title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (szósta izba) z dnia 20 maja 2009 r.#VIP Car Solutions SARL przeciwko Parlamentowi Europejskiemu.#Zamówienia publiczne na usługi - Postępowanie w sprawie udzielenia zamówienia publicznego - Przewóz członków Parlamentu Europejskiego samochodami i mikrobusami z szoferem w trakcie trwania sesji w Strasburgu - Odrzucenie oferty oferenta - Obowiązek uzasadnienia - Odmowa udostępnienia ceny zaoferowanej przez wybranego oferenta - Skarga o odszkodowanie.#Sprawa T-89/07.

text:
         WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (szósta izba)
      z dnia 20 maja 2009 r. (
            *1
         )
      „Zamówienia publiczne na usługi — Wspólnotowa procedura przetargowa — Przewóz członków Parlamentu Europejskiego samochodami i mikrobusami z szoferem w trakcie trwania sesji w Strasburgu — Odrzucenie oferty oferenta — Obowiązek uzasadnienia — Odmowa udostępnienia ceny zaoferowanej przez wybranego oferenta — Skarga o odszkodowanie”
      W sprawie T-89/07

         VIP Car Solutions SARL, z siedzibą w Hoenheim (Francja), reprezentowana przez adwokatów G. Welzera oraz S. Leuvreya,
      strona skarżąca,
      przeciwko

         Parlamentowi Europejskiemu, reprezentowanemu przez D. Petersheima oraz M. Ecker, działających w charakterze pełnomocników,
      strona pozwana,
      mającej za przedmiot stwierdzenie nieważności decyzji Parlamentu w sprawie odmowy przyznania skarżącej zamówienia będącego przedmiotem przetargu PE/2006/06/UTD/1, dotyczącego przewozu członków Parlamentu samochodami i mikrobusami z szoferem w trakcie trwania sesji w Strasburgu oraz żądanie odszkodowania,
      SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (szósta izba),
      w składzie: A.W.H. Meij, prezes, V. Vadapalas (sprawozdawca) i E. Moavero Milanesi, sędziowie,
      sekretarz: C. Kristensen, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 9 grudnia 2008 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

         Ramy prawne

               1

               Udzielanie zamówień na usługi przez Parlament Europejski podlega przepisom z części 1 tytuł V rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 248, s. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem finansowym”) oraz przepisom z części 1 tytuł V rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego (Dz.U. L 357, s. 1, zwanego dalej „szczegółowymi zasadami wykonania”). Przepisy te są wzorowane na wspólnotowych dyrektywach z dziedziny zamówień publicznych na usługi, a w szczególności na dyrektywie Rady 92/50/EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. odnoszącej się do koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na usługi (Dz.U. L 209, s. 1), zmienionej w szczególności dyrektywą 97/52/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1997 r. (Dz.U. L 328, s. 1), obecnie uchyloną i zastąpioną przez dyrektywę 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (Dz.U. L 134, s. 114).

               2

               Zgodnie z art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego:
               „Zamawiający powiadamia wszystkich kandydatów lub oferentów, których wnioski lub oferty zostały odrzucone o podstawach podjęcia decyzji, a także wszystkich oferentów, których oferty zostały dopuszczone i którzy zwrócili się z prośbą na piśmie, o ogólnych cechach oraz zaletach, oferty, która wygrała przetarg oraz nazwisku [nazwie] oferenta, któremu udzielono zamówienia.
               Jednakże niektórych szczegółowych informacji nie należy udostępniać, w przypadku gdy utrudniłoby to stosowanie prawa, byłoby sprzeczne z interesem publicznym lub zaszkodziłoby prawnym [słusznym] interesom gospodarczym przedsiębiorstw prywatnych lub publicznych lub zakłóciłoby uczciwą konkurencję między tymi przedsiębiorstwami”.

               3

               Artykuł 149 ust. 3 szczegółowych zasad wykonania, w wersji znajdującej zastosowanie do okoliczności sprawy, stanowi:
               „W przypadku zamówień udzielanych przez instytucje wspólnotowe na własny rachunek na mocy art. 105 rozporządzenia finansowego instytucje zamawiające informują wszystkich odrzuconych kandydatów lub oferentów, równocześnie i indywidualnie, najszybciej jak to możliwe po podjęciu decyzji dotyczącej przyznania i nie później niż w ciągu kolejnego tygodnia listem, faksem lub pocztą elektroniczną, że ich oferty lub wnioski nie zostały przyjęte, precyzując w każdym przypadku przyczyny odrzucenia oferty lub wniosku.
               Instytucje zamawiające informują wybranego kandydata lub oferenta o decyzji o przyznaniu, w tym samym czasie, co informują odrzuconych kandydatów lub oferentów, że ich wnioski nie zostały przyjęte, i zaznaczają, że przekazana decyzja nie stanowi zobowiązania dla właściwej instytucji zamawiającej.
               Odrzuceni oferenci lub kandydaci mogą uzyskać dodatkowe informacje na temat przyczyn odrzucenia ich oferty lub wniosku na pisemną prośbę wysłaną listem, faksem lub pocztą elektroniczną, a oferenci, których oferty zostały dopuszczone, mogą uzyskać informacje o ogólnych danych oraz zaletach oferty, którą wybrano, oraz nazwisku oferenta, któremu udzielono zamówienia, nie naruszając przepisów art. 100 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia finansowego. Instytucje zamawiające odpowiedzą nie później niż w terminie piętnastu dni kalendarzowych od dnia otrzymania prośby […]”.

         Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu

               4

               Skarżąca spółka VIP Car Solutions SARL zajmuje się wynajmem luksusowych samochodów z szoferami.

               5

               Ogłoszeniem o zamówieniu opublikowanym w suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej w dniu 16 września 2006 r. (Dz.U. S 177) Parlament wszczął procedurę przetargową PE/2006/06/UTD/1 dotyczącą przewozu członków Parlamentu Europejskiego samochodami i mikrobusami z szoferem w trakcie trwania sesji w Strasburgu (zwaną dalej „przetargiem”).

               6

               Zgodnie z pkt IV.2.1 warunków zamówienia zamówienie powinno być udzielone poprzez wybór najkorzystniejszej ekonomicznie oferty, ocenionej według następujących wyważonych kryteriów: cena (55%), udostępniony park samochodowy (jakościowy i ilościowy) (30%), podjęte środki lub warunki właściwe dla pojazdów w zakresie wymogów dotyczących ochrony środowiska (7%), polityka socjalna wobec pracowników (6%) oraz przedstawienie oferty (2%).

               7

               Ostateczny termin składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału został wyznaczony na dzień 27 października 2006 r. W wyznaczonym terminie zostały złożone trzy oferty, w tym oferta skarżącej. W dniu 6 listopada 2006 r. komisja otwierająca oferty stwierdziła, że trzy oferty spełniają warunki określone w zaproszeniu do składania ofert.

               8

               W dniu 30 listopada 2006 r. komitet oceniający oferty (zwany dalej „komitetem oceniającym”) zaproponował, aby zamówienie zostało udzielone innemu niż skarżąca oferentowi, który to uzyskał łącznie 566 punktów, rozdzielonych w następujący sposób: 290 punktów za cenę, 180 punktów za park samochodowy, 42 punkty za działania w zakresie ochrony środowiska, 36 punkty za politykę socjalną oraz 18 punktów za złożenie oferty.

               9

               Skarżąca została sklasyfikowana na drugiej pozycji z łączną ilością 504 punkty, przyznanych w następujący sposób: 343,5 punkta za cenę, 135 punktów za park samochodowy, 0 punktów za działania w zakresie ochrony środowiska, 18 punktów za politykę socjalną oraz 8 punktów za przedstawienie oferty.

               10

               W dniu 3 stycznia 2007 r. Parlament udzielił zamówienia oferentowi zaproponowanemu przez komitet oceniający (zwanemu dalej „wybranym oferentem”).

               11

               W dniu 9 stycznia 2007 r. Parlament wysłał pocztą elektroniczną do skarżącej wiadomość następującej treści:
               „W załączeniu przesyłamy list dotyczący waszej oferty. Oryginał tego pisma zostanie przesłany listem poleconym. Prosimy o potwierdzenie otrzymania [wiadomości elektronicznej?]”.

               12

               Tym listem bez podpisu i daty, załączonym do wiadomości elektronicznej, Parlament poinformował skarżącą o decyzji, zgodnie z którą jej oferta nie została wybrana w ramach przetargu (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”).

               13

               Zaskarżona decyzja stwierdza w szczególności:
               „Przyczyny uzasadniające odrzucenie złożonej przez Państwa oferty są następujące: oferta nie najkorzystniejsza ekonomicznie w stosunku do kryteriów udzielenia zamówień.
               Informujemy, iż mogą Państwo otrzymać dodatkowe informacje na temat przyczyn odrzucenia oferty, bez uszczerbku dla ewentualnego sądowego środka zaskarżenia.
               Na pisemny wniosek mogą Państwo uzyskać informacje o ogólnych danych oraz zaletach wybranej oferty oraz o nazwie oferenta, któremu udzielono zamówienia.
               Jednakże niektóre szczegółowe informacje nie zostaną udostępnione, w przypadku gdy utrudniłoby to stosowanie prawa, byłoby sprzeczne z interesem publicznym lub zaszkodziłoby prawnym interesom gospodarczym przedsiębiorstw prywatnych lub publicznych, lub zakłóciłoby uczciwą konkurencję między tymi przedsiębiorstwami […]”.

               14

               W dniu 10 stycznia 2007 r. skarżąca przesłała pocztą elektroniczną następującą odpowiedź:
               „Potwierdzamy otrzymanie [poczty elektronicznej] dotyczącej odrzucenia naszej oferty. Jednakże, zgodnie z Państwa sugestią, chcielibyśmy uzyskać informacje o ogólnych danych oraz zaletach wybranej oferty, jak również nazwę oferenta, któremu udzielono zamówienia. Ponieważ nasza oferta nie była najkorzystniejsza ekonomicznie, prosimy zatem o podanie ceny za godzinę, jaka została zaproponowana przez wybraną firmę”.

               15

               Pismem z dnia 15 stycznia 2007 r. skarżąca ponownie zwróciła się do Parlamentu o udostępnienie informacji o ogólnych danych oraz zaletach wybranej oferty, nazwie oferenta, któremu udzielono zamówienia oraz o przedstawionej przez niego cenie. Skarżąca podkreśliła, że do tej pory jeszcze nie otrzymała oryginału listu poleconego z informacją, iż jej oferta została odrzucona.

               16

               Pismem z dnia 23 stycznia 2007 r. Parlament odpowiedział na pocztę elektroniczną skarżącej z dnia 10 stycznia 2007 r. i, powołując się na art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego, przypomniał wyważone kryteria udzielenia zamówienia ustalone w warunkach przetargu oraz wskazał, co następuje:
               „Wybrana oferta uzyskała najwyższą ocenę […] (566) we wszystkich wymienionych poniżej kryteriach i w związku z tym została zaklasyfikowana na pierwszej pozycji.
               Informujemy, że pomimo nieznacznie niższej ceny, wasza oferta uzyskała 504 punkty i w związku z tym została zaklasyfikowana na drugiej pozycji”.

               17

               W tym piśmie Parlament przekazał również nazwę oferenta, któremu udzielono zamówienia.

               18

               W dniu 24 stycznia 2007 r. Parlament przesłał do skarżącej oryginał listu informującego o decyzji o odrzuceniu oferty skarżącej.

               19

               W dniu 31 stycznia 2007 r. Parlament przesłał pocztą elektroniczną do skarżącej zapytanie, czy otrzymała ów list. W tym samym dniu pocztą elektroniczną skarżąca odpowiedziała przecząco.

               20

               W przesłanym przez swego adwokata piśmie z dnia 1 marca 2007 r. skarżąca zaznaczyła, że w ramach tego przetargu zaproponowała wyjątkową cenę oraz zażądała kopii oferty złożonej przez wybranego oferenta, aby się dowiedzieć, jaką zaproponował cenę.

