title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 5 października 2006 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów. # Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - środki własne Wspólnoty - Nierozliczone karnety TIR- Procedury dotyczące poboru należności przywozowych - Uchybienie - Nieudostępnienie należnych odpowiednich środków własnych i brak zapłaty odsetek za zwłokę. # Sprawa C-312/04.

text:
      Sprawa C‑312/04
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Królestwu Niderlandów
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – środki własne Wspólnoty – Nierozliczone karnety TIR – Procedury dotyczące poboru należności przywozowych – Uchybienie – Nieudostępnienie należnych odpowiednich środków własnych i brak zapłaty odsetek za zwłokę
      Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 5 października 2006 r.  I‑0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Zobowiązania państw członkowskich – Środki własne
            Wspólnot Europejskich
      (rozporządzenie Rady nr 1552/89, art. 3)
      2.     Swobodny przepływ towarów – Tranzyt wspólnotowy – Przewóz z zastosowaniem karnetu TIR
      (rozporządzenie Rady nr 719/91, art. 10 ust. 3; rozporządzenie Komisji nr 1593/91, art. 2 ust. 2)
      3.     Środki własne Wspólnot Europejskich – Ustalenie i udostępnienie przez państwa członkowskie
      (rozporządzenie Rady nr 1552/89, art. 2 i 6)
      1.     Artykuł 3 rozporządzenia nr 1552/89 wykonującego decyzję 88/376 w sprawie systemu środków własnych Wspólnot dotyczący obowiązku
         przechowywania przez państwa członkowskie dokumentów uzupełniających, dotyczących ustalania i udostępniania środków własnych,
         nie zawiera terminu przedawnienia uzyskiwania środków własnych, lecz zmierza jedynie do nałożenia na państwa członkowskie
         obowiązku przechowywania dokumentów uzupełniających przez określony minimalny okres. Posłużenie się zwrotem „co najmniej”
         w odniesieniu do terminu przechowywania potwierdza fakt, że zamiarem ustawodawcy wspólnotowego nie było ustanowienie terminu
         przedawnienia.

      Dopuszczalna jest zatem skarga o stwierdzenie uchybienia wniesiona po upływie tego terminu.
      (zob. pkt 32)
      2.     Z łącznej analizy art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 719/91 w sprawie stosowania we Wspólnocie karnetów TIR oraz karnetów ATA
         jako dokumentów tranzytu, art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1593/91 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia
         nr 719/91 oraz art. 11 ust. 2 konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR wynika,
         że w przypadku niezwolnienia żądanie zapłaty długów celnych powstałych w związku z nieprawidłowościami podczas lub w związku
         z takim przewozem powinno mieć miejsce co do zasady nie później niż trzy lata po dniu przyjęcia karnetu TIR, przy czym termin
         ten wynosi cztery lata w przypadku zwolnienia uzyskanego przez nadużycie. Zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 719/91
         oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1593/91 terminy te znajdują zastosowanie zarówno w stosunku do posiadacza, jak i w stosunku
         do stowarzyszenia poręczającego.

      Jednak ponieważ celem art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1593/91 jest zapewnienie starannego i jednolitego stosowania przepisów
         dotyczących odzyskania długu celnego w celu szybkiego udostępnienia środków własnych Wspólnot, powiadomienie przez właściwe
         władze posiadacza karnetu TIR oraz stowarzyszenia gwarantującego o naruszeniu lub nieprawidłowości powinno w każdym razie
         nastąpić jak najszybciej, tj. z chwilą gdy władze celne zapoznały się z rzeczonym naruszeniem lub nieprawidłowością, a zatem
         stosownie do okoliczności na długo przed upływem maksymalnych terminów, określonych w art. 11 ust. 1 konwencji TIR, wynoszących
         odpowiednio jeden rok, a w przypadku nadużycia – dwa lata. Z tych samych względów żądanie zapłaty w rozumieniu art. 11 ust. 2
         tej konwencji powinno być przekazane, z chwilą gdy władze celne mogą tego dokonać, a zatem stosownie do okoliczności, przed
         upływem dwuletniego terminu od dnia powiadomienia zainteresowanych o naruszeniu lub nieprawidłowości.

      (zob. pkt 52–55)
      3.     Zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89 wykonującego decyzję 88/376 w sprawie systemu środków własnych Wspólnot
         tytuł Wspólnot do środków własnych jest ustalony „z chwilą” powiadomienia dłużnika o wysokości należnej kwoty przez właściwe
         władze, przy czym powiadomienia dokonuje się, z chwilą gdy dłużnik jest znany, a należna kwota może być naliczona przez właściwe
         władze administracyjne, z uwzględnieniem przepisów wspólnotowych wiążących w tej dziedzinie czyli w niniejszym przypadku rozporządzenia
         nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, rozporządzenia nr 719/91 w sprawie stosowania we Wspólnocie karnetów
         TIR oraz karnetów ATA jako dokumentów tranzytu i rozporządzenia nr 1593/91 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia
         nr 719/91 oraz konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR. Za powiadomienie
         w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 1552/89 należy zatem uznać żądanie zapłaty na podstawie art. 11 ust. 2 konwencji TIR.

      Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1552/89 państwa członkowskie zobowiązane są wpisać tytuły dochodów
         budżetowych „ustalone zgodnie z art. 2” tego rozporządzenia nie później niż pierwszego dnia roboczego po 19 dniu drugiego
         miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony, na rachunek A lub, po spełnieniu
         pewnych przesłanek, na rachunek B.

      W rezultacie państwa członkowskie są zobowiązane do stwierdzenia tytułu Wspólnot do środków własnych z chwilą, w której ich
         organy celne mogą obliczyć kwotę należności wynikającej z długu celnego i ustalić dłużnika oraz w rezultacie uwzględnić rzeczone
         należności na rachunkach, zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 1552/89.

      (zob. pkt 58, 60, 61)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 5 października 2006 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – środki własne Wspólnoty – Nierozliczone karnety TIR– Procedury dotyczące poboru należności przywozowych – Uchybienie – Nieudostępnienie należnych odpowiednich środków własnych i brak zapłaty odsetek za zwłokę
      W sprawie C‑312/04
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 23 lipca 2004 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez G. Wilmsa i A. Weimara, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Królestwu Niderlandów, reprezentowanemu przez H. G. Sevenster i J. G. M. van Bakel, działające w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, K. Schiemann, N. Colneric, J. N. Cunha Rodrigues (sprawozdawca) i E. Levits, sędziowie,
      rzecznik generalny: C. Stix-Hackl,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że:
      –       nie podejmując z należytą starannością do dnia 1 stycznia 1992 r. działań koniecznych do szybkiego ustalenia należności z tytułu
         środków własnych Wspólnot w niektórych przypadkach, w których podejrzewano nieprawidłowości w odniesieniu do przewozów objętych
         karnetem TIR,

      –       opóźniając od dnia 1 stycznia 1992 r. do końca 1994 r. ustalenie należności z tytułu środków własnych Wspólnot i w wyniku
         tego przekazując je Komisji z opóźnieniem w niektórych przypadkach, w których podejrzewano nieprawidłowości w odniesieniu
         do przewozów objętych karnetem TIR,

      –       odmawiając zapłacenia związanych z tym odsetek za zwłokę,
      Królestwo Niderlandów uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 10 ust. 1 i art. 11
         rozporządzenia Rady (EWG, Euroatom) nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. wykonującego decyzję 88/376/EWG, Euroatom w sprawie
         systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 155, str. 1).

       Ramy prawne
       Konwencja TIR
      2       Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (zwana dalej „Konwencją TIR”) została
         podpisana w Genewie w dniu 14 listopada 1975 r. Królestwo Niderlandów jest stroną tej Konwencji tak jak Wspólnota Europejska,
         która zatwierdziła ją rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2112/78 z dnia 25 lipca 1978 r. (Dz.U L 252, str. 1). Rzeczona Konwencja
         obowiązuje Wspólnotę od dnia 20 czerwca 1983 r. (Dz.U. L 31, str. 13).

      3       Konwencja TIR przewiduje w szczególności, że od towarów przewożonych zgodnie z procedurą TIR nie będą uiszczane lub składane
         do depozytu w przejściowych urzędach celnych opłaty i podatki przywozowe i wywozowe.

      4       W celu wprowadzenia tych ułatwień Konwencja TIR wymaga, aby towary w czasie trwania przewozu były zaopatrzone w jednolity
         dokument, karnet TIR, który służy kontrolowaniu prawidłowości operacji. Konwencja wymaga również, aby przewóz poręczony był
         przez stowarzyszenia umocowane przez umawiające się strony, zgodnie z art. 6 Konwencji.

      5       Artykuł 6 ust. 1 Konwencji TIR stanowi, że:
      „Każda Umawiająca się Strona może, z zastrzeżeniem określonych przez siebie warunków i gwarancji, upoważnić stowarzyszenia
         do wydawania karnetów TIR bezpośrednio lub za pośrednictwem odpowiednich stowarzyszeń oraz do występowania w charakterze poręczycieli”.

      6       Karnet TIR składa się z kilku arkuszy obejmujących odcinek nr 1 i odcinek nr 2 wraz z odpowiednimi grzbietami, na których
         znajdują się wszystkie niezbędne informacje. Dla każdego przemierzanego terytorium używana jest para odcinków. Na początku
         przewozu grzbiet nr 1 zostaje złożony w wyjściowym urzędzie celnym; rozliczenie następuje po otrzymaniu grzbietu nr 2 od urzędu
         celnego wyjazdu, znajdującego się na tym samym terytorium celnym. Procedura ta powtarza się dla każdego przemierzanego terytorium,
         przy użyciu kolejnych par odcinków znajdujących się w danym karnecie.

      7       Karnety TIR są drukowane i rozprowadzane przez International Road Transport Union („Międzynarodową Unię Transportu Drogowego”,
         zwaną dalej „IRU”), z siedzibą w Genewie. Są one dostarczane użytkownikom przez stowarzyszenia poręczające poszczególnych
         państw, upoważnione do tego przez organy administracyjne umawiających się stron. Karnet TIR jest dostarczany przez stowarzyszenie
         poręczające państwa wyjścia, a udzielone poręczenie jest pokrywane przez IRU i grupę instytucji ubezpieczeniowych z siedzibą
         w Szwajcarii.

      8       Artykuł 8 Konwencji TIR stanowi:
      „1. Stowarzyszenie poręczające zobowiąże się do uiszczenia należnych opłat i podatków przywozowych lub wywozowych, zwiększonych
         ewentualnie o odsetki za zwłokę, które mogą się należeć na mocy ustaw i przepisów celnych państwa, w którym ujawniono nieprawidłowość
         odnoszącą się do operacji TIR. Będzie ono zobowiązane do zapłacenia tych kwot na zasadzie odpowiedzialności wspólnej i solidarnej
         z osobami, od których należne są te kwoty.

      2. Jeżeli ustawy i przepisy Umawiającej się Strony nie przewidują uiszczania opłat i podatków przywozowych lub wywozowych
         w przypadkach określonych w ustępie 1, stowarzyszenie poręczające zobowiąże się do zapłacenia, na tych samych warunkach, kwoty
         równej opłatom i podatkom przywozowym lub wywozowym, zwiększonym o jakiekolwiek odsetki za zwłokę.

      3. Każda Umawiająca się Strona określi maksymalną wysokość kwot od jednego karnetu TIR, których można żądać od stowarzyszenia
         poręczającego na podstawie postanowień ustępów 1 i 2.

      4. Odpowiedzialność stowarzyszenia poręczającego w stosunku do władz państwa, w którym się znajduje wyjściowy urząd celny,
         rozpoczyna się od chwili, gdy karnet TIR został przyjęty przez urząd celny. W następnych państwach, przez które prowadzi trasa
         przewozu towarów zgodnie z procedurą TIR, odpowiedzialność ta rozpoczyna się od chwili wwozu towarów […]

      5. Odpowiedzialność stowarzyszenia poręczającego będzie obejmować nie tylko towary wyszczególnione w karnecie TIR, lecz także
         towary, które – jakkolwiek nie są wyszczególnione w tym karnecie – znajdują się pod zamknięciem celnym w części pojazdu drogowego
         albo w kontenerze. Nie będzie ona obejmować żadnych innych towarów.

