title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 26 maja 2005 r.#António Jorge Ldª przeciwko Fazenda Pública.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Supremo Tribunal Administrativo - Portugalia.#Podatek VAT - Artykuł 19 szóstej dyrektywy VAT - Odliczenie podatku naliczonego - Działalność w sektorze nieruchomości - Towary i usługi wykorzystywane zarówno do transakcji podlegających opodatkowaniu, jak i transakcji zwolnionych z podatku - Częściowe odliczenie.#Sprawa C-536/03.

text:
      Sprawa C‑536/03
      António Jorge Lda
      przeciwko
      Fazenda Pública
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Supremo Tribunal Administrativo)
      Podatek VAT – Artykuł 19 szóstej dyrektywy VAT – Odliczenie podatku naliczonego – Działalność w sektorze nieruchomości – Towary i usługi wykorzystywane zarówno do czynności podlegających opodatkowaniu, jak i czynności zwolnionych z podatku – Częściowe odliczenie
      Opinia rzecznika generalnego C. Stix‑Hackl przedstawiona w dniu 16 grudnia 2004 r.  I‑0000
      Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 26 maja 2005 r.  I‑0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice – Określenie przedmiotu pytania
      (art. 234 WE)
      2.     Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Odliczenie
            podatku naliczonego – Podatnik wykonujący zarówno czynności rodzące prawo do odliczenia, jak i czynności nierodzące takiego
            prawa – Częściowe odliczenie – Obliczanie – Wartość czynności jeszcze niedokonanych – Wyłączenie
      (dyrektywa Rady 77/388, art. 19)
      1.     O ile Trybunał nie ma kompetencji, na podstawie art. 234 WE, aby zastosować normę prawa wspólnotowego do określonego przypadku,
         a zatem zakwalifikować przepis prawa krajowego z punktu widzenia tej normy, o tyle może on jednakże, w ramach współpracy sądowej
         ustanowionej na podstawie tego artykułu, na podstawie informacji zawartych w aktach, przedstawić sądowi krajowemu wykładnię
         prawa wspólnotowego, która może być dla tego sądu użyteczna dla oceny skutków prawnych przepisu.

      W tym zakresie do Trybunału należy – w przypadku pytań niewłaściwie sformułowanych lub wykraczających poza ramy kompetencji
         przyznanych mu na podstawie art. 234 WE – wyodrębnienie z informacji dostarczonych przez sąd krajowy, a zwłaszcza z uzasadnienia
         aktu, na podstawie którego nastąpiło odesłanie, przepisów prawa wspólnotowego, które – mając na uwadze przedmiot sporu – wymagają
         wykładni.

      (por. pkt 15, 16)
      2.     Artykuł 19 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych,
         który dotyczy obliczenia części podlegającej odliczeniu przez podatnika wykonującego zarówno czynności rodzące prawo do odliczenia,
         jak i czynności nierodzące takiego prawa, sprzeciwia się temu, by do mianownika ułamka umożliwiającego to obliczenie włączać
         wartość robót budowlanych w toku, wykonywanych przez podatnika w ramach podlegającej opodatkowaniu działalności w sektorze
         budownictwa cywilnego, jeśli wartość ta nie odpowiada przekazaniu towarów lub świadczeniu usług, których już dokonał lub które
         zostały rozliczone, lub za które otrzymał zapłatę.

      Sprzeczne z systemem szóstej dyrektywy jest bowiem stwierdzenie, że określenie zakresu odliczenia może następować z uwzględnieniem
         czynności jeszcze niedokonanych, których przyszła realizacja może nie mieć miejsca, podczas gdy zdarzenie podatkowe oraz w rezultacie
         prawo do odliczenia zależą od rzeczywistej realizacji czynności.

      (por. pkt 26, 27 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 26 maja 2005 r.(*)

      Podatek VAT – Artykuł 19 szóstej dyrektywy VAT – Odliczenie podatku naliczonego – Działalność w sektorze nieruchomości – Towary i usługi wykorzystywane zarówno do czynności podlegających opodatkowaniu, jak i czynności zwolnionych z podatku – Częściowe odliczenie
      W sprawie C‑536/03
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Supremo
         Tribunal Administrativo (Portugalia) postanowieniem z dnia 26 listopada 2003 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 22 grudnia
         2003 r., w postępowaniu:

      António Jorge Lda
      przeciwko
      Fazenda Pública,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), J. Makarczyk, P. Kūris i G. Arestis, sędziowie,
      rzecznik generalny: C. Stix-Hackl,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi na piśmie przedłożone:
      –       w imieniu Republiki Portugalskiej przez L. Fernandesa, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Lyala i A. Alves Vieirę, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 16 grudnia 2004 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 19 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja
         1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku
         od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, str. 1, zwanej dalej „szóstą dyrektywą”) w zakresie
         określenia zakresu prawa do odliczenia podatku naliczonego przy wykonywaniu działalności w sektorze budownictwa mieszkaniowego.

      2       Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu zawisłego przed Supremo Tribunal Administrativo (najwyższy sąd administracyjny)
         Republiki Portugalskiej pomiędzy spółką António Jorge Lda a władzami portugalskimi w przedmiocie decyzji określającej wysokość podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem
         VAT”) oraz odsetek za zwłokę za lata od 1994 do 1997.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3       Artykuł 10 szóstej dyrektywy brzmi następująco:
      „1. a) »Zdarzenie podatkowe« oznacza fakt, którego zaistnienie spełnia warunki prawne konieczne dla zaistnienia należności
         podatkowej [przez którego zaistnienie spełnione zostają przesłanki powstania obowiązku podatkowego].

      b) Podatek staje się »wymagalny«, gdy organ podatkowy staje się z mocy prawa uprawniony do żądania zapłaty podatku od podatnika,
         pomimo iż termin płatności może zostać odroczony [»Obowiązek podatkowy« oznacza, że organ podatkowy może począwszy od danego
         momentu domagać się zgodnie z prawem zapłaty podatku, nawet jeśli termin jego zapłaty może być późniejszy].

      2. Zdarzenie podatkowe ma miejsce i podatek staje się wymagalny [Obowiązek podatkowy powstaje] w momencie dostarczenia towarów
         lub wykonania usług. […]

      Jednakże w przypadku gdy zapłata następuje przed wykonaniem dostawy towarów lub świadczenia usług, podatek staje się wymagalny
         w momencie otrzymania płatności i od jej wysokości [Jednakże w przypadku gdy płatność zaliczkowa następuje przed wykonaniem
         dostawy towarów lub świadczeniem usług, obowiązek podatkowy w zakresie kwoty tej płatności powstaje w momencie jej otrzymania]”.

      4       Artykuł 17 szóstej dyrektywy, zatytułowany „Powstanie i zakres prawa do odliczeń”, stanowi:
      „1. Prawo do odliczenia powstaje w momencie, w którym odliczany podatek staje się wymagalny [z chwilą powstania obowiązku
         podatkowego].

      […]
      5. W odniesieniu do towarów i usług, które mają być wykorzystane przez podatnika tak w przypadku transakcji określonych w ust. 2
         i 3, dla których podatek od wartości dodanej podlega odliczeniu, jak też transakcji, dla których podatek nie podlega odliczeniu,
         odliczenie będzie dotyczyło tylko takiej części podatku VAT, jaki przypada na kwotę tych pierwszych transakcji.

      Ta część podlegająca odliczeniu zostanie ustalona, zgodnie z art. 19, dla wszystkich transakcji przeprowadzanych przez podatnika”.
      5       Artykuł 17 ust. 5 akapit trzeci zezwala również państwom członkowskim upoważnić lub zobowiązać podatników do stosowania innych
         kryteriów niż zawarte w art. 19.

      6       Artykuł 19 szóstej dyrektywy, zatytułowany „Obliczanie części podlegającej odliczeniu”, ma następujące brzmienie:
      „1. Na część podlegającą odliczeniu na podstawie art. 17 ust. 5 akapit pierwszy składać się będzie proporcja mająca [ułamek
         mający]:

      –       jako licznik, całkowitą kwotę, poza podatkiem od wartości dodanej, obrotu w danym roku uzyskanego z transakcji, do których
         stosuje się odliczenie podatku [VAT] zgodnie z art. 17 ust. 2 i 3,

      –       jako mianownik, całkowitą kwotę, poza podatkiem od wartości dodanej, obrotu w danym roku uzyskanego z transakcji uwzględnionych
         w liczniku oraz transakcji, dla których nie przysługuje odliczenie podatku [VAT]. Państwa członkowskie mogą również włączyć
         do mianownika kwotę subwencji innych niż określone w art. 11 część A ust. 1 lit. a).

      Część podlegająca odliczeniu będzie ustalana w stosunku procentowym w skali rocznej oraz zaokrąglona w górę do pełnej kwoty
         procentowej.

      2. Na zasadzie odstępstwa przepisów ust. 1 z kwoty, od której oblicza się część podlegającą odliczeniu, będą wyłączone kwoty
         obrotu uzyskane z dostawy dóbr inwestycyjnych, z których korzysta podatnik w swojej firmie [w swoim przedsiębiorstwie]. Kwoty
         obrotu uzyskane z transakcji określonych w art. 13 część B lit. d), jeśli chodzi o transakcje okazjonalne, oraz okazjonalne
         transakcje związane z obrotem nieruchomościami i finansami są również wyłączone. [...]”.

       Uregulowania krajowe
      7       W Portugalii podatek VAT reguluje Código do Imposto sobre o Valor Acrescentado (kodeks podatku VAT, zwany dalej „KVAT”) wprowadzony
         dekretem z mocą ustawy nr 394B/84 z dnia 26 grudnia 1984 r. (Diário da República,  seria A, nr 297).

      8       Artykuł 23 KVAT ma następujące brzmienie:
      „1.      Jeśli przy wykonywaniu działalności podatnik przekazuje towary oraz świadczy usługi, a w zakresie ich części nie przysługuje
         mu prawo do odliczenia, podatek obciążający nabycie podlega odliczeniu jedynie w części odpowiadającej rocznej kwocie czynności,
         w których zakresie przysługuje prawo do odliczenia.

      2.      Podatnik może z pominięciem przepisów poprzedzającego ustępu dokonać odliczenia stosownie do rzeczywistego wykorzystania całości
         lub części towarów i usług, których używa, z zastrzeżeniem możliwości ustanowienia szczególnych warunków lub wstrzymania tej
         procedury przez dyrektora generalnego ds. podatków w przypadku stwierdzenia znaczących naruszeń zasad opodatkowania.

