title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 29 stycznia 2009 r.#Consiglio Nazionale degli Ingegneri przeciwko Ministero della Giustizia i Marco Cavallera.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Consiglio di Stato - Włochy.#Uznawanie dyplomów - Dyrektywa 89/48/EWG - Uznawanie równoważności dyplomów ukończenia studiów - Zawód inżyniera.#Sprawa C-311/06.

text:
      Sprawa C‑311/06
      Consiglio Nazionale degli Ingegneri
      przeciwko
      Ministero della Giustizia
      i
      Marcowi Cavallerze
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Consiglio di Stato)
      Uznawanie dyplomów – Dyrektywa 89/48/EWG – Uznawanie równoważności dyplomów ukończenia studiów – Zawód inżyniera
      Streszczenie wyroku
      Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Pracownicy – Uznawanie dyplomów ukończenia studiów wyższych, przyznawanych
            po ukończeniu kształcenia i szkolenia zawodowego trwających co najmniej trzy lata – Dyrektywa 89/48
      (dyrektywa Rady 89/48, art. 1 lit. a))
      Posiadacz dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji wydanego w danym państwie członkowskim, który nie poświadcza
         ukończenia kształcenia w ramach systemu edukacyjnego tego państwa członkowskiego i który nie jest oparty ani na egzaminie,
         ani na doświadczeniu zawodowym zdobytym w tym państwie członkowskim, nie może powoływać się na przepisy dyrektywy 89/48 w sprawie
         ogólnego systemu uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych, przyznawanych po ukończeniu kształcenia i szkolenia zawodowego
         trwających co najmniej trzy lata, w celu uzyskania dostępu do zawodu regulowanego w przyjmującym państwie członkowskim.

      W istocie dyrektywa 89/48 ma na celu usunięcie przeszkód w wykonywaniu zawodu w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie,
         w którym wydany został dokument potwierdzający uzyskanie danych kwalifikacji. Z motywów pierwszego, trzeciego i piątego tej
         dyrektywy wynika, że nie można zrównać dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji z „dyplomem” w rozumieniu tej samej
         dyrektywy, jeśli kwalifikacje nie zostały nabyte – w całości lub częściowo – w ramach systemu edukacyjnego państwa członkowskiego,
         w którym został wydany dany dokument potwierdzający. Trybunał miał już zresztą okazję podkreślić, że taki dokument ułatwia
         dostęp do danego zawodu i jego wykonywania w zakresie, w jakim poświadcza on posiadanie dodatkowych kwalifikacji.

      W przypadku gdy uznanie w innym państwie członkowskim nie poświadcza posiadania żadnych dodatkowych kwalifikacji i gdy ani
         owo uznanie, ani wpis do rejestru właściwej izby zawodowej w owym innym państwie członkowskim nie zostały oparte na sprawdzeniu
         kwalifikacji lub doświadczenia zdobytego przez wnioskodawcę, zgoda na to, by na dyrektywę 89/48 można było się powoływać w celu
         skorzystania z dostępu do zawodu regulowanego w państwie pochodzenia, doprowadziłaby do tego, że osoba, która tylko w tym
         ostatnim państwie członkowskim uzyskała dyplom, który jako taki nie daje dostępu do tego zawodu regulowanego, mogłaby jednak
         uzyskać dostęp do tego zawodu, mimo iż dokument o uznaniu dyplomu uzyskany w pierwszym państwie członkowskim nie poświadczałby
         zdobycia dodatkowych kwalifikacji lub doświadczenia zawodowego. Taki skutek byłby sprzeczny z zasadą wprowadzoną przez dyrektywę
         89/48 w jej motywie piątym, zgodnie z którą państwa członkowskie zachowują możliwość ustanowienia minimalnego poziomu wymaganych
         kwalifikacji w celu zagwarantowania odpowiedniej jakości usług świadczonych na ich terytorium.

      (por. pkt 55–57, 59; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 29 stycznia 2009 r.(*)

      Uznawanie dyplomów – Dyrektywa 89/48/EWG – Uznawanie równoważności dyplomów ukończenia studiów – Zawód inżyniera
      W sprawie C‑311/06
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Consiglio
         di Stato (Włochy) postanowieniem z dnia 28 lutego 2006 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 17 lipca 2006 r., w postępowaniu:

      Consiglio Nazionale degli Ingegneri
      przeciwko
      Ministero della Giustizia,
      Marcowi Cavallerze,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, J.C. Bonichot, K. Schiemann (sprawozdawca), J. Makarczyk i L. Bay Larsen, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
      sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 13 września 2007 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Consiglio Nazionale degli Ingegneri przez A. Romei, avvocato,
      –        w imieniu rządu włoskiego przez I.M. Braguglię, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez S. Fiorentino,
         avvocato dello Stato,

      –        w imieniu rządu belgijskiego przez L. Van den Broeck, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu czeskiego początkowo przez T. Bočka, a następnie przez M. Smolka, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu greckiego przez E. Skandalou, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu cypryjskiego przez C. Lycourgosa oraz I. Neofitou, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu austriackiego przez C. Pesendorfer, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu szwedzkiego przez A. Falk oraz A. Krusego, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez H. Støvlbæka oraz E. Montaguti, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 28 lutego 2008 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady z dnia 21 grudnia 1988 r. w sprawie ogólnego
         systemu uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych, przyznawanych po ukończeniu kształcenia i szkolenia zawodowego, trwających
         co najmniej trzy lata (Dz.U. 1989, L 19, s. 16).

      2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy Consiglio Nazionale degli Ingegneri (krajową radą inżynierów) i Ministero
         della Giustizia (ministerstwo sprawiedliwości), dotyczącego uznania przez ministerstwo hiszpańskiego dokumentu potwierdzającego
         posiadanie przez M. Cavallerę, obywatela włoskiego, kwalifikacji inżyniera. otrzymanego w drodze uznania za równoważny jego
         włoskiego dyplomu ukończenia studiów, w celu dokonania wpisu do rejestru inżynierów we Włoszech.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3        Motyw pierwszy dyrektywy 89/48 ma następującą treść:

      „Zgodnie z art. 3 lit. c) traktatu jednym z celów Wspólnoty jest zniesienie przeszkód w swobodnym przepływie osób i świadczeniu
         usług między państwami członkowskimi; dla obywateli państw członkowskich oznacza to w szczególności możliwość wykonywania
         zawodu, jako osoba pracująca na własny rachunek lub jako pracownik najemny, w państwie członkowskim innym od tego, w którym
         zdobyli kwalifikacje zawodowe”.

      4        Motyw trzeci dyrektywy stanowi:

      „W celu szybkiego sprostania oczekiwaniom obywateli Wspólnoty, którzy posiadają dyplomy szkół wyższych przyznawane w wyniku
         ukończenia kształcenia i szkolenia zawodowego, wydane w państwie członkowskim innym niż to, w którym chcą wykonywać swój zawód,
         powinno się również ustalić inną metodę uznawania takich dyplomów, tak aby umożliwiła ona zainteresowanym wykonywanie tych
         wszystkich rodzajów działalności zawodowej, które w przyjmującym państwie członkowskim są warunkowane zakończeniem kształcenia
         i szkolenia odbywanego po ukończeniu szkoły średniej, pod warunkiem że obywatele ci posiadają dyplom przygotowujący ich do
         wykonywania tych rodzajów działalności, przyznany w wyniku ukończenia studiów trwających co najmniej trzy lata i wydany w innym
         państwie członkowskim”.

      5        Motyw piąty tej dyrektywy precyzuje:

      „Odnośnie do tych zawodów, dla wykonywania których Wspólnota nie ustanowiła wymaganego minimalnego poziomu kwalifikacji, państwa
         członkowskie zachowują możliwość ustalenia tego poziomu w celu zagwarantowania odpowiedniej jakości usług świadczonych na
         ich terytorium; jednakże nie mogą one, bez naruszenia swoich zobowiązań ustanowionych w art. 5 traktatu wymagać od obywatela
         danego państwa członkowskiego uzyskania kwalifikacji tylko na podstawie odniesienia się do dyplomów wydawanych w ich własnym
         systemie szkolnictwa, w przypadku jeżeli ten obywatel uzyskał całość lub część tych kwalifikacji w innym państwie członkowskim;
         w rezultacie każde przyjmujące państwo członkowskie, w którym dany zawód jest zawodem regulowanym, powinno wziąć pod uwagę
         kwalifikacje uzyskane w innym państwie członkowskim oraz ustalić, czy kwalifikacje te odpowiadają kwalifikacjom przez nie
         wymaganym”.

