title: Wyrok Trybunału (dziewiąta izba) z dnia 20 czerwca 2013 r.#Impacto Azul Lda przeciwko BPSA 9 – Promoção e Desenvolvimento de Investimentos Imobiliários SA i in.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal Judicial de Braga.#Swoboda przedsiębiorczości – Ograniczenia – Odpowiedzialność solidarna spółek dominujących wobec wierzycieli ich spółek zależnych – Wyłączenie spółek dominujących mających siedzibę w innym państwie członkowskim – Ograniczenie – Brak.#Sprawa C-186/12.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C-186/12
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunal Judicial de Braga (Portugalia) postanowieniem z dnia 14 marca 2012 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 23 kwietnia 2012 r., w postępowaniu:
            Impacto Azul Lda
            przeciwko
            BPSA 9 – Promoção e Desenvolvimento de Investimentos Imobiliários SA,
            Bouygues Imobiliária – SGPS Lda,
            Bouygues Immobilier SA,
            Anicetowi Fernandesowi Viegasowi,
            Óscarowi Cabanezowi Rodriguezowi,
            TRYBUNAŁ (dziewiąta izba),
            w składzie: J. Malenovský, prezes izby, U. Lõhmus (sprawozdawca) i A. Prechal, sędziowie,
            rzecznik generalny: M. Wathelet,
            sekretarz: A. Calot Escobar,
            uwzględniając pisemny etap postępowania,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu Impacto Azul Lda przez B. Farię oraz A. Coelho Rochę, advogados,
            – w imieniu BPSA 9 – Promoção e Desenvolvimento de Investimentos Imobiliários SA przez M. Marquesa Mendesa, P. Vilarinha Piresa oraz A. Dias Henriques, advogados,
            – w imieniu rządu portugalskiego przez L. Ineza Fernandesa oraz C. Antunes, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez P. Guerrę e Andrade oraz I. Rogalskiego, działających w charakterze pełnomocników,
            podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 49 TFUE.
            2. Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Impacto Azul Lda (zwaną dalej „Impacto Azul”) a BPSA 9 – Promoção e Desenvolvimento de Investimentos Imobiliários SA (zwaną dalej „BPSA 9”), Bouygues Immobiliária – SGPS Lda (zwaną dalej „SGPS”) i Bouygues Immobilier SA (zwaną dalej „Bouygues Immobilier”), a także, posiłkowo, A. Fernandesem Viegasem i Ó. Cabanezem Rodriguezem, w przedmiocie niewykonania przez BPSA 9 umowy zawartej z Impacto Azul.
            Prawo portugalskie
            3. Zawarty w tytule VI Código das sociedades comerciais (kodeksu spółek handlowych, zwanego dalej „CSC”) art. 481 stanowi:
            „Zakres zastosowania tytułu
            1. Tytuł niniejszy stosuje się do stosunków pomiędzy spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, spółkami akcyjnymi i spółkami komandytowo-akcyjnymi.
            2. Tytuł niniejszy stosuje się wyłącznie do spółek mających siedzibę w Portugalii […].
            […]”.
            4. Artykuł 482 CSC brzmi następująco:
            „Dla celów niniejszej ustawy za spółki powiązane uważa się:
            […]
            c) spółki pozostające w stosunku kontroli;
            d) spółki pozostające w stosunku grupy”.
            5. Z art. 488 CSC, 489 CSC, 492 CSC i 493 CSC wynika, że dwie spółki pozostają w stosunku grupy w przypadku sprawowania przez jedną z nich pełnej kontroli nad drugą (pierwotnej lub późniejszej), przy tym bez znaczenia pozostaje okoliczność, że jedna z nich została utworzona przed drugą, lub odwrotnie, a także jeżeli jako spółki niezależne uzgodniły, że poddadzą się jednolitemu i wspólnemu zarządowi (grupa oparta na równorzędności), bądź też jeżeli jedna spółka, zależna lub niezależna, powierza drugiej zarząd nad swoją działalnością (stosunek podporządkowania).
            6. Artykuł 491 CSC przewiduje:
            „Przepisy art. 501–504 oraz przepisy mające zastosowanie na ich podstawie mają zastosowanie do grup opartych na pełnej kontroli”.
            7. Artykuł 501 CSC brzmi:
            „1. Spółka dominująca odpowiada za zobowiązania spółki zależnej powstałe przed zawarciem lub po zawarciu porozumienia o kontroli do czasu wygaśnięcia tego porozumienia.
            2. Zobowiązanie spółki dominującej nie jest wymagalne przed upływem 30 dni od niewykonania zobowiązania przez spółkę zależną.
            3. Tytuł egzekucyjny przeciwko spółce zależnej nie może być podstawą prowadzenia egzekucji przeciwko spółce dominującej”.
            Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
            8. Impacto Azul jest portugalską spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której działalność gospodarcza polega w szczególności na zakupie i sprzedaży nieruchomości. BPSA 9, SGPS i Bouygues Immobilier należały do międzynarodowej grupy deweloperskiej Bouygues i tworzyły de facto grupę opartą na stosunku pełnej kontroli w rozumieniu art. 488 CSC i 489 CSC. Kapitał portugalskiej spółki BPSA 9 posiadała bowiem w 100% spółka SGPS, która miała siedzibę także w Portugalii i która z kolei była w pełni kontrolowana przez francuską spółkę Bouygues Immobilier, spółkę dominującą zarządzającą wszystkimi spółkami tworzącymi grupę.
            9. W dniu 28 lipca 2006 r. Impacto Azul i BPSA 9 zawarły umowę przedwstępną sprzedaży (zwaną dalej „umową”), przez którą Impacto Azul przyrzekła sprzedać BPSA 9 nową nieruchomość, a ta ostatnia zobowiązała się ją kupić. Zdaniem Impacto Azul spółka BPSA 9 nie wywiązała się ze swych zobowiązań umownych. Z powodu kryzysu ekonomicznego i dekoniunktury Bouygues Immobilier postanowiła odstąpić od projektu, narażając w ten sposób Impacto Azul na wyrządzone tym odstąpieniem szkody.
            10. Po podjęciu próby polubownego załatwienia sporu ze spółką BPSA 9 Impacto Azul wytoczyła przeciw tej spółce przed Tribunal Judicial de Braga powództwo o odszkodowanie z tytułu niewykonania zawartej z Impacto Azul umowy.
            11. W ramach tej skargi Impacto Azul twierdziła w szczególności, że za naruszenie zobowiązań wynikających z umowy odpowiedzialne są przede wszystkim SGPS i Bouygues Immobilier, jako spółki dominujące, na zasadzie odpowiedzialności solidarnej spółek dominujących za zobowiązania ich spółek zależnych, przewidzianej w art. 501 CSC w związku z art. 491 tego kodeksu.
            12. Z postanowienia odsyłającego wynika, że strony pozwane w postępowaniu głównym twierdziły, iż po pierwsze, Bouygues Immobilier nie sprawowała pełnej kontroli nad spółkami BPSA 9 i SGPS, a kontrola taka jest istotnym kryterium formalnym zastosowania przewidzianych w art. 491 CSC ustawowych zasad odpowiedzialności grup spółek, a po drugie, że zasady ustanowione w art. 501 CSC nie miały w tej sprawie zastosowania, zważywszy na art. 481 ust. 2 tego kodeksu, który wyłącza zastosowanie tych zasad do spółek dominujących mających siedzibę w innym państwie członkowskim. Ponieważ spółka Bouygues Immobilier ma siedzibę we Francji, nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności wobec wierzycieli BPSA 9.
            13. Ponieważ wskazane wyłączenie prowadzi do różnicy w traktowaniu spółek dominujących posiadających siedzibę w Portugalii i spółek dominujących posiadających siedzibę w innym państwie członkowskim, Impacto Azul podniosła naruszenie art. 49 TFUE.
            14. Sąd odsyłający ma wątpliwości co do zgodności spornego uregulowania portugalskiego z prawem Unii i uważa, że rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu zależy od wykładni tego prawa.
            15. W tych okolicznościach Tribunal Judicial de Braga postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
            „Czy sprzeczne z prawem [Unii], a dokładniej z art. 49 TFUE w świetle wykładni nadanej temu przepisowi przez Trybunał Sprawiedliwości [Unii Europejskiej], jest wyłączenie stosowania systemu przewidzianego w art. 501 CSC do spółek z siedzibą w innym państwie członkowskim na podstawie systemu przewidzianego w art. 481 ust. 2 CSC?”.
            W przedmiocie właściwości Trybunału i dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
            16. BPSA 9 w pierwszej kolejności podnosi kwestię właściwości Trybunału do orzekania w przedmiocie art. 49 TFUE ze względu na to, że postępowanie główne dotyczy sytuacji o charakterze wyłącznie wewnętrznym, a także kwestię dopuszczalności postanowienia o wystąpieniu z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w szczególności z tego powodu, że nie jest oczywiste, czy pytanie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu w tym postępowaniu.
            17. Co się tyczy argumentu, według którego postępowanie główne dotyczy sytuacji o charakterze wyłącznie wewnętrznym, to do Trybunału należy zbadanie jego własnej właściwości do wydania orzeczenia w przedmiocie wykładni tego przepisu (zob. podobnie wyroki: z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie C-380/05 Centro Europa 7, Zb.Orz. s. I-349, pkt 64; z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie C-384/08 Attanasio Group, Zb.Orz. s. I-2055, pkt 22; a także z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie C-245/09 Omalet, Zb.Orz. s. I-13771, pkt 10).
            18. W tym względzie należy przypomnieć, że Trybunał wykluczył swoją właściwość w przypadkach, gdy jest oczywiste, iż przepis prawa Unii, o którego wykładnię zwrócono się do Trybunału, nie może znaleźć zastosowania (wyrok z dnia 1 października 2009 r. w sprawie C-567/07 Woningstichting Sint Servatius, Zb.Orz. s. I-9021, pkt 43; ww. wyrok w sprawie Omalet, pkt 11).
            19. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem postanowienia traktatu FUE w dziedzinie swobody przedsiębiorczości nie mają zastosowania do sytuacji, w której wszystkie elementy ograniczają się do obrębu jednego państwa członkowskiego (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 października 1990 r. w sprawach połączonych C-54/88, C-91/88 i C-14/98 Nino i in., Rec. s. I-3537, pkt 11; z dnia 30 listopada 1995 r. w sprawie C-134/94 Esso Española, Rec. s. I-4223, pkt 17; a także z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie C-389/05 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I-5397, pkt 49).
            20. Z postanowienia sądu odsyłającego wynika wprawdzie, że Impacto Azul, BPSA 9 i SGPS mają siedziby w Portugalii i że zastosowanie przepisów spornych w postępowaniu głównym jest ograniczone do tego państwa członkowskiego; jednak fakt, iż Bouygues Immobilier jest spółką dominującą z siedzibą we Francji, co do zasady pozwala zidentyfikować element transgraniczny, a tym samym także przesłankę wstępną niezbędną do powołania się na zagwarantowane przez traktat swobody przepływu. W konsekwencji nie można uznać, że pytanie dotyczy sytuacji o charakterze wyłącznie wewnętrznym, jak twierdzi BPSA 9.
            21. Trybunał jest zatem właściwy do rozważenia tego pytania.
            22. W odniesieniu do dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym BPSA 9 twierdzi, że zadane pytanie jest pozbawione znaczenia dla sprawy, a nawet, że ma charakter hipotetyczny i że sąd odsyłający nie przedstawia dostatecznie wielu elementów stanu faktycznego i prawnego, by można było zbadać, czy wykładnia art. 49 TFUE jest niezbędna dla celów rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym.
            23. Po pierwsze, BPSA 9 twierdzi, że nie ma potrzeby rozstrzygać zagadnienia, czy art. 501 CSC jest zgodny z art. 49 TFUE, ponieważ w świetle prawa portugalskiego mającego zastosowanie w niniejszej sprawie trzy zainteresowane spółki nie tworzą grupy opartej na pełnej kontroli. Tymczasem sąd krajowy nie orzekł jeszcze w tym zakresie.
            24. Po drugie, BPSA 9 argumentuje, że z zastosowania pozostających w związku art. 491 CSC i art. 501 ust. 2 CSC wynika, iż zobowiązanie spółki dominującej za zobowiązania spółki zależnej nie jest wymagalne przed upływem 30 dni od niewykonania zobowiązania przez spółkę zależną, a termin ten nie został zachowany.
            25. Wynika z tego, że niezależnie od miejsca jej siedziby Bouygues Immobilier nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności w postępowaniu głównym.
            26. W tym względzie należy przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa procedura przewidziana w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa Unii, które są im niezbędne dla rozstrzygnięcia przedstawionych im sporów (zob. w szczególności wyroki: z dnia 16 lipca 1992 r. w sprawie C-83/91 Meilicke, Rec. s. I-4871, pkt 22; z dnia 24 marca 2009 r. w sprawie C-445/06 Danske Slagterier, Zb.Orz. s. I-2119, pkt 65; z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie C-307/10 Chartered Institute of Patent Attorneys, pkt 31).
            27. W ramach tej współpracy pytania dotyczące wykładni prawa Unii korzystają z domniemania istotnego znaczenia dla sprawy. Odrzucenie przez Trybunał wniosku złożonego przez sąd krajowy jest możliwe tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wnoszono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem postępowania głównego, gdy problem ma charakter hipotetyczny, bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego i prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytania, jakie zostały mu przedstawione (zob. w szczególności wyroki: z dnia 5 grudnia 2006 r. w sprawach połączonych C-94/4 i C-202/04 Cipolla i in., Zb.Orz. s. I-11421, pkt 25; z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawach połączonych C-570/07 i C-571/07 Blanco Pérez i Chao Gómez, Zb.Orz. s. I-4629, pkt 36; a także ww. wyrok w sprawie Chartered Institute of Patent Attorneys, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).
            28. W niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia z takim przypadkiem. Jakkolwiek bez wątpienia postanowienie odsyłające w sposób zwięzły przedstawia Trybunałowi elementy stanu faktycznego i prawnego, niemniej elementy te w sposób oczywisty wiążą się z przedmiotem postępowania głównego i pozwalają, jak wynika to z pkt 8–13 niniejszego wyroku, na ustalenie zakresu pytania prejudycjalnego i kontekstu, w którym zostaje ono zadane. Ponadto postanowienie to wskazuje jasno powody, dla których sąd odsyłający ocenił, że wykładnia art. 49 TFUE jest niezbędna do wydania przez niego wyroku.
            29. Nie wydaje się poza tym, aby żądana wykładnia prawa Unii pozostawała bez związku z pytaniem, jakie powstaje w postępowaniu głównym, to jest, czy spółka francuska Bouygues Immobilier może zostać pociągnięta do odpowiedzialności wobec wierzycieli spółki BPSA 9.
            30. Z powyższego wynika, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest dopuszczalny.
            W przedmiocie pytania prejudycjalnego
            31. Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 49 TFUE sprzeciwia się przepisom krajowym tego rodzaju, jak przepisy sporne w postępowaniu głównym, które wyłączają zastosowanie zasady odpowiedzialności solidarnej spółek dominujących wobec wierzycieli ich spółek zależnych do spółek dominujących mających siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego.
            32. Na wstępie należy przypomnieć, że swoboda przedsiębiorczości obejmuje, co się tyczy spółek utworzonych zgodnie z prawem państwa członkowskiego i mających statutową siedzibę, zarząd lub główny zakład w obrębie Unii Europejskiej, prawo prowadzenia działalności w innych państwach członkowskich za pośrednictwem spółki zależnej, oddziału lub agencji (wyroki: z dnia 23 lutego 2006 r. w sprawie C-471/04 Keller Holding, Zb.Orz. s. I-2107, pkt 29; z dnia 15 maja 2008 r. w sprawie C-414/06 Lidl Belgium, Zb.Orz. s. I-3601, pkt 18; z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie C-418/07 Papillon, Zb.Orz. s. I-8947, pkt 15).
            33. Artykuł 49 TFUE wymaga usunięcia ograniczeń swobody przedsiębiorczości. Zgodnie z brzmieniem postanowień traktatu odnoszących się do swobody przedsiębiorczości mają one na celu zapewnienie możliwości korzystania z traktowania krajowego w przyjmującym państwie członkowskim. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 49 TFUE sprzeciwia się wszelkim przepisom krajowym, które – nawet jeżeli są stosowane bez zróżnicowania ze względu na przynależność państwową – mogą zakłócić lub uczynić mniej atrakcyjnym wykonywanie przez obywateli Unii zagwarantowanej przez traktat swobody przedsiębiorczości (zob. podobnie wyroki: z dnia 29 listopada 2011 r. w sprawie C-371/10 National Grid Indus, Zb.Orz. s. I-12273, pkt 35, 36; a także z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie C-84/11 Susisalo i in., pkt 31).
            34. Zgodnie z przepisami portugalskimi spornymi w postępowaniu głównym zasad odpowiedzialności solidarnej spółek dominujących za długi ich spółek zależnych nie stosuje się do spółek dominujących mających siedzibę w innym państwie członkowskim. Zatem należy zbadać, czy przepisy takie stanowią ograniczenie w rozumieniu art. 49 TFUE.
            35. Należy wskazać, że wobec braku zharmonizowanego uregulowania w dziedzinie grup spółek na szczeblu Unii, państwa członkowskie co do zasady pozostają właściwe, aby określać przepisy mające zastosowanie do długu spółki powiązanej. Stąd też prawo portugalskie przewiduje odpowiedzialność solidarną spółek dominujących wobec wierzycieli ich spółek zależnych jedynie w odniesieniu do spółek dominujących mających siedzibę w Portugalii. Otóż, jak słusznie wskazała Komisja, w okolicznościach takich, jak te w postępowaniu głównym, art. 49 TFUE nie sprzeciwia się temu, by państwo członkowskie mogło w sposób uprawniony podnieść status wierzytelności grup obecnych na jego terytorium (zob. analogicznie wyrok z dnia 7 lutego 1984 r. w sprawie 237/82 Jongeneel Kaas i in., Rec. s. 483, pkt 20).
            36. Brak obowiązywania zasad takich, jak te zawarte w art. 501 CSC, w odniesieniu do przedsiębiorstw mających siedzibę w innym państwie członkowskim, na podstawie zasad takich, jak te przewidziane w art. 481 ust. 2 CSC, nie może bowiem uczynić mniej atrakcyjnym wykonywania zagwarantowanej przez traktat swobody przedsiębiorczości przez spółki dominujące mające siedzibę w innym państwie członkowskim.
            37. W każdym razie należy podkreślić, że spółki dominujące mające siedzibę w państwie członkowskim innym niż Republika Portugalska mogą zdecydować w drodze umowy o wprowadzeniu zasady odpowiedzialności solidarnej za długi swoich spółek zależnych.
            38. Zatem należy stwierdzić, że w odniesieniu do traktowania przyznanego spółkom dominującym mającym siedzibę w państwach członkowskich innych niż Republika Portugalska przepisy krajowe tego rodzaju, jak te sporne w postępowaniu głównym, nie stanowią ograniczenia swobody przedsiębiorczości w rozumieniu art. 49 TFUE.
            39. Wobec powyższego na postawione pytanie trzeba odpowiedzieć, iż art. 49 TFUE należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on przepisom krajowym tego rodzaju, jak te sporne w postępowaniu głównym, które wyłączają zastosowanie zasady odpowiedzialności solidarnej spółek dominujących wobec wierzycieli ich spółek zależnych do spółek dominujących mających siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego.
            W przedmiocie kosztów
            40. Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (dziewiąta izba) orzeka, co następuje:
            Artykuł 49 TFUE należy interpretować w ten sposób, iż nie sprzeciwia się on przepisom krajowym tego rodzaju, jak te sporne w postępowaniu głównym, które wyłączają zastosowanie zasady odpowiedzialności solidarnej spółek dominujących wobec wierzycieli ich spółek zależnych do spółek dominujących mających siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego.

