nie podlega odzyskaniu, ponieważ byłoby ono sprzeczne z ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego;

                        —

                        pomoc przyznana między dniem 3 lutego 2002 r. a dniem 31 grudnia 2003 r. jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 87 ust. 3 WE w takim zakresie, w jakim jej beneficjenci nie płacą stawki podatku wynoszącej 13,01 EUR za 1000 kg ciężkich olejów opałowych, oraz

                        —

                        wyżej wymienione pomoce powinny zostać odzyskane.

               11

               W spornej decyzji Komisja uznała, że sporne zwolnienia stanowiły nową pomoc, a nie istniejącą pomoc w rozumieniu art. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [88 WE] (Dz.U. L 83, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 8, t. 1, s. 339). Oparła ona tę ocenę przede wszystkim na tym, że sporne zwolnienia nie istniały przed wejściem w życie traktatu WE w odnośnych państwach członkowskich, że nigdy nie były oceniane ani też nie uzyskały zezwolenia w oparciu o zasady regulujące pomoc państwa oraz że nigdy nie zostały one notyfikowane.

               12

               Po wyjaśnieniu, w jakim zakresie sporna pomoc była niezgodna ze wspólnym rynkiem, Komisja uznała, biorąc pod uwagę decyzje Rady o udzieleniu spornych zwolnień (zwane dalej „decyzjami zezwalającymi”) oraz z uwagi na okoliczność, że decyzje te zostały wydane na podstawie jej wniosku, iż odzyskanie pomocy niezgodnej ze wspólnym rynkiem przyznanej przed dniem 2 lutego 2002 r., datą ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich decyzji o wszczęciu postępowania, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE, byłoby sprzeczne z zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań oraz z zasadą pewności prawa.

         Procedura i zaskarżony wyrok

               13

               Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu odpowiednio w dniach 16, 17 i 23 lutego 2006 r. Republika Włoska, Irlandia, Republika Francuska, Eurallumina SpA (zwana dalej „Euralluminą”) i Aughinish Alumina Ltd (zwana dalej „AAL”) wniosły skargi o stwierdzenie nieważności w całości lub części spornej decyzji.

               14

               Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007 r. w sprawach połączonych T‑50/06, T‑56/06, T‑60/06, T‑62/06 i T‑69/06 Irlandia i in. przeciwko Komisji Sąd stwierdził nieważność spornej decyzji. W wyroku z dnia 2 grudnia 2009 r. w sprawie C-89/08 P Komisja przeciwko Irlandii i in., Zb.Orz. s. I-11245, do którego odsyła się w odniesieniu do szerszego przedstawienia wcześniejszego postępowania, Trybunał uchylił ten wyrok w zakresie, w jakim stwierdzał on nieważność spornej decyzji na tej podstawie, że Komisja naruszyła w niej obowiązek uzasadnienia w odniesieniu do niezastosowania w tej sprawie art. 1 lit. b) ppkt (v) rozporządzenia nr 659/1999.

               15

               W wyniku skierowania spraw do ponownego rozpoznania przez Sąd zostały one połączone do łącznego rozpoznania w ramach procedury pisemnej, procedury ustnej i do wydania wyroku.

               16

               W celu ponownego stwierdzenia nieważności spornej decyzji w zaskarżonym wyroku Sąd uznał zarzuty wysunięte przez strony lub niektóre ze stron, oparte na naruszeniu zasady pewności prawa oraz zasady domniemania zgodności z prawem aktów Unii Europejskiej, którymi skarżące w istocie zarzuciły Komisji, że rzeczoną decyzją częściowo zniosła skutki prawne decyzji zezwalających. Badając te zarzuty, Sąd uznał w szczególności, że decyzje te stoją na przeszkodzie temu, aby Komisja mogła zarzucić zainteresowanym państwom członkowskim sporne zwolnienia, a zatem, aby mogła je zakwalifikować jako pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE. Ponadto w sprawie T‑62/06 RENV Sąd uznał zarzut oparty na naruszeniu zasady dobrej administracji.

         Żądania stron

               17

               Komisja wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku, skierowanie spraw do ponownego rozpoznania przez Sąd oraz orzeczenie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie.

               18

               Irlandia, Republika Francuska, Republika Włoska, Eurallumina i AAL wnoszą do Trybunału o oddalenie odwołania oraz obciążenie Komisji kosztami postępowania.

         W przedmiocie odwołania

               19

               Na poparcie odwołania Komisja podnosi pięć zarzutów. Dwa pierwsze mają charakter proceduralny, a trzy pozostałe są oparte na naruszeniu prawa materialnego Unii.

               20

               Pierwszy zarzut odwołania opiera się na braku właściwości Sądu, naruszeniach procedury, naruszeniu zasady dyspozycyjności, naruszeniu art. 21 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz art. 44 § 1 i art. 48 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem, a także, tytułem ewentualnym, na braku uzasadnienia.

         Argumentacja stron

               21

               Komisja zarzuca Sądowi podniesienie z urzędu zarzutu opartego na naruszeniu art. 87 ust. 1 WE lub zmianę przedmiotu skargi. Uważa ona bowiem, że prawdziwy zarzut, który doprowadził do stwierdzenia nieważności spornej decyzji polega na tym, iż według Sądu sporne zwolnienia nie zostały objęte zasadami dotyczącymi kontroli pomocy państwa, ponieważ zostały one przypisane nie zainteresowanym państwom członkowskim, lecz Unii. Żadna ze skarżących w pierwszej instancji nie wysunęła tego zarzutu, który został przedstawiony w dyskusji nad pytaniem Sądu przekazanym stronom w dniu 20 lipca 2011 r., podczas gdy taki zarzut nie mógł być podniesiony z urzędu. W zaskarżonym wyroku Sąd próbował następnie traktować ten zarzut jako równoważny zarzutom podniesionym przez strony, opartym na naruszeniu zasady pewności prawa i zasady domniemania zgodności z prawem aktów Unii.

               22

               Irlandia, Republika Francuska, Republika Włoska, Eurallumina i AAL sprzeciwiają się pierwszemu zarzutowi.

               23

               W pierwszej kolejności Republika Francuska i Republika Włoska zauważają, że argumentacja rozwinięta w zaskarżonym wyroku nie tylko jest oparta na braku możliwości przypisania spornych zwolnień państwom członkowskim, lecz opiera się na badaniu zarazem zakłócenia konkurencji i możliwości przypisania środka państwu, co stanowi dwie przesłanki konieczne do spełnienia, aby można było zakwalifikować dany środek jako pomoc państwa. Według Republiki Włoskiej, nawet jeśli Sąd jest zobowiązany do orzekania w granicach określonych przez zarzuty skargi, może on jednak zbadać z urzędu, czy brak jest którejś z istotnych przesłanek istnienia pomocy państwa, pozostając w ramach przepisów przywołanych na poparcie tych zarzutów.

               24

               Irlandia i Republika Włoska dodają, że Sąd mógł podnieść z urzędu naruszenie istotnych wymogów proceduralnych. W niniejszej sprawie Komisja – nie przedstawiając w spornej decyzji względów, dla których uznała ona, iż sporne zwolnienia można było przypisać państwom członkowskim – uchybiła bowiem obowiązkowi uzasadnienia.