      6        Artykuł 1 lit. a) i b) dyrektywy 89/48 stanowi:

      „Do celów niniejszej dyrektywy stosowane są następujące definicje:
      a)      dyplom: każdy dyplom, świadectwo lub inny dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji lub każdy zestaw takich dyplomów,
         świadectw lub innych dokumentów:

      –        który został wydany przez właściwe władze w państwie członkowskim, wyznaczone zgodnie z jego przepisami ustawowymi, wykonawczymi
         lub administracyjnymi,

      –        który wskazuje, iż jego posiadacz pomyślnie ukończył studia wyższe trwające co najmniej trzy lata lub jednakowy okres przy
         niepełnym wymiarze godzin, na uniwersytecie lub w instytucji szkolnictwa wyższego bądź też w instytucji o zbliżonym poziomie
         oraz, gdzie konieczne, pomyślnie ukończył kształcenie zawodowe, wymagane jako uzupełnienie kształcenia po szkole średniej,
         oraz

      –        który wskazuje, że jego posiadacz ma kwalifikacje zawodowe wymagane do podjęcia i wykonywania danego zawodu regulowanego w tym
         państwie członkowskim,

      zakładając, że kształcenie i szkolenie, o których mowa w dyplomie, świadectwie lub innym dokumencie potwierdzającym posiadanie
         kwalifikacji, odbyły się głównie na terenie Wspólnoty albo że posiadacz dyplomu ma trzyletnie doświadczenie zawodowe, poświadczone
         przez państwo członkowskie, w którym uznano dyplom, świadectwo lub inny dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, pochodzące
         z państw trzecich.

      W rozumieniu pierwszego akapitu w taki sam sposób jak dyplom traktuje się każdy dyplom, świadectwo lub inny dokument potwierdzający
         posiadanie kwalifikacji albo każdy zestaw tych dyplomów, świadectw lub innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji,
         które zostały wydane przez właściwe władze w państwie członkowskim, jeżeli wydano je w wyniku pomyślnego ukończenia kształcenia
         oraz szkoleń, odbytych na terenie Wspólnoty, i uznawane są przez właściwe władze tego państwa członkowskiego za ekwiwalentne
         oraz że przyznaje on jednakowe prawa odnośnie do podejmowania i wykonywania zawodu regulowanego w tym państwie członkowskim;

      b)      przyjmujące państwo członkowskie: każde państwo członkowskie, w którym obywatel danego państwa członkowskiego ubiega się o możliwość
         wykonywania zawodu, który podlega regulacjom w tym państwie członkowskim, inne niż państwo, w którym uzyskał on swój dyplom
         bądź po raz pierwszy wykonywał zawód, o którym mowa”.

      7        W wersjach językowych włoskiej i węgierskiej art. 1 ust. b) dyrektywy 89/48 odnosi się do obywatela „innego państwa członkowskiego”
         („di un altro Stato membro”/„egy másik tagállam”) zamiast do obywatela „danego państwa członkowskiego”.

      8        Artykuł 2 akapit pierwszy dyrektywy 89/48 stanowi:

      „Niniejszą dyrektywę stosuje się do każdego obywatela państwa członkowskiego, który zamierza wykonywać zawód regulowany w przyjmującym
         państwie członkowskim, zarówno jako osoba pracująca na własny rachunek, jak też jako pracownik najemny”.

      9        W wersjach językowych niemieckiej i węgierskiej art. 2 ust. 1 tej dyrektywy odnosi się do wykonywania zawodu regulowanego
         „w innym państwie członkowskim” („in einem anderen Mitgliedstaat”/„egy másik tagállamban”), zamiast do wykonywania zawodu
         regulowanego „w państwie przyjmującym”.

      10      Artykuł 3 akapit pierwszy lit. a) dyrektywy 89/48 stanowi:

      „W przypadku gdy w przyjmującym państwie członkowskim podjęcie lub wykonywanie zawodu regulowanego uzależnione jest od posiadania
         dyplomu, właściwe władze nie mogą, powołując się na podstawę braku odpowiednich kwalifikacji, odmówić prawa obywatelowi państwa
         członkowskiego do podjęcia lub wykonywania tego zawodu na tych samych warunkach, które są stosowane wobec własnych obywateli:

      a)      jeżeli wnioskodawca posiada dyplom wymagany w innym państwie członkowskim w celu podjęcia lub wykonywania tego samego zawodu
         na jego terytorium, a dyplom ten został wydany w danym państwie członkowskim […]”.

      11      W wersjach językowych włoskiej, hiszpańskiej i słoweńskiej art. 3 akapit pierwszy tej dyrektywy mówi o odmówieniu tego prawa
         obywatelowi „innego państwa członkowskiego” („di un altro Stato membro”/„de otro Estado miembro”/„druge države članice”),
         zamiast o odmówieniu obywatelowi „danego państwa członkowskiego”.

      12      Ponadto w wersjach językowych włoskiej i słoweńskiej, art. 3 akapit pierwszy lit. a) tej dyrektywy odnosi się do dyplomu wydanego
         w „innym państwie członkowskim” („in un altro Stato membro”/„drugi državi članici”), zamiast dyplomu wydanego „w danym państwie
         członkowskim”.

      13      Niezależnie od postanowień art. 3 dyrektywy 89/48 jej art. 4 dopuszcza, by przyjmujące państwo członkowskie wymagało od wnioskodawcy,
         pod pewnymi warunkami określonymi w tym artykule, udowodnienia posiadania doświadczenia zawodowego określonej długości, odbycia
         stażu adaptacyjnego o długości nieprzekraczającej trzech lat lub przystąpienia do testu umiejętności. Ponadto ten sam artykuł
         określa niektóre zasady i warunki stosowane do środków wyrównawczych, które mogą być wymagane w celu wyrównania braków w wykształceniu
         wnioskodawcy.

       Uregulowania krajowe
       Regulacje dotyczące zawodu inżyniera w Hiszpanii i we Włoszech
      14      Zawód inżyniera jest zawodem regulowanym zarówno w Hiszpanii, jak i we Włoszech.

      –       Systemy kształcenia i warunki dostępu do zawodu inżynier
      15      W zakresie kwalifikacji w dziedzinie inżynierii systemy kształcenia we Włoszech i w Hiszpanii są do siebie zbliżone. W obu
         tych państwach członkowskich kwalifikacje te można uzyskać po ukończeniu cyklu kształcenia trzeciego stopnia o długości trzech
         lub pięciu lat.

      16      We Włoszech dyplom uniwersytecki uzyskiwany po trzech latach nauki („laurea triennale”) kończy kształcenie młodszych inżynierów
         („ingegnere junior”).

      17      We Włoszech dostęp do zawodu młodszego inżyniera uzależniony jest od posiadania wymaganego dyplomu uniwersyteckiego oraz od
         zdania egzaminu państwowego („esame di Stato”) odpowiedniego dla danego zawodu [art. 4 dekretu królewskiego nr 2537 z dnia
         23 października 1925 r. (Gazzetta ufficiale nr 37 z dnia 15 lutego 1926 r.)]. Egzamin ten obejmuje, zgodnie z art. 47 i 48
         dekretu prezydenta republiki nr 328 z dnia 5 czerwca 2001 r. (supplemento ordinario alla GURI nr 190 z dnia 17 sierpnia 2001 r.),
         co najmniej dwie części pisemne, cześć ustną oraz część praktyczną. Kandydaci, którzy zdali egzamin państwowy, uzyskują prawo
         wykonywania zawodu inżyniera („abilitazione all’esercizio della professione di ingegnere”).

      18      W Hiszpanii dyplom uniwersytecki uzyskany po trzech latach daje kwalifikacje inżyniera technika („ingeniero técnico”).

      19      Hiszpańskie przepisy dotyczące dyplomów uniwersyteckich wprowadzają rozróżnienie pomiędzy dwoma typami dyplomów, to znaczy
         „dyplomami oficjalnymi”, których ważność jest uznawana na terytorium całego kraju i które umożliwiają dostęp do zawodów regulowanych,
         oraz „dyplomami własnymi”, które mogą być wydawane przez różne uniwersytety, lecz które między innymi nie umożliwiają dostępu
         do zawodów regulowanych. Dziedzina ta uregulowana jest w ustawie organicznej nr 6/2001 z dnia 21 grudnia 2001 r. o uniwersytetach
         (BOE nr 307 z dnia 24 grudnia 2001 r., s. 49 400).

      20      W Hiszpanii dostęp do zawodów inżyniera technika jest co do zasady uzależniony od posiadania oficjalnego dyplomu uniwersyteckiego
         w rozumieniu ustawy organicznej nr 6/2001, odpowiedniego dla danego zawodu.

