title: Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 26 października 2011 r.#Bayerische Asphaltmischwerke GmbH & Co. KG für Straßenbaustoffe przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM).#Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie sprzeciwu - Zgłoszenie graficznego wspólnotowego znaku towarowego BAM - Wcześniejszy graficzny krajowy znak towarowy BAM - Względna podstawa odmowy rejestracji - Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd - Brak podobieństwa towarów - Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-426/09.

text:
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (druga izba) z dnia 26 października 2011 r. – Bayerische Asphaltmischwerke przeciwko OHIM –
            Koninklijke BAM Groep (bam)
      (sprawa T‑426/09)
      Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie graficznego wspólnotowego znaku towarowego BAM – Wcześniejszy graficzny krajowy znak towarowy BAM – Względna podstawa odmowy rejestracji – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Brak podobieństwa towarów – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009
      Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji – Sprzeciw właściciela wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego zarejestrowanego dla identycznych lub podobnych
         towarów lub usług – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego (rozporządzenie Rady nr 207/2009,
         art. 8 ust. 1 lit. b)) (por. pkt 61, 62)

      Przedmiot

               Skarga na decyzję Drugiej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 11 sierpnia 2009 r. (sprawa R 1005/2008‑2) dotyczącą postępowania w sprawie
                  sprzeciwu między Bayerische Asphaltmischwerke GmbH & Co. KG für Straßenbaustoffe a Koninklijke BAM Groep NV.

            Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	Bayerische Asphaltmischwerke GmbH & Co. KG für Straßenbaustoffe pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Urząd
                     Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM) i Koninklijke BAM Groep NV, włącznie, w odniesieniu
                     do tej ostatniej, z niezbędnymi kosztami poniesionymi w związku z postępowaniem przed Izbą Odwoławczą.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 27 lutego 2002 r. # Eurocool Logistik GmbH przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Wyraz EUROCOOL. # Sprawa T-34/00.


Wyrok Trybunału z dnia 10 lutego 1982 r. # Rudolf Flender KG i inni przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # EWWiS # Sprawa 74/81.


Wyrok Sądu (szósta izba) z dnia 25 września 2014 r. # Ted-Invest EOOD przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Sprawa T-516/12.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 6 października 2009 r.#Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Szwecji.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Środowisko naturalne - Dyrektywa 91/271/EWG - Oczyszczanie ścieków komunalnych - Brak wymogu bardziej rygorystycznego oczyszczania azotu przez wszystkie oczyszczalnie ścieków komunalnych z aglomeracji o równoważnej liczbie mieszkańców wynoszącej ponad 10 000.#Sprawa C-438/07.

text:
      Sprawa C‑438/07
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Królestwu Szwecji
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Środowisko naturalne – Dyrektywa 91/271/EWG – Oczyszczanie ścieków komunalnych – Brak wymogu bardziej rygorystycznego oczyszczania azotu przez wszystkie oczyszczalnie ścieków komunalnych z aglomeracji o równoważnej
         liczbie mieszkańców wynoszącej ponad 10 000

      Streszczenie wyroku
      1.        Środowisko naturalne – Oczyszczanie ścieków komunalnych – Dyrektywa 91/271
      (art. 174 ust. 2 WE; dyrektywa Rady 91/271, art. 3 ust. 1 akapit drugi, art. 5 ust. 2)
      2.        Środowisko naturalne – Oczyszczanie ścieków komunalnych – Dyrektywa 91/271
      (dyrektywa Rady 91/271, art. 5 ust. 2, 3; załącznik I B, ust. 3; załącznik II A, lit. a) akapit drugi)
      3.        Środowisko naturalne – Oczyszczanie ścieków komunalnych – Dyrektywa 91/271
      (dyrektywa Rady 91/271, art. 5 ust. 5)
      1.        Z art. 5 ust. 2 dyrektywy 91/271 dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, zmienionej dyrektywą 98/15, wynika, że wszystkie
         wpływające do obszarów wrażliwych ścieki komunalne z aglomeracji o równoważnej liczbie mieszkańców wynoszącej ponad 10 000
         powinny, najpóźniej do dnia 31 grudnia 1998 r., być oczyszczane w sposób bardziej rygorystyczny niż ten określony w art. 4
         tej dyrektywy. W tym względzie bez znaczenia jest okoliczność, że ścieki wpływają do obszaru wrażliwego bezpośrednio czy pośrednio.
         Odpowiada to wysokiemu poziomowi ochrony określonemu w ramach wspólnotowej polityki w dziedzinie środowiska naturalnego zgodnie
         z art. 174 ust. 2 WE.

      (por. pkt 29, 30)
      2.        Na podstawie art. 5 ust. 3 w związku z załącznikiem I B ust. 3 dyrektywy 91/271 dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych,
         zmienionej dyrektywą 98/15, oczyszczanie, o którym mowa w art. 5 ust. 2 omawianej dyrektywy, jest bardziej rygorystyczne niż
         to, o którym mowa w art. 4 tej samej dyrektywy, i dotyczy ono ścieków komunalnych poddawanych wtórnemu oczyszczaniu i pochodzących
         z aglomeracji o równoważnej liczbie mieszkańców wynoszącej ponad 10 000. Oczyszczanie to pociąga za sobą w odniesieniu do
         odprowadzania w podlegających eutrofizacji obszarach wrażliwych obowiązek spełniania przesłanek określonych w tabeli 2 tego
         samego załącznika z zastrzeżeniem postanowień załącznika II A lit. a) akapit drugi tej dyrektywy, w myśl których to przesłanek
         w przypadku dużych aglomeracji należy przewidzieć usuwanie fosforu lub azotu, chyba że wykazane zostało, iż to usuwanie pozostaje
         bez wpływu na poziom eutrofizacji.

      (por. pkt 36, 37)
      3.        Zgodnie z art. 5 ust. 5 dyrektywy 91/271 dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, zmienionej dyrektywą 98/15, obowiązek
         redukcji ładunku azotu jest uzależniony od stopnia, w jakim zrzuty ze znajdujących się w zlewniach wrażliwych obszarów morskich
         oczyszczalni ścieków komunalnych przyczyniają się do zanieczyszczenia tych obszarów. Ponadto niezależnie od tego, czy są one
         pośrednie, czy bezpośrednie, zrzuty z oczyszczalni ścieków komunalnych znajdujących się w tej samej zlewni obszaru wrażliwego
         podlegają, zgodnie z art. 5 ust. 5 omawianej dyrektywy, wymogom mającym zastosowanie do obszarów wrażliwych jedynie w takim
         zakresie, w jakim zrzuty te przyczyniają się do zanieczyszczenia tego obszaru. Musi zatem istnieć związek przyczynowy między
         tymi zrzutami a zanieczyszczeniem obszarów wrażliwych.

      (por. pkt 43–47)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 6 października 2009 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Środowisko naturalne – Dyrektywa 91/271/EWG – Oczyszczanie ścieków komunalnych – Brak wymogu bardziej rygorystycznego oczyszczania azotu przez wszystkie oczyszczalnie ścieków komunalnych z aglomeracji o równoważnej
         liczbie mieszkańców wynoszącej ponad 10 000

      W sprawie C‑438/07
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 18 września 2007 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez I. Koskinena oraz L. Parpalę oraz przez M. Patakię oraz S. Pardo Quintillán, działających w charakterze
         pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Królestwu Szwecji, reprezentowanemu przez A. Falk, działającą w charakterze pełnomocnika,

      strona pozwana,
      popieranemu przez:
      Republikę Finlandii, reprezentowaną przez J. Heliskoskiego oraz A. Guimaraes-Purokoski, działających w charakterze pełnomocników,

      interwenient,
      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: A. Rosas, prezes izby, A. Ó Caoimh, J. Klučka, U. Lõhmus i A. Arabadjiev (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: J. Kokott,
      sekretarz: C. Strömholm, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 lutego 2009 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 26 marca 2009 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w swej skardze do Trybunału o stwierdzenie, że nie zapewniając w praktyce, by najpóźniej
         do dnia 31 grudnia 1998 r. wszystkie zrzuty z oczyszczalni ścieków komunalnych pochodzących z aglomeracji o równoważnej liczbie
         mieszkańców (RLM) wynoszącej ponad 10 000, które są odprowadzane bezpośrednio do obszarów wrażliwych lub ich zlewni, spełniały
         odpowiednie wymagania załącznika I do dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych
         (Dz.U. L 135, s. 40), zmienionej dyrektywą Komisji 98/15/WE z dnia 27 lutego 1998 r. (Dz.U. L 67, s. 29) (zwanej dalej dyrektywą
         „91/271”), Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na podstawie art. 5 ust. 2, 3 i 5 dyrektywy 91/271.