      6. W celu ustalenia opłat i podatków wymienionych w ustępach 1 i 2 dane dotyczące towarów zawarte w karnecie TIR uważane będą
         za ważne do czasu przedstawienia dowodu przeciwnego.

      7. Gdy kwoty wymienione w ustępach 1 i 2 staną się wymagalne, właściwe władze powinny, w miarę możliwości, przed skierowaniem
         roszczenia do stowarzyszenia poręczającego zażądać ich zapłaty od osoby lub osób, od której lub których kwoty bezpośrednio
         się należą”.

      9       Zgodnie z art. 11 Konwencji TIR:
      „1. Gdy karnet TIR nie został zwolniony lub gdy zwolnienie karnetu TIR zawiera zastrzeżenia, właściwe władze nie będą miały
         prawa żądać od stowarzyszenia poręczającego uiszczenia kwot wymienionych w ustępach 1 i 2 artykułu 8, jeżeli w terminie jednego
         roku, licząc od dnia przyjęcia karnetu TIR przez te władze, nie zawiadomiły one na piśmie stowarzyszenia o niezwolnieniu lub
         zwolnieniu z zastrzeżeniami. Postanowienie to będzie miało zastosowanie również w razie zwolnienia uzyskanego podstępem lub
         przez nadużycie, lecz wówczas termin będzie dwuletni.

      2. Żądanie uiszczenia kwot wymienionych w ustępach 1 i 2 artykułu 8 powinno być skierowane do stowarzyszenia poręczającego
         nie wcześniej niż z upływem trzech miesięcy, licząc od dnia, w którym stowarzyszenie to zostało powiadomione o niezwolnieniu
         karnetu TIR, zwolnieniu z zastrzeżeniami lub zwolnieniu uzyskanym podstępem lub przez nadużycie, i nie później niż w terminie
         dwóch lat, licząc od tego samego dnia. Jednakże w przypadkach, które w wymienionym terminie dwóch lat będą przedmiotem postępowania
         sądowego, żądanie to powinno być skierowane w terminie jednego roku, licząc od dnia, w którym orzeczenie sądu stało się prawomocne.

      3. Dla uiszczenia żądanych kwot stowarzyszenie poręczające będzie rozporządzać trzymiesięcznym terminem, licząc od dnia skierowania
         do niego żądania zapłaty. Stowarzyszenie otrzyma zwrot uiszczonych kwot, jeżeli w terminie dwóch lat od dnia skierowania żądania
         zapłaty ustalone zostanie w sposób zadowalający władze celne, że w odniesieniu do danej czynności przewozu nie została popełniona
         żadna nieprawidłowość”.

       Wspólnotowe uregulowania celne
      10     Artykuł 10 rozporządzenia Rady (EWG) nr 719/91 z dnia 21 marca 1991 r. w sprawie stosowania we Wspólnocie karnetów TIR oraz
         karnetów ATA jako dokumentów tranzytu (Dz.U. L 78, str. 6), znajdującego zastosowanie od dnia 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia
         1993 r., stanowi:

      „1. Niniejszy artykuł stosuje się bez uszczerbku dla przepisów szczególnych Konwencji TIR i Konwencji ATA dotyczących odpowiedzialności
         zrzeszeń gwarantujących (stowarzyszeń poręczających) przy stosowaniu karnetu TIR lub karnetu ATA.

      2. Jeżeli podczas lub w związku z przewozem dokonywanym na podstawie karnetu TIR lub operacją tranzytową dokonywaną na podstawie
         karnetu ATA, okaże się, że w określonym państwie członkowskim miało miejsce przestępstwo lub nieprawidłowość, to państwo członkowskie,
         zgodnie z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi, pobiera cła i inne opłaty, które mogą być należne, bez uszczerbku dla wszczęcia
         postępowania karnego.

      3. Jeżeli nie można ustalić, na jakim obszarze miało miejsce przestępstwo lub nieprawidłowość, wówczas uważa się, że takie
         przestępstwo lub nieprawidłowość miały miejsce w państwie członkowskim, w którym zostały wykryte, chyba że w terminie, który
         zostanie określony, zgodnie z wymogami organów celnych, dostarczony jest dowód na prawidłowość operacji lub zostanie ustalone
         miejsce, w którym przestępstwo lub nieprawidłowość faktycznie miały miejsce [tłumaczenie nieoficjalne]

      […]”.
      11     Artykuł 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 1593/91 z dnia 12 czerwca 1991 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania
         rozporządzenia nr 719/91 (Dz.U. L 148, str. 11), które również obowiązywało od dnia 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1993 r.,
         przewiduje:

      „Jeżeli podczas lub przy okazji transportu dokonywanego na podstawie karnetu TIR lub tranzytu dokonywanego na podstawie karnetu
         ATA okaże się, że miało miejsce naruszenie lub nieprawidłowość, to organy celne powiadamiają posiadacza karnetu TIR lub karnetu
         ATA oraz zrzeszenie gwarantujące w terminie przewidzianym, w zależności od przypadku, w art. 11 ust. 1 Konwencji TIR lub art. 6
         ust. 4 Konwencji ATA..

      2. Dowód na prawidłowość czynności dokonanej na podstawie karnetu TIR lub karnetu ATA w rozumieniu art. 10 ust. 3 akapit pierwszy
         rozporządzenia (EWG) nr 719/91 jest dostarczany w terminie przewidzianym, w zależności od przypadku, w art. 11 ust. 2 Konwencji
         TIR lub art. 7 ust. 1 i 2 Konwencji ATA [tłumaczenie nieoficjalne]

      [...]”.
      12     Artykuł 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 719/91 oraz art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1593/91 zostały zastąpione z dniem
         1 stycznia 1994 r. odpowiednio przez art. 454 ust. 1 i 2 oraz art. 455 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93
         z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy
         Kodeks Celny (Dz.U. L 253, str. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem wykonawczym”), które mają prawie identyczną treść.

      13     W rozumieniu art. 457 rozporządzenia wykonawczego:
      „Do celów art. 8 ust. 4 Konwencji TIR, jeżeli przesyłka jest wprowadzana na obszar celny Wspólnoty lub procedura rozpoczyna
         się w urzędzie celnym wyjścia znajdującym się na obszarze celnym Wspólnoty, to stowarzyszenie poręczające staje się lub jest
         odpowiedzialne wobec organów celnych każdego państwa członkowskiego, przez którego obszar jest przewożona przesyłka TIR aż
         do punktu, w którym opuszcza obszar celny Wspólnoty lub do urzędu celnego przeznaczenia na tym obszarze”.

       System środków własnych Wspólnot
      14     Artykuł 2 rozporządzenia nr 1552/89 znajdujący się w tytule I, zatytułowanym „Przepisy ogólne”, stanowi:
      „1. Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia, tytuł Wspólnot do środków własnych, określonych w art. 2 ust. 1 lit. a)
         i b) decyzji 88/376/EWG, Euratom jest ustalony z chwilą powiadomienia dłużnika o wysokości należnej kwoty przez właściwe służby
         państwa członkowskiego. Powiadomienia dokonuje się, z chwilą gdy dłużnik jest znany, a należna kwota może być naliczona przez
         właściwe organy administracyjne, z uwzględnieniem wszystkich przepisów wspólnotowych wiążących w tej dziedzinie [tłumaczenie
         nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego rozporządzenia poniżej]

      […]”.
      15     Artykuł 3 akapit pierwszy i drugi rozporządzenia nr 1552/89, które również stanowią część tytułu I, przewiduje:
      „Państwa członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki w celu zapewnienia, aby dokumenty uzupełniające, które dotyczą ustalenia
         i udostępnienia środków własnych, były przechowywane przez okres co najmniej trzech lat kalendarzowych, licząc od końca roku,
         którego dokumenty uzupełniające dotyczą.

      W przypadku gdy kontrola dokumentów uzupełniających, które dotyczą ustalenia, dokonana przez organy krajowe lub organy krajowe
         we współpracy z Komisją wykaże, że wymagane jest jego sprostowanie, dokumenty te przechowuje się po upływie terminu przewidzianego
         w akapicie pierwszym, przez wystarczający okres umożliwiający dokonanie monitorowanie sprostowania”.

      16     Artykuł 6 ust. 1 i 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1552/89, znajdujący się w tytule II zatytułowanym „Rachunki dotyczące
         środków własnych”, stanowi:

      „1. Rachunki dotyczące środków własnych prowadzone [są] przez Skarb każdego państwa członkowskiego lub organ wyznaczony przez
         każde państwo członkowskie i z podziałem na rodzaj środków.

      2.      a)     Z zastrzeżeniem lit. b) niniejszego ustępu, tytuły dochodów budżetowych ustalone zgodnie z art. 2 są wpisywane w rachunkach
         [zwanych potocznie rachunkami A] najpóźniej pierwszego dnia roboczego po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu,
         w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony.

               b)     Ustalone tytuły dochodów budżetowych nieuwzględnione w rachunkach określonych w lit. a), ze względu na to, że nie zostały
         jeszcze uzyskane ani nie przewidziano zabezpieczenia, wykazywane są na odrębnych rachunkach [zwanych potocznie rachunkami
         B] w terminie ustanowionym w lit. a). Państwa członkowskie mogą przyjąć tę procedurę, jeżeli ustalone tytuły dochodów budżetowych,
         w odniesieniu do których zabezpieczenie zostało przewidziane, są kwestionowane oraz mogą podlegać zmianie w wyniku rozstrzygnięcia
         sporu, który powstał”.

      17     W rozumieniu art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89, znajdującego się w tytule III, zatytułowanym „Udostępnianie środków
         własnych”:

      „1. Zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 10 każde państwo członkowskie zapisuje środki własne na rachunek, który w tym celu
         został otwarty dla Komisji przy skarbie państwa lub przy organie wyznaczonym przez to państwo.

      Taki rachunek jest prowadzony nieodpłatnie.
      2. Zapisane kwoty są przeliczane przez Komisję i wpisywane do jej rachunków […]”.
      18     Artykuł 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89, który również stanowi część tytułu III, przewiduje:
      „Po potrąceniu 10% tytułem kosztów poboru zgodnie z art. 2 ust. 3 decyzji 88/376/EWG, Euratom wpis środków własnych, określonych
         w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) tej decyzji dokonywany jest najpóźniej w pierwszym dniu roboczym po 19 dniu drugiego miesiąca
         następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony zgodnie z art. 2 niniejszego rozporządzenia.

      Jednakże w odniesieniu do tytułów dochodów budżetowych wykazanych na rachunkach [B] na mocy art. 6 ust. 2 lit. b) wpis musi
         być dokonany najpóźniej w pierwszym dniu roboczym następującym po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym
         tytuły dochodów budżetowych zostały uzyskane”.

      19     Artykuł 11 rozporządzenia, który znajduje się również we wspomnianym tytule III, stanowi:
      „Każda zwłoka w dokonaniu zapisu na rachunku określonym w art. 9 ust. 1 prowadzi do zapłaty odsetek przez dane państwo członkowskie
         według stopy procentowej obowiązującej na rynku pieniężnym państwa członkowskiego, w terminie płatności dla krótkoterminowych
         publicznych operacji finansowych, powiększonej o dwa punkty procentowe. Stopa ta wzrasta o 0,25 punktu procentowego za każdy
         miesiąc zwłoki. Stopa procentowa w ten sposób powiększona jest stosowana do całego okresu zwłoki”.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      20     Zdaniem Komisji, w wyniku kontroli przeprowadzonej przez jej pracowników w dniu 2 października 1997 r. w zarządzie urzędu
         celnego w Rotterdamie (Niderlandy), została stwierdzona zwłoka w ustalaniu środków własnych z ceł. Ustalenia te dotyczyły
         nierozliczonych karnetów TIR przyjętych w okresie od 1991 r. do 1993 r. i w stosunku do których wezwanie do zapłaty zostało
         wysłane przez władze niderlandzkie z opóźnieniem, biorąc pod uwagę, że w 15 stwierdzonych przypadkach wspomniane wezwania
         zostały wysłane jedynie po około dwóch i pół roku po przyjęciu tych karnetów, podczas gdy władze te stwierdziły, że odcinek
         nr 2 rzeczonych karnetów nie został odesłany do urzędu celnego wyjścia.