    ---documentbreak---

         WYROK TRYBUNAŁU (dziewiąta izba)
      z dnia 20 czerwca 2013 r. (
            *1
         )
      „Swoboda przedsiębiorczości — Ograniczenia — Odpowiedzialność solidarna spółek dominujących wobec wierzycieli ich spółek zależnych — Wyłączenie spółek dominujących mających siedzibę w innym państwie członkowskim — Ograniczenie — Brak”
      W sprawie C-186/12
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunal Judicial de Braga (Portugalia) postanowieniem z dnia 14 marca 2012 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 23 kwietnia 2012 r., w postępowaniu:

         Impacto Azul Lda

      przeciwko

         BPSA 9 – Promoção e Desenvolvimento de Investimentos Imobiliários SA,

         Bouygues Imobiliária – SGPS Lda,

         Bouygues Immobilier SA,

         Anicetowi Fernandesowi Viegasowi,

         Óscarowi Cabanezowi Rodriguezowi,

      TRYBUNAŁ (dziewiąta izba),
      w składzie: J. Malenovský, prezes izby, U. Lõhmus (sprawozdawca) i A. Prechal, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Wathelet,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu Impacto Azul Lda przez B. Farię oraz A. Coelho Rochę, advogados,

               —

               w imieniu BPSA 9 – Promoção e Desenvolvimento de Investimentos Imobiliários SA przez M. Marquesa Mendesa, P. Vilarinha Piresa oraz A. Dias Henriques, advogados,

               —

               w imieniu rządu portugalskiego przez L. Ineza Fernandesa oraz C. Antunes, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez P. Guerrę e Andrade oraz I. Rogalskiego, działających w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 49 TFUE.

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Impacto Azul Lda (zwaną dalej „Impacto Azul”) a BPSA 9 – Promoção e Desenvolvimento de Investimentos Imobiliários SA (zwaną dalej „BPSA 9”), Bouygues Immobiliária – SGPS Lda (zwaną dalej „SGPS”) i Bouygues Immobilier SA (zwaną dalej „Bouygues Immobilier”), a także, posiłkowo, A. Fernandesem Viegasem i Ó. Cabanezem Rodriguezem, w przedmiocie niewykonania przez BPSA 9 umowy zawartej z Impacto Azul.