      21      Zarówno we Włoszech, jak i w Hiszpanii, wykonywanie zawodu inżyniera uzależnione jest również od wpisu do rejestru prowadzonego
         przez izbę zawodową. We Włoszech rejestr inżynierów prowadzony jest w każdej prowincji przez Consiglio dell’Ordine degli Ingegneri
         (radę izby inżynierów). Rejestr ten składa się z dwóch części, z których część B przeznaczona jest dla młodszych inżynierów.
         W Hiszpanii kompetencje podzielone są pomiędzy różne „colegios de ingenieros” (izby inżynierów) w zależności od specjalizacji
         lub regionu. W obu tych państwach członkowskich wpis do rejestru inżynierów stanowi zwykłą czynność administracyjną, która
         sama w sobie nie potwierdza posiadania kwalifikacji zawodowych zainteresowanych osób, lecz ma na celu zapewnienie, że zawód
         będzie wykonywany z poszanowaniem określonych zasad etycznych.

      –       Zawód inżyniera mechanika we Włoszech
      22      Osoby pragnące wykonywać zawód inżyniera mechanika we Włoszech powinny co do zasady posiadać dyplom uniwersytecki inżyniera
         mechanika („laurea in ingegneria meccanica”), wydawany po ukończeniu trzech lat nauki, jak również uprawnienia do wykonywania
         zawodu inżyniera wydawane w następstwie zdania egzaminu państwowego. Ponadto takie osoby powinny być wpisane do rejestru inżynierów
         danej prowincji, w części B, sektor przemysłowy.

      –       Zawód inżyniera technologa przemysłu, specjalisty w zakresie mechaniki w Hiszpanii
      23      Osoby pragnące wykonywać zawód technologa przemysłu, specjalisty w zakresie mechaniki („ingeniero técnico industrial, especialidad
         mecánica”) w Hiszpanii powinny co do zasady posiadać oficjalny dyplom studiów wyższych w rozumieniu ustawy organicznej nr 6/2001,
         o specjalizacji inżyniera technologa przemysłu, specjalisty w zakresie mechaniki. Taki dyplom inżyniera technologa uzyskuje
         się po odbyciu trzech lat kształcenia. Ponadto takie osoby powinny być wpisane do rejestru „Colegio de ingenieros técnicos
         industriales” (izba inżynierów technologów przemysłowych).

       Procedura uznawania dyplomów we Włoszech
      24      We Włoszech dekret ustawodawczy nr 115 z dnia 27 stycznia 1992 r. (GURI nr 40 z dnia 18 lutego 1992 r., zwany dalej „dekretem
         ustawodawczym nr 115/1992”) dokonuje transpozycji dyrektywy 89/48 do krajowego porządku prawnego.

      25      Artykuł 1 dekretu ustawodawczego nr 115/1992, zatytułowany „Uznawanie dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji
         uzyskanych we Wspólnocie Europejskiej”, stanowi:

      „1.      Na zasadach określonych przepisami niniejszego dekretu na terenie Włoch uznaje się dokumenty wydane przez państwo członkowskie
         Wspólnoty Europejskiej potwierdzające kwalifikacje zawodowe, od posiadania których przepisy krajowe tego państwa uzależniają
         wykonywanie danego zawodu.

      2.      Uznanie następuje na rzecz obywatela Wspólnoty celem umożliwienia mu wykonywania na terenie Włoch – na własny rachunek lub
         w ramach stosunku pracy – zawodu odpowiadającego temu, do którego wykonywania jest on uprawniony w państwie, w którym wydane
         zostały dokumenty, o których mowa w ustępie poprzedzającym niniejszy.

      3.      Dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe są uznawane, jeśli stwierdzone w nich zostało, że wnioskodawca ukończył studia
         wyższe o co najmniej trzyletnim okresie kształcenia (lub odpowiednio dłuższym okresie kształcenia w przypadku nauki w niepełnym
         wymiarze) na uniwersytecie lub innej wyższej uczelni, lub też innej uczelni oferującej kształcenie tego samego stopnia”.

      26      Zdaniem sądu krajowego dekret ustawodawczy nr 115/1992 nie pozwala na uznanie dyplomu wydanego w innym państwie członkowskim
         na podstawie dyplomu ukończenia studiów we Włoszech. Sąd ten precyzuje, że zgodnie z art. 1 ust. 3 tego dekretu ustawodawczego
         dyplom zagraniczny powinien potwierdzać, że wnioskodawca odbył cykl kształcenia, co oznacza, że między dyplomem a cyklem kształcenia
         powinien istnieć bezpośredni związek i że ukończenie cyklu kształcenia powinno być bezpośrednio stwierdzone wydaniem dyplomu.
         Ponadto przepis ten nie znajduje zastosowania do dyplomu innego państwa członkowskiego, który jedynie potwierdza istnienie
         dyplomu ukończenia studiów we Włoszech.

       Procedura uznawania dyplomów za równoważne w Hiszpanii
      27      W prawie hiszpańskim procedurę uznawania dyplomów uniwersyteckich za równoważne z ich odpowiednikami zagranicznymi należy
         odróżnić od procedury uznawania kwalifikacji zawodowych przewidzianej w dekrecie królewskim 1665/1991 z dnia 25 października
         1991 r. regulującym ogólny system uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych, wydawanych w państwach członkowskich Unii
         Europejskiej po ukończeniu kształcenia trwającego co najmniej trzy lata (BOE nr 280 z dnia 22 listopada 1991 r., str. 37 916)
         i mającym na celu transpozycję dyrektywy 89/48 do hiszpańskiego porządku prawnego. Uznanie dyplomu za równoważny z jego zagranicznym
         odpowiednikiem wymaga natomiast zbadania, w odniesieniu do uzyskanej wiedzy, programu studiów odbywanych w celu uzyskania
         dyplomu.

      28      W Hiszpanii do dnia 4 września 2004 r. procedurę uznawania zagranicznych dyplomów uniwersyteckich za równoważne dyplomom hiszpańskim
         regulował dekret królewski nr 86/1987 z dnia 16 stycznia 1987 r. (BOE nr 20 z dnia 23 stycznia 1987 r.), jak również akty
         prawne wydane na podstawie tego dekretu.

      29      Pojęcie uznania dyplomu za równoważny jego odpowiednikowi zagranicznemu zostało zdefiniowane w art. 1 dekretu królewskiego
         86/1987. Na podstawie tego przepisu uznanie równoważności dyplomów w Hiszpanii zakłada urzędowe uznanie ważności, do celów
         akademickich, dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych zagranicą.

      30      Z art. 2 wspomnianego dekretu królewskiego wynika, że wprawdzie dla uznania dyplomu zagranicznego za równoważny nie jest bezwzględnie
         konieczne zdanie dodatkowych egzaminów, w przypadku gdy odbyte kształcenie potwierdzone dyplomem zagranicznym nie jest równoważne
         z kształceniem poświadczonym ekwiwalentnym dyplomem hiszpańskim, jednak takie uznanie równoważności dyplomu może być uzależnione
         od zdania egzaminu obejmującego zakres wiedzy wymaganej w Hiszpanii w celu uzyskania tego dyplomu.

      31      Na podstawie art. 3 dekretu królewskiego 86/1987 procedura uznawania dyplomów za równoważne z ich odpowiednikami zagranicznymi
         jest stosowana tylko w odniesieniu do studiów mających charakter oficjalny. Kształcenie prowadzone przez uniwersytety, które
         nie mają takiego charakteru, jest zatem wyłączone z zakresu stosowania tego dekretu królewskiego.

      32      Od chwili uznania dyplomu zagranicznego za równoważny z hiszpańskimi dyplomami lub stopniami akademickimi uzyskuje on taką
         samą skuteczność, jaką ma hiszpański dyplom lub stopień akademicki, z którym zagraniczny dyplom został uznany za równoważny.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      33      Obywatel włoski M. Cavallera uzyskał w dniu 9 marca 1999 r. dyplom ukończenia trzyletnich studiów w zakresie inżynierii mechanicznej
         na Uniwersytecie w Turynie (Włochy).

      34      M. Cavallera wystąpił do ministerstwa edukacji i nauki Hiszpanii o uznanie, że dyplom ukończenia studiów uzyskany we Włoszech
         jest równoważny z dyplomem ukończenia studiów wyższych na uczelni hiszpańskiej zgodnie z przepisami dekretu królewskiego 86/1987.
         W dniu 17 października 2001 r. hiszpańskie ministerstwo uznało włoski dyplom ukończenia studiów M. Cavallery za równorzędny
         z hiszpańskim dyplomem inżyniera technologa przemysłu ze specjalizacją w zakresie mechaniki.