       Ramy prawne
       Konwencja o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego
      2        Wspólnota Europejska, obok kilku państw członkowskich i Federacji Rosyjskiej, jest stroną Konwencji o ochronie środowiska
         morskiego obszaru Morza Bałtyckiego (konwencji z Helsinek, zmienionej w 1992 r.) (Dz.U. 1994, L 73, s. 20, zwanej dalej „konwencją
         Morza Bałtyckiego”), przyjętej decyzją Rady nr 94/157/WE z dnia 21 lutego 1994 r. w sprawie zawarcia, w imieniu Wspólnoty,
         Konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego (konwencji z Helsinek, zmienionej w 1992 r.) (Dz.U. L 73,
         s. 19).

       Uregulowania wspólnotowe
      3        Zgodnie z brzmieniem art. 1 dyrektywa 91/271 dotyczy zbierania, oczyszczania i odprowadzania ścieków komunalnych oraz oczyszczania
         i odprowadzania ścieków z niektórych sektorów przemysłu, a jej celem jest ochrona środowiska przed niekorzystnymi skutkami
         odprowadzania wspomnianych wyżej ścieków.

      4        Artykuł 2 tej dyrektywy stanowi:

      „Do celów niniejszej dyrektywy:
      1)      »ścieki komunalne« oznaczają ścieki bytowe lub mieszaninę ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi i/lub wodami opadowymi;
      […]
      5gospodarcza są wystarczająco skoncentrowane, aby ścieki komunalne były zbierane i przekazywane do oczyszczalni ścieków komunalnych
         lub do końcowego punktu zrzutu;

      5)      »system zbierania« oznacza system przewodów i kanałów, przez który gromadzone i odprowadzane są ścieki komunalne;
      6)      »RLM (równoważna liczba mieszkańców)« oznacza ładunek organiczny ulegający biodegradacji, wyrażony pięciodobowym biochemicznym
         zapotrzebowaniem tlenu (BZT5), w ilości 60 g tlenu na dzień;

      […]
      8)      »oczyszczanie wtórne« oznacza oczyszczanie ścieków komunalnych głównie w procesie biologicznego oczyszczania z wtórnym osadzaniem
         lub w innym procesie, spełniającym wymagania podane w tabeli 1 załącznika I;

      9)      »właściwe oczyszczanie« oznacza oczyszczanie ścieków komunalnych za pomocą jakiegokolwiek procesu i/lub systemu usuwania pozwalającego
         wodom, do których odprowadzane są ścieki, osiągać odpowiednie wskaźniki jakości oraz spełniać inne wymagania określone w przepisach
         niniejszej dyrektywy i w przepisach innych odpowiednich dyrektyw Wspólnoty;

      […]
      11)      »eutrofizacja« oznacza wzbogacenie wody składnikami odżywczymi, szczególnie związkami azotu i/lub fosforu, powodującymi przyspieszony
         wzrost glonów i wyższych form życia roślinnego, co jest przyczyną niepożądanych zakłóceń równowagi wśród organizmów żyjących
         w wodzie, oraz jakości danych wód;

      […]
      13)      »wody przybrzeżne« oznaczają wody sięgające poza linię niskiego stanu wody lub morską granicę estuarium”.
      5        Ogólne zasady mające zastosowanie do ścieków, których dotyczy ta dyrektywa, znajdują się w jej art. 4, którego ust. 1 brzmi:

      „Państwa członkowskie zapewniają, aby ścieki komunalne przed odprowadzeniem były poddane wtórnemu oczyszczaniu lub innemu
         równie skutecznemu oczyszczaniu […]”.

      6        Artykuł 5 dyrektywy 91/271 stanowi:

      „1.      Do celów ust. 2 państwa członkowskie do dnia 31 grudnia 1993 r. określają obszary wrażliwe, zgodnie z kryteriami ustanowionymi
         w załączniku II.

      2.      Państwa członkowskie zapewniają, [by] ścieki komunalne odprowadzane do systemów zbierania, przed odprowadzeniem do obszarów
         wrażliwych, poddawane [były] bardziej rygorystycznemu oczyszczaniu niż określone w art. 4 najpóźniej do dnia 31 grudnia 1998 r.,
         w odniesieniu do wszystkich zrzutów z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000.

      3.      Odprowadzenia z oczyszczalni ścieków komunalnych określone w ust. 2 spełniają odpowiednie wymagania załącznika IB. Wymagania
         te mogą być zmienione zgodnie z procedurą określoną w art. 18.

      […]
      5.      Zrzuty z oczyszczalni ścieków komunalnych położonych w odpowiednich zlewniach obszarów wrażliwych, które przyczyniają się
         do zanieczyszczenia tych obszarów, podlegają przepisom ust. 2–4.

      […]”.
      7        Ustępy 2 i 3 załącznika I część B tej dyrektywy brzmią następująco:

      „2.      Zrzuty z oczyszczalni ścieków komunalnych poddane oczyszczaniu zgodnie z art. 4 i 5 spełniają wymagania podane w tabeli 1.
      3.      Zrzuty z oczyszczalni ścieków komunalnych do obszarów wrażliwych, które podlegają eutrofizacji zgodnie z załącznikiem II część A
         lit. a), spełniają dodatkowe wymagania podane w tabeli 2 niniejszego załącznika.”

      8        Tabela 2 załącznika I ma następujące brzmienie:

      „Wymogi dotyczące odprowadzania nieczystości z komunalnych oczyszczalni ścieków do obszarów wrażliwych podlegających eutrofizacji,
         wymienionych w załączniku II [część] A lit. a). Można stosować jeden lub oba wskaźniki w zależności od warunków miejscowych.
         Stosuje się wielkości stężeń lub stopień redukcji wyrażony w procentach”.

      9        Zgodnie z drugim wierszem tej tabeli łączna ilość azotu może osiągać maksymalnie stężenie 15 mg/l dla aglomeracji o równoważnej
         liczbie mieszkańców od 10 000 do 100 000 lub 10 mg/l dla większych aglomeracji albo być przedmiotem minimalnego stopnia redukcji
         od 70 do 80%.

      10      Załącznik II część A lit. a) akapit drugi dyrektywy 91/271 stanowi:

      „Przy ustalaniu substancji odżywczych, których zawartość ma być ograniczona przez bardziej rygorystyczne oczyszczanie, można
         brać pod uwagę następujące elementy:

      i)      jeziora i strumienie wpadające do jezior, zbiorników wodnych lub zamkniętych zatok, co do których stwierdzono, że wykazują
         niewielki stopień wymiany wód i może mieć miejsce akumulacja. Na takich obszarach należy wprowadzić usuwanie fosforu, chyba
         że można wykazać, że usunięcie fosforu nie będzie wywierać wpływu na poziom eutrofizacji. W przypadkach gdy dokonuje się zrzutów
         z dużych aglomeracji, można również rozważać usuwanie azotu;

      ii)      estuaria, zatoki i inne wody przybrzeżne, co do których stwierdzono, że mają niewielki stopień wymiany wód lub odbierają duże
         ilości substancji odżywczych. Zrzuty ścieków z małych aglomeracji mają zazwyczaj mniejsze znaczenie na takich obszarach, ale
         należy wprowadzić usuwanie fosforu lub azotu dla dużych aglomeracji, chyba że można wykazać, że usuwanie tych substancji nie
         będzie miało wpływu na poziom eutrofizacji”.

       Uregulowania krajowe
      11      Z dostarczonego przez Królestwo Szwecji opisu uregulowań krajowych wynika, że wszelkie mające istotne znaczenie dla środowiska
         naturalnego działania i środki są objęte zakresem stosowania szwedzkiego kodeksu ochrony środowiska (miljöbalken). Ponadto
         wszystkie szwedzkie oczyszczalnie ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 2000 muszą posiadać zezwolenie
         opierające się na dokonanej dla potrzeb indywidualnego przypadku ocenie. Przy rozpatrywaniu wniosku o wydanie zezwolenia dokonywana
         jest całościowa ocena stanu, w jakim znajduje się obszar odprowadzania ścieków, mający za podstawę łączną wielkość odprowadzania
         ścieków ze wszystkich źródeł, a także ocena skutków odprowadzania ścieków na następny poziom.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      12      W 1994 r. Królestwo Szwecji określiło wszystkie swe wody jako obszary wrażliwe. W latach 1998 i 2000 potwierdziło ono to stanowisko
         przed Komisją. Państwo to wskazało ponadto, że wykorzystało jako kryterium oceny eutrofizację i że to właśnie podlegające
         eutrofizacji masy wodne umożliwiają ustalenie odpowiedniego sposobu oczyszczania. Królestwo Szwecji stoi na stanowisku, że
         zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku II część A lit. a) ppkt i) i ii) dyrektywy 91/271 całość terytorium Szwecji
         jest, ze względu na zrzuty fosforu, obszarem wrażliwym na eutrofizację lub narażonym na jej wystąpienie.

