title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 1 czerwca 2006 r. # innoventif Limited. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Landgericht Berlin - Niemcy. # Swoboda przedsiębiorczości - Artykuły 43 i 48 WE - Oddział spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mającej siedzibę w innym państwie członkowskim - Wpis przedmiotu działalności spółki do krajowego rejestru handlowego - Wymóg zaliczki na pokrycie kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności - Zgodność. # Sprawa C-453/04.

text:
      Sprawa C‑453/04
      Postępowanie wszczęte przez
      innoventif Limited
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Landgericht Berlin)
      Swoboda przedsiębiorczości – Artykuły 43 WE i 48 WE – Oddział spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mającej siedzibę w innym państwie członkowskim – Wpis przedmiotu działalności spółki do krajowego rejestru handlowego – Wymóg zaliczki na pokrycie kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności – Zgodność
      Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 1 czerwca 2006 r.  I ‑ 0000
      Streszczenie wyroku
      Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Ograniczenia
      (art. 43 WE i 48 WE; dyrektywa Rady 89/666)
      Artykuły 43 WE i 48 WE nie sprzeciwiają się przepisom państwa członkowskiego, które uzależniają wpis do rejestru handlowego
         oddziału spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, od wpłaty zaliczki na pokrycie
         przewidywanych kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności, opisanego w akcie założycielskim tej spółki.

      Wymóg zaliczki, która odzwierciedla jedynie rzeczywiste koszty administracyjne ogłoszenia zgodnego z jedenastą dyrektywą 89/666,
         dotyczącą wymogów ujawniania informacji odnośnie do oddziałów utworzonych w państwie członkowskim przez niektóre rodzaje spółek
         podlegające prawu innego państwa, nie stanowi ograniczenia swobody przedsiębiorczości, ponieważ nie zakazuje, nie ogranicza
         ani nie zmniejsza atrakcyjności korzystania z tej swobody. Ponadto takie przepisy nie stawiają spółek innych państw członkowskich
         w położeniu faktycznie i prawnie mniej korzystnym w porównaniu ze spółkami przyjmującego państwa członkowskiego.

      (por. pkt 38, 39, 43 i sentencja)

WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 1 czerwca 2006 r.(*)

      Swoboda przedsiębiorczości – Artykuły 43 i 48 WE – Oddział spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mającej siedzibę w innym państwie członkowskim – Wpis przedmiotu działalności spółki do krajowego rejestru handlowego – Wymóg zaliczki na pokrycie kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności – Zgodność
      W sprawie C‑453/04
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Landgericht
         Berlin (Niemcy) postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2004 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 28 października 2004 r., w postępowaniu
         wszczętym przez:

      innoventif Limited,

      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, R. Schintgen, R. Silva de Lapuerta, P. Kūris i L. Bay Larsen (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: A. Tizzano,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –       w imieniu rządu niemieckiego przez C. Schulze-Bahr, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –       w imieniu rządu hiszpańskiego przez F. Díeza Moreno, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –       w imieniu rządu słowackiego przez R. Procházkę, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez G. Brauna, działającego w charakterze pełnomocnika,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 43 i 48 WE.
      2       Wniosek ten złożony został w ramach postępowania dotyczącego skargi wniesionej przez innoventif Limited (zwanej dalej „innoventif”)
         na orzeczenie Amtsgericht Charlottenburg, oddalające wniosek o uzyskanie wpisu do krajowego rejestru handlowego oddziału spółki
         mającego siedzibę w Niemczech, ze względu na to, że innoventif odmówiła wpłaty zaliczki na pokrycie przewidywanych kosztów
         ogłoszenia przedmiotu działalności określonego w akcie założycielskim spółki.

       Ramy prawne
       Prawo wspólnotowe
      3       Pierwsza dyrektywa Rady 68/151/EWG z dnia 9 marca 1968 r. w sprawie koordynacji gwarancji, jakie są wymagane w państwach członkowskich
         od spółek w rozumieniu art. 58 akapit drugi traktatu, w celu uzyskania ich równoważności w całej Wspólnocie, dla zapewnienia
         ochrony interesów zarówno wspólników jak i osób trzecich (Dz.U. L 65, str. 8, zwana dalej „pierwszą dyrektywą”) stosuje się
         do spółek kapitałowych. Dyrektywa, mająca na celu ochronę osób trzecich, które dokonują czynności prawnych z tymi spółkami,
         przewiduje w szczególności ustanowienie dokumentacji zawierającej pewną liczbę informacji. Dokumentacja ta prowadzona jest
         dla każdej spółki wpisanej do właściwego miejscowo rejestru handlowego.

      4       W rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) pierwszej dyrektywy:
      „1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewniania obowiązkowej jawności w odniesieniu do spółek w stosunku
         co najmniej do następujących dokumentów i informacji:

      a) aktu założycielskiego oraz statutu, jeśli są one oddzielnymi aktami”.
      5       Artykuł 3 ust. 2 i 4 pierwszej dyrektywy stanowi:
      „2. Wszelkie dokumenty i informacje, które muszą zostać ujawnione na podstawie art. 2, znajdują się w dokumentacji lub są
         wpisywane do rejestru […].

      […]
      4. Ujawnienie dokumentów i informacji określonych w ust. 2 jest przedmiotem ogłoszenia w całości lub w części bądź w formie
         odniesienia do dokumentu włączonego do dokumentacji lub wpisanego do rejestru, w biuletynie krajowym wskazanym do tego celu
         przez państwo członkowskie”.

      6       Jedenasta dyrektywa Rady 89/666/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. dotycząca wymogów ujawniania informacji odnośnie do oddziałów
         utworzonych w państwie członkowskim przez niektóre rodzaje spółek podlegające prawu innego państwa (Dz.U. L 395, str. 36,
         zwana dalej „jedenastą dyrektywą”), dotyczy oddziałów spółek kapitałowych.

      7       Zgodnie z art. 1 ust. 1 jedenastej dyrektywy:
      „Dokumenty i dane szczegółowe odnoszące się do oddziałów utworzonych w państwie członkowskim przez spółki podlegające prawu
         innego państwa członkowskiego, do których ma zastosowanie [pierwsza] dyrektywa […], są ujawniane według prawa państwa członkowskiego,
         w którym oddział ma siedzibę, zgodnie z art. 3 wymienionej dyrektywy”.

      8       Artykuł 2 ust. 1 jedenastej dyrektywy ustanawia listę dokumentów i szczegółowych danych, które podlegają ogłoszeniu w państwie
         członkowskim, w którym oddział ma siedzibę. Artykuł ten w ust. 2 lit. b) zezwala państwu członkowskiemu, w którym oddział
         został utworzony, na określenie dodatkowych obowiązków w przedmiocie ujawniania dotyczących w szczególności „aktu założycielskiego,
         umowy spółki i statutu, jeżeli są zawarte w oddzielnych dokumentach, zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. a)–c) [pierwszej] dyrektywy”.

      9       Artykuł 4 jedenastej dyrektywy stanowi, że państwo członkowskie, w którym oddział został utworzony, może wymagać używania
         innego języka urzędowego Wspólnoty Europejskiej oraz uwierzytelnionego tłumaczenia podanych do wiadomości dokumentów, w szczególności
         dla ogłoszenia, o którym mowa w art. 2 ust. 2 lit. b) rzeczonej dyrektywy.

       Prawo krajowe
      10     Paragraf 8 ust. 1 i 2 Gesetz über die Kosten in Angelegenheiten der freiwilligen Gerichtsbarkeit (federalnej ustawy o kosztach
         w sprawach z zakresu sądownictwa niespornego) z dnia 26 lipca 1957 r. (BGBl. 1957 I, str. 960, zwanej dalej „KostO”), zatytułowany
         „Zaliczki”, stanowi:

      „1) W odniesieniu do czynności administracyjnych podjętych na wniosek, osoba zobowiązana do zapłaty kosztów wpłaca zaliczkę
         wystarczającą na ich pokrycie […].

      2) W odniesieniu do czynności administracyjnych podjętych na wniosek, ich wykonanie uzależnione jest od wpłaty lub zabezpieczenia
         zaliczki”.

