Wyrok Trybunału (ósma izba) z dnia 6 listopada 2014 r. # Komisja Europejska przeciwko Królestwu Danii. # Sprawa C-190/14.


title: Wyrok Sądu (piąta izba) z dnia 9 września 2010 r.#Evropaïki Dynamiki - Proigmena Systimata Tilepikoinonion Pliroforikis kai Tilematikis AE przeciwko Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA).#Zamówienia publiczne na usługi - Procedura przetargowa EMCDDA - Świadczenie usług informatycznych w zakresie programowania i konsultacji - Odrzucenie oferty oferenta - Kryteria udzielenia zamówienia - Oczywisty błąd w ocenie - Równość traktowania - Przejrzystość - Zasada dobrej administracji - Obowiązek uzasadnienia.#Sprawa T-63/06.

text:
      Wyrok Sądu (piąta izba) z dnia 9 września 2010 r. – Evropaïki Dynamiki przeciwko EMCDDA
      (sprawa T‑63/06)
      Zamówienia publiczne na usługi – Procedura przetargowa EMCDDA – Świadczenie usług informatycznych w zakresie programowania i konsultacji – Odrzucenie oferty oferenta – Kryteria udzielania zamówienia – Oczywisty błąd w ocenie – Równość traktowania – Przejrzystość – Zasada dobrej administracji – Obowiązek uzasadnienia
      1.                     Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Procedura przetargowa (rozporządzenie Rady nr 1605/2002, art. 89, 97 ust. 1;
            rozporządzenie Komisji nr 2342/2002, art. 135 - 138) (por. pkt 37, 38, 56)
      2.                     Postępowanie – Skarga wszczynająca postępowanie – Wymogi formalne – Zwięzłe przedstawienie powołanych zarzutów (regulamin
            postępowania przed Sądem, art. 44 § 1) (por. pkt 80)
      3.                     Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Udzielenie zamówienia w wyniku przetargu (por. pkt 73, 89, 91)
      4.                     Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Procedura przetargowa (rozporządzenie Komisji nr 2342/2002, art. 148 ust. 1,
            3) (por. pkt 96-98, 101, 102, 104)
      5.                     Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres (art. 253 WE; rozporządzenia: Rady nr 1605/2002, art. 100 ust. 2; Komisji
            nr 2342/2002, art. 149 ust. 2) (por. pkt 109-114, 120)
      Przedmiot

               Stwierdzenie nieważności decyzji Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii z dnia 5 grudnia 2005 r., na
                  mocy której nie wybrano oferty zgłoszonej przez skarżącą w ramach zaproszenia do składania ofert na usługi programowania i konsultacji
                  (Dz.U. S 187) i udzielono zamówienia innemu oferentowi oraz skarga o odszkodowanie.

            Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	Evropaïki Dynamiki – Proigmena Systimata Tilepikoinonion Pliroforikis kai Tilematikis AE pokrywa własne koszty oraz koszty
                     poniesione przez Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA).


title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 12 listopada 2009 r.#Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Zamówienia publiczne - Dyrektywa 93/38/EWG - Ogłoszenie o zamówieniu -Wykonanie badania - Kryteria automatycznego wykluczenia - Kryteria wyboru jakościowego i kryteria udzielenia zamówienia.#Sprawa C-199/07.

text:
      Sprawa C‑199/07
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Republice Greckiej
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Zamówienia publiczne – Dyrektywa 93/38/EWG – Ogłoszenie o zamówieniu – Wykonanie badania – Kryteria automatycznego wykluczenia – Kryteria wyboru jakościowego i kryteria udzielenia zamówienia
      Streszczenie wyroku
      1.        Zbliżanie ustawodawstw – Procedury udzielania zamówień publicznych w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i telekomunikacji
            – Dyrektywa 93/38 – Zasada niedyskryminacji oferentów
      (dyrektywa Rady 93/38, art. 4 ust. 2)
      2.        Zbliżanie ustawodawstw – Procedury udzielania zamówień publicznych w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i telekomunikacji
            – Dyrektywa 93/38 – Udzielanie zamówień
      (dyrektywa Rady 93/38, art. 34 ust. 1 lit. a))
      1.        Okoliczność, że instytucja zamawiająca wyklucza, zgodnie z klauzulą ogłoszenia o zamówieniu, zagraniczne biura konsultingowe
         i konsultantów, którzy przedłożyli wniosek o dopuszczenie do udziału w konkursach organizowanych przez tę samą instytucję
         zamawiającą w okresie sześciu miesięcy poprzedzających wniosek o dopuszczenie do udziału w konkursie, którego dotyczyło wskazane
         ogłoszenie, i którzy oświadczyli, że posiadają kwalifikacje odpowiadające kategoriom świadectw innym niż te wymagane w tym
         konkursie, stanowi uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego ciążącym na nim na mocy art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/38 koordynującej
         procedury udzielania zamówień publicznych przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu
         i telekomunikacji.