      13      W dniu 23 października 2002 r. Komisja skierowała do Królestwa Szwecji pismo wzywające do usunięcia uchybienia polegającego
         na tym, że państwo to nie wywiązało się ze zobowiązań ciążących na nim na podstawie art. 5 dyrektywy 91/271. Uchybienie wynikało
         z faktu, że żadne ze zrzutów ze znajdujących się w obszarach wrażliwych oczyszczalni ścieków komunalnych nie spełniały wymogów
         ustanowionych w załączniku IB do tej dyrektywy. Królestwo Szwecji było zobowiązane do zastosowania się, najpóźniej do dnia
         31 grudnia 1998 r., do tych wymogów, które mają zastosowanie do wszystkich zrzutów z oczyszczalni ścieków komunalnych z aglomeracji
         o RLM wynoszącej ponad 10 000, a także do wszystkich zrzutów z oczyszczalni ścieków znajdujących się w zlewniach obszarów
         wrażliwych.

      14      W swej odpowiedzi z dnia 5 lutego 2003 r. Królestwo Szwecji odrzuciło twierdzenia Komisji, przedstawiając stanowisko, że zastosowało
         się ono do dyrektywy 91/271. Zdaniem władz szwedzkich nie ma konieczności usuwania azotu z wód odprowadzanych do Morza Bałtyckiego
         przez oczyszczalnie ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000 znajdujących się na obszarze położonym
         na północ od Norrtälje. Władze te twierdziły ponadto, że zrzuty azotu pochodzące z oczyszczalni ścieków komunalnych z innych
         aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000 i znajdujących się na obszarze Szwecji Centralnej i Południowej nie przyczyniają
         się do eutrofizacji wód przybrzeżnych, ponieważ ma miejsce wystarczające naturalne zatrzymywanie azotu podczas przepływu wód
         ze źródła zanieczyszczenia przez zlewnię do morza.

      15      W dniu 1 kwietnia 2004 r. Komisja skierowała do Królestwa Szwecji uzasadnioną opinię, w której przedstawiała wyniki badań
         naukowych, zgodnie z którymi usuwanie azotu z wód odprowadzanych do Botników Północnego i Południowego nie pozostaje bez wpływu
         na poziom eutrofizacji Morza Bałtyckiego jako takiego. W opinii tej Komisja wskazywała, że wszystkie wody odprowadzane do
         Morza Bałtyckiego, w tym także do Botników Północnego i Południowego, przez oczyszczalnie ścieków komunalnych z aglomeracji
         o RLM wynoszącej ponad 10 000 muszą zostać poddane procesom usuwania tak zawartego w nich fosforu, jak i azotu.

      16      Komisja stwierdziła ponadto, że zrzuty azotu dokonywane przez oczyszczalnie ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej
         ponad 10 000 położonych w Szwecji Centralnej i Południowej przyczyniają się do zanieczyszczenia będącego obszarem wrażliwym
         Morza Bałtyckiego. Instytucja ta twierdzi w tym względzie, że naturalne zatrzymywanie azotu w zlewniach nie stanowi akceptowalnego
         sposobu redukcji ładunku azotu w obszarach przybrzeżnych.

      17      Królestwo Szwecji odpowiedziało na uzasadnioną opinię Komisji pismami z dnia 14 i 22 czerwca 2004 r., wskazując, że w sytuacji
         gdy państwo członkowskie musi zająć stanowisko w kwestii obszarów wrażliwych na eutrofizację w rozumieniu dyrektywy 91/271,
         musi ono także dokonać oceny tego, które substancje odżywcze przyczyniają się do eutrofizacji. Jeśli państwo członkowskie
         zajęło stanowisko w tej kwestii, musi ono zapewnić bardziej rygorystyczne oczyszczanie z azotu lub z fosforu, w zależności
         od warunków miejscowych. Królestwo Szwecji podkreślało ponadto, że państwa członkowskie mają swobodę wyboru metody, jakiej
         chcą użyć do usuwania azotu ze ścieków komunalnych. Zdaniem władz szwedzkich wykładni dyrektywy 91/271 należy dokonywać w ten
         sposób, że naturalne zatrzymywanie azotu może zostać uznane za metodę usuwania tego pierwiastka z pochodzących z interioru
         ścieków komunalnych, które są odprowadzane do rzek i cieków wodnych i kończą następnie swój bieg we wrażliwych obszarach przybrzeżnych.

      18      Komisja wniosła niniejszą skargę, ponieważ uznała odpowiedź, jakiej udzieliło Królestwo Szwecji na uzasadnioną opinię, za
         niesatysfakcjonującą.

      19      Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 28 stycznia 2008 r. Republika Finlandii została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze
         interwenienta popierającego żądania Królestwa Szwecji.

       W przedmiocie skargi
       Argumentacja stron
      20      W pięciu pierwszych załącznikach do odpowiedzi Królestwa Szwecji na skargę państwo to podzieliło na pięć kategorii 141 oczyszczalni
         ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000, z których zrzuty są odprowadzane bezpośrednio na obszary
         wrażliwe lub do ich zlewni.

      21      Królestwo Szwecji wyjaśniło następnie w swej duplice, że należy wprowadzić sprostowanie do opisu sytuacji, w której znajduje
         się 5 z 141 tych oczyszczalni ścieków. Należy zatem usunąć z załącznika 1 do odpowiedzi na skargę po pierwsze, oczyszczalnie
         aglomeracji Kristianstad oraz po drugie, oczyszczalnie Jönköping i Huskvarna, które to miasta stanowią jedną aglomerację,
         i dodać je do załącznika 3 do tej odpowiedzi na skargę. Oczyszczalnię w miejscowości Lysekil należy usunąć z załącznika 1
         i dołączyć do załącznika 2 tej odpowiedzi na skargę. Wreszcie oczyszczalnię w miejscowości Hammarö należy usunąć z załącznika 2
         i dołączyć do załącznika 1 tej odpowiedzi na skargę.

      22      Po pierwsze, w załączniku 1 do odpowiedzi Królestwa Szwecji na skargę, zmienionym dupliką (zwany dalej „załącznikiem 1 po
         zmianach”) wyliczone zostały te oczyszczalnie ścieków, które to państwo członkowskie uważa za spełniające wymogi dyrektywy
         91/271. Zdaniem tego państwa członkowskiego stwierdzenie uchybienia w odniesieniu do tych oczyszczalni jest bezzasadne, ponieważ
         wszystkie one posiadają przeznaczone do usuwania azotu specjalne wyposażenie, które spełnia ustanowione przez tę dyrektywę
         wymogi. Komisja ogranicza się do stwierdzenia, że oczyszczalnie w miejscowościach Eslöv, Kristianstad i Jönköping nie usuwają
         azotu z przetwarzanych przez nie ścieków komunalnych, naruszając w ten sposób dyrektywę.

      23      Po drugie, w odniesieniu z jednej strony do oczyszczalni ścieków, o których mowa w załączniku 2 odpowiedzi Królestwa Szwecji
         na skargę, zmienionym dupliką (zwanym dalej „załącznikiem 2 po zmianach”), a z drugiej strony do oczyszczalni ścieków, o których
         mowa w załączniku 3 odpowiedzi na skargę (zwanym dalej „załącznikiem 3 po zmianach”), Komisja wskazuje, że zgadza się ona
         z zajętym przez Królestwo Szwecji stanowiskiem, zgodnie z którym te oczyszczalnie nie spełniają wymogów określonych w przepisach
         dyrektywy 91/271 ze względu na to, iż te pierwsze nie są wyposażone w urządzenia do usuwania azotu, a te drugie nie usuwają
         azotu z przetwarzanych przez nie ścieków w wystarczającym stopniu.

      24      Po trzecie, jeśli chodzi o oczyszczalnie wyliczone w załączniku 5 do odpowiedzi Królestwa Szwecji na skargę, Komisja wprowadza
         między nimi rozróżnienie w zależności od tego, czy odprowadzają one swe zrzuty bezpośrednio lub pośrednio do Botnika Północnego,
         czy też bezpośrednio lub pośrednio do Botnika Południowego. Komisja stoi na stanowisku, że skoro większość wewnętrznych wód
         Szwecji uchodzi do Morza Bałtyckiego jako takiego, którego eutrofizacja jest spowodowana przede wszystkim przez fosfor i azot,
         te masy wodne powinny zostać uznane za wrażliwe na te dwie substancje odżywcze. Wszystkie te oczyszczalnie ścieków powinny
         więc, poza usuwaniem fosforu, wprowadzić bardziej rygorystyczne usuwanie azotu w rozumieniu art. 5 ust. 2, 3 i 5 dyrektywy
         91/271 (zwane dalej „trzecim etapem oczyszczania”).

      25      Komisja przyznaje, że wody Botnika Północnego są obszarem wrażliwym jedynie na fosfor, lecz stoi na stanowisku, iż zatoka
         ta nie może być traktowana w sposób oderwany, ponieważ te substancje odżywcze, w tym azot, są przenoszone z jej basenu morskiego
         do innych części Morza Bałtyckiego. Opierając się w szczególności na sporządzonym w 2003 r. na jej wniosek przez Water Research
         Center sprawozdaniu o transpozycji w Szwecji dyrektywy 91/271 (zwanym dalej „sprawozdaniem z 2003 r.”), stoi ona na stanowisku,
         że wody Botnika Południowego są co najmniej częściowo wrażliwe na azot. To, że wody Botników Północnego i Południowego znajdują
         ujście w Morzu Bałtyckim jako takim, skutkuje zdaniem Komisji przepływem do tego ostatniego znaczących ilości azotu.