      35      W konsekwencji M. Cavallera posiada uprawnienia do wykonywania zawodu regulowanego inżyniera technologa przemysłu ze specjalizacją
         w zakresie mechaniki w Hiszpanii. W oparciu o dokument poświadczający uznanie jego włoskiego dyplomu za równoważny z dyplomem
         hiszpańskim, M. Cavallera został wpisany na listę prowadzoną przez „colegios de ingenieros técnicos industriales” w Katalonii.

      36      Bezsporne jest jednak, że M. Cavallera nigdy nie wykonywał działalności zawodowej poza terenem Włoch, nie odbył kształcenia
         ani nie zdał żadnych egzaminów w ramach hiszpańskiego systemu edukacyjnego. Bezsporne jest także, że M. Cavallera nie zdał
         egzaminu państwowego przewidzianego w prawie włoskim w celu uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu inżyniera.

      37      W dniu 6 marca 2002 r. M. Cavallera wystąpił we Włoszech do Ministero della Giustizia z wnioskiem o uznanie kwalifikacji hiszpańskich
         na podstawie dekretu ustawodawczego nr 115/1192 celem uzyskania wpisu na listę inżynierów w tym państwie członkowskim.

      38      Zgodnie z uregulowaniami włoskimi wniosek ten został przedstawiony do zaopiniowania specjalnej komisji, która – większością
         głosów – zaopiniowała go pozytywnie, przy czym przedstawiciel Consiglio Nazionale degli Ingegneri, będącej członkiem komisji,
         głosował przeciw uznaniu tego dyplomu.

      39      Decyzją z dnia 23 października 2002 r. Ministero della Giustizia uznało hiszpański dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji
         uzyskany przez M. Cavallerę za uprawniający do wpisu na listę inżynierów (dział B, sektor przemysłowy). Na podstawie tej decyzji
         M. Cavallera został wpisany na listę izby inżynierów miasta Aleksandrii (Włochy), w którym zamieszkuje.

      40      Consiglio Nazionale degli Ingegnieri zaskarżyła ww. decyzję administracyjną przed Tribunale Amministrativo Regionale per il
         Lazio (Włochy), twierdząc, że zgodnie z dyrektywą 89/48/EWG oraz właściwymi przepisami krajowymi władze włoskie nie mogły
         uznać hiszpańskiego dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji M. Cavallery i w związku z tym nie mogły zwolnić go
         z obowiązku zdania egzaminu przewidzianego prawem włoskim.

      41      Wyrokiem z dnia 5 października 2004 r. sąd ten oddalił skargę wniesioną przez Consiglio Nazionale degli Ingegnieri, uznając,
         że Ministero della Giustizia działało zgodnie z prawem. Następnie Consiglio Nazionale degli Ingegnieri wniosła odwołanie od
         tego wyroku przed Consiglio di Stato (Włochy).

      42      Zdaniem Consiglio di Stato dyrektywa 89/48 nie znajduje zastosowania do sytuacji M. Cavallery, ponieważ nie uzyskał on w Hiszpanii
         żadnego „dyplomu” w rozumieniu art. 1 lit. a) dyrektywy 89/48 i opiera on swój wniosek na kwalifikacjach zdobytych we Włoszech.
         Jednakże Consiglio di Stato ma w tym względzie wątpliwości.

      43      W takich okolicznościach Consiglio di Stato postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami
         prejudycjalnymi:

      „1)      Czy dyrektywę 89/48/EWG stosuje się do obywatela włoskiego, który:
      –        ukończył trzyletnie studia inżynierskie we Włoszech;
      –        uzyskał uznanie dyplomu włoskiego za równoważny stosownemu dyplomowi hiszpańskiemu;
      –        uzyskał wpis na hiszpańską listę inżynierów, lecz nigdy nie wykonywał tego zawodu w Hiszpanii, i
      –        na podstawie hiszpańskiego dokumentu o uznaniu dyplomu wystąpił o wpis na listę inżynierów we Włoszech?
      2)      W razie udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi twierdzącej, czy zgodna z dyrektywą 89/48/EWG jest norma krajowa (art. 1
         dekretu ustawodawczego [nr 115/1992], która nie zezwala na uznanie we Włoszech wydanego przez państwo członkowskie dokumentu
         potwierdzającego posiadanie kwalifikacji, który jest owocem wyłącznie uznania wcześniejszego dyplomu włoskiego?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      44      W swoim pierwszym pytaniu sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy – w celu uzyskania dostępu do zawodu regulowanego
         w przyjmującym państwie członkowskim – na przepisy dyrektywy 89/48 może powołać się posiadacz dokumentu potwierdzającego posiadanie
         kwalifikacji wydanego przez instytucję innego państwa członkowskiego, który nie poświadcza ukończenia kształcenia w ramach
         systemu edukacyjnego tego państwa członkowskiego i nie jest oparty ani na egzaminie, ani na doświadczeniu zawodowym zdobytym
         w tym państwie członkowskim.

      45      W celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie należy zbadać, czy uznanie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji,
         o którym mowa w postępowaniu przed sądem krajowym, wchodzi w zakres stosowania dyrektywy 89/48.

      46      Z zastrzeżeniem przepisów art. 4 dyrektywy 89/48, jej art. 3 ust. 1 lit. a) przyznaje każdemu zainteresowanemu posiadającemu
         „dyplom” w rozumieniu tej dyrektywy, pozwalający mu na wykonywanie zawodu regulowanego w jednym z państw członkowskich, prawo
         do wykonywania tego zawodu we wszystkich innych państwach członkowskich. Pojecie „dyplomu” zdefiniowane w art. 1 lit. a) dyrektywy
         89/48 ma zatem kluczowy charakter dla ogólnego systemu uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych wprowadzonego tą dyrektywą.

      47      W odniesieniu do kwalifikacji, na które powołuje się M. Cavallera, należy przede wszystkim przypomnieć, że „dyplom” w rozumieniu
         art. 1 lit. a) dyrektywy 89/48 może oznaczać zestaw dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji.

      48      Z kolei warunek wprowadzony w art. 1 lit. a) tiret pierwsze dyrektywy 89/48 został spełniony, ponieważ każdy z omawianych
         dyplomów został wydany przez właściwe władze, wyznaczone zgodnie z przepisami ustawowymi, odpowiednio, włoskimi i hiszpańskimi.

      49      W odniesieniu do warunku sformułowanego w art. 1 lit. a) tiret drugie dyrektywy 89/48, z akt sprawy przedstawionych Trybunałowi
         wynika, że M. Cavallera ewidentnie spełnia warunek ukończenia przez posiadacza dyplomu studiów wyższych na uniwersytecie trwających
         co najmniej trzy lata. W przypadku zainteresowanego fakt ten wyraźnie potwierdza dyplom ukończenia studiów wydany przez Uniwersytet
         w Turynie.

      50      Z kolei w odniesieniu do warunku przewidzianego w art. 1 lit. a) tiret trzecie dyrektywy 89/48 z poświadczenia uznania dyplomu
         wydanego przez ministerstwo edukacji i nauki wynika, że M. Cavallera posiada kwalifikacje zawodowe wymagane do podjęcia i wykonywania
         omawianego zawodu regulowanego w Hiszpanii. Nawet jeżeli fakt ten nie wynika bezpośrednio z tego dokumentu, to stanowi o nim
         wyraźnie fakt wpisania M. Cavallery do rejestru właściwej izby zawodowej w Hiszpanii.

      51      Pozostaje zatem do ustalenia – z uwzględnieniem tego, że poświadczenie uznania dyplomu przedstawione przez M. Cavallerę nie
         stanowi dowodu na odbycie kształcenia w ramach hiszpańskiego systemu edukacyjnego i że nie opiera się ani na egzaminie, ani
         na doświadczeniu zawodowym zdobytym w Hiszpanii – czy zestaw dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, którymi
         dysponuje M. Cavallera, można jednak uznać za „dyplom” w rozumieniu dyrektywy 89/48 lub czy można go zrównać z takim dyplomem
         na podstawie art. 1 lit. a) akapit drugi dyrektywy 89/48.

      52      W tym kontekście nie można uwzględnić argumentów przytoczonych przez Consiglio Nazionale degli Ingegneri oraz przez rządy
         włoski i austriacki, opartych brzmieniu niektórych wersji językowych dyrektywy 89/48, które różni się nieznacznie, jak wskazano
         w pkt 7, 9, 11 i 12 niniejszego wyroku, od pozostałych wersji językowych wskutek użycia wyrażenia „inne państwo członkowskie”,
         podczas gdy znaczna większość wersji językowych zawiera jedynie wyrażenia „państwo członkowskie” lub „przyjmujące państwo
         członkowskie”.