               21

               Pismem z dnia 20 marca 2007 r. przesłanym do pełnomocnika skarżącej Parlament, powołując się na art. 100 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia finansowego, nie uwzględnił tego wniosku oraz dodał, co następuje:
               „[…] [Z]wracamy uwagę, że w ciągu 48 dni od podpisania umowy w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zostanie zamieszczone ogłoszenie informujące o wyniku procedury udzielenia zamówienia, w którym znajdą się istotne elementy zamówienia, takie jak zapłacona cena.
               Przyjmujemy do wiadomości fakt, iż reprezentowani przez was »klienci są świadomi tego, że zaoferowali atrakcyjną cenę«.
               W każdym razie musimy przypomnieć, że cena nie była jedynym kryterium udzielenia zamówienia. Szczególne znaczenie dla takiej instytucji jak nasza mają kryteria jakościowe oraz funkcjonalne, które mogą uzasadniać wyższy koszt.
               Nasza ocena »iż pomimo nieznacznie niższej ceny« odnosiła się właśnie do tego aspektu przetargu; wskazaliśmy bowiem, że o ile oferta waszych klientów uzyskała najwyższą notę za cenę, łączna ocena, która została wydana przez komitet oceniający i która uwzględniała wszystkie kryteria wymienione w specyfikacji zamówienia, nie pozwoliła im na uzyskanie zamówienia. Tak więc, zgodnie z wcześniej przesłaną informacją, ich oferta uzyskała 504 punkty w porównaniu do 566 punktów oferty wybranego oferenta”.

               22

               W piśmie z dnia 23 marca 2007 r. skarżąca podniosła, że ponieważ kryterium ceny liczyło się w 55% przy ocenie ofert, udzielenie zamówienia innemu oferentowi niż sama skarżąca było niemożliwe, oraz że odmowa udzielenia informacji o cenie zaoferowanej przez wybranego oferenta uniemożliwia jej sprawdzenie warunków udzielenia zamówienia przed upływem terminu do wniesienia skargi do Sądu.

               23

               W dniu 7 kwietnia 2007 r. w suplemencie do Dziennika Urzędowego zostało opublikowane ogłoszenie o udzieleniu zamówienia (Dz.U. S 69). Wskazuje ono, że cena zaproponowana przez wybranego oferenta wyniosła 26 EUR za godzinę poza harmonogramem oraz 37,50 EUR za godzinę zgodnie z harmonogramem.

         Przebieg postępowania i żądania stron

               24

               Skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 23 marca 2007 r. skarżąca wszczęła niniejsze postępowanie.

               25

               Jako że jeden członek izby nie mógł uczestniczyć w posiedzeniu, zgodnie z art. 32 § 3 regulaminu Sądu, prezes Sądu wyznaczył innego sędziego w celu uzupełnienia składu izby.

               26

               Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (szósta izba) postanowił otworzyć procedurę ustną i w ramach środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 64 regulaminu Sądu wezwał strony do przedłożenia dokumentów. Strony zastosowały się do tego wezwania w wyznaczonym terminie.

               27

               Podczas rozprawy w dniu 9 grudnia 2008 r. wysłuchano wystąpień stron i ich odpowiedzi na pytania Sądu.

               28

               W swojej skardze skarżąca wnosi o:

                        —

                        stwierdzenie dopuszczalności skargi;

                        —

                        stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;

                        —

                        stwierdzenie nieważności wszystkich aktów, które wydano w następstwie zaskarżonej decyzji;

                        —

                        zasądzenie od Parlamentu Europejskiego kwoty 500000 EUR tytułem odszkodowania;

                        —

                        obciążenie Parlamentu innymi kosztami niepodlegającymi zwrotowi w ramach kosztów postępowania w kwocie 5000 EUR;

                        —

                        obciążenie Parlamentu kosztami postępowania.

               29

               W replice skarżąca wnosi ponadto o:

                        —

                        nakazanie Parlamentowi przeprowadzenie prawidłowego postępowania przetargowego.

               30

               W odpowiedzi na skargę Parlament wnosi o:

                        —

                        oddalenie skargi o stwierdzenie nieważności;

                        —

                        oddalenie skargi o odszkodowanie;

                        —

                        oddalenie wniosku o obciążenie Parlamentu innymi kosztami niepodlegającymi zwrotowi w ramach kosztów postępowania w kwocie 5000 EUR;

                        —

                        obciążenie skarżącej kosztami.

               31

               W duplice Parlament wnosi ponadto o:

                        —

                        oddalenie wniosku o nakazanie Parlamentowi przeprowadzenia prawidłowego postępowania przetargowego.

               32

               Na rozprawie, w odpowiedzi na pytanie Sądu, skarżąca wycofała żądanie obciążenia Parlamentu innymi kosztami niepodlegającymi zwrotowi w ramach kosztów postępowania w kwocie 5000 EUR, co zostało odnotowane w protokole z rozprawy.

         Co do prawa

         W przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji

               33

               Skarżąca podnosi zasadniczo dwa zarzuty dotyczące, po pierwsze, naruszenia obowiązku uzasadnienia oraz, po drugie, niezgodności z prawem odmowy udostępnienia ceny zaoferowanej przez wybranego oferenta.

         W przedmiocie zarzutu pierwszego dotyczącego naruszenia obowiązku uzasadnienia
      — Argumenty stron

               34

               W swojej skardze skarżąca podnosi, że w ramach przetargu kryterium ceny wynosiło 55%, tj. ponad połowę wszystkich kryteriów udzielenia zamówienia. Skarżąca podkreśla, że zaoferowała najniższą cenę, a mianowicie 31,70 EUR za godzinę. Tymczasem otrzymała jedynie 504 punkty wobec 566 punktów przyznanych wybranemu oferentowi. Skarżąca wskazuje, że nie rozumie tej różnicy punktów, w sytuacji gdy zaoferowała najlepszą cenowo ofertę. Jej zdaniem, z matematycznego punktu widzenia, zamówienie nie mogło zostać udzielone innemu oferentowi.

               35

               W replice skarżąca podkreśla, że Parlament przyznał, iż popełnił błąd w obliczeniu łącznej ilości punktów skarżącej, co wskazuje na brak poważnego podejścia, którym wykazał się komitet oceniający.

               36

               Odnosząc się do kryterium parku samochodowego, skarżąca podnosi, że Parlament przypisał w sposób arbitralny dwie trzecie oceny aspektowi ilościowemu, a jedynie jedną trzecią aspektowi jakościowemu. Tymczasem skarżąca nie została w ogóle poinformowana o przyjęciu takiego podziału, który uznaje za nieuzasadniony, gdyż posiadanie pojazdów nie jest istotniejsze od ich jakości. Ponieważ wszyscy oferenci otrzymali taką samą ocenę z tytułu kryterium jakości, różnica punktów pomiędzy skarżącą i wybranym oferentem powinna być niższa.

               37

               Odnosząc się do kryterium działań w zakresie ochrony środowiska, skarżąca uważa za niemożliwe, aby uzyskała ocenę zerową. Tak jak wybrany oferent podlega ona bowiem francuskiemu prawu dotyczącemu przedsiębiorstw transportu pojazdami luksusowymi nakładającemu wymóg utrzymywania pojazdów w doskonałym stanie technicznym oraz obowiązek rocznych przeglądów. Dlatego też wszystkie pojazdy skarżącej są nowe i wyposażone w filtry cząstek stałych. Różnica 42 punktów nie może być zatem uzasadniona jedynie tym, że oferent podpisał kartę ograniczenia emisji spalin w merostwie Paryża.

               38

               Odnosząc się do kryterium polityki socjalnej, zdaniem skarżącej, jedna z dwóch umów o pracę na czas nieokreślony wybranego oferenta jest w rzeczywistości umową na czas określony z powodu rozszerzenia działalności lub nawet umową o pracę tymczasową. Wspomniana umowa została bowiem nazwana „Umową o pracę tymczasową na czas nieokreślony”, gdy tymczasem te dwa pojęcia są antynomiczne. Ponadto umowy o pracę skarżącej oraz wybranego oferenta pochodzą z francuskiej izby związkowej przedsiębiorstw transportu pojazdami luksusowymi. Zatem różnica punktów pomiędzy tymi dwoma oferentami nie jest obiektywnie uzasadniona.

               39

               Wreszcie kryterium przedstawienia oferty dotyczy formy oferty, nie zaś jej treści. W świetle tego kryterium oferta wybranego oferenta nie może więc być „niezaprzeczalnie lepsza”. Ponadto skarżąca była jedynym oferentem, który przedstawił swoją ofertę na nośniku DVD, poza zgłoszeniem oferty w należytej formie. Tymczasem skarżąca uzyskała niższą ocenę niż wybrany oferent.

               40

               W odpowiedzi na skargę Parlament podkreśla, że kryteria udzielenia zamówienia inne niż cena liczyły się w 45% i mogły w związku z tym wpłynąć na wynik oceny poszczególnych ofert. Parlament stwierdza, że przy ocenie ofert działał w sposób obiektywny.

               41

               W tym względzie Parlament wyjaśnia, że komitet oceniający przypisywał każdemu kryterium notę w skali od 0 do 10, uzyskana nota była następnie mnożona przez wartość procentową dla danego kryterium. W odniesieniu do dwóch głównych kryteriów, tj. ceny i aspektu ilościowego parku samochodowego, komitet oceniający, aby być obiektywnym, postanowił ocenić aktualnie trwające zamówienie, niemające wpływu na udzielane zamówienie i pomnożyć tę pierwszą obiektywną ocenę przez stosunek między usługą poprzedniego wykonawcy zamówienia a usługą oferowaną przez każdego z oferentów.

               42

               W ten sposób w odniesieniu do noty za cenę komitet oceniający stwierdził, że cenę trwającego zamówienia, czyli 33 EUR, należy uznać za rozsądną i przyznał jej notę 6. Ponieważ ceny zaoferowane przez skarżącego oraz wybranego oferenta wynosiły odpowiednio 31,70 EUR oraz 37,50 EUR za godzinę, zatem uzyskano następujące wyniki:

                        —

                        skarżąca: 33: 31,70 x 6 x 55 = 343,5 punkta;

                        —

                        wybrany oferent: 33: 37,5 x 6 x 55 = 290,4 punkta.

               43

               Odnośnie do kryterium parku samochodowego komitet oceniający uznał, że aspekt ilościowy ma decydujące znaczenie i przyznał mu dwie trzecie noty, tj. 20 punktów. Nota 6 została przyznana za park liczący 60 pojazdów oferowany przez poprzedniego wykonawcę zamówienia. W przypadku skarżącej komitet oceniający przyjął park liczący 70 pojazdów (60 samochodów i 10 minibusów), a w przypadku wybranego oferenta park liczący 60 pojazdów. W celu zapewnienia porównywalnych ofert uwzględniona została również bezpośrednia dyspozycyjność pojazdów. W tym względzie park samochodowy skarżącej został pomnożony przez współczynnik 0,5 z tego powodu, iż 67 z 70 pojazdów musiało być wynajmowanych od innego przedsiębiorstwa. Taka ocena doprowadziła do uzyskania następującego wyniku:

                        —

                        skarżąca: 70: 60 x 6 x 0,5 x 20 = 70 punktów;

                        —

                        wybrany oferent: 60: 60 x 6 x 1 x 20 = 120 punktów.

               44

               W odniesieniu do kryterium jakościowego parku samochodowego, zarówno skarżąca, jak i wybrany oferent uzyskali notę 10, co doprowadziło, po uwzględnieniu wagi tego kryterium, do przyznania następującej ilości punktów:

                        —

                        skarżąca: 6 x 10 = 60 punktów;

                        —

                        wybrany oferent: 6 x 10 = 60 punktów.

               45

               Parlament przyznaje, że komitet oceniający popełnił błąd, przyjmując liczbę 135 punktów z tytułu kryterium parku samochodowego skarżącej. W rzeczywistości jest to suma 130 punktów, co oznacza, że skarżąca uzyskała łącznie 499 punktów, a nie 504.

               46

               Jeżeli chodzi o działania w zakresie ochrony środowiska, to jedynie wybrany oferent przedstawił dokumenty, a mianowicie, że przestrzega karty kontroli emisji merostwa Paryża oraz że jego pojazdy, wszystkie nowe, zostały wyposażone w filtry cząstek stałych, co skutkowało przyznaniem następujących punktów:

                        —

                        skarżąca: 0 x 7 = 0 punktów;

                        —

                        wybrany oferent: 6 x 7 = 42 punkty.

               47

               W odniesieniu do kryterium polityki socjalnej wybrany oferent zaproponował dwa rodzaje umów o pracę na czas nieokreślony, w tym jeden dla pracowników tymczasowych. Tymczasem szoferzy w spółce skarżącej objęci byli wyłącznie umowami o pracę na czas określony. Uwzględniając wagę tego kryterium, Parlament wywodzi w związku z powyższym, że różnica pomiędzy dwiema ofertami wyraża się w następującym przyznaniu punktów:

                        —

                        skarżąca: 3 x 6 = 18 punktów;

                        —

                        wybrany oferent: 6 x 6 = 36 punktów.