      11     Paragraf 14 KostO, zatytułowany „Wysokość kosztów, skargi, odwołania”, stanowi:
      „1) Rozstrzygnięcie o kosztach podejmuje sąd, przed którym sprawa jest zawisła, lub który ostatni rozstrzygał sprawę, również
         gdy poniesione zostały przed sądem, do którego wniesiono sprawę […].

      2) Sąd, który wydał rozstrzygnięcie o kosztach, rozstrzyga w przedmiocie skargi dotyczącej kosztów wniesionej przez dłużnika
         i skarb państwa.

      3) Dłużnik oraz skarb państwa mogą wnieść odwołanie od wyroku w przedmiocie skargi, jeżeli wartość przedmiotu sporu przekracza
         200 EUR”.

      12     Handelsgesetzbuch (niemiecki kodeks handlowy) z dnia 10 maja 1897 r. (RGBl. 1897, str. 219), zmieniony ostatnio § 1 ustawy
         z dnia 15 grudnia 2004 r. (BGBl. 2004 I, str. 3408, zwany dalej „HGB”), zawiera przepisy dotyczące wpisu oddziału do rejestru
         handlowego.

      13     Paragraf 13b ust. 2 i 3, zatytułowany „Oddziały spółek z ograniczoną odpowiedzialnością znajdujące się na terytorium krajowym”,
         stanowi:

      „2) Utworzenie oddziału zgłaszane jest przez zarządcę spółki. Do zgłoszenia załącza się uwierzytelniony odpis umowy spółki
         […].

      3) Wpis zawiera również informacje wymienione w § 10 ust. 1 i 2 ustawy o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością”.
      14     Jeśli chodzi o oddziały spółek z ograniczoną odpowiedzialnością znajdujących się za granicą, § 13g ust. 2 i 3 HGB stanowi:
      „2) Do zgłoszenia dołącza się uwierzytelniony odpis umowy spółki oraz, jeśli umowa ta nie jest sporządzona w języku niemieckim,
         uwierzytelnione tłumaczenie na ten język. [...]

      3) Wpis o utworzeniu oddziału zawiera również dane wymienione w § 10 ust. 1 i 2 ustawy o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością
         […]”.

      15     Paragraf 10 ust. 1 Gesetz betreffend die Gesellschaften mit beschränkter Haftung z dnia 20 kwietnia 1892 r. (ustawy o spółkach
         z ograniczoną odpowiedzialnością, RGBl. 1892, str. 477) zmienionej ostatnio § 13 ustawy z dnia 9 grudnia 2004 r. (BGBl. 2004 I,
         str. 3214, zwanej dalej „GmbHG”), zatytułowany „Wpis do rejestru handlowego”, stanowi:

      „Wpis do rejestru handlowego zawiera nazwę i siedzibę spółki, przedmiot działalności przedsiębiorstwa […] oraz zakres uprawnień
         do jego reprezentowania przysługujący poszczególnym zarządcom”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      16     Spółka innoventif, będąca spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, mającą siedzibę w Birmingham (Zjednoczone Królestwo) została
         wpisana do Companies House w Cardiff (Zjednoczone Królestwo) w dniu 1 kwietnia 2004 r. Przedmiot działalności spółki został
         opisany w wyczerpujący sposób w pkt 3 aktu założycielskiego, zatytułowanym „The objects of which the Company is established
         are”. Rzeczony pkt 3 zawierał 23 podpunkty oznaczone literami od A do W i obejmował kilka stron.

      17     W dniu 13 kwietnia 2004 r. innoventif utworzyła oddział z siedzibą w Berlinie, zwracając się do Amtsgericht Charlottenburg
         o wpisanie go do rejestru handlowego.

      18     W orzeczeniu z dnia 23 kwietnia 2004 r. Amtsgericht Charlottenburg uzależnił wnioskowany wpis od wpłaty zaliczki na pokrycie
         kosztów w wysokości 3000 EUR. Sąd wyznaczył tę kwotę na podstawie przewidywanych kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności
         zgodnie z aktem założycielskim innoventif, uznając, że opis znajdujący się w pkt 3 lit. A)–W) aktu założycielskiego odpowiadał
         przedmiotowi działalności i że w związku z tym powinien być w całości wpisany do rejestru.

      19     W dniu 18 maja 2004 r. innoventif wniosła do Amtsgericht Charlottenburg skargę, na podstawie § 14 ust. 2 KostO, uznając, że
         przedmiot działalności spółki zawarty był wyłącznie w pkt 3 lit. A) i B) aktu założycielskiego.

      20     Sąd ten skargę oddalił, stwierdzając, że zaliczka na pokrycie przewidywanych kosztów, o wpłacie której orzeczono w postępowaniu
         przed sądem krajowym, jest wymagana, jeżeli prawdopodobne jest, że dłużnik zobowiązany do pokrycia kosztów nie jest świadomy
         rozmiaru należnej kwoty.

      21     Spółka innoventif wniosła, na podstawie § 14 ust. 3 KostO, odwołanie do sądu krajowego, twierdząc, że wpłata zaliczki w żądanej
         kwocie jest sprzeczna z jedenastą dyrektywą oraz narusza zasadę swobody przedsiębiorczości.

      22     Zdaniem Landgericht Berlin, rozstrzygnięcie kwestii, czy wpis do rejestru handlowego oddziału innoventif może być uzależniony,
         jak wymaga tego prawo krajowe, od wpłaty zaliczki na pokrycie przewidywanych kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności innoventif,
         zależy od wykładni art. 43 i 48 WE.

      23     W tych okolicznościach Landgericht Berlin postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem
         prejudycjalnym:

      „Czy jest zgodne ze swobodą przedsiębiorczości odnoszącą się do spółek, wyrażoną w artykułach 43 i 48 WE, że wpis do rejestru
         handlowego oddziału otwartego w [...] Niemczech przez spółkę kapitałową z siedzibą [w Zjednoczonym Królestwie] uzależniany
         jest od wpłaty zaliczki na poczet przewidywanych kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności spółki opisanego w stosownych
         postanowieniach aktu założycielskiego spółki?”

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
       W przedmiocie dopuszczalności
      24     Komisja Wspólnot Europejskich oraz rząd hiszpański wyrażają wątpliwości co do dopuszczalności pytania prejudycjalnego.
      25     Komisja uznaje, że pytanie może być niedopuszczalne, ponieważ sąd krajowy nie przedstawił powodów, które skłoniły go do przedłożenia
         tego pytania.

      26     W związku z tym należy przypomnieć, że Trybunał podkreślił znaczenie wskazania przez sąd krajowy dokładnych powodów, które
         doprowadziły do powstania wątpliwości w przedmiocie wykładni prawa wspólnotowego i uznania za konieczne postawienia pytań
         prejudycjalnych Trybunałowi. Trybunał orzekł, że niezbędne jest, aby sąd krajowy przedstawił minimum wyjaśnień dotyczących
         powodów wyboru przepisów wspólnotowych, o których wykładnię się zwraca, oraz związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami
         a ustawodawstwem krajowym znajdującym zastosowanie w sprawie (zob. w szczególności postanowienie z dnia 8 października 2002 r.
         w sprawie C‑190/02 Viacom, Rec. str. I-8287, pkt 16 oraz wyrok z dnia 6 grudnia 2005 r. w sprawach połączonych C‑453/03, C‑11/04,
         C‑12/04 i C‑194/04, ABNA i in., Zb.Orz. str. I‑10423, pkt 46).

      27     Tymczasem sąd krajowy w toczącym się przed nim postępowaniu z jednej strony określił faktyczne i prawne ramy, w które wpisuje
         się przedłożone pytanie, a z drugiej strony wskazał w zwięzły, lecz wystarczający sposób, że powodem przedłożenia pytania
         prejudycjalnego są wątpliwości, jakie ma on w kwestii, czy zawarty w prawie krajowym wymóg zaliczki na pokrycie przewidywanych
         kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności spółki, mającej siedzibę w innym państwie członkowskim i wnioskującej o dokonanie
         wpisu oddziału spółki do krajowego rejestru handlowego, może utrudniać korzystanie ze swobody przedsiębiorczości, jaką traktat WE
         przyznaje tej spółce.