      26      Wreszcie w odniesieniu do wyliczonych w załączniku 4 do odpowiedzi Królestwa Szwecji na skargę oczyszczalni, które to państwo
         członkowskie uważa za spełniające wymogi dyrektywy 91/271, także nie ma jego zdaniem konieczności usuwania azotu, ponieważ
         jest on zatrzymywany naturalnie w tak znacznym stopniu, że jego zrzuty nie przyczyniają się do eutrofizacji wód przybrzeżnych.
         W swych uwagach interwenienta Republika Finlandii dodaje w tym względzie, że taki proces naturalnego oczyszczania może być
         brany pod uwagę w momencie dokonywania, zgodnie z tą dyrektywą, oceny, czy usuwanie azotu jest konieczne. Komisja natomiast
         podnosi, że stopień zatrzymywania, na który powołuje się Królestwo Szwecji, nie pozwala na wystarczające usunięcie azotu oraz
         że obliczenia dokonane przez to państwo członkowskie opierają się na średniej redukcji, co nie jest możliwe na gruncie dyrektywy
         91/271. Zatrzymywanie to nie może zatem zostać uznane za spełniające wymogi ustanowione w załączniku I tabeli 2 tej dyrektywy
         w zakresie dotyczącym wystarczającego i stałego poziomu oczyszczania.

      27      Komisja w swej replice podnosi, iż z opartego na zasadach ostrożności i podejmowania działań zapobiegawczych wymogu zapewnienia
         wysokiego poziomu ochrony, który to wymóg został ustanowiony w ramach wspólnotowej polityki ochrony środowiska naturalnego
         przez art. 174 ust. 2 WE, wynika, że należy raczej pozbywać się zanieczyszczeń u źródła, co potwierdza jej zdaniem także utrwalone
         orzecznictwo. W tym względzie Komisja stoi na stanowisku, że Królestwo Szwecji nie wykazało, iż usuwanie azotu tak z wód wewnętrznych,
         jak i przybrzeżnych, nie skutkuje poprawą poziomu eutrofizacji Morza Bałtyckiego.

      28      Królestwo Szwecji odpiera w tym względzie, że usuwanie azotu, w przypadku gdy warunki miejscowe tego nie wymagają, może przyczyniać
         się do zakwitania sinic. W takich okolicznościach, skoro zdaniem tego państwa członkowskiego Komisja nie przedstawia dowodu
         na to, że warunki miejscowe wymagają usuwania azotu, z zasady ostrożności wynika raczej, iż należy zaniechać usuwania tego
         pierwiastka.

       Ocena Trybunału
      29      Z art. 5 ust. 2 dyrektywy 91/271 wynika, że wszystkie wpływające do obszarów wrażliwych ścieki komunalne z aglomeracji o RLM
         wynoszącej ponad 10 000 powinny, najpóźniej do dnia 31 grudnia 1998 r., być oczyszczane w sposób bardziej rygorystyczny niż
         ten określony w art. 4 tej dyrektywy.

      30      Trybunał orzekł już w tym względzie, że odprowadzanie ścieków w rozumieniu art. 5 ust. 2 dyrektywy 91/271 ma miejsce niezależnie
         od tego, czy ścieki wpływają do obszaru wrażliwego bezpośrednio czy pośrednio (zob. podobnie wyrok z dnia 25 kwietnia 2002 r.
         w sprawie C‑396/00 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑3949, pkt 29–32). Jak zaś zostało to podniesione przez rzecznik generalną
         w pkt 72 jej opinii, odpowiada to wysokiemu poziomowi ochrony określonemu w ramach wspólnotowej polityki w dziedzinie środowiska
         naturalnego zgodnie z art. 174 ust. 2 WE.

      31      Obszary mogą być uznawane za wrażliwe, zgodnie z załącznikiem II część A dyrektywy 91/271, ze względu na eutrofizację, pobieranie
         wody pitnej lub wymogi innych dyrektyw.

      32      W niniejszym przypadku nie ulega wątpliwości, że w 1994 r. Królestwo Szwecji uznało całość swych wód za obszary wrażliwe na
         eutrofizację, a wszystkie oczyszczalnie ścieków w tym państwie członkowskim dokonują, pośrednio lub bezpośrednio, odprowadzeń
         zrzutów do tych obszarów.

      33      Z przedstawionych przez strony uwag wynika, że ogólnie rzecz biorąc, jedna z tych substancji odżywczych, bądź fosfor, bądź
         azot, występuje w mniejszej w stosunku do drugiej substancji ilości, który to niedobór ogranicza wzrost alg. Występowanie
         takiej substancji nazywa się więc „czynnikiem ograniczającym”. Wody danego obszaru mogą być wrażliwe na jedną lub drugą z tych
         substancji, albo na obie z nich. Usuwanie fosforu lub azotu, w zależności od wrażliwości wód, umożliwia zatem ograniczenie
         wzrostu alg.

      34      Wszystkie wody szwedzkie zostały uznane, ze względu na zrzuty fosforu, za obszar wrażliwy na eutrofizację lub narażony na
         jej wystąpienie. Jedynie wody przybrzeżne znajdujące się pomiędzy granicą norweską a gminą Norrtälje zostały uznane za wrażliwe
         na eutrofizację lub narażone na jej wystąpienie ze względu na zrzuty azotu.

      35      Należy zatem stwierdzić, wbrew temu, co podnosi Komisja, że Królestwo Szwecji w ramach określania obszarów wrażliwych wyjaśniło,
         które substancje odżywcze powinny, zgodnie z załącznikiem I tablica 2 dyrektywy 91/271 być usuwane przy odprowadzeniach ścieków
         miejskich do szwedzkich wód wewnętrznych. Jak bowiem podnosi Królestwo Szwecji, nie można wprowadzić w tym względzie żadnego
         rozróżnienia między wodami przybrzeżnymi a wodami wewnętrznymi.

      36      Ponadto art. 5 ust. 3 dyrektywy 91/271 określa, na jakich zasadach odprowadzenia w takich obszarach wrażliwych podlegają trzeciemu
         etapowi oczyszczania. Z przepisu tego w związku z przepisami, do których odsyła, wynika, że odprowadzenia z oczyszczalni ścieków
         komunalnych w podlegających eutrofizacji obszarach wrażliwych muszą spełniać przesłanki określone w tabeli 2 załącznika I
         do tej dyrektywy.

      37      Trybunał już ustalił, że te przepisy mają zastosowanie z zastrzeżeniem przepisów załącznika II część A lit. a) akapit drugi
         dyrektywy 91/271 (zob. wyrok z dnia 23 września 2004 r. w sprawie C‑280/02 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I‑8573, pkt 104,
         105). Podpunkt ii) tego przepisu stanowi zaś, że jeśli chodzi o wody przybrzeżne, co do których stwierdzono, iż mają niewielki
         stopień wymiany wód lub odbierają duże ilości substancji odżywczych, to w przypadku dużych aglomeracji należy przewidzieć
         usuwanie fosforu lub azotu, chyba że wykazane zostało, iż to usuwanie pozostaje bez wpływu na poziom eutrofizacji.

      38      Przedmiotem tabeli 2 załącznika I do tej dyrektywy jest redukcja fosforu i azotu w ściekach komunalnych. Zgodnie z nagłówkiem
         tej tabeli można, w zależności od warunków miejscowych, stosować jeden z parametrów bądź oba jednocześnie. W zależności bowiem
         od warunków miejscowych należy usuwać bądź azot, bądź fosfor, bądź oba pierwiastki jednocześnie. Państwo członkowskie może
         w takiej sytuacji zadecydować o stosowaniu wielkości stężeń lub stopnia redukcji wyrażonego w procentach.

      39      Należy wyjaśnić, że Komisja i Królestwo Szwecji są zgodne co do tego, że eutrofizacja Morza Bałtyckiego stanowi duży problem
         z punktu widzenia ochrony środowiska naturalnego i że proces ten jest powodowany rosnącym stężeniem azotu i fosforu – dwóch
         pierwiastków, które są jednak niezbędne dla organizmów morskich.

      40      Jak zaś podnosi Królestwo Szwecji, problem eutrofizacji nie znajduje jednolitego rozwiązania dla całego basenu Morza Bałtyckiego.

      41      W tych okolicznościach z akt sprawy wynika, że aby obniżyć stopień eutrofizacji w różnych częściach Morza Bałtyckiego, należy
         stosować różne środki. Dyrektywa 91/271 stanowi w tym względzie, że państwa członkowskie na podstawie warunków miejscowych
         dokonują oceny, która z substancji – fosfor, azotu czy tez obie z nich – przyczynia się do eutrofizacji i zgodnie z tą oceną
         podejmują odpowiednie działania polegające na oczyszczaniu.