               48

               Wreszcie w odniesieniu do kryterium przedstawienia oferty, oferta wybranego oferenta była niezaprzeczalnie lepsza, co w świetle wagi tego kryterium skutkowało przyznaniem następujących punktów:

                        —

                        skarżąca: 4 x 2 = 8 punktów;

                        —

                        wybrany oferent: 9 x 2 = 18 punktów.

               49

               Zatem łączna liczba punktów przyznanych każdej ofercie ustalona została następująco:

                        —

                        skarżąca: 343 + 70 + 60 + 0 + 18 + 8 = 499 punktów;

                        —

                        wybrany oferent: 290 + 120 + 60 + 42 + 36 + 18 = 566 punktów.

               50

               Parlament wyjaśnia, że już po sprawdzeniu właściwy urzędnik zatwierdzający zdał sobie sprawę, że park samochodowy wybranego oferenta liczy 70 pojazdów, co skutkowało w rzeczywistości przyznaniem temu ostatniemu 586 punktów.

               51

               Parlament wnioskuje na tej podstawie, że oferta wybranego oferenta ma wyraźną przewagę jakościową nad ofertą skarżącej, która była lepsza jedynie w odniesieniu do kryterium ceny. W tym względzie Parlament przypomina, że zamówienie powinno było zostać udzielone oferentowi, który przedstawił ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie. Ponieważ nie chodziło o przetarg, który doprowadziłby do sklasyfikowania oferentów wyłącznie na podstawie kryterium ceny, zamówienie nie mogło zostać udzielone automatycznie ofercie z najniższą ceną.

               52

               Parlament dodaje w duplice, że skarżąca wydaje się mylić brak obiektywizmu ze swobodną oceną instytucji zamawiającej, w stosunku do której kontrola Sądu powinna ograniczać się do weryfikacji braku oczywistych błędów w ocenie.

               53

               Odnosząc się do kryterium parku samochodowego, Parlament podkreśla, powołując się na orzecznictwo Trybunału, iż komitet oceniający może przypisać konkretną wagę ustalonym wcześniej poszczególnym podpunktom kryterium oceny, rozdzielając pomiędzy nie określoną przez instytucję zamawiającą w specyfikacji lub ogłoszeniu o zamówieniu liczbę punktów dla tego kryterium, pod warunkiem że decyzja taka, po pierwsze, nie zmienia określonych w specyfikacji lub ogłoszeniu o zamówieniu kryteriów udzielenia zamówienia, po drugie, nie zawiera informacji, które — jeżeli byłyby znane na etapie przygotowywania ofert — mogłyby mieć na nie wpływ i, po trzecie, nie została wydana z uwzględnieniem okoliczności, które mogłyby skutkować dyskryminacją jednego z oferentów. Otóż skarżąca nie wykazała, że w niniejszej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione.

               54

               Odnosząc się do kryterium ochrony środowiska, Parlament zauważa, że oferta skarżącej nie wskazała sposobu, w jaki je spełnia, co wyjaśnia otrzymaną przez nią ocenę zerową.

               55

               Wreszcie, jeśli chodzi o ostatnie kryterium udzielenia zamówienia, Parlament twierdzi, że prezentacja w formie filmu DVD nie uzasadnia sama w sobie tego, aby oferta skarżącej została uznana za przedstawioną lepiej niż oferta wybranego oferenta. Elementem decydującym była atrakcyjność i siła przekonywania oferty, nie zaś rodzaj nośnika.

         — Ocena Sądu

               56

               Tytułem wstępu należy przypomnieć, że Parlamentowi, tak jak i innym instytucjom, przysługuje szeroki zakres swobodnego uznania w zakresie okoliczności, jakie uwzględnia w celu podjęcia decyzji o udzieleniu zamówienia w trybie przetargu. Sprawowana przez sąd kontrola wykorzystania tego zakresu uznania ogranicza się zatem do weryfikacji, czy przestrzegane były przepisy proceduralne oraz przepisy dotyczące uzasadnienia, a także do sprawdzenia prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych oraz tego, czy nie wystąpił oczywisty błąd w ocenie okoliczności faktycznych i czy nie doszło do nadużycia władzy (zob. analogicznie wyroki Sądu: z dnia 27 września 2002 r. w sprawie T-211/02 Tideland Signal przeciwko Komisji, Rec. s. II-3781, pkt 33; z dnia 10 września 2008 r. w sprawie T-465/04 Evropaïki Dynamiki przeciwko Komisji, niepublikowany w Zbiorze, pkt 45).

               57

               Zgodnie z art. 1 dokumentacji przetargowej udzielenie rozpatrywanego zamówienia było objęte przepisami rozporządzenia finansowego i szczegółowych zasad wykonania tego rozporządzenia.

               58

               W związku z powyższym, jeśli chodzi o uzasadnienie zaskarżonej decyzji, poprzez którą Parlament odrzucił ofertę skarżącej, w niniejszej sprawie Parlament powinien zastosować art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego oraz art. 149 ust. 3 szczegółowych zasad wykonywania.

               59

               Z treści tych przepisów oraz z orzecznictwa Sądu wynika, że Parlament czyni zadość spoczywającemu na nim obowiązkowi uzasadnienia, jeśli przede wszystkim niezwłocznie powiadamia każdego niedopuszczonego oferenta o przyczynach odrzucenia jego oferty, a następnie informuje tych oferentów, którzy złożyli dopuszczoną ofertę oraz specjalny wniosek w tym zakresie, o cechach i zaletach wybranej oferty, a także o nazwie oferenta, któremu udzielono zamówienia w terminie piętnastu dni od otrzymania pisemnego wniosku (zob. podobnie i analogicznie ww. w pkt 56 wyrok z dnia 10 września 2008 r. w sprawie Evropaïki Dynamiki przeciwko Komisji, pkt 47).

               60

               Ten sposób postępowania jest zgodny z celem obowiązku uzasadnienia zawartym w art. 253 WE, według którego uzasadnienie powinno przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji, która wydała akt, pozwalając zainteresowanym poznać motywy podjętej decyzji w celu dochodzenia swoich praw, a sądom wspólnotowym dokonać jej kontroli (ww. w pkt 56 wyrok w sprawie Evropaiki Dynamiki przeciwko Komisji, pkt 48).

               61

               Należy ponadto wskazać, że w sytuacji gdy, tak jak w niniejszej sprawie, instytucjom wspólnotowym przysługuje szeroki zakres swobodnego uznania, poszanowanie gwarancji przyznanych przez wspólnotowy porządek prawny w postępowaniu administracyjnym nabiera jeszcze większego znaczenia. Do gwarancji tych należy, między innymi, obowiązek wystarczającego uzasadnienia swoich decyzji przez właściwą instytucję. Tylko na tej podstawie sąd wspólnotowy może ustalić, czy okoliczności faktyczne i prawne warunkujące korzystanie ze swobodnego uznania zostały uwzględnione (wyrok Trybunału z dnia 21 listopada 1991 r. w sprawie C-269/90 Technische Universität München, Rec. s. I-5469, pkt 14; wyrok Sądu z dnia 5 marca 2002 r. w sprawie T-241/00 Le Canne przeciwko Komisji, Rec. s. II-1251, pkt 53, 54; ww. w pkt 56 wyrok z dnia 10 września 2008 r. w sprawie Evropaïki Dynamiki przeciwko Komisji, pkt 54).

               62

               Należy również przypomnieć, że wymóg uzasadnienia należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sytuacji, w szczególności do treści aktu, charakteru powołanych argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu informacji mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie (zob. wyrok Trybunału z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie C-367/95 P Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, Rec. s. I-1719, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).

               63

               Wreszcie obowiązek uzasadnienia stanowi istotny wymóg proceduralny, który należy odróżnić od kwestii zasadności uzasadnienia wchodzącej w zakres materialnej zgodności z prawem materialnym spornego aktu (wyrok Trybunału z dnia 22 marca 2001 r. w sprawie C-17/99 Francja przeciwko Komisji, Rec. s. I-2481, pkt 35; wyrok Sądu z dnia 12 listopada 2008 r. w sprawie T-406/06 Evropaïki Dynamïki przeciwko Komisji, niepublikowany w Zbiorze, pkt 47).

               64

               W tym względzie należy uznać, że skarżąca powołuje się w swojej skardze zasadniczo na naruszenie obowiązku uzasadnienia, ponieważ nie może zrozumieć, dlaczego nie udzielono jej zamówienia, pomimo zaproponowania najniższej ceny oraz tego, że kryterium ceny wynosiło 55% w ramach oceny ofert. Należy również podnieść, że w odpowiedzi na skargę Parlament pojął argumentację skarżącej jako zarzucającą mu brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji odmawiającej udzielenia jej zamówienia.

               65

               W każdym razie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, uzasadnienie niekorzystnej decyzji musi pozwalać sądowi wspólnotowemu na wykonanie kontroli zgodności z prawem oraz dostarczyć osobie zainteresowanej niezbędnych wskazówek, aby mogła ona wiedzieć, czy decyzja jest uzasadniona. W konsekwencji brak uzasadnienia lub niewystarczające uzasadnienie ograniczające wspomnianą kontrolę sądową stanowi bezwzględną przeszkodę procesową, która może, a nawet musi zostać uwzględniona z urzędu przez sąd wspólnotowy (wyrok Trybunału z dnia 20 lutego 1997 r. w sprawie C-166/95 P Komisja przeciwko Daffix, Rec. s. I-983, pkt 23, 24; wyrok Sądu z dnia 10 września 2008 r. w sprawie T-272/06 Evropaïki Dynamiki przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości, niepublikowany w Zbiorze, pkt 27, 28 i przytoczone tam orzecznictwo).

               66

               Ponieważ w niniejszej sprawie skarżąca złożyła dopuszczoną ofertę w rozumieniu art. 149 ust. 3 szczegółowych zasad wykonania, należy nie tylko zbadać zaskarżoną decyzję, ale również pismo z dnia 23 stycznia 2007 r., przesłane do skarżącej w odpowiedzi na jej wyraźne żądanie mające na celu uzyskanie dodatkowych informacji na temat decyzji o udzieleniu rozpatrywanego zamówienia, aby ustalić, czy Parlament spełnił wymóg uzasadnienia przewidzianego w rozporządzeniu finansowym oraz zasadach jego wykonania.

               67

               Tymczasem należy przede wszystkim stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji Parlament ograniczył się na podstawie art. 100 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia finansowego do wymienienia przyczyn odrzucenia oferty skarżącej. Wskazał bowiem, że oferta skarżącej „nie była korzystniejsza ekonomicznie w odniesieniu do kryteriów udzielenia zamówienia”.

               68

               Następnie w piśmie z dnia 23 stycznia 2007 r. Parlament wskazał jedynie, co następuje:
               „Wybrana oferta uzyskała najwyższą ocenę […] (566) we wszystkich wymienionych poniżej kryteriach i w związku z tym została zaklasyfikowana na pierwszej pozycji.
               Informujemy, że pomimo nieznacznie niższej ceny wasza oferta uzyskała 504 punkty i w związku z tym została zaklasyfikowana na pozycji drugiej”.

               69

               W związku z powyższym, o ile Parlament odpowiedział w terminie określonym w art. 149 ust. 3 szczegółowych zasad wykonania, o tyle nie udzielił skarżącej żadnej informacji na temat ogólnych danych oraz zaletach wybranej oferty, z wyjątkiem tego, że zaoferowana przez nią cena była nieznacznie niższa, chociaż miał taki obowiązek na mocy rozporządzenia finansowego i szczegółowych zasad wykonania.

               70

               Tego rodzaju odpowiedź nie przedstawia w sposób jasny i jednoznaczny toku rozumowania Parlamentu w sposób umożliwiający, po pierwsze, skarżącej poznanie motywów wydanego aktu w celu obrony swoich praw, a po drugie pozwalający sądowi wspólnotowemu na przeprowadzenie jego kontroli.

               71

               Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy taka informacja była tym bardziej konieczna, że cena zaoferowana przez skarżącą była niższa od ceny zaoferowanej przez wybranego oferenta oraz z tego względu że kryterium ceny było warte 55% w łącznej ocenie ofert. Tym samym skarżąca nie posiadała żadnej informacji umożliwiającej jej zrozumienie, dlaczego w ramach przetargu jej oferta nie została wybrana.