      28     Zdaniem rządu hiszpańskiego, pytanie prejudycjalne jest niedopuszczalne ze względu na to, że dotyczy ono wykładni przepisu
         prawa krajowego.

      29     Należy zatem podkreślić, że właściwość Trybunału jest ograniczona do badania jedynie przepisów prawa wspólnotowego (zob. postanowienie
         z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie C‑307/95 Max Mara, Rec. str. I‑5083, pkt 5). Do sądu krajowego należy ocena znaczenia
         przepisów krajowych i sposobu ich stosowania (zob. wyrok z dnia 7 grudnia 1995 r. w sprawie C‑45/94 Ayuntamiento de Ceuta,
         Rec. str. I‑4385, pkt 26).

      30     W odniesieniu do postępowania przed sądem krajowym, o ile wyłącznie sąd krajowy jest właściwy po pierwsze do ustalenia, czy
         można wymagać zaliczki na pokrycie kosztów, o której mowa w art. 8 KostO i po drugie stosownie do okoliczności, do obliczenia
         kwoty zaliczki i odmówienia wpisu w przypadku jej niezapłacenia, rozstrzygnięcie kwestii, czy wymóg takiej zaliczki można
         uznać za utrudnienie w swobodzie przedsiębiorczości należy do właściwości Trybunału.

      31     Wynika z powyższego, że pytanie prejudycjalne jest dopuszczalne.
       Co do istoty sprawy
      32     W swoim pytaniu sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy art. 43 i 48 WE nie sprzeciwiają się przepisom krajowym, które
         uzależniają wpis do rejestru handlowego oddziału spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mającej siedzibę w innym państwie
         członkowskim, od wpłaty zaliczki na pokrycie przewidywanych kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności, opisanego w akcie
         założycielskim tej spółki.

      33     Należy po pierwsze stwierdzić, że istniejący w państwie członkowskim, w którym siedzibę ma oddział spółki zarejestrowanej
         w innym państwie członkowskim, wymóg ogłoszenia w całości przedmiotu działalności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
         która złożyła wniosek o wpis do rejestru handlowego jej oddziałów, jest zgodny z jedenastą dyrektywą.

      34     Artykuł 2 ust. 2 lit. b) jedenastej dyrektywy wyraźnie zezwala państwom członkowskim na ustanowienie wymogu ogłoszenia aktu
         założycielskiego i, jeżeli są zawarte w oddzielnych dokumentach, statutu spółki zagranicznej przy dokonywaniu wpisu jej oddziału
         do rejestru handlowego.

      35     Tymczasem § 13b ust. 3 i § 13g ust. 3 HGB w zw. z § 10 ust. 1 GmbHG, które znajdują zastosowanie zarówno do spółek z siedzibą
         na terytorium krajowym, jak i za granicą, wymagają jedynie ogłoszenia przedmiotu działalności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
         która złożyła wniosek o wpis jej oddziału do rejestru handlowego, a nie, jak zezwala na to jedenasta dyrektywa, ogłoszenia
         w całości aktu założycielskiego spółki.

      36     Z art. 3 pierwszej dyrektywy, do której zgodnie z art. 1 ust. 1 jedenastej dyrektywy należy się odwołać w odniesieniu do oddziałów
         spółki, wynika ponadto, że dokumenty i informacje, które muszą zostać ujawnione, stanowią przedmiot ogłoszenia dokonywanego
         w jeden ze sposobów określonych w tym przepisie.

      37     Po drugie w odniesieniu do kwestii, czy wymóg zaliczki, obliczonej na podstawie kosztów ogłoszenia w całości przedmiotu działalności,
         jest zgodny z art. 43 i 48 WE, należy zbadać, czy taki wymóg stanowi utrudnienie w swobodzie przedsiębiorczości, w sytuacji
         gdy nakazuje on oddziałowi spółki utworzonej zgodnie z ustawodawstwem innego państwa członkowskiego poszanowanie przepisów
         państwa przyjmującego dotyczących zaliczki na pokrycie przewidywanych kosztów ogłoszenia .

      38     W związku z tym należy uznać, że wymóg zaliczki, która odzwierciedla jedynie rzeczywiste koszty administracyjne ogłoszenia
         zgodnego z jedenastą dyrektywą nie stanowi ograniczenia swobody przedsiębiorczości, ponieważ nie zakazuje, nie ogranicza ani
         nie zmniejsza atrakcyjności korzystania z tej swobody.

      39     Ponadto przepisy, które w okolicznościach jak w postępowaniu przed sądem krajowym, ustanawiają wymóg wpłaty zaliczki, nie
         stawiają spółek innych państw członkowskich w położeniu faktycznie i prawnie mniej korzystnym w porównaniu ze spółkami przyjmującego
         państwa członkowskiego (zob. podobnie, wyrok z dnia 17 czerwca 1997 r. w sprawie C‑70/95 Sodemare i in., Rec. str. I‑3395,
         pkt 33).

      40     Wynika z tego, że wymóg wpłaty takiej zaliczki na pokrycie przewidywanych kosztów ogłoszenia nie stanowi dla spółki z ograniczoną
         odpowiedzialnością, mającej siedzibę w danym państwie członkowskim, utrudnienia w prowadzeniu działalności w innym państwie
         członkowskim za pośrednictwem znajdującego się w nim oddziału.

      41     Sąd krajowy powinien, na podstawie długości tekstu zawierającego przedmiot działalności spółki, upewnić się, że kwota żądanej
         zaliczki odpowiada przewidywanym kosztom ogłoszenia w odpowiednim biuletynie urzędowym. W takim przypadku sąd ten ma odwołać
         się do przedmiotu działalności opisanego w akcie założycielskim spółki, która złożyła wniosek o wpis oddziału.

      42     Należy zatem dodać, że sąd krajowy nie jest zobowiązany do badania, czy na podstawie prawa państwa członkowskiego, w którym
         ma siedzibę spółka składająca wniosek o rejestrację jej oddziału, przedmiot działalności można uznać za w pełni określony
         poprzez jedynie część postanowień objętych tytułem „Przedmiot działalności”, znajdujących się w akcie założycielskim tej spółki.

      43     W związku z tym na przedłożone pytanie należy odpowiedzieć, że art. 43 i 48 WE nie sprzeciwiają się przepisom państwa członkowskiego,
         które uzależniają wpis do rejestru handlowego oddziału spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mającej siedzibę w innym państwie
         członkowskim, od wpłaty zaliczki na pokrycie przewidywanych kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności, opisanego w akcie
         założycielskim tej spółki.

       W przedmiocie kosztów
      44     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      Artykuły 43 i 48 WE nie sprzeciwiają się przepisom państwa członkowskiego, które uzależniają wpis do rejestru handlowego oddziału
            spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, od wpłaty zaliczki na pokrycie przewidywanych
            kosztów ogłoszenia przedmiotu działalności, opisanego w akcie założycielskim tej spółki.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 11 lipca 1974 r. # Franz Becker przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawa 10-74.