      W istocie taka klauzula, która jednoznacznie daje zagranicznym biurom konsultingowym i konsultantom podstawę do uznania, że
         ewentualna różnica między kwalifikacjami deklarowanymi w poprzednim postępowaniu wszczętym przez tę samą instytucję zamawiającą
         i kwalifikacjami wymaganymi w postępowaniu, którego dotyczy sporne ogłoszenie o zamówieniu, powoduje automatycznie, że zostają
         oni wykluczeni z udziału w tym zamówieniu, może mięc wobec nich skutek odstraszający.

      Nawet jeżeli klauzula ta stosowana w tym znaczeniu, że każdy zainteresowany podmiot, mający wątpliwości co do jej zakresu
         może zwrócić się do danej instytucji zamawiającej o udzielenie wyjaśnień i może przedstawić dowód, w każdej właściwej formie,
         że spełnia on warunki uczestnictwa w danym postępowaniu, potencjalni zainteresowani powinni znajdować się w równorzędnej sytuacji,
         jeśli chodzi o zakres informacji zawartych w ogłoszeniu o zamówieniu. Nie jest zgodne z zasadą równości traktowania i zasadą
         przejrzystości, aby jakaś kategoria tych zainteresowanych musiała zwrócić się do owej instytucji zamawiającej w celu uzyskania
         wyjaśnień i dodatkowych informacji w kwestii rzeczywistego znaczenia treści ogłoszenia o zamówieniu, jeżeli jego brzmienie
         nie pozostawia żadnych wątpliwości dla dostatecznie rozsądnego i uważnego zainteresowanego.

      W tym względzie art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/38, zakazując wszelkiej dyskryminacji między oferentami, chroni również tych, którzy
         odstąpili od złożenia oferty, gdyż zasady prowadzonego przez instytucję zamawiającą postępowania stawiały ich w niekorzystnej
         sytuacji.

      (por. pkt 36–41, 58; sentencja)
      2.        Gdy ogłoszenie o zamówieniu dotyczące wykonania badania dotyczącego projektu budowlanego i elektromechanicznego w zakresie
         wybudowania stacji kolejowej przyjmuje jako kryteria udzielenia zamówienia kryteria wyboru jakościowego, dane państwo członkowskie
         uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 34 ust. 1 lit. a) dyrektywy 93/38 koordynującej procedury udzielania zamówień
         publicznych przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i telekomunikacji.

      W istocie choć wprawdzie podczas udzielania zamówienia kryteria, które instytucje zamawiające mogą stosować, nie są wymienione
         w sposób wyczerpujący w art. 34 ust. 1 lit. a) dyrektywy 93/38 i choć zatem przepis ten pozostawia instytucjom zamawiającym
         wybór co do kryteriów udzielenia zamówienia, które zechcą zastosować, to jednak wybór ten musi się ograniczać do kryteriów
         zmierzających do wyłonienia najkorzystniejszej ekonomicznie oferty. Jako „kryteria udzielenia zamówienia” są więc wykluczone
         kryteria wyboru jakościowego, które są związane zasadniczo z oceną odpowiedniości oferentów w zakresie wykonania danego zamówienia.