      53      W tym względzie z utrwalonego orzecznictwa wynika, że konieczność jednolitego stosowania i co za tym idzie, jednolitej wykładni
         przepisów wspólnotowych wyklucza, aby w razie wątpliwości treść przepisu prawa była rozpatrywana w oderwaniu w jednej z jego
         wersji, lecz przeciwnie, wymaga, aby wykładni i stosowania przepisu dokonywano w świetle pozostałych wersji sporządzonych
         w językach oficjalnych (wyroki: z dnia 12 listopada 1969 r. w sprawie 29/69 Stauder, Rec. s. 419, pkt 3; z dnia 2 kwietnia
         1998 r. w sprawie C‑296/95 EMU Tabac i in., Rec. s. I‑1605, pkt 36; z dnia 9 marca 2006 r. w sprawie C‑174/05 Zuid-Hollandse
         Milieufederatie et Natuur en Milieu, Zb.Orz. s. I‑2443, pkt 20).

      54      Co więcej, wprawdzie Trybunał orzekł już w odniesieniu do dyrektywy 89/48, że nie zawiera ona ograniczenia dotyczącego państwa
         członkowskiego, w którym wnioskodawca powinien był uzyskać kwalifikacje (wyrok z dnia 23 października 2008 r.: w sprawie C‑274/05
         Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. s. I‑7969, pkt 28; w sprawie C-286/06 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb.Orz. s. I‑8025, pkt 62),
         to jednak omawiane orzecznictwo wprowadziło rozróżnienie pomiędzy miejscem geograficznym, w którym kształcenie zostało odbyte,
         a systemem edukacyjnym, do którego należy. Wyroki te dotyczą bowiem osób, które odbyły kształcenie w innym systemie edukacyjnym
         niż system edukacyjny państwa członkowskiego, w którym powoływały się na swoje kwalifikacje.

      55      Dyrektywa 89/48 ma na celu usunięcie przeszkód w wykonywaniu zawodu w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie,
         w którym wydany został dokument potwierdzający uzyskanie danych kwalifikacji. Z motywów pierwszego, trzeciego i piątego tej
         dyrektywy wynika, że nie można zrównać dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji z „dyplomem” w rozumieniu tej samej
         dyrektywy, jeśli kwalifikacje nie zostały nabyte – w całości lub częściowo – w ramach systemu edukacyjnego państwa członkowskiego,
         w którym został wydany dany dokument potwierdzający. Trybunał miał już okazję podkreślić, że taki dokument ułatwia dostęp
         do danego zawodu i jego wykonywania w zakresie, w jakim poświadcza on posiadanie dodatkowych kwalifikacji (zob. podobnie wyroki:
         z dnia 31 marca 1993 r. w sprawie C‑19/92 Kraus, Rec. s. I‑1663, pkt 18–23; z dnia 9 września 2003 r. w sprawie C‑285/01 Burbaud,
         Rec. s. I‑8219, pkt 47–53).

      56      W tym przypadku uznanie dyplomu w Hiszpanii nie poświadcza posiadania żadnych dodatkowych kwalifikacji. W tym względzie ani
         uznanie dyplomu, ani wpis do rejestru „colegios de ingenieros técnicos industriales” w Katalonii nie zostały oparte na sprawdzeniu
         kwalifikacji lub doświadczenia zdobytego przez M. Cavallerę.

      57      W tych okolicznościach zgoda na to, by na dyrektywę 89/48 można było się powoływać w celu skorzystania z dostępu do rozpatrywanego
         w sprawie przed sądem krajowym zawodu regulowanego we Włoszech, doprowadziłaby do tego, że osoba, która uzyskała dyplom tylko
         w tym państwie członkowskim, który jako taki nie daje dostępu do tego zawodu regulowanego, mogłaby jednak uzyskać dostęp do
         tego zawodu, mimo iż dokument o uznaniu dyplomu uzyskany w Hiszpanii nie poświadczałby zdobycia dodatkowych kwalifikacji lub
         doświadczenia zawodowego. Taki skutek byłby sprzeczny z zasadą wprowadzoną przez dyrektywę 89/48 w jej motywie piątym, zgodnie
         z którą państwa członkowskie zachowują możliwość ustanowienia minimalnego poziomu wymaganych kwalifikacji w celu zagwarantowania
         odpowiedniej jakości usług świadczonych na ich terytorium.

      58      Z przytoczonych powyżej argumentów wynika, że art. 1 lit. a) dyrektywy 89/48 należy interpretować w taki sposób, że w zakres
         ustalonej w nim definicji „dyplomu” nie wchodzi dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji wydany w danym państwie członkowskim,
         który nie poświadcza ukończenia kształcenia w ramach systemu edukacyjnego tego państwa członkowskiego i który nie jest oparty
         ani na egzaminie, ani na doświadczeniu zawodowym zdobytym w tym państwie członkowskim.

      59      W konsekwencji na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć w taki sposób, że posiadacz dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji
         wydanego w innym państwie członkowskim, który nie poświadcza ukończenia kształcenia w ramach systemu edukacyjnego tego państwa
         członkowskiego i który nie jest oparty ani na egzaminie, ani na doświadczeniu zawodowym zdobytym w tym państwie członkowskim
         w celu uzyskania dostępu do zawodu regulowanego w przyjmującym państwie członkowskim nie może powoływać się na przepisy dyrektywy
         89/48.

      60      Z uwagi na odpowiedź na pytanie pierwsze nie ma potrzeby odpowiadania na pytanie drugie.

       W przedmiocie kosztów
      61      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      Posiadacz dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji wydanego w danym państwie członkowskim, który nie poświadcza
            ukończenia kształcenia w ramach systemu edukacyjnego tego państwa członkowskiego i który nie jest oparty ani na egzaminie
            ani na doświadczeniu zawodowym zdobytym w tym państwie członkowskim, nie może powoływać się na przepisy dyrektywy Rady 89/48
            z dnia 21 grudnia 1988 r. w sprawie ogólnego systemu uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych, przyznawanych po ukończeniu
            kształcenia i szkolenia zawodowego, trwających co najmniej trzy lata, w celu uzyskania dostępu do zawodu regulowanego w przyjmującym
            państwie członkowskim.
      Podpisy
      * Język postępowania: włoski.


title: Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 18 maja 2017 r.#Fondul Proprietatea SA przeciwko Complexul Energetic Oltenia SA.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Curtea de Apel Craiova.#Odesłanie prejudycjalne – Pomoc państwa – Wierzytelność przysługująca spółce, w której większościowy udział kapitałowy posiada państwo rumuńskie, wobec spółki, której jedynym akcjonariuszem jest to państwo – Datio in solutum – Pojęcie „pomocy państwa” – Obowiązek zgłoszenia Komisji Europejskiej.#Sprawa C-150/16.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
      z dnia 18 maja 2017 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Pomoc państwa — Wierzytelność przysługująca spółce, w której większościowy udział kapitałowy posiada państwo rumuńskie, wobec spółki, której jedynym akcjonariuszem jest to państwo — Datio in solutum — Pojęcie „pomocy państwa” — Obowiązek zgłoszenia Komisji Europejskiej”
      W sprawie C‑150/16
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Curtea de Apel Craiova (sąd apelacyjny w Krajowej, Rumunia) postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 14 marca 2016 r., w postępowaniu:

         Fondul Proprietatea SA

      przeciwko

         Complexul Energetic Oltenia SA,

      TRYBUNAŁ (piąta izba),
      w składzie: J.L. da Cruz Vilaça (sprawozdawca), prezes izby, M. Berger, A. Borg Barthet, E. Levits i F. Biltgen, sędziowie,
      rzecznik generalny: N. Wahl,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu Fondul Proprietatea SA przez C. Dontu, D. Petrachego oraz A. Dăscălescu, avocați,

               —

               w imieniu rządu rumuńskiego przez R.H. Radu, R. Mangu oraz M. Bejenar, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez L. Nicolae oraz P. Němečkovą, działające w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 107 TFUE i art. 108 ust. 3 TFUE.

               2

               Powyższy wniosek został przedstawiony w ramach sporu między Fondul Proprietatea SA (zwaną dalej „spółką Fondul”) a Complexul Energetic Oltenia SA (zwaną dalej „spółką CE Oltenia”) w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały walnego zgromadzenia spółki CE Oltenia w sprawie wyrażenia zgody na datio in solutum w odniesieniu do wierzytelności przysługującej tej spółce wobec Electrocentrale Grup SA (zwanej dalej „spółką Electrocentrale”).