Wyrok Trybunału z dnia 1 października 1991 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej. # Uchybienie zobowiązaniom. # Sprawa C-64/90.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 28 lipca 2011 r. # Orifarm A/S i inni (C-400/09) i Paranova Danmark A/S i Paranova Pack A/S (C-207/10) przeciwko Merck Sharp & Dohme Corp. i Merck Sharp & Dohme BV i Merck Sharp & Dohme. # Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Højesteret - Dania. # Znaki towarowe - Dyrektywa 89/104/EWG - Artykuł 7 ust. 2 - Produkty lecznicze - Import równoległy - Przepakowanie produktu oznaczonego znakiem towarowym - Nowe opakowanie wskazujące posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, zgodnie z instrukcjami którego produkt został przepakowany, jako podmiot dokonujący fizycznego przepakowania - Przepakowanie fizyczne dokonane przez niezależne przedsiębiorstwo. # Sprawy połączone C-400/09 i C-207/10.

text:
      Sprawy połączone C‑400/09 i C‑207/10
      Orifarm A/S i in.
      przeciwko
      Merck Sharp & Dohme Corp., dawniej Merck & Co. Inc., i in.
      (wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnymzłożone przez Højesteret)

      Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104/EWG – Artykuł 7 ust. 2 – Produkty lecznicze – Import równoległy – Przepakowanie produktu oznaczonego znakiem towarowym – Nowe opakowanie wskazujące posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, zgodnie z instrukcjami którego produkt został
         przepakowany, jako podmiot dokonujący przepakowania – Przepakowanie fizyczne dokonane przez niezależne przedsiębiorstwo

      Opinia rzecznika generalnego Y. Bota przedstawiona w dniu 12 maja 2011 r.I-0000
      Streszczenie wyroku
      Zbliżanie ustawodawstw – Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104 – Przywóz równoległy leków po ich przepakowaniu i ponownym opatrzeniu
            znakiem towarowym – Nowe opakowanie wskazujące posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu jako podmiot dokonujący przepakowania
            – Przepakowanie fizyczne dokonane przez niezależne przedsiębiorstwo – Sprzeciw właściciela – Niedopuszczalność
      (dyrektywa Rady 89/104, art. 7 ust. 2)
      Wykładni art. 7 ust. 2 dyrektywy 89/104 o znakach towarowych należy dokonywać w ten sposób, że nie zezwala on właścicielowi
         znaku towarowego, który dotyczy produktu leczniczego będącego przedmiotem importu równoległego, na sprzeciwienie się dalszemu
         wprowadzaniu do obrotu tego przepakowanego produktu, z tego jedynie względu, że nowe opakowanie wskazuje jako podmiot przepakowujący,
         nie przedsiębiorstwo, które na zlecenie dokonało rzeczywiście przepakowania omawianego produktu i które posiada pozwolenie
         na przepakowanie, lecz przedsiębiorstwo, które posiada pozwolenie na dopuszczenie omawianego produktu do obrotu, zgodnie z instrukcjami
         którego dokonano przepakowania i które przejmuje za to przepakowanie odpowiedzialność.

      Co się tyczy wymogu wyczerpania praw przyznanych przez znak towarowy, że na nowym opakowaniu ma być wyraźnie wskazany podmiot,
         który dokonał przepakowania produktu, wymóg ten uzasadnia interes właściciela znaku towarowego w tym, aby konsument lub użytkownik
         końcowy nie doszedł do wniosku, że to właściciel jest odpowiedzialny za przepakowanie.

      Ten interes właściciela jest całkowicie zabezpieczony, wówczas gdy na opakowaniu przepakowanego produktu figuruje wyraźnie
         nazwa przedsiębiorstwa, na zlecenie i zgodnie z instrukcjami którego dokonano przepakowania i które przejmuje za to przepakowanie
         odpowiedzialność. Tego typu wskazanie, pod warunkiem że zostanie wydrukowane w taki sposób, że zostanie zrozumiane przez normalnie
         uważną osobę, jest zatem w stanie wyeliminować błędne wrażenie w odczuciu konsumenta lub użytkownika końcowego, że przepakowania
         produktu dokonał właściciel.

      Ponadto fakt, iż przedsiębiorstwo to przejmuje pełną odpowiedzialność za czynności związane z przepakowaniem, sprawia, że
         właściciel może dochodzić swych praw i w razie potrzeby otrzymać odszkodowanie w przypadku, gdy przepakowanie naruszyło oryginalny
         stan produktu wewnątrz opakowania lub gdy wygląd przepakowanego produktu jest taki, że mógłby zaszkodzić renomie znaku towarowego.
         W takim przypadku przedsiębiorstwo, które figuruje jako podmiot dokonujący przepakowania na nowym opakowaniu przepakowanego
         produktu, będzie odpowiadać za wszelkie szkody wyrządzone przez przedsiębiorstwo, które rzeczywiście dokonało przepakowania
         i nie może uwolnić się ze swej odpowiedzialności, twierdząc zwłaszcza, że przedsiębiorstwo to działało niezgodnie z jego instrukcjami.

      W tych okolicznościach właściciel znaku towarowego nie posiada uzasadnionego interesu w tym, aby wymagać, że na opakowaniu
         ma figurować nazwa przedsiębiorstwa, które rzeczywiście dokonało przepakowania, z tego tylko względu, że przepakowanie może
         naruszyć oryginalny stan tego produktu, a w konsekwencji naruszyć ewentualnie prawa do znaku towarowego.

      Interes właściciela znaku towarowego w zachowaniu oryginalnego stanu produktu wewnątrz opakowania jest bowiem wystarczająco
         chroniony przez wymóg, w myśl którego należy wykazać, że przepakowanie nie może naruszyć oryginalnego stanu omawianego produktu.
         Takie wykazanie należy do posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, zgodnie z instrukcjami którego przepakowanie zostało
         dokonane i który przejmuje za to przepakowanie odpowiedzialność.

      (por. pkt 28–32, 36; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 28 lipca 2011 r.(*)

      Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104/EWG – Artykuł 7 ust. 2 – Produkty lecznicze – Import równoległy – Przepakowanie produktu oznaczonego znakiem towarowym – Nowe opakowanie wskazujące posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, zgodnie z instrukcjami którego produkt został
         przepakowany, jako podmiot dokonujący przepakowania – Przepakowanie fizyczne dokonane przez niezależne przedsiębiorstwo

      W sprawach połączonych C‑400/09 i C‑207/10
      mających za przedmiot wnioski o wydanie, na podstawie art. 234 WE i 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone
         przez Højesteret (Dania) postanowieniami z dnia 7 października 2009 r. i 22 kwietnia 2010 r., które wpłynęły do Trybunału,
         odpowiednio, w dniu 19 października 2009 r. i 30 kwietnia 2010 r., w postępowaniach:

      Orifarm A/S,
      Orifarm Supply A/S,
      Handelsselskabet af 5. januar 2002 A/S, w likwidacji,

      Ompakningsselskabet af 1. november 2005 A/S (C‑400/09)

      oraz
      Paranova Danmark A/S,
      Paranova Pack A/S (C‑207/10)

      przeciwko
      Merck Sharp & Dohme Corp., dawniej Merck & Co. Inc.,

      Merck Sharp & Dohme BV,
      Merck Sharp & Dohme,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: A. Tizzano, prezes izby, J.J. Kasel, M. Ilešič (sprawozdawca), E. Levits i M. Safjan, sędziowie,
      rzecznik generalny: Y. Bot,
      sekretarz: C. Strömholm, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 7 kwietnia 2011 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Orifarm A/S, Orifarm Supply A/S, Handelsselskabet af 5. januar 2002 A/S, w likwidacji, i Ompakningsselskabet af
         1. november 2005 A/S przez J.J. Bugge’a oraz K. Jensena, advokater,

      –        w imieniu Paranova Danmark A/S i Paranova Pack A/S. przez E.B. Pfeiffera, advokat,
      –        w imieniu Merck Sharp & Dohme Corp., dawniej Merck & Co. Inc., Merck Sharp & Dohme BV i Merck Sharp & Dohme przez R. Subiotta,
         QC, oraz T. Weinckego, advokat,

      –        w imieniu rządu czeskiego przez M. Smolka oraz K. Havlíčkovą, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez S. Fiorentina, avvocato
         dello Stato,

      –        w imieniu rządu portugalskiego przez L. Ineza Fernandesa oraz P.A. Antunesa, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez H. Krämera, H. Støvlbæka oraz F.W. Bulsta, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 maja 2011 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 7 ust. 2 pierwszej dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia
         21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U.
         1989, L 40, s. 1) oraz dotyczącego go orzecznictwa Trybunału, a w szczególności wyroków z dnia 23 maja 1978 r. w sprawie 102/77
         Hoffmann-La Roche, Rec. s. 1139, z dnia 3 grudnia 1981 r. w sprawie 1/81 Pfizer, Rec. s. 2913, a także z dnia 11 lipca 1996 r.
         w sprawach połączonych C‑427/93, C‑429/93 i C‑436/93 Bristol-Myers Squibb i in., Rec. s. I‑3457 oraz w sprawie C‑232/94 MPA
         Pharma, Rec. s. I‑3671. W wyrokach tych Trybunał określił warunki, na jakich importer równoległy może wprowadzać do obrotu
         przepakowane produkty lecznicze oznaczone znakiem towarowym, bez możliwości sprzeciwu ze strony właściciela znaku towarowego.