      42      Dyrektywa 91/271 nie ustanawia więc wymogu redukcji ilości azotu mającego automatycznie zastosowanie w sytuacji, gdy oczyszczalnie
         ścieków komunalnych odprowadzają zrzuty do wód przyjmujących znajdujących się w obszarze wrażliwym. To, czy azot lub fosfor
         muszą być usuwane, zależy od wrażliwości wód przyjmujących w połączeniu z oceną warunków miejscowych.

      43      Nie można zatem przyjąć zastosowanej przez Komisję wykładni, zgodnie z którą sama tylko okoliczność, że odprowadzenia z oczyszczalni
         ścieków miejskich kończą swój bieg w obszarze wrażliwym, pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż dyrektywa 91/271 ustanawia wymóg
         przeprowadzania trzeciego etapu oczyszczania azotu. Zgodnie z art. 5 ust. 5 tej dyrektywy obowiązek redukcji ładunku azotu
         jest uzależniony od stopnia, w jakim zrzuty ze znajdujących się w zlewniach wrażliwych obszarów morskich oczyszczalni ścieków
         komunalnych przyczyniają się do zanieczyszczenia tych obszarów.

      44      Ponieważ ustalenie czynnika ograniczającego jest uzależnione nie tylko od wrażliwości wód przyjmujących, lecz także od tego,
         czy zrzuty skutkują zanieczyszczeniem tych wód, nie można twierdzić, tak jak to czyni Komisja, że biorąc pod uwagę, iż Morze
         Bałtyckie jako takie podlega silnej eutrofizacji ze względu tak na fosfor, jak i na azot, a także iż większość szwedzkich
         wód wewnętrznych kończy swój bieg w tym morzu, tak jeziora oraz rzeki, jak i szwedzkie wody przybrzeżne należy uznać za wrażliwe
         na te dwie substancje.

      45      Wynika z tego, że wbrew temu co twierdzi Komisja, dyrektywa 91/271 nie ustanawia mającego ogólny charakter obowiązku nakazu
         usuwania azotu ze zrzutów z każdej oczyszczalni ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000.

      46      Skoro zatem dyrektywa 91/271 nakazuje usuwanie fosforu lub azotu w zależności od warunków miejscowych, czyli wrażliwości wód
         przyjmujących na jedną lub drugą z tych substancji odżywczych, można przystąpić do standardowego badania rozpatrywanych oczyszczalni
         ścieków, które dokonują odprowadzeń do tej samej zlewni.

      47      Ponadto niezależnie od tego, czy są one pośrednie, czy bezpośrednie, zrzuty z oczyszczalni ścieków komunalnych znajdujących
         się w tej samej zlewni obszaru wrażliwego podlegają, zgodnie z art. 5 ust. 5 dyrektywy 91/271, wymogom mającym zastosowanie
         do obszarów wrażliwych jedynie w takim zakresie, w jakim zrzuty te przyczyniają się do zanieczyszczenia tego obszaru. Musi
         zatem istnieć związek przyczynowy między tymi zrzutami a zanieczyszczeniem obszarów wrażliwych.

      48      W świetle powyższych rozważań rozważyć należy, czy Komisja dowiodła istnienia takiego związku przyczynowego.

      49      W tym względzie należy bowiem przypomnieć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach postępowania w sprawie uchybienia
         obowiązkom państwa członkowskiego na mocy art. 226 WE ciężar dowiedzenia zarzucanego państwu członkowskiemu uchybienia spoczywa
         na Komisji. To właśnie ona powinna przedstawić Trybunałowi dowody niezbędne do ustalenia zaistnienia tego uchybienia, nie
         mogąc przy tym opierać się na jakimkolwiek domniemaniu (zob. w szczególności wyroki: z dnia 25 maja 1982 r. w sprawie 96/81
         Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. s. 1791, pkt 6; z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑135/05 Komisja przeciwko Włochom,
         Zb.Orz. s. I‑3475, pkt 26).

      50      Jeżeli jednak Komisja dostarczyła wystarczającą ilość dowodów ujawniających pewne okoliczności zaistniałe na terytorium pozwanego
         państwa członkowskiego, na nim spoczywa ciężar podważenia co do istoty i w sposób szczegółowy przedstawionych w ten sposób
         danych i wynikających z nich wniosków (zob. podobnie wyroki: z dnia 22 września 1988 r. w sprawie 272/86 Komisja przeciwko
         Grecji, Rec. s. 4875, pkt 21; a także z dnia 9 listopada 1999 r. w sprawie C‑365/97 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑7773,
         pkt 84, 86).

      51      W pierwszej kolejności, w odniesieniu do oczyszczalni ścieków wyliczonych w załączniku 1 do odpowiedzi Królestwa Szwecji na
         skargę po zmianach, Komisja, nie wykazując tego jednak, po pierwsze, twierdzi że oczyszczalnie ścieków w miejscowościach Eslöv,
         Kristianstad i Jönköping nie są wyposażone w urządzenia do usuwania azotu z przetwarzanych przez nie ścieków komunalnych;
         po drugie, ogranicza się do twierdzenia, że azot nie był usuwany ze ścieków z aglomeracji Hönö, Strömstad, Lidköping, Sävsjö,
         Borgholm, Bjuv, Svedala, Klippan, Torekov i Åmål.

      52      W tej sytuacji Trybunał nie posiada wystarczających dowodów, które pozwoliłyby mu na właściwe zrozumienie charakteru zarzucanego
         Królestwu Szwecji naruszenia prawa wspólnotowego oraz sprawdzenie, czy ma miejsce podnoszone przez Komisję uchybienie (zob.
         wyrok z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑195/04 Komisja przeciwko Finlandii, Zb.Orz. s. I‑3351, pkt 32).

      53      W odniesieniu następnie do oczyszczalni ścieków, o których mowa w załącznikach 2 i 3 po zmianach, przypomnieć należy, że w ramach
         skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego zadaniem Trybunału jest stwierdzenie, czy zarzucane
         danemu państwu uchybienie ma miejsce, nawet jeśli państwo członkowskie, którego zarzut dotyczy, tego uchybienia nie podważa
         (zob. podobnie wyroki: z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie C‑439/99 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑305, pkt 20; z dnia
         23 lutego 2006 r. w sprawie C‑43/05 Komisja przeciwko Niemcom, pkt 11).

      54      Należy podnieść, że samo Królestwo Szwecji przyznaje, iż uchybiło ono w tym względzie zobowiązaniom ciążącym na nim na podstawie
         dyrektywy 91/271. Państwo to potwierdza, że po upłynięciu określonego w uzasadnionej opinii terminu oczyszczalnie ścieków
         wyliczone w załącznikach 2 i 3 po zmianach nie spełniały wymogów mających do nich zastosowanie na podstawie załącznika I do
         tej dyrektywy. W szczególności z odpowiedzi, których Królestwo Szwecji udzieliło na pytania na piśmie, wynika, że oczyszczalnie
         ścieków wyliczone w załączniku 2 po zmianach nie dysponują specjalną technologią do usuwania azotu. Następnie Królestwo Szwecji
         przyznało, że oczyszczalnie ścieków wyliczone w załączniku 3 po zmianach dysponują specjalną technologią do usuwania azotu,
         lecz zrzuty azotu z tych oczyszczalni są tak duże, iż nawet w przypadku znacznego stopnia zatrzymywania przyczyniają się one
         do eutrofizacji.

      55      Nawet jeśli zakładać, że Komisja w swej skardze stosuje całościowe podejście wobec wszystkich zrzutów z oczyszczalni ścieków
         komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000, które są odprowadzane bezpośrednio na obszary wrażliwe lub do ich
         zlewni, okoliczność ta nie stoi na przeszkodzie możliwości uznania, iż uchybienie ma miejsce w odniesieniu do niektórych z tych
         oczyszczalni. Za wyciągnięciem takiego wniosku przemawia bowiem okoliczność, że Królestwo Szwecji, jednocześnie przyznając,
         iż oczyszczalnie ścieków wyliczone w załącznikach 2 i 3 po zmianach nie spełniają wymogów mających zastosowanie na podstawie
         załącznika I do dyrektywy 91/271, wyraźnie potwierdza, iż nie kwestionuje tej części skargi Komisji.

      56      Z powyższego wynika, że Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na podstawie dyrektywy 91/271 w zakresie
         dotyczącym zrzutów azotu z oczyszczalni ścieków wyliczonych w załącznikach 2 i 3 po zmianach.

