title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 5 października 2006 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Belgii. # Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Zewnętrzny tranzyt wspólnotowy - Rozporządzenia (EWG) nr 2913/92 i 2454/93 - Środki własne Wspólnoty - Udostępnienie - Termin - Odsetki za opóźnienie - Brak zachowania i przekazania dokumentów dotyczących stwierdzenia i udostępnienia środków własnych. # Sprawa C-275/04.

text:
      Sprawa C‑275/04
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Królestwu Belgii
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wspólnotowy tranzyt zewnętrzny – Rozporządzenia (EWG) nr 2913/92 i 2454/93 – Środki własne Wspólnoty – Udostępnienie – Termin – Odsetki za zwłokę – Brak zachowania i przekazania dokumentów dotyczących stwierdzenia i udostępnienia środków własnych
      Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 5 października 2006 r. I‑0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Przedmiot sporu – Określenie w trakcie postępowania
            poprzedzającego wniesienie skargi
      (art. 226 WE)
      2.     Środki własne Wspólnot Europejskich – Ustalenie i udostępnienie przez państwa członkowskie
      (rozporządzenia Rady nr 2913/92, art. 243 ust. 1 i 2, i nr 1150/2000, art. 6 ust. 3 lit. a) i b), art. 9, 10 i 11)
      3.     Państwa członkowskie – Zobowiązania – Nadzór powierzony Komisji – Obowiązki państw członkowskich – Współpraca w postępowaniach
            wyjaśniających w dziedzinie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego
      (art. 10 WE i 226 WE; rozporządzenie Rady nr 1552/89, art. 18)
      1.     W ramach skargi o stwierdzenie uchybienia o ile wnioski zawarte w skardze nie mogą co do zasady zostać rozszerzone ponad uchybienia
         zarzucane w sentencji uzasadnionej opinii i w wezwaniu do usunięcia uchybienia, to jednak dopuszczalna jest skarga Komisji
         o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom, które wynikają z pierwotnej wersji aktu prawa wspólnotowego, następnie zmienionego
         lub uchylonego, i które zostały utrzymane w nowych przepisach. Jednakże przedmiot sporu nie może zostać rozszerzony o zobowiązania
         wynikające z nowych przepisów, które nie mają odpowiedników w pierwotnej wersji danego aktu prawa, co stanowiłoby istotne
         naruszenie prawidłowości postępowania o stwierdzenie uchybienia.

      (por. pkt 35)
      2.     W rezultacie państwa członkowskie są zobowiązane do stwierdzenia roszczeń Wspólnot do środków własnych z chwilą, w której
         organy celne mogą obliczyć kwotę należności wynikającej z długu celnego i ustalić dłużnika i w związku z tym uwzględnić kwoty
         tych roszczeń w rachunkach, zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 1150/2000 wykonującego decyzję 94/728 w sprawie systemu środków
         własnych Wspólnot.

      Jeśli chodzi o uprawnienie państw członkowskich do zapisania stwierdzonych tytułów na odrębnym rachunku, o którym mowa w art. 6
         ust. 3 lit. b) tego rozporządzenia (rachunek B), to sam brak zapłaty kwot nie może być równoważny zakwestionowaniu roszczeń
         w rozumieniu tego przepisu. Zgodnie bowiem z art. 243 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy
         kodeks celny zakwestionowanie takie powinno nastąpić w odwołaniu złożonym w państwie członkowskim, w którym decyzja została
         wydana lub w którym wystąpiono z wnioskiem o jej wydanie do organów celnych, a następnie do niezależnej instytucji. Wymóg
         dotyczący formalnego odwołania, sformułowany w ten sposób, jest konieczny ze względu na pewność prawa oraz zapewnia staranne
         i jednolite stosowanie przepisów w sprawach celnych w celu szybkiego udostępnienia środków własnych Wspólnot.

      Błędne wykazanie tytułów na rachunku B może spowodować opóźnienie w zapisaniu odnośnych środków własnych na rachunku Komisji,
         co zgodnie z art. 9 i 10 rozporządzenia nr 1150/2000 powinno nastąpić w tym samym terminie co termin przewidziany do uwzględnienia
         tych roszczeń na rachunku A na podstawie art. 6 ust. 3 lit. a) tego rozporządzenia. Na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 1150/2000
         wszelkie opóźnienie w zapisaniu środków na rachunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1 tego samego rozporządzenia, prowadzi do
         zapłaty przez dane państwo członkowskie odsetek za zwłokę, naliczanych za cały okres zwłoki. Odsetki za zwłokę są wymagalne
         bez względu na przyczynę opóźnienia, z którym te środki zostały wpłacone na rachunek Komisji.

      (por. pkt 63, 68, 73, 74)
      3.     Z art. 10 WE wynika, że państwa członkowskie mają obowiązek współpracy w dobrej wierze we wszelkich postępowaniach wyjaśniających
         wszczętych przez Komisję w trybie art. 226 WE oraz dostarczania Komisji wszelkich informacji żądanych przez nią w tym kontekście.

      Jeśli chodzi o zobowiązanie państw członkowskich do podejmowania w lojalnej współpracy z Komisją działań pozwalających zapewnić
         zastosowanie przepisów wspólnotowych dotyczących ustalenia ewentualnych środków własnych, z tego zobowiązania – któremu w szczególności
         w odniesieniu do inspekcji poświęcony jest art. 18 rozporządzenia nr 1552/89 wykonującego decyzję 88/376 w sprawie systemu
         środków własnych Wspólnot – wynika w szczególności, że jeśli Komisja jest w dużej mierze zdana na informacje przekazane przez
         dane państwo członkowskie, to musi ono udostępnić Komisji w odpowiedni sposób wszelkie dowody i inne użyteczne dokumenty,
         tak aby mogła ona sprawdzić, czy i w jakim zakresie sporne kwoty odpowiadają środkom własnym Wspólnot.

      (por. pkt 82, 83)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 5 października 2006 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wspólnotowy tranzyt zewnętrzny – Rozporządzenia (EWG) nr 2913/92 i 2454/93 – Środki własne Wspólnoty – Udostępnienie – Termin – Odsetki za zwłokę – Brak zachowania i przekazania dokumentów dotyczących stwierdzenia i udostępnienia środków własnych
      W sprawieC‑275/04
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 29 czerwca 2004 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez C. Giolitę i G. Wilmsa, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Królestwu Belgii, reprezentowanemu przez E. Dominkovits i M. Wimmera, działających w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      popieranemu przez
      Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, reprezentowane przez C. Jackson, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez M. Angioliniego i R. Andersona,
         barristers,

      interwenient,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, J. N. Cunha Rodrigues (sprawozdawca), K. Lenaerts, E. Juhász i M. Ilešič, sędziowie,
      rzecznik generalny: C. Stix‑Hackl,
      sekretarz: K. Sztranc‑Sławiczek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 6 kwietnia 2006 r.,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Komisja Wspólnot Europejskich w swojej skardze wnioskuje do Trybunału o stwierdzenie, że:
      –       nie zapisując w wymaganym terminie ustalonych roszczeń na rachunkach, o których mowa w art. 6 ust. 3 lit. a) rozporządzenia
         Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych
         Wspólnot (Dz.U. L 130, str. 1),

      –       nie sprawdzając, czy od dnia 1 stycznia 1995 r. nastąpiły inne opóźnienia w udostępnieniu środków własnych z powodu opóźnienia
         w zapisaniu na rachunkach w rozumieniu art. 6 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 1150/2000, niszcząc archiwa dotyczące tego
         okresu i nie przekazując informacji o tych opóźnieniach Komisji w celu umożliwienia jej obliczenia odsetek za zwłokę należnych
         zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 1150/2000 w związku z opóźnieniem w udostępnieniu środków własnych,

      Królestwo Belgii uchybiło swoim zobowiązaniom, które ciążą na nim na mocy art. 3, 6, 9, 10 i 11 rozporządzenia nr 1150/2000
         uchylającego i zastępującego od dnia 31 maja 2000 r. rozporządzenie Rady nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. wykonujące decyzję
         88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 155, str. 1), które ma identyczny przedmiot, oraz
         art. 10 WE.

       Ramy prawne
       System środków własnych Wspólnoty
      2       Artykuł 2 rozporządzenia nr 1552/89, zamieszczony w tytule I „Przepisy ogólne”, stanowi:
      „Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia roszczenie Wspólnot do środków własnych, określonych w art. 2 ust. 1 lit. a)
         i b) decyzji 88/376/EWG, Euratom, jest ustalone z chwilą powiadomienia dłużnika o wysokości należnej kwoty przez właściwe
         służby państwa członkowskiego. Powiadomienia dokonuje się z chwilą, gdy dłużnik jest znany, a należna kwota może być naliczona
         przez właściwe organy administracyjne, z uwzględnieniem wszystkich przepisów wspólnotowych wiążących w tej dziedzinie [tłumaczenie
         nieoficjalne].

      […]”.
      3       Ten przepis został zmieniony z dniem 14 lipca 1996 r. przez rozporządzenie Rady (Euratom, EWG) nr 1355/96 z dnia 8 lipca 1996 r.
         (Dz.U. L 175, str. 3), którego treść została powtórzona w art. 2 rozporządzenia nr 1150/2000. Brzmi ona następująco:

      „1. Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia tytuł [roszczenie] Wspólnot do środków własnych określonych w art. 2 ust. 1
         lit. a) i b) decyzji 94/728/WE, Euratom, jest ustalon[e], gdy zostały spełnione warunki przewidziane w regulacjach celnych
         dotyczących wpisu tytułu [roszczenia do] dochodów budżetowych w rachunkach i powiadamiania dłużnika.

      2. Datą ustalenia tytułu [roszczenia], określoną w ust. 1, jest data wpisu do księgi rachunkowej przewidzianej w regulacjach
         celnych […]”.

      4       Artykuł 3 zdanie pierwsze rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000 zawarty w tytule I stanowi:
      „Państwa członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki w celu zapewnienia, aby dokumenty […], które dotyczą ustalenia i udostępnienia
         środków własnych, były przechowywane przez okres co najmniej trzech lat kalendarzowych, licząc od końca roku, którego dokumenty
         […] dotyczą”.

      5       Na mocy art. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1552/89:
      „W przypadku gdy kontrola dokumentów odnoszących się do ustalenia, dokonana przez organy jednego państwa lub wraz z Komisją,
         wykaże, że wymagane jest ich sprostowanie, dokumenty te przechowuje się po upływie terminu przewidzianego w akapicie pierwszym
         przez okres umożliwiający dokonanie sprostowania i kontroli tego sprostowania” [tłumaczenie nieoficjalne].

      6       Artykuł 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 1150/2000 brzmi:
      „W przypadku gdy kontrola zgodnie z art. 18 i 19 niniejszego rozporządzenia lub art. 11 rozporządzenia (EWG, Euratom) nr 1553/89
         dokumentów […], określonych w akapicie pierwszym i drugim, wykaże, że wymagane jest sprostowanie, dokumenty te przechowuje
         się po upływie terminu przewidzianego w akapicie pierwszym przez wystarczający okres umożliwiający dokonanie monitorowania
         sprostowania [okres umożliwiający dokonanie sprostowania i kontroli tego sprostowania]”.