               25

               W drugiej kolejności Republika Francuska, Eurallumina i AAL uznają w istocie, że Sąd dokonał rozszerzenia przedstawionych przez nie zarzutów, ze względu na korespondencję, jaka miała miejsce między stronami w toku postępowania. Republika Francuska przypomina, że jej pierwszy zarzut stwierdzenia nieważności był oparty na naruszeniu pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, podczas gdy Eurallumina twierdzi, iż nie używając terminu „możliwość przypisania” podniosła ona kwestię, czy dotyczące jej zwolnienie mogło stanowić pomoc przyznaną przez Republikę Włoską. Sama Komisja wprowadziła do dyskusji kwestię możliwości przypisania spornych zwolnień, w ramach obrony wobec zarzutu opartego na naruszeniu zasady pewności prawa. Według Euralluminy Sąd zbadał zatem to pytanie w celu odrzucenia argumentów Komisji i poparcia swojej oceny w kwestii, czy skutki zezwolenia przyznanego przez instytucję europejską, które nie przyznaje żadnego pola manewru do jego wprowadzenia przez państwo członkowskie mogą być zakwestionowane i zniesione, jak to uczyniła inna instytucja Unii. Zdaniem AAL Sąd jedynie przeanalizował, a następnie odrzucił argument Komisji.

               26

               W trzeciej kolejności Republika Francuska, Republika Włoska i Eurallumina są zdania, że w każdym razie kwestia możliwości przypisania spornych zwolnień nabiera względnego znaczenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, który w razie przyjęcia tego pierwszego zarzutu pozostaje oparty na innych argumentach.

         Ocena Trybunału

               27

               Z przepisów regulujących procedurę przed sądami Unii, w szczególności z art. 21 statutu Trybunału oraz z art. 44 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem wynika, że co do zasady strony określają spór i ustalają jego zakres, oraz że sąd Unii nie może orzekać ultra petita.

               28

               O ile niektóre zarzuty mogą lub powinny być podniesione z urzędu, takie jak brak uzasadnienia bądź niedostateczne uzasadnienie danej decyzji, wchodzące w zakres istotnych wymogów proceduralnych, zarzut w przedmiocie zgodności z prawem materialnym rzeczonej decyzji, dotyczący naruszenia traktatów lub jakiejkolwiek reguły prawnej związanej z ich stosowaniem w rozumieniu art. 263 TFUE może być natomiast rozpatrywany przez sąd Unii tylko wtedy, gdy został podniesiony przez skarżącego (zob. podobnie wyroki: z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie C-367/95 P Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, Rec. s. I-1719, pkt 67; z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie C-265/97 P VBA przeciwko Florimex i in., Rec. s. I-2061, pkt 114; a także ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii i in., pkt 40).

               29

               Nie można zatem podnieść z urzędu zarzutu opartego na naruszeniu art. 87 ust. 1 WE ze względu na brak możliwości przypisania danego środka państwu.

               30

               W niniejszej sprawie, po przypomnieniu w pkt 73 i 74 zaskarżonego wyroku, że aby korzyści mogły zostać uznane za pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, musi między innymi istnieć możliwość ich przypisania państwu, Sąd w pkt 98 i 99 tego wyroku odrzucił argumenty Komisji, wedle których decyzje zezwalające nie mogły w żadnym wypadku zwolnić Irlandii, Republiki Francuskiej i Republiki Włoskiej z obowiązku przestrzegania procedur i przepisów w sprawie pomocy państwa, zaś Rada nie była uprawniona, przy wykonywaniu swych kompetencji z zakresu harmonizacji podatkowej, wkroczyć w obszar kompetencji Komisji w dziedzinie pomocy państwa. Uznał on, że korzyści, jakie ewentualnie wynikły ze spornych zwolnień dla ich beneficjentów, zostały przyznane zgodnie z decyzjami zezwalającymi, tak że można było je przypisać nie państwom członkowskim, lecz Unii, a zatem Komisja nie była uprawniona – nawet wykonując swe niemal wyłączne kompetencje na mocy art. 87 WE i 88 WE – do zakwalifikowania ich jako pomocy państwa.

               31

               W pkt 104 zaskarżonego wyroku Sąd doszedł do wniosku, że decyzje zezwalające nie pozwalały Komisji na to, by przypisać sporne zwolnienia zainteresowanym państwom członkowskim, a tym samym, by móc je zakwalifikować jako pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE i by móc nakazać częściowe odzyskanie kwot z tytułu zwolnień w zakresie, w jakim uważała je ona za niezgodne z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 87 ust. 3 WE.

               32

               W pkt 110 i w sentencji zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził zatem nieważność zaskarżonej decyzji „w zakresie, w jakim ustala ona lub jest oparta na ustaleniu, że [sporne zwolnienia] stanowiły pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE” i w zakresie, w jakim nakazywały odzyskanie kwot z tytułu tych zwolnień od beneficjentów.

               33

               Uznając, że sporne zwolnienia należało przypisać Unii, Sąd nie podniósł zarzutu opartego na naruszeniu istotnych wymogów proceduralnych, jak sugerowały Irlandia i Republika Włoska, lecz zarzut oparty na zgodności z prawem materialnym spornej decyzji, co wchodzi w zakres naruszenia traktatu WE.

               34

               Jak bowiem podnosi Komisja i jak stwierdza rzecznik generalny w pkt 57–63 opinii, żadna ze stron skarżących przed Sądem nie podniosła takiego zarzutu. Z akt sprawy przed Sądem wynika bowiem, że kwestia możliwości przypisania spornych zwolnień, jedynie przywołana przez Komisję w jej odpowiedzi na skargę w sprawie T‑56/06, a także przez Euralluminę w jej replice w sprawie T‑62/06, w której wskazała ona w każdym razie, iż „nie jest jednak konieczne rozważanie tego problemu”, została wprowadzona do dyskusji przez Sąd poprzez zadanie pytania na piśmie stronom, jak to zresztą wynika również z pkt 98 zaskarżonego wyroku.

               35

               Wbrew temu, co utrzymują Republika Francuska, Eurallumina i AAL, nie można uznać, że Sąd rozszerzył zakres zarzutów podniesionych przez strony. Wprawdzie bowiem Sąd powiązał kwestię możliwości przypisania spornych zwolnień z zarzutami podniesionymi przez strony, opartymi na naruszeniu zasady domniemania zgodności z prawem aktów Unii i zasady pewności prawa, należy jednak wskazać, po pierwsze, że kwestia ta wywodzi się z odrębnego zarzutu o odmiennym charakterze, który nie dotyczy naruszenia zasad ogólnych prawa Unii, lecz naruszenia traktatu WE, a po drugie, że strony – jak wynika to w szczególności z ich zarzutów przedstawionych w pkt 53–56 zaskarżonego wyroku – nie powołały się na te zasady z zamiarem, aby uznano, iż sporne zwolnienia nie stanowią pomocy państwa.