      (por. pkt 54, 55; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 12 listopada 2009 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Zamówienia publiczne – Dyrektywa 93/38/EWG – Ogłoszenie o zamówieniu – Wykonanie badania – Kryteria automatycznego wykluczenia – Kryteria wyboru jakościowego i kryteria udzielenia zamówienia
      W sprawie C‑199/07
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 12 kwietnia 2007 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez M. Patakię oraz D. Kukoveca, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Greckiej, reprezentowanej przez D. Tsagkaraki, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez K. Christodoulou, dikigoros,
         z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes trzeciej izby, pełniący obowiązki prezesa czwartej izby, R. Silva de Lapuerta, E. Juhász (sprawozdawca),
         G. Arestis, i J. Malenovský, sędziowie,

      rzecznik generalny: E. Sharpston,
      sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 10 lipca 2008 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 9 lipca 2009 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W swojej skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że wprowadzając de facto dodatkowe kryterium
         automatycznego wykluczenia, odmienne od kryteriów przewidzianych w art. 31 ust. 2 dyrektywy Rady 93/38/EWG z dnia 14 czerwca
         1993 r. koordynującej procedury udzielania zamówień publicznych przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki,
         transportu i telekomunikacji (Dz.U. L 199, s. 84), ze szkodą dla zagranicznych biur konsultingowych, jak też nie dokonując
         rozróżnienia w spornym konkursie między kryteriami wyboru jakościowego i kryteriami udzielenia zamówienia, Republika Grecka
         uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy przepisów wspólnotowych w zakresie zamówień publicznych, a w szczególności
         art. 4 ust. 2, art. 31 ust. 1 i 2 oraz art. 34 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy w świetle wykładni Trybunału, jak też zasady wzajemnego
         uznawania kwalifikacji obowiązującej w prawie wspólnotowym w zakresie zamówień publicznych oraz art. 12 WE i 49 WE.

       Ramy prawne
      2        Artykuł 2 dyrektywy 93/38 w brzmieniu mającym zastosowanie w okresie występowania okoliczności faktycznych istotnych dla niniejszej
         sprawy stanowił:

      „1.      Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do podmiotów zamawiających, które:
      a)      są instytucjami publicznymi lub przedsiębiorstwami publicznymi i wykonują jedną z działalności, o których mowa w ust. 2;
      […]
      2.      Odpowiednimi kategoriami działalności dla celów niniejszej dyrektywy są:
      […]
      c)      eksploatacja sieci przeznaczonej do świadczenia usługi dla ludności w zakresie transportu koleją, systemami automatycznymi,
         tramwajami, trolejbusami, autobusami lub koleją linową.

      […]”.
      3        Artykuł 14 ust. 1 lit. c) ppkt (i) tej dyrektywy stanowił:

      „Niniejszą dyrektywę stosuje się do:
      […]
      c)      zamówień udzielanych przez podmioty zamawiające, które prowadzą działalność określoną w załącznikach III, IV, V i VI, pod
         warunkiem że wartość szacunkowa, bez podatku od wartości dodanej (VAT), jest nie mniejsza niż:

      i)      400 000 [EUR] w przypadku zamówień na dostawy i usługi;
      […]”.
      4        W rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/38:

      „Podmioty zamawiające są zobowiązane zagwarantować, że nie ma dyskryminacji pomiędzy różnymi dostawcami, wykonawcami lub usługodawcami”.
      5        Artykuł 31 tej dyrektywy miał następujące brzmienie:

      „1.      Podmioty zamawiające dokonujące wyboru kandydatów, którzy będą składać oferty w procedurze ograniczonej lub negocjacyjnej,
         są zobowiązane dokonywać tego zgodnie z obiektywnymi kryteriami i zasadami, które są udostępniane zainteresowanym dostawcom,
         wykonawcom lub usługodawcom.

      2.      Stosowane kryteria mogą obejmować wyłącznie kryteria wymienione w art. 23 dyrektywy [Rady] 71/305/EWG [z dnia 26 lipca 1971 r.
         dotyczącej koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane (Dz.U. L 185, s. 5)] oraz art. 20 dyrektywy
         [Rady] 77/62/EWG [z dnia 21 grudnia 1976 r. dotyczącej koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na dostawy (Dz.U.
         L 13, s. 1)].