      7       Artykuł 6 ust. 1 i 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1552/89, znajdujący się w tytule II „Rachunki dotyczące środków własnych”
         [po zmianie art. 6 ust. 1 i 3 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1150/2000], stanowi:

      „1. Rachunki dotyczące środków własnych prowadzone są przez skarb każdego państwa członkowskiego lub organ wyznaczony przez
         każde państwo członkowskie i z podziałem na rodzaj środków.

      2.      a)     Z zastrzeżeniem lit. b) niniejszego ustępu tytuły [roszczenia do] dochodów budżetowych [ustalone zgodnie z art. 2] są wpisywane
         w rachunkach [potocznie zwanych »rachunkami A«] najpóźniej pierwszego dnia roboczego po 19. dniu drugiego miesiąca następującego
         po miesiącu, w którym tytuł [roszenie do] dochodów budżetowych został[o] ustalony[e].

      b)               Ustalone tytuły [roszczenia do] dochodów budżetowych nieuwzględnione w rachunkach określonych w lit. a) ze względu na to,
         że nie zostały jeszcze uzyskane ani nie przewidziano zabezpieczenia [poręczenia], wykazywane są na odrębnych rachunkach [potocznie
         zwanych »rachunkami B«] w terminie ustanowionym w lit. a). Państwa członkowskie mogą przyjąć tę procedurę, jeżeli ustalone
         tytuły [roszczenia do] dochodów budżetowych, w odniesieniu do których zabezpieczenie zostało przewidziane, są kwestionowane
         oraz mogą podlegać zmianie w wyniku rozstrzygnięcia sporu, który powstał” [tłumaczenie nieoficjalne].

      8       Artykuł 9 rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000, znajdujący się w tytule III zatytułowanym „Udostępnianie środków własnych”,
         brzmi w następująco:

      „1.      Zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 10, każde państwo członkowskie zapisuje środki własne na rachunek otwarty w imieniu
         Komisji przez jego skarb państwa lub organ wyznaczony przez państwo członkowskie.

      Taki rachunek jest prowadzony nieodpłatnie.
      2.      Zapisane kwoty są przeliczane przez Komisję i wpisywane do jej rachunków […]”.
      9       Zgodnie z art. 10 ust. 1 odpowiednio rozporządzeń nr 1522/89 i 1150/2000, zamieszczonym także w tytule III:
      „Po potrąceniu 10% tytułem kosztów poboru, zgodnie z art. 2 ust. 3 [odpowiednio decyzji 88/376 i 94/728], wpis środków własnych
         określonych w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) [tych decyzji] dokonywany jest najpóźniej w pierwszym dniu roboczym po 19. dniu drugiego
         miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony zgodnie z art. 2 niniejszego rozporządzenia.

      Jednakże w odniesieniu do tytułów [roszczeń do] dochodów budżetowych wykazanych na odrębnych rachunkach na mocy [odpowiednio
         art. 6 ust. 2 lit. b) i art. 6 ust. 3 lit. b)] wpis musi być dokonany najpóźniej w pierwszym dniu roboczym następującym po
         19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuły [kwoty odpowiadające roszczeniom do] dochodów budżetowych
         zostały uzyskane”.

      10     Na mocy art. 11 rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000, które również są umieszczone we wspomnianym tytule III:
      „Każda zwłoka w dokonaniu wpisu na rachunku określonym w art. 9 ust. 1 stanowi przyczynę zapłaty przez zainteresowane państwo
         członkowskie odsetek według stopy procentowej obowiązującej na rynku pieniężnym państwa członkowskiego w terminie wymagalności
         w odniesieniu do krótkoterminowych publicznych operacji finansujących, powiększonej o dwa punkty procentowe. Stopa ta rośnie
         o 0,25 punktu procentowego za każdy miesiąc zwłoki. Tak powiększona stopa stosowana jest do całego okresu zwłoki”.

      11     Artykuł 18 rozporządzenia nr 1552/89 [obecnie art. 18 rozporządzenia nr 1150/2000], zawarty w tytule VII „Przepisy dotyczące
         środków inspekcyjnych”, stanowi:

      „1. Państwa członkowskie prowadzą kontrole i badania dotyczące ustalenia tytułów [roszczeń] i udostępnienia środków własnych,
         określonych w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) [odpowiednio decyzji 88/376 i 94/728]. Komisja wykonuje swoje uprawnienia, jak określono
         w niniejszym artykule.

      2. Na podstawie ust. 1 państwa członkowskie:
       a)     wykonują dodatkowe środki inspekcyjne na wniosek Komisji. W swoim wniosku Komisja określa przyczyny dodatkowej inspekcji,

       b)     włączają Komisję, na jej wniosek, do środków inspekcyjnych, które wykonują.

       Państwa członkowskie podejmują wszelkie kroki wymagane do ułatwienia takich środków inspekcyjnych. W przypadku gdy Komisja
         jest włączona w te środki, państwa członkowskie przekazują do jej dyspozycji dokumenty uzupełniające, określone w art. 3.

       […]”.

       Wspólnotowe uregulowania celne
      12     Artykuł 217 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks
         celny (Dz.U. L 302, str. 1, zwany dalej „kodeksem celnym”) stanowi:

      „Każda kwota należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych wynikających z długu celnego, zwana dalej »kwotą
         należności«, obliczana jest przez organy celne, z chwilą gdy znajdą się one w posiadaniu niezbędnych informacji, oraz zostaje
         wpisana do rejestru lub zaewidencjonowana w inny równoważny sposób (zaksięgowanie).

      […]”.
      13     Artykuł 218 ust. 3 kodeksu celnego brzmi:
      „W przypadku powstania długu celnego na warunkach innych niż te określone w ust. 1 zaksięgowania odpowiedniej kwoty należności
         należy dokonać w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne miały możliwość:

      a)      obliczyć kwotę tych należności, i
      b)      określić dłużnika”.
      14     Artykuł 219 tego kodeksu brzmi następująco:
      „1.      Terminy zaksięgowania określone w art. 218 mogą zostać przedłużone:
      a)      z przyczyn związanych z organizacją administracji państw członkowskich, w szczególności gdy prowadzona jest centralna rachunkowość,
         lub

      b)      w przypadku gdy szczególne okoliczności uniemożliwiają organom celnym dotrzymanie tych terminów.
      Przedłużony termin nie może przekraczać czternastu dni.
      2.      Terminy określone w ust. 1 nie mają zastosowania w przypadku zaistnienia nieprzewidzianych okoliczności lub działania siły
         wyższej”.

      15     Artykuł 220 ust. 1 kodeksu celnego stanowi:
      „Jeżeli kwota należności wynikających z długu celnego nie została zaksięgowana zgodnie z art. 218 i 219 lub została zaksięgowana
         kwota niższa od prawnie należnej, to zaksięgowania kwoty należności do pokrycia lub pozostającej do pokrycia należy dokonać
         w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość obliczyć kwotę
         prawnie należną, jak również określić dłużnika (zaksięgowanie retrospektywne). Termin ten może zostać przedłużony zgodnie
         z art. 219”.

      16     Artykuł 221 ust. 1 kodeksu stanowi:
      „Niezwłocznie po dokonaniu zaksięgowania dłużnik zostaje powiadomiony o kwocie należności zgodnie z odpowiednią procedurą”.
      17     Artykuł 243 tego kodeksu brzmi:
      „1.      Każda osoba ma prawo odwołać się od decyzji organów celnych w zakresie stosowania przepisów prawa celnego, która dotyczy bezpośrednio
         i indywidualnie tej osoby.

      Odwołanie może złożyć również osoba, która wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji organów celnych dotyczącej stosowania przepisów
         prawa celnego, ale której wniosek nie został rozpatrzony w terminie określonym w art. 6 ust. 2.

      Odwołanie musi zostać złożone w państwie członkowskim, w którym decyzja została wydana lub w którym wystąpiono z wnioskiem
         o jej wydanie.

      2.      Odwołać można się:
      a)      w pierwszej instancji – do organów celnych wyznaczonych przez państwa członkowskie,
      b)      w drugiej instancji – do niezależnej instytucji, którą może być organ wymiaru sprawiedliwości lub wyspecjalizowany organ równorzędny,
         zgodnie z przepisami obowiązującymi w państwach członkowskich”.

      18     Artykuł 245 kodeksu celnego stanowi:
      „Przepisy dotyczące stosowania postępowania odwoławczego określają państwa członkowskie”.
      19     Artykuł 246 kodeksu celnego stanowi:
      „Przepisów niniejszego tytułu nie stosuje się do odwołań składanych w celu cofnięcia lub zmiany decyzji podjętej przez organy
         celne na podstawie prawa karnego”.

      20     Artykuł 378 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania
         rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 253, str. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem
         wykonawczym”) brzmi:

      „1.      Bez uszczerbku dla art. 215 kodeksu [celnego], jeżeli przesyłka nie została przedstawiona w urzędzie przeznaczenia i nie może
         zostać ustalone miejsce naruszenia lub nieprawidłowości, uważa się, że takie naruszenie lub nieprawidłowość miały miejsce:

      –       w państwie członkowskim, do którego należy urząd wyjścia,
      lub
      –       w państwie członkowskim, do którego należy urząd tranzytowy w miejscu wprowadzenia do Wspólnoty, w którym zostało oddane świadectwo
         przekroczenia granicy,

      chyba że w terminie ustanowionym w art. 379 ust. 2 […] zgodnie z wymogami organów celnych dostarczony jest dowód na zgodność
         procedury tranzytowej z przepisami lub zostanie ustalone miejsce, w którym naruszenie lub nieprawidłowość faktycznie miały
         miejsce.

      2.      Jeżeli taki dowód nie został dostarczony, a uważa się, że wspomniane naruszenie lub nieprawidłowość miały miejsce w państwie
         członkowskim wyjścia lub państwie członkowskim wprowadzenia, jak określono w akapicie pierwszym tiret drugie, cła i inne opłaty
         odnoszące się do danych towarów pobierane są przez to państwo członkowskie, zgodnie z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi”.

      21     Artykuł 379 rozporządzenia wykonawczego stanowi:
      „1.      Jeżeli przesyłka nie została przedstawiona w urzędzie przeznaczenia i miejsce naruszenia lub nieprawidłowości nie może zostać
         ustalone, urząd wyjścia powiadamia o tym głównego zobowiązanego tak szybko, jak to możliwe, i w każdym przypadku najpóźniej
         przed upływem jedenastego miesiąca od daty zarejestrowania zgłoszenia do tranzytu wspólnotowego.