         Prawo portugalskie

               3

               Zawarty w tytule VI Código das sociedades comerciais (kodeksu spółek handlowych, zwanego dalej „CSC”) art. 481 stanowi:
               „Zakres zastosowania tytułu
               1.   Tytuł niniejszy stosuje się do stosunków pomiędzy spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, spółkami akcyjnymi i spółkami komandytowo-akcyjnymi.
               2.   Tytuł niniejszy stosuje się wyłącznie do spółek mających siedzibę w Portugalii […].
               […]”.

               4

               Artykuł 482 CSC brzmi następująco:
               „Dla celów niniejszej ustawy za spółki powiązane uważa się:
               […]

                        c)

                        spółki pozostające w stosunku kontroli;

                        d)

                        spółki pozostające w stosunku grupy”.

               5

               Z art. 488 CSC, 489 CSC, 492 CSC i 493 CSC wynika, że dwie spółki pozostają w stosunku grupy w przypadku sprawowania przez jedną z nich pełnej kontroli nad drugą (pierwotnej lub późniejszej), przy tym bez znaczenia pozostaje okoliczność, że jedna z nich została utworzona przed drugą, lub odwrotnie, a także jeżeli jako spółki niezależne uzgodniły, że poddadzą się jednolitemu i wspólnemu zarządowi (grupa oparta na równorzędności), bądź też jeżeli jedna spółka, zależna lub niezależna, powierza drugiej zarząd nad swoją działalnością (stosunek podporządkowania).

               6

               Artykuł 491 CSC przewiduje:
               „Przepisy art. 501–504 oraz przepisy mające zastosowanie na ich podstawie mają zastosowanie do grup opartych na pełnej kontroli”.

               7

               Artykuł 501 CSC brzmi:
               „1.   Spółka dominująca odpowiada za zobowiązania spółki zależnej powstałe przed zawarciem lub po zawarciu porozumienia o kontroli do czasu wygaśnięcia tego porozumienia.
               2.   Zobowiązanie spółki dominującej nie jest wymagalne przed upływem 30 dni od niewykonania zobowiązania przez spółkę zależną.
               3.   Tytuł egzekucyjny przeciwko spółce zależnej nie może być podstawą prowadzenia egzekucji przeciwko spółce dominującej”.

         Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne

               8

               Impacto Azul jest portugalską spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której działalność gospodarcza polega w szczególności na zakupie i sprzedaży nieruchomości. BPSA 9, SGPS i Bouygues Immobilier należały do międzynarodowej grupy deweloperskiej Bouygues i tworzyły de facto grupę opartą na stosunku pełnej kontroli w rozumieniu art. 488 CSC i 489 CSC. Kapitał portugalskiej spółki BPSA 9 posiadała bowiem w 100% spółka SGPS, która miała siedzibę także w Portugalii i która z kolei była w pełni kontrolowana przez francuską spółkę Bouygues Immobilier, spółkę dominującą zarządzającą wszystkimi spółkami tworzącymi grupę.

               9

               W dniu 28 lipca 2006 r. Impacto Azul i BPSA 9 zawarły umowę przedwstępną sprzedaży (zwaną dalej „umową”), przez którą Impacto Azul przyrzekła sprzedać BPSA 9 nową nieruchomość, a ta ostatnia zobowiązała się ją kupić. Zdaniem Impacto Azul spółka BPSA 9 nie wywiązała się ze swych zobowiązań umownych. Z powodu kryzysu ekonomicznego i dekoniunktury Bouygues Immobilier postanowiła odstąpić od projektu, narażając w ten sposób Impacto Azul na wyrządzone tym odstąpieniem szkody.

               10

               Po podjęciu próby polubownego załatwienia sporu ze spółką BPSA 9 Impacto Azul wytoczyła przeciw tej spółce przed Tribunal Judicial de Braga powództwo o odszkodowanie z tytułu niewykonania zawartej z Impacto Azul umowy.

               11

               W ramach tej skargi Impacto Azul twierdziła w szczególności, że za naruszenie zobowiązań wynikających z umowy odpowiedzialne są przede wszystkim SGPS i Bouygues Immobilier, jako spółki dominujące, na zasadzie odpowiedzialności solidarnej spółek dominujących za zobowiązania ich spółek zależnych, przewidzianej w art. 501 CSC w związku z art. 491 tego kodeksu.

               12

               Z postanowienia odsyłającego wynika, że strony pozwane w postępowaniu głównym twierdziły, iż po pierwsze, Bouygues Immobilier nie sprawowała pełnej kontroli nad spółkami BPSA 9 i SGPS, a kontrola taka jest istotnym kryterium formalnym zastosowania przewidzianych w art. 491 CSC ustawowych zasad odpowiedzialności grup spółek, a po drugie, że zasady ustanowione w art. 501 CSC nie miały w tej sprawie zastosowania, zważywszy na art. 481 ust. 2 tego kodeksu, który wyłącza zastosowanie tych zasad do spółek dominujących mających siedzibę w innym państwie członkowskim. Ponieważ spółka Bouygues Immobilier ma siedzibę we Francji, nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności wobec wierzycieli BPSA 9.

               13

               Ponieważ wskazane wyłączenie prowadzi do różnicy w traktowaniu spółek dominujących posiadających siedzibę w Portugalii i spółek dominujących posiadających siedzibę w innym państwie członkowskim, Impacto Azul podniosła naruszenie art. 49 TFUE.

               14

               Sąd odsyłający ma wątpliwości co do zgodności spornego uregulowania portugalskiego z prawem Unii i uważa, że rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu zależy od wykładni tego prawa.

               15

               W tych okolicznościach Tribunal Judicial de Braga postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
               „Czy sprzeczne z prawem [Unii], a dokładniej z art. 49 TFUE w świetle wykładni nadanej temu przepisowi przez Trybunał Sprawiedliwości [Unii Europejskiej], jest wyłączenie stosowania systemu przewidzianego w art. 501 CSC do spółek z siedzibą w innym państwie członkowskim na podstawie systemu przewidzianego w art. 481 ust. 2 CSC?”.

         W przedmiocie właściwości Trybunału i dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym

               16

               BPSA 9 w pierwszej kolejności podnosi kwestię właściwości Trybunału do orzekania w przedmiocie art. 49 TFUE ze względu na to, że postępowanie główne dotyczy sytuacji o charakterze wyłącznie wewnętrznym, a także kwestię dopuszczalności postanowienia o wystąpieniu z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w szczególności z tego powodu, że nie jest oczywiste, czy pytanie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu w tym postępowaniu.

               17

               Co się tyczy argumentu, według którego postępowanie główne dotyczy sytuacji o charakterze wyłącznie wewnętrznym, to do Trybunału należy zbadanie jego własnej właściwości do wydania orzeczenia w przedmiocie wykładni tego przepisu (zob. podobnie wyroki: z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie C-380/05 Centro Europa 7, Zb.Orz. s. I-349, pkt 64; z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie C-384/08 Attanasio Group, Zb.Orz. s. I-2055, pkt 22; a także z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie C-245/09 Omalet, Zb.Orz. s. I-13771, pkt 10).

               18

               W tym względzie należy przypomnieć, że Trybunał wykluczył swoją właściwość w przypadkach, gdy jest oczywiste, iż przepis prawa Unii, o którego wykładnię zwrócono się do Trybunału, nie może znaleźć zastosowania (wyrok z dnia 1 października 2009 r. w sprawie C-567/07 Woningstichting Sint Servatius, Zb.Orz. s. I-9021, pkt 43; ww. wyrok w sprawie Omalet, pkt 11).

               19

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem postanowienia traktatu FUE w dziedzinie swobody przedsiębiorczości nie mają zastosowania do sytuacji, w której wszystkie elementy ograniczają się do obrębu jednego państwa członkowskiego (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 października 1990 r. w sprawach połączonych C-54/88, C-91/88 i C-14/98 Nino i in., Rec. s. I-3537, pkt 11; z dnia 30 listopada 1995 r. w sprawie C-134/94 Esso Española, Rec. s. I-4223, pkt 17; a także z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie C-389/05 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I-5397, pkt 49).

               20

               Z postanowienia sądu odsyłającego wynika wprawdzie, że Impacto Azul, BPSA 9 i SGPS mają siedziby w Portugalii i że zastosowanie przepisów spornych w postępowaniu głównym jest ograniczone do tego państwa członkowskiego; jednak fakt, iż Bouygues Immobilier jest spółką dominującą z siedzibą we Francji, co do zasady pozwala zidentyfikować element transgraniczny, a tym samym także przesłankę wstępną niezbędną do powołania się na zagwarantowane przez traktat swobody przepływu. W konsekwencji nie można uznać, że pytanie dotyczy sytuacji o charakterze wyłącznie wewnętrznym, jak twierdzi BPSA 9.

               21

               Trybunał jest zatem właściwy do rozważenia tego pytania.

               22

               W odniesieniu do dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym BPSA 9 twierdzi, że zadane pytanie jest pozbawione znaczenia dla sprawy, a nawet, że ma charakter hipotetyczny i że sąd odsyłający nie przedstawia dostatecznie wielu elementów stanu faktycznego i prawnego, by można było zbadać, czy wykładnia art. 49 TFUE jest niezbędna dla celów rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym.

               23

               Po pierwsze, BPSA 9 twierdzi, że nie ma potrzeby rozstrzygać zagadnienia, czy art. 501 CSC jest zgodny z art. 49 TFUE, ponieważ w świetle prawa portugalskiego mającego zastosowanie w niniejszej sprawie trzy zainteresowane spółki nie tworzą grupy opartej na pełnej kontroli. Tymczasem sąd krajowy nie orzekł jeszcze w tym zakresie.

               24

               Po drugie, BPSA 9 argumentuje, że z zastosowania pozostających w związku art. 491 CSC i art. 501 ust. 2 CSC wynika, iż zobowiązanie spółki dominującej za zobowiązania spółki zależnej nie jest wymagalne przed upływem 30 dni od niewykonania zobowiązania przez spółkę zależną, a termin ten nie został zachowany.

               25

               Wynika z tego, że niezależnie od miejsca jej siedziby Bouygues Immobilier nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności w postępowaniu głównym.

               26

               W tym względzie należy przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa procedura przewidziana w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa Unii, które są im niezbędne dla rozstrzygnięcia przedstawionych im sporów (zob. w szczególności wyroki: z dnia 16 lipca 1992 r. w sprawie C-83/91 Meilicke, Rec. s. I-4871, pkt 22; z dnia 24 marca 2009 r. w sprawie C-445/06 Danske Slagterier, Zb.Orz. s. I-2119, pkt 65; z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie C-307/10 Chartered Institute of Patent Attorneys, pkt 31).

               27

               W ramach tej współpracy pytania dotyczące wykładni prawa Unii korzystają z domniemania istotnego znaczenia dla sprawy. Odrzucenie przez Trybunał wniosku złożonego przez sąd krajowy jest możliwe tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wnoszono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem postępowania głównego, gdy problem ma charakter hipotetyczny, bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego i prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytania, jakie zostały mu przedstawione (zob. w szczególności wyroki: z dnia 5 grudnia 2006 r. w sprawach połączonych C-94/4 i C-202/04 Cipolla i in., Zb.Orz. s. I-11421, pkt 25; z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawach połączonych C-570/07 i C-571/07 Blanco Pérez i Chao Gómez, Zb.Orz. s. I-4629, pkt 36; a także ww. wyrok w sprawie Chartered Institute of Patent Attorneys, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).