      21     W piśmie z dnia 18 grudnia 1997 r. Komisja powiadomiła Królestwo Niderlandów o swoich ustaleniach, a następnie w pismach z dnia
         9 marca 1998 r. oraz 6 stycznia 2000 r. zwróciła się ona do tego państwa członkowskiego o udostępnienie kwoty w wysokości
         267 682,43 NLG, stanowiącej odsetki za zwłokę w rozumieniu art. 11 rozporządzenia nr 1552/89. Komisja potwierdza, że obliczenie
         odsetek za zwłokę, zostało dokonane na podstawie maksymalnego 15 miesięcznego terminu liczonego od zatwierdzenia omawianych
         dokumentów, ustalonego dla potrzeb zawiadomienia dłużnika o należnych cłach, który to termin wynika z art. 455 rozporządzenia
         wykonawczego i art. 11 Konwencji TIR.

      22     W odpowiedzi z dnia 15 kwietnia 1998 r. i 7 marca 2000 r. władze niderlandzkie odrzuciły żądanie zapłaty odsetek za zwłokę
         z uwagi na fakt, że żądanie to nie miało podstawy prawnej i że na mocy art. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1552/89, uległo
         ono przedawnieniu w stosunku do niektórych rozważanych spraw, z których jedna sięgała 1986 r.

      23     Jeśli chodzi o zarzucaną zwłokę, stwierdzoną przez pracowników Komisji, władze niderlandzkie uznają, że brak jest jakiejkolwiek
         podstawy prawnej umożliwiającej pobranie należności od posiadacza dokumentu TIR, jeżeli postępowanie wyjaśniające nie zostało
         zakończone. Należne kwot można było zatem uwzględnić jedynie po zakończeniu takiego postępowania wyjaśniającego. Z tego względu,
         zdaniem tych władz, nie można uznać, że przekroczenie trzymiesięcznego terminu, określonego w art. 11 ust. 2 Konwencji TIR
         w oczekiwaniu na wyniki ustaleń, stanowiło uwzględnienie z opóźnieniem, prowadzące do obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę.

      24     Nie zgadzając się z argumentacją przedstawioną przez władzę niderlandzkie, Komisja w dniu 18 października 2002 r. skierowała
         do Królestwa Niderlandów wezwanie do usunięcia naruszenia. W wezwaniu tym, Komisja przedstawiła analizę, opartą na przepisach
         prawa wspólnotowego obowiązujących od 1991 r. do 1993 r., dotyczącą zwłoki w przekazywaniu środków własnych, która wynikała
         z przedłużającej się bezczynności administracji niderlandzkiej w odniesieniu do operacji TIR, objętych niniejszym postępowaniem.
         Biorąc pod uwagę trudności w ustalaniu konkretnej daty dla potrzeb obliczenia odsetek za zwłokę dotyczących operacji TIR,
         które miały miejsce przed 1992 r., Komisja uważa, że odsetki za zwłokę za ten okres nie należą się, z uwagi na brak obowiązującego
         terminu na pobranie omawianych należności, ale że władze niderlandzkie nie podjęły jednak działań koniecznych w celu ochrony
         finansowych interesów Wspólnoty. W odniesieniu do operacji TIR, następujących po dniu 1 stycznia 1992 r., Komisja zwraca się
         do władz niderlandzkich o bezzwłoczne przelanie, na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 1552/89, odsetek za zwłokę w kwocie
         wynoszącej 110 239,17 EUR.

      25     W odpowiedzi z dnia 19 grudnia 2002 r. władze niderlandzkie podtrzymały swoje stanowisko.
      26     W dniu 11 lipca 2003 r. Komisja wydała uzasadnioną opinię, w której powtórzyła ona argumentację przedstawioną w wezwaniu do
         usunięcia naruszenia. Królestwo Niderlandów zostało wezwane do podjęcia środków koniecznych w celu podporządkowania się tej
         opinii, w terminie dwóch miesięcy od jej otrzymania. Rząd tego państwa członkowskiego odpowiedział na uzasadnioną opinię pismem
         z dnia 10 września 2003 r., w którym ponownie zawarł przedstawione poprzednio argumenty.

      27     W tych okolicznościach Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę.
       W przedmiocie skargi
       W przedmiocie dopuszczalności
       Argumenty stron
      28     Rząd niderlandzki twierdzi, że skarga jest niedopuszczalna. Skarga uległa przedawnieniu na mocy art. 3 rozporządzenia nr 1552/89,
         który zobowiązuje państwa członkowskie do przechowania dokumentów uzupełniających, które dotyczą ustalenia i udostępnienia
         środków własnych przez okres co najmniej trzech lat kalendarzowych, licząc od końca roku, którego dokumenty uzupełniające
         dotyczą. Wynikałoby z tego, że Komisji przysługuje taki sam termin na wniesienie skargi przeciwko państwu członkowskiemu,
         biorąc pod uwagę, że w przeciwnym razie, państwo członkowskie nie miałoby jakiejkolwiek możliwości prowadzenia swojej obrony.
         W niniejszym przypadku, w zakresie w jakim brak jest podstawy prawnej przedłużenia tego terminu, które to przedłużenie przewidziane
         zostało jedynie w sytuacji gdy kontrola Komisji przeprowadzona w tym terminie prowadziłaby do sprostowania, władze niderlandzkie
         były zobowiązane do zachowania dokumentów uzupełniających dotyczących okresów, które obejmuje niniejsze postępowanie, co najwyżej
         do końca 1997 r. Fakt, że władze niderlandzkie nadal nie zniszczyły dokumentów nic nie zmienia, jeśli chodzi o stosowanie
         terminu przedawnienia.

      29     Ponadto żądanie Komisji byłoby w każdym razie niedopuszczalne w odniesieniu do okresu zakończonego w dniu 1 stycznia 1992 r.,
         gdyż wniesienie skargi dotyczącej tego okresu nie jest uzasadnione jakimkolwiek interesem Komisji. Uznając, że żadne odsetki
         za zwłokę za wspomniany okres nie były należne, Komisja chciała jedynie, aby Trybunał orzekł, iż władze niderlandzkie z opóźnieniem
         ustaliły i przekazały należne środki własne. Takie żądanie powinno być uznane za niedopuszczalne, ponieważ wyrok, który zostałby
         wydany, nie mógłby zmienić sytuacji prawnej Królestwa Niderlandów.

      30     W odpowiedzi na pierwszy zarzut niedopuszczalności, Komisja zauważa, że art. 3 rozporządzenia nr 1552/89 ma jedynie na celu
         zapewnienie obowiązkowego przechowywania dokumentów uzupełniających przez „co najmniej” trzy lata i że nie ustanawia on żadnego
         terminu przedawnienia uzyskiwania środków własnych. Nawet jeśli należałoby interpretować rzeczony art. 3 w ten sposób, że
         ustanawia on termin przedawnienia, nie zostałby on w tym przypadku przekroczony, gdyż władze niderlandzkie zostały w tym terminie
         powiadomione, że nastąpiło opóźnienie. Informacja ta została bowiem przekazana przez Komisję władzom niderlandzkim w piśmie
         z dnia 18 grudnia 1997 r., podczas gdy przekazane przez Komisję żądanie zapłaty odsetek za zwłokę dotyczyło karnetów TIR przyjętych
         w 1993 r., dla których ustalenie i faktyczne przekazanie miało miejsce w 1994 r. i 1995 r. Zgodnie z art. 3 rozporządzenia
         nr 1552/89 dokumenty uzupełniające dotyczące środków własnych ustalonych w 1994 r. i 1995 r. powinny być przechowane, odpowiednio
         do końca 1997 r. i 1998 r. Co więcej termin określony w art. 3 może zostać przedłużony, w sytuacji gdy dane ustalenia powinny
         zostać sprostowane. W rezultacie, ponieważ wyniki kontroli przeprowadzonej przez Komisję wykazały, że takie sprostowania są
         konieczne, nie można mówić o przedawnieniu.

      31     W odniesieniu do drugiego zarzutu niedopuszczalności Komisja uważa, że szczególny charakter postępowania w sprawie naruszenia
         z art. 226 WE pozwala właśnie na dokonanie stwierdzenia, że państwo członkowskie nie wywiązało się ze swoich zobowiązań, bez
         konieczności zmiany jego sytuacji prawnej.

       Ocena Trybunału
      32     Jeśli chodzi o pierwszy zarzut niedopuszczalności należy zauważyć, że w przeciwieństwie do tezy bronionej przez rząd niderlandzki,
         art. 3 rozporządzenia nr 1552/89 nie zawiera terminu przedawnienia uzyskiwania środków własnych. Przepis ten zmierza jedynie
         do nałożenia na państwa członkowskie obowiązku przechowywania dokumentów uzupełniających, dotyczących ustalania i udostępniania
         środków własnych, przez określony minimalny okres, który może zostać przedłużony w razie potrzeby na czas umożliwiający dokonanie
         sprostowania i monitorowanie tego sprostowania, w sytuacji gdy kontrola przeprowadzona przez państwo członkowskie lub przez
         państwo członkowskie we współpracy z Komisją wykaże konieczność takiego sprostowania. Posłużenie się zwrotem „co najmniej”
         w odniesieniu do trzyletniego terminu przechowywania potwierdza fakt, że zamiarem ustawodawcy wspólnotowego nie było ustanowienie
         terminu przedawnienia.

      33     Co więcej wiadomo jest, że władze niderlandzkie nie dokonały zniszczenia dokumentów dotyczących operacji objętych niniejszym
         postępowaniem, tak że Królestwo Niderlandów nie może powoływać się na jakiekolwiek naruszenie prawa do obrony.

      34     Zarzut ten podlega zatem oddaleniu.
      35     Jeśli chodzi o drugi zarzutu niedopuszczalności oparty na braku interesu prawnego w ustaleniu uchybienia w odniesieniu do
         okresu poprzedzającego dzień 1 stycznia 1992 r., dla którego nie żądano zapłaty odsetek za zwłokę, należy przypomnieć, że
         nieprzestrzeganie przez państwo członkowskie obowiązku nałożonego przez regułę prawa wspólnotowego stanowi samo w sobie uchybienie
         (zob. w szczególności wyrok z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie C‑363/00 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑5767, pkt 47).

      36     Ponieważ zarzut ten jest bezzasadny, należy go oddalić oraz uznać, że skarga jest w całości dopuszczalna.
       Co do istoty sprawy
       Argumenty stron
      37     Komisja zauważa, że państwa członkowskie przy uzyskiwaniu środków własnych Wspólnot powinny działać z należytą starannością,
         w celu szybkiego ich udostępnienia Komisji. W ramach stosowania Konwencji TIR oznacza to, że państwo członkowskie powinno
         ustalić jak najszybciej po przyjęciu karnetu TIR, czy w odniesieniu do dotyczącego go przewozu popełniona została nieprawidłowość.
         Jeżeli ma to miejsce, państwo to powinno powiadomić użytkownika i po upływie terminu, w którym użytkownik może przedstawić
         dowód, że przewóz odbył się prawidłowo i że nieprawidłowość nastąpiła w innym miejscu, państwo członkowskie musi dokonać pobrania
         odpowiedniej należności.