               72

               Należy dodać, że w dniu 20 marca 2007 r. Parlament przesłał do skarżącej nowe pismo w odpowiedzi na jej pismo z dnia 1 marca 2007 r.

               73

               W tym względzie z orzecznictwa wynika, że, w przypadku gdy dana instytucja wysyła pismo w odpowiedzi na wniosek skarżącej o dodatkowe wyjaśnienia w przedmiocie decyzji przed wniesieniem skargi, ale po terminie ustalonym w art. 149 ust. 3 szczegółowych zasad wykonania, pismo to może zostać również uwzględnione przy ocenie, czy uzasadnienie w niniejszym przypadku było wystarczające. Obowiązek uzasadnienia należy bowiem oceniać w zależności od informacji będących w posiadaniu skarżącej w momencie wniesienia skargi, przy czym jednak instytucja nie może zastąpić pierwotnego uzasadnienia uzasadnieniem całkiem nowym (zob. podobnie i analogicznie ww. w pkt 56 wyrok Sądu z dnia 10 września 2008 r. w sprawie Evropaiki Dynamiki przeciwko Komisji, pkt 59).

               74

               Należy jednak stwierdzić, że pismo z dnia 20 marca 2007 r. nie zawiera informacji o cechach i zaletach wybranej oferty. Parlament bowiem powtórzył jedynie to, co już przedstawił skarżącej w swoim piśmie z dnia 23 stycznia 2007 r.

               75

               Wreszcie należy stwierdzić, że Parlament przedstawił informacje dotyczące uzasadnienia zaskarżonej decyzji w ramach skargi przed Sądem. Na przykład w odpowiedzi na skargę szczegółowo wymienia punkty przyznane skarżącej i wybranemu oferentowi za każde kryterium udzielenia zamówienia oraz powody, które zdaniem Parlamentu uzasadniały taką punktację.

               76

               Jednak okoliczność, iż Parlament przedstawił powody tej decyzji w trakcie postępowania, nie równoważy niewystarczającego charakteru pierwotnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem uzasadnienie nie może zostać przedstawione po raz pierwszy i a posteriori przed sądem, z wyjątkiem szczególnych okoliczności, które w braku pilnego charakteru nie występują w niniejszej sprawie (zob. podobnie wyroki Sądu: z dnia 2 lipca 1992 r. w sprawie T-61/89 Dansk Pelsdyravlerforening przeciwko Komisji, Rec. s. II-1931, pkt 131; z dnia 24 września 2008 r. w sprawie T-264/06 DC-Hadler Networks przeciwko Komisji, niepublikowany w Zbiorze,, pkt 34).

               77

               Z powyższego wynika, że w świetle art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego i art. 149 ust. 3 szczegółowych zasad wykonania decyzja, poprzez którą Parlament odmówił udzielenia zamówienia skarżącej, jest dotknięta brakiem uzasadnienia.

               78

               W konsekwencji należy uwzględnić pierwszy zarzut.

         W przedmiocie zarzutu drugiego dotyczącego niezgodności z prawem decyzji odmawiającej podania ceny zaoferowanej przez wybranego oferenta
      — Argumentacja stron

               79

               Skarżąca twierdzi, że decyzja odmawiająca udzielenia jej informacji o cenie zaoferowanej przez wybranego oferenta jest niezgodna z prawem. Przede wszystkim cena zaoferowana przez rzeczonego oferenta nie należy do zakresu stosowania art. 100 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia finansowego. Jej ujawnienie nie spowodowałoby bowiem żadnej szkody po stronie wybranego oferenta. Ponadto w kontekście przejrzystości za racjonalne można uznać poznanie dokładnych przyczyn odrzucenia danej oferty w ramach przetargu o takim znaczeniu.

               80

               Skarżąca podkreśla ponadto, że cena zaoferowana przez wybranego oferenta powinna zostać opublikowana w suplemencie do Dziennika Urzędowego w terminie 48 dni po podpisaniu umowy. Tym samym podanie tej ceny do wiadomości nie mogłoby naruszyć prawowitych interesów gospodarczych wybranego oferenta lub uczciwej konkurencji.

               81

               Negatywne rozpatrzenie przez Parlament wniosku przedstawionego przez skarżącą powoduje również skrócenie terminu do wniesienia skargi do Sądu.

               82

               Parlament odpiera, że art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego nie zakłada absolutnie obowiązującego nakazu podania do wiadomości ceny zaoferowanej przez wybranego oferenta. W istocie bowiem informacja „o cechach i zaletach wybranej oferty” polega raczej na opisie porównawczym ofert. Tym samym, zdaniem Parlamentu, instytucja zamawiająca zachowuje swobodę uznania odnośnie do informacji, które winna podać do wiadomości odrzuconego oferenta.

               83

               Ponadto uprawnione jest twierdzenie, że cena stanowi część tych informacji, których podanie mogłoby naruszać interesy gospodarcze przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 100 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia finansowego. Rzeczona informacja powinna więc pojawić się dopiero w ostatniej kolejności. Parlament przyznaje jednakże, że cena zaoferowana przez wybranego oferenta znalazła się w zawiadomieniu o udzieleniu zamówienia opublikowanym w suplemencie do Dziennika Urzędowego.

               84

               Ponadto odmowa podania do wiadomości ceny zaoferowanej przez wybranego oferenta nie przeszkodziła skarżącej we wniesieniu w wyznaczonym terminie skargi do Sądu.

               85

               Na rozprawie, w odpowiedzi na pytanie Sądu, Parlament rozwinął swoją argumentację, wyjaśniając, że do momentu opublikowania zawiadomienia o udzieleniu zamówienia zamówienie to mogło jeszcze zostać unieważnione wskutek sprzeciwów złożonych przed podpisaniem umowy. W takim przypadku brak powiadomienia o cenie uniemożliwia poznanie przez innych oferentów tego elementu oferty przedstawionej przez wybranego oferenta, a zatem może on ponownie złożyć swoją ofertę na tych samych warunkach.

         — Ocena Sądu

               86

               Tytułem wstępu należy przypomnieć, że na wniosek skarżącej z dnia 10 stycznia 2007 r. mający na celu uzyskanie dodatkowych informacji Parlament wskazał jedynie, że cena zaoferowana przez wybranego oferenta była nieznacznie wyższa od ceny skarżącej. Jej wysokość, tj. kwota 26 EUR za godzinę pozaplanową i 37,50 EUR za godzinę zgodnie z planem, została udostępniona publicznie w ogłoszeniu o udzieleniu zamówienia z dnia 7 kwietnia 2007 r.

               87

               Tymczasem na podstawie art. 100 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia finansowego Parlament był zobowiązany do podania odrzuconemu oferentowi, na jego pisemny wniosek, informacji o danych dotyczących wybranej oferty i jej zaletach.

               88

               Tym samym, na pisemny wniosek skarżącej, Parlament miał obowiązek podania do jej wiadomości ceny zaoferowanej przez wybranego oferenta, która stanowi jedną z danych i jedną z zalet wybranej oferty, tym bardziej że w danych okolicznościach sprawy to kryterium liczyło się w 55% przy ocenie ofert.

               89

               Żaden z argumentów przedstawionych przez Parlament nie jest w stanie podważyć tego wniosku.

               90

               Po pierwsze, argument, zgodnie z którym instytucja zamawiająca zachowuje swobodę oceny, nie uzasadnia tego, iż odmawia podania do wiadomości odrzuconego oferenta, który składa pisemny wniosek w tym zakresie, wysokości ceny zaoferowanej przez wybranego oferenta. W tym względzie Parlament nie może zadowolić się jedynie twierdzeniem, że cena nie należy do cech i zalet oferty przedstawionej przez danego oferenta, jeżeli, jak wskazano powyżej, to kryterium w niniejszej sprawie stanowiło 55% przy ocenie ofert.

               91

               Po drugie, zgodnie z art. 100 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia finansowego, niektórych szczegółowych informacji nie należy na pewno udostępniać, w przypadku gdy utrudniłoby to stosowanie prawa, byłoby sprzeczne z interesem publicznym, lub zaszkodziłoby prawnym interesom gospodarczym przedsiębiorstw prywatnych lub publicznych lub zakłóciłoby uczciwą konkurencję między tymi przedsiębiorstwami. W odpowiedzi na skargę Parlament nie dostarcza jednak wyjaśnień, w jaki sposób w niniejszej sprawie podanie informacji o cenie zaoferowanej wybranego oferenta zaszkodziłoby jego interesom gospodarczym, a nadto podkreśla, że wysokość tej ceny została wymieniona w ogłoszeniu o udzieleniu zamówienia.

               92

               Po trzecie, argument, według którego zamawiający może, pozwala mu na to bowiem art. 101 rozporządzenia finansowego, zdecydować o odstąpieniu od przetargu lub unieważnić procedurę udzielenia zamówienia przed podpisaniem umowy, nie zwalnia Parlamentu, w okolicznościach niniejszej sprawy, z obowiązku podania do wiadomości skarżącej ceny zaoferowanej przez wybranego oferenta. Dopuszczenie takiego argumentu doprowadziłoby bowiem do pozbawienia znaczenia obowiązku uzasadnienia określonego w art. 100 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia finansowego i w art. 149 ust. 3 szczegółowych zasad wykonania.

               93

               W tych okolicznościach należy uwzględnić drugi zarzut.

               94

               Z ogółu przedstawionych wyżej rozważań wynika, że należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji.

         W przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności aktów, które wydano w następstwie zaskarżonej decyzji

               95

               W swoim trzecim żądaniu skarżąca wnosi do Sądu o stwierdzenie nieważności wszystkich aktów, które wydano w następstwie zaskarżonej decyzji.

               96

               W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 21 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości mającym zastosowanie do Sądu na mocy art. 53 akapit pierwszy tego statutu oraz z art. 44 § 1 lit. c) regulaminu Sądu, każda skarga musi wskazywać przedmiot sporu oraz zawierać zwięzłe przedstawienie powołanych zarzutów. Wskazanie to powinno być wystarczająco jasne i precyzyjne, aby pozwolić stronie pozwanej na przygotowanie swojej obrony, a Sądowi na dokonanie kontroli sądowej. Aby zagwarantować pewność prawa i prawidłowe administrowanie wymiarem sprawiedliwości, konieczne jest, aby istotne okoliczności faktyczne i prawne, na których oparta jest skarga, wynikały z samej jej treści, choćby w zwięzłej formie, lecz w sposób spójny i zrozumiały (postanowienia Sądu: z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie T-85/92 De Hoe przeciwko Komisji, Rec. s. II-523, pkt 20; z dnia 11 lipca 2005 r. w sprawie T-294/04 Internationaler Hilfsfonds przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-2719, pkt 23).

               97

               W niniejszej sprawie skarżąca nie wyjaśnia, które akty są objęte jej trzecim żądaniem i nie rozwija żadnej argumentacji na poparcie swych żądań.

               98

               W konsekwencji trzecie żądanie należy odrzucić jako niedopuszczalne.

         W przedmiocie wniosku o odszkodowanie

      Argumenty stron

               99

               Skarżąca domaga się w skardze nakazania Parlamentowi zapłaty kwoty 500000 EUR tytułem odszkodowania.

               100

               W replice skarżąca podnosi, że spełniała wszystkie warunki, aby zamówienie zostało jej udzielone. W związku z powyższym Parlament naruszył wszystkie przepisy prawa regulujące udzielanie zamówień, a wniosek skarżącej o odszkodowanie jest dopuszczalny.

               101

               Co do poniesionej szkody skarżąca utrzymuje, że doznała uszczerbku na płaszczyźnie ekonomicznej, ponieważ nie została wykonawcą zamówienia. Nie mogła bowiem odnieść korzyści, których mogła w sposób uzasadniony oczekiwać.

               102

               Parlament twierdzi, że wniosek skarżącej o odszkodowanie jest niedopuszczalny.

         Ocena Sądu

               103

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem skarga mająca na celu naprawienie szkód wyrządzonych przez instytucję wspólnotową powinna zawierać elementy umożliwiające zidentyfikowanie zachowania, które skarżący jej zarzuca, powody dla których uważa on, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem oraz szkodą, którą miałby ponieść, a także charakter i zakres tej szkody (wyroki Sądu: z dnia 10 lipca 1997 r. w sprawie T-38/96 Guérin automobiles przeciwko Komisji, Rec. s. II-1223, pkt 42; z dnia 3 lutego 2005 r. w sprawie T-19/01 Chiquita Brands i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-315, pkt 65).