               28

               W niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia z takim przypadkiem. Jakkolwiek bez wątpienia postanowienie odsyłające w sposób zwięzły przedstawia Trybunałowi elementy stanu faktycznego i prawnego, niemniej elementy te w sposób oczywisty wiążą się z przedmiotem postępowania głównego i pozwalają, jak wynika to z pkt 8–13 niniejszego wyroku, na ustalenie zakresu pytania prejudycjalnego i kontekstu, w którym zostaje ono zadane. Ponadto postanowienie to wskazuje jasno powody, dla których sąd odsyłający ocenił, że wykładnia art. 49 TFUE jest niezbędna do wydania przez niego wyroku.

               29

               Nie wydaje się poza tym, aby żądana wykładnia prawa Unii pozostawała bez związku z pytaniem, jakie powstaje w postępowaniu głównym, to jest, czy spółka francuska Bouygues Immobilier może zostać pociągnięta do odpowiedzialności wobec wierzycieli spółki BPSA 9.

               30

               Z powyższego wynika, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest dopuszczalny.

         W przedmiocie pytania prejudycjalnego

               31

               Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 49 TFUE sprzeciwia się przepisom krajowym tego rodzaju, jak przepisy sporne w postępowaniu głównym, które wyłączają zastosowanie zasady odpowiedzialności solidarnej spółek dominujących wobec wierzycieli ich spółek zależnych do spółek dominujących mających siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego.

               32

               Na wstępie należy przypomnieć, że swoboda przedsiębiorczości obejmuje, co się tyczy spółek utworzonych zgodnie z prawem państwa członkowskiego i mających statutową siedzibę, zarząd lub główny zakład w obrębie Unii Europejskiej, prawo prowadzenia działalności w innych państwach członkowskich za pośrednictwem spółki zależnej, oddziału lub agencji (wyroki: z dnia 23 lutego 2006 r. w sprawie C-471/04 Keller Holding, Zb.Orz. s. I-2107, pkt 29; z dnia 15 maja 2008 r. w sprawie C-414/06 Lidl Belgium, Zb.Orz. s. I-3601, pkt 18; z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie C-418/07 Papillon, Zb.Orz. s. I-8947, pkt 15).

               33

               Artykuł 49 TFUE wymaga usunięcia ograniczeń swobody przedsiębiorczości. Zgodnie z brzmieniem postanowień traktatu odnoszących się do swobody przedsiębiorczości mają one na celu zapewnienie możliwości korzystania z traktowania krajowego w przyjmującym państwie członkowskim. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 49 TFUE sprzeciwia się wszelkim przepisom krajowym, które – nawet jeżeli są stosowane bez zróżnicowania ze względu na przynależność państwową – mogą zakłócić lub uczynić mniej atrakcyjnym wykonywanie przez obywateli Unii zagwarantowanej przez traktat swobody przedsiębiorczości (zob. podobnie wyroki: z dnia 29 listopada 2011 r. w sprawie C-371/10 National Grid Indus, Zb.Orz. s. I-12273, pkt 35, 36; a także z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie C-84/11 Susisalo i in., pkt 31).

               34

               Zgodnie z przepisami portugalskimi spornymi w postępowaniu głównym zasad odpowiedzialności solidarnej spółek dominujących za długi ich spółek zależnych nie stosuje się do spółek dominujących mających siedzibę w innym państwie członkowskim. Zatem należy zbadać, czy przepisy takie stanowią ograniczenie w rozumieniu art. 49 TFUE.

               35

               Należy wskazać, że wobec braku zharmonizowanego uregulowania w dziedzinie grup spółek na szczeblu Unii, państwa członkowskie co do zasady pozostają właściwe, aby określać przepisy mające zastosowanie do długu spółki powiązanej. Stąd też prawo portugalskie przewiduje odpowiedzialność solidarną spółek dominujących wobec wierzycieli ich spółek zależnych jedynie w odniesieniu do spółek dominujących mających siedzibę w Portugalii. Otóż, jak słusznie wskazała Komisja, w okolicznościach takich, jak te w postępowaniu głównym, art. 49 TFUE nie sprzeciwia się temu, by państwo członkowskie mogło w sposób uprawniony podnieść status wierzytelności grup obecnych na jego terytorium (zob. analogicznie wyrok z dnia 7 lutego 1984 r. w sprawie 237/82 Jongeneel Kaas i in., Rec. s. 483, pkt 20).

               36

               Brak obowiązywania zasad takich, jak te zawarte w art. 501 CSC, w odniesieniu do przedsiębiorstw mających siedzibę w innym państwie członkowskim, na podstawie zasad takich, jak te przewidziane w art. 481 ust. 2 CSC, nie może bowiem uczynić mniej atrakcyjnym wykonywania zagwarantowanej przez traktat swobody przedsiębiorczości przez spółki dominujące mające siedzibę w innym państwie członkowskim.

               37

               W każdym razie należy podkreślić, że spółki dominujące mające siedzibę w państwie członkowskim innym niż Republika Portugalska mogą zdecydować w drodze umowy o wprowadzeniu zasady odpowiedzialności solidarnej za długi swoich spółek zależnych.

               38

               Zatem należy stwierdzić, że w odniesieniu do traktowania przyznanego spółkom dominującym mającym siedzibę w państwach członkowskich innych niż Republika Portugalska przepisy krajowe tego rodzaju, jak te sporne w postępowaniu głównym, nie stanowią ograniczenia swobody przedsiębiorczości w rozumieniu art. 49 TFUE.

               39

               Wobec powyższego na postawione pytanie trzeba odpowiedzieć, iż art. 49 TFUE należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on przepisom krajowym tego rodzaju, jak te sporne w postępowaniu głównym, które wyłączają zastosowanie zasady odpowiedzialności solidarnej spółek dominujących wobec wierzycieli ich spółek zależnych do spółek dominujących mających siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego.

         W przedmiocie kosztów

               40

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (dziewiąta izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 49 TFUE należy interpretować w ten sposób, iż nie sprzeciwia się on przepisom krajowym tego rodzaju, jak te sporne w postępowaniu głównym, które wyłączają zastosowanie zasady odpowiedzialności solidarnej spółek dominujących wobec wierzycieli ich spółek zależnych do spółek dominujących mających siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: portugalski.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 13 lipca 2000 r. # Centrosteel Srl przeciwko Adipol GmbH. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Pretore di Brescia - Włochy. # Dyrektywa 86/653/EWG. # Sprawa C-456/98.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 12 lipca 1984 r. # Sophie Moussis przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawa 227/83.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 19 października 2000 r. # Hans Sommer GmbH & Co. KG przeciwko Hauptzollamt Bremen. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht Bremen - Niemcy. # Wspólna taryfa celna - Wartość celna. # Sprawa C-15/99.


Wyrok Trybunału z dnia 17 czerwca 1987 r. # Coöperatieve Melkproducentenbedrijven Noord-Nederland BA ("Frico") i inni przeciwko Voedselvoorzienings In- en Verkoopbureau. # Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: College van Beroep voor het Bedrijfsleven - Niderlandy. # Sprawy połączone 424/85 oraz 425/85.


Wyrok Trybunału z dnia 5 marca 1980 r. # H. Ferwerda BV przeciwko Produktschap voor Vee en Vlees. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: College van Beroep voor het Bedrijfsleven - Niderlandy. # Sprawa 265/78.


Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 9 stycznia 1997 r. # S. Agri SNC i Agricola Veneta Sas przeciwko Regione Veneto. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Consiglio di Stato - Włochy. # Sprawa C-255/95.


Wyrok Trybunału z dnia 21 maja 1987 r. # Union Deutsche Lebensmittelwerke GmbH i inni przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Skarga o stwierdzenie nieważności. # Sprawa 97/85.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 5 grudnia 2002 r. # Overland Footwear Ltd przeciwko Commissioners of Customs & Excise. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: VAT and Duties Tribunal, London - Zjednoczone Królestwo. # Sprawa C-379/00.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 7 marca 1991 r. # Baywa AG przeciwko Hauptzollamt Weiden. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht München - Niemcy. # Sprawa C-116/89.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (piąta izba w składzie powiększonym) z dnia 12 czerwca 2007 r. # Budějovický Budvar, národní podnik przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie sprzeciwu - Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego BUD - Nazwa pochodzenia zarejestrowana na podstawie porozumienia lizbońskiego - Artykuł 8 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 40/94 - Odrzucenie sprzeciwu. # Sprawy połączone T-60/04 do T-64/04.

text:
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (piąta izba w składzie powiększonym) z dnia 12 czerwca 2007 r. – Budĕjovický Budvar przeciwko
            OHIM – Anheuser-Busch (BUD)
      (sprawy połączone od T‑60/04 do T‑64/04)
      Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenia słownego wspólnotowego znaku towarowego BUD – Nazwa pochodzenia zarejestrowana na podstawie porozumienia lizbońskiego – Artykuł 8 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 40/94 – Odrzucenie sprzeciwu
      1.                     Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji –
            Sprzeciw właściciela niezarejestrowanego znaku towarowego lub innego oznaczenia używanego w obrocie handlowym (rozporządzenie
            Rady nr 40/94, art. 8 ust. 4) (por. pkt 68–72)
      2.                     Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji –
            Sprzeciw właściciela niezarejestrowanego znaku towarowego lub innego oznaczenia używanego w obrocie handlowym (rozporządzenie
            Rady nr 40/94, art. 8 ust. 4) (por. pkt 197)
      Przedmiot

               Stwierdzenie nieważności pięciu decyzji Drugiej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 3 grudnia 2003 r. (sprawy R 107/2003-2, R 111/2003-2,
                  R 114/2003-2, R 115/2003-2 i R 122/2003-2) dotyczących postępowań w sprawie sprzeciwu między Budĕjovický Budvar, národní podnik
                  a Anheuser-Busch, Inc.

            Informacje dotyczące sprawy

               Zgłaszający wspólnotowy znak towarowy:

               Anheuser-Busch, Inc.

               Zgłoszony wspólnotowy znak towarowy:

               Słowny znak towarowy BUD dla towarów z klas 9, 14, 16, 21, 25, 29 i 30 – zgłoszenia nr 739102, 24729, 24737, 24695 i 24679

               Właściciel znaku towarowego lub oznaczenia, na które powołano się w sprzeciwie:

               Budĕjovický Budvar, národní podnik

               Znak towarowy lub oznaczenie, na które powołano się w sprzeciwie:

               Nazwy pochodzenia BUD

               Decyzja Wydziału Sprzeciwów:

               Odrzucenie sprzeciwów

               Decyzja Izby Odwoławczej:

               Oddalenie odwołań

      Sentencja

                  1)

                  	Skargi w sprawach połączonych od T‑60/04 do T‑64/04 zostają oddalone.

                  2)

                  	Budĕjovický Budvar, národní podnik zostaje obciążony kosztami postępowania.