      38     Komisja twierdzi, że w ramach niniejszego postępowania dokonuje ona rozróżnienia między okresem poprzedzającym dzień 1 stycznia
         1992 r. a okresem trwającym od tego dnia do 1994 r., przy czym art. 11 Konwencji TIR znajdował zastosowanie w czasie całego
         rozważanego okresu. W odniesieniu do okresu poprzedzającego dzień 1 stycznia 1992 r. Komisja nie żąda od rządu niderlandzkiego
         zapłacenia odsetek za zwłokę. Zdaniem Komisji do tego dnia, jedynie art. 11 Konwencji TIR znajdował zastosowanie i wskazanie
         dokładnej daty, w której właściwe władze powinny przystąpić do pobrania należności nie było możliwe, gdyż Konwencja TIR, która
         nie dotyczy użytkowników systemu, lecz stowarzyszeń poręczających, nie określa terminu na powiadomienie użytkownika systemu
         o nieprawidłowości ani też terminu, w którym użytkownik ten mógłby przedstawić dowód, że nieprawidłowość nastąpiła w innym
         miejscu czy też, że nie miała miejsca. Jednakże władze niderlandzkie nie dołożyły starań koniecznych dla ochrony finansowych
         interesów Wspólnoty. Tymczasem państwa członkowskie mają obowiązek z należytą starannością podejmować działania konieczne
         do szybkiego ustalenia należności z tytułu środków własnych Wspólnoty. Jeżeli w dniach następujących po przewidzianym zakończeniu
         fizycznej operacji tranzytu, odcinek nr 2 karnetu TIR ani żaden inny dokument nie dotrze do urzędu przyjęcia karnetu, zainteresowane
         władze powinny w odpowiednim czasie podjąć właściwe działania w celu ochrony finansowych interesów Wspólnoty. W przypadkach
         objętych niniejszym postępowaniem wezwanie do zapłaty zostało wysłane po upływie czasu wynoszącego od dwóch lat i czterech
         i pół miesiąca do dwóch lat i dziesięciu miesięcy od przyjęcia karnetu TIR. Taki termin nie może zostać uznany za zgodny z wymaganą
         starannością.

      39     Jeśli chodzi natomiast o okres od dnia 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1993 r. Komisja zauważa, że art. 10 rozporządzenia
         nr 719/91 oraz art. 2 rozporządzenia nr 1593/91 w zw. z art. 11 Konwencji TIR przewidywały szczególne terminy, w których państwa
         członkowskie powinny podjąć działania konieczne w celu stwierdzenia naruszenia. Początek biegu i czas trwania „terminu, który
         zostanie określony”, w którym, zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 719/91, może być przedstawiony dowód na prawidłowość
         operacji lub miejsce, gdzie naruszenie lub nieprawidłowość zostały popełnione, można określić na podstawie art. 2 rozporządzenia
         nr 1593/91 w zw. z art. 11 Konwencji TIR.

      40     Zdaniem Komisji z przepisów tych wynika, że jeżeli urząd celny wyjścia nie otrzyma w przewidzianym terminie (określonym w uzasadnionej
         opinii na co najwyżej miesiąc) odcinka nr 2 karnetu TIR lub innego dokumentu z urzędu wyjazdu, powinien on zawiadomić użytkownika
         systemu i stowarzyszenia poręczające w terminie jednego roku od przyjęcia rzeczonego karnetu, przy czym termin ten wynosi
         dwa lata w przypadku zwolnienia karnetu TIR uzyskanego podstępem lub przez nadużycie. Zainteresowany ma trzy miesiące na przedstawienie
         dowodu na brak nieprawidłowości lub wskazującego miejsce, w którym nieprawidłowość faktycznie został popełniona. W braku dowodu,
         uznaje się, że nieprawidłowość została popełniona w państwie członkowskim, w którym znajduje się urząd wyjścia a państwo to
         powinno przystąpić do pobrania długu celnego.

      41     Jak twierdzi Komisja, pozostawiona państwom członkowskim możliwość pobrania należności nie w najbliższym możliwym dniu określonym
         w art. 11 ust. 2 Konwencji TIR, ale w dniu późniejszym, przed upływem maksymalnego dwuletniego terminu, o którym mowa w tym
         przepisie, ma znaczenie jedynie w stosunkach między władzami tego państwa a dłużnikiem. W ramach systemu środków własnych,
         powiadomienie dłużnika powinno nastąpić, z chwilą gdy jest on znany i po określeniu kwoty długu, przy czym odpowiada to chwili,
         w której zainteresowane władze mogą przystąpić do pobrania należności na podstawie obowiązujących przepisów wspólnotowych.
         Ustawodawca wspólnotowy wyraźnie chciał stworzyć system pozwalający na przedstawienie legalnego dowodu na nieprawidłowość
         operacji TIR od chwili uzyskania pierwszej poszlaki jej występowania.

      42     Komisja dodaje, że zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89 tytuł Wspólnot do środków własnych jest ustalony z chwilą
         powiadomienia dłużnika o kwocie należności przez właściwe służby państwa członkowskiego. Powiadomienia dokonuje się, z chwilą
         gdy dłużnik jest znany, a należna kwota może być naliczona przez właściwe organy administracyjne, z uwzględnieniem wszystkich
         przepisów wspólnotowych wiążących w tej dziedzinie. W zakresie w jakim z powyższych uwag wynika, że właściwe władze mogą przystąpić
         do pobrania należności nie później niż rok i trzy miesiące po przyjęciu karnetu TIR oraz że należy uznać, że dłużnik i kwota
         należności są znane najpóźniej po upływie tego terminu, powiadomienie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89
         powinno nastąpić nie później niż 15 miesięcy po przyjęciu rzeczonego karnetu. Po upływie tego terminu tytuł Wspólnot do danych
         środków własnych należy uznać za ustalony.

      43     Zdaniem Komisji państwa członkowskie mają obowiązek zapisywać ustalone należności na rachunkach ogólnych na rzecz Komisji
         od pierwszego dnia roboczego po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano ustalenia, o którym
         mowa w art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89, w sytuacji gdy, tak jak w tym przypadku, zainteresowane państwo członkowskie
         nie prowadzi odrębnego rachunku (rachunku B) w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia. Wpis środków własnych
         powinien nastąpić tego samego dnia roboczego (art. 10 rozporządzenia nr 1552/89) co oznacza, że w niniejszym przypadku należne
         były również odsetki za zwłokę w rozumieniu art. 11 tego rozporządzenia, gdyż władze niderlandzkie z opóźnieniem udostępniły
         Komisji omawiane środki własne, w zakresie w jakim władze te przystąpiły do pobrania należności dopiero po około roku od wygaśnięcia
         15 miesięcznego terminu.

      44     Rząd niderlandzki zauważa, że w odniesieniu do okresu przed 1992 r., jedynie art. 11 Konwencji TIR znajduje zastosowanie,
         a przepis ten nie określa żadnego terminu na pobranie długu celnego przez państwo członkowskie. Komisja nie określiła, co
         rozumie pod pojęciem „należytej staranności” ani nie sprecyzowała zarzucanego uchybienia, jak też nie wykazała go. Ponadto
         brak jest podstawy prawnej do pobrania należności, gdy nie jest zakończone postępowanie wyjaśniające umożliwiające stwierdzenie,
         że naruszenie lub nieprawidłowość zostały popełnione. W niektórych przypadkach od przyjęcia karnetu TIR do wezwania do zapłaty
         mogło zgodnie z prawem upłynąć ponad dwa lata.

      45     Jeśli chodzi o okres od dnia 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1993 r. rząd niderlandzki zauważa, że terminy, które zdaniem
         Komisji powinny znaleźć zastosowanie, poza faktem, że mają one regulować stosunki nie tyle władz celnych ze wspomnianą instytucją,
         ale władz celnych z podmiotami prawa, są praktycznie niemożliwe do zachowania. Jak stanowi art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89,
         władze państwa członkowskiego nie są zobowiązane do zapisania na rachunku należnych kwot ani do pobrania omawianych należności
         przed zakończeniem postępowania wyjaśniającego (tj. retrospektywnego pobrania należności). Do tego czasu zainteresowane państwo
         członkowskie nie mogłoby ustalić zaistnienia nieprawidłowości, miejsca, w którym ją popełniono, powstania długu celnego, właściwego
         państwa oraz kwoty należności. Sam fakt, że odcinek nr 2 karnetu TIR nie został otrzymany, mógłby prowadzić co najwyżej do
         domniemania nieprawidłowości, podczas gdy kompetencja do pobrania należności powstaje jedynie gdy nieprawidłowość i miejsce,
         w którym została popełniona, zostaną ustalone.

      46     Ponadto, zdaniem władz niderlandzkich, z art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1593/91 w zw. z art. 11 ust. 2 Konwencji TIR wynika,
         że posiadacz karnetu TIR powinien mieć nie mniej niż trzy miesiące i nie więcej niż dwa lata na przedstawienie dowodu na prawidłowość
         dokonanego przewozu. Komisja błędnie zamieniła minimalny termin, określony w art. 11 ust. 2 Konwencji TIR, na termin maksymalny.
         Nie tylko posiadacz powinien mieć możliwość przedstawienia wymaganego dowodu, ale również zainteresowane państwo członkowskie
         powinno dysponować czasem koniecznym dla oceny skuteczności tak przedstawionego dowodu.

      47     Gdyby teza broniona przez Komisję została uznana, rząd niderlandzki chciałby zwrócić uwagę na wyjątkowe okoliczności, które
         dotyczyły omawianego okresu, jakimi były trudności związane z właściwym zastosowaniem systemu TIR.

      48     Jeśli chodzi o wykładnię art. 10 i 11 rozporządzenia nr 1552/89, rząd niderlandzki twierdzi, że z definicji nie wszystkie
         dane są znane po upływie trzymiesięcznego terminu, tak że nie istnieje obowiązek dokonania wpisu na rachunek z tą chwilą.
         Nie istnieje również obowiązek przesłania powiadomienia dłużnikowi. Rząd ten uznaje, że nie doszło do opóźnionego wpisu długu
         celnego na rachunek Komisji ani w rezultacie do zwłoki w przekazaniu środków własnych Komisji, co oznacza, że nie może być
         mowy o należnych odsetkach z tytułu art. 11 tego rozporządzenia.

       Ocena Trybunału
      49     W pierwszej kolejności należy zbadać zarzut Komisji, gdyż dotyczy on okresu, w trakcie którego znajdowały zastosowanie szczególne
         przepisy rozporządzenia nr 719/91 i rozporządzenia nr 1593/91 dotyczące pobrania długu celnego.

      –       W przedmiocie karnetów TIR przyjętych od dnia 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1993 r.
      50     Zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 719/91, jeżeli podczas lub w związku z przewozem dokonywanym na podstawie karnetu
         TIR okaże się, że w określonym państwie członkowskim miało miejsce przestępstwo lub nieprawidłowość, to państwo członkowskie
         zgodnie z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi, pobiera cła i inne opłaty, które mogą być należne, bez uszczerbku dla wszczęcia
         postępowania karnego. W przypadku takiego ustalenia, zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1593/91 władze celne powiadamiają
         o nim posiadacza karnetu TIR i stowarzyszenie poręczające, w terminie określonym w art. 11 ust. 1 Konwencji TIR, tj. w terminie
         jednego roku od dnia przyjęcia karnetu TIR przez te władze w przypadku braku zwolnienia, przy czym termin ten wynosi dwa lata
         w przypadku zwolnienia uzyskanego podstępem lub przez nadużycie.

      51     Zgodnie z art. 11 ust. 2 tej Konwencji TIR, żądanie zapłaty powinno być skierowane do stowarzyszenia poręczającego nie wcześniej
         niż z upływem trzech miesięcy od powiadomienia o niezwolnieniu lub o zwolnieniu uzyskanym podstępem lub przez nadużycie, a nie
         później niż w terminie dwóch lat, licząc od tego samego dnia, z wyjątkiem przypadków, które w wymienionym terminie dwóch lat
         będą przedmiotem postępowania sądowego, a wówczas żądanie to powinno być skierowane w terminie jednego roku, licząc od dnia,
         w którym orzeczenie sądu stało się prawomocne.

      52     Z łącznej analizy powyższych przepisów wynika, że w przypadku niezwolnienia żądanie zapłaty długu celnego powinno mieć miejsce
         co do zasady nie później niż trzy lata po dniu przyjęcia karnetu TIR, przy czym termin ten wynosi cztery lata w przypadku
         zwolnienia uzyskanego przez nadużycie.