      3.      Organ podatkowy może zobowiązać podatnika do działania zgodnie z poprzedzającym ustępem:
      a)      jeśli wykonuje on różne rodzaje działalności gospodarczej;
      b)      jeśli zastosowanie procedury, o której mowa w ust. 1, prowadzi do powstania znaczących naruszeń zasad opodatkowania.
      4.      Stosunek procentowy odliczenia, o którym mowa w ust. 1, wynika z ułamka zawierającego w liczniku roczną wartość, bez podatku,
         przekazanych towarów i wykonanych usług, w których zakresie przysługuje prawo do odliczenia na podstawie art. 19 i art. 20
         ust. 1, oraz w mianowniku roczną wartość, bez podatku, wszelkich czynności dokonanych przez podatnika, w tym czynności zwolnionych
         od podatku lub niepodlegających opodatkowaniu, w szczególności subwencji niepodlegających opodatkowaniu innych niż subsydia
         na wyposażenie.

      5.      Jednakże dla celów obliczenia odliczenia, o którym mowa w poprzedzającym ustępie, nie uwzględnia się przekazania majątku trwałego
         użytego w ramach działalności przedsiębiorstwa oraz transakcji związanych z obrotem nieruchomościami lub finansami, które
         mają charakter okazjonalny w stosunku do działalności wykonywanej przez podatnika […]”.

      9       Dekret z mocą ustawy nr 241/86 z dnia 20 sierpnia 1986 r. (Diário da República,  seria A, nr 190) uzupełnił następnie system zawarty w KVAT o działalność polegającą na dostawie nieruchomości.

      10     Artykuł 5 tego dekretu z mocą ustawy ma następujące brzmienie:
      „1.      Odliczenie podatku od każdej nieruchomości lub jej odrębnej części dokonuje się według rzeczywistego wykorzystania wszystkich
         używanych towarów i usług zgodnie z przepisami art. 23 ust. 2 [KVAT].

      2.      Jeśli dyrekcja generalna ds. podatków bezpośrednich i pośrednich uzna za niewłaściwe zastosowane kryteria rzeczywistego wykorzystania,
         ustala ona inne kryteria i informuje o nich podatnika ze wskazaniem motywów swojej decyzji”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      11     Spółka António Jorge Lda (zwana dalej „António Jorge”), z siedzibą w Santarém (Portugalia), zaskarżyła do Supremo Tribunal Administrativo orzeczenie
         Tribunal Tributário de Primeira Instância de Santarém (sądu podatkowego pierwszej instancji w Santarém), który uwzględnił
         częściowo skargę na decyzję określającą wysokość podatku VAT oraz odsetek za zwłokę za lata od 1994 do 1997.

      12     Okoliczności faktyczne zostały przedstawione w orzeczeniu organu pierwszej instancji w następujący sposób:
      „1.      W latach od 1994 do 1997 […] [António Jorge] podlegała podatkowi dochodowemu od osób prawnych (system powszechny) i została
         zaklasyfikowana dla celów podatku VAT w systemie zwykłym […].

      2.      Na podstawie polecenia służbowego nr 9097 z dnia 5 września 1996 r. […] w [António Jorge] przeprowadzono kontrolę podatkową,
         w następstwie której w dniu 26 czerwca 1997 r. zostało złożone sprawozdanie dołączone […] [do akt w postępowaniu przed sądem
         krajowym].

      3.      W następstwie tego sprawozdania organy kontroli podatkowej okręgu Santarém stwierdziły w zakresie podatku VAT:
      –      [że] trudno jest dokładnie określić kwotę podatku, jaka została nienależnie odliczona tytułem „kosztów ogólnych”, gdyż skarżąca
         dokonywała odliczeń łącznie, podczas gdy jej zakupy dotyczyły zarówno działalności opodatkowanej, jak i zwolnionej;

      –      [że] w chwili zakupu majątku trwałego uznaje się go za zakup przeznaczony na potrzeby działalności podlegającej podatkowi
         VAT (z prawem do odliczenia), przy czym część kwoty amortyzacji tego majątku zostały rozdzielone lub przypisane wykonywaniu
         działań zwolnionych z podatku.

      […]
      4.      Zważywszy na to, co zostało ustalone i przedstawione w pkt 3, inspektor, który przeprowadził kontrolę, określił […] kwotę
         podatku VAT, którą uznał za odliczoną przez […] [António Jorge] z naruszeniem art. 23 [KVAT] oraz w oparciu o „dokumenty,
         które nie odpowiadały wymogom prawnym”, jak również kwotę podatku, który nie został zapłacony.

      […]
      8.      W latach od 1994 do 1997 […] [António Jorge] świadczyła usługi (roboty budowlane), w których zakresie przysługuje prawo do
         odliczenia podatku VAT poniesionego w związku z nabyciem, oraz czynności o charakterze budowlanym dokonywane w celu sprzedaży
         podlegającej sisa [podatkowi od nabycia nieruchomości, obecnie zniesionemu], w których zakresie odliczenie nie było możliwe.

      9.      W tym samym okresie blisko 50% jej obrotów dotyczyło robót budowlanych w zakresie budowy nieruchomości przeznaczonych dla
         towarzystw budownictwa mieszkaniowego oraz związków terytorialnych, od których zapłaciła 5% podatku VAT i odliczyła 17% (16%
         w 1994 r.), podczas gdy za blisko 20% obrotów zapłaciła podatek VAT według stawki 17% (16% w 1994 r.); pozostała część dotyczyła
         czynności podlegających sisa, zwolnionych z podatku VAT, przy których brak było możliwości odliczenia”.

      13     Na poparcie swojej skargi przed sądem krajowym António Jorge podniosła kwestię wykładni art. 19 szóstej dyrektywy.
      14     W tych okolicznościach Supremo Tribunal Administrativo postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
         pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Jak należy dokonywać wykładni art. 19 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r.?
      2)      Czy art. 23 ust. 4 [KVAT] jest zgodny z wcześniej przywołanym przepisem, jeżeli interpretuje się go w taki sposób, że jeśli
         podatnik jest przedsiębiorstwem wykonującym działalność w sektorze nieruchomości w zakresie dwóch dziedzin, z których jedną
         jest budowa budynków na sprzedaż (zwolniona z podatku VAT), drugą natomiast roboty budowlane (podlegające podatkowi VAT),
         to celem obliczenia procentowego współczynnika odliczenia podatku VAT lub części poniesionej przez tego podatnika w związku
         z nabyciem przez niego towarów i usług związanych z jedną lub drugą dziedziną należy do mianownika ułamka włączyć, poza rocznymi
         obrotami, wartość – na koniec każdego roku – robót w toku, które nie zostały jeszcze sprzedane i których wartości podatnik
         nie otrzymał w całości lub części?

      3)      Czy też powinien być on interpretowany w ten sposób, że wspomniany mianownik obejmuje wyłącznie obroty?”.
       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       Co do sformułowania pytań
      15     Zważywszy na brzmienie pytań przedstawionych przez sąd krajowy, należy przede wszystkim przypomnieć, że o ile Trybunał nie
         ma kompetencji, na podstawie art. 234 WE, aby zastosować normę prawa wspólnotowego do określonego przypadku, a zatem zakwalifikować
         przepis prawa krajowego z punktu widzenia tej normy, to może on jednakże, w ramach współpracy sądowej ustanowionej na podstawie
         tego artykułu, na podstawie informacji zawartych w aktach, przedstawić sądowi krajowemu wykładnię prawa wspólnotowego, która
         może być dla tego sądu użyteczna dla oceny skutków prawnych przepisu (zob. wyrok z dnia 20 kwietnia 1988 r. w sprawie 204/87
         Bekaert, Rec. str. 2029, pkt 5).

      16     W tym zakresie do Trybunału należy – w przypadku pytań niewłaściwie sformułowanych lub wykraczających poza ramy kompetencji
         przyznanych mu na podstawie art. 234 WE – wyodrębnić z informacji dostarczonych przez sąd krajowy, a zwłaszcza z uzasadnienia
         aktu, na podstawie którego nastąpiło odesłanie, przepisy prawa wspólnotowego, które – mając na uwadze przedmiot sporu – wymagają
         wykładni (zob. wyrok z dnia 17 czerwca 1997 r. w sprawie C‑105/96 Codiesel, Rec. str. I‑3465, pkt 13).

      17     Z uzasadnienia postanowienia odsyłającego wynika, że Supremo Tribunal Administrativo zmierza do ustalenia wykładni art. 19
         ust. 1 szóstej dyrektywy, a konkretnie zwraca się z pytaniem „czy jeśli podatnik jest przedsiębiorstwem wykonującym działalność
         w sektorze nieruchomości w zakresie dwóch dziedzin, z których jedną jest budowa budynków w celu sprzedaży (zwolniona z podatku
         VAT), drugą natomiast roboty budowlane (podlegające podatkowi VAT), to dla obliczenia procentowego współczynnika odliczenia
         podatku VAT lub części poniesionej przez tego podatnika w związku z nabyciem przez niego towarów i usług związanych z jedną
         lub drugą z tych dziedzin należy do celów obliczenia włączyć do mianownika ułamka, poza rocznymi obrotami, wartość – na koniec
         każdego roku – robót w toku, które nie zostały jeszcze sprzedane i których wartości podatnik nie otrzymał w całości lub części”.

      18     Sąd krajowy zmierza więc do ustalenia, czy dla zastosowania art. 19 szóstej dyrektywy, a konkretnie dla obliczenia części
         w jakiej możliwe jest uzyskanie częściowego odliczenia, o której mowa w art. 17 tej dyrektywy, należy włączyć do mianownika
         ułamka wartość – na koniec każdego roku – robót budowlanych w toku, które nie zostały jeszcze sprzedane i których równowartości
         podatnik nie otrzymał w całości lub części.

       Uwagi przedłożone Trybunałowi
      19     Komisja Wspólnot Europejskich i rząd portugalski twierdzą, że wykładnia przepisu prawa krajowego, która prowadzi do włączenia
         wartości robót budowlanych w toku wykonanych przez podatnika przy wykonywaniu działalności w sektorze budownictwa cywilnego
         do mianownika ułamka umożliwiającego obliczenie części podlegającej odliczeniu, nie jest zgodna z art. 19 szóstej dyrektywy
         o tyle, że roboty te nie odpowiadają przekazaniu towarów lub świadczeniu usług przez podatnika ani innym sytuacjom oznaczającym
         zaistnienie zdarzenia podatkowego lub powstania obowiązku podatkowego.

      20     Rząd portugalski wyjaśnia jednak, że przyjęcie przez władze krajowe kryterium, które zezwala na określenie zakresu działalności
         przedsiębiorstwa, biorąc pod uwagę zmienność produkcji lub wartości robót w toku w zależności od ich rzeczywistego przeznaczenia,
         byłoby możliwe na podstawie art. 17 ust. 5 akapit trzeci wspomnianej dyrektywy. Komisja ze swej strony przypomina o możliwości
         późniejszych korekt na podstawie art. 20 tej dyrektywy.