      2        Wnioski te zostały przedstawione w ramach sporów w sprawie C‑400/09 między Orifarm A/S (zwaną dalej „Orifarm”), Orifarm Supply
         A/S (zwaną dalej „Orifarm Supply”), Handelsselskabet af 5. januar 2002 A/S, w likwidacji (zwaną dalej „Handelsselskabet”)
         i Ompakningsselskabet af 1. november 2005 A/S (zwaną dalej „Ompakningsselskabet”) oraz w sprawie C‑207/10 między Paranova
         Danmark A/S (zwaną dalej „Paranova Danmark”) i Paranova Pack A/S (zwaną dalej „Paranova Pack”) a Merck Sharp & Dohme Corp.,
         dawniej Merck & Co. Inc., Merck Sharp & Dohme BV, a także Merck Sharp & Dohme (zwanymi dalej, łącznie, „Merck”), dotyczących
         braku wskazania podmiotu dokonującego rzeczywistego przepakowania na nowym opakowaniu produktów leczniczych będących przedmiotem
         importu równoległego.

       Ramy prawne
      3        Dyrektywa 89/104 została uchylona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającą
         na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. L 299, s. 25), która weszła
         w życie w dniu 28 listopada 2008 r. Niemniej jednak z uwagi na datę zajścia okoliczności faktycznych spory przed sądem krajowym
         podlegają nadal przepisom dyrektywy 89/104.

      4        Artykuł 5 dyrektywy 89/104, zatytułowany „Prawa przyznane przez znak towarowy”, stanowił:

      „1.      Zarejestrowany znak towarowy przyznaje właścicielowi wyłączne prawa do tego znaku. Właściciel jest uprawniony do zakazania
         wszelkim [osobom] trzecim, które nie posiadają jego zgody, używania w obrocie handlowym:

      a)      oznaczenia identycznego ze znakiem towarowym dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których znak towarowy jest zarejestrowany;
      b)      oznaczenia, w przypadku którego z powodu jego identyczności lub podobieństwa do znaku towarowego oraz identyczności lub podobieństwa
         towarów lub usług, których dotyczy znak towarowy i to oznaczenie, istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd [odbiorców],
         które obejmuje prawdopodobieństwo skojarzenia oznaczenia ze znakiem towarowym.

      2.      Każde państwo członkowskie może również postanowić, że właściciel jest uprawniony do zakazania wszelkim osobom trzecim, które
         nie posiadają jego zgody, używania w obrocie handlowym: oznaczenia identycznego lub podobnego do wspólnotowego znaku towarowego
         w odniesieniu do towarów lub usług, które nie są podobne do tych, dla których zarejestrowano wspólnotowy znak towarowy, w przypadku
         gdy cieszy się on renomą [w państwie członkowskim] i w przypadku gdy używanie tego oznaczenia bez uzasadnionej przyczyny [powoduje
         czerpanie nienależnej korzyści z odróżniającego charakteru lub renomy wcześniejszego znaku towarowego bądź też działa na ich
         szkodę].

      3.      Na podstawie ust. 1 i 2 mogą być zabronione, między innymi, następujące działania:
      a)      umieszczanie oznaczenia na towarach lub ich opakowaniach;
      b)      oferowanie towarów, wprowadzanie ich do obrotu lub ich magazynowanie w tym celu pod takim oznaczeniem lub oferowanie i świadczenie
         usług pod tym oznaczeniem;

      c)      przywóz lub wywóz towarów pod takim oznaczeniem;
      d)      używanie oznaczenia w dokumentach handlowych i w reklamie.
      [...]”.
      5        Zgodnie z brzmieniem art. 7 tej dyrektywy zatytułowanym „Wyczerpanie praw przyznanych przez znak towarowy”:

      „1.      Znak towarowy nie uprawnia właściciela do zakazania używania tego znaku w odniesieniu do towarów, które zostały wprowadzone
         do obrotu na terytorium Wspólnoty pod tym znakiem towarowym przez właściciela lub za jego zgodą.

      2.      Ustęp 1 nie ma zastosowania, jeżeli właściciel ma prawnie uzasadnione powody, aby sprzeciwiać się dalszemu obrotowi towarami,
         szczególnie w przypadku gdy stan towarów [uległ zmianie lub pogorszeniu] po wprowadzeniu ich do obrotu”.

       Postępowania przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
       Sprawa C‑400/09
      6        Orifarm, Orifarm Supply, Handelsselskabet i Ompakningsselskabet są spółkami należącymi do koncernu Orifarm. Koncern ten jest
         najważniejszym importerem równoległym produktów leczniczych krajów nordyckich i był w 2008 r. najważniejszym dostawcą produktów
         leczniczych do duńskich aptek. Główna siedziba koncernu znajduje się w Odense (Dania).

      7        Merck, który jest jednym z najważniejszych światowych koncernów wytwarzających leki, wyprodukował produkty lecznicze będące
         przedmiotem spraw przed sądem krajowym, które to produkty zostały importowane równolegle na rynek duński przez koncern Orifarm.
         Merck jest również właścicielem znaków towarowych związanych z tymi produktami leczniczymi lub posiada zdolność procesową
         w zakresie umów licencyjnych zawieranych z właścicielami znaków towarowych.

      8        Orifarm i Handelsselskabet są bądź były posiadaczami pozwoleń na dopuszczenie do obrotu i sprzedaż omawianych produktów leczniczych,
         podczas gdy Orifarm Supply i Ompakningsselskabet, które dokonały ich przepakowania, są bądź też były posiadaczami pozwoleń
         na przepakowanie.

      9        Wszystkie decyzje dotyczące zakupu, przepakowania i sprzedaży produktów leczniczych będących przedmiotem spraw przed sądem
         krajowym, w tym odnoszące się do pomysłu nowych opakowań oraz etykietowania, zostały podjęte przez Orifarm lub Handelsselskabet.
         Ompakningsselskabet i Orifarm Supply zakupiły i przepakowały te produkty lecznicze, przejmując odpowiedzialność w kwestii
         przestrzegania wytycznych wydawanych przez Lægemiddelstyrelsen (duńską agencję produktów leczniczych) przeznaczonych dla przedsiębiorstw,
         które dokonują przepakowania.

      10      Opakowanie omawianych produktów wskazywało na to, że zostały one przepakowane odpowiednio przez Orifarm lub przez Handelsselskabet.

      11      Merck wniósł do Sø- og Handelsretten (sądu morskiego i handlowego) dwie skargi, z jednej strony przeciwko Orifarm i Orifarm
         Supply, i z drugiej strony przeciwko Handelsselskabet i Ompakningsselskabet, na takiej podstawie, że na opakowaniu produktów
         leczniczych będących przedmiotem spraw przed sądem krajowym nie figurowała nazwa podmiotu, który rzeczywiście dokonał przepakowania.
         W wyrokach wydanych odpowiednio w dniu 21 lutego i 20 czerwca 2008 r. Sø- og Handelsretten stwierdził, że pozwani naruszyli
         prawa Merck do znaku towarowego, nie wskazując na opakowaniu nazwy przedsiębiorstwa, które rzeczywiście dokonało przepakowania,
         i w konsekwencji zasądził zapłatę przez nich na rzecz Merck odszkodowania pieniężnego.

      12      Højesteret, do którego Orifarm, Orifarm Supply, Handelsselskabet i Ompakningsselskabet wniosły skargi kasacyjne od wyroków
         Sø- og Handelsretten, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy wykładni [ww. wyroków Trybunału w sprawie Bristol‑Myers Squibb i in. oraz w sprawie MPA Pharma] należy dokonywać w ten
         sposób, że podmiot dokonujący przywozu równoległego, który jest uprawniony do wprowadzania na rynek produktu leczniczego i posiada
         informacje o tym przywożonym równolegle produkcie leczniczym oraz który wydaje niezależnemu przedsiębiorstwu instrukcje dotyczące
         nabycia i przepakowania produktu leczniczego, szczegółów wzoru opakowania produktu oraz czynności związanych z tym produktem,
         narusza uprawnienia właściciela znaku towarowego, podając na opakowaniu zewnętrznym produktu leczniczego przywożonego równolegle
         swoją nazwę jako nazwę podmiotu przepakowującego – a nie niezależnego przedsiębiorstwa, które jest uprawnione do przepakowywania
         i dokonało przywozu produktów leczniczych oraz fizycznego przepakowania, obejmującego także (powtórne) nanoszenie znaku towarowego
         danego właściciela?