               104

               Tymczasem w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że zawarty w skardze wniosek o odszkodowanie, stanowiący jedynie przedmiot żądania, nie zawiera najbardziej podstawowych uściśleń.

               105

               Nawet bowiem przy założeniu, że skarga zawiera elementy umożliwiające zidentyfikowanie zachowania zarzucanego Parlamentowi, skarga ta milczy zarówno w odniesieniu do rodzaju i charakteru powoływanej szkody, jak również powodów, dla których skarżąca uważa, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy tym zachowaniem oraz szkodą.

               106

               Ponadto nawet przy założeniu, że skarga byłaby dopuszczalna, gdyby to czyniła, w rzeczywistości skarżąca nie próbowała uzupełnić tych braków w swojej replice.

               107

               Z powyższego wynika, że jeżeli chodzi o wniosek o odszkodowanie skarga, nie spełnia warunków ustanowionych w art. 44 § 1 lit. c) regulaminu Sądu.

               108

               W tych okolicznościach wniosek o odszkodowanie należy uznać za niedopuszczalny.

         W przedmiocie wniosku o nakazanie Parlamentowi przeprowadzenia prawidłowego postępowania przetargowego

               109

               Na etapie repliki skarżąca wniosła o to, by Sąd nakazał Parlamentowi przeprowadzenie prawidłowego postępowania przetargowego.

               110

               Zgodnie z art. 44 § 1 lit. c) regulaminu Sądu w skardze strona skarżąca ma obowiązek określenia przedmiotu sporu i przedstawienia powołanych zarzutów. Nawet jeśli art. 48 § 2 tego regulaminu pozwala w pewnych przypadkach na podniesienie nowych zarzutów w toku postępowania, to przepisu tego w żadnym wypadku nie można rozumieć jako pozwalającego stronie skarżącej na wystąpienie do Sądu z nowymi żądaniami i w ten sposób zmianę przedmiotu sporu (wyroki Sądu: z dnia 18 września 1992 r. w sprawie T-28/90 Asia Motor France i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II-2285, pkt 43; z dnia 12 lipca 2001 r. w sprawie T-2/99 T. Port przeciwko Radzie, Rec. s. II-2093, pkt 34; zob. również analogicznie wyrok Trybunału z dnia 25 września 1979 r. w sprawie 232/78 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. 2729, pkt 3).

               111

               W związku z powyższym wniosek, by Sąd nakazał Parlamentowi przeprowadzenie przetargu, należy oddalić jako niedopuszczalny.

               112

               Ponadto należy przypomnieć, że w ramach skargi o stwierdzenie nieważności zgodnie z art. 230 WE kompetencja sądu wspólnotowego ogranicza się do kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sąd nie może w zakresie wykonywania swoich kompetencji kierować nakazów do instytucji wspólnotowych (wyrok Trybunału z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie C-5/93 P DSM przeciwko Komisji, Rec. s. I-4695, pkt 36; wyrok Sądu z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie T-145/98 ADT Projekt przeciwko Komisji, Rec. s. II-387, pkt 83). W przypadku stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu zainteresowana instytucja, zgodnie z art. 233 WE, ma podjąć środki, które zapewnią wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność (wyroki Sądu: z dnia 27 stycznia 1998 r. w sprawie T-67/94 Ladbroke Racing przeciwko Komisji, Rec. s. II-1, pkt 200; ww. w pkt 56 wyrok z dnia 10 września 2008 r. w sprawie Evropaïki Dynamiki przeciwko Komisji, pkt 35).

         W przedmiocie kosztów

               113

               Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Parlament przegrał sprawę, należy zgodnie z żądaniem skarżącej obciążyć go kosztami postępowania.

               Z powyższych względów
               SĄD (szósta izba)
               orzeka, co następuje:

                           1)

                           Stwierdza się nieważność decyzji Parlamentu Europejskiego w sprawie odmowy przyznania spółce VIP Car Solutions SARL zamówienia będącego przedmiotem przetargu PE/2006/06/UTD/1.

                           2)

                           W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.

                           3)

                           Parlament zostaje obciążony kosztami postępowania.

                     Meij
                     Vadapalas
                     Moavero Milanesi
                     Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 20 maja 2009 r.
                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: francuski.