               36

               Wynika z tego, że podnosząc z urzędu zarzut, zgodnie z którym sporne zwolnienia można przypisać nie państwom członkowskim, lecz Unii i z tego względu nie stanowią one pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, w zaskarżonym wyroku Sąd dopuścił się błędu co do prawa.

               37

               Jednakże względy dotyczące możliwości przypisania spornych zwolnień, którym są poświęcone tylko pkt 73, 74, 98, 99 i 104 zaskarżonego wyroku, stanowią jedynie część jego uzasadnienia. Należy więc zbadać, czy wyrok ten pozostaje uzasadniony co do pozostałych przedstawionych w nim względów.

               38

               Oprócz argumentów dotyczących braku możliwości przypisania spornych zwolnień państwom członkowskim Sąd oparł zaskarżony wyrok na następujących argumentach.

               39

               W pkt 63–72 zaskarżonego wyroku Sąd uznał przede wszystkim, że mając na względzie wspólny cel zasad z zakresu harmonizacji krajowych przepisów podatkowych i zasad z dziedziny pomocy państwa, czyli wspieranie funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez zwalczanie między innymi zakłóceń konkurencji, spójne wprowadzanie tych zasad nakazywałoby sądzić, że pojęcie zakłócania konkurencji ma taki sam zakres i takie samo znaczenie w obu dziedzinach. Stwierdził on w tym względzie, że art. 8 ust. 4 i 5 dyrektywy 92/81 w szczególności upoważniają Komisję, która proponuje, oraz Radę, która decyduje, do oceny, czy wystąpiło zakłócenie konkurencji, przy podejmowaniu decyzji, czy zezwolić państwu członkowskiemu na stosowanie lub dalsze stosowanie wyjątków od zharmonizowanego podatku akcyzowego, oraz że w wypadku rozbieżnych ocen Komisja ma możliwość wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności decyzji Rady.

               40

               Sąd stwierdził następnie w pkt 76–97 zaskarżonego wyroku, że w niniejszej sprawie nie zostało zakwestionowane, iż Irlandia, Republika Francuska i Republika Włoska oparły się na decyzjach zezwalających, aby stosować lub nadal stosować sporne zwolnienia do dnia 31 grudnia 2003 r., oraz iż zastosowały się one w pełni do tych decyzji, które przez to, że zawierały restrykcyjne warunki o charakterze geograficznym i czasowym, miały względem nich skutek wiążący.

               41

               W tym kontekście, w pkt 79–96 tego wyroku Sąd odrzucił argumenty Komisji, według których decyzje zezwalające po pierwsze były konieczną, ale niewystarczającą przesłanką umożliwiającą państwom członkowskim udzielenie spornych zwolnień, a po drugie nie zmieniały faktu, że nawet jeśli sporne zwolnienia stanowiły pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, były one objęte obowiązkiem zgłoszenia Komisji i uzyskania jej zgody na podstawie art. 88 WE, jak wskazywał motyw 5 decyzji 2001/224. Zauważył on w tym względzie, że decyzje zezwalające wcześniejsze od decyzji 2001/224 nie zawierały takiego zastrzeżenia i uznał, iż rzeczony motyw 5 nie może być rozpatrywany jako przejaw zamiaru Rady uzależnienia skutków jej zezwolenia od przestrzegania jakichkolwiek późniejszych postępowań i decyzji Komisji w sprawie pomocy państwa.

               42

               Według Sądu, proponowana przez Komisję wykładnia motywu 5 decyzji 2001/224 jest bowiem podważona przez odpowiedź Rady na pytania Sądu. Ponadto w każdym razie nie może ona zostać przyjęta, gdyż prowadziłaby – w okolicznościach niniejszej sprawy – do niekonsekwentnego stosowania przepisów o harmonizacji prawa podatkowego oraz przepisów o pomocy państwa, ponieważ, po pierwsze, decyzje zezwalające, wydane jednomyślnie na wniosek Komisji, oparte były na wspólnej ocenie tych dwóch instytucji, według której sporne zwolnienia nie prowadzą do zakłócenia konkurencji ani nie naruszają dobrego funkcjonowania rynku wewnętrznego, po drugie, regionalna selektywność omawianych zwolnień wynikała bezpośrednio z tych decyzji, a po trzecie, te ostatnie zezwalały na całkowite zwolnienie z podatku akcyzowego.

               43

               Wreszcie, po stwierdzeniu w pkt 100–103 zaskarżonego wyroku, że Komisja nigdy nie skorzystała z kompetencji przysługujących jej na podstawie art. 8 ust. 5 dyrektywy 92/81 lub art. 230 WE i 241 WE, aby doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji zezwalających, stwierdzenia nieważności tych decyzji lub stwierdzenia nieważności tej dyrektywy, w pkt 104 i 105 tego wyroku Sąd stwierdził, iż w chwili przyjęcia spornej decyzji nadal obowiązywała decyzja 2001/224, oraz że decyzja ta, podobnie jak poprzedzające ją decyzje oraz rzeczona dyrektywa korzystają z domniemania zgodności z prawem aktów Unii i wywierają wszystkie skutki prawne. Uznał on, że w konsekwencji Irlandia, Republika Francuska i Republika Włoska były upoważnione do oparcia się na tych decyzjach w celu dalszego stosowania spornych zwolnień. Doszedł on do wniosku, że w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżona decyzja podważa bezpośrednio ważność spornych zwolnień, a także pośrednio lecz koniecznie, ważność decyzji zezwalających i ich skutki prawne, tym samym uchybiając zasadzie pewności prawa i zasadzie domniemania zgodności z prawem aktów Unii.

               44

               Ponadto w pkt 107–109 zaskarżonego wyroku Sąd uznał zarzut oparty na naruszeniu zasady dobrej administracji podniesiony przez Euralluminę w sprawie T‑62/06 RENV, uznając, że takie naruszenie wynikało z okoliczności, iż Komisja wydała zaskarżoną decyzję bez uwzględnienia konkretnych praw przyznanych przez Republikę Włoską tej spółce zgodnie z decyzją 2001/224, której skutki były prawnie chronione na mocy zasady pewności prawa i zasady domniemania zgodności z prawem aktów Unii.

               45

               Orzekając w ten sposób, Sąd nie uwzględnił jednak odpowiednich kompetencji Rady i Komisji w dziedzinie, po pierwsze, harmonizacji przepisów dotyczących podatku akcyzowego i po drugie, pomocy państwa.

               46

               Należy bowiem przypomnieć, że dyrektywa 92/81 została przyjęta na podstawie art. 99 traktatu EWG (następnie art. 99 traktatu WE, który stał się art. 93 WE), który przyznawał Radzie kompetencję do uchwalania przepisów dotyczących harmonizacji ustawodawstw odnoszących się do podatków obrotowych, akcyzy i innych podatków pośrednich w zakresie, w jakim harmonizacja ta była niezbędna do zapewnienia ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego.