      2)      Czy ma znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze przyjęcie założenia, iż podanie jako nazwy podmiotu przepakowującego
         nazwy podmiotu uprawnionego do wprowadzania na rynek, a nie – przedsiębiorstwa, które na zlecenie dokonało fizycznego przepakowania,
         nie może spowodować wyciągnięcia przez konsumenta (użytkownika końcowego) błędnego wniosku, że to właściciel znaku towarowego
         jest odpowiedzialny za przepakowanie?

      3)      Czy ma znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze przyjęcie założenia, iż możliwość wprowadzenia w błąd co do
         tego, czy właściciel znaku towarowego jest odpowiedzialny za przepakowanie, jest wykluczona, jeśli nazwa podmiotu, który dokonał
         fizycznego przepakowania, została podana jako nazwa podmiotu przepakowującego?

      4)      Czy dla udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze znaczenie ma jedynie możliwość wprowadzenia w błąd co do tego, czy właściciel
         znaku towarowego jest odpowiedzialny za przepakowanie, czy też znaczenie dla tej odpowiedzi mają inne związane z właścicielem
         znaku towarowego względy, [jak] to, że:

      a)      podmiot, który dokonuje przywozu równoległego i fizycznego przepakowania, a także (ponownie) umieszcza znak towarowy tego
         właściciela na zewnętrznym opakowaniu produktu leczniczego, z tego względu potencjalnie dokonuje niezależnego naruszenia przysługujących
         właścicielowi uprawnień do znaku towarowego i

      b)      może to wynikać z sytuacji polegającej na tym, iż podmiot, który dokonuje fizycznego przepakowania, jest odpowiedzialny za
         to, że opakowanie narusza oryginalny stan produktu leczniczego lub też wygląd przepakowanego produktu jest taki, iż można
         założyć, że szkodzi on renomie właściciela znaku towarowego (zob. m.in. [ww.] wyrok w sprawach połączonych Bristol‑Myers Squibb
         i in.)?

      5)      Czy ma znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze to, że podmiot uprawniony do wprowadzania na rynek, który podał
         swą nazwę jako nazwę podmiotu przepakowującego, w momencie zgłaszania właścicielowi znaku towarowego zamiaru sprzedaży pochodzącego
         z przywozu równoległego przepakowanego produktu leczniczego należał do tego samego koncernu co podmiot, który dokonał fizycznego
         przepakowania (spółka siostrzana)?”.

       Sprawa C‑207/10
      13      Paranova Danmark A/S i Paranova Pack są spółkami zależnymi Paranova Group A/S (zwanej dalej „Paranova Group”), która prowadzi
         działalność gospodarczą w zakresie importu równoległego produktów leczniczych do Danii, Szwecji i Finlandii. Główna siedziba
         tego koncernu znajduje się w Ballerup (Dania), gdzie siedzibę swą mają również dwie spółki zależne.

      14      Podobnie jak w okolicznościach faktycznych sprawy C‑400/09 Paranova Group dokonała równoległego przywozu do Danii produktów
         leczniczych będących przedmiotem spraw przed sądem krajowym. Produkty te zostały wyprodukowane przez Merck, który jest właścicielem
         znaków towarowych ich dotyczących lub podmiotem posiadającym zdolność procesową w zakresie umów licencyjnych zawartych z właścicielami
         znaków towarowych.

      15      Paranova Danmark jest posiadaczem pozwolenia na dopuszczenie do obrotu omawianych produktów leczniczych, podczas gdy Paranova
         Pack, która dokonała ich przepakowania, jest posiadaczem pozwolenia na ich przepakowanie.

      16      Wszystkie decyzje dotyczące zakupu, przepakowania i sprzedaży produktów leczniczych będących przedmiotem spraw przed sądem
         krajowym, w tym odnoszące się do pomysłu nowych opakowań oraz etykietowania, zostały podjęte przez Paranova Danmark. Paranova
         Pack dokonała zakupu i rzeczywistego przepakowania tych produktów leczniczych z zachowaniem wymogów nałożonych na spółki przepakowujące
         przez Lægemiddelstyrelsen oraz dopuściła je do obrotu zgodnie z przepisami prawa farmaceutycznego, przejmując odpowiedzialność
         związaną z tymi rozmaitymi czynnościami.

      17      Opakowanie omawianych produktów leczniczych wskazywało na to, że produkty te zostały przepakowane przez Paranova Danmark.

      18      Merck wniósł dwie skargi przeciwko Paranova Danmark i Paranova Pack na takiej podstawie, że na opakowaniu produktów leczniczych
         będących przedmiotem spraw przed sądem krajowym nie figurowała nazwa podmiotu dokonującego rzeczywiście przepakowania. W następstwie
         tych skarg zakazano Paranova Danmark i Paronova Pack – odpowiednio, postanowieniem z dnia 26 października 2004 r. wydanym
         przez fogedretten i Ballerup i utrzymanym w mocy w wyniku odwołania w dniu 15 sierpnia 2007 r. przez Sø- og Handelsretten,
         oraz wyrokiem tego ostatniego sądu z dnia 31 marca 2008 r. – sprzedaży omawianych produktów leczniczych z tego względu, że
         ich opakowanie nie wskazywało nazwy przedsiębiorstwa, które rzeczywiście dokonało przepakowania.

      19      Højesteret, do którego Paranova Danmark i Paranova Pack wniosły skargi kasacyjne od wyroków Sø- og Handelsretten, postanowił
         zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy wykładni art. 7 ust. 2 [dyrektywy 89/104] oraz związanego z nią orzecznictwa, a w szczególności [ww.] wyroków w sprawach
         Hoffmann-La Roche, Pfizer oraz Bristol-Myers Squibb i in., należy dokonywać w ten sposób, że właściciel znaku towarowego może
         powołać się na te przepisy, by uniemożliwić wprowadzającej do obrotu spółce podmiotu dokonującego przywozu równoległego, która
         jest posiadaczem pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego w państwie członkowskim, sprzedaż tego produktu
         ze wskazaniem, że został przepakowany przez spółkę wprowadzającą do obrotu, choć zleciła ona fizyczne przepakowanie innej
         spółce – spółce przepakowującej – której spółka wprowadzająca do obrotu udziela instrukcji w zakresie nabywania i przepakowywania
         produktu, szczegółowego zaprojektowania opakowania produktu i innych ustaleń związanych z produktem, i która to spółka przepakowująca
         posiada pozwolenie na przepakowanie i w trakcie przepakowywania ponownie umieszcza znaki towarowe na nowym opakowaniu?

      2)      Czy ma znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze przyjęcie założenia, iż podanie na opakowaniu przez podmiot
         dokonujący przywozu równoległego nazwy producenta wraz z opisanym wskazaniem podmiotu odpowiadającego za przepakowanie nie
         może prowadzić do wprowadzenia konsumenta (użytkownika końcowego) w błąd co do pochodzenia produktu lub spowodować wyciągnięcia
         przez niego błędnego wniosku, że to właściciel znaku towarowego jest odpowiedzialny za przepakowanie?