      3.      Podstawą stosowania tego typu kryteriów może być obiektywna potrzeba podmiotu zamawiającego zmniejszenia liczby kandydatów,
         która zapewni równowagę pomiędzy szczególnymi cechami danej procedury udzielania zamówienia a środkami niezbędnymi do jej
         przeprowadzenia. Liczba wybranych kandydatów musi jednak zapewniać rzeczywistą konkurencję”.

      6        Artykuł 23 dyrektywy 71/305 oraz art. 20 dyrektywy 77/62, mające identyczne brzmienie, wymieniają w tytule IV rozdział 1,
         zatytułowanym „Kryteria wyboru jakościowego”, przypadki, w których można wykluczyć wykonawców z udziału w zamówieniach publicznych.
         Przypadki te dotyczą albo sytuacji osobistej wykonawcy, czyli upadłości, likwidacji, zaprzestania działalności, zarządu sądowego
         lub skazania wyrokiem sądowym, albo zachowania wykonawcy, czyli poważnego wykroczenia zawodowego, niewypełnienia zobowiązań
         dotyczących opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i dotyczących płatności podatków lub wprowadzenia w błąd.

      7        Te dwa artykuły zostały powtórzone, odpowiednio w art. 24 i w art. 20 dyrektywy Rady 93/37/EWG z dnia 14 czerwca 1993 r. dotyczącej
         koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane (Dz.U. L 199, s. 54) i dyrektywy Rady 93/36/EWG z dnia
         14 czerwca 1993 r. koordynującej procedury udzielania zamówień publicznych na dostawy (Dz.U. L 199, s. 1), które dokonały
         kodyfikacji dyrektyw 71/305 i 77/62.

      8        Artykuł 34 ust. 1 dyrektywy 93/38 stanowił:

      „1.      Bez uszczerbku dla krajowych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących opłat za pewne usługi kryteriami,
         według których podmiot zamawiający udziela zamówienia, są:

      a)      jeżeli zamówienia udziela się na podstawie oferty najbardziej korzystnej ekonomicznie, rozmaite kryteria związane z danym
         zamówieniem, takie jak: data dostawy towaru lub wykonania usługi, koszty użytkowania, opłacalność, jakość, cechy estetyczne
         i funkcjonalne, rozwiązanie techniczne, serwis, zobowiązania związane z dostarczaniem części zamiennych, bezpieczeństwo dostaw
         i cena; lub

      b)      wyłącznie najniższa cena”.
      9        Wreszcie art. 2 ust. 6 dyrektywy Rady 92/13/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. koordynującej przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne
         odnoszące się do stosowania przepisów wspólnotowych w procedurach zamówień publicznych podmiotów działających w sektorach
         gospodarki wodnej, energetyki, transportu i telekomunikacji (Dz.U. L 76, s. 14), w brzmieniu mającym zastosowanie w okresie
         występowania okoliczności faktycznych istotnych dla niniejszej sprawy, zatytułowany „Wymogi dotyczące procedur odwoławczych”,
         miał następujące brzmienie:

      „Skutki wykonywania uprawnień, określonych w ust. 1 w stosunku do umowy zawartej wskutek udzielenia zamówienia określa prawo
         krajowe. Ponadto państwo członkowskie może wymagać, z wyjątkiem przypadku, gdy decyzja musi zostać uchylona przed przyznaniem
         odszkodowania, że po zawarciu umowy wskutek udzielenia zamówienia, uprawnienia organów odwoławczych zostają ograniczone do
         przyznania odszkodowań wszelkim osobom, które doznały uszczerbku w wyniku naruszenia”.

      10      Treść wskazanego przepisu jest prawie taka sama jak treść art. 2 ust. 6 dyrektywy Rady 89/665/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r.
         w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych
         w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane (Dz.U. L 395, s. 33), zmienionej dyrektywą Rady 92/50/EWG
         z dnia 18 czerwca 1992 r. (Dz.U. L 209, s. 1).

       Sporne ogłoszenie o zamówieniu i postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      11      W niniejszej sprawie zarzuty Komisji dotyczą niektórych fragmentów i warunków zawartych w ogłoszeniu o zamówieniu opublikowanym
         przez ERGA OSE AE (zwany dalej „ERGA OSE”), będący przedsiębiorstwem publicznym należącym do greckich kolei. Ogłoszenie to
         dotyczyło wykonania badania dotyczącego projektu budowlanego i elektromechanicznego w zakresie wybudowania stacji kolejowej.