      2.      W powiadomieniu określonym w ust. 1 wpisuje się w szczególności termin, w jakim dowód prawidłowej realizacji procedury, lub
         miejsce, w którym naruszenie lub nieprawidłowość faktycznie nastąpiły, muszą zostać przekazane do urzędu wyjścia zgodnie z wymogami
         organów celnych. Termin ten wynosi trzy miesiące, licząc od dnia powiadomienia określonego w ust. 1. Jeżeli z upływem tego
         terminu dowód nie zostanie dostarczony, właściwe państwo członkowskie podejmuje kroki w celu odzyskania ceł i innych opłat.
         W przypadku gdy to państwo członkowskie nie jest państwem urzędu wyjścia, urząd ten niezwłocznie informuje o tym wspomniane
         państwo członkowskie”.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      22     W związku z kontrolą tradycyjnych środków własnych, która została przeprowadzona w okresie 1–5 grudnia 1997 r., urzędnicy
         Komisji wykazali w szczególności w biurze celnym w Antwerpii, że w trzech sprawach dotyczących niezwolnienia zgłoszenia do
         wspólnotowego tranzytu zewnętrznego (zgłoszenia T1 odpowiednio z dnia 10 czerwca 1996 r., z dnia 20 grudnia 1995 r. i 17 stycznia
         1996 r.) przymusowe ściągnięcie odpowiednich środków własnych dotyczyło kwot, które zdaniem Komisji były zabezpieczone i nie
         zostały zakwestionowane, a zostały wpisane na rachunkach B w chwili ich ustalenia i na rachunkach A jedynie w chwili ich faktycznego
         ściągnięcia. Sporne kwoty należności celnych wynosiły odpowiednio 1800 BEF (44,62 EUR), 8292 BEF (205,55 EUR) i 4509 BEF (111,78 EUR).

      23     Pismem z dnia 28 kwietnia 1998 r. Komisja przekazała władzom belgijskim raport nr 97‑0‑1 z kontroli dokonanej w miesiącu grudniu
         1997 r. i wezwała władze belgijskie do podjęcia koniecznych kroków w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnotowych
         w zakresie wpisów księgowych i do wpisania z urzędu na rachunkach A ustalonych, zabezpieczonych i niezakwestionowanych roszczeń,
         albowiem niezwolnienie zostało stwierdzone w wymaganym terminie. Komisja zażądała także od tych władz sprawdzenia, czy od
         dnia 1 stycznia 1995 r. doszło do innych opóźnień w udostępnieniu środków własnych wskutek opóźnienia w zapisaniu na rachunki A.
         Wreszcie Komisja zwróciła uwagę tych władz na przepisy art. 11 rozporządzenia nr 1552/89 dotyczące zapłaty odsetek za zwłokę.

      24     W odpowiedzi z dnia 8 października 1998 r. władze belgijskie stwierdziły, że zastosują się do przepisów wspólnotowych i że
         z tego powodu kontrola belgijskich urzędów celnych od dnia 1 stycznia 1995 r. jest bezprzedmiotowa.

      25     W swoim piśmie z dnia 2 lutego 2000 r. Komisja podkreśliła, że do państw członkowskich należy skuteczne ściągnięcie środków
         własnych, a w szczególności kwot objętych zabezpieczeniem złożonym w ramach procedury tranzytu zewnętrznego (zgłoszenie T1,
         karnet TIR, karnet ATA etc.). Z tego względu takie kwoty mogą być wpisane na rachunkach B jedynie pod warunkiem, że zostaną
         prawidłowo zakwestionowane, co oznacza w szczególności, że muszą zostać zachowane terminy wyznaczone w tym względzie i musi
         zostać wniesione odwołania na piśmie. W konsekwencji Komisja powtórzyła swoje żądanie, by Belgia dostosowała swoją praktykę
         w tej dziedzinie do prawa wspólnotowego.

      26     Pismem z dnia 31 maja 2000 r. wspomniane władze ponownie stwierdziły, że ich stanowisko w odniesieniu do zgłoszeń T1 i karnetów
         TIR, które nie zostały zwolnione, było zgodne z prawem wspólnotowym.

      27     Komisja ponownie odrzuciła tę argumentację i w dniu 13 listopada 2001 r. wezwała Królestwo Belgii do usunięcia uchybień w piśmie,
         w którym powtórzyła swoje zarzuty i odrzuciła argumenty wysunięte przez władze tego państwa członkowskiego, ponownie wzywając
         je do przekazania wykazu wszystkich zgłoszeń do wspólnotowego tranzytu zewnętrznego, które nie zostały zwolnione od dnia 1 stycznia
         1995 r. wraz z dokładnym przebiegiem zapisów w księgowości. Przypomniała ona także tym władzom o obowiązku zapłaty odsetek
         za zwłokę, zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 1552/89.

      28     Ponieważ Królestwo Belgii obstawało przy swoim stanowisku przedstawionym w odpowiedzi z dnia 12 marca 2002 r., Komisja skierowała
         do tego państwa członkowskiego w dniu 28 października 2002 r. uzasadnioną opinię, w której wezwała je do podjęcia niezbędnych
         środków w celu dostosowania się do zobowiązań wynikających z tej dyrektywy w terminie dwóch miesięcy od otrzymania opinii.

      29     W dniu 19 grudnia 2002 r. władze belgijskie zwróciły się do Komisji o przedłużenie do dnia 28 stycznia 2003 r. terminu wyznaczonego
         na udzielenie odpowiedzi na uzasadnioną opinię. Pismem z dnia 30 stycznia 2003 r. zwróciły one uwagę, że przed Trybunałem
         toczy się postępowanie w podobnej sprawie dotyczącej Republiki Federalnej Niemiec (sprawa C‑105/02), więc należy zaczekać
         na wydanie orzeczenia w tej sprawie przed rozstrzygnięciem niniejszego przypadku.

      30     W tych okolicznościach Komisja podjęła decyzję o wniesieniu niniejszej skargi.
      31     Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 30 listopada 2004 r. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
         zostało dopuszczone do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze interwenienta popierającego wnioski Królestwa Belgii.

       W przedmiocie skargi
       W przedmiocie dopuszczalności skargi
      32     Rząd belgijski jest zdania, że w chwili powstania roszczeń do środków własnych Wspólnot będących przedmiotem sporu w niniejszym
         postępowaniu obowiązywało rozporządzenie nr 1552/89.

      33     Komisja twierdzi, że przesłanki powstania roszczenia Wspólnot z tytułu długu celnego pozostały takie same przed unormowaniem
         i po unormowaniu dokonanym w rozporządzeniu nr 1150/2000.

      34     W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału, zaistnienie uchybienia w ramach postępowania prowadzonego
         na podstawie art. 226 WE powinno być oceniane przy uwzględnieniu prawodawstwa wspólnotowego obowiązującego w chwili upływu
         terminu nałożonego przez Komisję na dane państwo członkowskie w celu zastosowania się do uzasadnionej opinii (zob. w szczególności
         wyrok z dnia 10 września 1996 r. w sprawieC‑61/94 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑3989, pkt 42 i wyrok z dnia 9 listopada 1999 r. w sprawieC‑365/97 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑7773, pkt 32).

      35     O ile wnioski zawarte w skardze nie mogą co do zasady zostać rozszerzone ponad uchybienia zarzucane w sentencji uzasadnionej
         opinii i w wezwaniu do usunięcia uchybienia, to niemniej jednak dopuszczalna jest skarga Komisji o stwierdzenie uchybienia
         zobowiązaniom, które wynikają z pierwotnej wersji aktu prawa wspólnotowego, następnie zmienionego lub uchylonego, i które
         zostały utrzymane w nowych przepisach. Jednakże przedmiot sporu nie może zostać rozszerzony o zobowiązania wynikające z nowych
         przepisów, które nie mają odpowiedników w pierwotnej wersji danego aktu prawa, co stanowiłoby istotne naruszenie prawidłowości
         postępowania o stwierdzenie uchybienia (zob. podobnie wyrok z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie C‑363/00 Komisja przeciwko
         Włochom, Rec. str. I‑5767 pkt 22).

      36     Jest bezsporne, że zobowiązania wynikające z art. 3, 6 ust. 1 i 3 lit. a) i b), art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 oraz art. 11
         rozporządzenia nr 1150/2000 miały już zastosowanie na mocy art. 3 i art. 6 ust. 1 i 2 lit. a) i b), art. 9 ust. 1, art. 10
         ust. 1 i art. 11 rozporządzenia nr 1552/89 (zob. w odniesieniu do art. 9 ust. 1 i art. 11 wyrok z dnia 12 czerwca 2003 r.
         w sprawie Komisja przeciwko Włochom, przywołany powyżej, pkt 23).

      37     Jeśli chodzi o art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89, Trybunał orzekł, że roszczenie Wspólnot do środków własnych jest ustalone
         „z chwilą” powiadomienia dłużnika o należnej kwocie przez właściwe organy, którego to powiadomienia należy dokonać z chwilą,
         gdy znany jest dłużnik i gdy kwota należności może być obliczona przez właściwe organy administracyjne, z uwzględnieniem obowiązujących
         przepisów wspólnotowych w tej dziedzinie (zob. w szczególności wyrok z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑460/01 Komisja
         przeciwko Niderlandom, Rec. str. I‑2613, pkt 85). Podobnie Trybunał orzekł, że art. 2 rozporządzenia nr 1552/89 zmienionego
         przez rozporządzenie nr 1355/96, którego treść została powtórzona w art. 2 rozporządzenia nr 1150/2000, należy rozumieć w ten
         sposób, że państwa członkowskie są zobowiązane do stwierdzenia roszczenia Wspólnot do środków własnych w chwili, w której
         organy celne mogą obliczyć kwotę należności wynikającej z długu celnego i ustalić dłużnika (wyrok z dnia 15 listopada 2005 r.
         w sprawieC‑392/02 Komisja przeciwko Danii, Rec. str. I‑9811, pkt 61).

      38     W tych warunkach, tak jak również twierdzi rząd belgijski, zobowiązania wynikające z art. 2 rozporządzenia nr 1150/2000 w odniesieniu
         do ustalenia roszczenia Wspólnot do środków własnych były już ustanowione na mocy art. 2 rozporządzenia nr 1552/89.

      39     W konsekwencji skarga Komisji dotycząca stwierdzenia uchybienia przez Królestwo Belgii zobowiązań, które ciążą na nim na mocy
         art. 3, 6, 9, 10 i 11 rozporządzenia nr 1150/2000, jest dopuszczalna.

       Co do istoty sprawy
       W przedmiocie zarzutu pierwszego opartego na zwłoce w dokonaniu wpisu na rachunkach A
      –       Argumentacja stron
      40     Komisja podnosi, że zgodnie z art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1150/2000 ustalone roszczenia do dochodów budżetowych,
         które nie zostały jeszcze uzyskane ani nie są zabezpieczone, mogą być wykazane na rachunkach B. Podobnie jest w przypadku
         ustalonych roszczeń, które nie zostały jeszcze uzyskane, ale są zabezpieczone i zostały zakwestionowane pisemnie w przewidzianym
         terminie. Natomiast ustalone, zabezpieczone, ale niezakwestionowane kwoty muszą zostać wpisane w wyznaczonym terminie na rachunkach A,
         nawet jeśli jeszcze nie zostały faktyczne ściągnięte.

      41     Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (wyrok z dnia 16 maja 1991 r. w sprawie C‑96/89 Komisja przeciwko Niderlandom,
         Rec. str. I‑2461, pkt 38) zobowiązanie do wpisania kwot na rachunkach A nie wiąże się ze ściągnięciem należności przez państwo
         członkowskie. Wbrew twierdzeniom rządu Zjednoczonego Królestwa takie zobowiązanie istnieje w momencie ustalenia roszczenia,
         które jest zabezpieczone i nie zostało zakwestionowane, nawet jeśli sporne środki finansowe nie zostały ściągnięte.