               47

               Decyzje zezwalające zostały wydane zgodnie z art. 8 ust. 4 tej dyrektywy, który przyznawał Radzie, stanowiącej jednomyślnie na wniosek Komisji, kompetencję do upoważnienia państwa członkowskiego do wprowadzenia zwolnień lub obniżek innych niż przewidziane w rzeczonej dyrektywie „ze względu na szczególne polityki”. Procedura przewidziana w tym artykule ma cel i zakres stosowania inne niż te ustanowione w art. 88 WE.

               48

               Jak bowiem stwierdził Trybunał w pkt 29–31 wyroku z dnia 29 czerwca 2004 r. w sprawie C-110/02 Komisja przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I-6333, traktat WE, konstytuując na mocy art. 88 WE stałe badanie i kontrolę pomocy przez Komisję, przyjmuje, że uznanie ewentualnej niezgodności pomocy ze wspólnym rynkiem stanowi następstwo stosownej procedury, której wszczęcie leży w kompetencji tej instytucji, przy kontroli Sądu i Trybunału. Artykuły 87 WE i 88 WE zastrzegają zatem dla Komisji centralną rolę w procesie uznawania ewentualnej niezgodności pomocy. Kompetencja przyznana Radzie w dziedzinie pomocy państwa przez art. 88 ust. 2 akapit trzeci WE ma charakter wyjątku, co oznacza, że musi ona podlegać wykładni zawężającej (zob. również podobnie wyrok z dnia 4 grudnia 2013 r. w sprawie C‑111/10 Komisja przeciwko Radzie, pkt 39).

               49

               Zatem decyzja Rady upoważniająca państwo członkowskie, zgodnie z art. 8 ust. 4 dyrektywy 92/81, do wprowadzenia zwolnienia z podatku akcyzowego nie może skutkować utrudnieniem Komisji wykonywania kompetencji przyznanych jej przez traktat, a w konsekwencji stosowania procedury przewidzianej w art. 88 WE do celów zbadania, czy to zwolnienie stanowiło pomoc państwa i ewentualnie wydania w wyniku tej procedury decyzji takiej jak sporna decyzja.

               50

               Okoliczność, że decyzje zezwalające przyznają całkowite zwolnienia z podatku akcyzowego poprzez ustalenie konkretnych warunków o charakterze geograficznym i czasowym, oraz że te ostatnie były ściśle przestrzegane przez państwa członkowskie, nie miała wpływu na rozdział kompetencji między Radą a Komisją, a zatem nie mogła pozbawić Komisji możliwości wykonywania przez nią jej kompetencji.

               51

               Ponadto w poszanowaniu tego rozdziału kompetencji motyw 5 decyzji 2001/224, który obowiązywał w okresie, za jaki sporna decyzja nakazała odzyskanie pomocy, stanowił, że rzeczona decyzja pozostaje bez uszczerbku dla wyniku jakichkolwiek procedur, które mogą zostać podjęte na mocy art. 87 WE i 88 WE oraz nie uchyla „obowiązku państw członkowskich powiadomienia Komisji [...] o przypadkach potencjalnej pomocy państwa”.

               52

               Prawdą jest, że decyzje zezwalające zostały wydane na wniosek Komisji, a ta nigdy nie wykorzystała uprawnień przysługujących jej na podstawie art. 8 ust. 5 dyrektywy 92/81 lub art. 230 WE i 241 WE, aby uzyskać zawieszenie lub zmianę decyzji zezwalających, ich uchylenie lub stwierdzenie nieważności tej dyrektywy. W tym zakresie ze spornej decyzji wynika, że Komisja uznała przy podejmowaniu przez Radę decyzji zezwalających, iż nie powodują one zakłócenia konkurencji i nie stanowią przeszkody dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii i in., pkt 83).

               53

               Jak jednak podnosi Komisja, pojęcie pomocy państwa odpowiada obiektywnej sytuacji i nie powinno zależeć od zachowania lub oświadczeń instytucji (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii i in., pkt 72). W konsekwencji okoliczność, że decyzje zezwalające zostały wydane na wniosek Komisji, nie mogła stać na przeszkodzie temu, aby rzeczone zwolnienia zostały zakwalifikowane jako pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, jeżeli zostały spełnione przesłanki istnienia pomocy państwa. Taką okoliczność należało natomiast wziąć pod uwagę, jeśli chodzi o obowiązek zwrotu pomocy niezgodnej ze wspólnym rynkiem, w świetle zasad ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa, jak to uczyniła Komisja w spornej decyzji, rezygnując z nakazania odzyskania pomocy przyznanej przed datą ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich decyzji o wszczęciu postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE.

               54

               Wynika z tego, że argumenty zaskarżonego wyroku przedstawione w pkt 39–44 niniejszego wyroku nie mogą stanowić podstawy prawnej dla wniosku Sądu, zgodnie z którym sporna decyzja podważa ważność decyzji zezwalających Rady i tym samym narusza zasadę pewności prawa i zasadę domniemania zgodności z prawem aktów Unii. To samo dotyczy wniosku opartego na tych samych argumentach, zgodnie z którym w sprawie T‑62/06 RENV Komisja naruszyła zasadę dobrej administracji.

               55

               W świetle powyższego należy, bez konieczności badania innych argumentów i zarzutów stron, uchylić zaskarżony wyrok w całości.

         W przedmiocie skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd

               56

               Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Trybunał może, jeżeli uchyla orzeczenie Sądu, wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeżeli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd.

               57

               W niniejszej sprawie, ponieważ Sąd zbadał tylko część licznych zarzutów podniesionych przez strony, Trybunał uważa, że niniejsza sprawa nie znajduje się na etapie pozwalającym na wydanie orzeczenia. W związku z tym należy skierować połączone sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd.

         W przedmiocie kosztów

               58

               Ponieważ sprawy zostały skierowane do Sądu, rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

               Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2012 r. w sprawach połączonych T‑50/06 RENV, T‑56/06 RENV, T‑60/06 RENV, T‑62/06 RENV i T‑69/06 RENV Irlandia i in. przeciwko Komisji zostaje uchylony.

                           2)

                           Sprawy połączone T‑50/06 RENV, T‑56/06 RENV, T‑60/06 RENV, T‑62/06 RENV i T‑69/06 RENV zostają skierowane do ponownego rozpoznania przez Sąd Unii Europejskiej.

                           3)

                           Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Języki postępowania: francuski, angielski i włoski.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 5 czerwca 2008 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej. # Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Dyrektywa 89/391/EWG - Środki w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy - Artykuł 2, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 3 i 4 - Niezgodna transpozycja. # Sprawa C-226/06.

text:
      Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 5 czerwca 2008 r. – Komisja przeciwko Francji
      (sprawa C‑226/06)
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego − Dyrektywa 89/391/EWG − Środki w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników
         w miejscu pracy – Artykuł 2, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 3 i 4 – Niezgodna transpozycja

      Polityka społeczna – Ochrona bezpieczeństwa i zdrowia pracowników – Dyrektywa 89/391 w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (dyrektywa
         Rady 89/391, art. 9 ust. 1 lit. c), art. 10 ust. 1, art. 10 ust. 3 lit. b, art. 13 ust. 2 lit. a), c), e), f)) (por. pkt.
         44–46, 48–54, 58)

      Przedmiot

               Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Nieustanowienie w wyznaczonym terminie wszelkich przepisów niezbędnych w celu
                  zastosowania się do art. 2, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 3 i 4 dyrektywy Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie
                  wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (Dz.U. L 183, s. 1).