      53     Artykuł 8 ust. 7 Konwencji TIR stanowi, że właściwe władze powinny, w miarę możliwości, przed skierowaniem roszczenia do stowarzyszenia
         poręczającego zażądać ich zapłaty od osoby, od której kwoty bezpośrednio się należą. Z art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 719/91
         oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1593/91, które nie czynią rozróżnienia między posiadaczem karnetu TIR a stowarzyszeniem
         poręczającym w odniesieniu do możliwości przedstawienia dowodu prawidłowości operacji dokonanej na podstawie karnetu TIR,
         wynika ponadto, że wspomniany trzy i czteroletni termin znajduje zastosowanie zarówno w stosunku do posiadacza jak i w stosunku
         do stowarzyszenia poręczającego (zob. podobnie w związku z art. 454 i 455 rozporządzenia wykonawczego, w szczególności wyrok
         z dnia 23 marca 2000 r. w sprawach połączonych C‑310/98 i C‑406/98 Met-Trans i Sagpol, Rec. str. I‑1797, pkt 49).

      54     Należy dodać, że ponieważ celem art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1593/91 jest zapewnienie starannego i jednolitego stosowania
         przepisów dotyczących odzyskania długu celnego w celu szybkiego udostępnienia środków własnych Wspólnot (zob. podobnie, w szczególności
         wyrok z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑460/01 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I‑2613, pkt 60, 63, 69 i 70),
         powiadomienie o naruszeniu lub nieprawidłowości powinno w każdym razie nastąpić jak najszybciej, tj. z chwilą gdy władze celne
         zapoznały się z rzeczonym naruszeniem lub nieprawidłowością, a zatem stosownie do okoliczności na długo przed upływem maksymalnych
         terminów, określonych w art. 11 ust. 1 Konwencji TIR, wynoszących odpowiednio jeden rok, a w przypadku nadużycia dwa lata.

      55     Z tych samych względów żądanie zapłaty w rozumieniu art. 11 ust. 2 Konwencji TIR powinno być przekazane, z chwilą gdy władze
         celne mogą tego dokonać, a zatem stosownie do okoliczności, przed upływem dwuletniego terminu od dnia powiadomienia zainteresowanych
         o naruszeniu lub nieprawidłowości.

      56     W niniejszym przypadku wiadomo jest, że sporne żądania zapłaty zostały wysłane po mniej niż trzech latach od dnia przyjęcia
         karnetów TIR, a zatem przed upływem maksymalnego trzyletniego terminu, licząc od wspomnianego przyjęcia. Co do reszty, Komisja
         nie wykazała w odniesieniu do operacji dotyczących karnetów TIR przyjętych w 1992 r. i 1993 r. objętych niniejszym postępowaniem,
         że żądanie zapłaty nie nastąpiło jak najszybciej, tj. z chwilą gdy władze celne mogły tego dokonać.

      57     W zakresie, w jakim Komisja dąży do stwierdzenia nie tyle uchybienia zobowiązaniom wynikającym z przepisów rozporządzenia
         nr 719/91 i rozporządzenia nr 1593/91, lecz naruszenia art. 2, 6, 9, 10 i 11 rozporządzenia nr 1552/89, należy również rozważyć,
         czy Królestwo Niderlandów, działając w ten sposób, nie naruszyło rzeczonych przepisów.

      58     Zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89 tytuł Wspólnot do środków własnych jest ustalony „z chwilą” powiadomienia
         dłużnika o wysokości należnej kwoty przez właściwe władze, przy czym powiadomienia dokonuje się, z chwilą gdy dłużnik jest
         znany, a należna kwota może być naliczona przez właściwe władze administracyjne, z uwzględnieniem przepisów wspólnotowych
         wiążących w tej dziedzinie (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 85), czyli w niniejszym
         przypadku rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 302,
         str. 1, zwanego dalej, „Kodeksem Celnym”), rozporządzenia nr 719/91, rozporządzenia nr 1593/91 oraz Konwencji TIR. Za powiadomienie
         w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 1552/89 należy zatem uznać żądanie zapłaty na podstawie art. 11 ust. 2 Konwencji TIR.

      59     Jak orzekł Trybunał w pkt 59 wyroku z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie C‑392/02 Komisja przeciwko Danii (Rec. str. I‑9811),
         z art. 217, 218 i 221 Kodeksu Celnego wynika, że wspomniane przesłanki są spełnione, jeżeli organy celne znajdą się w posiadaniu
         niezbędnych informacji i mogą w związku z tym obliczyć kwotę należności wynikającą z długu celnego oraz określić dłużnika
         (zob. podobnie ww. wyrok z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawieKomisja przeciwko Niderlandom, pkt 71 oraz wyrok w sprawie C‑104/02Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑2689, pkt 80). Państwa członkowskie nie mogą zaniechać stwierdzania wierzytelności,
         nawet jeśli je kwestionują. W przeciwnym razie należałoby przyjąć, że równowaga finansowa Wspólnot może zostać zachwiana wskutek
         zachowania jednego z państw członkowskich (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii, pkt 60).

      60     Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89 stanowi, że rachunki dotyczące środków własnych prowadzone są przez Skarb Państwa
         państw członkowskich lub organ przez nie wyznaczony. Na podstawie ust. 2 lit. b) tego artykułu, państwa członkowskie zobowiązane
         są wpisać tytuły dochodów budżetowych „ustalone zgodnie z art. 2” tego rozporządzenia nie później niż pierwszego dnia roboczego
         po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony, na rachunek A lub,
         po spełnieniu pewnych przesłanek, na rachunek B.

      61     W rezultacie państwa członkowskie są zobowiązane do stwierdzenia tytułu Wspólnot do środków własnych z chwilą, w której ich
         organy celne mogą obliczyć kwotę należności wynikającej z długu celnego i ustalić dłużnika (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko
         Danii, pkt 61) i w rezultacie uwzględnić rzeczone należności na rachunkach, zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 1552/89.

      62     W niniejszym przypadku władzom niderlandzkim nie został postawiony zarzut, że nie zapisały one na rachunku długu celnego natychmiast
         po jego stwierdzeniu, ale że z opóźnieniem ustaliły i zawiadomiły o omawianej należności, przy czym zarzut ten z uwagi na
         powyższe rozważanie powinien być oddalony. W tej sytuacji Komisja nie wykazała, że zaksięgowanie nastąpiło z opóźnieniem.

      63     Dla potrzeb udostępnienia środków własnych art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89 stanowi, że każde państwo członkowskie
         zapisuje środki własne na rachunek otwarty w imieniu Komisji zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 10 tego rozporządzenia.
         Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, po potrąceniu kosztów poboru wpis środków własnych dokonywany jest najpóźniej w pierwszym
         dniu roboczym po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony
         zgodnie z art. 2 rzeczonego rozporządzenia, z wyjątkiem tytułów dochodów budżetowych wykazanych na rachunku B na podstawie
         art. 6 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia, dla których wpis musi być dokonany najpóźniej w pierwszym dniu roboczym następującym
         po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym „zostały uzyskane”.

      64     Bezsporne jest, że w trakcie spornego okresu władze niderlandzkie nie prowadziły rachunku B, mimo że nie zostało również podniesione,
         że rzeczone władze nie zapisały na rachunku Komisji spornych kwot w terminie określonym w art. 10 rozporządzenia nr 1552/89,
         licząc od zaksięgowania należności.

      65     W tej sytuacji obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę w rozumieniu art. 11 rozporządzenia nr 1552/89 nie istnieje.
      66     W rezultacie należy oddalić zarzut Komisji, w zakresie w jakim dotyczy karnetów TIR przyjętych w 1992 r. i 1993 r.
      –       W przedmiocie karnetów TIR przyjętych w 1991 r.
      67     W odniesieniu do karnetów TIR przyjętych w 1991 r., tj. przed dniem 1 stycznia 1992 r. Komisja twierdzi, że jedynie art. 11
         Konwencji TIR znajduje zastosowanie i że nie było możliwe wskazanie dokładnego dnia, w którym właściwe władze powinny dokonać
         pobrania należności. Jednakże władze niderlandzkie nie dołożyły starań koniecznych dla ochrony finansowych interesów Wspólnoty.
         W sytuacji gdy w dniach następujących po przewidywanym zakończeniu fizycznej operacji tranzytu ani odcinek nr 2 karnetu TIR,
         ani żaden inny dokument nie dotarł do urzędu przyjmującego karnet, zainteresowane władze powinny w odpowiednim czasie podjąć
         właściwe działania w celu ochrony finansowych interesów Wspólnoty. Tymczasem w omawianych przypadkach, wezwanie do zapłaty
         zostało wysłane po okresie, który wynosił od dwóch lat i czterech i pół miesiąca do dwóch lat i dziesięciu miesięcy, licząc
         od przyjęcia karnetu TIR. Nie można uznać takiego terminu za zgodny z wymaganą starannością.

      68     Jak stwierdzono w pkt 54 niniejszego wyroku, państwa członkowskie mają obowiązek zapewnienia szybkiego udostępnienia środków
         własnych Wspólnot. Komisja nie wykazała jednak, że rząd niderlandzki nie dołożył wszelkich starań koniecznych do szybkiego
         ustalenia należności z tytułu środków własnych w przypadkach domniemanej nieprawidłowości dotyczącej przewozu dokonanego na
         podstawie karnetu TIR przyjętego przed dniem 1 stycznia 1992 r. i objętego niniejszym postępowaniem. Komisja ograniczyła się
         do stwierdzenia w ogólnych sformułowaniach, że wysłanie żądania zapłaty po około dwóch i pół roku od przyjęcia karnetu TIR
         jest niezgodne ze staraniami, jakich należy dołożyć dla ochrony interesów finansowych Wspólnoty.

      69     W rezultacie zarzut Komisji oparty na naruszeniu art. 2, 6, 9, 10 i 11 rozporządzenia nr 1552/89 w zakresie, w jakim dotyczy
         on karnetów TIR przyjętych w 1991 r., należy oddalić z takich samych względów jak te przedstawione powyżej w odniesieniu do
         karnetów TIR przyjętych od 1992 r. i w związku z tym, należy oddalić skargę w całości.

       W przedmiocie kosztów
      70     Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Królestwo Niderlandów wniosło o obciążenie Komisji kosztami postępowania, a Komisja przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami
         postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Skarga zostaje oddalona.
      2)      Komisja Wspólnot Europejskich zostaje obciążona kosztami postępowania.
      Podpisy
      *Język postępowania: niderlandzki.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 19 listopada 1998 r. # Republika Portugalska przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawa C-159/96.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 10 stycznia 2006 r.#Skov Æg przeciwko Bilka Lavprisvarehus A/S i Bilka Lavprisvarehus A/S przeciwko Jette Mikkelsen i Michael Due Nielsen.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Vestre Landsret - Dania.#Dyrektywa 85/374/EWG - Odpowiedzialność za produkt wadliwy - Odpowiedzialność dostawcy produktu wadliwego.#Sprawa C-402/03.

text:
      Sprawa C‑402/03
      Skov Æg
      przeciwko
      Bilka Lavprisvarehus A/S
      i
      Bilka Lavprisvarehus A/S
      przeciwko
      Jette Mikkelsen i Michaelowi Due Nielsenowi
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Vestre Landsret)
      Dyrektywa 85/374/EWG – Odpowiedzialność za produkt wadliwy – Odpowiedzialność dostawcy produktu wadliwego
      Opinia rzecznika generalnego L.A. Geelhoeda przedstawiona w dniu 20 stycznia 2005 r.  I ‑ 0000
      Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 10 stycznia 2006 r. I ‑ 0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Zbliżanie ustawodawstw – Odpowiedzialność za produkty wadliwe – Dyrektywa 85/374
      (dyrektywa Rady 85/374, art. 1 i 3)
      2.     Zbliżanie ustawodawstw – Odpowiedzialność za produkty wadliwe – Dyrektywa 85/374
      (dyrektywa Rady 85/374, art. 13)
      3.     Pytania prejudycjalne – Wykładnia – Skutki w czasie wyroków dokonujących wykładni
      (art. 234 WE)
      1.     Dyrektywę 85/374 w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących
         odpowiedzialności za produkty wadliwe należy interpretować w taki sposób, że sprzeciwia się ona przepisowi krajowemu, na mocy
         którego dostawca ponosi, poza przypadkami wymienionymi w sposób enumeratywny w art. 3 ust. 3 dyrektywy, odpowiedzialność na
         zasadzie ryzyka nałożoną na mocy dyrektywy na producenta.