Wyrok Trybunału z dnia 30 września 2003 r. # Colegio de Oficiales de la Marina Mercante Española przeciwko Administración del Estado. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal Supremo - Hiszpania. # Swobodny przepływ pracowników - Artykuł 39. # Sprawa C-405/01.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 13 lipca 1993 r. # Adrianus Thijssen przeciwko Controledienst voor de verzekeringen. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Raad van State - Belgia. # Swoboda przedsiębiorczości. # Sprawa C-42/92.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 8 września 2015 r.#Postępowanie karne przeciwko Ivo Taricco i in.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunale di Cuneo.#Odesłanie prejudycjalne – Postępowanie karne dotyczące przestępstw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (VAT) – Artykuł 325 TFUE – Prawo krajowe przewidujące bezwzględne terminy przedawnienia mogące skutkować bezkarnością przestępstw – Potencjalne naruszenie interesów finansowych Unii Europejskiej – Obowiązek sądu krajowego powstrzymania się od stosowania każdego przepisu prawa krajowego mogącego naruszać obowiązki nałożone na państwa członkowskie przez prawo Unii.#Sprawa C-105/14.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C‑105/14
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunale di Cuneo (Włochy), postanowieniem z dnia 17 stycznia 2014 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 5 marca 2014 r., w postępowaniu karnym przeciwko:
            Ivo Taricco,
            Ezio Filippi,
            Isabella Leonetti,
            Nicola Spagnolo,
            Davide Salvoni,
            Flavio Spaccavento,
            Goranco Anakiev,
            TRYBUNAŁ (wielka izba),
            w składzie: V. Skouris, prezes, K. Lenaerts, wiceprezes, R. Silva de Lapuerta, L. Bay Larsen, T. von Danwitz i J.C. Bonichot, prezesi izb, A. Arabadjiev, M. Safjan, D. Šváby, M. Berger (sprawozdawca), A. Prechal, E. Jarašiūnas i C.G. Fernlund, sędziowie,
            rzecznik generalny: J. Kokott,
            sekretarz: L. Carrasco Marco, administrator,
            uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 3 marca 2015 r.,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu M. Anakiev przez L. Saniego, avvocato,
            – w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez M. Salvatorelli oraz L. Ventrella, avvocati dello Stato,
            – w imieniu rządu niemieckiego przez T. Henzego oraz J. Kemper, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu polskiego przez B. Majczynę, działającego w charakterze pełnomocnika,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez P. Rossiego oraz R. Lyala, działających w charakterze pełnomocników,
            po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 30 kwietnia 2015 r.,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 101 TFUE, 107 TFUE i 119 TFUE, a także art. 158 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347, s. 1).
            2. Wniosek ten został złożony w ramach postępowania karnego wszczętego przeciwko I. Tariccowi, E. Filippi, I. Leonetti, N. Spagnolo, D. Salvoniemu, F. Spaccavento i G. Anakievowi (zwanymi dalej łącznie „pozwanymi”) pod zarzutem utworzenia i zorganizowania organizacji w celu popełnienia różnych przestępstw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „VAT”).
            Ramy prawne
            Prawo Unii
            3. Artykuł 325 TFUE stanowi:
            „1. Unia i państwa członkowskie zwalczają nadużycia finansowe i wszelkie inne działania nielegalne naruszające interesy finansowe Unii za pomocą środków podejmowanych zgodnie z niniejszym artykułem, które mają skutek odstraszający i zapewniają skuteczną ochronę w państwach członkowskich oraz we wszystkich instytucjach, organach i jednostkach organizacyjnych Unii.
            2. Państwa członkowskie podejmują takie same środki do zwalczania nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe Unii, jakie podejmują do zwalczania nadużyć finansowych naruszających ich własne interesy finansowe.
            […]”.
            Konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
            4. Zgodnie z preambułą do przyjętej na podstawie art. K.3 Traktatu o Unii Europejskiej konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, podpisanej w Luksemburgu w dniu 26 lipca 1995 r. (Dz.U. C 316, s. 48, zwanej dalej „konwencją OIF”), umawiające się strony tej konwencji, państwa członkowskie Unii Europejskiej, są przekonane, „że ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich wymaga, aby wszelkie przestępcze działania naruszające wspomniane interesy były przedmiotem ścigania karnego” oraz „o potrzebie nałożenia na takie postępowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji karnych, bez uszczerbku dla możliwości stosowania innych kar w odpowiednich przypadkach, oraz o potrzebie, przynajmniej w poważnych przypadkach, nałożenia na takie postępowanie kary pozbawienia wolności”.
            5. Artykuł 1 ust. 1 konwencji OIF stanowi:
            „Do celów niniejszej Konwencji nadużycia finansowe naruszające interesy finansowe Wspólnot Europejskich polegają na:
            […]
            b) w odniesieniu do przychodów – jakimkolwiek umyślnym działaniu lub zaniechaniu dotyczącym:
            – wykorzystania lub przedstawienia fałszywych, nieścisłych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów, które ma na celu bezprawne zmniejszenie środków budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich lub budżetów zarządzanych przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu,
            – […]”.
            6. Artykuł 2 ust. 1 tej konwencji przewiduje:
            „Każde państwo członkowskie podejmuje niezbędne środki w celu zapewnienia, że działanie określone w artykule 1 oraz udział w, nakłanianie do, lub próba zachowania określonego w artykule 1 ustęp 1, są zagrożone przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje karne, włącznie z, przynajmniej w przypadkach poważnego nadużycia finansowego, karami polegającymi na pozbawieniu wolności, które może prowadzić do ekstradycji, przy czym za poważne nadużycie finansowe uważa się takie nadużycie finansowe, które wiąże się przynajmniej z minimalną kwotą określoną w każdym państwie członkowskim. Taka minimalna kwota nie może być ustalona na poziomie wyższym niż 50 000 [EUR]”.
            Dyrektywa 2006/112
            7. Przepis art. 131 dyrektywy 2006/112 stanowi:
            „Zwolnienia przewidziane w rozdziałach 2–9 [tytułu IX dyrektywy 2006/112] stosuje się bez uszczerbku dla innych przepisów wspólnotowych i na warunkach ustalanych przez państwa członkowskie w celu zapewnienia prawidłowego i prostego stosowania tych zwolnień oraz zapobieżenia wszelkim możliwym przypadkom uchylania się od opodatkowania, unikania opodatkowania i nadużyć”.
            8. Artykuł 138 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje, że:
            „Państwa członkowskie zwalniają dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza terytorium danego państwa, ale na terytorium Wspólnoty, przez sprzedawcę, przez nabywcę lub na ich rzecz, dokonane dla innego podatnika lub osoby prawnej niebędącej podatnikiem, działających w takim charakterze w państwie członkowskim innym niż państwo rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów”.
            9. Artykuł 158 rzeczonej dyrektywy stanowi:
            „1. […] państwa członkowskie mogą wprowadzić procedurę dotyczącą składów innych niż celne w następujących przypadkach:
            a) gdy towary przeznaczone są do sklepów wolnocłowych […]
            […]
            2. W przypadkach gdy państwa członkowskie korzystają z możliwości zwolnienia przewidzianego w ust. 1 lit. a), podejmują one środki niezbędne do zapewnienia prawidłowego i prostego stosowania tego zwolnienia oraz zapobieżenia wszelkim możliwym przypadkom uchylania się od opodatkowania, unikania opodatkowania i nadużyć.
            […]”.
            Decyzja 2007/436/WE
            10. Artykuł 2 ust. 1 decyzji Rady (2007/436/WE, Euratom) z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 163, s. 17) ma następujące brzmienie:
            „Na zasoby własne zapisane w budżecie ogólnym Unii Europejskiej składają się dochody z następujących źródeł:
            […]
            b) […] zastosowanie stawki jednolitej obowiązującej wszystkie państwa członkowskie w odniesieniu do zharmonizowanych podstaw VAT określonych zgodnie z zasadami wspólnotowymi. […]”.
            Prawo włoskie
            11. Artykuł 157 kodeksu karnego zmieniony przez ustawę nr 251 z dnia 5 grudnia 2005 r. (GURI nr 285 z dnia 7 grudnia 2005 r., zwanego dalej „kodeksem karnym”), dotyczący przedawnienia w dziedzinie karnej stanowi:
            „Czyn karalny ulega przedawnieniu w terminie odpowiadającym maksymalnej karze przewidzianej w przepisie prawa karnego dotyczącym tego czynu; niezależnie od tego, termin przedawnienia w przypadku przestępstw jest nie krótszy niż sześć lat a w przypadku wykroczeń, nawet jeśli są one zagrożone wyłącznie karą grzywny, nie krótszy niż cztery lata.
            […]”.
            12. Artykuł 158 tego kodeksu ustala początek biegu terminu przedawnienia w następujący sposób:
            „W odniesieniu do czynu karalnego dokonanego termin przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu, w którym doszło do popełnienia czynu, w odniesieniu do usiłowania czynu karalnego w dniu, w którym sprawca zaprzestał działania, a w odniesieniu ciągłego czynu karalnego w dniu, w którym ustała ciągłość.
            […]”.
            13. Zgodnie z art. 159 wspomnianego kodeksu, dotyczącego zawieszenia biegu terminu przedawnienia:
            „Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony w każdym przypadku, w którym zawieszenie postępowania lub procesu karnego lub terminu przewidzianego na zatrzymanie tymczasowe zostało przewidziane przez szczególny przepis ustawy, jak również w następujących przypadkach:
            1) zezwolenia na ściganie;
            2) przekazania sprawy innemu sądowi;
            3) zawieszenia postępowania lub procesu karnego z powodu wystąpienia przeszkód po stronie stron lub ich obrońców, lub na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy. […]
            […]
            Przedawnienie rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym ustała przyczyna zawieszenia”.
            14. Artykuł 160 tego kodeksu regulujący przerwanie biegu przedawnienia stanowi:
            „Bieg przedawnienia zostaje przerwany na skutek wyroku lub nakazu karnego.
            Ponadto bieg przedawnienia przerwany zostaje również w wypadku postanowienia dotyczącego zastosowania środków nadzoru względem osób [i] postanowienia o wyznaczeniu wstępnej rozprawy.
            Bieg przerwanego terminu przedawnienia zostaje wznowiony z dniem jego przerwania. W wypadku wielu zdarzeń powodujących przerwanie – bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od ostatniego z tych zdarzeń; w żadnym wypadku jednak terminy określone w art. 157 nie mogą być przedłużone poza terminy, o których mowa w art. 161 akapit drugi, poza przestępstwami przewidzianymi w art. 51 ust. 3 a i c kodeksu postępowania karnego”.
            15. Zgodnie z art. 161 kodeksu karnego dotyczącego skutków zawieszenia i przerwania:
            „Zawieszenie i przerwanie biegu przedawnienia odnosi skutki względem wszystkich osób, które popełniły czyn podlegający karze.
            Z wyjątkiem ścigania czynów podlegających karze z art. 51 ust. 3a i 3c kodeksu postępowania karnego przerwanie biegu przedawnienia nie może prowadzić do przedłużenia terminu przedawnienia o więcej niż jedną czwartą czasu jego trwania […]”.
            16. Artykuł 416 kodeksu karnego karze karą pozbawienia wolności do siedmiu lat założycieli organizacji, której celem jest popełnianie czynów karalnych. Sami tylko członkowie tej organizacji przestępczej podlegają karze pozbawienia wolności do lat pięciu.
            17. Zgodnie z art. 2 decreto legislativo n. 74, nuova disciplina dei reati in materia di imposte sui redditi e sul valore aggiunto (dekretu ustawodawczego nr 74 w sprawie zmiany przepisów dotyczących przestępstw z zakresu podatku dochodowego i podatku od wartości dodanej) z dnia 10 marca 2000 r. (GURI nr 76 z dnia 31 marca 2000 r., zwanego dalej „DL nr 74/2000”), składanie fałszywych deklaracji VAT wskazujących na faktury lub dokumenty dotyczące nieistniejących transakcji, podlega karze pozbawienia wolności od półtora roku do sześciu lat. Zgodnie z art. 8 DL NR 74/2000, tej samej karze podlega osoba wystawiająca fikcyjne faktury w celu umożliwienia osobom trzecim uchylania się od podatku VAT.
            Okoliczności postępowania głównego i pytania prejudycjalne
            18. Oskarżeni zostali pozwani do Tribunale di Cuneo pod zarzutem utworzenia i zorganizowania w latach podatkowych od 2005 do 2009 organizacji przestępczej w celu popełnienia różnych czynów zabronionych w dziedzinie podatku VAT. W rzeczywistości postawiono im zarzut tworzenia oszukańczych konstrukcji prawnych typu „karuzela w podatku VAT”, polegających w szczególności na tworzeniu spółek fasadowych i wystawianiu fałszywych dokumentów, za pomocą których nabywali oni towary, w niniejszej sprawie butelek z szampanem, bez podatku VAT. Transakcja ta umożliwiła spó łce Planet Srl (zwanej dalej „spółką Planet”) na posiadanie tych towarów po cenie niższej niż cena rynkowa, które mogła odsprzedawać jej klientom, zakłócając w ten sposób ten rynek.
            19. Spółka Planet otrzymywała faktury wystawiane przez spółki fasadowe za nieistniejące transakcje. Spółki te jednak nie składały rocznej deklaracji podatku VAT, lub w przypadku jej składania, nie przystępowały do dokonywania odpowiednich płatności. Z kolei spółka Planet rejestrowała faktury wystawiane przez wspomniane spółki fasadowe w swojej rachunkowości i nienależnie odliczała wykazany na nich podatek VAT, a tym samym składała fałszywe roczne deklaracje podatku VAT.
            20. Z postanowienia odsyłającego wynika, że po rozpatrzeniu w rozpoznawanej przez niego sprawie licznych kwestii incydentalnych oraz po oddaleniu licznych zarzutów podnoszonych przez oskarżonych w ramach mającej przed nim miejsce rozprawy wstępnej, sąd odsyłający po pierwsze, wydał wyrok umarzający postępowanie w odniesieniu do jednego z oskarżonych, G. Anakieva, ponieważ omawiane przestępstwa uległy wobec niego przedawnieniu. Po drugie sąd odsyłający wydał postanowienie o sporządzeniu aktu oskarżenia w odniesieniu do pozostałych oskarżonych i wyznaczył rozprawę.