      12      Sporne ogłoszenie o zamówieniu oznaczone numerami 2003/S 205‑185214 i 2003/S 206‑186119 zostało opublikowane w dniu 16 października
         2003 r. Treść i warunki tego ogłoszenia były oparte na obowiązujących wówczas przepisach krajowych, czyli ustawie nr 716 z 1977 r.

      13      Dla potrzeb zbadania niniejszej skargi istotne są następujące fragmenty spornego ogłoszenia o zamówieniu:

      „Sekcja III: Informacje prawne, ekonomiczne, finansowe i techniczne
      […]
      2.1.  Informacje dotyczące indywidualnej sytuacji […] usługodawców oraz wymogi formalne niezbędne do oceny ich minimalnych ekonomicznych
         i technicznych możliwości:

      […]
      2.1.3. Możliwości techniczne – Wymagane dokumenty potwierdzające: A. Wnioski o dopuszczenie do udziału w konkursie są przyjmowane,
         jeżeli zostaną przedłożone przez:

      a)      greckie biura konsultingowe wpisane do odpowiedniego krajowego rejestru i posiadające świadectwo:
      […]
      b)      zagraniczne biura konsultingowe utworzone zgodnie z przepisami państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub [Europejskiego
         Obszaru Gospodarczego (EOG)] i których zarząd, główny zakład lub siedziba znajduje się w Unii Europejskiej lub EOG […]. Zagraniczni
         konsultanci dla każdej dziedziny doradztwa muszą posiadać formalne i merytoryczne kwalifikacje odpowiadające kwalifikacjom
         wymaganym od greckich konsultantów wpisanych do greckiego rejestru konsultantów, a biura konsultingowe muszą posiadać pracowników
         w zakresie każdej dziedziny doradztwa spełniających wymagania stawiane pracownikom w greckich biurach konsultingowych […]

      Należy podkreślić, że [do konkursu] nie zostaną dopuszczone zagraniczne biura konsultingowe czy konsultanci, którzy przedłożyli
         wniosek o dopuszczenie do udziału w konkursie [ERGA OSE] w okresie sześciu miesięcy poprzedzających wniosek o dopuszczenie
         do udziału w niniejszym konkursie i którzy oświadczyli, że posiadają kwalifikacje odpowiadające kategoriom świadectw innym
         niż te wymagane obecnie.

      […]
      Sekcja IV: Procedura
      IV. 1. Rodzaj procedury: otwarta
      […]
      IV. 2. Kryteria udzielenia zamówienia:
      na podstawie najkorzystniejszej ekonomicznie oferty, zgodnie z następującymi kryteriami […]:
      Uwzględniając art. 34 ust. 1 lit. a) dyrektywy 93/38, zamówienie zostanie udzielone zgodnie z następującymi kryteriami:
      1)       ogólne i szczegółowe doświadczenie, w szczególności w zakresie prac projektowych w ramach podobnych przedsięwzięć, posiadane
         przez biura konsultingowe lub konsultantów i ich pracowników naukowych;

      2)       rzeczywiste możliwości dokonania badania w wyznaczonym terminie łącznie z obowiązkami w zakresie prawidłowego wykonania innych
         badań; pracownicy naukowi i szczególni operacyjni pracownicy proponowani do prowadzenia danego badania, a także wyposażenie
         związane z przedmiotem badania;

      według pierwszeństwa: nie.
      […]”.
      14      Zgodnie z greckim systemem świadectwa biur konsultingowych i konsultantów są podzielone na kategorie w zależności od doświadczenia,
         a także odbytych studiów oraz wpisane do rejestrów odpowiadających temu doświadczeniu. Zagraniczne biura konsultingowe i konsultanci
         nie muszą być wpisani do tych rejestrów. Dla każdego zamówienia wymagane są konkretne kategorie świadectw, w zależności od
         doświadczenia wymaganego w ramach tego zamówienia.