      W istocie, ponieważ dyrektywa ta przeprowadza w dziedzinach, które reguluje, całkowitą harmonizację, określenie kręgu podmiotów
         ponoszących odpowiedzialność dokonane w jej art. 1 i 3 winno być traktowane jako wyczerpujące. W związku z tym – ponieważ
         artykuł 3 ust. 3 dyrektywy przewiduje odpowiedzialność dostawcy, w przypadku gdy producenta nie można zidentyfikować – przepis
         krajowy przewidujący, że dostawca ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za wady produktu wobec osób poszkodowanych rozszerza
         krąg podmiotów odpowiedzialnych.

      (por. pkt 33, 34, 37, 45 i sentencja)
      2.     Dyrektywę 85/374 w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących
         odpowiedzialności za produkty wadliwe należy interpretować w ten sposób, że zasada prawa krajowego, zgodnie z którą dostawca
         odpowiada bez ograniczeń za winę po stronie producenta, nie pozostaje z nią w sprzeczności, ponieważ zgodnie z art. 13 tej
         dyrektywy reżim ustanowiony na mocy dyrektywy nie wyłącza stosowania innych reżimów odpowiedzialności umownej i pozaumownej,
         o ile opierają się one na innych podstawach, takich jak rękojmia za wady ukryte lub wina.

      (por. pkt 47, 48 i sentencja)
      3.     Jedynie tytułem wyjątku, stosując podstawową zasadę pewności prawa, będącą elementem wspólnotowego systemu prawnego, Trybunał
         może ograniczyć w stosunku do wszystkich zainteresowanych możliwości powoływania się na przepis, którego wykładni dokonał,
         w celu podważenia stosunków prawnych nawiązanych w dobrej wierze. Aby tego rodzaju ograniczenie mogło mieć miejsce, winny
         zostać spełnione dwie istotne przesłanki, mianowicie dobra wiara zainteresowanych i ryzyko poważnych konsekwencji.

      Jeżeli uregulowanie krajowe – przeciwnie do tego, co zostało ustalone dyrektywą 85/374 w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych,
         wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe – przewiduje przeniesienie
         na dostawcę odpowiedzialności producenta na zasadzie ryzyka, okoliczność, że ten sam porządek prawny wprowadza mechanizm roszczenia
         regresowego umożliwiający dostawcy, który wypłacił odszkodowanie osobie poszkodowanej wskutek szkody wyrządzonej wadliwym
         produktem domaganie się zwrotu świadczenia od producenta, wyklucza ewentualność naruszenia pewności prawa. W tej sytuacji
         sąd wspólnotowy nie może uwzględnić żądania ograniczenia skutków w czasie wydanego przez siebie wyroku dokonującego wykładni
         tej dyrektywy.

      (por. pkt 51–53)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 10 stycznia 2006 r.(*)

      Dyrektywa 85/374/EWG – Odpowiedzialność za produkt wadliwy – Odpowiedzialność dostawcy produktu wadliwego
      W sprawie C‑402/03
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Vestre
         Landsret (Dania) postanowieniem z dnia 26 września 2003 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 29 września 2003 r., w postępowaniu:

      Skov Æg
      przeciwko
      Bilka Lavprisvarehus A/S
      i
      Bilka Lavprisvarehus A/S
      przeciwko
      Jette Mikkelsen,
      Michaelowi Due Nielsenowi,
      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, prezes, P. Jann (sprawozdawca), C. W. A. Timmermans, A. Rosas, K. Schiemann i J. Makarczyk, prezesi
         izb, C. Gulmann, J. N. Cunha Rodrigues, R. Silva de Lapuerta, K. Lenaerts, P. Kūris, E. Juhász i G. Arestis, sędziowie,

      rzecznik generalny: L. A. Geelhoed,
      sekretarz: H. von Holstein, zastępca sekretarza,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 17 listopada 2004 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –       w imieniu Skov Æg przez G. Letta i U. Christrupa, advokaterne,
      –       w imieniu Bilka Lavprisvarehus A/S przez J. Rostocka‑Jensena, advokat,
      –       w imieniu J. Mikkelsen i M. Due Nielsena przez J. Andersena, advokat,
      –       w imieniu rządu duńskiego przez J. Moldego, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez P. Bieringa, advokat,
      –       w imieniu rządu hiszpańskiego przez L. Fraguas Gadeę i E. Braquehaisa Conesę, działających w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez N. B. Rasmussena i G. Valero Jordanę, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 20 stycznia 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady 85/374/EWG z dnia 25 lipca 1985 r. w sprawie
         zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty
         wadliwe (Dz.U. L 210, str. 29 zwanej dalej „dyrektywą”).

      2       Wniosek ten został złożony w ramach sporu zawisłego, z jednej strony, pomiędzy J. Mikkelsen i M. Due Nielsenem (zwanymi dalej
         „poszkodowanymi”) a Bilka Lavprisvarehus A/S (zwaną dalej „Bilka”), a z drugiej strony, pomiędzy Bilką a Skov Æg (zwaną dalej
         „Skov”) w przedmiocie naprawienia szkody poniesionej przez poszkodowanych w następstwie spożycia jaj oferowanych do sprzedaży
         przez Bilkę i wyprodukowanych przez Skov.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3       Jak wskazuje pierwszy motyw dyrektywy, jej wydanie jest wyrazem przeświadczenia, że „zbliżanie ustawodawstw państw członkowskich
         dotyczących odpowiedzialności producenta za szkody wyrządzone wadliwością jego produktów jest niezbędne, ponieważ istniejące
         rozbieżności mogą zakłócać konkurencję i wpływać na przepływ towarów wewnątrz wspólnego rynku oraz pociągać za sobą zróżnicowanie
         poziomu ochrony konsumenta”.

      4       Zgodnie z brzmieniem drugiego motywu dyrektywy ustanowiony przez nią reżim odpowiedzialności opiera się na założeniu, iż „niezależna
         od winy odpowiedzialność ze strony producenta jest jedynym właściwym środkiem rozwiązania tego problemu, charakterystycznego
         dla obecnych czasów rosnącej technicyzacji, poprzez sprawiedliwe rozłożenia ryzyka tkwiącego w nowoczesnej technologicznie
         produkcji”.

      5       Artykuł 1 dyrektywy przewiduje, że:
      „Producent jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez wadę w jego produkcie”.
      6       Artykuł 3 dyrektywy stanowi:
      „1.      »Producent« oznacza producenta [wytwórcę] produktu gotowego, producenta każdego surowca lub producenta [wytwórcę] części składowej
         i każdą osobę, która przedstawia się jako producent, umieszczając swą nazwę [firmę], znak handlowy lub inną wyróżniającą cechę
         na produkcie.

      2.      Bez uszczerbku dla odpowiedzialności producenta każda osoba, która przywozi produkt do Wspólnoty w celu sprzedaży, najmu,
         leasingu albo jakiejkolwiek formy dystrybucji w toku swej działalności gospodarczej, uważana jest w rozumieniu niniejszej
         dyrektywy za producenta i odpowiada jak producent.

      3.      W przypadku gdy producenta produktu nie można zidentyfikować, każdy dostawca produktu będzie traktowany jak jego producent,
         chyba że poinformuje osobę poszkodowaną w rozsądnym terminie o tożsamości producenta lub osoby, która dostarczyła mu produkt.
         To samo stosuje się w przypadku produktu przywożonego, jeżeli brak na nim wskazania tożsamości importera, określonego w ust. 2,
         nawet jeżeli nazwa producenta jest wskazana”.

      7       Odnosząc się do pociągnięcia producenta do odpowiedzialności, art. 4 wskazuje, że „na osobie poszkodowanej spoczywa ciężar
         udowodnienia szkody, wady i związku przyczynowego między wadą a szkodą”. Artykuł 7 zawiera wykaz przypadków, w których producent
         nie ponosi odpowiedzialności. Pośród nich figurują w szczególności sytuacje, gdy producent nie wprowadził produktu do obrotu,
         wada nie istniała w momencie wprowadzenia produktu do obrotu, produkt nie został wyprodukowany w celu dystrybucji, wada wynika
         ze zgodności produktu z przepisami bezwzględnie wiążącymi wydanymi przez władze publiczne oraz gdy stan wiedzy naukowej i technicznej
         w momencie wprowadzenia produktu do obrotu nie pozwalał na wykrycie wady.

      8       Odnosząc się do kwestii stosunków pomiędzy reżimem odpowiedzialności ustanowionym dyrektywą a ustawodawstwami krajowymi, art. 13
         dyrektywy przewiduje, że:

      „Niniejsza dyrektywa nie narusza uprawnień przysługujących osobie poszkodowanej z tytułu odpowiedzialności kontraktowej [umownej]
         lub niekontraktowej [pozaumownej] lub szczególnego systemu odpowiedzialności istniejącego w chwili ogłoszenia [notyfikacji]
         dyrektywy”.

       Uregulowania krajowe
      9       Z uwag przedstawionych przez rząd duński wynika, że przed wydaniem dyrektywy odpowiedzialność zarówno producenta, jak i dostawcy
         za produkt wadliwy była uregulowana w Danii w oparciu o orzecznictwo. W jego świetle ocena odpowiedzialności za produkty wadliwe
         była dokonywana w oparciu o przepisy ogólne dotyczące odpowiedzialności cywilnej, zasadzające się na pojęciu winy. Ewolucja
         orzecznictwa spowodowała jednak, że w niektórych przypadkach przyjęto odpowiedzialność producenta nawet w okolicznościach
         braku winy. Co do dostawcy, ponosił on odpowiedzialność jak podmioty gospodarcze działające na wcześniejszych etapach procesu
         produkcji i dystrybucji.

      10     Transpozycja dyrektywy dokonana została w Danii ustawą nr 371 z dnia 7 czerwca 1989 r. o odpowiedzialności za produkty wadliwe,
         zmienioną ustawą nr 1041 z dnia 28 listopada 2000 r. (zwaną dalej „ustawą nr 371”). Rząd duński wyjaśnił, że ustawa nr 371
         z jednej strony opierała reżim odpowiedzialności za produkty wadliwe przewidziany dyrektywą na odpowiedzialności producenta,
         z drugiej zaś strony potwierdzała zasadę orzecznictwa, zgodnie z którą dostawca ponosi odpowiedzialność jak podmioty gospodarcze
         poprzedzające go kolejno w obrocie produktem. W pozostałym zakresie utrzymano stosowanie wcześniejszych zasad orzecznictwa.

      11     Artykuł 4 ustawy nr 371 definiuje pojęcie „producenta” i „dostawcy” w następujący sposób:
      „1.      Jak producent jest traktowany każdy, kto wytwarza produkt gotowy, półprodukt lub surowiec, każdy, kto wytwarza lub dokonuje
         zbioru produktów naturalnych, jak również każdy, kto przedstawia się jako producent, umieszczając na produkcie swoją firmę,
         znak towarowy lub inne oznaczenie odróżniające.

      2.      Jak producent jest również traktowany każdy, kto przywozi produkt do Wspólnoty w celu jego sprzedaży, najmu, leasingu albo
         jakiejkolwiek formy dystrybucji w ramach swej działalności gospodarczej.

      3.      Jak dostawca jest traktowany każdy, kto wprowadza produkt do obrotu w ramach swej działalności gospodarczej, a nie jest traktowany
         jak producent.

      […]”.
      12     Artykuł 6 tej ustawy ustanawia zasadę odpowiedzialności producenta za produkt wadliwy. Artykuł 10 ustawy przewiduje, że:
      „Dostawca ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za wady w produkcie wobec poszkodowanych i odbiorców produktu w ramach łańcucha
         dystrybucji”.

      13     Na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nr 371 dostawcy, który wypłacił poszkodowanemu odszkodowanie za szkodę spowodowaną produktem
         wadliwym, służy roszczenie regresowe względem podmiotów gospodarczych działających na wcześniejszych etapach procesu produkcji
         i dystrybucji.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      14     Wskutek spożycia jaj zakupionych w sklepie należącym do Bilki, która nabyła je u producenta, czyli Skov, poszkodowani zachorowali
         na salmonellozę.