Wyrok Sądu (trzecia izba) z dnia 17 października 1991 r.#Henri de Compte przeciwko Parlament Europejski.#Sprawa T-26/89.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 22 listopada 2007 r.#Alfredo Nieto Nuño przeciwko Leonci Monlleó Franquet.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Juzgado de lo Mercantil 3 de Barcelona - Hiszpania.#Znaki towarowe - Dyrektywa 89/104/EWG - Artykuł 4 ust. 2 lit. d) - Znaki towarowe "powszechnie znane" w państwie członkowskim w rozumieniu art. 6 bis konwencji paryskiej - Znajomość znaku towarowego - Zasięg geograficzny.#Sprawa C-328/06.

text:
      Sprawa C-328/06
      Alfredo Nieto Nuño
      przeciwko
      Leonciowi Monlleó Franquetowi
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez
      Juzgado de lo Mercantil 3 de Barcelona)
      Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104/EWG – Artykuł 4 ust. 2 lit. d) – Znaki towarowe „powszechnie znane” w państwie członkowskim w rozumieniu art. 6a konwencji paryskiej – Znajomość znaku towarowego – Zasięg geograficzny
      Streszczenie wyroku
      Zbliżanie ustawodawstw – Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104 – Odmowa lub unieważnienie rejestracji – Kolizja z wcześniejszym
            znakiem towarowym powszechnie znanym w jednym państwie członkowskim
      (dyrektywa Rady 89/104, art. 4 ust. 2 lit. d))
      Artykuł 4 ust. 2 lit. d) pierwszej dyrektywy Rady 89/104 o znakach towarowych należy interpretować w ten sposób, że wcześniejszy
         znak towarowy musi być powszechnie znany na całym terytorium państwa członkowskiego rejestracji lub na jego znacznej części.

      W istocie, ponieważ przepis wspólnotowy nie jest precyzyjny, z całą pewnością nie można wymagać, by powszechna znajomość występowała
         na całym obszarze państwa członkowskiego, i wystarczy, by występowała w jego znacznej części. Natomiast powszechne rozumienie
         pojęć użytych w wyrażeniu „w państwie członkowskim” stoi na przeszkodzie temu, aby znajdowało ono zastosowanie do powszechnej
         znajomości ograniczonej do jednego miasta i jego okolic, niestanowiących razem znacznej części państwa członkowskiego.

      (por. pkt 17, 18, 20 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 22 listopada 2007 r.(*)

      Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104/EWG – Artykuł 4 ust. 2 lit. d) – Znaki towarowe „powszechnie znane” w państwie członkowskim w rozumieniu art. 6 bis konwencji paryskiej – Znajomość znaku towarowego – Zasięg geograficzny
      W sprawie C‑328/06
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Juzgado
         de lo Mercantil 3 de Barcelona (Hiszpania) postanowieniem z dnia 17 lipca 2006 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 27 lipca
         2006 r., w postępowaniu:

      Alfredo Nieto Nuño
      przeciwko
      Leonciowi Monlleó Franquetowi,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, L. Bay Larsen (sprawozdawca), J. Makarczyk, P. Kūris i J.C. Bonichot, sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu L. Monlleó Franqueta przez C. Arcasa Hernándeza, procurador, oraz C. Cardelúsa de Ballę, abogado,
      –        w imieniu rządu francuskiego przez G. de Bergues’a oraz J.C. Niolleta, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu włoskiego przez I.M. Braguglię, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez P. Gentiliego,
         avvocato dello Stato,

      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Vidala Puiga oraz W. Wilsa, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 13 września 2007 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 4 pierwszej dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia
         1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. L 40, str.1,
         zwanej dalej „dyrektywą”).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy A. Nietem Nuñem, uprawnionym do zarejestrowanego znaku towarowego FINCAS
         TARRAGONA obejmującego różnego rodzaju działalność w dziedzinie nieruchomości a L. Monlleó Franquetem, pośrednikiem w obrocie
         nieruchomościami w Tarragonie (Hiszpania), w przedmiocie używania przez tego ostatniego dla celów prowadzonej działalności
         zawodowej wcześniejszego niezarejestrowanego znaku towarowego FINCAS TARRAGONA, w języku kastylijskim, lub FINQUES TARRAGONA,
         w języku katalońskim.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3        Artykuł 4 dyrektywy, zatytułowany „Dalsze podstawy odmowy lub stwierdzenia nieważności rejestracji dotyczące kolizji z prawami
         wcześniejszymi”, stanowi:

      „1.      Znak towarowy nie podlega rejestracji, a za nieważny uznaje się już zarejestrowany znak, jeżeli:
      a)      jest on identyczny z wcześniejszym znakiem towarowym, a towary lub usługi, dla których wnioskuje się o rejestrację, są identyczne
         z towarami lub usługami, dla których wcześniejszy znak towarowy jest chroniony;

      b)      z powodu swej identyczności z wcześniejszym znakiem towarowym lub podobieństwa do niego oraz identyczności z towarami lub
         usługami objętymi znakiem towarowym lub podobieństwa do nich istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd opinii publicznej,
         które obejmuje prawdopodobieństwo skojarzenia z wcześniejszym znakiem towarowym.

      2.      W rozumieniu ust. 1 »wcześniejsze znaki towarowe« oznaczają:
      […]
      d)       znaki towarowe, które w dniu dokonania zgłoszenia znaku towarowego lub, w odpowiednim przypadku, w dniu zastrzeżenia pierwszeństwa
         dla zgłoszenia znaku towarowego, są powszechnie znane w państwie członkowskim, w znaczeniu, w jakim wyrażenie »powszechnie
         znane« jest używane w art. 6[bis] konwencji paryskiej.

      […]
      4.      Każde państwo członkowskie może ponadto postanowić, że znak towarowy nie podlega rejestracji, a za nieważny uznaje się już
         zarejestrowany znak, jeżeli:

      […]
      b)      prawa do niezarejestrowanego znaku towarowego lub innego oznaczenia używanego w obrocie zostały nabyte przed datą złożenia
         wniosku o rejestrację późniejszego znaku towarowego lub datą pierwszeństwa podniesionego we wniosku o rejestrację późniejszego
         znaku towarowego, oraz w jakim niezarejestrowany znak towarowy lub inne oznaczenie przyznaje właścicielowi prawo zakazania
         używania późniejszego znaku towarowego;

      […]”.
      4        Artykuł 6 dyrektywy, zatytułowany „Ograniczenie skutków znaku towarowego”, w ust. 2 stanowi:

      „Znak towarowy nie uprawnia właściciela do zakazania stronie trzeciej używania, w obrocie handlowym, wcześniejszego prawa,
         które ma zastosowanie jedynie na konkretnym obszarze, jeżeli prawo to jest uznawane przez ustawodawstwo danego państwa członkowskiego
         i w granicach terytorium, na którym jest uznawane”.

       Konwencja paryska
      5        Artykuł 6 bis konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej podpisanej w Paryżu w dniu 20 marca 1883 r., ostatnio
         zrewidowanej w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. i zmienionej dnia 28 września 1979 r. (Recueil des traités des Nations unies, vol. 828, nr 11851, str. 305; zwanej dalej „konwencją paryską”), która wiąże wszystkie państwa członkowskie Wspólnoty Europejskiej,
         stanowi:

      „Znaki towarowe: znaki powszechnie znane

      1.      Państwa będące członkami Związku zobowiązują się bądź z urzędu, jeżeli ustawodawstwo danego państwa zezwala na to, bądź na
         wniosek zainteresowanego odmówić rejestracji lub unieważnić rejestracje oraz zakazać używania znaku towarowego, który stanowi
         odtworzenie, naśladownictwo lub tłumaczenie mogące spowodować jego pomylenie ze znakiem, który właściwy organ państwa rejestracji
         lub używania uzna za powszechnie tam znany, jako znak należący już do osoby uprawnionej do korzystania z niniejszej konwencji,
         i używany na tych samych lub podobnych produktach. To samo stosuje się, gdy istotna część znaku stanowi odtworzenie takiego
         znaku powszechnie znanego lub naśladownictwo mogące spowodować pomylenie z tym znakiem.

      2.      Na złożenie wniosku o wykreślenie takiego znaku powinien być przyznany termin co najmniej pięciu lat od daty rejestracji.
         Państwa będące członkami Związku mogą ustalić termin, w którym powinien być wniesiony wniosek w sprawie zakazu używania znaku.

      3.      Nie będzie ustalony termin do złożenia wniosku o wykreślenie lub zakaz używania znaków zarejestrowanych lub używanych w złej
         wierze”.

       Uregulowania krajowe
      6        Artykuł 6 Ley de Marcas Española nr 17/2001 (hiszpańskiej ustawy o znakach towarowych nr 17/2001) z dnia 7 grudnia 2001 r.
         stanowi:

      „1.      Nie są rejestrowane jako znaki towarowe oznaczenia:
      a)      które są identyczne z wcześniejszym znakiem towarowym, którym oznaczane są identyczne towary lub usługi;
      b)      w odniesieniu do których ze względu na ich identyczność lub podobieństwo do wcześniejszego znaku towarowego lub ze względu
         na identyczność lub podobieństwo oznaczonych nimi towarów lub usług istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd odbiorców,
         które obejmuje prawdopodobieństwo skojarzenia z wcześniejszym znakiem towarowym.

      2.      Wcześniejszymi znakami towarowymi w rozumieniu ustępu 1 są:
      […]
      d)      niezarejestrowane znaki towarowe, które w dacie złożenia wniosku lub w dacie wynikającej z prawa pierwszeństwa wniosku wcześniejszego
         znaku towarowego są powszechnie znane w Hiszpanii w rozumieniu art. 6 bis konwencji paryskiej”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      7        A. Nieto Nuño jest uprawnionym do znaku towarowego FINCAS TARRAGONA, zarejestrowanego w Hiszpanii w klasie 36 Porozumienia
         nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków towarowych z dnia 15 czerwca
         1957 r. w brzmieniu poprawionym i zmienionym, dla działalności związanej z zarządzaniem nieruchomościami powierzonymi i nieruchomościami
         wspólnymi, najmem nieruchomości, sprzedażą nieruchomości, doradztwem prawnym i usługami deweloperskimi.

      8        L. Monlleó Franquet, pośrednik w obrocie nieruchomościami w Tarragonie, używa publicznie i w sposób nieprzerwany nazwy FINCAS
         TARRAGONA, po kastylijsku, lub FINQUES TARRAGONA, po katalońsku, dla oznaczenia swojej działalności zawodowej.

      9        A. Nieto Nuño, działając w oparciu o hiszpańskie przepisy dotyczące znaków towarowych, wniósł do Juzgado de lo Mercantil 3
         de Barcelona powództwo przeciwko L. Monlleó Franquetowi w celu stwierdzenia naruszenia przez pozwanego prawa do zarejestrowanego
         znaku towarowego FINCAS TARRAGONA.

      10      L. Monlleó Franquet na swoją obronę podnosił, że nazwa, pod którą wykonuje swą działalność zawodową, jest wcześniejszym niezarejestrowanym
         powszechnie znanym znakiem towarowym, którego używa co najmniej od 1978 r. Złożył on wzajemny wniosek o unieważnienie rejestracji
         znaku towarowego powoda.

      11      Sąd krajowy podnosi, że pozwany używa swego niezarejestrowanego znaku towarowego wyłącznie w mieście Tarragona i w jego okolicach,
         a zatem właściwy sektor odbiorców, klienteli, konsumentów i konkurentów nie obejmuje całej Hiszpanii ani jej znacznej części.