            Sentencja

                  1)

                  	Nie przyjmując w wyznaczonym terminie wszelkich przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, niezbędnych w celu
                     zastosowania się do art. 2, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 3 i 4 dyrektywy Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie
                     wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy, Republika Francuska uchybiła zobowiązaniom,
                     jakie na niej ciążą na mocy tej dyrektywy.

                  2)

                  	Republika Francuska zostaje obciążona kosztami postępowania.


title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 27 kwietnia 2016 r.#X przeciwko Staatssecretaris van Financiën.#Odesłanie prejudycjalne – Wspólna taryfa celna – Rozporządzenie (WE) nr 1186/2009 – Artykuł 3 – Zwolnienie z należności celnych przywozowych – Mienie osobiste – Przeniesienie miejsca zamieszkania z państwa trzeciego do państwa członkowskiego – Pojęcie „zwykłego miejsce zamieszkania” – Brak możliwości jednoczesnego posiadania zwykłego miejsca zamieszkania w państwie członkowskim i w państwie trzecim – Kryteria określenia zwykłego miejsca zamieszkania.#Sprawa C-528/14.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 27 kwietnia 2016 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Wspólna taryfa celna — Rozporządzenie (WE) nr 1186/2009 — Artykuł 3 — Zwolnienie z należności celnych przywozowych — Mienie osobiste — Przeniesienie miejsca zamieszkania z państwa trzeciego do państwa członkowskiego — Pojęcie „zwykłego miejsce zamieszkania” — Brak możliwości jednoczesnego posiadania zwykłego miejsca zamieszkania w państwie członkowskim i w państwie trzecim — Kryteria określenia zwykłego miejsca zamieszkania”
      W sprawie C‑528/14
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Hoge Raad der Nederlanden (sąd najwyższy Niderlandów, Niderlandy) postanowieniem z dnia 14 listopada 2014 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 21 listopada 2014 r., w postępowaniu:

         X

      przeciwko

         Staatssecretaris van Finaciën,

      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: T. von Danwitz, prezes izby, C. Lycourgos, E. Juhász, C. Vajda i K. Jürimäe (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: H. Saugmandsgaard Øe,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu X przez B.J.B. Boersmę, adviseur,

               —

               w imieniu rządu niderlandzkiego przez M. Bulterman oraz M. Noort, działające w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez L. Grønfeldt oraz H. Kranenborga, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 17 grudnia 2015 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz.U. L 324, s. 23).

               2

               Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy X a Staatssecretaris van Financiën (ministerstwem finansów) w przedmiocie odmówienia przez ten organ udzielenia zgody na przeniesie mienia osobistego X między Katarem a Niderlandami ze zwolnieniem z należności celnych przywozowych.

         Ramy prawne

         Dyrektywa 83/182

               3

               Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady 83/182/EWG z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie zwolnień podatkowych we Wspólnocie dotyczących niektórych środków transportu czasowo wwożonych do jednego państwa członkowskiego z innego państwa członkowskiego (Dz.U. L 105, s. 59), zmienionej dyrektywą Rady 2006/98/EWG z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U. L 363, s. 129) (zwanej dalej „dyrektywą 83/182”) stanowi:
               „Dla celów niniejszej dyrektywy »zwykłe miejsce zamieszkania« oznacza miejsce, w którym osoba fizyczna przebywa przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe [lub] w przypadku osoby niezwiązanej z tym miejscem zawodowo – ze względu na osobiste powiązania, które wskazują na istnienie ścisłych więzi między tą osobą a miejscem, w którym mieszka.
               Jednakże za zwykłe miejsce zamieszkania osoby, która posiada więzi zawodowe w innym miejscu niż więzi osobiste i która w konsekwencji mieszka na przemian w różnych miejscach położonych w dwóch lub więcej państwach członkowskich, uważa się miejsce, z którym łączą ją więzi osobiste, pod warunkiem że osoba ta regularnie do tego miejsca powraca […]”.

         Dyrektywa 83/183

               4

               Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady 83/183/EWG z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie zwolnień od podatku stosowanych do przywozu na stałe z państw członkowskich majątku prywatnego osób fizycznych (Dz.U. L 105, s. 64), która została uchylona dyrektywą Rady 2009/55/WE z dnia 25 maja 2009 r. w sprawie zwolnień od podatku stosowanych do sprowadzania na stałe majątku osobistego z państw członkowskich (Dz.U. L 145, s. 36), miał treść identyczną z treścią art. 7 ust. 1 dyrektywy 83/182.

         Rozporządzenie nr 1186/2009

               5

               Rozporządzenie nr 1186/2009 zostało uchylone przez rozporządzenie Rady (EWG) nr 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz.U. L 105, s. 1).

               6

               Motywy 3 i 4 rozporządzenia nr 1186/2009 stanowią:

                        „(3)

                        […] jednakże w pewnych ściśle określonych okolicznościach, kiedy na mocy specjalnych warunków, na jakich towary są przywożone, gdy nie występuje zwyczajowa potrzeba ochrony gospodarki, takie opodatkowanie nie jest uzasadnione.

                        (4)

                        Pożądane jest, żeby w takich okolicznościach wprowadzone zostały uzgodnienia pozwalające na zastosowanie zwolnień z należności celnych przywozowych, którymi zwykle towary są obciążone, jako że uzgodnienia takie występują tradycyjnie w większości systemów przepisów prawa celnego”.

               7

               Artykuł 2 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia ma następującą treść:
               „[…] Mienie osobiste nie może mieć takiego charakteru bądź ilości, która wskazywałaby, że jest przywożone w celach handlowych”.

               8

               Artykuł 3 wskazanego rozporządzenia stanowi:
               „Z zastrzeżeniem art. 4–11 zwolnione z należności celnych przywozowych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty”.

               9

               Artykuł 4 owego rozporządzenia przewiduje:
               „Zwolnienie ograniczone jest do mienia osobistego, które:

                        a)

                        z wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności – pozostawało w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nieprzeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną w jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana przestała zamieszkiwać w państwie trzecim, które opuściła;

                        b)

                        jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania.

                  […]”.

               10

               Artykuł 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1186/2009 ma następujące brzmienie:
               „Zwolnienie może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy.

               11

               Zgodnie z art. 7 ust. 1 zwolnienie przyznawane jest tylko w przypadku mienia osobistego dopuszczonego do swobodnego obrotu w ciągu 12 miesięcy od daty ustanowienia przez osobę zainteresowaną miejsca zamieszkania na obszarze celnym Unii Europejskiej.