         Prawo rumuńskie

               3

               Zgodnie z art. 1469 ust. 2 kodeksu cywilnego „[p]łatność polega na przekazaniu kwoty pieniędzy lub, w stosownym przypadku, na wykonaniu każdego innego świadczenia, które samo stanowi przedmiot świadczenia”.

               4

               Artykuł 1609 rzeczonego kodeksu stanowi:

                        „1)

                        Odnowienie ma miejsce, gdy dłużnik zaciąga względem wierzyciela nowe zobowiązanie, które zastępuje pierwotne zobowiązanie, powodując jego wygaśnięcie.

                        2)

                        Odnowienie ma miejsce także wtedy, gdy nowy dłużnik wstępuje w miejsce dawnego, który zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia przez wierzyciela; tym samym dawne zobowiązanie wygasa. W takim przypadku odnowienie następuje bez zgody dawnego dłużnika.

                        3)

                        Odnowienie ma miejsce także wtedy, gdy wskutek nowej umowy nowy wierzyciel wstępuje w miejsce dawnego, wobec którego dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia; dawne zobowiązanie wygasa”.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               5

               Spółce CE Oltenia, w której państwo rumuńskie posiada udział kapitałowy w wysokości 77,17%, zaś spółka Fondul – udział kapitałowy w wysokości 21,53%, przysługiwała wobec spółki Electrocentrale, której jedynym akcjonariuszem jest państwo rumuńskie, wierzytelność w wysokości 28709475,13 lei rumuńskich (RON) (około 6,4 mln EUR).

               6

               W dniu 27 września 2013 r. walne zgromadzenie spółki CE Oltenia zatwierdziło przeniesienie własności, na rzecz tej spółki, elektrociepłowni Chișcani (Rumunia), należącej do spółki Electrocentrale, tytułem datio in solutum (zwana dalej „uchwałą będącą przedmiotem sporu w postępowaniu głównym”).

               7

               Jako że wartość elektrociepłowni Chișcani została oszacowana na 36810200 RON (około 8,2 mln EUR), spółka CE Oltenia uiściła różnicę między tą kwotą a długiem zaciągniętym przez spółkę Electrocentrale, wypłacając tej ostatniej kwotę 8100724,87 RON (około 1,8 mln EUR). Ponadto spółka CE Oltenia przejęła 280 osób zatrudnianych przez spółkę Electrocentrale pracujących w elektrociepłowni Chișcani i uzyskała przeniesienie na swoją rzecz uprawnień do emisji gazów cieplarnianych.

               8

               W dniu 24 grudnia 2013 r. spółka Fondul wniosła do sądu pierwszej instancji powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały będącej przedmiotem sporu w postępowaniu głównym. Spółka Fondul, której powództwo o stwierdzenie nieważności zostało oddalone, wniosła apelację do Curtea de Apel Craiova (sądu apelacyjnego w Krajowej, Rumunia).

               9

               Spółka Fondul utrzymywała przed tym sądem, że z uwagi na okoliczność, iż elektrociepłownia Chișcani nie była rentowna, datio in solutum będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym nie przysparzało żadnej korzyści spółce CE Oltenia i przyniosło korzyść jedynie spółce Electrocentrale, która, uwolniona od ciężaru, jaki stanowi ta elektrociepłownia, mogła utrzymać się na rynku dostaw energii elektrycznej.

               10

               W takich okolicznościach Curtea de Apel Craiova (sąd apelacyjny w Krajowej) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy uchwała walnego zgromadzenia akcjonariuszy, przyjęta głosem państwa rumuńskiego reprezentowanego przez Ministerul Economiei – Departamentul pentru energie, działającego w charakterze akcjonariusza, który posiada 77,17% kapitału zakładowego spółki CE Oltenia, w której to uchwale wyrażono zgodę na wygaśnięcie długu spółki Electrocentrale w wysokości 28709475,13 RON wobec spółki CE Oltenia poprzez datio in solutum [polegające na przeniesieniu własności] w postaci składnika majątkowego, składającego się z dóbr wpisanych pod numerem 70301 księgi wieczystej gminy Chișcani, okręg Brăila, i w której postanowiono o zapłacie na rzecz spółki Electrocentrale różnicy między wartością rynkową składnika majątkowego a wartością wierzytelności spółki CE Oltenia, stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE, a mówiąc dokładniej: (i) czy chodzi o środek finansowany przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych, (ii) czy ma on charakter selektywny oraz (iii) czy ma on wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi?

                        2)

                        W wypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: czy taka pomoc państwa podlegała obowiązkowi zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 TFUE?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie pytania pierwszego

               11

               W drodze tego pytania sąd odsyłający chciałby się zasadniczo dowiedzieć, czy w okolicznościach takich jak okoliczności sprawy w postępowaniu głównym uchwała spółki, której większościowym udziałowcem jest państwo członkowskie, w sprawie wyrażenia zgody, w celu zaspokojenia wierzytelności, na datio in solutum składnika majątkowego będącego własnością innej spółki, której jedynym akcjonariuszem jest to państwo członkowskie, oraz w sprawie uiszczenia kwoty odpowiadającej różnicy między oszacowaną wartością tego składnika majątkowego i kwotą tej wierzytelności, może stanowić pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE.

               12

               Tytułem wstępu należy zauważyć, że przysługujące Komisji Europejskiej uprawnienie do oceny zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym nie stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy zwrócił się do Trybunału w trybie prejudycjalnym o dokonanie wykładni pojęcia „pomocy”. Trybunał może więc w szczególności dostarczyć sądowi odsyłającemu elementów wykładni prawa Unii pozwalających mu ustalić, czy przepis krajowy może zostać zakwalifikowany jako „pomoc państwa” w rozumieniu tego prawa (wyrok z dnia 19 marca 2015 r., OTP Bank, C‑672/13, EU:C:2015:185, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).

               13

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału uznanie danego środka krajowego za „pomoc państwa” w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE wymaga spełnienia wszystkich następujących przesłanek. Po pierwsze, musi mieć miejsce interwencja państwa lub interwencja przy użyciu zasobów państwowych. Po drugie, interwencja ta musi być tego rodzaju, że może wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Po trzecie, musi ona przyznawać beneficjentowi selektywną korzyść. Po czwarte, musi ona zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji (zob. w szczególności wyroki: z dnia 19 grudnia 2013 r., Association Vent De Colère! i in., C‑262/12, EU:C:2013:851, pkt 15; z dnia 22 października 2015 r., EasyPay i Finance Engineering, C‑185/14, EU:C:2015:716, pkt 35; a także z dnia 21 grudnia 2016 r., Komisja/World Duty Free Group SA i in., C‑20/15 P i C‑21/15 P, EU:C:2016:981, pkt 53).

         W przedmiocie przesłanki dotyczącej finansowania środka przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych

               14

               Należy od razu sprecyzować, że aby można było zakwalifikować dane korzyści jako pomoc w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, konieczne jest, aby, po pierwsze, zostały one przyznane bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych, oraz po drugie, aby można je było przypisać państwu (wyroki: z dnia 16 maja 2002 r., Francja/Komisja, C‑482/99, EU:C:2002:294, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 19 grudnia 2013 r., Association Vent De Colère! i in., C‑262/12, EU:C:2013:851, pkt 16).

               15

               W pierwszej kolejności w odniesieniu do przesłanki, że korzyść została przyznana bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że pojęcie „pomocy” jest bardziej ogólne niż pojęcie „subwencji”, ponieważ obejmuje ono nie tylko świadczenia pozytywne takie jak same subwencje, ale również instrumenty, które w różnej formie zmniejszają zwykłe obciążenia budżetu przedsiębiorstwa i które przez to, mimo że nie są subwencjami w ścisłym znaczeniu tego słowa, mają taki sam charakter i identyczne skutki (zob. w szczególności wyrok z dnia 10 stycznia 2006 r., Cassa di Risparmio di Firenze i in., C‑222/04, EU:C:2006:8, pkt 131; a także z dnia 19 marca 2015 r., OTP Bank, C‑672/13, EU:C:2015:185, pkt 40).

               16

               W powyższym względzie Trybunał orzekł już, że art. 107 ust. 1 TFUE obejmuje wszystkie środki pieniężne, które organy publiczne mogą faktycznie przeznaczyć na wsparcie przedsiębiorstw, niezależnie od tego, czy środki te wchodzą na stałe w skład majątku państwa, czy też nie. W rezultacie, nawet jeśli kwoty odpowiadające rozważanemu środkowi nie są stale w posiadaniu skarbu państwa, to okoliczność, że stale znajdują się pod kontrolą publiczną, a zatem w dyspozycji właściwych organów krajowych, wystarcza, aby mogły zostać uznane za zasoby państwowe (wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Association Vent De Colère! i in., C‑262/12, EU:C:2013:851, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo).