      57      Po trzecie, w odniesieniu do, z jednej strony, oczyszczalni ścieków wyliczonych w załączniku 4 do udzielonej przez Królestwo
         Szwecji odpowiedzi na skargę, i z drugiej strony, oczyszczalni ścieków wyliczonych w załączniku 5 do tej odpowiedzi, które
         nie potrzebują żadnego szczególnego wyposażenia do usuwania azotu, ponieważ odprowadzenia z nich nie przyczyniają się do eutrofizacji
         obszarów wrażliwych, należy sprawdzić, czy Komisja ustaliła, że odprowadzenia z tych oczyszczalni przyczyniają się do eutrofizacji
         tych obszarów.

      58      W tym względzie należy stwierdzić, że jak wynika z akt sprawy, te oczyszczalnie ścieków dzielą się, po pierwsze, na te dla
         których zlewni wodami przyjmującymi jest będąca odgałęzieniem Morza Bałtyckiego Zatoka Botnicka, oraz po drugie, na te, dla
         których zlewni wodami przyjmującymi jest Morze Bałtyckie jako takie.

       W przedmiocie oczyszczalni ścieków odprowadzających zrzuty do Zatoki Botnickiej
      59      Wśród oczyszczalni ścieków, o których mowa w załączniku 5 do udzielonej przez Królestwo Szwecji odpowiedzi na skargę, znajdują
         się takie, które odprowadzają swe zrzuty pośrednio lub bezpośrednio do Botnika Północnego, podczas gdy inne z nich odprowadzają
         je pośrednio lub bezpośrednio do Botnika Południowego. Można zatem zbadać łącznie wszystkie te oczyszczalnie, których zrzuty
         są odprowadzane do tej samej zlewni.

      60      Po pierwsze, oczyszczalniami ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000, z których zrzuty są odprowadzane
         bezpośrednio do Botnika Północnego lub do jego zlewni, są, odpowiednio, oczyszczalnie w miejscowościach Haparanda, Luleå,
         Piteå, Skellefteå i Umeå oraz Kiruna, Gällivare i Boden.

      61      Strony zgodne są co do tego, że Botnik Północny stanowi jedyny mający istotne znaczenie obszar Morza Bałtyckiego, który nie
         jest, ogólnie rzecz biorąc, objęty eutrofizacją. Komisja przyznaje ponadto, że w Botniku Północnym czynnikiem ograniczającym
         jest występowanie fosforu.

      62      W tych okolicznościach Komisja nie wykazała, że ze względu na uwarunkowania Botnika Północnego Królestwo Szwecji powinno nakazać
         dokonywanie trzeciego etapu oczyszczania z azotu przez wszystkie odprowadzające zrzuty do Botnika Północnego oczyszczalnie
         ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000.

      63      Po drugie, oczyszczalniami ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000, z których zrzuty są odprowadzane
         bezpośrednio do Botnika Południowego lub do jego zlewni, są, odpowiednio, oczyszczalnie w miejscowościach Örnsköldsvik, Härnösand,
         Timrå, Sundsvall, Hudiksvall, Söderhamn i Gävle oraz Sollefteå, Östersund, Åre, Ljusdal, Bollnäs, Mora, Falun, Borlänge, Avesta
         i Sandviken.

      64      Między stronami istnieje spór mający za przedmiot, po pierwsze, fakt zachodzenia procesu eutrofizacji i określenie czynnika
         ograniczającego w Botniku Południowym oraz po drugie, fakt istnienia i ewentualne skutki przepływu azotu z Zatoki Botnickiej
         aż do Morza Bałtyckiego jako takiego.

      –       W przedmiocie zachodzenia procesu eutrofizacji i określenia czynnika ograniczającego w Botniku Południowym
      65      Zgodnie z wynikami badań załączonymi do akt sprawy przez Królestwo Szwecji Zatoka Botnicka, wliczając w to Botnik Południowy,
         jest jedynym podregionem Morza Bałtyckiego, co do którego brak jest ewidentnych dowodów na zachodzenie w nim procesu eutrofizacji.

      66      Komisja opiera swe twierdzenie, zgodnie z którym występowanie azotu jest istotnym czynnikiem ograniczającym eutrofizację Morza
         Botnickiego, na sprawozdaniu z 2003 r.

      67      Sprawozdanie to jednak podkreśla, że generalnie przyjmuje się, iż na otwartych wodach Zatoki Botnickiej problem eutrofizacji
         nie występuje.

      68      Z powyższego wynika, że Komisja nie wykazała, że występowanie azotu jest istotnym czynnikiem ograniczającym eutrofizację otwartych
         wód Botnika Południowego.

      69      Zgodnie z wnioskami przedstawionymi w sprawozdaniu z 2003 r. zachodzenie procesu eutrofizacji jest problemem w Morzu Bałtyckim
         jako takim, w cieśninach Kattegat i Sund, a także w obszarach przybrzeżnych Morza Botnickiego, gdzie stopień wymiany wód jest
         niewielki, a stężenie substancji odżywczych – wysokie.

      70      Jeśli chodzi o wody przybrzeżne, to zgodnie ze sprawozdaniem z 2003 r. proces eutrofizacji zachodzi w nich ze względu na niewielki
         stopień wymiany wód i duży ładunek substancji odżywczych. Ponadto zgodnie z tym sprawozdaniem najbardziej istotnym czynnikiem
         ograniczającym eutrofizację w szwedzkich wodach przybrzeżnych jest występowanie fosforu.

      71      W tym kontekście należy uwzględnić lit. a) akapit drugi ppkt ii) załącznika II części A do dyrektywy 91/271, zgodnie z którym,
         jeśli chodzi o wody przybrzeżne, w odniesieniu do których stwierdzono, że mają niewielki stopień wymiany wód lub odbierają
         duże ilości substancji odżywczych, zrzuty ścieków z małych aglomeracji mają zazwyczaj mniejsze znaczenie na takich obszarach,
         ale należy wprowadzić usuwanie fosforu lub azotu dla dużych aglomeracji, chyba iż można wykazać, że usuwanie tych substancji
         nie będzie miało wpływu na poziom eutrofizacji.

      72      W tym względzie w sprawozdaniu z 2003 r. podniesiono, że istnieją wątpliwości co do skuteczności usuwania azotu i że redukcja
         ładunku azotu w tych częściach Morza Bałtyckiego, gdzie występowanie fosforu jest czynnikiem ograniczającym, będzie miała
         jedynie ograniczony wpływ na eutrofizację.

      73      Królestwo Szwecji twierdzi ponadto – a Komisja nie przedstawiła dowodów przeciwnych – iż usuwanie azotu skutkuje tym, że przepływ
         azotu z Botnika Północnego do Botnika Południowego zmniejszył się o około 19 ton, co stanowi mniej niż 0,1% łącznego przepływu
         azotu między tymi dwoma obszarami morskimi. Skutki, jakie ma usuwanie azotu w Zatoce Botnickiej dla poziomu eutrofizacji Morza
         Bałtyckiego jako takiego, są zatem nieznaczne.

      74      W tych okolicznościach uznać należy, iż Komisja nie wykazała, że ze względu na uwarunkowania Botnika Południowego Królestwo
         Szwecji powinno nakazać dokonywanie trzeciego etapu oczyszczania zrzutów z azotu przez wszystkie odprowadzające zrzuty do
         Botnika Południowego oczyszczalnie ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000.

      –       W przedmiocie istnienia i ewentualnych skutków przepływu azotu z Zatoki Botnickiej aż do Morza Bałtyckiego jako takiego
      75      Komisja podnosi, że między różnymi zbiornikami morskimi przenoszona jest w każdym wypadku znaczna ilość substancji odżywczych.
         Aż 62% łącznej ilości azotu odprowadzanej pośrednio lub bezpośrednio do Botnika Północnego uchodzi następnie do Botnika Południowego,
         będącego obszarem morskim, gdzie występowanie azotu stanowi istotny czynnik ograniczający eutrofizację.

      76      Po pierwsze, nie ulega wątpliwości, jak podnoszą zarówno Komisja, jak i Królestwo Szwecji, że zobowiązanie do oczyszczania
         z azotu należy oceniać w perspektywie globalnej, biorąc pod uwagę zarówno wrażliwość wód wewnętrznych, jak i wrażliwość przyjmujących
         wód przybrzeżnych. Należy jednak wziąć pod uwagę, ze pojęcie zlewni jest ograniczone. W tym względzie należy podnieść, że
         na rozprawie Komisja przyznała, iż wbrew temu co wynika z pkt 44 jej repliki, nie twierdzi ona, że można uważać Botniki Północny
         i Południowy za zlewnię Morza Bałtyckiego jako takiego.

      77      Po drugie, w odniesieniu do podniesionego przez Królestwo Szwecji argumentu, zgodnie z którym wymiana wód między Botnikami
         Północnym i Południowym a Morzem Bałtyckim jest bardzo ograniczona, należy stwierdzić, że jak wynika z przedstawionych Trybunałowi
         akt sprawy, Morze Bałtyckie jest morzem płytkim, co nie sprzyja wymianie wód. Ponadto z dołączonego do odpowiedzi Królestwa
         Szwecji na skargę załącznika 11, który przedstawia topografię Morza Bałtyckiego, wynika, że wymiana wód między oboma Botnikami
         jest ograniczona ze względu na znajdujące się na północy archipelagu Kvarken przeszkody naturalne. Zgodnie z tą mapą Botniki
         łączą się ze sobą poprzez płycizny, których maksymalna głębokość wynosi 25 metrów. Potwierdza to także przedstawiający profile
         dna Morza Bałtyckiego załącznik 12 do tej odpowiedzi na skargę.