      12      W tych okolicznościach Juzgado de lo Mercantil 3 de Barcelona postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału
         z następującym pytaniem prejudycjalnym:

      „Czy pojęcie znaku towarowego »powszechnie znanego« w danym państwie członkowskim, o którym mowa w art. 4 [dyrektywy], należy
         odnosić tylko i wyłącznie do stopnia jego znajomości i utrwalenia się w danym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub
         na znacznej części terytorium tego państwa, czy też pojęcie znaku powszechnie znanego może być wiązane również z obszarem
         terytorialnym, który nie pokrywa się z terytorium państwa, lecz z terytorium wspólnoty autonomicznej, regionu, prowincji lub
         miasta, ze względu na towar lub usługę, które oznaczone są znakiem towarowym, i rzeczywistych odbiorców tego znaku, a konkretnie,
         ze względu na rynek, na którym występuje dany znak towarowy?”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      13      Zadane pytanie dotyczy zasięgu geograficznego powszechnej znajomości wcześniejszego znaku towarowego, a nie kryteriów oceny
         samej powszechnej znajomości rozważanej pod względem stopnia znajomości znaku towarowego w kręgu odbiorców.

      14      W odniesieniu do zasięgu geograficznego powszechnej znajomości należy podnieść, że na mocy art. 4 ust. 2 lit. d) dyrektywy
         istnienie „znaku powszechnie znanego” w rozumieniu art. 6 bis konwencji paryskiej winno być analizowane „w państwie członkowskim”.

      15      Zwracając się ze swym pytaniem, sąd krajowy ma na celu uzyskanie wyjaśnienia znaczenia pojęcia „w państwie członkowskim”.

      16      W świetle okoliczności toczącego się przed nim sporu sąd krajowy pyta w istocie, czy art. 4 ust. 2 lit. d) dyrektywy należy
         interpretować w ten sposób, że wcześniejszy znak towarowy musi być powszechnie znany na całym terytorium państwa członkowskiego
         rejestracji lub na jego znacznej części, czy też ochrona przyznana na mocy tego przepisu obejmuje również sytuację, w której
         powszechna znajomość wcześniejszego znaku towarowego jest ograniczona do jednego miasta i jego okolic.

      17      W związku z tym, ponieważ interpretowany przepis wspólnotowy nie jest w tym zakresie precyzyjny, z całą pewnością nie można
         wymagać, by powszechna znajomość występowała na „całym” obszarze państwa członkowskiego i wystarczy, by występowała w jego
         znacznej części (zob. analogicznie wyrok z dnia 14 września 1999 r. w sprawie C‑375/97 General Motors, Rec. str. I‑5421, pkt 28,
         odnoszący się do podobnego pojęcia „renomy” znaku towarowego, w przypadku której art. 5 ust. 2 dyrektywy odwołuje się do oceny
         „w państwie członkowskim”).

      18      Natomiast powszechne rozumienie pojęć użytych w wyrażeniu „w państwie członkowskim” stoi na przeszkodzie uznaniu, że znajduje
         ono zastosowanie do powszechnej znajomości ograniczonej do jednego miasta i jego okolic, niestanowiących razem znacznej części
         państwa członkowskiego.

      19      W każdym razie należy zwrócić uwagę, że wcześniejszy niezarejestrowany znak towarowy może być w odpowiednich przypadkach objęty
         zakresem między innymi:

      –        art. 4 ust. 4 lit. b) dyrektywy, na podstawie którego każde państwo członkowskie może postanowić, że znak towarowy nie podlega
         rejestracji, a za nieważny uznaje się już zarejestrowany znak, jeżeli prawa do niezarejestrowanego znaku towarowego zostały
         nabyte wcześniej, oraz że ten niezarejestrowany znak towarowy daje jego właścicielowi prawo zakazania używania późniejszego
         znaku towarowego;

      –        art. 6 ust. 2 dyrektywy, który przyznaje państwu członkowskiemu możliwość dopuszczenia używania wcześniejszego prawa o zasięgu
         lokalnym, w granicach terytorium, na którym jest uznawane.

      20      Bez uszczerbku dla odpowiednich zakresów zastosowania tych dwóch przepisów, na zadane pytanie należy zatem odpowiedzieć, że
         art. 4 ust. 2 lit. d) dyrektywy należy interpretować w ten sposób, iż wcześniejszy znak towarowy musi być powszechnie znany
         na całym terytorium państwa członkowskiego rejestracji lub na jego znacznej części.

       W przedmiocie kosztów
      21      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 4 ust. 2 lit. d) pierwszej dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw
            państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych należy interpretować w ten sposób, że wcześniejszy znak towarowy
            musi być powszechnie znany na całym terytorium państwa członkowskiego rejestracji lub na jego znacznej części.
      Podpisy
      * Język postępowania: hiszpański.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba) z dnia 17 grudnia 2008 r. # Republika Włoska przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Europejski Fundusz Społeczny (EFS) - Zmniejszenie pomocy finansowej - Artykuł 24 rozporządzenia nr 4253/88 - Badanie przez Komisję w odpowiedni sposób danego przypadku - Skarga o stwierdzenie nieważności. # Sprawa T-154/06.

text:
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (trzecia izba) z dnia 17 grudnia 2008 r. – Włochy przeciwko Komisji
      (sprawa T‑154/06)
      Europejski Fundusz Społeczny (EFS) – Zmniejszenie pomocy finansowej – Artykuł 24 rozporządzenia nr 4253/88 – Badanie przez Komisję w odpowiedni sposób danego przypadku – Skarga o stwierdzenie nieważności
      Spójność gospodarcza i społeczna – Pomoc strukturalna – Finansowanie wspólnotowe – Dokładna kontrola przez władze krajowe poszanowania zobowiązań finansowych beneficjentów pomocy – Zakres – Oświadczenie w przedmiocie prawidłowości wydatków wydane przez jednostkę niezależną od jednostki kontrolującej – Oświadczenie stanowiące główny i wiarygodny dowód –Obowiązek przeprowadzenia przez Komisję nowego dochodzenia – Brak (rozporządzenie Rady nr 4253/88, art. 23, 24; rozporządzenie Komisji nr 2064/97, art. 8) (por. pkt 38–43, 50–52, 66–69, 77, 78, 91)
      Przedmiot

               Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji C (2006) 1171 z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie zmniejszenia pomocy finansowej
                  przyznanej przez Europejski Fundusz Społeczny (EFS) na program operacyjny w regionie Sycylii objęty wspólnotowymi ramami wsparcia
                  działań strukturalnych Wspólnoty dotyczących celu 1 we Włoszech (okres 1994–1999).

            Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	Republika Włoska zostaje obciążona kosztami postępowania.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 5 lutego 1991 r. # Deltakabel BV przeciwko Staatssecretaris van Financiën. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Hoge Raad - Niderlandy. # Sprawa C-15/89.


Wyrok Trybunału z dnia 18 marca 1975 r. # Marie-Louise Acton i inni przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawy połączone 44, 46 oraz 49-74.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 23 września 1982 r. # G.F. Koks przeciwko Raad van Arbeid. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Centrale Raad van Beroep - Niderlandy. # Zabezpieczenie społeczne. # Sprawa 275/81.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba) z dnia 10 lutego 1994 r. # George John White przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy - Zwrot nienależnego świadczenia. # Sprawa T-107/92.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 4 czerwca 2009 r.#Agenzia Dogane Ufficio delle Dogane di Trieste przeciwko Pometon SpA.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Commissione tributaria regionale di Trieste - Włochy.#Wspólnotowy Kodeks Celny - Rozporządzenie (WE) nr 384/96 - Ochrona przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej - Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 - Ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich - Przekształcenie w ramach procedury uszlachetniania czynnego - Praktyka będąca naruszeniem prawa.#Sprawa C-158/08.

text:
      Sprawa C‑158/08
      Agenzia Dogane Ufficio delle Dogane di Trieste
      przeciwko
      Pometon SpA
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez
      Commissione tributaria regionale di Trieste)
      Wspólnotowy kodeks celny – Rozporządzenie (WE) nr 384/96 – Ochrona przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej – Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 – Ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich – Przekształcenie w ramach procedury uszlachetniania czynnego – Praktyka będąca naruszeniem prawa
      Streszczenie wyroku
      1.        Wspólna polityka handlowa – Ochrona przed praktykami dumpingowymi – Obejście
      (rozporządzenie Rady nr 384/96, art. 13)
      2.        Swobodny przepływ towarów – Wymiana handlowa z państwami trzecimi – Procedura uszlachetniania czynnego – Zakres
      (rozporządzenie Komisji nr 2454/93, art. 551 ust. 1)
      1.        Artykuł 13 rozporządzenia nr 384/96 w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty
         Europejskiej nie ma zastosowania w przypadku niewydania przez Radę, na wniosek Komisji, decyzji w sprawie rozszerzenia zastosowania
         ceł antydumpingowych w ten sposób, aby objęły one przywóz produktów podobnych lub ich części z państw trzecich.

      (por. pkt 17–20; pkt 1 sentencji)
      2.        Do działalności polegającej na ograniczeniu się do przewozu towaru przez granicę, po jego przekształceniu w produkt niepodlegający
         cłu antydumpingowemu, któremu nie towarzyszy rzeczywisty zamiar powrotnego wywozu tego towaru, i na mającym miejsce po krótkim
         czasie powrotnym przywozie nie można w sposób zgodny z prawem stosować procedury uszlachetniania czynnego. W tym względzie
         istotę procedury uszlachetniania czynnego stanowi zwolnienie z cła wyłącznie towarów, które zostały wprowadzone na wspólnotowy
         obszar celny jedynie tymczasowo w celu ich obróbki, naprawy bądź przekształcenia, a następnie powrotnego wywozu, co wiąże
         się z dążeniem do nieograniczania działalności gospodarczej państw Wspólnoty. W związku z powyższym praktyka opisana powyżej
         jest sprzeczna z istotą procedury uszlachetniania czynnego i stanowi zagrożenie dla pełnej skuteczności przepisów wspólnotowych.

      Importer, który w sposób niezgodny z prawem stosuje procedurę uszlachetniania i korzysta z niej, zobowiązany jest uiścić cło
         za dane produkty, niezależnie od sankcji administracyjnych, cywilno‑ i karnoprawnych przewidzianych w przepisach prawa krajowego.
         Do właściwego sądu krajowego należy ustalenie, czy działalność taka powinna zostać uznana za naruszenie prawa wspólnotowego.

      (por. pkt 23–30; pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 4 czerwca 2009 r.(*)

      Wspólnotowy kodeks celny – Rozporządzenie (WE) nr 384/96 – Ochrona przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej – Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 – Ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich – Przekształcenie w ramach procedury uszlachetniania czynnego – Praktyka będąca naruszeniem prawa
      W sprawie C‑158/08
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Commissione
         tributaria regionale di Trieste (Włochy) postanowieniem z dnia 13 marca 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 16 kwietnia
         2008 r., w postępowaniu:

      Agenzia Dogane Ufficio delle Dogane di Trieste
      przeciwko
      Pometon SpA,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, J.C. Bonichot (sprawozdawca), J. Makarczyk, P. Kūris i L. Bay Larsen, sędziowie,
      rzecznik generalny: V. Trstenjak,
      sekretarz: B. Fülöp, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 marca 2009 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Pometon SpA przez E. Volliego i F. Trevisana, adwokatów,
      –        w imieniu rządu włoskiego przez I. Bruni, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez G. Albenzia, avvocato dello
         Stato,

      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez H. van Vlieta, E. Righini oraz S. Schønberga, działających w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia
         1995 r. w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz.U. 1996, L 56,
         s. 1) oraz art. 4, 114 i nast., art. 202, 204, 212 i 214 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r.
         ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, s. 1, zwanego dalej „Wspólnotowym kodeksem celnym”).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Agenzia Dogane Ufficio delle Dogane di Trieste (urzędem celnym w Trieście)
         i Pometon SpA w przedmiocie zgłoszonego w ramach procedury uszlachetniania czynnego przywozu wlewek z magnezu nieobrobionego
         plastycznie, pochodzących i przywożonych z Chin.