      15     Poszkodowani wnieśli powództwo przeciw Bilka, która wystąpiła z roszczeniem przeciwko Skov jako producentowi.
      16     W wyroku z dnia 22 stycznia 2002 r. Aalborg Byret orzekał, iż jaja były produktem wadliwym, że istniał związek przyczynowy
         pomiędzy wadą a poniesioną szkodą oraz że nie wykazano żadnej winy po stronie poszkodowanych. Bilka została zobowiązana do
         zapłaty odszkodowania na rzecz poszkodowanych, a Skov do zwrotu kwoty odszkodowania wypłaconej przez Bilkę.

      17     W tych okolicznościach, rozpatrując apelację wniesioną przez Bilkę i Skov, Vestre Landsret postanowił zawiesić postępowanie
         i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy ustawowy reżim odpowiedzialności, zgodnie z którym dostawca ponosi bez ograniczeń, jak producent, odpowiedzialność wynikającą
         z dyrektywy […], pozostaje z nią w sprzeczności?

      2)      Czy ustanowiony w orzecznictwie reżim odpowiedzialności, zgodnie z którym dostawca ponosi bez ograniczeń określoną w orzecznictwie
         odpowiedzialność za szkodę na mieniu lub osobie konsumenta wyrządzoną wadą w produkcie wynikającą z winy po stronie producenta,
         pozostaje w sprzeczności z dyrektywą […]?

      3)      Czyniąc odesłanie do:
      –       protokołu [z 1025 posiedzenia] Rady Ministrów [z dnia 25 lipca 1985 r.], w którym stwierdza się w pkt 2:
      »jeśli chodzi o wykładnię art. 3 i 1[3], Rada i Komisja są zdania, że nie ma przeciwwskazań, by każde z państw członkowskich
         wprowadziło do ustawodawstwa krajowego przepisy dotyczące odpowiedzialności pośredników, jako że ich odpowiedzialność nie
         została uregulowana dyrektywą. Istnieje również zgoda co do faktu, iż na mocy dyrektywy państwa członkowskie mogą ustanowić
         przepisy dotyczące ostatecznego, solidarnego podziału odpowiedzialności pomiędzy wielu odpowiedzialnych producentów (zob.
         art. 3) i pośredników« [tłumaczenie nieoficjalne],

      –       artykułu 13 dyrektywy […],
      stawia się pytanie, czy uregulowanie przez państwo członkowskie w drodze ustawy odpowiedzialności dostawcy za produkt wadliwy
         przy zdefiniowaniu pojęcia dostawcy, jak w art. [4] ust. 3 zdanie pierwsze ustawy [nr 371], jako każdego, kto w ramach swej
         działalności gospodarczej wprowadza produkt do obrotu, a nie jest jednocześnie traktowany jak producent w rozumieniu definicji
         z art. 3 dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za produkt wadliwy, pozostaje w sprzeczności z dyrektywą?

      4)      Czy pozostaje w sprzeczności z dyrektywą […] przepis ustawowy państwa członkowskiego dotyczący odpowiedzialności za produkt
         wadliwy, na mocy którego to przepisu dostawca – nie będąc producentem ani nie będąc traktowany, zgodnie z art. 3 dyrektywy,
         jak producent, ponosi odpowiedzialność:

      –       jak producent w rozumieniu dyrektyw?
      –       na podstawie orzecznictwa z zakresu odpowiedzialności za szkodę na mieniu i osobie konsumenta wyrządzoną produktem wadliwym,
         za winę po stronie producenta?

      Przedmiotowy przepis ustawowy zakłada, że:
      a)      dostawcą jest każdy, kto w ramach swej działalności gospodarczej wprowadza produkt do obrotu, a nie jest traktowany jak producent
         (art. [4] ust. 3 zdanie pierwsze ustawy [nr 371]);

      b)      producent może zostać pociągnięty do odpowiedzialności, co zwalnia od odpowiedzialności dostawcę (art. 10 ustawy [nr 371]);
      c)      dostawcy służy roszczenie regresowe przeciwko producentowi (art. 11 ust. 3 ustawy [nr 371]).
      5)      Czy pozostaje w sprzeczności z dyrektywą […] wcześniejsza od niej zasada orzecznictwa państwa członkowskiego, na mocy której
         dostawca – nie będąc producentem ani nie będąc traktowany jak producent w rozumieniu art. 3 dyrektywy, odpowiada:

      –       jak producent w rozumieniu dyrektywy?
      –       na podstawie orzecznictwa z zakresu odpowiedzialności za szkodę na mieniu i osobie konsumenta wyrządzoną produktem wadliwym,
         za winę po stronie producenta?

      Przedmiotowa zasada orzecznictwa zakłada, że:
      a)      dostawcą jest każdy, kto w ramach swej działalności gospodarczej wprowadza produkt do obrotu, a nie jest traktowany jak producent
         (art. [4] ust. 3 pkt 1 ustawy [nr 371]);

      b)      producent może zostać pociągnięty do odpowiedzialności, co zwalnia od odpowiedzialności dostawcę (art. 10 ustawy [nr 371]);
      c)      dostawcy służy roszczenie regresowe przeciwko producentowi (art. 11 ust. 3, ustawy [nr 371])”.
       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      18     W pytaniach, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający zapytuje w istocie, czy regulacja państwa członkowskiego dotycząca
         odpowiedzialności dostawcy, na mocy której dostawca odpowiada jak producent, pozostaje w sprzeczności z dyrektywą.

      19     W tych okolicznościach należy przypomnieć, że na mocy art. 1 dyrektywy odpowiedzialność producenta jest odpowiedzialnością
         na zasadzie ryzyka. Wskazuje na to wprost motyw drugi dyrektywy. Wynika to również z enumeratywnego wyliczenia w art. 4 dyrektywy
         elementów dowodu, których ciężar leży po stronie poszkodowanego, jak z określonych w art. 7 okoliczności wyłączających odpowiedzialność
         producenta.

      20     Sąd odsyłający zapytuje, czy, po pierwsze, przepis prawa krajowego przenoszący na dostawcę odpowiedzialność na zasadzie ryzyka,
         którą na mocy dyrektywy ponosi producent, a po drugie, zasada prawa krajowego przenosząca na dostawcę odpowiedzialność za
         winę po stronie producenta, pozostają w sprzeczności z dyrektywą.

      21     W celu udzielenia odpowiedzi na przedłożone pytania należy tytułem wstępu określić zakres dokonanej dyrektywą harmonizacji.
       W przedmiocie zakresu harmonizacji dokonanej dyrektywą
      22     W wyrokach: z dnia 25 kwietnia 2002 r. w spawach C‑52/00 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑3827, pkt 16, C‑154/00 Komisja
         przeciwko Grecji, Rec. str. I‑3879, pkt 12 i C‑183/00 González Sánchez, Rec. str. I‑3901, pkt 25 Trybunał orzekł, iż zakres
         swobody oceny, którą dysponują państwa członkowskie w zakresie regulacji odpowiedzialności za produkt wadliwy jest w całości
         zdeterminowany dyrektywą i należy go określić na podstawie jej treści, celu i logiki.

      23     Zbadawszy rzeczone kryteria, Trybunał wywiódł, iż dyrektywa, w dziedzinach, które reguluje, przeprowadza całkowitą harmonizację
         przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich (ww. wyroki w sprawach Komisja przeciwko Francji,
         pkt 24 i Komisja przeciwko Grecji, pkt 20).

      24     Na gruncie niniejszego postępowania poszkodowani i rząd duński podnieśli, że dyrektywa nie dokonuje całkowitej harmonizacji
         odpowiedzialności za produkt wadliwy, lecz wyłącznie odpowiedzialności producenta wadliwego produktu. Opierając się na treści
         art. 1 i 3 dyrektywy, utrzymują oni, iż dyrektywa ta nie reguluje odpowiedzialności dostawcy, pozostawiając państwom członkowskim
         pewien zakres swobodnej oceny w przedmiocie określenia kręgu podmiotów odpowiedzialnych.

      25     Artykuł 1 dyrektywy przewiduje odpowiedzialność z tytułu szkody wyrządzonej wadą w produkcie, obciążając nią producenta przedmiotowego
         produktu.

      26     Pojęcia „szkody”, „wady” i „produktu” zostały zdefiniowane, odpowiednio w art. 9, 6 i 2 dyrektywy. Pojęcie „producenta” zostało
         zdefiniowane w art. 3 dyrektywy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu pojęcie to oznacza wytwórcę produktu. Ustęp 2 tego przepisu
         do zakresu pojęcia „producent” włącza importera produktu do Wspólnoty. Na podstawie art. 3 ust. 3 dyrektywy, jeżeli producenta
         produktu nie można zidentyfikować, dostawca jest traktowany jako producent, chyba że poinformuje osobę poszkodowaną w rozsądnym
         terminie o tożsamości swego dostawcy.

      27     Przyczyny powodujące, że oparcie reżimu odpowiedzialności w dyrektywie na odpowiedzialności producenta wydawało się właściwe,
         zostały wyrażone w art. 1 lit. c) uzasadnienia do projektu dyrektywy [dokument COM (76) 372 wersja ostateczna (Dz.U. C 241,
         str. 9)], do którego odwoływał się rząd duński. Rzeczone uzasadnienie, odnoszące się do art. 1 i 2 projektu, które stały się
         bez istotnych zmian art. 1 i 3 dyrektywy, można podsumować w następujący sposób.

      28     Przyznając, iż możliwość pociągnięcia dostawcy do odpowiedzialności za produkt wadliwy stosownie do szczegółowych zasad przewidzianych
         w dyrektywie ułatwiłaby dochodzenie roszczeń przez poszkodowanych na gruncie postępowań sądowych, należy zauważyć, iż dogodność
         ta zostałaby drogo opłacona poprzez zobowiązanie dostawców do ubezpieczenia się od odpowiedzialności cywilnej za produkt wadliwy,
         co doprowadziłoby do znacznego podrożenia produktów. Poza tym prowadziłaby do zwielokrotnienia spraw przed sądami, ponieważ
         dostawca pozywałby z kolei swego dostawcę, dochodząc aż do producenta. Uwzględniając, iż w znacznej większości przypadków
         dostawca ogranicza się do odsprzedaży produktu, który zakupił, i że tylko producent ma sposobność oddziaływania na jego jakość,
         uznano za właściwe skoncentrowania odpowiedzialności za produkt wadliwy na producencie.

      29     Z powyższych uwag wynika, iż decyzja o oparciu przyjętego w dyrektywie reżimu odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez
         produkty wadliwe na – co do zasady – odpowiedzialności producenta, a tylko w ograniczonych przypadkach na odpowiedzialności
         importera i dostawcy, została podjęta po rozważeniu ról pełnionych przez różne podmioty gospodarcze uczestniczące w łańcuchu
         produkcji i sprzedaży.

      30     Wbrew opinii, jaką wyrażają poszkodowani i rząd duński, art. 1 i 3 dyrektywy nie ograniczają się do uregulowania odpowiedzialności
         producenta wadliwego produktu, ale określają tych spośród zaangażowanych zawodowo w proces produkcji i sprzedaży, którzy ponoszą
         odpowiedzialność ustanowioną na mocy dyrektywy.

       W przedmiocie przeniesienia na dostawcę odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, ponoszonej na mocy dyrektywy przez producenta
      31     W pierwszej części pytań sąd odsyłający zapytuje, czy dyrektywę należy interpretować w taki sposób, że przepis prawa krajowego,
         na mocy którego dostawca ponosi bez ograniczeń odpowiedzialność na zasadzie ryzyka nałożoną na mocy dyrektywy na producenta,
         pozostaje z nią w sprzeczności.

      32     Należy w tym względzie stwierdzić, iż krąg podmiotów odpowiedzialnych, przeciw którym osoba poszkodowana ma prawo wnieść sprawę
         na podstawie przewidzianego dyrektywą reżimu odpowiedzialności, został określony w art. 1 i 3 dyrektywy (zob. pkt 29 i 30
         niniejszego wyroku).