       Ocena Trybunału
      21     Tytułem wstępu należy przypomnieć, że – jak już orzekł Trybunał – system odliczeń ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy
         od ciężaru podatku VAT podlegającego zapłacie lub zapłaconego w ramach jego działalności gospodarczej. Wspólny system podatku
         VAT gwarantuje zatem całkowitą neutralność działalności gospodarczej w zakresie obciążeń podatkowych bez względu na jej cel
         czy rezultaty, pod warunkiem że co do zasady podlega ona sama opodatkowaniu podatkiem VAT (wyrok z dnia 8 czerwca 2000 r.
         w sprawie C‑98/98 Midland Bank, Rec. str. I‑4177, pkt 19 oraz wyrok z dnia 22 lutego 2001 r. w sprawie C‑408/98 Abbey National,
         Rec. str. I‑1361, pkt 24).

      22     Z postanowienia odsyłającego wynika, że António Jorge świadczyła w ramach swojej działalności gospodarczej usługi polegające
         na robotach budowlanych w ramach budownictwa cywilnego, które podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 2 ust. 1
         i art. 6 szóstej dyrektywy. Spółka ta zajmowała się także przekazywaniem nieruchomości, które podlegało opodatkowaniu podatkiem
         VAT na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 5 tej dyrektywy, ale było z tego podatku zwolnione na podstawie art. 28 ust. 3 lit. b)
         oraz załącznika F pkt 16 tej dyrektywy.

      23     Pomijając czynności okazjonalne określone w art. 19 ust. 2 zdanie drugie szóstej dyrektywy, które nie są uwzględniane przy
         obliczaniu części podlegającej odliczeniu, o której mowa w art. 17 ust. 5 akapit pierwszy tej dyrektywy, należy określić,
         jakie czynności powinny być brane pod uwagę przy obliczaniu tej części.

      24     Artykuł 17 ust. 1 szóstej dyrektywy przewiduje, że prawo do odliczenia powstaje w momencie, w którym powstaje obowiązek podatkowy.
         Artykuł 10 ust. 2 tej samej dyrektywy stanowi, że ma to miejsce w momencie dostarczenia towarów lub wykonania usług (wyrok
         z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie C‑400/98 Breitsohl, Rec. str. I‑4321, pkt 36). Należy przypomnieć, że art. 10 ust. 1 lit. b)
         szóstej dyrektywy stanowi, że „obowiązek podatkowy powstaje”, gdy „organ podatkowy staje się z mocy prawa uprawniony do żądania
         zapłaty podatku od podatnika, pomimo iż termin płatności może zostać odroczony [organ podatkowy może, począwszy od danego
         momentu, domagać się zgodnie z prawem zapłaty podatku, nawet jeśli termin jego zapłaty może być późniejszy]”.

      25     Z powyższego wynika, że w systemie szóstej dyrektywy zdarzenie podatkowe, powstanie obowiązku podatkowego oraz możliwość odliczenia
         są związane ze skuteczną realizacją dostawy lub świadczenia usług, z wyjątkiem przypadku gdy następuje zapłata, wówczas obowiązek
         podatkowy powstaje w momencie otrzymania płatności. Artykuł 19 ust. 1 nie wspomina o wyłączeniu stosowania tej zasady ogólnej
         w przypadku obliczania części podlegającej odliczeniu i nic w brzmieniu tego przepisu nie wskazuje na to, aby system ten zawierał
         odstępstwo w zakresie uwzględniania w mianowniku ułamka umożliwiającego obliczenie części podlegającej odliczeniu czynności
         jeszcze niedokonanych, poza tymi, w których przypadku nastąpiła zapłata lub rozliczenie robót.

      26     W tych okolicznościach sprzeczne z tym systemem jest stwierdzenie, że określenie zakresu odliczenia może następować z uwzględnieniem
         czynności jeszcze niedokonanych, których przyszła realizacja może nie mieć miejsca, podczas gdy zdarzenie podatkowe oraz w rezultacie
         prawo do odliczenia zależą od skutecznej realizacji czynności. Jeśli zatem roboty w toku nie są zafakturowane przez podatnika,
         rozliczone lub zapłacone, to nie stanowią one ani przekazania towarów lub świadczenia usług dokonanego już przez tego ostatniego,
         ani innej sytuacji powodującej zdarzenie podatkowe lub powstanie obowiązku podatkowego. Nie powinny być zatem włączane do
         mianownika, o którym mowa w art. 19 ust. 1 szóstej dyrektywy, na potrzeby obliczenia części podlegającej odliczeniu.

      27     Na pytania przedstawione przez sąd krajowy należy zatem odpowiedzieć w ten sposób, że art. 19 ust. 1 szóstej dyrektywy sprzeciwia
         się temu, by do mianownika ułamka umożliwiającego obliczenie części podlegającej odliczeniu została włączona wartość robót
         budowlanych w toku wykonanych przez podatnika w ramach działalności w sektorze budownictwa cywilnego, jeśli wartość ta nie
         odpowiada przekazaniu towarów lub świadczeniu usług, którego już dokonał, które zostało rozliczone lub za które otrzymał zapłatę.

       W przedmiocie kosztów
      28     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)      Artykuł 19 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich
            w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku sprzeciwia
            się temu, by do mianownika ułamka umożliwiającego obliczenie części podlegającej odliczeniu została włączona wartość robót
            budowlanych w toku wykonanych przez podatnika w ramach działalności w sektorze budownictwa cywilnego, jeśli wartość ta nie
            odpowiada przekazaniu towarów lub świadczeniu usług, którego już dokonał, które zostało rozliczone lub za które otrzymał zapłatę.
      Podpisy
      * Język postępowania: portugalski.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 29 września 1999 r. # Modelo SGPS SA przeciwko Director-Geral dos Registos e Notariado. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Supremo Tribunal Administrativo - Portugalia. # Dyrektywa 69/335/EWG. # Sprawa C-56/98.


title: Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (druga izba) z dnia 11 grudnia 2008 r.#Enzo Reali przeciwko Komisja Europejska.#Sprawa F-136/06.

text:
      WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ (druga izba)
      z dnia 11 grudnia 2008 r.
      Sprawa F‑136/06
      Enzo Reali
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Służba publiczna – Personel kontraktowy – Zatrudnienie – Zaszeregowanie do grupy – Doświadczenie zawodowe – Dyplom – Równoważność
      Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 236 WE i 152 EWEA, w której E. Reali żąda zasadniczo stwierdzenia nieważności decyzji organu
         upoważnionego do zawierania umów w sprawie zaszeregowania go do grupy 14, stopień 1 grupy funkcyjnej IV, wynikającej z jego
         umowy zatrudnienia w charakterze członka personelu kontraktowego.

      Orzeczenie: Skarga zostaje oddalona. Każda ze stron pokrywa własne koszty.

      Streszczenie
      1.      Urzędnicy – Personel kontraktowy – Zatrudnienie – Wymóg posiadania dyplomu szkoły wyższej – Pojęcie dyplomu szkoły wyższej
      (warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 82 ust. 2 lit. c), ppkt (i))
      2.      Urzędnicy – Zatrudnienie – Zaszeregowanie do grupy – Wymóg posiadania dyplomu szkoły wyższej – Porównanie dyplomów i uprawnień
            do wykonywania zawodu wydanych w różnych państwach członkowskich
      (dyrektywa Rady 89/48)
      1.      W braku odmiennych przepisów uznać należy, że wynikający z przepisów art. 82 ust. 2 lit. c) ppkt (i) warunków zatrudnienia
         innych pracowników wymóg posiadania dyplomu szkoły wyższej musi być odczytywany tak, jak rozumiane jest to wyrażenie zgodnie
         z ustawodawstwem państwa członkowskiego, w którym kandydat odbył studia, których dyplomem się legitymuje.

      (zob. pkt 34)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa 108/88 Jaenicke Cendoya przeciwko Komisji, 13 lipca 1989 r., Rec. s. 2711, pkt 14
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑2/90 Ferreira de Freitas przeciwko Komisji, 7 lutego 1991 r., Rec. s. II‑103, pkt 32; sprawa
         T‑82/92 Cortes Jimenez i in. przeciwko Komisji, 3 marca 1994 r., RecFP s. I‑A‑69, II‑237, pkt 34

      2.      Harmonizacja dokonana na podstawie dyrektywy 89/48 w sprawie ogólnego systemu uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych,
         przyznawanych po ukończeniu kształcenia i szkolenia zawodowego, trwających co najmniej trzy lata nie skutkuje ograniczeniem
         uznania, jakim dysponuje instytucja przy porównywaniu wartości poszczególnych dyplomów w ramach swojej polityki naboru. W systemie
         ustanowionym przez dyrektywę 89/48 porównanie dyplomów odbywa się do celów udzielenia dostępu do określonych rodzajów działalności
         regulowanej w poszczególnych państwach członkowskich. Oceny tej nie należy mylić ze złożoną oceną uniwersyteckiej wartości
         świadectw posiadanych kwalifikacji, uzyskanych w różnych państwach członkowskich, dokonywaną dla potrzeb ustalenia grupy zaszeregowania
         przypisanej danemu stanowisku w strukturach jednej z instytucji Wspólnot Europejskich.

      (zob. pkt 85)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑299/97 Alonso Morales przeciwko Komisji, 9 grudnia 1999 r., RecFP s. I‑A‑249, II‑1227, pkt 35, 36;
         sprawa T‑25/03 De Stefano przeciwko Komisji, 11 maja 2005 r., Zb.Orz.SP s. I‑A‑125, II‑573, pkt 53


title: Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (druga izba) z dnia 18 października 2007 r. # Erika Krcova przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. # Sprawy pracownicze. # Sprawa F-112/06.

text:
      WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ (druga izba)

      z dnia 18 października 2007 r.
      Sprawa F‑112/06
      Erika Krcova
      przeciwko
      Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich
      Służba publiczna – Urzędnik na okresie próbnym – Artykuł 34 regulaminu pracowniczego – Zwolnienie urzędnika podczas okresu próbnego – Uprawnienia dyskrecjonalne – Obowiązek uzasadnienia – Obowiązek staranności – Zasada dobrej administracji
      Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 236 WE i 152 EWEA, w której E. Krcova żąda stwierdzenia nieważności decyzji Trybunału Sprawiedliwości
         z dnia 17 października 2005 r. rozwiązującej z nią stosunek pracy z upływem okresu próbnego, jak również, w razie potrzeby,
         stwierdzenia nieważności decyzji Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 września 2005 r. dotyczącej drugiego przedłużeniu okresu
         próbnego o dwa miesiące począwszy od dnia 1 sierpnia 2005 r. oraz jej trzeciego sprawozdania z okresu próbnego z dnia 12 września
         2005 r. stwierdzającego brak możliwości przedstawienia jej kandydatury organowi powołującemu do powołania.