            21. Sąd odsyłający wyjaśnia, że przestępstwa zarzucane oskarżonym są karane na podstawie art. 2 i 8 DL nr 74/2000 karą do sześciu lat pozbawienia wolności. Z kolei przestępstwo organizacji przestępczej przewidziane w art. 416 kodeksu karnego, za popełnienie którego oskarżeni również mogą zostać uznani winnymi, jest karane karą pozbawienia wolności do siedmiu lat w stosunku do kierujących tą organizacją i do pięciu lat w odniesieniu do zwykłych jej członków. Z powyższego wynika, że dla organizatorów organizacji przestępczej termin przedawnienia wynosi siedem lat, podczas gdy w stosunku do pozostałych wynosi on sześć lat. Ostatnią z czynności przerywających bieg terminu przedawnienia było postanowienie o wyznaczeniu rozprawy wstępnej.
            22. Otóż pomimo przerwania biegu przedawnienia, jego okres trwania nie może zostać przedłużony na podstawie ostatniego akapitu art. 160 w związku z jego art. 161 (zwanym dalej „spornym przepisem krajowym”), poza okres siedmiu lat i sześciu miesięcy, lub w przypadku kierujących organizacją przestępczą poza okres ośmiu lat i dziewięciu miesięcy liczonych od zdarzenia przestępczego. Zdaniem sądu odsyłającego wiadomo, że wszystkie przestępstwa, ponieważ nie uległy jeszcze one przedawnieniu, co nastąpi najpóźniej w dniu 8 lutego 2018 r., to jest zanim będzie można wydać ostateczny wyrok wobec oskarżonych. Okoliczność ta skutkowałaby tym, że oskarżeni o popełnienie oszustwa w podatku VAT w wysokości kilku milionów euro mogliby korzystać z bezkarności wynikającej z upływu terminu przedawnienia.
            23. Zdaniem sądu odsyłającego taki skutek był jednakże przewidywalny z powodu istnienia zasady zawartej w ostatnim akapicie art. 160 kodeksu karnego w związku z zasadą z drugiego akapitu art. 161 tego kodeksu, która pozwalając w wyniku przerwania biegu przedawnienia na przedłużenie terminu przedawnienia jedynie o jedną czwartą jego pierwotnego okresu trwania, prowadzi w rzeczywistości do braku przerwania biegu przedawnienia w większości postępowań karnych.
            24. Tymczasem postępowania karne dotyczące oszustw podatkowych, takich jak zarzucane oskarżonym, oznacza zazwyczaj bardzo złożone dochodzenia tak, że postępowanie zajmuje już dużo czasu na etapie dochodzenia wstępnego. Czas trwania postępowania we wszystkich instancjach jest taki w tego typu sprawach, że bezprawność w rzeczywistości stanowi we Włoszech nie wyjątek, lecz zasadę. Ponadto zazwyczaj włoski organ administracji podatkowej staje wobec niemożliwości odzyskania kwot podatków, które stanowiły przedmiot danego przestępstwa.
            25. W tym kontekście sąd odsyłający uważa, że sporne przepisy krajowe pośrednio zezwalają na nieuczciwą konkurencję pomiędzy określonymi podmiotami gospodarczymi mającymi siedzibę we Włoszech w stosunku do przedsiębiorstw z siedzibą w innych państwach członkowskich, naruszając w ten sposób art. 101 TFUE. Ponadto przepisy te mogłyby uprzywilejowywać niektóre przedsiębiorstwa z naruszeniem art. 107 TFUE. Na domiar tego, wspomniane przepisy w rzeczywistości tworzą zwolnienie nieprzewidziane w art. 158 ust. 2 dyrektywy 2006/112. Wreszcie bezkarność, z jakiej faktycznie korzystają oszuści narusza naczelną zasadę przewidzianą w art. 119 TFUE, zgodnie z którą państwa członkowskie powinny czuwać nad zdrowym charakterem ich finansów publicznych.
            26. Niemniej jednak sąd odsyłający uważa, że w sytuacji, w której zezwolono by mu na niestosowanie spornych przepisów krajowych, możliwe byłoby zagwarantowanie we Włoszech skutecznego stosowania prawa Unii.
            27. W tych okolicznościach Tribunale di Cuneo postanowił zawiesić postępowanie i skierować do trybunału następujące pytania prejudycjalne:
            „1) Czy ostatni akapit art. 160 kodeksu karnego przewidując przedłużenie terminu przedawnienia jedynie o jedną czwartą pierwotnego okresu jego trwania w następstwie przerwania biegu tego terminu, pozwalając przez to na przedawnienie czynów karalnych, a tym samym na ich bezkarność, pomimo rozpoczęcia we właściwym czasie ścigania karnego, narusza przepis dotyczący ochrony konkurencji zawarty w art. 101 TFUE?
            2) Czy poprzez ostatni akapit art. 160 kodeksu karnego przewidujący przedłużenie terminu przedawnienia jedynie o jedną czwartą pierwotnego okresu jego trwania w następstwie przerwania biegu tego terminu, a zatem wykluczający odpowiedzialność karną za czyny zabronione popełnione przez nieuczciwe podmioty gospodarcze, Republika Włoska wprowadziła formę pomocy zakazaną w art. 107 TFUE?
            3) Czy wprowadzając ostatni akapit art. 160 kodeksu karnego przewidujący przedłużenie terminu przedawnienia jedynie o jedną czwartą pierwotnego okresu jego trwania w następstwie przerwania biegu tego terminu,, a tym samym ustanawiający bezkarność osób wykorzystujących dyrektywę wspólnotową, Republika Włoska nieprawidłowo wprowadziła dodatkowe zwolnienie obok zwolnień wyczerpująco wymienionych w art. 158 tej dyrektywy?
            4) Czy ostatni akapit art. 160 kodeksu karnego przewidując przedłużenie terminu przedawnienia jedynie o jedną czwartą pierwotnego okresu jego trwania w następstwie przerwania biegu tego terminu, rezygnując tym samym z karania zachowań, które pozbawiają państwo dochodów koniecznych również w celu wywiązania się ze zobowiązań wobec Unii Europejskiej, narusza zasadę zdrowych finansów publicznych ustanowioną w art. 119 TFUE?”.
            W przedmiocie pytań prejudycjalnych
            W przedmiocie dopuszczalności pytań
            28. G. Anakiev a także rządy włoski i niemiecki uważają, że pytania skierowane przez sąd odsyłający są niedopuszczalne. W tym zakresie G. Anakiev podnosi, że przepisy prawa krajowego ustanawiające zasady przedawnienia owych przestępstw w dziedzinie podatkowej zostały ostatnio zmienione, tak że rozważania sądu odsyłającego są bezzasadne. Rządy włoski i niemiecki uważają zasadniczo, że pytania dotyczące wykładni przedstawione przez sąd odsyłający są czysto abstrakcyjne lub hipotetyczne i nie pozostają w żadnym związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego.
            29. W tym zakresie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w ramach współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi ustanowionej w art. 267 TFUE jedynie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za przyszły wyrok, należy, przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy, zarówno ocena, czy dla wydania wyroku jest mu niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego, jak i ocena znaczenia pytań, które zadaje Trybunałowi. W konsekwencji, ponieważ skierowane pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał zasadniczo ma obowiązek orzekania (zob. w szczególności wyrok Banco Privado Português i Massa Insolvente do Banco Privado Português, C‑667/13, EU:C:2015:151, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).
            30. Z powyższego wynika, że pytania dotyczące wykładni prawa Unii korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy. Odmowa wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym, o które wnioskował sąd krajowy, jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wnioskowano, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej lub gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego albo prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytania, które zostały mu przedstawione (zob. w szczególności wyrok Halaf, C‑528/11, EU:C:2013:342 pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).
            31. Niemniej jednak, tak jak zasadniczo podniosła rzecznik generalna w pkt 45 i nast. Opinii, warunki, które mogłyby doprowadzić Trybunał do odmowy orzekania w kwestii przedstawionych pytań, nie zostały w oczywisty sposób spełnione w niniejszej sprawie. W rzeczywistości bowiem wskazówki zawarte w postanowieniu odsyłającym pozwalają Trybunałowi na udzielenie użytecznych odpowiedzi sądowi odsyłającemu. Ponadto wskazówki te umożliwiają zainteresowanym, o których mowa w art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, do przedstawienia użytecznego stanowiska.
            32. Poza tym z postanowienia odsyłającego wyraźnie wynika, że pytania przedstawione Trybunałowi nie mają w żadnym wypadku hipotetycznego charakteru oraz że wykazano ich związek ze stanem faktycznym postępowania głównego, ponieważ pytania te dotyczą wykładni kilku przepisów prawa Unii, które sąd odsyłający uważa za decydujące dla przyszłego wyroku, który ma wydać w sprawie głównej, a dokładniej dla przekazania aktu oskarżenia do wyrokowania.
            33. W tych okolicznościach wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym należy uznać za dopuszczalny.
            W przedmiocie pytania trzeciego
            34. Przez pytanie trzecie, które należy rozpatrzyć w pierwszej kolejności, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, po pierwsze, czy uregulowanie krajowe w dziedzinie przedawnienia przestępstw, takie jak ustanowione przez sporne przepisy krajowe, które przewidywało na dzień zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym, że czynność przerywająca, występująca w ramach postępowania karnego dotyczącego przestępstw w dziedzinie podatku VAT, skutkowała przedłużeniem terminu przedawnienia jedynie o jedną czwartą jego pierwotnego czasu trwania w ten sposób, że osoby ścigane mogły skorzystać z faktycznej bezkarności, powoduje wprowadzenie przypadku zwolnienia z podatku VAT nieprzewidzianego przez art. 158 dyrektywy 2006/112. Po drugie, w przypadku udzielenia twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, sąd odsyłający pyta o to, czy może powstrzymać się od stosowania tych przepisów.
            W przedmiocie zgodności uregulowania krajowego, takiego jak ustanowione przez sporne przepisy krajowe, z prawem Unii
            35. Tytułem wstępu należy zauważyć, że pomimo że trzecie pytanie odsyła do art. 158 dyrektywy 2006/112, to jednak wyraźnie z uzasadnienia postanowienia odsyłającego wynika, że przez to pytanie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy uregulowanie krajowe, takie jak ustanowione przez sporne przepisy krajowe, stanowi przeszkodę w skutecznym zwalczaniu oszustw w dziedzinie podatku VAT w odnośnym państwie członkowskim w sposób sprzeczny z dyrektywą 2006/112, a także ogólniej – z prawem Unii.
            36. W tym zakresie należy przypomnieć, że w dziedzinie podatku VAT z dyrektywy 2006/112 w związku z art. 4 ust. 3 TUE wynika, że państwa członkowskie mają nie tylko ogólny obowiązek przyjęcia wszelkich środków ustawodawczych i administracyjnych właściwych dla zagwarantowania pełnego poboru podatku VAT należnego na ich odpowiednich terytoriach, lecz ponadto powinny one zwalczać oszustwa (zobacz podobnie wyrok Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
            37. Ponadto, art. 325 TFUE zobowiązuje państwa członkowskie do zwalczania nielegalnych działań naruszających interesy finansowe Unii za pomocą odstraszających i skutecznych środków, a w szczególności do stosowania takich samych środków w celu zwalczania przestępczości powodującej naruszenie interesów finansowych Unii, jakie stosują one w celu zwalczania przestępczości powodującej naruszenie ich własnych interesów finansowych (zob. wyrok Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
            38. Trybunał podkreślił w tym zakresie, że dochody własne Unii obejmują w szczególności zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b) decyzji 2007/436 wpływy wynikające z zastosowania jednolitej stawki do zharmonizowanej podstawy opodatkowania podatkiem VAT określonej zgodnie z normami Unii. Istnieje zatem bezpośredni związek między poborem zgodnie z obowiązującym prawem Unii wpływów z tytułu podatku VAT a wpłatą do budżetu Unii odpowiednich środków pochodzących z tego podatku, ponieważ wszelkie braki w poborze owych wpływów mogą powodować uszczuplenie wskazanych środków budżetowych (zob. wyrok Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, pkt 26).
            39. O ile państwom członkowskim przysługuje oczywiście swoboda w wyborze mających zastosowanie sankcji, które mogą przybrać formę sankcji administracyjnych, karnych, lub obydwu rodzajów tych sankcji łącznie, w celu zagwarantowania pełnego poboru wpływów pochodzących z podatku VAT, a przez to w celu zagwarantowania ochrony interesów finansowych Unii zgodnie z przepisami dyrektywy 2006/112 i art. 325 TFUE (zob. podobnie wyrok Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo), to jednak sankcje karne mogą okazać się nieodzowne w celu zwalczania w skuteczny i odstraszający sposób niektórych poważnych przypadków oszustw w podatku VAT.
            40. Ponadto należy przypomnieć, że na podstawie art. 2 ust. 1 konwencji OIF państwa członkowskie powinny przyjąć środki konieczne do tego, aby działania stanowiące nadużycie zagrażające interesom finansowym Unii były zagrożone przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje karne, w tym, przynajmniej w przypadkach poważnego nadużycia finansowego, przez kary polegające na pozbawieniu wolności.
            41. Pojęcie „nadużycie” zostało określone w art. 1 konwencji OIF jako polegające na „jakimkolwiek umyślnym działaniu lub zaniechaniu dotyczącym […] wykorzystania lub przedstawienia fałszywych, nieścisłych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów, które ma na celu bezprawne zmniejszenie środków budżetu ogólnego [Unii] lub budżetów zarządzanych przez [Unię] lub w [jej] imieniu”. Pojęcie to obejmuje w związku z tym wpływy pochodzące z zastosowania jednolitej stawki podatku do zharmonizowanej podstawy opodatkowania podatkiem VAT ustalonej według zasad Unii. Wniosku tego nie podważa okoliczność, że podatek VAT nie był pobierany bezpośrednio na rachunek Unii, ponieważ konwencja OIF nie przewiduje wyraźnie takiego warunku, który byłby sprzeczny z celem tej konwencji, jakim jest zwalczanie w jak najszerszym zakresie oszustw zagrażających interesom finansowym Unii.
            42. W niniejszej sprawie ponieważ z postanowienia odsyłającego wynika, że uregulowanie krajowe przewiduje sankcje karne za przestępstwa będące przedmiotem głównego postępowania karnego, to znaczy, w szczególności, za tworzenie organizacji przestępczej w celu popełniania przestępstw w dziedzinie podatku VAT, a także za oszustwo w tej samej dziedzinie w wysokości kilku milionów euro, należy stwierdzić, że takie przestępstwa stanowią przypadki poważnych oszustw stanowiących zagrożenie dla interesów finansowych Unii.
            43. Tymczasem, z ogółu rozważań przywołanych w pkt 37 oraz pkt 39–41 niniejszego wyroku wynika, że państwa członkowskie powinny czuwać nad tym, aby takie przypadki poważnych oszustw podlegały sankcjom karnym mającym w szczególności skuteczny i odstraszający charakter. Ponadto środki przyjęte w tym celu powinny być takie same, jak środki przyjmowane przez państwa członkowskie w celu zwalczania oszustw o tej samej powadze zagrażających ich własnym interesom finansowym.
            44. W ten sposób to do sądu krajowego należy zbadanie z uwzględnieniem wszystkich mających znaczenie okoliczności prawnych i faktycznych, czy właściwe przepisy krajowe pozwalają na karanie w skuteczny i odstraszający sposób przypadków poważnych oszustw naruszających interesy finansowe Unii.