      42     Aby uniknąć pozbawienia pełnej skuteczności bezwzględnego terminu wyznaczonego do zaksięgowania i udostępnienia środków własnych,
         przewidzianego w art. 6 ust. 3 lit. a) i art. 10 rozporządzenia nr 1150/2000, państwa członkowskie są zobowiązane do przestrzegania
         tego terminu w celu zaksięgowania i udostępnienia spornych kwot mimo istnienia przepisu krajowego, zgodnie z którym dłużnik
         może zakwestionować dług celny po upływie tego terminu. To zobowiązanie nie stoi na przeszkodzie zaskarżeniu przez dłużnika
         po upływie terminu, które może zakończyć się anulowaniem lub poprawkami w odniesieniu do długu (art. 2 ust. 4 i 8 rozporządzenia
         nr 1150/2000).

      43     Zdaniem Komisji pojęcie „zakwestionowanie” odnosi się w pierwszej kolejności do postępowania odwoławczego przewidzianego w art. 243
         i 245 kodeksu celnego, a dopiero potem do ustawodawstwa krajowego, które musi być zgodne z prawem wspólnotowym. Chociaż kodeks
         celny nie zawiera wyczerpującego unormowania odwołania w dziedzinie celnej, zakwestionowanie roszczeń musi w każdym razie
         „zostać złożone”, co oznacza, wbrew twierdzeniom rządu Zjednoczonego Królestwa, wyraźne i widoczne działanie dłużnika przeciwko
         ustaleniu długu, to jest zakwestionowanie go na piśmie. Sam brak zapłaty nie jest wystarczający. W ten sposób są zagwarantowane
         paralelizm form, ponieważ ustalenie długu następuje również na piśmie, oraz możliwość przedstawienia dowodu na brak zgody
         na ustalenie długu, a także wymóg szybkiego i jednolitego udostępnienia środków własnych (zob. w szczególności wyrok z dnia
         14 listopada 2002 r. w sprawie C‑112/01 SPKR, Rec. str. I‑10655, pkt 34 i następne).

      44     W opinii Komisji odmowa przejęcia przez instytucję poręczającą długu celnego dłużnika nie oznacza w zasadzie, że kwestionuje
         on zasadność długu głównego, ale raczej, że kwestionuje on zobowiązanie do zapłaty takiego długu, gdy już zostało wszczęte
         przymusowe postępowanie mające na celu ściągnięcie tego długu. Nawet jeśli zakwestionowanie przez poręczyciela jest uważane
         za zakwestionowanie w rozumieniu art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1150/2000, nie ma ono w każdym razie wpływu na zobowiązanie
         do wpisu na rachunkach, które jest przewidziane przez ten przepis, ponieważ władze belgijskie same przyznały, że instytucja
         zabezpieczająca zakwestionowała dług w niniejszym przypadku po upływie bezwzględnego terminu wpisu na rachunkach środków własnych.

      45     Uważa ona, że do tego dochodzi fakt, że Królestwo Belgii nie podniosło ani nie dowiodło, że sporne roszczenia zostały zakwestionowane
         przez poręczyciela.

      46     Komisja twierdzi, że władze belgijskie nie mogą również podnosić, iż z uwagi na ogólny charakter zabezpieczenia nie mogły
         wiedzieć, czy obejmuje ono również zgłoszenie T1, ponieważ art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1150/2000 nie czyni rozróżnienia
         pod względem rodzaju zabezpieczenia. Odpowiedzialność poręczyciela ma ponadto charakter akcesoryjny. Państwa członkowskie
         mają prawo określać, jaki rodzaj zabezpieczenia długu celnego wymagają, pod warunkiem że jest ono skuteczne i wystarczające.
         Gdy zabezpieczenie nie spełnia tych wymogów, państwa członkowskie ponoszą tego konsekwencje. Odmienna wykładnia, którą podziela
         rząd Zjednoczonego Królestwa, nie znajduje żadnej podstawy w treści art. 6 rozporządzenia nr 1150/2000.

      47     Zdaniem Komisji z art. 195 kodeksu celnego wynika jasno, że organy celne mogą odrzucić zaproponowaną formę zabezpieczenia,
         jeżeli uważają, że nie gwarantuje ona w sposób pewny uiszczenia długu celnego w terminie. W przypadku zabezpieczenia generalnego
         art. 192 ust. 1 akapit ostatni kodeksu celnego przewiduje, że wysokość takiego zabezpieczenia zostaje wyznaczona na poziomie
         pozwalającym na pokrycie w każdej chwili kwoty tych długów celnych. Te przepisy pokazują jasno, że niedostosowanie poręczenia
         do długu celnego nie ma wpływu na istnienie zobowiązania do zabezpieczenia kwot tego długu. Twierdzenie władz belgijskich,
         jakoby wpis kwoty na rachunkach nie mógł nigdy przekraczać wartości zabezpieczenia, nie znajduje oparcia w rozporządzeniu
         nr 1150/2000 i nie może zostać zaakceptowane.

      48     Rząd belgijski podkreśla, że w przypadku niezwolnienia zgłoszenia T1 lub zwolnienia w wyniku oszustwa art. 2 rozporządzenia
         nr 1552/89 przewiduje cztery przesłanki ustalenia roszczenia Wspólnot do kwoty długu celnego, a mianowicie organy celne muszą
         stwierdzić, że nie doszło do zwolnienia, mogły one obliczyć należną kwotę, określić dłużnika i poinformować go o długu celnym.

      49     Ten rząd przypomina także, że jeśli nie doszło do zwolnienia zgłoszenia i jeśli główny zobowiązany nie przedstawia dowodu
         prawidłowej realizacji tranzytu lub dowodu co do miejsca, w którym naruszenie lub nieprawidłowość faktycznie nastąpiły, w ciągu
         trzech miesięcy od powiadomienia o niezwolnieniu, które musi nastąpić najpóźniej przed upływem jedenastego miesiąca od daty
         zarejestrowania zgłoszenia, państwo członkowskie wyjścia przystępuje do ściągnięcia roszczeń należnych na podstawie art. 378
         i 379 rozporządzenia wykonawczego.

      50     Rząd belgijski utrzymuje, że po ustaleniu roszczeń muszą one zostać wykazane na rachunkach dotyczących środków własnych (chodzi
         tu o to samo zaksięgowanie, o którym mowa w art. 217 i 220 kodeksu celnego) prowadzonych przez każde państwo członkowskie
         na mocy art. 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1552/89. Jeśli nieściągnięta jeszcze kwota jest zabezpieczona, wykazuje się ją
         na rachunkach A, jednak nie może ona przekroczyć wartości zabezpieczenia. Jeśli ustalone i zabezpieczone roszczenia zostały
         zakwestionowane, a ich wysokość może ulec zmianie w wyniku rozstrzygnięcia powstałego sporu, zabezpieczoną kwotę wpisuje się
         na rachunkach B.

      51     Rząd belgijski twierdzi, że po dokonaniu ustalenia środki własne muszą także zostać udostępnione Komisji (art. 10 rozporządzenia
         nr 1552/89), chyba że kwoty te nie zostały zgromadzone z powodu siły wyższej lub okaże się, że ich uzyskanie jest całkowicie
         niemożliwe z przyczyn, których nie można przypisać państwu członkowskiemu. Każde inne opóźnienie skutkuje obowiązkiem zapłaty
         odsetek za zwłokę (art. 11 tego rozporządzenia).

      52     Zdaniem rządu belgijskiego z przepisów art. 11 i 17 rozporządzenia nr 1552/89 wynika, że rachunki B zostały utworzone w celu
         umożliwienia państwom członkowskim udostępnienia ściągniętych kwot i ich celem jest uniknięcie w ten sposób sytuacji, w której
         kwotami, które nie mogłyby zostać ściągnięte w terminie przewidzianym w art. 6 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1552/89, obciążone
         byłoby państwo członkowskie.

      53     Rząd belgijski podnosi, że zakwestionowanie roszczeń, o którym mowa w art. 6 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1552/89, zakłada,
         że ustalone roszczenia zostały podane do wiadomości dłużnika (czyli po podaniu ich do wiadomości, to jest po ich zaksięgowaniu).
         W konsekwencji w przypadku zakwestionowania jeszcze nieściągniętych roszczeń państwa członkowskie muszą mięć zawsze możliwość
         wpisania kwoty roszczeń na rachunkach B, ponieważ nie mogą wiedzieć w tym momencie, czy zostaną one później zakwestionowane
         przez dłużnika.

      54     Rząd belgijski uważa, że rozporządzenie nr 1552/89 nie ustala żadnego związku pomiędzy postępowaniem odwoławczym, przewidzianym
         w art. 243 i 245 kodeksu celnego, a pojęciem zakwestionowania, które zawarte jest w art. 6 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia,
         oraz nie reguluje, w jakiej formie może dojść do takiego zakwestionowania. Poza tym prawo wspólnotowe nie zawiera żadnego
         przepisu dotyczącego sposobu i terminu, przed którego upływem dług może zostać zakwestionowany. Z tego względu należy odnieść
         się w tym zakresie do ustawodawstwa krajowego lub praktyki administracyjnej obowiązującej w państwie członkowskim.

      55     Rząd belgijski utrzymuje, że w 1997 r., w którym według Komisji powinno było dojść do formalnego zakwestionowania, żadne postępowanie
         administracyjne w sprawie odwołania dłużnika nie zostało wszczęte w Belgii, a niezwolnienie dokumentów dotyczących wspólnotowego
         tranzytu zewnętrznego lub zwolnienie ich wskutek oszustwa zostało ponadto ukarane na podstawie przepisów karnych. Zdaniem
         rządu belgijskiego nie przeszkodziło to dłużnikowi w zakwestionowaniu spornego roszczenia w sposób nieformalny (bez dochowania
         jakiegokolwiek wymogu dotyczącego formy lub terminu). W związku z tym okoliczność, w której główny zobowiązany nie spełnia
         żądań zapłaty, jest interpretowana przez administrację w oparciu o domniemania i długie doświadczenie w zakresie nieprawidłowości
         procedury tranzytu wspólnotowego jako zakwestionowanie roszczeń.

      56     Ten rząd podnosi ponadto, że w większości przypadków ogólne zabezpieczenie ustanawia się w celu zabezpieczenia wielu zgłoszeń.
         Jeśli urząd celny wyjścia może przy potwierdzaniu zgłoszenia T1 kontrolować istnienie i ważność zabezpieczenia dzięki certyfikatowi
         i wspomnianemu zgłoszeniu, nie jest upoważniony do sprawdzenia, czy zabezpieczenie generalne służyło już zabezpieczeniu innych
         zgłoszeń T1, czy też zabezpieczenie generalne nie zostało już całkowicie wyczerpane lub czy dokument nie został sfałszowany.
         Dlatego po upływie terminu określonego w art. 379 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego nie może mieć on pewności co do skuteczności
         takiego zabezpieczenia, co uzasadnia zaksięgowanie spornych kwot na rachunkach B. Do tego dochodzi fakt, że poręczyciel ma
         także prawo zaskarżyć decyzję organów celnych, ponieważ ma ona dla niego niekorzystne skutki. W konsekwencji Komisja nie wykazała,
         że Królestwo Belgii narusza przepisy wspólnotowe w niniejszych przypadkach, będących przedmiotem tego postępowania.