      78      W tych okolicznościach stwierdzić należy, że Komisja nie wykazała, iż brak jest fizycznej przeszkody, która ogranicza przepływ
         azotu pomiędzy badanymi zbiornikami morskimi.

      79      Ponadto, jak podniosła rzecznik generalna w pkt 93 swej opinii, Botnik Południowy jest skutecznym pochłaniaczem azotu. W sprawozdaniu
         z 2003 r. uznano także, że problemy eutrofizacji związane z obecnością w Zatoce Botnickiej azotu występują na małą skalę i że
         jedynie niewielka ilość azotu przepływa do Morza Bałtyckiego jako takiego. Płycizny i przewężenie Zatoki Botnickiej występujące
         w okolicach Wysp Alandzkich uzasadniają także wyciągnięcie wniosku, zgodnie z którym taka topografia nie ułatwia przepływu
         wody, a zatem – także azotu.

      80      Choć zatem przepływ azotu między Zatoką Botnicką a Morzem Bałtyckiem jako takim istnieje, Komisja nie wykazała, że przepływ
         wód między oboma Botnikami a Morzem Bałtyckim jako takim skutkuje przepływem dużych ilości zanieczyszczeń azotowych z północnych
         regionów Szwecji, gdzie oczyszczalnie ścieków nie dokonują usuwania azotu.

      81      W tym względzie należy stwierdzić, że strony sporu są zgodne co do okoliczności, iż około 11% łącznej ilości azotu w Botniku
         Południowym przepływa do Morza Bałtyckiego jako takiego.

      82      Jak jednak, co podnosi Królestwo Szwecji, wynika z akt sprawy i przedstawionych przez to państwo członkowskie na rozprawie
         uwag, dla niniejszego sporu znaczenie ma wyrażona w procentach ta ilość azotu pochodzącego z odprowadzających zrzuty do Zatoki
         Botnickiej oczyszczalni ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000, która przepływa do Morza Bałtyckiego.
         Natomiast całkowity przepływ azotu nie może być w niniejszym sporze wzięty pod uwagę jako dowód mający znaczenie dla ustalenia,
         czy azot z tych oczyszczalni musi być poddawany trzeciemu etapowi oczyszczania.

      83      Akta sprawy pozwalają bowiem na ustalenie, że składniki odżywcze, w tym także azot, znajdują się w wodach wskutek różnego
         rodzaju działalności ludzkiej i docierają do morza, po pierwsze, za pośrednictwem emisji do atmosfery i będących jej skutkiem
         opadów, które docierają bezpośrednio do morza lub lądowych obszarów zlewni; po drugie, za pośrednictwem zrzutów z punktowych
         źródeł znajdujących się na wybrzeżu lub pochodzących ze zlewni i przenoszonych przez rzeki; oraz po trzecie, za pośrednictwem
         wycieków ze źródeł rozproszonych.

      84      W tym względzie akta sprawy umożliwiają wykazanie, że po pierwsze, większość występującego w Zatoce Botnickiej azotu pochodzi
         ze źródeł rozproszonych; a po drugie, rolnictwo jest tą dziedziną działalności ludzkiej, która odpowiada za większość zrzutów
         azotu w ramach tych źródeł rozproszonych.

      85      Wynika z tego, że ta ilość azotu, która jest odprowadzana przez oczyszczalnie ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej
         ponad 10 000, nie odpowiada ilości azotu, o której wspominała Komisja.

      86      W tych okolicznościach trudno jest ocenić, skąd pochodzi przedstawiona przez Komisję ilość 62%. Ilość ta w każdym razie nie
         może odpowiadać tej ilości azotu, która jest zawarta w zrzutach z oczyszczalni ścieków komunalnych z aglomeracji źródeł o RLM
         wynoszącej ponad 10 000.

      87      Zgodnie z przedstawionymi w trakcie rozprawy przez Królestwo Szwecji uwagami wyrażona w procentach wielkość przepływu azotu
         obejmująca wyłącznie te zrzuty tego składnika odżywczego, które pochodzą z ww. oczyszczalni, wynosi około 1,2%.

      88      W tych okolicznościach należy uznać, iż Komisja nie wykazała, że przepływy azotu pochodzące z odprowadzających zrzuty do Zatoki
         Botnickiej i dalej do Morza Bałtyckiego jako takiego oczyszczalni ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad
         10 000 mogą zostać uznane za znaczące, skoro stanowią one około 10% łącznego przepływu azotu (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie
         Komisja przeciwko Francji, pkt 77).

      89      Ponadto właściwa ds. konwencji Morza Bałtyckiego komisja HELCOM podczas spotkania na szczeblu ministerialnym, które odbyło
         się w Krakowie w dniu 15 listopada 2007 r., przyjęła Bałtycki Plan Działań na rzecz Ochrony (HELCOM Baltic Sea Action Plan).
         Ten plan działania, który stał się na rozprawie przedmiotem dyskusji, przewiduje ustanowienie pułapu dla zrzutów azotu i fosforu,
         a także konieczność redukcji ilości azotu i fosforu w różnych częściach Morza Bałtyckiego. Wynika z niego, że na obszarze
         Botników Północnego i Południowego nie zachodzi konieczność redukcji azotu.

      90      Choć prawdą jest, że w planie tym zaleca się jednocześnie redukcję azotu w Morzu Bałtyckim jako takim w ilości 94 000 ton
         rocznie, należy podnieść, że zalecenie to nie jest dla Królestwa Szwecji wiążące. Dotyczy ono natomiast państw znajdujących
         się w zlewni Morza Bałtyckiego jako takiego.

      91      W tych okolicznościach stwierdzić należy, że Komisja nie dowiodła, po pierwsze, że zrzuty azotu z wód wewnętrznych i wód przybrzeżnych
         Botnika Północnego przyczyniają się do eutrofizacji Botnika Południowego i po drugie, że występowanie azotu stanowi główny
         czynnik ograniczający eutrofizację Botnika Południowego.

      92      Z całości powyższych rozważań wynika, że Komisja nie wykazała, iż ilość azotu pochodzącego z odprowadzających zrzuty do Zatoki
         Botnickiej oczyszczalni ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000 przyczynia się do eutrofizacji Morza
         Bałtyckiego jako takiego. Komisja nie dowiodła zatem, że Królestwo Szwecji musi nakazać dokonywanie trzeciego etapu oczyszczania
         azotu w każdej z odprowadzających zrzuty do Zatoki Botnickiej oczyszczalni ścieków komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej
         ponad 10 000.

      93      W tych okolicznościach należy uznać, że Komisja nie dowiodła, iż Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim
         na podstawie dyrektywy 91/271 w zakresie dotyczącym wszystkich odprowadzających zrzuty do Zatoki Botnickiej oczyszczalni ścieków
         komunalnych z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000.

       W przedmiocie oczyszczalni ścieków odprowadzających zrzuty do Morza Bałtyckiego jako takiego
      94      W odniesieniu do zrzutów z wyliczonych w załączniku 4 do odpowiedzi Królestwa Szwecji na skargę oczyszczalni znajdujących
         się w głębi lądu Szwecji Południowej, które przetwarzają ścieki komunalne z aglomeracji o RLM wynoszącej ponad 10 000 i znajdujących
         się w zlewniach, z których woda przedostaje się do wrażliwych na azot wód przybrzeżnych między granicą norweską a gminą Norrtälje,
         Królestwo Szwecji podnosi, że wprowadzenie trzeciego etapu oczyszczania z azotu nie jest konieczne ze względu na to, iż naturalne
         zjawisko zatrzymywania azotu pozwala na usunięcie tej substancji odżywczej w wystarczającym stopniu.

      95      W tym względzie z przedstawionych Trybunałowi akt sprawy wynika, że to zatrzymywanie jest naturalnym procesem, który zachodzi
         w jeziorach i ciekach wodnych, które przechwytują większość odprowadzanego azotu i przetwarzają go w nieszkodliwy gaz, a który
         to proces jest odpowiednikiem tego, który zachodzi przy usuwaniu azotu przez oczyszczalnie ścieków. To zatrzymywanie ma w szczególności
         miejsce w zbiornikach, w których woda zwalnia swój bieg i pozostaje zazwyczaj na długie lata. Proces ten polega na tym, że
         azot jest usuwany bądź z materią organiczną w jeziornych osadach dennych bądź w procesie nitryfikacji-denitryfikacji przez
         bakterie jako azot w stanie lotnym do atmosfery.