      Orzeczenie: Skarga zostaje oddalona. Każda ze stron pokryje własne koszty.

      Streszczenie
      1.      Urzędnicy – Zatrudnienie – Okres próbny – Sprawozdanie z okresu próbnego – Sporządzenie z opóźnieniem
      (regulamin pracowniczy urzędników, art. 34)
      2.      Urzędnicy – Zatrudnienie – Okres próbny – Przedmiot – Warunki przebiegu
      (regulamin pracowniczy urzędników, art. 34)
      3.      Urzędnicy – Zatrudnienie – Okres próbny – Ocena wyników
      (regulamin pracowniczy urzędników, art. 34)
      4.      Urzędnicy – Zatrudnienie – Okres próbny – Negatywna ocena przydatności zainteresowanego – Przedłużenie okresu próbnego i przeniesienie
            na inne stanowisko
      (regulamin pracowniczy urzędników, art. 34)
      1.      Gdy urzędnikowi podczas okresu próbnego umożliwione zostanie przedstawienie własnego punktu widzenia na oceny zawarte w sprawozdaniu
         z okresu próbnego, opóźnienie w jego sporządzeniu lub w konsultacji z komitetem ds. sprawozdań nie może – choć nieprawidłowość
         w świetle wymogów określonych w art. 34 regulaminu pracowniczego, którą stanowi, jest godna ubolewania – podważyć jego ważności
         lub w razie potrzeby, ważności decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy.

      (zob. pkt 35)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa 175/80 Tither przeciwko Komisji, 8 października 1981 r., Rec. str. 2345, pkt 13; sprawa 98/81 Munk przeciwko
         Komisji, 25 marca 1982 r., Rec. str. 1155, pkt 8

      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑26/91 Kupka-Floridi przeciwko EKES, 1 kwietnia 1992 r., Rec. str. II‑1615, pkt 20; sprawa
         T‑96/95 Rozand-Lambiotte przeciwko Komisji, 5 marca 1997 r., RecFP str. I‑A‑35, II‑97, pkt 68; sprawa T‑98/98 Trigari-Venturin
         przeciwko Centre de traduction, 21 września 1999 r., RecFP str. I‑A‑159, II‑821, pkt 74

      2.      Chociaż okres próbny przewidziany w art. 34 regulaminu pracowniczego nie może być zrównany z okresem kształcenia, to konieczne
         jest, aby zainteresowany w tym okresie mógł wykazać się swoimi kwalifikacjami. Warunek ten odpowiada wymogom dobrej administracji
         i równego traktowania, jak również obowiązkowi staranności, odzwierciedlającemu równowagę wzajemnych praw i obowiązków, którą
         regulamin pracowniczy stworzył w zakresie stosunków między organem publicznym a pracownikami służby publicznej. W praktyce
         oznacza to, że urzędnik podczas okresu próbnego musi nie tylko mieć właściwe warunki materialne, lecz również korzystać z odpowiednich
         wytycznych i porad uwzględniających pełnione obowiązki, ażeby mógł dostosować się do szczególnych potrzeb stanowiska, które
         zajmuje.

      (zob. pkt 48)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa 10/55 Mirossevich przeciwko Wysokiej Władzy, 12 grudnia 1956 r., Rec. str. 365, 387 i nast.; sprawa 3/84
         Patrinos przeciwko EKES, 15 maja 1985 r., Rec. str. 1421, pkt 20, 21

      Sąd Pierwszej Instancji: ww. sprawa Kupka-Floridi przeciwko EKES, pkt 44; sprawa T‑568/93 Correia przeciwko Komisji, 30 listopada
         1994 r., RecFP str. I‑A‑271, II‑857, pkt 34; ww. sprawa Rozand-Lambiotte przeciwko Komisji, pkt 95; sprawy połączone T‑373/00,
         T‑27/01, T‑56/01 i T‑69/01, 27 czerwca 2002 r., Tralli przeciwko EBC, RecFP str. I‑A‑97, II‑453, pkt 69

      3.      Administracja korzysta z szerokiego zakresu uznania w odniesieniu do oceny przydatności urzędnika na okresie próbnym i jego
         pracy pod kątem interesu służby. Tym samym Sąd nie może zastąpić swoją oceną oceny instytucji w odniesieniu do wyników okresu
         próbnego i zdatności kandydata do ostatecznego powołania na urzędnika wspólnotowej służby publicznej, a jego kontrola ogranicza
         się do stwierdzenia braku oczywistych błędów w ocenie lub nadużycia władzy.

      (zob. pkt 62)
      Odesłanie:
      Trybunał: ww. sprawa Munk przeciwko Komisji, pkt 16; sprawa 290/82 Tréfois przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości, 17 listopada
         1983 r., Rec. str. 3751, pkt 29; sprawa 347/82 Alvarez przeciwko Parlamentowi, 5 kwietnia 1984 r., Rec. str. 1847, pkt 16;
         ww. sprawa Patrinos przeciwko EKES, pkt 25; sprawa C‑17/88 Patrinos przeciwko EKES, 13 grudnia 1989 r., Rec. str. 4249, pkt 33

      Sąd Pierwszej Instancji: ww. sprawa Kupka-Floridi przeciwko EKES, pkt 52; ww. sprawa Rozand-Lambiotte przeciwko Komisji, pkt 112;
         ww. sprawa Tralli przeciwko EBC, pkt 76

      4.      Procedura określona w art. 34 regulaminu pracowniczego nie służy stworzeniu urzędnikowi podczas okresu próbnego okazji do
         wypowiedzenia się w sprawie decyzji, która ma zostać podjęta w efekcie negatywnego sprawozdania z okresu próbnego, sporządzonego
         w odniesieniu do niego. Ponadto z art. 34 ust. 3 akapit trzeci regulaminu pracowniczego nie wynika bynajmniej, że w sytuacji,
         gdy urzędnik na okresie próbnym nie wykazał, że ma wystarczające kwalifikacje zawodowe do tego, żeby zostać powołanym, organ
         powołujący ma obowiązek rozważyć przedłużenie jego okresu próbnego z jednoczesnym przeniesieniem na inne stanowisko. Wręcz
         przeciwnie, użycie w tym przepisie sformułowania „w wyjątkowych przypadkach” wyraźnie wskazuje, że organ ten posiada szeroki
         zakres uznania w zakresie stwierdzenia, zgodnie ze stanem faktycznym i okolicznościami danego przypadku, w jakiej sytuacji
         wskazane jest przedłużenie okresu próbnego. Dotyczy to tym bardziej przypadku przedłużenia okresu próbnego z przeniesieniem
         na inne stanowisko, co stanowi zwykłą możliwość, przy czym zgodnie z ust. 4 tego przepisu całkowity czas trwania okresu próbnego
         nie może w żadnym razie przekroczyć 15 miesięcy.

      (zob. pkt 75, 77)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawy połączone 10/72 i 47/72 Di Pillo przeciwko Komisji, 12 lipca 1973 r., Rec. str. 763, pkt 16


Wyrok Trybunału z dnia 5 marca 1986 r. # Tezi Textiel BV przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Wspólna polityka handlowa - środki ochronne. # Sprawa 59/84.


title: Wyrok Trybunału (ósma izba) z dnia 23 kwietnia 2009 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Hiszpanii. # Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Dyrektywa 2005/29/WE - Nieuczciwe praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym - Brak transpozycji w przepisanym terminie. # Sprawa C-321/08.

text:
      Wyrok Trybunału (ósma izba) z dnia 23 kwietnia 2009 r. – Komisja przeciwko Hiszpanii
      (sprawa C‑321/08)
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 2005/29/WE – Nieuczciwe praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym – Brak transpozycji w przepisanym terminie
      1.                     Państwa członkowskie – Zobowiązania – Wykonanie dyrektyw – Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Względy uzasadniające
            wynikające z wewnętrznego porządku prawnego – Niedopuszczalność (art. 226 WE) (por. pkt 9)
      2.                     Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Badanie zasadności przez Trybunał – Sytuacja, jaką
            należy wziąć pod uwagę – Sytuacja w chwili upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii (art. 226 WE) (por. pkt 10)
      Przedmiot

               Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Nieustanowienie w wyznaczonym terminie przepisów niezbędnych w celu zastosowania
                  się do dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych
                  stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy
                  97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego
                  i Rady („dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych”) (Dz.U. L 149, s. 22).

            Sentencja

                  1)

                  	Nie ustanawiając w wyznaczonym terminie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych w celu zastosowania
                     się do dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych
                     stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy
                     97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego
                     i Rady („dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych”), Królestwo Hiszpanii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą
                     na mocy tej dyrektywy.

                  2)

                  	Królestwo Hiszpanii zostaje obciążone kosztami postępowania.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 22 grudnia 2010 r.#Komisja Europejska przeciwko Rebublice Włoskiej.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Pomoc państwa - Pomoc na rzecz spółek aktualnie notowanych na giełdzie - Odzyskanie pomocy.#Sprawa C-304/09.

text:
      Sprawa C‑304/09
      Komisja Europejska
      przeciwko
      Republice Włoskiej
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Pomoc państwa – Pomoc na rzecz spółek aktualnie notowanych na giełdzie – Odzyskanie pomocy
      Streszczenie wyroku
      1.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Nieprzestrzeganie obowiązku odzyskania bezprawnie
            przyznanej pomocy – Środki obrony – Całkowita niemożliwość wykonania
      (art. 10 WE, 88 ust. 2 WE, art. 249 WE)
      2.        Pomoc przyznawana przez państwa – Odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy – Stosowanie prawa krajowego – Przyjęcie tymczasowych
            środków zawieszających – Dopuszczalność – Przesłanki
      (rozporządzenie Rady nr 659/1999, art. 14 ust. 3)
      1.        Państwo członkowskie, które jest adresatem decyzji nakazującej mu odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy, jest zgodnie z
         art. 249 WE zobowiązane do podjęcia wszelkich właściwych kroków, aby zapewnić wykonanie tej decyzji. Państwo członkowskie
         powinno doprowadzić do skutecznego odzyskania należnych kwot. Spóźnione odzyskanie pomocy, które nastąpiło po wyznaczonych
         terminach, oraz środki o charakterze prawodawczym mające zapewnić wykonanie przez sądy krajowe decyzji Komisji zobowiązującej
         państwo członkowskie do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy, które są podjęte zbyt późno lub też okazują się nieskuteczne,
         nie mogą spełniać wymogów traktatowych.