               12

               Artykuł 9 owego rozporządzenia przewiduje możliwość udzielenia zwolnienia w przypadku mienia osobistego dopuszczonego do swobodnego obrotu zanim osoba zainteresowana ustanowi swoje miejsce zamieszkania na obszarze celnym Unii, pod warunkiem że osoba ta zobowiąże się do faktycznego ustanowienia tam swojego miejsca zamieszkania w terminie sześciu miesięcy.

               13

               Stosownie do art. 10 tego rozporządzenia jeśli w związku ze zobowiązaniami zawodowymi osoba zainteresowana opuszcza państwo trzecie, w którym miała miejsce zamieszkania, nie ustanawiając jednocześnie swojego miejsca zamieszkania na obszarze celnym Unii, mając jednak zamiar uczynić to ostatecznie, właściwe organy mogą udzielić zwolnienia z należności celnych przywozowych mienia osobistego, które osoba ta przewozi w tym celu.

               14

               Artykuł 11 rozporządzenia nr 1186/2009 daje właściwym władzom możliwość odstąpienia od niektórych warunków stosowania zwolnienia z należności celnych przywozowych wskazanych w art. 3 tego rozporządzenia.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               15

               Do dnia 1 marca 2008 r. skarżący w postępowaniu głównym zamieszkiwał i pracował w Niderlandach. Od 1 marca 2008 r. do 1 sierpnia 2011 r. pracował on w Katarze, gdzie zostało mu przez jego pracodawcę udostępnione mieszkanie. Skarżący w postępowaniu głównym posiadał więzy zarówno zawodowe, jak i osobiste w tym kraju trzecim. W tym czasie jego małżonka w dalszym ciągu mieszkała i pracowała w Niderlandach. Jego żona odwiedziła go sześciokrotnie, przebywając tam łącznie 83 dni. W rozpatrywanym okresie skarżący w postępowaniu głównym przebywał 281 dni poza Katarem. W tych dniach odwiedzał swoją małżonkę, swoje pełnoletnie dzieci i rodzinę w Niderlandach oraz wyjeżdżał do innych krajów na urlop.

               16

               W perspektywie swojego powrotu do Niderlandów skarżący złożył wniosek o wydanie zezwolenia na przywóz mienia osobistego z Kataru do Unii z zastosowaniem zwolnienia na podstawie art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009. Wniosek ów został oddalony na mocy decyzji inspektora celnego ze względu na to, że brak było przeniesienia zwykłego miejsca zamieszkania do Niderlandów w rozumieniu tego artykułu. Skarżący zachował bowiem swe zwykłe miejsce zamieszkania w tym państwie członkowskim w trakcie swego pobytu w Katarze, w związku z czym jego zwykłe miejsce zamieszkania nigdy nie znajdowało się w tym kraju trzecim.

               17

               Skarżący w postępowaniu głównym odwołał się od powyższej decyzji odmownej do Rechtbank te Haarlem (sądu w Haarlemie), który uwzględnił odwołanie. Inspektor celny wniósł odwołanie od wyroku tego sądu do Gerechtshof Amsterdam (sądu apelacyjnego w Amsterdamie). Sąd ten przypomniał, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału zwykłym miejscem zamieszkania jest miejsce, w którym dana osoba ma stały ośrodek swoich interesów. Stwierdził on ponadto, że ze względu na więzi osobiste i zawodowe skarżącego w postępowaniu głównym nie było możliwe ustalenie, gdzie znajdował się stały ośrodek jego interesów. W tych okolicznościach, wedle tego sądu, pierwszeństwo należy przyznać więzom osobistym, w związku z czym w rozpatrywanym okresie zwykłe miejsce skarżącego w postępowaniu głównym znajdowało się nie w Katarze, lecz w Niderlandach.

               18

               Skarżący w postępowaniu głównym wniósł skargę kasacyjną do sądu odsyłającego. Sąd ten wskazał, że rozporządzenie nr 1186/2009 nie przewidziało definicji pojęcia „zwykłego miejsca zamieszkania”, a następnie stwierdził, że stanowisko Gerechtshof Amsterdam (sądu apelacyjnego w Amsterdamie) prowadziło do pytania, czy skarżący w postępowaniu głównym posiadał w rozpatrywanym okresie zwykłe miejsce zamieszkania zarówno w Niderlandach, jak i w Katarze. Podkreślił on, że wydaje się, iż cele tego rozporządzenia w przypadku takim jak niniejszy nie stoją na przeszkodzie ani jednoczesnemu istnieniu miejsca zamieszkania zarówno w Niderlandach, jak i Katarze, ani zastosowaniu zwolnienia z należności celnych przywozowych przewidzianego w art. 3 wskazanego rozporządzenia, gdyż skarżący opuścił swoje miejsce zamieszkania w Katarze i przeniósł swoje mienie osobiste do Niderlandów.

               19

               Przy założeniu, że rozporządzenie nr 1186/2009 należy interpretować w ten sposób, że wyklucza ono możliwość podwójnego zwykłego miejsca zamieszkania, sąd odsyłający zmierza do ustalenia, w okolicznościach takich jak te będące przedmiotem postępowania głównego, kryteriów, jakie należy uwzględnić w celu ustalenia, które z dwóch miejsc zamieszkania należy rozpatrywać jako zwykłe miejsce zamieszkania dla celów zastosowania owego rozporządzenia. W tym względzie dla owego sądu powstało pytanie co do znaczenia kryteriów określonych przez Trybunał w wyrokach Louloudakis (C‑262/99, EU:C:2001:407) i Alevizos (C‑392/05, EU:C:2007:251) dla celów ustalenia „zwykłego miejsca zamieszkania” w rozumieniu art. 7 ust. 1 dyrektywy 83/182 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 83/183, a w szczególności pierwszeństwa udzielonego w ramach tego ustalania więzom osobistym.

               20

               W tych okolicznościach Hoge Raad der Nederlanden (sąd najwyższy Niderlandów) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy rozporządzenie nr 1186/2009 dopuszcza możliwość, by osoba fizyczna miała miejsce zamieszkania równocześnie zarówno w państwie członkowskim, jak i w kraju trzecim, a jeżeli tak, to czy przewidziane w art. 3 zwolnienie z należności celnych stosuje się wtedy do mienia osobistego, które zostało przemieszczone do Unii w ramach opuszczenia przez tę osobę fizyczną miejsca zamieszkania w kraju trzecim?

                        2)

                        Jeżeli rozporządzenie nr 1186/2009 wyklucza podwójne miejsce zamieszkania, a rozważenie wszystkich okoliczności nie wystarcza do określenia jednego miejsca zamieszkania, na podstawie jakiej reguły lub z pomocą jakich kryteriów należy wtedy określić, do celów stosowania tego rozporządzenia, w jakim kraju zainteresowany posiada miejsce zamieszkania w przypadku takim jak niniejszy, w którym w kraju trzecim posiada on zarówno więzy zarówno osobiste, jak i zawodowe, a w państwie członkowskim więzy osobiste?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie pytania pierwszego

               21

               Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009 należy interpretować w ten sposób, że dla celów stosowania tego artykułu dana osoba fizyczna może posiadać jednocześnie zwykłe miejsce zamieszkania w państwie członkowskim i w państwie trzecim. Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej sąd ten zmierza również do ustalenia, czy przewidziane w tym artykule zwolnienie z należności celnych przywozowych ma zastosowanie do mienia osobistego przywiezionego do Unii przez tę osobę fizyczną, gdy opuszcza ona miejsce zamieszkania w kraju trzecim.