      33     Ponieważ dyrektywa, jak to zostało przypomniane w pkt 23 niniejszego wyroku, przeprowadza w dziedzinach, które reguluje, całkowitą
         harmonizację, określenie kręgu podmiotów ponoszących odpowiedzialność dokonane w jej art. 1 i 3 winno być traktowane jako
         wyczerpujące.

      34     Artykuł 3 ust. 3 dyrektywy przewiduje odpowiedzialność dostawcy, w przypadku gdy producenta nie można zidentyfikować. Przewidując
         w art. 10 ustawy nr 371, iż dostawca ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za wady produktu wobec osób poszkodowanych, ustawodawca
         duński rozszerzył, poza granice przewidziane dyrektywą, krąg podmiotów, przeciwko którym poszkodowany ma prawo wnieść sprawę
         zgodnie z przewidzianym dyrektywą reżimem odpowiedzialności.

      35     Rząd duński podnosi, że ustawodawstwo krajowe nie przewiduje niezależnej odpowiedzialności dostawcy, ponieważ dostawca jest
         bezpośrednio odpowiedzialny wobec poszkodowanych jedynie w przypadku gdy producent, przeciw któremu służy mu roszczenie regresowe,
         ponosi odpowiedzialność. Dostawca jest zatem odpowiedzialny solidarnie z tytułu rękojmi.

      36     Okoliczność ta nie ma znaczenia dla sprawy. Poza faktem, iż reżim wprowadzony powołaną ustawą krajową obciąża dostawcę obowiązkiem,
         który prawodawca wspólnotowy uznał za nieuzasadniony (zob. pkt 28 niniejszego wyroku), powoduje on również zwielokrotnienie
         spraw przed sądami, którego uniknięcie ma właśnie na celu powództwo przysługujące poszkodowanemu, na zasadach określonych
         w art. 3 dyrektywy, bezpośrednio przeciwko producentowi (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt. 40 i pkt 28
         niniejszego wyroku).

      37     Wynika stąd, że dyrektywę należy interpretować w taki sposób, że przepis prawa krajowego, zgodnie z którym dostawca ponosi
         bez ograniczeń odpowiedzialność, jaką dyrektywa nakłada na producenta, pozostaje z nią w sprzeczności.

      38     Rząd duński utrzymuje niemniej jednak, że art. 13 dyrektywy, zgodnie z którym dyrektywa nie ogranicza praw przysługujących
         osobie poszkodowanej z tytułu odpowiedzialności umownej lub pozaumownej, może dostarczyć podstawy prawnej do rozszerzenia
         na dostawcę odpowiedzialności, ponoszonej zgodnie z reżimem przyjętym przez dyrektywę przez producenta.

      39     W tym względzie należy przypomnieć, że w ww. wyrokach w sprawach: Komisja przeciwko Francji (pkt 21), Komisja przeciwko Grecji
         (pkt 17) i González Sánchez (pkt 30) Trybunał, po przeprowadzeniu analizy treści, celu i logiki dyrektywy, orzekł, iż art. 13
         nie można interpretować w taki sposób, by pozostawiał on państwom członkowskim możliwość utrzymania innego niż przewidziany
         dyrektywą, ogólnego reżimu odpowiedzialności za produkt wadliwy.

      40     Rząd duński postuluje przeprowadzenie rewizji dotychczasowego orzecznictwa w świetle oświadczenia dotyczącego art. 3 i 1 ust. 3,
         zamieszczonego w pkt 2 powołanego wyżej protokołu z posiedzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1985 r., zgodnie z którym przepisy
         te nie stoją na przeszkodzie temu, by każde państwo członkowskie wprowadziło do ustawodawstwa krajowego przepisy dotyczące
         odpowiedzialności pośredników.

      41     Opowiadając się za utrzymaniem w mocy zasady prawa krajowego, zgodnie z którą dostawca odpowiada jak producent, wypracowanej
         w ramach orzecznictwa przed wejściem w życie dyrektywy i potwierdzonej ustawą dokonującą transpozycji rzeczonej dyrektywy,
         rząd duński powołuje jednocześnie, zamieszczone w pkt 16 powołanego protokołu, oświadczenie Rady wyrażające „życzenie, by
         państwa członkowskie, stosujące obecnie przepisy w zakresie ochrony konsumentów korzystniejsze niż przepisy wynikające z dyrektywy,
         nie korzystały z możliwości przewidzianych dyrektywą w celu obniżenia poziomu ochrony” [tłumaczenie nieoficjalne].

      42     Należy w tym względzie przypomnieć, po pierwsze, że jeżeli zamieszczone w protokole z posiedzenia Rady oświadczenie nie znajduje
         żadnego odzwierciedlenia w treści przepisu prawa wtórnego, nie może być ono brane pod uwagę przy wykładni tego przepisu (zob.
         w szczególności wyroki: z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie C‑292/98 Antonissen, Rec. str. I‑745, pkt 18 i z dnia 8 czerwca
         2000 r. w sprawie C‑375/98 Fazenda Publica, Rec. str. I‑4243, pkt 26).

      43     Po drugie, oba oświadczenia, do których odwołuje się rząd duński, nie uzasadniają dokonania, wbrew treści i logice tekstu,
         zmiany określonego dyrektywą kręgu podmiotów ponoszących odpowiedzialność. W szczególności nie mogą one być powoływane w celu
         umożliwienia państwom członkowskim przeniesienia na dostawcę, poza ograniczonymi przypadkami ujętymi w art. 3 ust. 3, ciężaru
         odpowiedzialności, jaką na mocy dyrektywy ponosi producent.

      44     Odnosząc się do argumentu rządu duńskiego, że taka wykładnia dyrektywy może spowodować obniżenie poziomu ochrony konsumentów
         w Danii, należy stwierdzić, iż ewentualne rozszerzenie na dostawców zakresu ustanowionej dyrektywą odpowiedzialności jest
         kompetencją prawodawcy wspólnotowego, do którego, jak w niniejszym przypadku, należy zmiana omawianych przepisów.

      45     W tych okolicznościach na pierwszą część pytań przedłożonych przez sąd odsyłający należy udzielić następującej odpowiedzi:
         dyrektywę należy interpretować w taki sposób, że zasada prawa krajowego, zgodnie z którą dostawca ponosi, poza przypadkami
         wymienionymi w sposób enumeratywny w art. 3 ust. 3 dyrektywy, odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, jaką dyrektywa nakłada
         na producenta, pozostaje z nią w sprzeczności.

       W przedmiocie przeniesienia na dostawcę odpowiedzialności za winę po stronie producenta
      46     W drugiej części pytań sąd odsyłający zapytuje, czy przepis prawa krajowego, zgodnie z którym dostawca odpowiada bez ograniczeń
         za winę po stronie producenta w przypadku szkody wyrządzonej przez wadę w produkcie, pozostaje w sprzeczności z dyrektywą.

      47     Należy w tym względzie przypomnieć, iż w ww. wyrokach w sprawach: Komisja przeciwko Francji (pkt 22), Komisja przeciwko Grecji
         (pkt 18) i González Sánchez (pkt 31) Trybunał orzekł, że art. 13 dyrektywy należy interpretować w taki sposób, że reżim ustanowiony
         na mocy dyrektywy nie wyłącza stosowania innych reżimów odpowiedzialności umownej i pozaumownej, o ile opierają się one na
         innych podstawach, takich jak rękojmia za wady ukryte lub wina.

      48     W tych okolicznościach należy na drugą część pytań przedłożonych przez sąd odsyłający udzielić następującej odpowiedzi: dyrektywę
         należy interpretować w ten sposób, że zasada prawa krajowego, zgodnie z którą dostawca odpowiada bez ograniczeń za winę po
         stronie producenta, nie pozostaje z nią w sprzeczności.

       W przedmiocie ograniczenia skuteczności wyroku w czasie
      49     W razie gdyby Trybunał nie przyjął wykładni dyrektywy, za którą opowiadał się rząd duński i poszkodowani, zwrócili się oni
         do Trybunału o ograniczenie skuteczności wyroku w czasie. Na poparcie swego wniosku powołali w szczególności poważne skutki
         dla pewności prawa i konsekwencje finansowe, jakie wyrok mógłby spowodować dla poszkodowanych w wielu sporach dotyczących
         odpowiedzialności za produkty wadliwe rozstrzygniętych od wejścia w życie dyrektywy.

      50     Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wykładnia przepisu prawa wspólnotowego, dokonana przez Trybunał w ramach kompetencji przyznanej
         mu w art. 234 WE, wyjaśnia i precyzuje w miarę potrzeb znaczenie oraz zakres tego przepisu, tak jak powinien lub powinien
         był być rozumiany i stosowany od chwili jego wejścia w życie. Z powyższego wynika, że sądy mogą i powinny stosować taką wykładnię
         przepisu również do stosunków prawnych powstałych przed wydaniem wyroku w sprawie wniosku o dokonanie wykładni, jeżeli spełnione
         są wszystkie pozostałe przesłanki wszczęcia przed właściwym sądem postępowania w sprawie związanej ze stosowaniem takiego
         przepisu (zob. w szczególności wyroki: z dnia 2 lutego 1988 r. w sprawie 24/86 Blaizot, Rec. str. 379, pkt 27 i z dnia 15 grudnia
         1995 r. w sprawie C‑415/93 Bosman, Rec. str. I‑4921, pkt 141).

      51     Należy przypomnieć w tym względzie, iż jedynie tytułem wyjątku, stosując podstawową zasadę pewności prawa, będącą elementem
         wspólnotowego systemu prawnego, Trybunał może ograniczyć w stosunku do wszystkich zainteresowanych możliwości powoływania
         się na przepis, którego wykładni dokonał, w celu podważenia stosunków prawnych nawiązanych w dobrej wierze. Aby tego rodzaju
         ograniczenie mogło mieć miejsce, winny zostać spełnione dwie istotne przesłanki, mianowicie dobra wiara zainteresowanych i ryzyko
         poważnych konsekwencji (zob. w szczególności wyroki: z dnia 28 września 1994 r. w sprawie C‑57/93 Vroege, Rec. str. I‑4541,
         pkt 21 i z dnia 12 października 2000 r. w sprawie C‑372/98 Cooke, Rec. str. I‑8683, pkt 42).

      52     Należy niemniej jednak przypomnieć, iż w art. 11 ust. 3 ustawy nr 371, ustawodawca duński odwołał się do mechanizmu roszczenia
         regresowego, znanego większości systemów prawnych, przewidując, iż dostawca, który wypłacił odszkodowanie osobie poszkodowanej
         wskutek szkody wyrządzonej wadliwym produktem, ma prawa domagać się zwrotu świadczenia od producenta. Należy zatem stwierdzić,
         że dostawca odpowiadający względem poszkodowanego może, co do zasady, dochodzić zwrotu świadczenia w warunkach zapewniających
         pewność prawa.

      53     W tych okolicznościach, bez potrzeby przeprowadzenia analizy dopuszczalności ewentualnego roszczenia służącego dostawcy przeciw
         poszkodowanym, którym wypłacono odszkodowanie, oraz badania kwestii dobrej wiary zainteresowanych, wniosek poszkodowanych
         i rządu duńskiego, wobec faktu, iż nie dostarczyli oni żadnego dowodu na poparcie twierdzenia, jakoby niniejszy wyrok, o ile
         jego skuteczność nie zostanie ograniczona w czasie, stwarza ryzyko spowodowania poważnych konsekwencji, należy oddalić.

       W przedmiocie kosztów
      54     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
      Dyrektywę Rady z dnia 25 lipca 1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich
            dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe (85/374/EWG) należy interpretować w taki sposób, że:
      –       zasada prawa krajowego, zgodnie z którą dostawca ponosi, poza przypadkami wymienionymi w sposób enumeratywny w art. 3 ust. 3
            dyrektywy, odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, jaką dyrektywa nakłada na producenta, pozostaje z nią w sprzeczności;
      –       zasada prawa krajowego, zgodnie z którą dostawca odpowiada bez ograniczeń za winę po stronie producenta, nie pozostaje z nią
            w sprzeczności.
      Podpisy
      * Język postępowania: duński.