               17

               Jeśli chodzi w szczególności o przedsiębiorstwa publiczne takie jak spółka CE Oltenia, Trybunał orzekł już także, że poprzez wywieranie dominującego wpływu na takie przedsiębiorstwa państwo jest w stanie sterować wykorzystaniem ich zasobów w celu sfinansowania, w stosownych przypadkach, konkretnych korzyści na rzecz innych przedsiębiorstw (wyrok z dnia 16 maja 2002 r., Francja/Komisja, C‑482/99, EU:C:2002:294, pkt 38).

               18

               W drugiej kolejności w odniesieniu do przesłanki dotyczącej możliwości przypisania państwu środka pomocy przyjętego przez przedsiębiorstwo publiczne z utrwalonego orzecznictwa wynika, że można ją wywnioskować z ogółu wskazówek wynikających z okoliczności danej sprawy oraz z kontekstu, w jakim został przyjęty ów środek (wyrok z dnia 16 maja 2002 r., Francja/Komisja, C‑482/99, EU:C:2002:294, pkt 55).

               19

               W powyższym względzie Trybunał wziął pod uwagę między innymi okoliczność, że dany podmiot nie może podjąć spornej decyzji bez uwzględnienia wymogów władz publicznych lub że poza elementami natury organicznej, które wiążą przedsiębiorstwa publiczne z państwem, owe przedsiębiorstwa, za których pośrednictwem została udzielona pomoc, muszą uwzględniać wytyczne pochodzące od podmiotów państwowych. Inne wskazówki mogą w stosownym przypadku być istotne dla wyciągnięcia wniosku, że środek pomocy przyjęty przez przedsiębiorstwo publiczne może zostać przypisany państwu, w szczególności takie jak:

                        —

                        włączenie przedsiębiorstwa do struktur administracji publicznej,

                        —

                        charakter działalności przedsiębiorstwa i prowadzenie tej działalności na rynku w normalnych warunkach konkurencji z podmiotami prywatnymi;

                        —

                        status prawny przedsiębiorstwa; określenie, czy podlega ono prawu publicznemu, czy też powszechnemu prawu spółek,

                        —

                        stopień, w jakim organy publiczne nadzorują zarządzanie przedsiębiorstwem,

                        —

                        lub każda inna wskazówka wskazująca w konkretnym przypadku na udział organów publicznych w przyjęciu środka lub na znikome prawdopodobieństwo braku takiego udziału, biorąc pod uwagę zakres tego środka, jego treść lub związane z nim warunki (wyrok z dnia 16 maja 2002 r., Francja/Komisja, C‑482/99, EU:C:2002:294, pkt 55, 56).

               20

               Sama okoliczność, że przedsiębiorstwo publiczne zostało utworzone jako spółka kapitałowa prawa powszechnego, nie może – z uwagi na niezależność, jaka może wynikać z posiadania takiej formy prawnej – zostać uznana za wystarczającą, aby wykluczyć, iż przyjęty przez taką spółkę środek pomocy można przypisać państwu. Istnienie bowiem sytuacji kontroli oraz rzeczywistych możliwości wywierania dominującego wpływu, z jakimi wiąże się ta sytuacja w praktyce, uniemożliwia wykluczenie z góry wszelkiej możliwości przypisania państwu środka przyjętego przez taką spółkę i tym samym niebezpieczeństwa obejścia postanowień traktatu dotyczących pomocy państwa, bez względu na znaczenie jako takie formy prawnej przedsiębiorstwa publicznego jako jednej wskazówki spośród innych umożliwiającej ustalenie, czy państwo było w danym przypadku zaangażowane (wyrok z dnia 16 maja 2002 r., Francja/Komisja, C‑482/99, EU:C:2002:294, pkt 57).

               21

               Do sądu odsyłającego należy sprawdzenie, czy uchwała będąca przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, po pierwsze, stanowi korzyść przyznaną bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych, oraz po drugie, czy w świetle wskazówek wymienionych w pkt 19 i 20 niniejszego wyroku wspomnianą uchwałę można przypisać państwu członkowskiemu.

         W przedmiocie przesłanki dotyczącej istnienia korzyści selektywnej

               22

               Jednym z elementów konstytutywnych pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE jest istnienie korzyści selektywnej przyznanej przedsiębiorstwu.

               23

               Spółka Fondul uważa, że datio in solutum będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym stanowi pomoc państwa przyznaną spółce Electrocentrale z tego względu, że elektrociepłownia Chișcani, której własność została przeniesiona na spółkę CE Oltenia, nie była rentowna. Wobec tego państwo rumuńskie nie działało w interesie ogólnym lub w interesie spółki CE Oltenia, lecz jedynie w celu przyznania korzyści majątkowej spółce Electrocentrale, aby utrzymać tę ostatnią na rynku energii elektrycznej.

               24

               W powyższym względzie należy zauważyć, że datio in solutum zatwierdzone przez spółkę, której państwo jest większościowym akcjonariuszem, nie stanowi koniecznie pomocy państwa.

               25

               Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem przesłanki, jakie musi spełnić działanie, by mogło wchodzić w zakres pojęcia pomocy w rozumieniu art. 107 TFUE, nie są spełnione, jeżeli przedsiębiorstwo będące beneficjentem mogłoby uzyskać taką samą korzyść co korzyść przysporzona mu przy użyciu zasobów państwowych w okolicznościach, które odpowiadają normalnym warunkom rynkowym. W wypadku gdy wierzyciel należący do sektora publicznego przyznaje udogodnienia w spłacie długu należnego mu od przedsiębiorstwa, oceny tej dokonuje się, co do zasady, na podstawie kryterium wierzyciela prywatnego (zob. w szczególności wyroki: z dnia 24 stycznia 2013 r., Frucona Košice/Komisja, C‑73/11 P, EU:C:2013:32, pkt 70, 71; z dnia 21 marca 2013 r., Komisja/Buczek Automotive, C‑405/11 P, niepublikowany, EU:C:2013:186, pkt 31, 32).

               26

               Takie udogodnienia w płatnościach stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, jeżeli ze względu na znaczenie przyznanej w ten sposób korzyści gospodarczej jest oczywiste, że przedsiębiorstwo będące beneficjentem nie uzyskałoby porównywalnych udogodnień od wierzyciela prywatnego, który znajdowałby się w sytuacji możliwie podobnej do sytuacji wierzyciela należącego do sektora publicznego i który podejmowałby działania w celu uzyskania zapłaty kwot należnych mu od dłużnika mającego trudności finansowe (wyrok z dnia 24 stycznia 2013 r., Frucona Košice/Komisja, C‑73/11 P, EU:C:2013:32, pkt 72).

               27

               Do sądu odsyłającego należy dokonanie całościowej oceny uwzględniającej wszystkie istotne okoliczności w sprawie będącej przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, a mianowicie wartość składnika majątkowego, który był przedmiotem datio in solutum, i wartość różnicy uiszczonej przez spółkę CE Oltenia, w celu ustalenia, czy spółka Electrocentrale nie uzyskałaby porównywalnych udogodnień od takiego wierzyciela prywatnego (zob. analogicznie wyrok z dnia 24 stycznia 2013 r., Frucona Košice/Komisja, C‑73/11 P, EU:C:2013:32, pkt 73).

         W przedmiocie przesłanek dotyczących wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócenia konkurencji

               28

               Artykuł 107 ust. 1 TFUE zakazuje pomocy, która wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłóca konkurencję lub grozi jej zakłóceniem.

               29

               Do celów zakwalifikowania działania krajowego jako pomocy państwa nie jest konieczne stwierdzenie faktycznego wpływu pomocy na wymianę handlową między państwami członkowskimi i rzeczywistego zakłócenia konkurencji, lecz jedynie zbadanie, czy pomoc może mieć wpływ na tę wymianę handlową i zakłócać konkurencję (wyroki: z dnia 30 kwietnia 2009 r., Komisja/Włochy i Wam, C‑494/06 P, EU:C:2009:272, pkt 50; a także z dnia 26 października 2016 r., Orange/Komisja, C‑211/15 P, EU:C:2016:798, pkt 64).

               30

               Wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi nie może być jednak czysto hipotetyczny lub domniemywany. Należy zatem określić powód, dla którego rozważane działanie zakłóca konkurencję lub grozi jej zakłóceniem i może – poprzez swoje przewidywalne skutki – mieć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi (zob. podobnie wyrok z dnia 30 kwietnia 2009 r., Komisja/Włochy i Wam, C‑494/06 P, EU:C:2009:272, pkt 64).