       Uregulowania wspólnotowe
      3        Artykuł 13 rozporządzenia nr 384/96 w brzmieniu obowiązującym w okresie wystąpienia okoliczności faktycznych sprawy przed
         sądem krajowym stanowił:

      „1.      Cła antydumpingowe nałożone na podstawie niniejszego rozporządzenia można rozszerzyć tak, aby objęły przywóz produktów podobnych
         lub ich części z państw trzecich, w przypadku gdy obowiązujące środki są obchodzone. Obejście określa się jako zmianę struktury
         handlu między państwami trzecimi a Wspólnotą, wynikającą z praktyki, procesu lub prac niemających racjonalnych przyczyn ani
         ekonomicznego uzasadnienia, poza nałożonym cłem, przy czym istnieją dowody na osłabienie skutków cła w odniesieniu do cen
         i/lub ilości podobnych produktów, jak również dowody na istnienie dumpingu w odniesieniu do normalnych wartości uprzednio
         ustalonych dla tych produktów.

      2.      Działalność montażową prowadzoną we Wspólnocie lub w państwie trzecim uznaje się za mającą na celu obejście obowiązujących
         środków, jeżeli:

      a)      rozpoczęła się lub przybrała znacznie na sile po [wszczęciu] lub tuż przed wszczęciem dochodzenia antydumpingowego, części
         zaś pochodzą z kraju objętego środkami; i

      b)      części stanowią 60% lub więcej łącznej wartości części zmontowanego produktu, przy czym w żadnym wypadku za obejście środków
         nie zostanie uznana sytuacja, w której wartość dodana do przywiezionych części w trakcie montażu lub wykończenia przekracza
         25% kosztów produkcji;

      i
      c)      skutki korygujące są osłabione w odniesieniu do cen i/lub ilości zmontowanych produktów podobnych i istnieją dowody na istnienie
         dumpingu w stosunku do zwykłych wartości uprzednio ustalonych dla produktów podobnych.

      3.      Dochodzenia na mocy niniejszego artykułu wszczyna się w przypadkach, gdy wniosek zawiera wystarczające dowody dotyczące czynników
         wymienionych w ust. 1, po zasięgnięciu opinii Komitetu Doradczego przez Komisję, która nakazuje także organom celnym odprawienie
         przywozu z zastrzeżeniem rejestracji zgodnie z art. 14 ust. 5 lub żądania gwarancji. Dochodzenia prowadzone są przez Komisję,
         której mogą towarzyszyć organy celne, i zamykane są w ciągu dziewięciu miesięcy. W przypadku gdy początkowo ustalone fakty
         uzasadnią rozszerzanie środków, rozszerzenia tego dokonuje Rada, stanowiąc zwykłą większością głosów, na wniosek Komisji,
         począwszy od daty nałożenia obowiązku rejestracji na podstawie art. 14 ust. 5 lub żądania gwarancji. Odpowiednie przepisy
         proceduralne niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do wszczynania i prowadzenia dochodzeń mają zastosowanie na podstawie
         niniejszego artykułu.

      […]”.
      4        Zgodnie z art. 114 Wspólnotowego kodeksu celnego:

      „1.      Bez uszczerbku dla art. 115 procedura uszlachetniania czynnego pozwala na poddanie na obszarze celnym Wspólnoty jednemu [procesowi]
         lub większej liczbie procesów uszlachetniania:

      a)      towarów niewspólnotowych przeznaczonych do powrotnego wywozu poza obszar celny Wspólnoty w postaci produktów kompensacyjnych,
         bez obciążania tych towarów należnościami celnymi przywozowymi ani stosowania wobec nich środków polityki handlowej;

      b)      towarów dopuszczonych do swobodnego obrotu ze zwrotem lub umorzeniem należności celnych przywozowych, jeżeli towary te są
         wywożone z obszaru celnego Wspólnoty w postaci produktów kompensacyjnych.

      2.      Niżej wymienione określenia oznaczają:
      a)      system zawieszeń: procedurę uszlachetniania czynnego w formie przewidzianej w ust. 1 lit. a);
      […]”.
      5        W art. 551 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania
         rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 253, s. 1), w brzmieniu obowiązującym
         w okresie wystąpienia okoliczności faktycznych sprawy przed sądem krajowym przewidziano ponadto, że:

      „Pozwolenie na stosowanie systemu zawieszeń udzielane jest jedynie w przypadku, gdy wnioskodawca ma faktyczny zamiar dokonania
         powrotnego wywozu głównych produktów kompensacyjnych poza obszar celny Wspólnoty. W takim przypadku pozwolenie na stosowanie
         systemu zawieszeń może zostać udzielone dla wszystkich towarów, które mają być uszlachetnione”.

      6        Artykuł 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych
         Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312, s. 1) stanowi:

      „Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie
         w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści prowadzą do nieprzyznania lub wycofania
         korzyści”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      7        Zgodnie z postanowieniem odsyłającym pomiędzy końcem roku 1998 a rokiem 2001 Pometon SpA kupiła od Pometon doo., spółki powiązanej
         z siedzibą w Sezanie (Słowenia) i utworzonej w 1998 r., wlewki z magnezu nieobrobionego plastycznie pochodzące i przywożone
         z Chin, których przywóz do Wspólnoty wiązał się z zastosowaniem cła antydumpingowego na podstawie rozporządzenia Rady nr 2402/98
         z dnia 3 listopada 1998 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiącego o ostatecznym pobraniu cła tymczasowego
         nałożonego na przywóz wlewek z magnezu nieobrobionego plastycznie, pochodzących i przywożonych z Chin (Dz.U. L 298, s. 1).
         Towar ten był przywożony w ramach umów o przetworzenie na rzecz klienta zagranicznego Pometon doo. Pometon SpA wniósł o zastosowanie
         do tego towaru procedury uszlachetniania czynnego i uzyskał pozytywną decyzję w tym zakresie z sześciomiesięcznym okresem
         zawieszenia. Towar był przetwarzany przez Pometon SpA w granulat magnezu, dla którego nie przewidziano ceł antydumpingowych,
         a następnie był powrotnie wywożony przez posterunek celny Fernetti (Włochy).

      8        Postanowienie odsyłające zawiera uściślenie, iż towar, którego dotyczy sprawa przed sądem krajowym, nigdy nie docierał do
         zakładu słoweńskiego, lecz pozostawał na stacji postojowej w Sezanie i był ponownie wprowadzany do Włoch jako sprzedany przez
         Pometon doo na rzecz Pometon SpA. Zgodnie z tym postanowieniem z przeprowadzonych dochodzeń wynika, że ok. 87% towarów wywożonych
         przez Pometon SpA powracało natychmiast do Włoch i było wprowadzane na rynek europejski.

      9        Z uwagi na powyższe okoliczności Agenzia Dogane Ufficio delle Dogane di Trieste uznała, że czasowy przywóz wlewek z magnezu
         nieobrobionego plastycznie pochodzących i przywożonych z Chin, zgłoszonych w ramach procedury uszlachetniania czynnego, stanowił
         w istocie ostateczny przywóz tego towaru. W związku z tym Agenzia Dogane Ufficio delle Dogane di Trieste wydała decyzje dodatkowe
         i korygujące, które stały się przedmiotem skargi wniesionej przez Pometon SpA i uwzględnionej przez Commissione tributaria
         provinciale di Trieste.

      10      Agenzia Dogane Ufficio delle Dogane di Trieste odwołała się od tego wyroku, od którego Pometon SpA wniosła odwołanie wzajemne.
         W tych okolicznościach Commissione tributaria regionale di Trieste postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału
         z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy zasadne jest stwierdzenie, że procedura uszlachetniania czynnego, przeprowadzona przez Pometon SpA, może naruszać zasady
         polityki celnej Wspólnoty, a w szczególności zasady ogólnego i szczególnego ustawodawstwa antydumpingowego, oraz zasady Wspólnotowego
         kodeksu celnego […]? W szczególności wnosi się o ustalenie, czy art. 13 rozporządzenia (WE) nr 384/[96] należy interpretować
         w ten sposób, że stanowi on zasadę o charakterze ogólnym, mającą zastosowanie jako klauzula ogólna prawa wspólnotowego, wiążąca
         bezpośrednio również władze krajowe i podatników, poza tym że ma zastosowanie do nałożenia ceł antydumpingowych; np. wnosi
         się o ustalenie, czy na zasadę tę można się powoływać przy wykonywaniu kontroli celnych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 14
         Wspólnotowego kodeksu celnego [...]?

      2)      Czy wykładni art. 13 rozporządzenia (WE) nr 384/[96] dotyczącego obejścia ceł antydumpingowych, w związku z art. 114 i nast.
         Wspólnotowego kodeksu celnego […] dotyczącym uszlachetniania czynnego, i art. 202, 204, 212 i 214 dotyczącymi powstania długu
         celnego, można dokonywać w ten sposób, że objęcie towaru cłem antydumpingowym nie jest wyłączone w przypadku wcześniej zaaranżowanego
         nabycia tego produktu przez podmiot z państwa nieobjętego cłem anydumpingowym, który nabył ten produkt w państwie podlegającym
         cłu antydumpingowemu i bez poddania go modyfikacjom dokonał jego czasowego przywozu do Wspólnoty w ramach procedury uszlachetniania
         czynnego, by następnie dokonać jego powrotnego przywozu w postaci przetworzonej, tymczasowo na kilka godzin, sprzedając go
         niezwłocznie tej samej spółce z państwa wspólnotowego, która dokonała uszlachetnienia czynnego?

      3)      [...] Czy w braku przepisów wspólnotowych przewidujących sankcje − których to przepisów niniejszy sąd nie zidentyfikował −
         sąd krajowy państwa członkowskiego może zastosować przepisy własnego porządku prawnego, które pozwalają na stwierdzenie, przy
         spełnieniu przewidzianych w nich przesłanek, nieważności umów przewidujących powierzenie towarów w ramach uszlachetniania
         czynnego i sprzedaż produktu kompensacyjnego, takie jak art. 1343 (bezprawność podstawy), art. 1344 (umowa w celu obejścia
         prawa), art. 1345 (bezprawność motywu) włoskiego kodeksu cywilnego oraz art. 1414 i nast. włoskiego kodeksu cywilnego dotyczące
         pozorności, w przypadku stwierdzonego i udowodnionego naruszenia wskazanych powyżej zasad wspólnotowych?

      4)      [...] Czy również z innych względów lub w świetle innych kryteriów interpretacyjnych, które Trybunał Sprawiedliwości wskaże,
         czynności opisane powyżej, zaaranżowane wcześniej w celu obejścia cła antydumpingowego, są zgodne z procedurą uszlachetniania
         czynnego, czy też istotnie naruszają zasady celne w zakresie stosowania cła antydumpingowego, które Trybunał Sprawiedliwości
         wskaże?