               22

               Rozporządzenie nr 1186/2009 nie przewiduje definicji pojęcia „miejsca zamieszkania” zawartego w jego art. 3, w związku z czym dla celów ustalenia zakresu tego artykułu należy mieć na uwadze jednocześnie jego treść, kontekst oraz cele (wyrok Angerer, C‑477/13, EU:C:2015:239, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).

               23

               Co się tyczy brzmienia art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009 należy z jednej strony wskazać, że określenie „miejsce zamieszkania” jest w nim użyte w liczbie pojedynczej, co może wskazywać na to, że osoba fizyczna może w tym samym czasie posiadać tylko jedno zwykłe miejsce zamieszkania, a z drugiej strony artykuł ów uzależnia udzielenie zwolnienia z należności celnych przywozowych od przeniesienia miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Unii. Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 37 opinii, użycie czasownika „przenosić” zakłada w sposób konieczny przemieszczenie miejsca zamieszkania pomiędzy miejscem położonym poza tym obszarem a miejscem znajdującym się w jego ramach i sprzeciwia się w związku z tym jednoczesnemu posiadaniu, w tym samym czasie, miejsca zamieszkania w państwie członkowskim i innego miejsca zamieszkania w państwie trzecim.

               24

               Co się tyczy kontekstu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009, art. 4, 5, 7 i 9–11 tego rozporządzenia, które dotyczą szczegółowo warunków stosowania zwolnienia z należności celnych przewidzianego w art. 3 owego rozporządzenia, również używają określenia „miejsce zamieszkania” w liczbie pojedynczej. To samo ma miejsce w przypadku innych artykułów tego rozporządzenia, w których użyte jest pojęcie miejsca zamieszkania.

               25

               Ponadto sformułowanie art. 4, 7 i 9–11 rozporządzenia nr 1186/2009 potwierdza interpretację pojęcia miejsca zamieszkania, wedle której osoba fizyczna może w tym samym czasie posiadać tylko jedno zwykłe miejsce zamieszkania. W pierwszej kolejności art. 4 tego rozporządzenia stanowi, że zwolnienie ograniczone jest do mienia osobistego, które było używane przez osobę zainteresowaną „w jej poprzednim miejscu zamieszkania” przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której „osoba zainteresowana przestała zamieszkiwać” w państwie trzecim, które opuściła, i które jest ponadto przeznaczone do użytku „w nowym miejscu zamieszkania”. W dalszej kolejności art. 7, 9 i 10 owego rozporządzenia odnoszą się do tego samego ciągu zdarzeń, w ramach którego zainteresowany najpierw opuszcza zwykłe miejsce zamieszkania w państwie trzecim, a następnie ustanawia zwykłe miejsce zamieszkania na obszarze celnym Unii. Wreszcie art. 11 rozporządzenia nr 1186/2009 przejął czasownik „przenosić”, również używany w art. 3 tego rozporządzenia w celu opisania przemieszczenia zwykłego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego do innego państwa członkowskiego.

               26

               Co się tyczy celów rozporządzenia nr 1186/2009, motyw 3 tego rozporządzenia precyzuje, że w owym rozporządzeniu przewidziano zwolnienia celne gdy „[…] w pewnych ściśle określonych okolicznościach, kiedy na mocy specjalnych warunków, na jakich towary są przywożone, gdy nie występuje zwyczajowa potrzeba ochrony gospodarki, takie opodatkowanie nie jest uzasadnione”.

               27

               Z orzecznictwa dotyczącego motywu drugiego rozporządzenia nr 918/83, którego treść jest identyczna z treścią motywu 3 rozporządzenia nr 1186/2009, wynika, że celem zamierzonym przez prawodawcę Unii przy przyjmowaniu tego pierwszego rozporządzenia było, po pierwsze, ułatwienie osiedlania się osób fizycznych w danym państwie członkowskim, a po drugie, ułatwienie pracy organów celnych państw członkowskich (wyrok Treimanis, C‑487/11, EU:C:2012:556, pkt 24). Rozważenia te mają zastosowanie do rozporządzenia nr 1186/2009, ponieważ w rozporządzeniu tym prawodawca Unii dokonał kodyfikacji różnych przepisów regulacji zwolnień celnych, włącznie z przepisami rozporządzenia nr 918/83.

               28

               Natomiast wykładnia, w ramach której osoba fizyczna może posiadać jednocześnie dwa miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009, jedno w państwie trzecim, a inne w państwie członkowskim, nie może zostać uznana za zgodną z celem polegającym na ułatwieniu osiedlania się w danym państwie członkowskim.

               29

               Mając na uwadze powyższe, na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi, że art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009 należy interpretować w ten sposób, że dla celów stosowania tego artykułu dana osoba fizyczna nie może posiadać jednocześnie zwykłego miejsca zamieszkania w państwie członkowskim i w państwie trzecim. Z uwagi na powyższą odpowiedź nie ma konieczności analizowania drugiej części pierwszego pytania.

         W przedmiocie pytania drugiego

               30

               Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia kryteriów, jakie należy przyjąć w celu ustalenia miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009 w okolicznościach takich jak te będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, w których zainteresowany ma w państwie trzecim więzi zarówno osobiste, jak również zawodowe, a w państwie członkowskim więzi osobiste.

               31

               Tytułem wstępnym należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem rozwiniętym w różnych dziedzinach prawa Unii „miejsce zamieszkania oznacza miejsce, w którym zainteresowany ustanowił na stałe miejsce swoich interesów” (zob. podobnie wyroki: Schäflein/Komisja,284/87, EU:C:1988:414, pkt 9; Ryborg, C‑297/89, EU:C:1991:160, pkt 19; Louloudakis, C‑262/99, EU:C:2001:407, pkt 51; Alevizos, C‑392/05, EU:C:2007:251, pkt 55; I, C‑255/13, EU:C:2014:1291, pkt 44; a także B., C‑394/13, EU:C:2014:2199, pkt 26).

               32

               Orzeczono również, że w celu uznania miejsca zamieszkania za stały ośrodek interesów danej osoby należy wziąć pod uwagę wszystkie mające znaczenie okoliczności faktyczne (zob. podobnie wyroki: Schäflein/Komisja, 284/87, EU:C:1988:414, pkt 10; Ryborg, C‑297/89, EU:C:1991:160, pkt 20; Louloudakis, C‑262/99, EU:C:2001:407, pkt 55; Alevizos, C‑392/05, EU:C:2007:251, pkt 57; a także I, C‑255/13, EU:C:2014:1291, pkt 45, 46).