      57     Zjednoczone Królestwo podnosi zasadniczo, że gdy roszczenie jest w całości zabezpieczone pojedynczym zabezpieczeniem (przewidzianym
         w art. 373 rozporządzenia wykonawczego), czyli w przypadku, w którym państwo członkowskie może upewnić się, że jest ono skuteczne
         i wystarczające, oraz może określić rodzaj wymaganego przez nie zabezpieczenia, jest ono zobowiązane wpisać tę kwotę na rachunkach A
         przed upływem odpowiedniego terminu [zgodnie z art. 6 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 1150/2000], chyba że główny zobowiązany,
         poręczyciel lub inna osoba zakwestionowała dług na podstawie prawa krajowego przed upływem wspomnianego terminu, co może mieć
         wpływ na wysokość kwoty spornych roszczeń. Jeśli roszczenie nie jest zabezpieczone w całości lub w części, a organy celne
         prawidłowo wykonały uprawnienie do przyznania zwolnienia lub obniżenia wysokości zabezpieczenia na mocy art. 361 rozporządzenia
         wykonawczego, i to zgodnie z prawem wspólnotowym, w myśl ustawodawstwa należy uznać, że dług nie jest zabezpieczony i musi
         zostać wpisany na rachunkach B. Ewentualnie jeśli roszczenie jest jedynie częściowo zabezpieczone, to państwo członkowskie
         musi mieć możliwość wpisania na rachunkach A jedynie tej części, która jest rzeczywiście zabezpieczona. Także jeśli ewentualnie
         roszczenie jest objęte zabezpieczeniem generalnym, należy jednak uznać, że nie jest zabezpieczone aż do chwili, w której organy
         celne stwierdzą, że roszczenie jest faktycznie, skutecznie i wystarczająco zabezpieczone

      –       Ocena Trybunału
      58     Należy wskazać, że w niniejszym przypadku nie jest kwestionowane ani istnienie długu celnego, ani kwoty spornych roszczeń,
         to jest odpowiednio 44,62 EUR, 205,55 EUR i 111,78 EUR. Natomiast rząd belgijski nie zgadza się z zarzutem Komisji dotyczącym
         opóźnienia w zapisaniu przez nie spornych kwot na rachunkach A, to jest dopiero po ich faktycznym ściągnięciu pod koniec 1997 r.

      59     Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1150/2000 stanowi, że rachunki dotyczące środków własnych są prowadzone przez skarb każdego
         państwa członkowskiego lub organ wyznaczony przez te państwa. Na podstawie art. 6 ust. 3 lit. a) i b) roszczenia „ustalone
         zgodnie z art. 2” tego rozporządzenia są wpisywane na rachunkach A albo – gdy pewne przesłanki zostaną spełnione – na rachunkach B
         najpóźniej pierwszego dnia roboczego po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym roszenie zostało ustalone.

      60     Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1150/2000 roszczenie Wspólnot jest ustalone, „gdy” zostały spełnione warunki
         przewidziane w regulacjach celnych dotyczących „wpisu” dochodów budżetowych na rachunkach i „powiadamiania” dłużnika. Datą
         ustalenia roszczenia, określoną w ust. 1, jest data wpisu do księgi rachunkowej przewidzianej w regulacjach celnych

      61     Jeśli chodzi o „wpis” i „powiadomienie” dłużnika o kwocie roszczenia, art. 2 rozporządzenia nr 1150/2000 odsyła do przepisów
         celnych, czyli w tej sytuacji do kodeksu celnego i rozporządzenia wykonawczego.

      62     Jak orzekł Trybunał w pkt 59 powołanego powyżej wyroku w sprawie Komisja przeciwko Danii, z art. 217, 218 i 221 kodeksu celnego
         wynika, że wspomniane przesłanki są spełnione, jeżeli organy celne znajdą się w posiadaniu niezbędnych informacji i mogą w związku
         z tym obliczyć kwotę należności wynikającą z długu celnego oraz określić dłużnika (zob. podobnie wyrok z dnia 14 kwietnia
         2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, przywołany powyżej, pkt 71 oraz wyrok w sprawie C‑104/02 Komisja przeciwko
         Niemcom, Rec. str. I‑2689, pkt 80). Państwa członkowskie nie mogą zaniechać stwierdzania wierzytelności, nawet jeśli je kwestionują.
         W przeciwnym razie należałoby przyjąć, że równowaga finansowa Wspólnot może zostać zachwiana wskutek zachowania jednego z państw
         członkowskich (wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii, przywołany powyżej, pkt 60).

      63     W rezultacie państwa członkowskie są zobowiązane do stwierdzenia roszczeń Wspólnot do środków własnych z chwilą, w której
         organy celne mogą obliczyć kwotę należności wynikającej z długu celnego i ustalić dłużnika (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko
         Danii, pkt 61) i w związku z tym uwzględnić kwoty tych roszczeń w rachunkach, zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 1150/2000.

      64     W niniejszym przypadku nie zarzuca się organom belgijskim opóźnienia w ustaleniu roszczenia do spornych środków własnych ani
         braku zaksięgowania ustalonych roszczeń natychmiast po dokonaniu tego ustalenia, ale zarzuca się im wykazanie spornych kwot,
         ustalonych i podanych do wiadomości głównemu dłużnikowi przy zachowaniu przepisów kodeksu celnego i rozporządzenia wykonawczego,
         na rachunkach B zamiast zaksięgowania na rachunkach A  w terminie przewidzianym w art. 6 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 1150/2000.

      65     W odniesieniu do księgowania środków własnych art. 6 ust. 3 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1150/2000 stanowi, że państwa członkowskie
         wpisują na rachunek A roszczenia do dochodów budżetowych ustalone zgodnie z art. 2 tego samego rozporządzenia najpóźniej pierwszego
         dnia roboczego po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym roszczenie do dochodów budżetowych zostało
         ustalone, z zastrzeżeniem możliwości wpisu w tym samym terminie na rachunek B ustalonych roszczeń do dochodów budżetowych,
         które „nie zostały jeszcze uzyskane” i dla których „nie przewidziano zabezpieczenia”, jak też ustalonych roszczeń do dochodów
         budżetowych, w odniesieniu do których „zabezpieczenie zostało przewidziane, [które] są kwestionowane oraz mogą podlegać zmianie
         w wyniku rozstrzygnięcia sporu, który powstał”.

      66     W celu udostępnienia środków własnych art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1150/2000 stanowi, że zgodnie z procedurą ustanowioną
         w art. 10 tego rozporządzenia każde państwo członkowskie zapisuje środki własne na rachunek otwarty w imieniu Komisji przez
         jego skarb państwa lub organ wyznaczony przez państwo członkowskie. Zgodnie ust. 1 tego przepisu po potrąceniu kosztów poboru
         wpis środków własnych jest dokonywany najpóźniej w pierwszym dniu roboczym po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po
         miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony zgodnie z art. 2 tego rozporządzenia, z wyjątkiem roszczeń wykazanych
         na rachunkach B na podstawie art. 6 ust. 3 lit. b) tego rozporządzenia, które muszą być wpisane najpóźniej w pierwszym dniu
         roboczym następującym po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym kwoty odpowiadające roszczeniom do
         dochodów budżetowych „zostały uzyskane”.

      67     Rząd belgijski podnosi z jednej strony, że roszczenia, których dotyczy niniejsze postępowanie, zostały zakwestionowane w rozumieniu
         art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1150/2000, w związku z czym sporne kwoty mogły zostać prawidłowo wykazane na rachunkach B
         aż do chwili ich skutecznego ściągnięcia. Do zakwestionowania w rozumieniu tego przepisu dochodzi wskutek odmowy zapłaty i pomimo
         braku formalnego zaskarżenia. Może tego dokonać zarówno poręczyciel, jak i główny dłużnik.

      68     W związku z tym należy wskazać, że sam brak zapłaty spornych kwot nie może być równoważny zakwestionowaniu roszczeń w rozumieniu
         art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1150/2000. Artykuł 243 ust. 1 akapit trzeci kodeksu celnego wyraźnie stanowi, że odwołanie,
         które przysługuje każdej osobie od decyzji wydanych przez organy celne, dotyczących stosowania przepisów prawa celnego i które
         dotyczą bezpośrednio i indywidualnie tej osoby, musi zostać „złożone” w państwie członkowskim, w którym decyzja została wydana
         lub w którym wystąpiono z wnioskiem o jej wydanie. Ustęp 2 tego samego przepisu stanowi, że można się odwołać do „organów
         celnych”, a następnie do „niezależnej instytucji”. Wymóg dotyczący formalnego odwołania, sformułowany we wspomnianym art. 243,
         jest konieczny ze względu na pewność prawa oraz zapewnia staranne i jednolite stosowanie przepisów w sprawach celnych w celu
         szybkiego udostępnienia środków własnych Wspólnot (zob. w szczególności wyrok z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie Komisja
         przeciwko Niderlandom, przywołany powyżej, pkt 60).

      69     W tych warunkach i z uwagi na niezakwestionowanie spornych roszczeń przez głównego dłużnika w terminie przewidzianym w art. 6
         ust. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1150/2000 należy wyprowadzić wniosek, że rząd belgijski nie dowodzi, że zachowanie głównego
         dłużnika mogło uzasadniać wpis tych roszczeń na rachunkach B.

      70     Jeśli chodzi o argument, że poręczyciel może również zakwestionować roszczenia w rozumieniu art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzenia
         nr 1150/2000, należy podkreślić, że w tej sytuacji nie zostało wykazane ani nawet podniesione przez ten rząd, że sporne roszczenia
         zostały zakwestionowane przez poręczyciela przed upływem terminu przewidzianego w tym przepisie, ani że sporne roszczenia
         mogą podlegać zmianie w wyniku rozstrzygnięcia powstałego sporu.

      71     Rząd belgijski utrzymuje z drugiej strony, że sporne roszczenia, które nie zostały ściągnięte, mogły słusznie być wpisane
         na rachunkach B, ponieważ nie zostały skutecznie objęte zabezpieczeniem w rozumieniu art. 6 ust. 3 lit. b) przed upływem terminu
         przewidzianego do zaksięgowania spornych roszczeń.

      72     W tym względzie wystarczy stwierdzić, że ten rząd przyznając, że sporne roszczenia zostały objęte zabezpieczeniem, nie wykazuje
         w każdym razie, że to zabezpieczenie było niewystarczające do zapewnienia zapłaty tych kwot przed upływem wspomnianego terminu.

      73     Błędne wykazanie tytułów na rachunku B spowodowało opóźnienie w zapisaniu odnośnych środków własnych na rachunku Komisji,
         co zgodnie z art. 9 i 10 rozporządzenia nr 1150/2000 powinno nastąpić w tym samym terminie co termin przewidziany do uwzględnienia
         tych roszczeń na rachunku A na podstawie art. 6 ust. 3 lit. a) tego rozporządzenia.

      74     Na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 1150/2000 wszelkie opóźnienie w zapisaniu środków na rachunek, o którym mowa w art. 9
         ust. 1 tego samego rozporządzenia, prowadzi do zapłaty przez dane państwo członkowskie odsetek za zwłokę, naliczanych za cały
         okres zwłoki. Odsetki za zwłokę są wymagalne bez względu na przyczynę opóźnienia, z którym te środki zostały wpłacone na rachunek
         Komisji (zob. w szczególności ww. wyrok z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 91).