      W istocie państwo członkowskie, które nie przyjmuje w wyznaczonych terminach wszelkich środków koniecznych w celu zniesienia
         pomocy uznanej w decyzji Komisji za niezgodną z prawem i wspólnym rynkiem, a także odzyskania od beneficjentów pomocy przyznanej
         na podstawie tego systemu uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy owej decyzji.

      Jedynym argumentem, jaki państwo członkowskie może przytoczyć na swoją obronę wobec skargi Komisji o stwierdzenie uchybienia
         na podstawie art. 88 ust. 2 WE, jest całkowita niemożliwość prawidłowego wykonania danej decyzji.

      Przesłanka całkowitej niemożliwości wykonania nie jest spełniona, gdy pozwane państwo członkowskie ogranicza się do poinformowania
         Komisji o trudnościach natury prawnej, politycznej lub praktycznej jakie sprawia wprowadzenie w życie decyzji, nie podejmując
         względem przedsiębiorstw, których odzyskiwanie dotyczy, rzeczywistych kroków zmierzających do odzyskania pomocy i nie przedstawiając
         Komisji alternatywnych sposobów wykonania decyzji, które pozwoliłyby przezwyciężyć te przeszkody.

      Państwo członkowskie, które wykonując decyzję Komisji w przedmiocie pomocy państwa, napotyka na nieprzewidziane i nieprzewidywalne
         trudności lub też dowiaduje się o nieprzewidzianych przez Komisję skutkach tego wykonania, powinno poddać te problemy pod
         ocenę tej ostatniej instytucji, proponując jednocześnie wprowadzenie do danej decyzji odpowiednich zmian. W takim wypadku
         państwo członkowskie i Komisja powinny współpracować w dobrej wierze – na podstawie zasady nakładającej na państwa członkowskie
         i instytucje Unii wzajemne obowiązki lojalnej współpracy, leżącej u podstaw w szczególności art. 10 WE – w celu pokonania
         owych trudności, przestrzegając w pełni postanowień traktatu, a zwłaszcza tych, które dotyczą pomocy państwa.

      (por. pkt 31, 32, 35-37, 42, 58; sentencja)
      2.        Zgodnie z art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999 sądy krajowe są zobowiązane zapewnić pełną skuteczność decyzji nakazującej
         odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy i dokonać rozstrzygnięcia zgodnego z celem realizowanym przez ową decyzję.

      W zakresie dotyczącym przyjętych przez sądy krajowe tymczasowych środków zawieszających, tego rodzaju środki mogą zostać przyznane
         pod warunkiem, iż zostały spełnione pewne wymogi, a mianowicie: po pierwsze, czy sąd krajowy ma poważne wątpliwości co do
         ważności aktu Unii i jeżeli ważność kwestionowanego aktu nie jest już rozpatrywana przez Trybunał Sprawiedliwości sąd krajowy
         sam skierował tę kwestię do Trybunału; po drugie, czy sprawa ma pilny charakter, w tym sensie, że środki tymczasowe są konieczne,
         aby wnosząca o ich zastosowanie strona uniknęła poważnych i nieodwracalnych szkód; po trzecie, czy sąd krajowy uwzględnia
         należycie interes Unii; po czwarte, czy dokonując oceny wszystkich powyższych warunków, sąd krajowy uwzględnia wydane przez
         Trybunał i Sąd orzeczenia dotyczące zgodności z prawem aktu instytucji Unii lub postanowienia o zastosowaniu środka tymczasowego
         mającego na celu przyznanie podobnych środków tymczasowych na poziomie Unii Europejskiej. W tym względzie należy podkreślić,
         że sąd krajowy nie może ograniczyć się do złożenia do Trybunału wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przedmiocie
         oceny ważności takiego środka tymczasowego, lecz w momencie jego przyznawania winien wskazać powody, dla których jest on zdania,
         iż Trybunał będzie musiał stwierdzić nieważność aktu Unii.

      (por. pkt 44-46)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 22 grudnia 2010 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Pomoc państwa – Pomoc na rzecz spółek aktualnie notowanych na giełdzie – Odzyskanie pomocy
      W sprawie C‑304/09
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 88 ust. 2 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego,
         wniesioną w dniu 30 lipca 2009 r.,

      Komisja Europejska, reprezentowana przez L. Flynna, V. Di Bucciego oraz E. Righini, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
         w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Włoskiej, reprezentowanej przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez P. Gentilego, avvocato dello Stato,
         z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: A. Tizzano, prezes izby, J.J. Kasel, A. Borg Barthet, E. Levits i M. Safjan (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: V. Trstenjak,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 29 września 2010 r.,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W swej skardze Komisja Wspólnot Europejskich zwraca się do Trybunału o stwierdzenie, że nie przyjmując w wyznaczonych terminach
         wszelkich środków koniecznych w celu zniesienia systemu pomocy uznanego w decyzji Komisji 2006/261/WE z dnia 16 marca 2005 r.
         w sprawie programu [systemu] pomocy państwa nr C 8/2004 (ex NN 164/2003), który Włochy wprowadziły w życie na rzecz spółek
         aktualnie notowanych na giełdzie (Dz.U. 2006 L 94, s. 42) za niezgodny z prawem i wspólnym rynkiem, a także odzyskania od
         beneficjentów pomocy przyznanej na podstawie tego systemu, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom, jakie ciążą na niej na
         mocy traktatu WE oraz art. 2–4 tej decyzji.

       Ramy prawne
      2        Motyw 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [88
         WE] (Dz.U. L 83, s. 1) brzmi następująco:

      „[W] przypadkach pomocy przyznanej niezgodnie z prawem, która nie jest zgodna ze wspólnym rynkiem, skuteczna konkurencja powinna
         zostać przywrócona; w tym celu konieczne jest, by pomoc ta, włączając odsetki, została bezzwłocznie odzyskana; właściwe jest,
         by windykacja [odzyskanie] takiej pomocy została[o] przeprowadzona[e] zgodnie z procedurami prawa krajowego; zastosowanie
         tych procedur nie powinno, przez uniemożliwienie bezzwłocznego i efektywnego wykonania decyzji Komisji, utrudniać przywrócenia
         skutecznej konkurencji; dla osiągnięcia tego celu państwa członkowskie powinny podjąć wszelkie konieczne środki zapewniające
         skuteczność decyzji Komisji”.

      3        Artykuł 14 rozporządzenia nr 659/1999, zatytułowany „Windykacja [odzyskanie] pomocy”, stanowi:

      „1.      W przypadku gdy podjęte zostały decyzje negatywne w sprawach pomocy przyznanej bezprawnie, Komisja podejmuje decyzję, że zainteresowane
         państwo członkowskie podejmie wszelkie konieczne środki w celu windykacji [odzyskania] pomocy od beneficjenta (zwaną dalej
         »decyzją o windykacji [odzyskaniu]«). Komisja nie wymaga windykacji [odzyskania] pomocy, jeżeli byłoby to sprzeczne z ogólną
         zasadą prawa wspólnotowego.

      2.      Pomoc podlegająca windykacji [odzyskaniu] na podstawie decyzji o windykacji [odzyskaniu] obejmuje odsetki naliczone według
         właściwej stopy ustalonej przez Komisję. Odsetki są płatne od dnia, w którym pomoc przyznana bezprawnie została udostępniona
         beneficjentowi, do daty jej windykacji [odzyskania].

      3.      Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wydanego zgodnie z art. [242 WE]
         windykacja [odzyskanie] zostaje przeprowadzona[e] bezzwłocznie i zgodnie z procedurami przewidzianymi w prawie krajowym zainteresowanego
         państwa członkowskiego, pod warunkiem że przewidują one bezzwłoczne i skuteczne wykonanie decyzji Komisji. W tym celu oraz
         w wypadku postępowania przed sądami krajowymi zainteresowane państwa członkowskie podejmują wszelkie konieczne kroki, jakie
         dostępne są w ich odpowiednich systemach prawnych, włącznie ze środkami tymczasowymi, bez uszczerbku dla prawa wspólnotowego”.

      4        Zgodnie z brzmieniem art. 23 ust. 1 tego samego rozporządzenia:

      „Jeżeli zainteresowane państwo członkowskie nie zastosuje się do decyzji warunkowej lub negatywnej, w szczególności w przypadkach
         określonych w art. 14, Komisja może przekazać sprawę bezpośrednio Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, zgodnie
         z art. [88 ust. 2 WE]”.

       Stan faktyczny i decyzja 2006/261
      5        W art. 1 decyzji 2006/261 Komisja uznała, że wprowadzony w życie przez Republikę Włoską system pomocy państwa udzielanej w formie
         zachęt podatkowych na rzecz spółek dopuszczonych do notowania na europejskich giełdach jest niezgodny ze wspólnym rynkiem.

      6        Jak wynika z tej decyzji, ten system pomocy przysparzał dwojakiego rodzaju korzyści ekonomicznych. Przede wszystkim wprowadzał
         on na rzecz spółek przyjętych do notowania na giełdzie papierów wartościowych obniżoną stawkę podatku dochodowego od osób
         prawnych w wysokości 20%, zwiększając w ten sposób przez okres trzech lat dochód netto osiągnięty przez te spółki w ramach
         całej prowadzonej przez nie działalności gospodarczej. Ponadto system ten skutkował obniżeniem dochodu podlegającego opodatkowaniu
         w roku podatkowym, w którym miało miejsce dopuszczenie do notowania na giełdzie. Takie obniżki znajdowały ponadto wyraz w zastosowaniu
         niższej rzeczywistej stawki opodatkowania za 2004 r.

      7        Po wszczęciu przez Komisję procedury formalnego dochodzenia władze włoskie publicznie uprzedziły potencjalnych beneficjentów
         systemu o możliwych konsekwencjach uznania przez tę instytucję, że wspomniany system stanowi pomoc niezgodną ze wspólnym rynkiem.
         Komisja uznała, iż rzeczywiście należy odzyskać pomoc, która mogła być przyznana beneficjentom.

      8        Artykuły 2–4 decyzji 2006/261 stanowiły, co następuje:

      „Artykuł 2
      Włochy znoszą pomoc […] ze skutkiem od roku podatkowego, w którym przypada data notyfikacji niniejszej decyzji.
      Artykuł 3
      1.      Włochy podejmują wszelkie niezbędne czynności w zakresie odzyskania od beneficjentów […] pomocy udzielonej im nielegalnie.
      2.      Odzyskanie następuje bezzwłocznie i zgodnie z procedurami prawa krajowego, pod warunkiem że zezwalają one na bezzwłoczne i skuteczne
         wykonanie niniejszej decyzji.