      15      Ustawa nr 716 z 1977 r. została uchylona i zastąpiona ustawą nr 3316 z 2005 r.

      16      W wyniku skargi Komisja w dniu 28 czerwca 2005 r. skierowała pismo do właściwych władz greckich, podkreślając, że niektóre
         fragmenty spornego ogłoszenia o zamówieniu były sprzeczne z niektórymi przepisami dyrektywy 93/38 i zasadą niedyskryminacji
         z uwagi na przynależność państwową. Władze greckie odpowiedziały pismem z dnia 22 lipca 2005 r. Po rozważeniu tej odpowiedzi
         Komisja w dniu 18 października 2005 r. przekazała Republice Greckiej wezwanie do usunięcia uchybienia. Dwa zarzuty podniesione
         w tym wezwaniu dotyczyły, po pierwsze, dyskryminacji zagranicznych biur konsultingowych i konsultantów z uwagi na treść sekcji
         III pkt 2.1.3 lit. b) akapit drugi spornego ogłoszenia o zamówieniu oraz, po drugie, braku rozróżnienia między kryteriami
         wyboru i kryteriami udzielenia zamówienia w sekcji IV pkt 2 tego ogłoszenia.

      17      Ponieważ zdaniem Komisji odpowiedź władz greckich z dnia 14 grudnia 2005 r. na to wezwanie do usunięcia uchybienia nie była
         zadawalająca, w dniu 4 lipca 2006 r. przekazała ona Republice Greckiej uzasadnioną opinię, na którą państwo członkowskie odpowiedziało
         w dniu 30 sierpnia 2006 r. Jako że odpowiedź ta nie przekonała Komisji, zdecydowała ona wnieść niniejszą skargę.

       W przedmiocie skargi
       W przedmiocie dopuszczalności
      18      Republika Grecka podnosi zarzut niedopuszczalności skargi.

      19      Zauważa ona, po pierwsze, że ustawa nr 716 z 1977 r., która stanowiła podstawę spornego ogłoszenia o zamówieniu, została uchylona
         nową ustawą przed upływem terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, czyli dniem, który stanowi granicę czasową, w stosunku
         do której oceniane jest występowanie uchybienia. Ogłoszenia o zamówieniu opublikowane na podstawie tej nowej ustawy nie zawierały
         już klauzul takich jak ta będąca przedmiotem sporu w niniejszym przypadku. Tymczasem postępowanie w sprawie stwierdzenia uchybienia
         zobowiązaniom państwa członkowskiego nie ma na celu napiętnowania państwa członkowskiego, lecz umożliwienie mu stanowienia
         przepisów zgodnych z prawem wspólnotowym, który to cel został obecnie osiągnięty poprzez przyjęcie ustawy nr 3316 z 2005 r.

      20      Po drugie, Republika Grecka podnosi w istocie, że art. 2 ust. 6 dyrektywy 92/13 został transponowany do prawa greckiego na
         mocy art. 4 ust. 2 ustawy nr 2252 z 1997 r., zgodnie z którym, po zawarciu umowy, umowa ta nie może zostać zakwestionowana.
         Tak więc późniejsze stwierdzenie nieważności umowy zawartej na podstawie spornego ogłoszenia o zamówieniu, które jest krótkotrwałym
         zamówieniem w zakresie, w jakim dotyczy wykonania badania, byłoby wykluczone i to tym bardziej, że udzielenie tego zamówienia
         zostało potwierdzone w trzech krajowych orzeczeniach sądowych, wydanych w ramach postępowań o zastosowanie środka tymczasowego.
         Republika Grecka zdaje się zatem twierdzić, że skarga Komisji stała się bezprzedmiotowa.

      21      Nie można przyjąć tych argumentów.

      22      Należy bowiem zauważyć, po pierwsze, że jak wynika ze skargi i repliki Komisji i jak potwierdziła Komisja na rozprawie przed
         Trybunałem, skarga nie dotyczy niepełnej lub nieprawidłowej transpozycji dyrektywy 93/38 do prawa krajowego ani nawet trwałej
         praktyki administracyjnej, opartej na ustawie nr 716 z 1977 r., niezgodnej z tą dyrektywą, lecz odnosi się do nieprawidłowego
         zastosowania tej dyrektywy w omawianym postępowaniu w sprawie udzielenia zamówienia.