      75     W konsekwencji stwierdzone opóźnienia w zapisaniu środków własnych na rachunek Komisji, zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 1150/2000,
         skutkują powstaniem roszczenia do zapłaty przez zainteresowane państwo członkowskie odsetek za zwłokę. Królestwo Belgii nie
         kwestionuje, że odsetki za zwłokę nie zostały zapłacone.

      76     Z tego względu jest uzasadniony zarzut pierwszy Komisji, oparty na naruszeniu art. 6, 9, 10 i 11 rozporządzenia nr 1150/2000.
       W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na odmowie przekazania informacji Komisji
      –       Argumentacja stron
      77     Jeśli chodzi o zarzut oparty na odmowie przekazania Komisji przez władze belgijskie wykazu zgłoszeń do tranzytu wspólnotowego,
         które nie zostały zwolnione od 1995 r. i które dotyczą innych operacji, w stosunku do których nastąpiło opóźnienie w zapisaniu
         na rachunku tej instytucji, Komisja twierdzi, że te władze były dokładnie poinformowane o tym, że Komisja analizowała, czy
         poza kilkoma indywidualnymi przypadkami wymagane było sprostowanie, i dlatego powinny były przechowywać nie tylko dokumenty
         z kontroli, ale także wszystkie dokumenty, które identycznie zostały zaksięgowane, przez okres dłuższy niż trzy lata kalendarzowe,
         licząc od końca roku, którego te dokumenty dotyczą. Niszcząc te dokumenty, władze belgijskie naruszyły art. 3 rozporządzenia
         nr 1150/2000. Ponadto Królestwo Belgii jest zobowiązane do współpracy na mocy art. 10 WE, więc powinno było przekazać te informacje
         Komisji (zob. wyrok z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie C‑10/00 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑2357, pkt 88 i 89). Przebieg
         zdarzeń pokazuje, że rząd belgijski nie mógł domniemywać, wbrew jego zapewnieniom, iż Komisja była zadowolona z odpowiedzi
         udzielonych jej w postępowaniu poprzedzającym wniesienie skargi.

      78     Rząd belgijski podkreśla, że zobowiązania państw członkowskich w zakresie kontroli środków własnych zostały zapisane w sposób
         formalny i szczególny w art. 18 rozporządzenia nr 1552/89.

      79     Królestwo Belgii podnosi, że mogło słusznie przyjąć, iż poprawnie zastosowało prawo wspólnotowe.
      80     Zdaniem tego rządu wezwanie Komisji do sprawdzenia wszystkich zgłoszeń do wspólnotowego tranzytu zewnętrznego, których ważność
         została stwierdzona w belgijskim urzędzie celnym i które w 14. miesiącu po stwierdzeniu ich ważności nie zostały zwolnione,
         czyli około 10 000 zgłoszeń rocznie, oraz do przekazania danych księgowych za okres przekraczający trzy lata było zbyt mało
         precyzyjnie sformułowane przez Komisję w odniesieniu do niniejszego przypadku i nieproporcjonalne do ustaleń poczynionych
         przez urzędników Komisji przeprowadzających kontrolę (trzy niezwolnione zgłoszenia T1 dotyczyły odpowiednio kwot 44,62 EUR,
         205,55 EUR i 111,78 EUR). Poza tym otwarcie 30 000 akt było absolutnie niemożliwe z jednej strony ze względu na niewystarczające
         środki i liczbę pracowników, a z drugiej strony ze względu na fakt, że archiwa nie były już przechowywane (w odniesieniu do
         okresu przekraczającego trzy lata). Rząd belgijski nie miał możliwości uzyskania, w normalnych warunkach i bez zakłócania
         pracy oraz organizacji, dokumentów lub podjęcia zażądanej kontroli (zob. analogicznie ww. wyrok z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie
         Komisja przeciwko Włochom, pkt 91).

      81     Jedynie w latach 1995–1997 było przechowywanych około 12 milionów zgłoszeń wraz z ich dowodami, nie licząc zgłoszeń za bieżący
         rok. Przechowywanie dokumentów wymagałoby znacznych nakładów materialnych i finansowych. Z punktu widzenia materialnego i finansowego
         wydłużenie o kilka dodatkowych lat okresu przechowywania tych dokumentów jest niemożliwe.

      –       Ocena Trybunału
      82     Z art. 10 WE wynika, że państwa członkowskie mają obowiązek współpracy w dobrej wierze we wszelkich postępowaniach wyjaśniających
         wszczętych przez Komisję w trybie art. 226 WE oraz dostarczania Komisji wszelkich informacji żądanych przez nią w tym kontekście
         (zob. w szczególności wyrok z dnia 6 marca 2003 r. w sprawie C478/01 Komisja przeciwko Luksemburgowi, Rec. str. I‑2351, pkt 24).

      83     Jeśli chodzi o zobowiązanie państw członkowskich do podejmowania w lojalnej współpracy z Komisją działań pozwalających zapewnić
         zastosowanie przepisów wspólnotowych dotyczących ustalenia ewentualnych środków własnych, Trybunał orzekł, iż z tego zobowiązania
         – któremu w szczególności w odniesieniu do inspekcji poświęcony jest art. 18 rozporządzenia nr 1552/89 – wynika w szczególności,
         że jeśli Komisja jest w dużej mierze zdana na informacje przekazane przez dane państwo członkowskie, to musi ono udostępnić
         Komisji w odpowiedni sposób wszelkie dowody i inne użyteczne dokumenty, tak aby mogła ona sprawdzić, czy i w jakim zakresie
         sporne kwoty odpowiadają środkom własnym Wspólnot (wyrok z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie Komisja przeciwko Włochom, przywołany
         powyżej, pkt 89–91).

      84     Wskutek kontroli przeprowadzonych przez urzędników Komisji w Belgii w grudniu 1997 r., które wykazały pewne przypadki definitywnego
         ustalenia roszczeń w odniesieniu do operacji przeprowadzonych pod osłoną dokumentów T1, które zostały wpisane na rachunkach B,
         pomimo że zdaniem Komisji powinny były one zostać wpisane na rachunkach A, od kwietnia 1998 r. ta instytucja kilkakrotnie
         zażądała sprawdzenia, czy od dnia 1 stycznia 1995 r. doszło do innych opóźnień w udostępnieniu środków własnych wskutek opóźnienia
         w zapisaniu kwot na rachunkach A, i przekazania jej ewentualnie informacji o tych przypadkach w celu obliczenia odsetek za
         zwłokę zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 1150/2000 w związku z opóźnieniem w udostępnieniu środków własnych.

      85     Nie spełniając tego żądania, Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom, które ciążą na nim na mocy art. 10 WE.
      86     Tak jak wskazano już w pkt 84 niniejszego wyroku, żądanie Komisji było uzasadnione stwierdzeniem w trakcie kontroli, przeprowadzonej
         w grudniu 1997 r., pewnych przypadków, które zdaniem tej instytucji wskazywały na naruszenie rozporządzenia nr 1552/89. Z tego
         względu Komisja miała pełne prawo zażądać od Królestwa Belgii przekazania informacji o innych podobnych przypadkach, które
         miały miejsce od dnia 1 stycznia 1995 r., skoro w szczególności na podstawie art. 3 akapit pierwszy tego rozporządzenia państwa
         członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki w celu zapewnienia, aby dowody, które dotyczą ustalenia i udostępnienia środków
         własnych, były przechowywane przez okres co najmniej trzech lat kalendarzowych, licząc od końca roku, którego te dowody dotyczą.

      87     Zakres i złożoność zadań powierzonych administracji celnej nie mogą zostać uwzględnione chociażby dlatego, że władze belgijskie
         uzasadniają swoje stanowisko wynikające z wykładni prawa wspólnotowego, którą Trybunał odrzucił (zob. pkt 67 i 68 niniejszego
         wyroku).

      88     Niszcząc archiwa dotyczące tego okresu, w tym także archiwa dotyczące trzech przypadków będących przedmiotem niniejszego postępowania,
         rząd belgijski w oczywisty sposób naruszył swoje zobowiązania wynikające z art. 3 rozporządzenia nr 1150/2000. Artykuł 3 akapit
         trzeci stanowi, że w przypadku gdy kontrola dokumentów dotyczących ustalenia, przeprowadzona przez jedno państwo lub wraz
         z Komisją wykaże, że wymagane jest sprostowanie, dokumenty te przechowuje się po upływie terminu przewidzianego w akapicie
         pierwszym tego przepisu przez wystarczający okres, który umożliwia dokonanie sprostowania i kontroli tego sprostowania.

      89     W tych warunkach jest także uzasadniony zarzut drugi, oparty na naruszeniu art. 10 WE i art. 3 rozporządzenia nr 1150/2000.
      90     Mając na względzie powyższe rozważania, należy stwierdzić, że:
      –       nie zapisując w wymaganym terminie ustalonych roszczeń na rachunkach, o których mowa w art. 6 ust. 3 lit. a) rozporządzenia
         nr 1150/2000,

      –       nie sprawdzając, czy od dnia 1 stycznia 1995 r. nastąpiły inne opóźnienia w udostępnieniu środków własnych z powodu opóźnienia
         w zapisie na rachunkach w rozumieniu w art. 6 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 1150/2000, niszcząc archiwa dotyczące tego
         okresu i nie przekazując informacji o tych opóźnieniach Komisji w celu umożliwienia jej obliczenia odsetek za zwłokę należnych
         zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 1150/2000 w związku ze opóźnieniem w udostępnieniu środków własnych,

      Królestwo Belgii uchybiło swoim zobowiązaniom, które ciążą na nim na mocy art. 3, 6, 9, 10 i 11 rozporządzenia nr 1150/2000,
         uchylającego i zastępującego od dnia 31 maja 2000 r. rozporządzenie Rady nr 1552/89, które ma identyczny przedmiot, oraz art. 10 WE.

       W przedmiocie kosztów
      91     Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu Trybunału strona przegrywająca sprawę zostaje obciążona kosztami postępowania na żądanie
         strony przeciwnej. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie kosztami Królestwa Belgii, a to sprawę przegrało, należy je obciążyć
         kosztami postępowania. Zgodnie z § 4 tego artykułu Królestwo Belgii pokryje koszty własne.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      nie zapisując w wymaganym terminie ustalonych roszczeń na rachunkach, o których mowa w art. 6 ust. 3 lit. a) rozporządzenia
            Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych
            Wspólnot,
      nie sprawdzając, czy od dnia 1 stycznia 1995 r. nastąpiły inne opóźnienia w udostępnieniu środków własnych z powodu opóźnienia
            w zapisaniu na rachunkach w rozumieniu art. 6 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 1150/2000, niszcząc archiwa dotyczące tego
            okresu i nie przekazując informacji o tych opóźnieniach Komisji w celu umożliwienia jej obliczenia odsetek za zwłokę należnych
            zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 1150/2000 w związku z opóźnieniem w udostępnieniu środków własnych,
      Królestwo Belgii uchybiło swoim zobowiązaniom, które ciążą na nim na mocy art. 3, 6, 9, 10 i 11 rozporządzenia nr 1150/2000,
            uchylającego i zastępującego od dnia 31 maja 2000 r. rozporządzenie Rady nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r., wykonujące decyzję
            88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 155, str. 1), które ma identyczny przedmiot, oraz
            art. 10 WE.
      2)      Królestwo Belgii zostaje obciążone kosztami postępowania.
      3)      Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej pokrywa własne koszty.
      Podpisy
      * Język postępowania: francuski.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 21 września 2000 r. # European Fertilizer Manufacturers Association (EFMA) przeciwko Radzie Unii Europejskiej i Komisji Wspólnot Europejskich. # Odwołanie. # Sprawa C-46/98 P.