      3.      Odzyskanie zostaje przeprowadzone jak najszybciej. W szczególności jeśli pomoc została już przydzielona w formie obniżenia
         kwoty należnych podatków w trakcie bieżącego roku podatkowego, Włochy muszą odzyskać cały należny podatek w momencie ostatniej
         wpłaty przewidzianej za 2004 rok. We wszystkich pozostałych przypadkach Włochy odzyskują należny podatek najpóźniej do końca
         okresu podatkowego, w którym przypada data notyfikacji niniejszej decyzji.

      4.      Pomoc do odzyskania zawiera odsetki naliczane od daty udzielenia beneficjentom pomocy aż do daty faktycznego odzyskania.
      5.      Odsetki są naliczane zgodnie z rozdziałem V rozporządzenia (WE) nr 794/2004.
      6.      W ciągu 2 miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Włochy nakazują wszystkim beneficjentom pomocy wyszczególnionej
         w art. 1 zwrot nielegalnej pomocy wraz z odsetkami.

      Artykuł 4
      W ciągu 2 miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Włochy informują Komisję o działaniach podjętych w celu dostosowania
         się do niej. Informacje te przesyłane są w formie kwestionariusza stanowiącego załącznik nr 1 do niniejszej decyzji. Włochy
         przedstawiają w tym samym terminie wszelkie dokumenty potwierdzające wszczęcie postępowania dotyczącego odzyskania od beneficjentów
         nielegalnej pomocy”.

       Skarga o stwierdzenie nieważności decyzji 2006/261
      9        W dniu 26 maja 2005 r. Republika Włoska wniosła do Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich skargę mającą za przedmiot
         stwierdzenie nieważności decyzji 2006/261. Republika Włoska nie wniosła o zastosowanie środków tymczasowych.

      10      Wyrokiem z dnia 4 września 2009 r. w sprawie T‑211/05 Włochy przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑2777) Sąd oddalił tę skargę.
         W dniu 16 listopada 2009 r. Republika Włoska wniosła od tego wyroku odwołanie. Odwołanie to, zarejestrowane pod numerem C‑458/09 P,
         pozostaje obecnie w toku przed Trybunałem.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      11      W dniu 17 marca 2005 r. decyzja 2006/261 została podana do wiadomości Republiki Włoskiej.

      12      W celu wykonania tej decyzji władze włoskie przyjęły szereg środków, o czym poinformowały Komisję. W ramach postępowania w
         przedmiocie wykonania decyzji w szczególności:

      –        przygotowano projekt ustawy mającej na celu wykonanie decyzji 2006/261;
      –        władze włoskie, ze względu na utrudniony przebieg procesu ustawodawczego, postanowiły w lipcu 2006 r. odzyskać bezprawnie
         przyznaną pomoc w drodze administracyjnej;

      –        Agenzia delle Entrate (organ włoskiej administracji podatkowej, zwana dalej „Agenzią”) poinformowała podatników, których ten
         środek miał dotyczyć, o swoim zamiarze skierowania do nich pisma zawierającego nakaz zapłaty kwot z 60-dniowym terminem wymagalności
         i ustaliła odpowiednie kody mające na celu umożliwienie beneficjentom pobranej pomocy jej dobrowolnego zwrotu wraz z odsetkami;
         przed 30 września 2006 r. skierowano do dyrekcji i urzędów odpowiedzialnych za przeprowadzenie postępowania kontrolnego i
         odzyskanie pomocy specjalne notatki służbowe;

      –        dwie spółki wniosły do włoskich sądów właściwych w sprawach podatkowych skargę przeciwko aktom mającym na celu odzyskanie
         pomocy; jedna z tych spółek przegrała sprawę w pierwszej instancji i następnie zapłaciła wszystkie należne kwoty w dniu 1 kwietnia
         2009 r.; w wypadku drugiej spółki, która była głównym beneficjentem pomocy, Commissione tributaria provinciale di Modena zawiesiła
         wykonanie nakazu zapłaty, przede wszystkim ze względu na to, że zdaniem tego sądu nakaz ten został wydany bez podstawy prawnej;
         rozpatrując odwołanie od postanowienia wydanego w pierwszej instancji Commissione tributaria regionale di Bologna nakazała
         zawieszenie postępowania, stwierdzając w szczególności, że postępowanie w sprawie skargi o stwierdzenie nieważności decyzji
         2006/261 pozostaje w toku przed Sądem (sprawa T‑211/05);

      –        włoski prawodawca podjął próbę rozwiązania w drodze ustawodawczej proceduralnego problemu wynikającego z zawieszenia przez
         sądy krajowe nakazów zapłaty mających na celu odzyskanie pomocy, przyjmując dekret z mocą ustawy nr 59 z dnia 8 kwietnia 2008 r.
         (GURI nr 84 z dnia 9 kwietnia 2008, s. 3, zwany dalej „dekretem z mocą ustawy nr 59/2008”), przekształcony w ustawę nr 101
         z dnia 6 czerwca 2008 r. (GURI nr 132 z dnia 7 czerwca 2008 r., s. 4).

      13      W trakcie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi Komisja cały czas nalegała na natychmiastowe i skuteczne wykonanie
         decyzji 2006/261. Żądała ona ponadto wielokrotnie udzielenia informacji i dodatkowych wyjaśnień w przedmiocie beneficjentów
         oraz zasad przyjmowania przepisów regulujących odzyskiwanie pomocy. Wspomniane żądania były uzasadniane niedostatecznym, zdaniem
         Komisji, charakterem informacji dostarczonych przez władze włoskie, bądź też potrzebą uaktualnienia danych co do postępu w
         zakresie odzyskiwania pomocy. Władze włoskie w szeregu następujących po sobie pism powiadomiły Komisję o stanie i szczegółowych
         zasadach wykonania decyzji 2006/261.

      14      Komisja zwróciła uwagę Republiki Włoskiej na to, że postępowanie prowadzone w przedmiocie odzyskania bezprawnie przyznanej
         pomocy jest niewystarczające, ponieważ w październiku 2008 r. kwota bezprawnie uzyskanej i dotychczas niezwróconej pomocy
         wynosiła 4 365 265,04 EUR (pomoc wraz z odsetkami). Z tego względu zdaniem Komisji cele procesu odzyskiwania pomocy nie zostały
         zrealizowane, i to pomimo interwencji ustawodawczych. W tych okolicznościach Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę.

       W przedmiocie skargi
       Argumentacja stron
      15      W swej skardze Komisja podnosi, że państwo członkowskie, do którego została skierowana decyzja nakazująca odzyskanie bezprawnie
         przyznanej pomocy, jest zgodnie z art. 249 WE zobowiązane do przyjęcia wszelkich środków niezbędnych do zapewnienia wykonania
         takiej decyzji.

      16      Zdaniem Komisji obowiązek odzyskania pomocy stanowi obowiązek osiągnięcia rezultatu. Stoi ona ponadto na stanowisku, że to
         odzyskanie pomocy musi być nie tylko skuteczne, lecz także bezzwłoczne.

      17      W zakresie dotyczącym początkowego projektu ustawy, jaką Republika Włoska chciała przyjąć w celu wykonania decyzji 2006/261,
         Komisja wielokrotnie przypominała, że wybrany instrument ustawodawczy nie jest najwłaściwszy do tego, aby zapewnić bezzwłoczne
         i skuteczne wykonanie tej decyzji.

      18      Stosowanie procedur przewidzianych w prawie krajowym nie może zaś utrudniać przywrócenia skutecznej konkurencji. Przeciwnie,
         celem przyjęcia tych procedur musi być zapewnienie skuteczności decyzji 2006/261.

      19      Komisja zauważa następnie, że jedynym argumentem, jaki Republika Włoska może podnieść w niniejszej sprawie, to całkowita niemożliwość
         prawidłowego wykonania decyzji 2006/261. Władze włoskie nigdy zaś nie powoływały się na całkowitą niemożliwość w tym względzie.

      20      Przesłanka dotycząca istnienia całkowitej niemożliwości wykonania nie jest spełniona, gdy pozwane państwo członkowskie ogranicza
         się, tak jak w niniejszej sprawie, do poinformowania Komisji o trudnościach natury prawnej, politycznej lub praktycznej w wykonaniu
         decyzji 2006/261, nie podejmując względem przedsiębiorstw, których decyzja dotyczy, rzeczywistych kroków zmierzających do
         odzyskania pomocy i nie przedstawiając Komisji alternatywnych sposobów wykonania omawianej decyzji, które umożliwiłyby przezwyciężenie
         owych trudności.

      21      W zakresie dotyczącym wydanych przez sądy krajowe rozstrzygnięć nakazujących zawieszenie wykonania Komisja podkreśla, że zasada
         skuteczności winna mieć zastosowanie także wobec tych sądów krajowych. Sąd krajowy, do którego beneficjent złożył ewentualny
         wniosek o zawieszenie wykonania środka mającego na celu odzyskanie pomocy, jest zdaniem Komisji zobowiązany do zastosowania
         kryteriów ustanowionych w orzecznictwie, celem uniknięcia sytuacji, w której decyzja nakazująca odzyskanie pomocy zostanie
         pozbawiona jakiejkolwiek skuteczności. W niniejszej sprawie zaś zastosowane przez sądy krajowe środki zawieszające nie spełniły
         wynikających z tego orzecznictwa wymogów.

      22      Chociaż, zgodnie z dekretem z mocą ustawy nr 59/2008, o którym mowa w pkt 12 niniejszego wyroku, w wypadku zawieszenia uzasadnionego
         względami związanymi z bezprawnością środka zmierzającego do odzyskania pomocy sąd krajowy powinien co do zasady bezzwłocznie
         skierować do Trybunału wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, Komisja jest zdania, że ten przepis prawa krajowego
         nie wydaje się wywierać znaczącego wpływu na praktykę procesową sądów krajowych. Komisja podkreśla bowiem, że – w ponad cztery
         lata po wydaniu decyzji 2006/261 – władze włoskie odzyskały jedynie 25,91% pomocy, w odniesieniu do której wydany został nakaz
         zapłaty.

      23      W zakresie dotyczącym wniesionej do Sądu skargi o stwierdzenie nieważności decyzji 2006/261 Komisja podkreśla, że Republika
         Włoska zakwestionowała ową decyzję, nie wnosząc jednocześnie o zawieszenie jej wykonania. Commissione tributaria provinciale
         di Modena nie powołuje się jednak w żaden sposób ani na postępowanie przed Sądem, ani na ewentualne wady tej decyzji, lecz
         opiera się jedynie na rzekomym braku podstawy prawnej wydanego przez organy włoskie nakazu mającego na celu odzyskanie pomocy.