            45. W tym zakresie należy wyjaśnić, że ani sąd odsyłający ani zainteresowani, którzy przedstawili uwagi Trybunałowi nie zakwestionowali odstraszającego charakteru, jako takiego, sankcji karnych wskazanych przez wspomniany sąd, to znaczy, kary do siedmiu lat pozbawienia wolności, ani zgodności z prawem Unii okoliczności, iż włoskie prawo karne przewiduje termin przedawnienia dla zdarzeń stanowiących oszustwa stanowiące zagrożenie dla interesów finansowych Unii.
            46. Niemniej jednak z postanowienia odsyłającego wynika, że sporne przepisy krajowe wprowadzając w przypadku przerwania biegu przedawnienia z jednego z powodów wymienionych w art. 160 kodeksu karnego zasadę, na podstawie której termin przedawnienia nie może w żadnym przypadku zostać przedłużony o więcej niż jedną czwartą jego pierwotnego czasu trwania, skutkuje, z uwagi na złożoność i przeciąganie się postępowań karnych prowadzących do wydania ostatecznego wyroku, zneutralizowaniem czasowego skutku przyczyny przerywającej bieg przedawnienia.
            47. W przypadku, w którym sąd krajowy dojdzie do wniosku, że stosowanie przepisów krajowych w dziedzinie przerwania biegu przedawnienia skutkowałoby w znacznej ilości przypadków tym, że zdarzenia stanowiące poważne oszustwa nie byłyby karane, ponieważ ulegałyby one powszechnie przedawnieniu zanim można by było nałożyć sankcję karną przewidzianą przez prawo w drodze ostatecznego orzeczenia sądu, należy stwierdzić, że ponieważ środki przewidziane przez prawo krajowe w celu zwalczania oszustw lub innych bezprawnych czynności stanowią zagrożenie dla interesów finansowych Unii, nie mogą one zostać uznane za skuteczne i odstraszające, co z kolei jest sprzeczne z art. 325 ust. 1 TFUE, art. 2 ust. 1 konwencji OIF, a także dyrektywą 2006/112 w związku z art. 4 ust. 3 TUE.
            48. Ponadto do sądu krajowego należy sprawdzenie, czy sporne przepisy krajowe mają zastosowanie w przypadku oszustw w dziedzinie podatku VAT w taki sam sposób w przypadku oszustwa stanowiącego zagrożenie tylko dla interesów finansowych Republiki Włoskiej, jak wymaga tego art. 235 ust. 2 TFUE. Tak nie jest w szczególności w przypadku, gdy art. 161 akapit drugi kodeksu karnego ustanawia dłuższe terminy przedawnienia dla zdarzeń o podobnych charakterze i wadze, stanowiących zagrożenie dla interesów finansowych Republiki Włoskiej. Tymczasem, jak to zauważyła Komisja Europejska w trakcie rozprawy przed Trybunałem, z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd krajowy, prawo włoskie nie przewiduje miedzy innymi żadnego bezwarunkowego terminu przedawnienia w odniesieniu do przestępstw polegających na tworzeniu organizacji w celu popełnienia przestępstw w dziedzinie podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych.
            W przedmiocie skutków ewentualnej sprzeczności spornych przepisów krajowych z prawem Unii i roli sądu krajowego
            49. Na wypadek, gdyby sąd krajowy doszedł do wniosku, że sporne przepisy krajowe nie spełniają wymogu prawa Unii posiadania skutecznego i odstraszającego charakteru przez środki zwalczania oszustw w podatku VAT, do tego sądu należy zagwarantowanie pełnej skuteczności prawa Unii poprzez powstrzymanie się w miarę potrzeby od stosowania wspomnianych przepisów i zneutralizowanie w ten sposób skutku, o którym mowa w pkt 46 niniejszego wyroku, bez wnoszenia o wcześniejsze uchylenie tych przepisów – lub oczekiwania na nie – w drodze ustawodawczej lub w innym przewidzianym przez konstytucję postępowaniu (zob. podobnie wyroki Berlusconi i in., C‑387/02, C‑391/02 i C‑403/02, EU:C:2005:270, pkt 72 oraz przytoczone tam orzecznictwo, a także Kücükdeveci, C‑555/07, EU:C:2010:21, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo).
            50. W tym zakresie należy podkreślić, że obowiązek państw członkowskich zwalczania bezprawnych czynności stanowiących zagrożenie dla interesów finansowych Unii za pomocą odstraszających i skutecznych środków, a także ich obowiązek przyjęcia tych samych środków w celu zwalczania oszustw stanowiących zagrożenie dla tych interesów, jak środki, jakie przyjmują one w celu zwalczania oszustw stanowiących zagrożenie dla ich własnych interesów finansowych, są obowiązkami nałożonymi w szczególności przez prawo pierwotne Unii, to znaczy, przez art. 325 ust. 1 i 2 TFUE.
            51. Owe przepisy prawa pierwotnego Unii nakładają na państwa członkowskie obowiązek osiągniecia szczegółowego rezultatu, który nie jest związany z żadnym warunkiem dotyczącym stosowania ustanowionej przez niego zasady, o której mowa w poprzednim punkcie.
            52. Przepisy art. 325 ust. 1 i 2 TFUE powodują zatem, w myśl zasady prymatu prawa Unii w stosunku do prawa krajowego państw członkowskich, niestosowanie z mocy prawa – ze względu na samo ich wejście w życie – wszelkich sprzecznych z nimi istniejących przepisów prawa krajowego (zob. podobnie w szczególności wyrok ANAFE, C‑606/10, EU:C:2012:348, pkt 73 i przytoczone tam orzecznictwo).
            53. Należy dodać, że o ile sąd krajowy powinien postanowić o niestosowaniu spornych przepisów prawa krajowego, to jednak powinien on również czuwać nad tym, aby przestrzegane były prawa podstawowe zainteresowanych osób. Osoby te, bowiem mogłyby uznać, że zostały nałożone na nie sankcje, których z całym prawdopodobieństwem uniknęłyby, jeżeli zastosowane zostałyby owe przepisy prawa krajowego.
            54. W tym zakresie kilku zainteresowanych, którzy przedstawili uwagi Trybunałowi powołało się na art. 49 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”), która ustanawia zasady zgodności z prawem, a także proporcjonalności czynów zabronionych i kary, zgodnie z którymi nikt nie może zostać skazany za popełnienie czynu polegającego na działaniu lub zaniechaniu, który według prawa krajowego lub prawa międzynarodowego nie stanowił czynu zabronionego pod groźbą kary w czasie jego popełnienia.
            55. Niemniej jednak, z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd krajowy, niestosowanie spornych przepisów krajowych skutkowałaby jedynie nieprzestrzeganiem ogólnego terminu przedawnienia w ramach toczącego się postępowania karnego, pozwoleniem skutecznego ścigania zdarzeń przestępczych, a także zapewnieniem, w odpowiednim przypadku, równości traktowania pomiędzy sankcjami mającymi na celu ochronę, odpowiednio, interesów finansowych Unii oraz interesów Republiki Włoskiej. Takie niestosowanie prawa krajowego nie naruszałoby praw oskarżonych zagwarantowanych przez art. 49 Karty.
            56. Z powyższego nie wynika bowiem w żaden sposób skazanie oskarżonych za działanie lub zaniechanie, które w chwili jego popełnienia nie stanowiło czynu karanego przez prawo krajowe (zob. Podobnie wyrok Niselli, C‑457/02, EU:C:2004:707, pkt 30), ani stosowania sankcji, która w tym czasie nie była przewidziana przez prawo. Przeciwnie, zachowania zarzucane oskarżonym w sprawie głównej stanowiły w chwili ich popełnienia te same przestępstwa i były karane tymi samymi sankcjami karnymi, co przewidziane obecnie.
            57. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące art. 7 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., który ustanawia prawa odpowiadające prawom zagwarantowanym przez art. 49 Karty, potwierdza ten wniosek. Zgodnie z tym orzecznictwem przedłużenie terminu przedawnienia i jego bezpośrednie stosowanie nie powoduje bowiem zagrożenia praw zagwarantowanych przez art. 7 wspomnianej konwencji, ponieważ przepisu tego nie można interpretować jako zabraniającego przedłużenia terminów przedawnienia, jeżeli zarzucane czyny nigdy się nie przedawniły [zob. podobnie ETPC Coëme i in. przeciwko Belgii, nr 32492/96, 32547/96, 32548/96, 33209/96 i 33210/96, § 149, ETPC 2000-VII; Scoppola przeciwko Włochom (nr 2), nr 10249/03, § 110 i przytoczone tam orzecznictwo, 17 września 2009 r., oraz OAO Neftyanaya Kompaniya Yukos przeciwko Rosji, nr 14902/04, § 563, 564 i 570, a także przytoczone tam orzecznictwo, 20 września 2011 r.].
            58. Z uwagi na powyższe rozważania na pytanie trzecie należy odpowiedzieć, że uregulowanie krajowe w dziedzinie przedawnienia przestępstw karnych, takie jak ustanowione przez sporne przepisy krajowe, które przewidywało w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym, że zdarzenie przerywające bieg przedawnienia, zaistniałe w trakcie postępowania karnego dotyczącego poważnych oszustw w dziedzinie podatku VAT, skutkuje przedłużeniem terminu przedawnienia jedynie o jedną czwartą jego pierwotnego czasu trwania, może stanowić zagrożenie dla obowiązków nałożonych na państwa członkowskie przez art. 325 ust. 1 i 2 TFUE w sytuacji, w której owo uregulowanie krajowe sprzeciwia się nałożeniu skutecznych i odstraszających sankcji karnych w znacznej liczbie przypadków poważnych oszustw stanowiących zagrożenie dla interesów finansowych Unii lub przewiduje dłuższe terminy przedawnienia w przypadku oszustw stanowiących zagrożenie dla interesów finansowych danego państwa członkowskiego niż w przypadku oszustw stanowiących zagrożenie dla interesów finansowych Unii, co należy do weryfikacji sądu krajowego. Do sądu krajowego należy nadanie pełnej skuteczności art. 325 ust. 1 i 2 TFUE, poprzez powstrzymanie się w razie potrzeby od stosowania przepisów prawa krajowego, które skutkują uniemożliwieniem danemu państwu członkowskiemu przestrzegania obowiązków nałożonych na niego przez art. 325 ust. 1 i 2 TFUE.
            W przedmiocie pytań pierwszego, drugiego i czwartego
            59. Przez pytania pierwsze, drugie i czwarte, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy system przedawnienia mający zastosowanie do przestępstw karnych popełnionych w dziedzinie podatku VAT, taki jak przewidziany przez sporne przepisy krajowe w brzmieniu obowiązującym w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych, może być oceniany w świetle art. 101 TFUE, 107 TFUE oraz 119 TFUE.
            60. Odnosząc się w pierwszej kolejności do art. 101 TFUE, to artykuł ten zakazuje wszelkich porozumień między przedsiębiorstwami i wszelkich uzgodnionych praktyk, których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz wspólnego rynku. Jak zasadniczo podkreśliła rzecznik generalna w pkt 60 opinii, ewentualne nieskuteczne zastosowanie krajowych przepisów karnych w dziedzinie podatku VAT niekoniecznie ma wpływ na zachowania polegające na zmowie pomiędzy przedsiębiorstwami sprzeczne z art. 101 TFUE w związku z art. 4 ust. 3 TUE.
            61. Po drugie, jeżeli chodzi o zakaz pomocy państwa przewidziany w art. 107 TFUE, to należy przypomnieć, że środek, przez który organy publiczne przyznają niektórym przedsiębiorstwom korzyść podatkową, która wprawdzie nie jest związana z przekazaniem zasobów państwowych, ale stawia beneficjentów w korzystniejszej sytuacji finansowej od innych podatników, stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (zob. w szczególności wyrok P, C‑6/12, EU:C:2013:525, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo).
            62. Tymczasem, o ile nieskuteczny lub nieodstraszający charakter sankcji przewidzianych w dziedzinie podatku VAT może ewentualnie przynosić korzyść podatkową odnośnym przedsiębiorstwom, to jednak nie powinna pojawiać się kwestia zastosowania art. 107 TFUE w niniejszej sprawie, ponieważ wszystkie transakcje podlegają systemowi podatku VAT i każde przestępstwo popełnione w dziedzinie podatku VAT jest karane sankcją karną, niezależnie od szczególnych przypadków, w których system przedawnienia może pozbawiać skutków karnych niektóre przestępstwa.
            63. Po trzecie, jeżeli chodzi o art. 119 TFUE, przepis ten wymienia w ust. 3 tytułem jednej z wytycznych zasad, jakie powinny kierować działaniami państw członkowskich w ramach przyjmowania polityki gospodarczej i pieniężnej, zasadę, zgodnie z którą państwa członkowskie powinny czuwać nad zdrowym charakterem swoich finansów publicznych.
            64. Otóż, należy zauważyć, że kwestia, czy sporne przepisy prawa krajowego mogące prowadzić do bezkarności niektórych przestępstw w dziedzinie podatku VAT są zgodne ze wspomnianą zasadą zdrowych finansów publicznych, nie jest objęta zakresem zastosowania art. 119 TFUE, ponieważ jest ona w sposób bardzo pośredni związana z tym obowiązkiem ciążącym na państwach członkowskich.
            65. W tych okolicznościach na przedstawione pytania pierwsze, drugie i czwarte należy odpowiedzieć w ten sposób, że system przedawnienia mający zastosowanie do przestępstw karnych popełnionych w dziedzinie podatku VAT, taki jak przewidziany przez sporne przepisy krajowe w brzmieniu obowiązującym w chwili zaistnienia okoliczności w postępowaniu głównym, nie może być oceniany w świetle art. 101 TFUE, 107 TFUE i art. 119 TFUE.
            W przedmiocie kosztów
            66. Dla stron postępowania głównego niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do którego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
            1) Uregulowanie krajowe w dziedzinie przedawnienia przestępstw karnych, takie jak ustanowione przez ostatni akapit art. 160 kodeksu karnego, zmienionego przez ustawę nr 251 z dnia 5 grudnia 2005 r. w związku z art. 161 tego kodeksu, które przewidywało w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym, że zdarzenie przerywające bieg przedawnienia, zaistniałe w trakcie postępowania karnego dotyczącego poważnych oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej, skutkuje przedłużeniem terminu przedawnienia jedynie o jedną czwartą jego pierwotnego czasu trwania, może stanowić zagrożenie dla obowiązków nałożonych na państwa członkowskie przez art. 325 ust. 1 i 2 TFUE w sytuacji, w której owo uregulowanie krajowe uniemożliwia nałożenie skutecznych i odstraszających sankcji karnych w znacznej liczbie przypadków poważnych oszustw stanowiących zagrożenie dla interesów finansowych Unii Europejskiej lub przewiduje dłuższe terminy przedawnienia w przypadku oszustw stanowiących zagrożenie dla interesów finansowych danego państwa członkowskiego, niż w przypadku oszustw stanowiących zagrożenie dla interesów finansowych Unii Europejskiej, czego sprawdzenie należy do sądu krajowego. Do sądu krajowego należy nadanie pełnej skuteczności art. 325 ust. 1 i 2 TFUE, poprzez powstrzymanie się w razie potrzeby od stosowania przepisów prawa krajowego, które skutkują uniemożliwieniem danemu państwu członkowskiemu przestrzegania obowiązków nałożonych na niego przez art. 325 ust. 1 i 2 TFUE.
            2) System przedawnienia mający zastosowanie do przestępstw karnych popełnionych w dziedzinie podatku od wartości dodanej, taki jak przewidziany przez ostatni akapit art. 160 kodeksu karnego, zmienionego przez ustawę nr 251 z dnia 5 grudnia 2005 r. w związku z art. 161 tego kodeksu, nie może być oceniany w świetle art. 101 TFUE, 107 TFUE i art. 119 TFUE.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (pierwsza izba) z dnia 30 maja 1995 r. # Monique Saby przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy. # Sprawa T-556/93.