Wyrok Trybunału z dnia 12 lipca 1990 r. # A. Foster i in. przeciwko British Gas plc. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: House of Lords - Zjednoczone Królestwo. # Polityka społeczna. # Sprawa C-188/89.


Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (trzecia izba) z dnia 29 lutego 2012 r. # AM przeciwko Parlamentowi Europejskiemu. # Sprawy pracownicze - Urzędnicy - Zabezpieczenie społeczne. # Sprawa F-100/10.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 8 maja 1996 r. # Adia Interim SA przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawa T-19/95.


title: Wyrok Trybunału z dnia 21 czerwca 1974 r. # Jean Reyners przeciwko państwu belgijskiemu. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Conseil d'Etat - Belgia. # Sprawa 2-74.

text:
WYROK TRYBUNAŁUz dnia 21 czerwca 1974 r.(*)Swoboda przedsiębiorczości[…]W sprawie 2/74mającej
 za przedmiot skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177
traktatu EWG, przez Conseil d’État (Belgia) wniosek o wydanie,
w ramach zawisłego przed tym sądem sporu międzyJeanem Reynersem, doktorem prawa, członkiem organów zarządzających spółek, zamieszkałym w Woluwé-Saint-Lambert (Bruksela)aÉtat belge, reprezentowanym przez minstra sprawiedliwości,przy udziale:Ordre national des avocats de Belgique,orzeczenia
 w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 52
i 55 traktatu EWG, w związku z zarządzeniem królewskim
z dnia 24 sierpnia 1970 r. ustanawiającym odstępstwo od
cenzusu obywatelstwa przewidzianego w art. 428 Code
judiciaire, dotyczącym tytułu i wykonywania zawodu adwokata,TRYBUNAŁ,w
 składzie: R. Lecourt, prezes, A. M. Donner
i M. Sørensen, prezesi izb, R. Monaco, J. Mertens de
 Wilmars, P. Pescatore (sprawozdawca), H. Kutscher, C. Ó
Dálaigh i A. J. Mackenzie Stuart, sędziowie,rzecznik generalny: H. Mayras,sekretarz: A. Van Houtte,wydaje następującyWyrok[…]Co do prawa1        Zważywszy,
 że wyrokiem z dnia 21 grudnia 1973 r., który wpłynął do
sekretariatu Trybunału w dniu 9 stycznia 1974 r., Conseil
 d’État (Belgia) zwrócił się w trybie art. 177 traktatu EWG
z dwoma pytaniami w sprawie wykładni art. 52 i 55
traktatu EWG, dotyczących swobody wykonywania działalności gospodarczej,
 w związku z wykonywaniem zawodu adwokata;2        że
 pytania te zostały podniesione w ramach postępowania ze skargi
obywatela Niderlandów legitymującego się dyplomem ukończenia studiów
prawniczych pozwalającym w Belgii na wykonywanie zawodu adwokata,
któremu na podstawie arrêté royal relatif au titre et à l’exercice de la
 profession d’avocat z dnia 24 sierpnia 1970 r.
(zarządzenia królewskiego w sprawie tytułu i wykonywania
zawodu adwokata) (Moniteur belge, 1970, str. 9060) uniemożliwiono wykonywanie zawodu adwokata ze względu na obywatelstwo; W przedmiocie wykładni art. 52 traktatu EWG3        Zważywszy,
 że Conseil d’État stawia pytanie, czy art. 52 traktatu EWG
stanowi, od dnia zakończenia okresu przejściowego, „postanowienie
bezpośrednio stosowane”, niezależnie od braku dyrektyw, o których
mowa w art. 54 ust. 2 i art. 57 ust. 1
traktatu;4        zważywszy,
 ze rządy belgijski i irlandzki twierdzą, na podstawie zbieżnych
w znacznej mierze argumentów, iż nie można uznać takiego charakteru
 art. 52;5        iż
 w kontekście rozdziału dotyczącego swobody wykonywania
działalności gospodarczej, do którego odsyła się wprost słowami
„w ramach poniższych postanowień”, i ze względu na złożoność
materii, artykuł ten stanowi jedynie wyraz pewnej zasady, której
wdrożenie wymaga wydania szeregu przepisów uzupełniających, zarówno
wspólnotowych, jak krajowych, o których mowa w art. 54
i 57;6        iż
 forma, jaką przyjęto w traktacie dla tych aktów wykonawczych –
ustanowienie „programu ogólnego”, wdrażanego z kolei za pomocą
zespołu dyrektyw – potwierdza brak bezpośredniej skuteczności
art. 52;7        iż
 wykonywanie uprawnień dyskrecjonalnych zastrzeżonych dla instytucji
prawodawczych Wspólnoty i państw członkowskich nie jest rolą sądu;8        że
 argumentację tę poparły co do istoty rządy brytyjski
i luksemburski, a także Ordre national des avocats de
Belgique, interwenient w postępowaniu przed sądem krajowym;9        zważywszy,
 że skarżący w sprawie przed sądem krajowym zauważa ze swej strony,
 iż w jego przypadku chodzi wyłącznie o dyskryminację ze
względu na obywatelstwo, polegającą na zastosowaniu wobec niego warunków
 dopuszczenia do zawodu adwokata niestosowanych wobec obywateli
belgijskich;10      iż
 z tego punktu widzenia art. 52 jest postanowieniem jasnym
i zupełnym, któremu można przypisać bezpośrednią skuteczność;11      że
 rząd niemiecki, popierany co do istoty przez rząd niderlandzki,
przywołując wyrok Trybunału z dnia 16 czerwca 1966 r.
w sprawie 57/65 Lütticke, Rec. str. 293, uznaje, iż
postanowienie nakładające na państwa członkowskie zobowiązanie wraz
z terminem jego wykonania staje się bezpośrednio stosowane
w razie niewykonania tego zobowiązania z upływem terminu;12      iż
 z końcem okresu przejściowego państwa członkowskie nie mają już
prawa utrzymywać ograniczeń w swobodzie wykonywania działalności
gospodarczej, gdyż art. 52 staje się z tym dniem sam
w sobie postanowieniem prawnie zupełnym;13      iż
 w związku z tym „program ogólny” i dyrektywy,
o których mowa w art. 54, mają istotne znaczenie jedynie
w okresie przejściowym, ponieważ z jego końcem swoboda
wykonywania działalności gospodarczej zostaje w pełni zrealizowana;14      że
 Komisja, mimo wątpliwości co do bezpośredniej skuteczności
postanowienia poddanego wykładni – zarówno z racji zawartego
w traktacie odwołania do „programu ogólnego” i dyrektyw
wykonawczych, jak ze względu na treść niektórych wydanych już dyrektyw
liberalizacyjnych, które nie prowadzą do całkowitej równości traktowania
 w pełnym zakresie – uznaje jednakże, iż art. 52 jest
przynajmniej w części bezpośrednio skuteczny, szczególnie
w zakresie zakazu dyskryminacji ze względu na obywatelstwo;15      zważywszy,
 że zgodnie z art. 7 traktatu, będącym jedną z „zasad”
Wspólnoty, w zakresie zastosowania traktatu i bez uszczerbku
dla przepisów szczególnych, jakie on przewiduje, „zakazana jest wszelka
dyskryminacja ze względu na przynależność państwową”;16      że
 art. 52 zapewnia wdrożenie tej ogólnej zasady w dziedzinie
swobody wykonywania działalności gospodarczej;17      że
 w słowach „w ramach poniższych postanowień” odsyła on do
całości rozdziału dotyczącego swobody wykonywania działalności
gospodarczej, w związku z czym należy go interpretować
z uwzględnieniem tego szerszego kontekstu;18      że
 po stwierdzeniu, iż „ograniczenia w swobodzie przedsiębiorczości
[wykonywania działalności gospodarczej] obywateli jednego państwa
członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego są stopniowo
znoszone […] w okresie przejściowym”, art. 52 ustanawia zasadę
 podstawową w tej dziedzinie, zgodnie z którą swoboda
wykonywania działalności gospodarczej obejmuje podejmowanie
i wykonywanie działalności na własny rachunek „na warunkach
określonych przez państwo przyjmujące dla własnych obywateli”;19      że
 w celu stopniowej realizacji tego celu w okresie przejściowym
 art. 54 przewiduje ustanowienie przez Radę „programu ogólnego”,
a w celu wdrożenia tego programu wydanie dyrektyw
wprowadzających swobodę wykonywania poszczególnych rodzajów działalności
 gospodarczej;20      że
 poza przepisami liberalizacyjnymi art. 57 przewiduje wydanie
dyrektyw mających na celu zapewnienie wzajemnego uznawania dyplomów,
świadectw i innych dokumentów potwierdzających kwalifikacje oraz
ogólnie koordynację ustawodawstwa w zakresie wykonywania
działalności gospodarczej i na własny rachunek;21      że,
 jak wynika z powyższych uwag, w ramach systemu utworzonego
w rozdziale poświęconym swobodzie wykonywania działalności
gospodarczej „program ogólny” i dyrektywy, o których mowa
w traktacie, mają do spełnienia dwa zadania, po pierwsze, usunięcie
 w okresie przejściowym ograniczeń w swobodzie wykonywania
działalności gospodarczej, a po drugie, wprowadzenie
w ustawodawstwie państw członkowskich zespołu przepisów służących
ułatwianiu rzeczywistego korzystania z tej swobody, celem
wspierania powiązań gospodarczych i społecznych we Wspólnocie
w zakresie działalności na własny rachunek;22      że
 drugie z tych zadań spełniają niektóre postanowienia art. 54
ust. 3, dotyczące w szczególności współpracy właściwych
organów państw członkowskich i dostosowania procedur
i praktyki administracyjnej, oraz całość art. 57;23      że skuteczność postanowień art. 52 należy ustalić w ramach tego systemu;24      zważywszy,
 że zasada traktowania krajowego stanowi jedną z podstawowych norm
prawnych Wspólnoty;25      że
 na zasadę tę, rozumianą jako odesłanie do całości prawa rzeczywiście
stosowanego w państwie członkowskim do jego własnych obywateli,
mogą, co wynika z samej jej istoty, powoływać się bezpośrednio
obywatele pozostałych państw członkowskich;26      że
 nakazując realizację na zakończenie okresu przejściowego swobody
wykonywania działalności gospodarczej, art. 52 ustanawia konkretne
zobowiązanie rezultatu, którego osiągnięcie ma ułatwiać, lecz nie
warunkować, wdrożenie programu opartego na działaniach stopniowych;27      że
 mimo braku tych działań stopniowych samo zobowiązanie pozostaje
w całości w mocy z upływem terminu jego wykonania;28      że
 wykładnia taka jest zgodna z art. 8 ust. 7 traktatu,
zgodnie z którym zakończenie okresu przejściowego stanowi
ostateczny termin wejścia w życie wszelkich przepisów