      24      W odniesieniu wreszcie do dwóch spółek będących beneficjentami pomocy Komisja podnosi, że począwszy od dnia 31 października
         2008 r. nie  przekazywano jej dodatkowych informacji w zakresie dotyczącym zarówno postępowania w drugiej instancji, jak i etapu,
         na jakim znajduje się odzyskiwanie pomocy. Sytuacja taka stanowi zdaniem Komisji naruszenie obowiązku informowania, jaki został
         nałożony na władze włoskie w art. 4 decyzji 2006/261 oraz w art. 10 WE.

      25      Republika Włoska podnosi, że prawo Unii nie ustanawia obowiązku stosowania, dla celów odzyskania pomocy państwa, określonej
         procedury, lecz wymaga jedynie, aby zastosowanie procedur krajowych umożliwiało bezzwłoczne i skuteczne wykonanie decyzji
         2006/261.

      26      Zgodnie z włoską konstytucją administracyjna czynność odzyskiwania i podlegające zwrotowi kwoty mogą zostać uregulowane jedynie
         w drodze aktu o charakterze normatywnym. Ponadto zdaniem Republiki Włoskiej celem projektu ustawy, o którym mowa w pkt 17
         niniejszego wyroku, jest promowanie dobrowolnego zwrotu pomocy, mającego na celu właśnie przyśpieszenie tego etapu odzyskiwania.

      27      Republika Włoska podnosi również, że okoliczność, iż państwo członkowskie nie może podnieść innych argumentów niż ten dotyczący
         całkowitej niemożliwości wykonania decyzji, nie stoi na przeszkodzie temu, aby to państwo członkowskie, które napotyka przy
         wykonywaniu decyzji takiej, jak ta w niniejszej sprawie, na nieprzewidziane i nieprzewidywalne trudności lub też dowiaduje
         się o nieprzewidzianych przez Komisję skutkach tego wykonania, poddało owe problemy pod ocenę Komisji, proponując jednocześnie
         dokonanie odpowiednich zmian w decyzji.

      28      W bogatej korespondencji między Komisją a władzami włoskimi te ostatnie sygnalizowały zaś zarówno powody, dla których uważały
         one za właściwe zastosowanie środka polegającego na przyjęciu przepisu szczególnego, jak i nieprzewidziane okoliczności, które
         następnie spowodowały konieczność wdrożenia procedury odzyskiwania pomocy innej niż przewidziana początkowo, a mianowicie
         procedury wykonania decyzji w drodze administracyjnej.

      29      W zakresie dotyczącym orzeczonych przez sąd środków zawieszających Republika Włoska podnosi, że wydane przez Commissione tributaria
         provinciale di Modena rozstrzygnięcie o zawieszeniu wykonania nakazu zapłaty zapadło pomimo tego, iż Agenzia podkreślała zgodny
         z prawem charakter odzyskania oraz bezpośrednie zastosowanie decyzji 2006/261 we włoskim porządku prawnym. Jeśli chodzi o
         postępowanie przed Commissione tributaria regionale di Bologna, Agenzia zwróciła się do tego sądu z wnioskiem o uchylenie
         wydanego przez wspomniany sąd postanowienia zawieszającego. Po ogłoszeniu przez Sąd ww. wyroku w sprawie Włochy przeciwko
         Komisji, w którym oddalona została skarga przeciwko decyzji 2006/261, Agenzia ponownie zażądała cofnięcia wspomnianego postanowienia.

      30      Wreszcie w zakresie dotyczącym zarzutu Komisji dotyczącego naruszenia obowiązku informowania Republika Włoska w odpowiedzi
         na skargę przedstawiła dodatkowe zestawienie informacji o stanie pobranych kwot oraz toczących się sporów w przedmiocie odzyskiwania
         pomocy.

       Ocena Trybunału
      31      Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że państwo członkowskie, które jest adresatem decyzji nakazującej mu odzyskanie bezprawnie
         przyznanej pomocy, jest zgodnie z art. 249 WE zobowiązane do podjęcia wszelkich właściwych kroków, aby zapewnić wykonanie
         tej decyzji (zob. wyrok z dnia 5 października 2006 r. w sprawie C‑232/05 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I‑10071, pkt 42
         i przytoczone tam orzecznictwo).

      32      Państwo członkowskie powinno doprowadzić do skutecznego odzyskania należnych kwot (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko
         Francji, pkt 42). Spóźnione odzyskanie pomocy, które nastąpiło po wyznaczonych terminach, nie może spełniać wymogów traktatowych
         (zob. podobnie wyrok z dnia 14 lutego 2008 r. w sprawie C‑419/06 Komisja przeciwko Grecji, pkt 38, 61).

      33      Zgodnie z art. 3 ust. 3 decyzji 2006/261 Republika Włoska została zobowiązana do jak najszybszego zniesienia określonego w omawianej
         decyzji systemu pomocy. W szczególności jeśli pomoc została już przydzielona w formie obniżenia kwoty należnych podatków w trakcie
         bieżącego roku podatkowego, wspomniane państwo członkowskie miało odzyskać cały należny podatek wraz z odsetkami w momencie
         ostatniej wpłaty przewidzianej za 2004 rok. We wszystkich pozostałych wypadkach należny podatek powiększony o odsetki miał
         zostać odzyskany najpóźniej do końca roku podatkowego, w którym przypadała data notyfikacji tej decyzji, 17 marca 2005 r.

      34      W niniejszej sprawie nie ulega zaś wątpliwości, że, w wiele lat po podaniu do wiadomości Republiki Włoskiej decyzji 2006/261
         i po upływie wszystkich wyznaczonych w niej terminów, rzeczone państwo członkowskie nie odzyskało jeszcze znacznej części
         przyznanej bezprawnie pomocy. Sytuacja taka jest w oczywisty sposób nie do pogodzenia z ciążącym na tym państwie obowiązkiem
         doprowadzenia do skutecznego odzyskania należnych kwot i stanowi naruszenie obowiązku bezzwłocznego i skutecznego wykonania
         decyzji 2006/261.

      35      Jeśli chodzi o argumenty podniesione przez Republikę Włoską na swą obronę, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jedynym argumentem,
         jaki państwo członkowskie może przytoczyć na swoją obronę wobec skargi Komisji o stwierdzenie uchybienia na podstawie art. 88
         ust. 2 WE, jest całkowita niemożliwość prawidłowego wykonania danej decyzji (zob. w szczególności wyroki: z dnia 20 września
         2007 r. w sprawie C‑177/06 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb. Orz. s. I‑7689, pkt 46; z dnia 13 listopada 2008 r. w sprawie
         C‑214/07 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I‑8357, pkt 44).

      36      Przesłanka całkowitej niemożliwości wykonania nie jest spełniona, gdy pozwane państwo członkowskie ogranicza się do poinformowania
         Komisji o trudnościach natury prawnej, politycznej lub praktycznej w wykonaniu decyzji, nie podejmując względem przedsiębiorstw,
         których odzyskiwanie dotyczy, rzeczywistych kroków zmierzających do odzyskania pomocy i nie przedstawiając Komisji alternatywnych
         sposobów wykonania decyzji, które mogłyby pomóc przezwyciężyć te przeszkody (zob. w szczególności wyrok z dnia 14 grudnia
         2006 r. w sprawach połączonych od C‑485/03 do C‑490/03 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb.Orz. s. I‑11887, pkt 74; ww. wyrok
         z dnia 13 listopada 2008 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 46).

      37      Trybunał wydał już również rozstrzygnięcie, zgodnie z którym państwo członkowskie, które wykonując decyzję Komisji w przedmiocie
         pomocy państwa, napotyka na nieprzewidziane i nieprzewidywalne trudności lub też dowiaduje się o nieprzewidzianych przez Komisję
         skutkach tego wykonania, powinno poddać te problemy pod ocenę tej ostatniej instytucji, proponując jednocześnie wprowadzenie
         do danej decyzji odpowiednich zmian. W takim wypadku państwo członkowskie i Komisja powinny współpracować w dobrej wierze
         – na podstawie zasady nakładającej na państwa członkowskie i instytucje Unii wzajemne obowiązki lojalnej współpracy, leżącej
         u podstaw w szczególności art. 10 WE – w celu pokonania owych trudności, przestrzegając w pełni postanowień traktatu, a zwłaszcza
         tych, które dotyczą pomocy państwa (zob. w szczególności wyroki: z dnia 4 kwietnia 1995 r. w sprawie C‑348/93 Komisja przeciwko
         Włochom, Rec. s. I‑673, pkt 17; z dnia 1 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑99/02 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑3353, pkt 17;
         z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie C‑207/05 Komisja przeciwko Włochom, pkt 47; z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie C‑280/05
         Komisja przeciwko Włochom, pkt 20).

      38      W tym względzie należy podkreślić, że w swych kontaktach z Komisją oraz w ramach postępowania przed Trybunałem Republika Włoska
         nie powołała się na całkowitą niemożliwość wykonania decyzji 2006/261, która to niemożliwość stanowi, zgodnie z orzecznictwem,
         o którym mowa w pkt 35 niniejszego wyroku, jedyny dopuszczalny argument obrony państwa.

      39      W rzeczywistości rząd włoski ograniczył się do poinformowania Komisji o trudnościach natury prawnej, politycznej lub praktycznej
         w wykonaniu tej decyzji.

      40      Prawdą jest, że w trakcie postępowania w sprawie odzyskania pomocy prawodawca włoski podjął poważne kroki mające na celu zapewnienie
         skuteczności tego odzyskiwania, przyjmując dekret z mocą ustawy nr 59/2008. W szczególności z akt sprawy wynika, że celem
         przyjęcia owego dekretu z mocą ustawy, który miał rozwiązać proceduralny problem orzeczonego przez sądy krajowe zawieszenia
         nakazów mających na celu odzyskanie pomocy, było przyśpieszenie rozstrzygania już zawisłych sporów.

      41      Dekret z mocą ustawy nr 59/2008 nie pozwolił jednak na zaradzenie opóźnieniu w odzyskiwaniu pomocy, o której mowa w decyzji
         2006/261. Został bowiem przyjęty w dniu 8 kwietnia 2008 r., czyli już po dniu 7 lutego 2007 r., kiedy to Commissione tributaria
         provinciale di Modena wydała rozstrzygnięcie zawieszające nakaz zapłaty skierowany do głównego beneficjenta bezprawnie przyznanej
         pomocy. Ponadto pomimo wejścia w życie omawianego dekretu z mocą ustawy, postępowanie dotyczące głównego beneficjenta pomocy
         zostało następnie zawieszone przez sąd odwoławczy.