      5)      [...] Czy również z innych względów lub w świetle innych kryteriów interpretacyjnych, które Trybunał Sprawiedliwości wskaże,
         omawiane czynności stanowią ostateczny przywóz podlegający cłu antydumpingowemu?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie dopuszczalności
      11      Pometon SpA podnosi zasadniczo niedopuszczalność postawionych pytań wynikającą z tego, że ich celem nie jest dokonanie przez
         Trybunał wykładni prawa wspólnotowego, lecz uzyskanie jego opinii prawnej, że zostały one skierowane do sądu, który nie jest
         właściwy do ich rozpatrywania oraz że sąd krajowy nie wskazał ani norm prawa wspólnotowego, o których wykładnię wnosi, ani
         ogólnych zasad, na które się powołuje.

      12      Nie można zgodzić się z tą argumentacją.

      13      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pytania dotyczące wykładni prawa wspólnotowego, z którymi zwrócił się sąd krajowy w ramach
         stanu faktycznego i prawnego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny i którego prawidłowość nie podlega ocenie przez
         Trybunał, korzystają z domniemania pozostawania w związku ze sprawą. Odmowa wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym, o które
         wnioskował sąd krajowy, jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa wspólnotowego, o którą wnioskowano,
         nie ma żadnego związku z rzeczywistością lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym, gdy problem jest natury hipotetycznej
         lub gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego albo prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi
         na pytania, które zostały mu przedstawione (zob. podobnie wyrok z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawach połączonych od C‑222/05
         do C‑225/05 van der Weerd i in., Zb.Orz. s. I‑4233, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo).

      14      W niniejszej sprawie nie jest oczywiste, że wykładnia, o którą wnioskowano, nie stanowi w najmniejszym stopniu wykładni prawa
         wspólnotowego, czego konsekwencją byłby brak właściwości Trybunału do jej rozpoznania, ani też, że wykładnia ta nie ma żadnego
         związku z rzeczywistością lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym. Elementy stanu faktycznego albo prawnego, które są konieczne
         do udzielenia przez Trybunał użytecznej odpowiedzi na pytania, zostały mu ponadto przedstawione w postanowieniu odsyłającym.
         Wskazano w nim również akty, o których wykładnię wnosi sąd krajowy.

      15      W związku z powyższym pytania prejudycjalne są dopuszczalne.

       W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego
      16      Poprzez pierwsze i drugie pytanie sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, w jakim zakresie przepisy art. 13 rozporządzenia
         nr 384/96 mają zastosowanie do spraw tego rodzaju, co sprawa przezeń rozpatrywana.

      17      Artykuł 13 ust. 3 rozporządzenia nr 384/96 przewiduje, iż w przypadku istnienia wystarczających dowodów obejścia ceł antydumpingowych
         decyzja Komisji o wszczęciu dochodzenia przyjmuje postać rozporządzenia. Jeżeli dochodzenie to pozwala ustalić w sposób ostateczny
         fakty uzasadniające rozszerzenie zastosowania ceł antydumpingowych w ten sposób, aby objęły one przywóz produktów podobnych
         lub ich części z państw trzecich, rozszerzenia tego dokonuje Rada, stanowiąc zwykłą większością głosów, na wniosek Komisji.

      18      W niniejszej sprawie wystarczy stwierdzić, że Komisja nie wydała rozporządzenia w sprawie wszczęcia dochodzenia, a Rada nie
         wydała decyzji o rozszerzeniu zastosowania środków antydumpingowych.

      19      W związku z powyższym przepisy art. 13 rozporządzenia nr 384/96 nie mają w każdym razie zastosowania do sprawy i nie jest
         konieczne udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy treść art. 13 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w okresie wystąpienia okoliczności
         faktycznych sprawy przed sądem krajowym odnosiła się do działań Pometon SpA.

      20      Na pytania pierwsze i drugie należy zatem odpowiedzieć, iż art. 13 rozporządzenia nr 384/96 nie ma zastosowania w przypadku
         niewydania przez Radę, na wniosek Komisji, decyzji w sprawie rozszerzenia zastosowania ceł antydumpingowych w ten sposób,
         aby objęły one przywóz produktów podobnych lub ich części z państw trzecich.

       W przedmiocie pytań od trzeciego do piątego
      21      Pytania trzecie i czwarte dotyczą zasadniczo tego, czy należy uznać za ostateczny przywóz na obszar celny Wspólnoty działalność
         spółki polegającą na przywozie w ramach procedury uszlachetniania czynnego towarów, do których stosuje się cła antydumpingowe,
         na przekształcaniu ich w produkt niepodlegający takim cłom i na ich powrotnym wywozie, powiązanych z przekazaniem ich spółce
         powiązanej mającej siedzibę w sąsiadującym państwie trzecim, która dokonuje powrotnego wywozu tych towarów na obszar Wspólnoty,
         dokonując ich sprzedaży pierwszej spółce.

      22      Zgodnie z art. 114 Wspólnotowego kodeksu celnego procedura uszlachetniania czynnego umożliwia wprowadzenie na obszar celny
         Wspólnoty towarów niewspólnotowych przeznaczonych do powrotnego wywozu poza ten obszar. Wprowadzenie polega na poddaniu towarów
         „uszlachetnianiu” przede wszystkim w postaci przekształcenia. Towary powrotnie wywiezione określane są jako „produkty kompensacyjne”.

      23      Powrotny wywóz towarów w postaci produktów kompensacyjnych poza obszar celny Wspólnoty jest warunkiem stosowania procedury
         uszlachetniania czynnego. Stosowanie tej procedury jest zatem zgodne z prawem jedynie w sytuacji, gdy towary są rzeczywiście
         przeznaczone do powrotnego wywozu poza obszar celny Wspólnoty, o czym przypomniano we wskazanych przepisach art. 551 ust. 1
         rozporządzenia nr 2454/93, zgodnie z którymi wnioskodawca musi mieć „faktyczny zamiar dokonania powrotnego wywozu” tych towarów.

      24      Jak bowiem wynika z całokształtu przepisów, które składają się na procedurę uszlachetniania czynnego, jej istotę stanowi zwolnienie
         z cła wyłącznie towarów, które zostały wprowadzone na wspólnotowy obszar celny jedynie tymczasowo w celu ich obróbki, naprawy
         bądź przekształcenia, a następnie powrotnego wywozu, co wiąże się z dążeniem do nieograniczania działalności gospodarczej
         państw Wspólnoty.

      25      Jest zatem oczywiste, że praktyka opisana w pkt 8 niniejszego wyroku – polegająca na ograniczeniu się do przewozu towaru przez
         granicę, któremu nie towarzyszy rzeczywisty zamiar powrotnego wywozu tego towaru, i na mającym miejsce po krótkim czasie powrotnym
         przywozie – jest sprzeczna z istotą procedury uszlachetniania czynnego i stanowi zagrożenie dla pełnej skuteczności przepisów
         wspólnotowych.

      26      Jedynie do sądu krajowego należy ustalenie, czy okoliczności leżące u podstaw sporu w postępowaniu przed sądem krajowym stanowią
         tego rodzaju naruszenie.

      27      Jeśli chodzi o skutki stwierdzenia takiego naruszenia, mający ogólny zakres zastosowania przepis art. 4 ust. 3 rozporządzenia
         nr 2988/95 stanowi, iż „[d]ziałania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego
         mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści prowadzą do nieprzyznania
         lub wycofania korzyści.

      28      Trybunał orzekł już wcześniej, iż obowiązek zwrotu nienależnej korzyści, uzyskanej poprzez praktykę będącą naruszeniem prawa,
         nie narusza zasady praworządności. Obowiązek ten nie jest bowiem sankcją, lecz jedynie konsekwencją ustalenia, że warunki
         wymagane dla uzyskania korzyści wynikającej z przepisów wspólnotowych zostały stworzone w sposób sztuczny, co powoduje uznanie
         przyznanej korzyści za nienależną i w konsekwencji uzasadnia obowiązek jej zwrotu (zob. podobnie wyrok z dnia 14 grudnia 2000 r.
         w sprawie C‑110/99 Emsland-Stärke, Rec. s. I‑11569, pkt 56).

      29      Podobnie importer, który w sposób niezgodny z prawem stosuje procedurę uszlachetniania czynnego poprzez sztuczne stworzenie
         warunków jej stosowania, zobowiązany jest uiścić cło za dane produkty, niezależnie od sankcji administracyjnych, cywilno-
         lub karnoprawnych przewidzianych w przepisach prawa krajowego.

      30      W związku z powyższym na pytania od trzeciego do piątego należy odpowiedzieć, iż do działalności polegającej na ograniczeniu
         się do przewozu towaru przez granicę, po jego przekształceniu w produkt niepodlegający cłu antydumpingowemu, któremu nie towarzyszy
         rzeczywisty zamiar powrotnego wywozu tego towaru, i na mającym miejsce po krótkim czasie powrotnym przywozie nie można w sposób
         zgodny z prawem stosować procedury uszlachetniania czynnego. Importer, który w sposób niezgodny z prawem stosuje procedurę
         uszlachetniania i korzysta z niej, zobowiązany jest uiścić cło za dane produkty, niezależnie od sankcji administracyjnych,
         cywilno- i karnoprawnych przewidzianych w przepisach prawa krajowego. Do właściwego sądu krajowego należy ustalenie, czy działalność
         będąca przedmiotem sprawy przed sądem krajowym powinna w świetle powyższych rozważań zostać uznana za naruszenie prawa wspólnotowego.

       W przedmiocie kosztów
      31      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)      Artykuł 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów
            niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej nie ma zastosowania w przypadku niewydania przez Radę Unii Europejskiej, na wniosek
            Komisji Wspólnot Europejskich, decyzji w sprawie rozszerzenia zastosowania ceł antydumpingowych w ten sposób, aby objęły one
            przywóz produktów podobnych lub ich części z państw trzecich.
      2)      Do działalności polegającej na ograniczeniu się do przewozu towaru przez granicę, po jego przekształceniu w produkt niepodlegający
            cłu antydumpingowemu, któremu nie towarzyszy rzeczywisty zamiar powrotnego wywozu tego towaru, i na mającym miejsce po krótkim
            czasie powrotnym przywozie, nie można w sposób zgodny z prawem stosować procedury uszlachetniania czynnego. Importer, który
            w sposób niezgodny z prawem stosuje procedurę uszlachetniania i korzysta z niej, zobowiązany jest uiścić cło za dane produkty,
            niezależnie od sankcji administracyjnych, cywilno- i karnoprawnych przewidzianych w przepisach prawa krajowego. Do właściwego
            sądu krajowego należy ustalenie, czy działalność będąca przedmiotem sprawy przed sądem krajowym powinna zostać uznana za naruszenie
            prawa wspólnotowego.
      Podpisy
      * Język postępowania: włoski.


Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 14 lipca 1994 r. # Milchwerke Köln/Wuppertal eG przeciwko Hauptzollamt Köln-Rheinau. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht Düsseldorf - Niemcy. # Dodatkowa opłata wyrównawcza do mleka. # Sprawa C-352/92.