               31

               W szczególności w sytuacji, gdy pomoc przyznana przez państwo członkowskie wzmacnia pozycję przedsiębiorstwa w stosunku do innych przedsiębiorstw konkurencyjnych w wewnątrzwspólnotowej wymianie handlowej, należy uznać, że ma ona wpływ na tę wymianę (wyrok z dnia 10 stycznia 2006 r., Cassa di Risparmio di Firenze i in., C‑222/04, EU:C:2006:8, pkt 141).

               32

               W tym zakresie nie jest konieczne, aby przedsiębiorstwa będące beneficjentami pomocy same uczestniczyły w wewnątrzwspólnotowej wymianie handlowej. Jeżeli bowiem państwo członkowskie przyznaje pomoc przedsiębiorstwom, działalność krajowa może być dzięki temu utrzymana lub zwiększona z tym skutkiem, że zmniejszą się szanse wejścia na rynek tego państwa członkowskiego przedsiębiorstw mających siedzibę w innych państwach członkowskich (wyrok z dnia 14 stycznia 2015 r., Eventech, C‑518/13, EU:C:2015:9, pkt 67).

               33

               Jeśli chodzi o przesłankę dotyczącą zakłócenia konkurencji, należy przypomnieć, że pomoc mająca na celu uwolnienie przedsiębiorstwa od kosztów, które powinno ono było normalnie ponieść w ramach zwykłego zarządu lub swojej działalności, zakłóca co do zasady warunki konkurencji (wyrok z dnia 30 kwietnia 2009 r., Komisja/Włochy i Wam, C‑494/06 P, EU:C:2009:272, pkt 54).

               34

               Ponadto okoliczność, że sektor gospodarczy, taki jak sektor energii elektrycznej, był przedmiotem liberalizacji na poziomie Unii, może oznaczać faktyczny lub potencjalny wpływ pomocy na konkurencję, jak również jej wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi (zob. podobnie wyroki: z dnia 10 stycznia 2006 r., Cassa di Risparmio di Firenze i in., C‑222/04, EU:C:2006:8, pkt 142; a także z dnia 5 marca 2015 r., Banco Privado Português i Massa Insolvente do Banco Privado Português, C‑667/13, EU:C:2015:151, pkt 51).

               35

               Jak Komisja podniosła w swoich uwagach na piśmie, zważywszy, że energia elektryczna jest przedmiotem transgranicznej wymiany handlowej, przyznanie pomocy w drodze uchwały będącej przedmiotem sporu w postępowaniu głównym może mieć wpływ na handel. Taka pomoc może także zakłócać konkurencję na rynku energii elektrycznej.

               36

               W rozpatrywanym w postępowaniu głównym sporze do sądu odsyłającego należy ustalenie w świetle wyżej wymienionych wskazówek interpretacyjnych, czy te dwie badane przesłanki są spełnione.

               37

               W świetle powyższych rozważań na pierwsze zadane pytanie należy odpowiedzieć, że w okolicznościach takich jak okoliczności sprawy w postępowaniu głównym uchwała spółki, której większościowym udziałowcem jest państwo członkowskie, w sprawie wyrażenia zgody, w celu zaspokojenia wierzytelności, na datio in solutum składnika majątkowego będącego własnością innej spółki, której jedynym akcjonariuszem jest to państwo członkowskie, oraz w sprawie uiszczenia kwoty odpowiadającej różnicy między oszacowaną wartością tego składnika majątkowego i kwotą tej wierzytelności, może stanowić pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE, jeżeli:

                        —

                        uchwała ta stanowi korzyść przyznaną bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych i może zostać przypisana państwu,

                        —

                        przedsiębiorstwo będące beneficjentem nie uzyskałoby porównywalnych udogodnień od wierzyciela prywatnego oraz

                        —

                        owa uchwała może mieć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócać konkurencję.

                  Do sądu odsyłającego należy sprawdzenie, czy powyższe przesłanki zostały spełnione.

         W przedmiocie pytania drugiego

               38

               Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze sąd odsyłający zastanawia się w pytaniu drugim, czy pomoc państwa będąca przedmiotem sporu w postępowaniu głównym podlega obowiązkowi zgłoszenia przewidzianemu w art. 108 ust. 3 TFUE.

               39

               Artykuł 108 ust. 3 TFUE wprowadza prewencyjną kontrolę planów nowej pomocy. Celem tak skonstruowanej prewencji jest to, aby w życie była wprowadzana jedynie pomoc zgodna z rynkiem wewnętrznym. Aby zrealizować ten cel, wprowadzenie w życie planu pomocy jest odroczone do czasu rozwiania wątpliwości co do jej zgodności z rynkiem wewnętrznym w drodze decyzji końcowej Komisji (wyrok z dnia 21 listopada 2013 r., Deutsche Lufthansa, C‑284/12, EU:C:2013:755, pkt 25, 26).

               40

               Wprowadzenie w życie powyższego systemu kontroli pomocy państwa należy z jednej strony do Komisji, a z drugiej strony do sądów krajowych, których odpowiednie role uzupełniają się, lecz są odmienne (wyrok z dnia 13 lutego 2014 r., Mediaset, C‑69/13, EU:C:2014:71, pkt 19).

               41

               Podczas gdy ocena zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym należy do wyłącznych kompetencji Komisji, która działa pod kontrolą sądów Unii, sądy krajowe czuwają – do czasu wydania przez Komisję decyzji końcowej – nad ochroną praw jednostek przed ewentualnym naruszeniem przez władze państwowe zakazu wyrażonego w art. 108 ust. 3 TFUE (wyrok z dnia 21 listopada 2013 r., Deutsche Lufthansa, C‑284/12, EU:C:2013:755, pkt 28).

               42

               Z powyższego wynika, że gdyby uchwała będąca przedmiotem sporu w postępowaniu głównym stanowiła pomoc państwa na rzecz spółki Electrocentrale, organy krajowe byłyby zobowiązane zgłosić tę pomoc Komisji przed jej wprowadzeniem w życie na podstawie art. 108 ust. 3 TFUE.

               43

               W świetle całości powyższych rozważań na drugie zadane pytanie należy odpowiedzieć, że jeżeli sąd krajowy zakwalifikuje jako pomoc państwa uchwałę spółki, której większościowym udziałowcem jest państwo członkowskie, w sprawie wyrażenia zgody, w celu zaspokojenia wierzytelności, na datio in solutum składnika majątkowego będącego własnością innej spółki, której jedynym akcjonariuszem jest to państwo członkowskie, oraz w sprawie uiszczenia kwoty odpowiadającej różnicy między oszacowaną wartością tego składnika majątkowego i kwotą tej wierzytelności, organy tegoż państwa są zobowiązane zgłosić tę pomoc Komisji przed jej wprowadzeniem w życie na podstawie art. 108 ust. 3 TFUE.

         W przedmiocie kosztów

               44

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           W okolicznościach takich jak okoliczności sprawy w postępowaniu głównym uchwała spółki, której większościowym udziałowcem jest państwo członkowskie, w sprawie wyrażenia zgody, w celu zaspokojenia wierzytelności, na datio in solutum składnika majątkowego będącego własnością innej spółki, której jedynym akcjonariuszem jest to państwo członkowskie, oraz w sprawie uiszczenia kwoty odpowiadającej różnicy między oszacowaną wartością tego składnika majątkowego i kwotą tej wierzytelności, może stanowić pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE, jeżeli:

                                 —

                                    uchwała ta stanowi korzyść przyznaną bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych i może zostać przypisana państwu,

                                 —

                                    przedsiębiorstwo będące beneficjentem nie uzyskałoby porównywalnych udogodnień od wierzyciela prywatnego oraz

                                 —

                                    owa uchwała może mieć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócać konkurencję.

                           Do sądu odsyłającego należy sprawdzenie, czy powyższe przesłanki zostały spełnione.

                           2)

                           Jeżeli sąd krajowy zakwalifikuje jako pomoc państwa uchwałę spółki, której większościowym udziałowcem jest państwo członkowskie, w sprawie wyrażenia zgody, w celu zaspokojenia wierzytelności, na datio in solutum składnika majątkowego będącego własnością innej spółki, której jedynym akcjonariuszem jest to państwo członkowskie, oraz w sprawie uiszczenia kwoty odpowiadającej różnicy między oszacowaną wartością tego składnika majątkowego i kwotą tej wierzytelności, organy tegoż państwa są zobowiązane zgłosić tę pomoc Komisji przed jej wprowadzeniem w życie na podstawie art. 108 ust. 3 TFUE.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: rumuński.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 19 kwietnia 1988 r. # SPRL Louis Erauw-Jacquery przeciwko Société coopérative La Hesbignonne. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal de commerce de Liège - Belgia. # Sprawa 27/87.