      3      Czy dla udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze znaczenie ma jedynie ryzyko wprowadzenia konsumenta lub użytkownika końcowego
         w błąd co do tego, czy właściciel znaku towarowego jest odpowiedzialny za przepakowanie, czy też znaczenie dla tej odpowiedzi
         mają inne związane z właścicielem znaku towarowego względy, na przykład to, że

      a)      podmiot, który rzeczywiście dokonuje nabycia i przepakowania, a także ponownie umieszcza znak towarowy tego właściciela na
         opakowaniu, z tego względu potencjalnie sam narusza przysługujące właścicielowi uprawnienia do znaku towarowego, i

      b)      może to wynikać z sytuacji polegającej na tym, iż podmiot, który dokonuje fizycznego przepakowania, jest odpowiedzialny za
         to, że opakowanie narusza oryginalny stan produktu leczniczego, lub że

      c)      wygląd przepakowanego produktu jest taki, iż można założyć, że szkodzi on renomie właściciela znaku towarowego?
      4)      Jeśli odpowiadając na pytanie trzecie, Trybunał stwierdzi, że znaczenie ma też uwzględnienie okoliczności, iż spółka przepakowująca
         potencjalnie sama narusza uprawnienia do znaku towarowego jego właściciela, to czy Trybunał może wskazać, czy dla udzielenia
         tej odpowiedzi istotna jest okoliczność, że spółka wprowadzająca do obrotu i spółka przepakowująca podmiotu dokonującego przywozu
         równoległego są w świetle prawa krajowego odpowiedzialne solidarnie za naruszenie uprawnień ze znaku towarowego jego właściciela?

      5)      Czy ma znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze to, że podmiot dokonujący przywozu równoległego, który posiada
         pozwolenie na dopuszczenie do obrotu i podał swą nazwę jako nazwę podmiotu przepakowującego, w momencie zgłaszania właścicielowi
         znaku towarowego zamiaru sprzedaży przepakowanego produktu leczniczego należał do tego samego koncernu co spółka, która dokonała
         fizycznego przepakowania (spółka siostrzana)?

      6)      Czy ma znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze okoliczność, że spółka przepakowująca została wskazana jako
         producent w ulotce umieszczonej w opakowaniu?

      20      Postanowieniem Prezesa pierwszej izby Trybunału z dnia 31 stycznia 2011 r. sprawy C‑400/09 i C‑207/10 zostały połączone dla
         celów procedury ustnej i wydania wyroku.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      21      Zadając swe pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy wykładni art. 7 ust. 2
         dyrektywy 89/104 należy dokonywać w ten sposób, że zezwala on właścicielowi znaku towarowego, który dotyczy produktu leczniczego
         będącego przedmiotem importu równoległego, na sprzeciwienie się dalszemu wprowadzaniu do obrotu tego przepakowanego produktu,
         z tego względu, że nowe opakowanie wskazuje jako podmiot przepakowujący, nie przedsiębiorstwo, które na zlecenie dokonało
         rzeczywiście przepakowania omawianego produktu i które posiada pozwolenie na przepakowanie, lecz przedsiębiorstwo, które jest
         posiadaczem pozwolenia na dopuszczenie omawianego produktu to obrotu, zgodnie z instrukcjami którego dokonano przepakowania
         i które przejmuje za to przepakowanie odpowiedzialność.

      22      Orifarm, Paranova Danmark, rządy czeski i portugalski oraz Komisja Europejska uważają, że na pytania te w postaci, w jakiej
         zostały sformułowane, należy odpowiedzieć negatywnie, podczas gdy Merck i rząd włoski są odmiennego zdania.

      23      Tytułem wstępu należy przypomnieć, że na mocy art. 7 ust. 2 dyrektywy 89/104 sprzeciw właściciela znaku towarowego wobec przepakowywania
         towarów oznaczonych tym znakiem towarowym, jako wyjątek od zasady swobodnego przepływu towarów, nie jest dopuszczalny, jeżeli
         wykonywanie tego prawa przez właściciela stanowi ukryte ograniczenie w handlu między państwami członkowskimi w rozumieniu
         art. 30 zdanie drugie WE (obecnie art. 36 zdanie drugie TFUE) (zob. wyrok z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑348/04 Boehringer
         Ingelheim i in., Zb.Orz. s. I‑3391, pkt 16 i przytoczone tam orzecznictwo).

      24      Wykonywanie przez właściciela znaku towarowego prawa sprzeciwiania się przepakowywaniu stanowi tego rodzaju ukryte ograniczenie
         w rozumieniu powołanego przepisu, jeżeli przyczynia się do sztucznego podziału rynków między państwami członkowskimi i jeżeli
         ponadto przepakowywanie dokonywane jest w sposób zapewniający poszanowanie uzasadnionych interesów właściciela znaku towarowego
         (zob. ww. wyrok w sprawie Boehringer Ingelheim i in., pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo).

      25      Trybunał stwierdził w tym ostatnim względzie, iż w przypadku, gdy przepakowanie jest dokonane na warunkach, które nie mogą
         naruszyć oryginalnego stanu produktu wewnątrz opakowania, zasadnicza funkcja znaku towarowego jako gwarancji pochodzenia zostaje
         zachowana. Zatem konsument czy użytkownik końcowy nie jest wprowadzony w błąd co do pochodzenia towaru, lecz otrzymuje w rzeczywistości
         towary wyprodukowane pod wyłączną kontrolą właściciela znaku towarowego (zob. ww. wyroki: w sprawie Bristol‑Myers Squibb i in.,
         pkt 67; a także w sprawie MPA Pharma, pkt 39).

      26      Trybunał podkreślił również, że niemożność powołania się przez właściciela znaku na jego prawa do znaku towarowego, aby sprzeciwić
         się wprowadzeniu do obrotu pod tym znakiem towarów przepakowanych przez importera, równa się z przyznaniem importerowi pewnego
         uprawnienia, które w normalnych okolicznościach jest zastrzeżone dla samego właściciela znaku. W konsekwencji w interesie
         uprawnionego z prawa do znaku jako właściciela znaku towarowego i w celu jego ochrony przed wszelkimi naruszeniami należy
         takie uprawnienie przyznać jedynie w zakresie, w jakim importer przestrzega również pewnych innych wymogów (zob. podobnie
         ww. wyroki: w sprawie Bristol‑Myers Squibb i in., pkt 68, 69; a także w sprawie MPA Pharma, pkt 40, 41).

      27      Z utrwalonego orzecznictwa, a w szczególności z wyroków, o wykładnię których wnosi do Trybunału sąd krajowy, wynika zatem,
         że właściciel znaku towarowego nie może zasadnie sprzeciwiać się dalszemu wprowadzaniu do obrotu produktu leczniczego oznaczonego
         jego znakiem towarowym i przepakowanego przez importera, który ponownie nałożył na niego tenże znak towarowy:

      –        jeżeli zostanie wykazane, że taki sprzeciw przyczyniłby się do sztucznego podziału rynków między państwami członkowskimi,
         zwłaszcza z tego względu, że przepakowanie to jest konieczne, aby wprowadzić produkt do obrotu w państwie członkowskim przywozu;

      –        jeżeli zostanie wykazane, że przepakowywanie nie może naruszyć oryginalnego stanu produktu wewnątrz opakowania;
      –        jeżeli na nowym opakowaniu zostanie wyraźnie wskazany podmiot, który dokonał przepakowania, jak również nazwa wytwórcy produktu;
      –        jeżeli wygląd przepakowanego produktu nie będzie w stanie zaszkodzić renomie znaku towarowego i podmiotu będącego jego właścicielem,
         co oznacza w szczególności, że opakowanie nie może być uszkodzone, złej jakości lub nieschludne, oraz

      –        jeżeli importer zawiadomi właściciela znaku towarowego przed wprowadzeniem przepakowanego produktu do sprzedaży i dostarczy
         mu, na żądanie, próbkę przepakowanego produktu (zob. w szczególności ww. wyroki: w sprawie Hoffmann‑La Roche, pkt 14; w sprawie
         Bristol‑Myers Squibb i in., pkt 79; w sprawie MPA Pharma, pkt 50; w sprawie Boehringer Ingelheim i in., pkt 21; a także wyrok
         z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C‑276/05 The Wellcome Foundation, Zb.Orz. s. I‑10479, pkt 23).

      28      Co się tyczy wymogu będącego przedmiotem spraw przed sądem krajowym, że na nowym opakowaniu ma być wyraźnie wskazany podmiot,
         który dokonał przepakowania produktu, wymóg ten uzasadnia interes właściciela znaku towarowego w tym, aby konsument lub użytkownik
         końcowy nie doszedł do wniosku, że to właściciel jest odpowiedzialny za przepakowanie (zob. ww. wyroki: w sprawie Bristol‑Myers
         Squibb i in., pkt 70; a także w sprawie MPA Pharma, pkt 42).