i podjęcia wszelkich działań, jakich wymaga ustanowienie wspólnego
rynku;29      zważywszy,
 że wniosku tego nie podważa zaniechanie przez Radę wydania dyrektyw,
o których mowa w art. 54 i 57, ani okoliczność, iż
niektóre z wydanych dyrektyw nie prowadzą do osiągnięcia
w pełni celu w postaci niedyskryminacji, wskazanego
w art. 52;30      bowiem
 po zakończeniu okresu przejściowego dyrektywy, o których mowa
w rozdziale poświęconym swobodzie wykonywania działalności
gospodarczej, stały się zbędne z punktu widzenia wdrożenia zasady
traktowania krajowego, gdyż została ona wprowadzona, jako bezpośrednio
skuteczna, w samym traktacie;31      że
 dyrektywy te jednakże nie stały się bezcelowe, ponieważ znajdą one
zastosowanie w zakresie przepisów ułatwiających korzystanie
w praktyce ze swobody wykonywania działalności gospodarczej;32      zważywszy,
 że na postawione pytanie należy odpowiedzieć w ten sposób, iż
z końcem okresu przejściowego art. 52 jest postanowieniem
bezpośrednio stosowanym, niezależnie od ewentualnego braku
w określonej dziedzinie dyrektyw, o których mowa
w art. 54 ust. 2 i art. 57 ust. 1
traktatu; W przedmiocie wykładni art. 55 akapit pierwszy traktatu EWG33      Zważywszy,
 że Conseil d’État stawia ponadto pytanie o sposób rozumienia
pojęcia „działalności, która w jednym z państw członkowskich
jest związana, choćby przejściowo, z wykonywaniem władzy
publicznej”;34      że
 konkretnie chodzi o kwestię, czy w ramach zawodu tego
rodzaju, jak zawód adwokata, z zakresu zastosowania rozdziału
dotyczącego swobody wykonywania działalności gospodarczej wyłączone są,
dokonywane w ramach tego zawodu, czynności związane
z wykonywaniem władzy publicznej, czy też wyłączenie dotyczy zawodu
 w całości, z tego względu, że w jego ramach dokonuje się
 czynności związanych z wykonywaniem władzy publicznej;35      zważywszy,
 że rząd luksemburski oraz Ordre national des avocats de Belgique
uznają, iż zawód adwokata podlega w całości wyłączeniu
z zakresu zastosowania postanowień traktatu dotyczących swobody
wykonywania działalności gospodarczej, z tego względu, że jego
wykonywanie jest nierozerwalnie związane z funkcjonowaniem wymiaru
sprawiedliwości;36      iż
 sytuacja ta wynika zarówno z ustawowej organizacji adwokatury,
opartej na szeregu warunków przyjęcia do zawodu oraz ścisłej
dyscyplinie, jak i z roli, jaką w postępowaniu sądowym pełni
adwokat, którego udział jest tam w znacznym zakresie obowiązkowy;37      iż
 czynności te, z powodu których adwokat staje się niezbędnym
pomocnikiem wymiaru sprawiedliwości, stanowią spójną całość, której
części składowych nie można rozdzielać;38      zważywszy,
 że skarżący w sprawie przed sądem krajowym twierdzi z kolei,
iż co najwyżej niektóre czynności dokonywane w ramach zawodu
adwokata związane są z wykonywaniem władzy publicznej
i podlegają w związku z tym odstępstwu od zasady swobody
wykonywania działalności gospodarczej ustanowionemu w art. 55;39      że
 zdaniem rządów niemieckiego, belgijskiego, brytyjskiego, irlandzkiego
i niderlandzkiego oraz Komisji odstępstwo ustanowione
w art. 55 znajduje zastosowanie, w ramach poszczególnych
zawodów, wyłącznie do czynności rzeczywiście związanych
z wykonywaniem władzy publicznej, pod warunkiem iż można je
oddzielić od zwykłego wykonywania zawodu;40      że
 ze względu na zróżnicowane uregulowanie zawodu adwokata
w poszczególnych państwach członkowskich istnieją jednakże różnice
między stanowiskiem wspomnianych rządów w kwestii charakteru
czynności podlegających wyłączeniu z zakresu zastosowania zasady
swobody wykonywania działalności gospodarczej;41      w
 szczególności, zdaniem rządu niemieckiego ze względu na obowiązkowy
udział adwokata w niektórych rodzajach postępowań sądowych,
zwłaszcza w zakresie prawa karnego i publicznego, związek
zawodu adwokata z wymiarem sprawiedliwości jest tak silny, iż
należy wyłączyć z liberalizacji co najmniej znaczne dziedziny tej
działalności;42      zważywszy,
 że zgodnie z art. 55 akapit pierwszy z zakresu
zastosowania postanowień rozdziału dotyczącego swobody wykonywania
działalności gospodarczej wyłączona jest „działalność, która
w jednym z państw członkowskich jest związana, choćby
przejściowo, z wykonywaniem władzy publicznej”;43      że
 biorąc pod uwagę podstawowe znaczenie swobody wykonywania działalności
gospodarczej oraz zasady traktowania krajowego dla systemu ustanowionego
 w traktacie, odstępstw dopuszczonych w art. 55 akapit
pierwszy nie można rozumieć w sposób wykraczający poza cel,
w jakim klauzule te zostały tam zawarte;44      że
 art. 55 akapit pierwszy ma na celu umożliwić państwom członkowskim
 zamknięcie obcokrajowcom dostępu do działalności na własny rachunek,
o której mowa w art. 52, jeżeli jest ona związana
z wykonywaniem zadań z zakresu władztwa publicznego;45      że
 potrzebę tę zaspokoi w pełni zamknięcie obcokrajowcom dostępu do
czynności, które same w sobie stanowią bezpośredni
i rzeczywisty udział w wykonywaniu władzy publicznej;46      że
 zastosowanie odstępstwa ustanowionego w art. 55 do całego
zawodu byłoby dopuszczalne jedynie w przypadku, gdyby związek
powyżej określonych czynności z wykonywaniem tego zawodu powodował,
 iż państwo członkowskie, w razie liberalizacji dostępu do
działalności gospodarczej, byłoby zmuszone dopuścić wykonywanie, choćby
przejściowo, zadań z zakresu władzy publicznej przez obcokrajowców;47      że
 nie można natomiast zastosować tego odstępstwa, jeżeli w ramach
wolnego zawodu czynności związane ewentualnie z wykonywaniem władzy
 publicznej stanowią oddzielny składnik całego zawodu;48      zważywszy,
 że w braku dyrektyw, o których mowa w art. 57,
mających na celu harmonizację przepisów krajowych dotyczących zawodu
adwokata, jego wykonywanie podlega prawu państw członkowskich;49      że
 stosowanie ewentualnych ograniczeń w swobodzie wykonywania
działalności gospodarczej ustanowionych w art. 55 akapit pierwszy
należy wobec tego oceniać osobno dla każdego państwa członkowskiego,
w zależności od krajowych przepisów normujących organizację
i wykonywanie tego zawodu;50      że
 przy ocenie tej należy jednak brać pod uwagę wspólnotowy charakter
granic, jakie w art. 55 nałożono na dopuszczalne odstępstwa od
 swobody wykonywania działalności gospodarczej, by wskutek jednostronnie
 ustanawianych przez państwa członkowskie przepisów nie pozbawić
traktatu skuteczności („effet utile”);51      że
 wykonywanie zawodu wymagające kontaktów, nawet regularnych
i ścisłych, z sądami, a także współudział, nawet
obowiązkowy, w ich funkcjonowaniu, nie stanowi jeszcze udziału
w wykonywaniu władzy publicznej;52      że
 nie można w szczególności uznać za udział w wykonywaniu
władzy publicznej najbardziej typowych czynności adwokata, jak doradztwo
 i pomoc prawna, podobnie jak reprezentowanie i obrona stron
przed sądem, nawet jeżeli udział lub pomoc adwokata są obowiązkowe lub
adwokaci mają w tej mierze wyłączność z mocy prawa;53      bowiem
 czynności te nie mają wpływu na rozstrzygnięcie dokonywane przez
sędziego i swobodne wykonywanie władzy sądowniczej;54      zważywszy,
 że na postawione pytanie należy wobec tego odpowiedzieć w ten
sposób, iż dopuszczalność odstępstwa od swobody wykonywania działalności
 gospodarczej ustanowionego w art. 55 akapit pierwszy
ogranicza się do tych czynności objętych art. 52, które stanowią
udział w wykonywaniu władzy publicznej;55      w
 żadnym razie nie można za takie uznać, w ramach wolnego zawodu,
jakim jest zawód adwokata, tego rodzaju czynności, jak doradztwo
i pomoc prawna lub reprezentowanie i obrona stron przed sądem,
 nawet jeżeli udział lub pomoc adwokata są obowiązkowe lub adwokaci mają
 w tej mierze wyłączność z mocy prawa; W przedmiocie kosztów56      Zważywszy,
 że koszty poniesione przez rząd Królestwa Belgii, rząd Republiki
Federalnej Niemiec, rząd Irlandii, rząd Wielkiego Księstwa Luksemburga,
rząd Królestwa Niderlandów, rząd Zjednoczonego Królestwa Wielkiej
Brytanii i Irlandii Północnej oraz Komisję Wspólnot Europejskich,
które przedstawiły Trybunałowi uwagi, nie podlegają zwrotowi;57      że
 dla stron postępowania przed Conseil d’État niniejsze postępowanie ma
charakter incydentalny w stosunku do postępowania przed tym sądem,
zatem rozstrzygnięcie o kosztach należy do niego;z powyższych względówTRYBUNAŁ,rozstrzygając
 w przedmiocie pytań postawionych mu przez Conseil d’État (Belgia),
 trzecia izba administracyjna, wyrokiem z dnia 21 grudnia
1973 r., orzeka, co następuje:1)      Z
 końcem okresu przejściowego art. 52 traktatu EWG jest
postanowieniem bezpośrednio skutecznym, niezależnie od ewentualnego
braku w określonej dziedzinie dyrektyw, o których mowa
w art. 54 ust. 2 i art. 57 ust. 1
traktatu.2)      Dopuszczalność
 odstępstwa od swobody wykonywania działalności gospodarczej
ustanowionego w art. 55 akapit pierwszy traktatu EWG ogranicza
 się do tych czynności objętych art. 52, które stanowią udział
w wykonywaniu władzy publicznej; w żadnym razie nie można za
takie uznać, w ramach wolnego zawodu, jakim jest zawód adwokata,
tego rodzaju czynności, jak doradztwo i pomoc prawna lub
reprezentowanie i obrona stron przed sądem, nawet jeżeli udział lub
 pomoc adwokata jest obowiązkowa lub adwokaci mają w tej mierze
wyłączność z mocy prawa.LecourtDonner      Sørensen            MonacoMertens de WilmarsPescatoreKutscher      Ó DálaighMackenzie StuartWyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 21 czerwca 1974 r.Sekretarz       PrezesA. Van Houtte       R. Lecourt* Język postępowania: francuski.