      96      Komisja nie kwestionuje tego, że to zatrzymywanie jest zachodzącym w wodzie procesem chemicznym, który obniża stężenie azotu,
         lecz podnosi ona, iż ten proces nie może być wykorzystywany w zastępstwie przewidzianego w dyrektywie 91/271 usuwania azotu
         przez oczyszczalnie ścieków, ponieważ jest to sprzeczne z zasadą ostrożności i orzecznictwem. Komisja twierdzi poza tym, że
         proces zatrzymywania azotu nie umożliwia usunięcia tego pierwiastka w sposób trwały i podlega rocznemu cyklowi zmian.

      97      W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że żaden z przepisów dyrektywy 91/271 nie stoi na przeszkodzie temu, aby uznać naturalne
         zatrzymywanie azotu za metodę usuwania tego pierwiastka ze ścieków komunalnych.

      98      W odniesieniu do podniesionego przez Komisję argumentu, zgodnie z którym proces zatrzymywania azotu jest zbyt niestabilny,
         aby brać go pod uwagę, stwierdzić należy, że Królestwo Szwecji stoi na stanowisku, iż podstawą obliczenia ilości pochodzących
         z każdej aglomeracji zrzutów do wrażliwych wód przybrzeżnych są rzeczywiste zrzuty z aglomeracji powiązane z obliczanym indywidualnie
         dla każdego przypadku zatrzymywaniem. Wykorzystywana metoda obejmuje wyniki pomiarów rzeczywistego stężenia azotu w różnych
         ciekach wodnych, a obliczenia zwykle opierają się na pomiarach dokonywanych w okresach do dziesięciu lat wstecz. Wynika z tego,
         że w obliczeniach uwzględniany jest również azot, który został ponownie zatrzymany przez wodę i rezultat ten odzwierciedla
         zatem zatrzymywanie netto, które obejmuje całość azotu, w tym także ten, który został przechwycony wcześniej i na nowo uwolniony.

      99      Należy następnie stwierdzić, że sami autorzy sprawozdania z 2003 r. przyznają, iż naturalne zatrzymywanie stanowi dopuszczalną
         z prawnego punktu widzenia opcję.

      100    Wreszcie należy przypomnieć, że jak zostało to stwierdzone w pkt 47 tego wyroku, konieczne jest istnienie odpowiedniego związku
         przyczynowego między zrzutami a zanieczyszczeniem obszarów wrażliwych. Choć zatem w wodach Morza Bałtyckiego jako takiego
         zachodzi proces eutrofizacji spowodowanej w szczególności obecnością azotu, to dopóki Komisja nie wykaże, że azot z odprowadzających
         zrzuty do Morza Bałtyckiego jako takiego oczyszczalni ścieków o RLM wynoszącej ponad 10 000 przyczyniają się do eutrofizacji
         tego morza, nie można domagać się, aby każda z tych oczyszczalni dokonywała trzeciego etapu oczyszczania azotu.

      101    Ponadto, jak podniosła rzecznik generalna w pkt 82 swej opinii, w tabeli 2 załącznika I do dyrektywy 91/271 ustanowiony został
         wymóg dokonywania w ramach trzeciego etapu oczyszczania nie całkowitego oczyszczenia, lecz – w przypadku azotu – redukcji
         umożliwiającej osiągnięcie bądź stężenia 15 mg/l w przypadku aglomeracji o RLM wynoszącej od 10 000 do 100 000, bądź minimalnego
         stopnia redukcji od 70 do 80%. Oznacza to, że fakt pośredniego odprowadzania zrzutów azotu do wód wrażliwych pociąga za sobą
         konieczność usuwania azotu tylko wtedy, gdy w przypadku danej oczyszczalni ścieków ponad 30% azotu zawartego w ściekach komunalnych
         dociera do tych wód wrażliwych.

      102    Należy więc ustalić, czy Komisja wykazała, że zrzuty z tych 7 oczyszczalni nie są zgodne z tymi przepisami.

      103    Tytułem wstępu należy podnieść, że jak twierdzi Królestwo Szwecji, terytorium tego państwa członkowskiego obejmuje wiele jezior
         i rzek. Królestwo Szwecji dodało ponadto, że wiele czasu upływa, zanim azot, który się przedostał do systemu wodnego, dotrze
         do wybrzeża, i że naturalny proces separacji azotu w zrzutach jest rozciągnięty w czasie. W tych okolicznościach należy stwierdzić,
         że naturalne uwarunkowania terytorium Szwecji są korzystne dla procesu zatrzymywania azotu.

      104    Po pierwsze, Królestwo Szwecji twierdziło, czemu Komisja nie zaprzecza, że klasyczna oczyszczalnia ścieków wyposażona w urządzenia
         do oczyszczania mechanicznego, biologicznego i chemicznego zawsze usuwa w pewnym stopniu azot, nawet jeśli nie jest specjalnie
         do tego celu wyposażona. Przeciętnie w takiej oczyszczalni usuwanych jest 30% azotu. Z drugiej strony z informacji podanych
         do wiadomości przez Królestwo Szwecji w odpowiedzi na pytania pisemne wynika, że zgodnie z obliczeniami dokonanymi w 2008 r.
         azot był zatrzymywany w 54% w przypadku oczyszczalni w miejscowości Filipstad, w 81% – w przypadku oczyszczalni w miejscowości
         Kumla, w 47% – w przypadku oczyszczalni w miejscowości Flen, w 92% – w przypadku oczyszczalni w miejscowości Nässjö, w 74%
         – w przypadku oczyszczalni w miejscowości Tranås, w 70% – w przypadku oczyszczalni w miejscowości Vimmerby oraz w 48% w przypadku
         oczyszczalni w miejscowości Olofström.

      105    Należy stwierdzić, że w tych okolicznościach Komisja nie wykazała, że w przypadku każdej z wymienionych w załączniku 4 do
         odpowiedzi Królestwa Szwecji na skargę oczyszczalni ścieków łączne skutki usuwania azotu przez oczyszczalnie ścieków z jednej
         strony i naturalnego zatrzymywania tego pierwiastka z drugiej strony nie umożliwiają osiągnięcia wymaganego przez dyrektywę
         91/271 minimalnego stopnia usuwania azotu.

      106    W tych okolicznościach stwierdzić należy, że Komisja nie dostarczyła w odniesieniu do tych oczyszczalni ścieków dowodu zarzucanego
         przez nią Królestwu Szwecji uchybienia.

      107    Z całości powyższych rozważań wynika, że nie zapewniając w praktyce, by najpóźniej do dnia 31 grudnia 1998 r. wszystkie zrzuty
         z wyliczonych w załącznikach 2 i 3 po zmianach oczyszczalni ścieków komunalnych pochodzących z aglomeracji o RLM wynoszącej
         ponad 10 000, które są odprowadzane bezpośrednio do obszarów wrażliwych lub ich zlewni, spełniały odpowiednie wymagania załącznika I
         do dyrektywy 91/271, Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na podstawie art. 5 ust. 2, 3 i 5 tej dyrektywy.

      108    W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.

       W przedmiocie kosztów
      109    Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Królestwo Szwecji nie wniosło o obciążenie Komisji kosztami, to choć zasadnicze zarzuty tej ostatniej nie zostały uwzględnione,
         każda ze stron pokryje własne koszty.

      110    W świetle art. 69 ust. 4 akapit pierwszy regulaminu państwa członkowskie, które wstąpiły do sprawy w charakterze interwenienta,
         pokrywają własne koszty.

      Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
      1)      Nie zapewniając w praktyce, by najpóźniej do dnia 31 grudnia 1998 r. wszystkie zrzuty z wyliczonych w załącznikach 2 i 3 do
            odpowiedzi na skargę, po zmianach wprowadzonych w duplice, oczyszczalni ścieków komunalnych pochodzących z aglomeracji o RLM
            wynoszącej ponad 10 000, które są odprowadzane bezpośrednio do obszarów wrażliwych lub ich zlewni, spełniały odpowiednie wymagania
            załącznika I do dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, zmienionej dyrektywą
            Komisji 98/15/WE z dnia 27 lutego 1998 r., Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na podstawie art. 5 ust. 2,
            3 i 5 tej dyrektywy.
      2)      W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
      3)      Komisja Wspólnot Europejskich, Królestwo Szwecji i Republika Finlandii pokrywają własne koszty.
      Podpisy
      * Język postępowania: szwedzki.


Wyrok Sądu (dziewiąta izba) z dnia 8 września 2016 r.#Dr Vita sp. z o.o. przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO).#Znak towarowy Unii Europejskiej – Zgłoszenie graficznego unijnego znaku towarowego 69 – Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji – Charakter opisowy – Artykuł 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-360/15.


Wyrok Trybunału z dnia 30 stycznia 2001 r. # Królestwo Hiszpanii przeciwko Radzie Unii Europejskiej. # Podstawa prawna - środowisko naturalne. # Sprawa C-36/98.


Wyrok Trybunału z dnia 22 lutego 1989 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. # Sprawy połączone 92 oraz 93/87.