      23      Tymczasem wyłącznie Komisja posiada kompetencje w przedmiocie rozstrzygnięcia, czy właściwe jest wszczęcie przeciwko państwu
         członkowskiemu postępowania o stwierdzenie, że nie spełniło ono ciążących na nim zobowiązań, oraz ustalenia, z tytułu jakiego
         działania lub zaniechania po stronie danego państwa członkowskiego powinno zostać wszczęte to postępowanie. Komisja może zatem
         żądać od Trybunału stwierdzenia uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, polegającego na nieosiągnięciu w danym przypadku
         rezultatu określonego w dyrektywie (wyrok z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawach połączonych C‑20/01 i C‑28/01 Komisja przeciwko
         Niemcom, Rec. s. I‑3609, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo). Uchylenie ustawy nr 716 z 1977 r. i przyjęcie nowej ustawy
         przed upływem terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii nie powoduje, że niniejsza skarga staje się bezprzedmiotowa.

      24      Należy ponadto podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału art. 2 ust. 6 dyrektywy 89/665, który ma taką samą treść jak
         art. 2 ust. 6 dyrektywy 92/13, nie może mieć wpływu na skargę wniesioną na podstawie art. 226 WE (wyrok z dnia 18 lipca 2007 r.
         w sprawie C‑503/04 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I‑6153, pkt 34). Wskazane dyrektywy, zobowiązując państwa członkowskie
         do przyjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, że decyzje podejmowane przez instytucje zamawiające będą mogły podlegać efektywnemu
         oraz możliwie szybkiemu postępowaniu odwoławczemu, nie mogą być uznane za regulujące również stosunki między państwami członkowskimi
         oraz Wspólnotą i mieć w ten sposób wpływ na stosowanie art. 226 WE (zob. podobnie wyrok z dnia 15 października 2009 r. w sprawie
         C‑275/08 Komisja przeciwko Niemcom, pkt 33, 35).

      25      W każdym razie fakt, że nie można już ewentualnie stwierdzić nieważności spornej umowy, nie powoduje, że postępowanie w sprawie
         uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego staje się bezprzedmiotowe.

      26      Ponadto należy stwierdzić, że w dniu upływu dwumiesięcznego terminu wyznaczonego w wyznaczonej opinii, czyli 4 września 2006 r.
         omawiane zamówienie nie przestało wywoływać wszystkich skutków, podczas gdy takie zaprzestanie wywoływania skutków stanowi
         przesłankę wymaganą zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, aby skarga Komisji została uznana za niedopuszczalną (zob.
         w szczególności wyroki: z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie C‑394/02 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. s. I‑4713, pkt 18 i przytoczone
         tam orzecznictwo, a także z dnia 11 października 2007 r. w sprawie C‑237/05 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. s. I‑8203, pkt 29).

      27      Jak wynika bowiem z akt sprawy, na omawiane zamówienie składały się dwa badania, które miały być zrealizowane przez wykonawcę.
         Niezależnie od faktu, że jak twierdzi Republika Grecka, pierwsze badanie stanowiło ewentualnie przesłankę drugiego, nie ulega
         wątpliwości, że stanowiły one całość w kontekście wykonania zobowiązań wykonawcy. Tymczasem zgodnie ze stanowiskiem Republiki
         Greckiej przedstawionym na rozprawie przed Trybunałem, w dniu 4 września 2006 r. drugie badanie nie zostało jeszcze zakończone
         i w rezultacie nie zostało przedstawione instytucji zamawiającej. W związku z tym w tym dniu omawiane zamówienie nie przestało
         wywoływać wszystkich skutków.

      28      W wyniku powyższych uwag należy stwierdzić, że skarga Komisji jest dopuszczalna.

       Co do istoty
      29      Na wstępie należy stwierdzić, że jak wynika z akt sprawy, ERGA OSE jest przedsiębiorstwem publicznym, którego działalność
         obejmuje eksploatację sieci usług publicznych w zakresie przewozu kolejowego. Stanowi ono zatem instytucję zamawiającą w rozumieniu
         art. 2 ust. 1 lit. a) i art. 2 ust. 2 lit. c) dyrektywy 93/38. Ponadto szacunkowa wartość zamówienia, którego dotyczy sporne
         ogłoszenie o zamówieniu, wynosi 3 240 000 EUR, przekracza zatem znacząco próg określony w art. 14 ust. 1 lit. c) ppkt (i)
         tej dyrektywy. W rezultacie postępowanie w sprawie udzielenia omawianego zamówienia objęte jest zakresem zastosowania wskazanej
         dyrektywy.