      29      Jak stwierdził rzecznik generalny w pkt 34 i 35 jego opinii, ten interes właściciela jest całkowicie zabezpieczony, wówczas
         gdy na opakowaniu przepakowanego produktu figuruje wyraźnie nazwa przedsiębiorstwa, na zlecenie i zgodnie z instrukcjami którego
         dokonano przepakowania i które przejmuje za to przepakowanie odpowiedzialność. Tego typu wskazanie, pod warunkiem że zostanie
         wydrukowane w taki sposób, że zostanie zrozumiane przez normalnie uważną osobę, jest zatem w stanie wyeliminować błędne wrażenie
         w odczuciu konsumenta lub użytkownika końcowego, że przepakowania produktu dokonał właściciel.

      30      Ponadto fakt, iż przedsiębiorstwo to przejmuje pełną odpowiedzialność za czynności związane z przepakowaniem, sprawia, że
         właściciel może dochodzić swych praw i w razie potrzeby otrzymać odszkodowanie w przypadku, gdy przepakowanie naruszyło oryginalny
         stan produktu wewnątrz opakowania lub gdy wygląd przepakowanego produktu jest taki, że mógłby zaszkodzić renomie znaku towarowego.
         Należy zaznaczyć w tym względzie, że w takim przypadku przedsiębiorstwo, które figuruje jako podmiot dokonujący przepakowania
         na nowym opakowaniu przepakowanego produktu, będzie odpowiadać za wszelkie szkody wyrządzone przez przedsiębiorstwo, które
         rzeczywiście dokonało przepakowania i nie może uwolnić się ze swej odpowiedzialności, twierdząc zwłaszcza, że przedsiębiorstwo
         to działało niezgodnie z jego instrukcjami.

      31      W tych okolicznościach właściciel znaku towarowego nie posiada uzasadnionego interesu w tym, aby wymagać, że na opakowaniu
         ma figurować nazwa przedsiębiorstwa, które rzeczywiście dokonało przepakowania, z tego tylko względu, że przepakowanie może
         naruszyć oryginalny stan tego produktu, a w konsekwencji naruszyć ewentualnie prawa do znaku towarowego.

      32      Interes właściciela znaku towarowego w zachowaniu oryginalnego stanu produktu wewnątrz opakowania jest bowiem wystarczająco
         chroniony przez wymóg, o którym mowa w pkt 27 niniejszego wyroku, w myśl którego należy wykazać, że przepakowanie nie może
         naruszyć oryginalnego stanu omawianego produktu. Takie wykazanie należy, w okolicznościach spraw przed sądem krajowym, do
         posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, zgodnie z instrukcjami którego przepakowanie zostało dokonane i który przejmuje
         za to przepakowanie odpowiedzialność.

      33      Merck utrzymuje jednak, że aby chronić konsumentów, konieczne jest wskazanie na opakowaniu przepakowanego produktu nazwy przedsiębiorstwa,
         które rzeczywiście dokonało przepakowania. W interesie tychże konsumentów leży, aby znać nazwę tego przedsiębiorstwa, zwłaszcza
         w przypadku, gdy mogą oni na podstawie swojego prawa krajowego wnieść powództwo nie tylko przeciwko posiadaczowi pozwolenia
         na dopuszczenie do obrotu, lecz również przeciwko podmiotowi dokonującemu przepakowania wówczas, gdy ponieśli oni szkody w rezultacie
         tego przepakowania.

      34      Argumentacji tej nie można jednak uwzględnić. Wystarczy stwierdzić w tym względzie, iż z treści art. 7 ust. 2 dyrektywy 89/104
         wyraźnie wynika, że przewidziany w tym przepisie wyjątek od zasady wyczerpania praw przyznanych przez znak towarowy ogranicza
         się do ochrony uzasadnionych interesów właściciela znaku towarowego, a szczególną ochronę uzasadnionych interesów konsumentów,
         jako taką, zapewniają inne instrumenty prawne.

      35      W każdym razie, nawet przy założeniu, że interesy właściciela znaku towarowego pokrywają się jedynie częściowo z interesami
         konsumenta, nie zmienia to faktu, iż, jak podkreślił rzecznik generalny w pkt 42 i 43 swej opinii, wskazanie na opakowaniu
         produktu przedsiębiorstwa odpowiedzialnego za jego przepakowanie umożliwia właściwe poinformowanie konsumenta z punktu widzenia
         prawa do znaku towarowego.

      36      Z całości powyższych rozważań wynika, iż wykładni art. 7 ust. 2 dyrektywy 89/104 należy dokonywać w ten sposób, że nie zezwala
         on właścicielowi znaku towarowego, który dotyczy produktu leczniczego będącego przedmiotem importu równoległego, na sprzeciwienie
         się dalszemu wprowadzaniu do obrotu tego przepakowanego produktu, z tego jedynie względu, że nowe opakowanie wskazuje jako
         podmiot przepakowujący, nie przedsiębiorstwo, które na zlecenie dokonało rzeczywiście przepakowania omawianego produktu i które
         posiada pozwolenie na przepakowanie, lecz przedsiębiorstwo, które posiada pozwolenie na dopuszczenie omawianego produktu do
         obrotu, zgodnie z instrukcjami którego dokonano przepakowania i które przejmuje za to przepakowanie odpowiedzialność.

       W przedmiocie kosztów
      37      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      Wykładni art. 7 ust. 2 pierwszej dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw
            państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych należy dokonywać w ten sposób, że nie zezwala on właścicielowi znaku
            towarowego, który dotyczy produktu leczniczego będącego przedmiotem importu równoległego, na sprzeciwienie się dalszemu wprowadzaniu
            do obrotu tego przepakowanego produktu, z tego jedynie względu, że nowe opakowanie wskazuje jako podmiot przepakowujący, nie
            przedsiębiorstwo, które na zlecenie dokonało rzeczywiście przepakowania omawianego produktu i które posiada pozwolenie na
            przepakowanie, lecz przedsiębiorstwo, które posiada pozwolenie na dopuszczenie omawianego produktu do obrotu, zgodnie z instrukcjami
            którego dokonano przepakowania i które przejmuje za to przepakowanie odpowiedzialność.
      Podpisy
      * Język postępowania: duński.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 8 maja 1973 r. # Monique Gunnella przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawa 33-72.


Wyrok Sądu (szósta izba) z dnia 12 kwietnia 2013 r. # Föreningen Svenska Tonsättares Internationella Musikbyrå u.p.a. (Stim) przeciwko Komisji Europejskiej. # Konkurencja - Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki - Prawa autorskie dotyczące publicznego wykonania utworów muzycznych w drodze przekazu internetowego, satelitarnego i retransmisji drogą kablową - Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 81 WE - Podział rynku geograficznego - Porozumienia dwustronne między krajowymi organizacjami zbiorowego zarządzania - Uzgodniona praktyka polegająca na wyłączeniu możliwości przyznawania licencji wieloterytorialnych i wielorepertuarowych - Artykuł 151 ust. 4 WE - Różnorodność kulturowa. # Sprawa T-451/08.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba) z dnia 3 grudnia 2003 r. # Audi AG przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Rozporządzenie (WE) nr 40/94 - Bezwzględne podstawy odmowy. # Sprawa T-16/02.


Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 14 lipca 1988 r. # Syndicat des libraires de Normandie przeciwko L'Aigle distribution. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal de grande instance d'Alençon - Francja. # Sprawa 254/87.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 16 lipca 1998 r. # The Scotch Whisky Association przeciwko Compagnie financière européenne de prises de participation (Cofepp), Prisunic SA i Centrale d'achats et de services alimentaires SARL (Casal). # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal de grande instance de Paris - Francja. # Rozporządzenie (EWG) nr 1576/89. # Sprawa C-136/96.


Wyrok Trybunału z dnia 29 lutego 1996 r. # Postępowania karne przeciwko Sofia Skanavi i Konstantin Chryssanthakopoulos. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Amtsgericht Tiergarten, Berlin - Niemcy. # Swobodny przepływ osób. # Sprawa C-193/94.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 16 kwietnia 1991 r. # Upjohn Company i Upjohn NV przeciwko Farzoo Inc. i J. Kortmann. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Hoge Raad - Niderlandy. # Sprawa C-112/89.