               33

               W wyrokach Louloudakis (C‑262/99, EU:C:2001:407) i Alevizos (C‑392/05, EU:C:2007:251), o których znaczenie pyta sąd odsyłający w ramach pytania drugiego w celu ustalenia miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009, Trybunał wskazał w odniesieniu do art. 7 ust. 1 dyrektywy 83/182 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 83/183, że istotne okoliczności faktyczne, jakie powinny być wzięte pod uwagę dla uznania miejsca zamieszkania za stałe centrum interesów danej osoby, obejmują w szczególności fizyczne przebywanie tej osoby i członków jej rodziny, posiadanie miejsca zamieszkania, miejsce, gdzie dzieci faktycznie chodzą do szkoły, miejsce działalności zawodowej, lokalizację interesów majątkowych, więzy administracyjne z władzami publicznymi i organizacjami społecznymi, ponieważ elementy te oznaczają wolę tej osoby ustabilizowania miejsca pobytu, z racji trwałości, wynikającej z normalnych nawyków życiowych i rozwoju zwykłych relacji społecznych i zawodowych (wyroki Louloudakis, C‑262/99, EU:C:2001:407, pkt 55; Alevizos, C‑392/05, EU:C:2007:251, pkt 57).

               34

               Trybunał sprecyzował ponadto w tych wyrokach, że gdy całościowa ocena wszystkich istotnych okoliczności faktycznych nie wystarcza dla zlokalizowania stałego centrum interesów danej osoby, aby je określić, należy dać pierwszeństwo powiązaniom osobistym (wyroki Louloudakis, C‑262/99, EU:C:2001:407, pkt 53; Alevizos, C‑392/05, EU:C:2007:251, pkt 61).

               35

               Z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że sąd odsyłający zmierza w szczególności do ustalenia, czy to ostatnie stwierdzenie, wedle którego pierwszeństwo powinno zostać przyznane więzom osobistym, może być zastosowane do wykładni pojęcia „miejsca zamieszkania” w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009, biorąc pod uwagę, że Gerechtshof Amsterdam (sąd apelacyjny w Amsterdamie), którego wyrok jest przedmiotem postępowania przed sądem odsyłającym, stwierdził, że w okolicznościach postępowania głównego należało udzielić pierwszeństwa owym więziom osobistym.

               36

               W tym względzie należy wskazać, że z wyroków Louloudakis (C‑262/99, EU:C:2001:407, pkt 53) i Alevizos (C‑392/05, EU:C:2007:251, pkt 61) wynika, że owo pierwszeństwo opiera się na interpretacji pojęć art. 7 ust. 1 dyrektywy 83/182 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 83/183. Tymczasem rozporządzenie nr 1186/2009 nie zawiera przepisu, który odpowiadałby tym przepisom.

               37

               Należy ponadto wskazać, że owe dyrektywy dotyczą zwolnień podatkowych mających zastosowanie wewnątrz Unii, podczas gdy owo rozporządzenie odnosi się do zwolnień celnych mających zastosowanie do przywożonych do Unii towarów pochodzących z państw trzecich. W związku z tym cel owych dyrektyw jest różny od celu rozporządzenia nr 1186/2009. Z preambuł owych dyrektyw wynika bowiem, że ich celem jest wspieranie realizacji swobodnego przepływu osób w ramach Unii poprzez usuwanie przeszkód podatkowych w odniesieniu do przywozu do państw członkowskich majątku prywatnego i środków transportu znajdujących się w innym państwie członkowskim. Natomiast, jak wynika z motywu 3 owego rozporządzenia, jego celem jest udzielenie zwolnienia z należności celnych towarom przywożonym do Unii z państw trzecich, które zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia nie mają charakteru wskazującego na to, że są przywożone w celach handlowych, bądź nie występują we wskazującej na to ilości, jeżeli na mocy specjalnych warunków, na jakich towary są przywożone „nie występuje zwyczajowa potrzeba ochrony gospodarki”.

               38

               W tych okolicznościach wykładni pojęcia „miejsca zamieszkania” w rozumieniu art. 7 ust. 1 dyrektywy 83/182 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 83/183, wedle której wówczas gdy nie jest możliwe zlokalizowanie stałego centrum interesów danej osoby, należy dać pierwszeństwo powiązaniom osobistym, nie można zastosować do pojęcia „miejsca zamieszkania” w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009.

               39

               Z powyższego wynika, że za miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009 uznać należy miejsce, w którym zainteresowany ustanowił stały ośrodek swych interesów. Dla celów ustalenia, czy owo miejsce zamieszkania znajduje się w państwie trzecim dla celów zastosowania zwolnienia celnego przewidzianego w owym art. 3, należy wziąć pod uwagę wszystkie mające znaczenie okoliczności faktyczne, włącznie z okolicznościami wyliczonymi w sposób niewyczerpujący przez Trybunał w wyrokach Louloudakis (C‑262/99, EU:C:2001:407) oraz Alevizos (C‑392/05, EU:C:2007:251) i wskazanymi w pkt 33 niniejszego wyroku, nie udzielając przy tym pierwszeństwa więzom osobistym.

               40

               W ramach tego badania należy wskazać, że rozporządzenie nr 1186/2009 przypisuje szczególną wagę czasowi trwania pobytu osoby zainteresowanej w danym państwie trzecim. W związku z tym zgodnie z art. 5 ust. 1 tego rozporządzenia zwolnienie może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy. Podobnie Rada Współpracy Celnej, obecnie Światowa Organizacja Celna (WCO) (Unia złożyła wniosek o przystąpienie do tej organizacji, który został zaakceptowany w roku 2007), wskazała w rekomendacji z dnia 5 grudnia 1962 r. dotyczącej dopuszczenia zwolnienia z należności celnych towarów przywożonych w związku ze zmianą miejsca zamieszkania, że dopuszczenie zwolnienia może zostać uzależnione w szczególności od warunku wystarczającego okresu pobytu za granicą.

               41

               Mając na uwadze całość powyższych rozważań, na pytanie drugie należy udzielić odpowiedzi, że w okolicznościach takich jak te będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, w których zainteresowany ma w państwie trzecim więzi zarówno osobiste, jak też zawodowe, a w państwie członkowskim więzi osobiste, w celu ustalenia, czy miejsce zamieszkania zainteresowanego w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009 znajduje się w państwie trzecim, szczególną wagę w ramach ogólnej oceny istotnych okoliczności faktycznych należy przypisać czasowi trwania pobytu osoby zainteresowanej w tym państwie trzecim.

         W przedmiocie kosztów

               42

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Artykuł 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych należy interpretować w ten sposób, że dla celów stosowania tego artykułu dana osoba fizyczna nie może posiadać jednocześnie zwykłego miejsca zamieszkania w państwie członkowskim i w państwie trzecim.

                           2)

                           W okolicznościach takich jak te będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, w których zainteresowany ma w państwie trzecim więzi zarówno osobiste, jak też zawodowe, a w państwie członkowskim więzi osobiste, w celu ustalenia, czy miejsce zamieszkania zainteresowanego w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009 znajduje się w państwie trzecim, szczególną wagę w ramach ogólnej oceny istotnych okoliczności faktycznych należy przypisać czasowi trwania pobytu osoby zainteresowanej w tym państwie trzecim.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niderlandzki.