      42      Należy zaś zauważyć, że środki o charakterze prawodawczym mające zapewnić wykonanie przez sądy krajowe decyzji Komisji zobowiązującej
         państwo członkowskie do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy, nie spełniają wymogów wynikających z orzecznictwa, o którym
         mowa w pkt 31 i 32 niniejszego wyroku jeśli są podjęte zbyt późno lub też okazują się nieskuteczne.

      43      W każdym razie władze włoskie nie przedstawiły wniosku w przedmiocie zmiany lub cofnięcia nakazującego zawieszenie nakazu
         zapłaty rozstrzygnięcia wydanego przez Commissione tributaria provinciale di Modena w dniu 7 lutego 2007 r., pomimo tego,
         iż jak przyznała Republika Włoska na rozprawie, w ramach tego rodzaju postępowania możliwe jest złożenie opisanego wniosku.
         Ponadto do dnia rozprawy w niniejszej sprawie Republika Włoska nie podjęła jeszcze kroków mających na celu uchylenie zawieszenia
         postępowania odwoławczego, o którym zadecydowała Commissione tributaria regionale di Bologna w dniu 21 stycznia 2010 r.

      44      Jeśli chodzi o argument Komisji dotyczący przyznanego sądom krajowym uprawnienia do przyjmowania w ramach postępowania w sprawie
         odzyskiwania pomocy środków zawieszających, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999 sądy
         krajowe są zobowiązane zapewnić pełną skuteczność decyzji nakazującej odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy i dokonać rozstrzygnięcia
         zgodnego z celem realizowanym przez ową decyzję (zob. wyrok z dnia 20 maja 2010 r. w sprawie C‑210/09 Scott i Kimberly Clark,
         Zb.Orz. s. I‑4613, pkt 29).

      45      W zakresie dotyczącym przyjętych przez sądy włoskie tymczasowych środków zawieszających należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym
         orzecznictwem (zob. w szczególności wyroki: z dnia 21 lutego 1991 r. w sprawach połączonych C‑143/88 i C‑92/89 Zuckerfabrik
         Süderdithmarschen i Zuckerfabrik Soest, Rec. s. I‑415; a także z dnia 9 listopada 1995 r. w sprawie C‑465/93 Atlanta Fruchthandelsgesellschaft
         i in. (I), Rec. s. I‑3761) tego rodzaju środki mogą zostać przyznane pod warunkiem, iż zostały spełnione pewne wymogi, a mianowicie:

      –        sąd krajowy ma poważne wątpliwości co do ważności aktu Unii i jeżeli ważność kwestionowanego aktu nie jest już rozpatrywana
         przez Trybunał, sąd krajowy sam skierował tę kwestię do Trybunału;

      –        sprawa ma pilny charakter, w tym sensie, że środki tymczasowe są konieczne, aby wnosząca o ich zastosowanie strona uniknęła
         poważnych i nieodwracalnych szkód;

      –        sąd krajowy uwzględnia należycie interes Unii;
      –        dokonując oceny wszystkich powyższych warunków, sąd krajowy uwzględnia wydane przez Trybunał i Sąd orzeczenia dotyczące zgodności
         z prawem aktu instytucji Unii lub postanowienia o zastosowaniu środka tymczasowego mającego na celu przyznanie podobnych środków
         tymczasowych na poziomie Unii Europejskiej.

      46      Należy również podkreślić, że sąd krajowy nie może ograniczyć się do złożenia do Trybunału wniosku o wydanie orzeczenia w trybie
         prejudycjalnym w przedmiocie oceny ważności takiego środka tymczasowego, lecz w momencie jego przyznawania winien wskazać
         powody, dla których jest on zdania, iż Trybunał będzie musiał stwierdzić nieważność aktu Unii (ww. wyrok w sprawie Atlanta
         Fruchthandelsgeselschaft i in. (I), pkt 36).

      47      Wskazane w dwóch poprzedzających punktach wymogi znajdują również zastosowanie do wszelkich działań mających na celu zawieszenie
         postępowania odwoławczego, w ramach którego kwestionowane jest orzeczone w pierwszej instancji uchylenie krajowego nakazu
         mającego na celu odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy.

      48      Należy zbadać, czy w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia sądów włoskich spełniają owe wymogi.

      49      Wydane w ramach postępowania w sprawie odzyskania dotyczącego głównego beneficjenta bezprawnie przyznanej pomocy akty zawieszające
         zostały przyjęte przez sądy włoskie z dwóch względów. Po pierwsze, w rozstrzygnięciu z dnia 7 lutego 2007 r. Commissione tributaria
         provinciale di Modena zawiesiła nakaz zwrotu pomocy przede wszystkim ze względu na to, że został on wydany bez podstawy prawnej.
         Po drugie, w rozstrzygnięciach z dnia 26 maja 2009 r. oraz z dnia 21 stycznia 2010 r. Commissione tributaria regionale di
         Bologna zawiesiła postępowanie odwoławcze, w ramach którego kwestionowane było uchylenie przez sąd pierwszej instancji tego
         nakazu, ze względu na zawisłość przed Sądem skargi o stwierdzenie nieważności decyzji 2006/26 (sprawa T‑211/05).

      50      W tym względzie zauważyć należy, że pierwszy z powyższych względów nie może, w świetle orzecznictwa wynikającego z wyroków
         Zuckerfabrik Süderdithmarschen i Zuckerfabrik Soest oraz Atlanta Fruchthandelsgesellschaft i in. (I), uzasadnić zawieszenia
         aktu mającego na celu odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy.

      51      W odniesieniu do drugiego z tych względów stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie sądu krajowego mające na celu zawieszenie
         postępowania, którego przeprowadzenie jest konieczne do zapewnienia wykonania decyzji Komisji zobowiązującej państwo członkowskie
         do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy, ze względu na to, iż zgodność z prawem owej decyzji została zakwestionowana przed
         Sądem, zobowiązany jest do uzasadnienia tego zawieszenia, jak wskazano w pkt 46 niniejszego wyroku, przedstawiając argumenty
         przemawiające za stwierdzeniem nieważności danej decyzji.

      52      Powyższy wymóg potwierdza to, iż wniesiona do Sądu skarga o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej odzyskanie pomocy
         jest pozbawiona skutku zawieszającego obowiązek wykonania tej decyzji (zob. wyrok z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie Komisja
         przeciwko Włochom, pkt 21). To samo ma miejsce w wypadku wniesienia do Trybunału odwołania od wydanego przez Sąd wyroku w sprawie
         tego rodzaju skargi. W tym względzie należy dodać, że w niniejszej sprawie Republika Włoska nie żądała w ramach swej skargi
         o stwierdzenie nieważności zastosowania środków tymczasowych.

      53      W niniejszej sprawie sądy krajowe nie wskazują w swych rozstrzygnięciach powodów, dla których sądy Unii miałyby stwierdzić
         nieważność decyzji 2006/261. Ponadto zawieszenie postępowania w dniu 21 stycznia 2010 r. zostało umotywowane wniesieniem do
         Sądu skargi przeciwko decyzji 2006/261, choć ten ostatni oddalił skargę o stwierdzenie nieważności decyzji 2006/261 wyrokiem
         z dnia 4 września 2009 r., ogłoszonym w tym samym dniu.

      54      Jeśli chodzi wreszcie o pozostałe warunki, które winny zostać spełnione zgodnie z orzecznictwem, o którym mowa w pkt 45 niniejszego
         wyroku, stwierdzić należy, że w niniejszym wypadku sądy krajowe w swych rozstrzygnięciach nie powołują się na interes Unii,
         a Commissione tributaria regionale di Bologna w swych orzeczeniach z dnia 26 maja 2009 r. oraz z dnia 21 stycznia 2010 r.
         nie poruszyła kwestii pilnego charakteru zarządzonych środków.

      55      W tych okolicznościach stwierdzić należy, że sądy włoskie wydały orzeczenia o charakterze zawieszającym z oczywistym pogwałceniem
         ustanowionych w prawie Unii wymogów w zakresie odzyskiwania pomocy państwa.

      56      Z powyższego wynika, że niniejsza skarga jest zasadna w zakresie, w jakim Komisja zarzuca Republice Włoskiej brak przyjęcia
         w wyznaczonych terminach wszelkich środków koniecznych w celu zniesienia pomocy uznanej w decyzji 2006/261 za niezgodną z prawem
         i wspólnym rynkiem, a także odzyskania od beneficjentów pomocy przyznanej na podstawie tego systemu.

      57      Uwzględniając wniosek wyciągnięty w poprzednim punkcie, nie ma potrzeby wydawania rozstrzygnięcia w przedmiocie podniesionej
         przez Komisję argumentacji zmierzającej do stwierdzenia po stronie Republiki Włoskiej uchybienia polegającego na braku poinformowania
         Komisji o środkach, o których mowa w tym punkcie, z uwagi na fakt, iż to państwo członkowskie nie przystąpiło do wykonania
         decyzji 2006/261 w wyznaczonych terminach (zob. ww. wyroki: z dnia 4 kwietnia 1995 r. Komisja przeciwko Włochom, pkt 31; z dnia
         14 grudnia 2006 r. Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 82; z dnia 20 września 2007 r. Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 54; z dnia
         6 grudnia 2007 r. Komisja przeciwko Włochom, pkt 30; z dnia 13 listopada 2008 r. Komisja przeciwko Francji, pkt 67).

      58      Należy zatem stwierdzić, że nie przyjmując w wyznaczonych terminach wszelkich środków koniecznych w celu zniesienia systemu
         pomocy uznanego w decyzji 2006/261 za niezgodny z prawem i wspólnym rynkiem, a także odzyskania od beneficjentów pomocy przyznanej
         na podstawie tego systemu, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom, jakie ciążą na niej na mocy art. 2 i 3 tej decyzji.

       W przedmiocie kosztów
      59      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona
         przegrywająca sprawę. Ponieważ Republika Włoska przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Komisji – obciążyć ją kosztami
         postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Nie przyjmując w wyznaczonych terminach wszelkich środków koniecznych w celu zniesienia systemu pomocy uznanego w decyzji
            Komisji 2006/261/WE z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie programu [systemu] pomocy państwa nr C 8/2004 (ex NN 164/2003), który
            Włochy wprowadziły w życie na rzecz spółek aktualnie notowanych na giełdzie za niezgodny z prawem i wspólnym rynkiem, a także
            odzyskania od beneficjentów pomocy przyznanej na podstawie tego systemu, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom, jakie ciążą
            na niej na mocy art. 2 i 3 tej decyzji.
      2)      Republika Włoska zostaje obciążona kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: włoski.