      30      Zarzuty podniesione w niniejszej skardze dotyczą, po pierwsze, klauzuli zawartej w sekcji III pkt 2.1.3 lit. b) akapit drugi
         spornego ogłoszenia o zamówieniu oraz, po drugie, sekcji IV pkt 2 tego ogłoszenia.

       W przedmiocie klauzuli zawartej w sekcji III pkt 2.1.3 lit. b) akapit drugi spornego ogłoszenia o zamówieniu
      31      Komisja twierdzi, że klauzula zawarta w sekcji III pkt 2.1.3 lit. b) akapit drugi spornego ogłoszenia o zamówieniu – zgodnie
         z którą do udziału w konkursie nie zostaną dopuszczone zagraniczne biura konsultingowe lub konsultanci, którzy przedłożyli
         wniosek o dopuszczenie do udziału w konkursach organizowanych przez ERGA OSE w okresie sześciu miesięcy poprzedzających wniosek
         o dopuszczenie do udziału w konkursie, którego dotyczy wskazane ogłoszenie, i którzy oświadczyli, że posiadają kwalifikacje
         odpowiadające kategoriom świadectw innym niż te wymagane w tym konkursie – narusza art. 31 ust. 1 i 2 tej dyrektywy, gdyż
         wprowadza dodatkową podstawę wykluczenia względem tych wymienionych w sposób wyczerpujący w prawie wspólnotowym w dziedzinie
         zamówień publicznych. Rzeczona klauzula wprowadza również dyskryminację względem zagranicznych biur konsultingowych i konsultantów,
         naruszając zasadę równego traktowania wyrażoną w art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/38 i wynikającą z art. 12 WE i 49 WE. Narusza
         ona także zasadę wzajemnego uznawania dyplomów oraz innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji.

      32      Na wstępie należy podkreślić, że Komisja nie kwestionuje greckiego systemu podziału na kategorie świadectw biur konsultingowych
         i konsultantów w zależności od ich doświadczenia i odbytych studiów ani ich wpisu do rejestrów odpowiadających temu doświadczeniu.
         Nie kwestionuje ona również tego, że państwa członkowskie mogą żądać dowodów poświadczających takie doświadczenia, ani faktu,
         że zagraniczne biura i konsultanci nie są zobowiązani do dokonania wpisu do tych rejestrów i że mogą wykazać ich doświadczenie
         w dowolny sposób.

      33      Po tej wstępnej uwadze należy zauważyć, po pierwsze, że postępowanie, którego dotyczyło sporne ogłoszenie o zamówieniu, było
         procedurą otwartą. Tymczasem Komisja w odpowiedzi na zadane na rozprawie w tej kwestii pytanie przyznała, że w związku z art. 31
         dyrektywy 93/38 konieczne jest rozstrzygnięcie kwestii, czy przepis ten znajdował zastosowanie do tego rodzaju procedur, zważywszy,
         iż w ust. 1 wyraźnie odnosi się on do procedur ograniczonych i negocjacyjnych, a nie procedur otwartych. Komisja dodała przy
         tej okazji, że jej zasadniczy zarzut dotyczący spornej klauzuli opary jest na naruszeniu art. 4 ust. 2 wskazanej dyrektywy.

      34      W tej sytuacji należy uznać, że Komisja odstąpiła od zarzutu opartego na naruszeniu przez rzeczoną klauzulę art. 31 dyrektywy
         93/38.

      35      Po drugie, należy stwierdzić, że wskazaną klauzulę sformułowaną w sposób jasny i jednoznaczny należy rozumieć w ten sposób,
         że jeżeli zagraniczne biuro konsultingowe lub zagraniczny konsultant brali udział w postępowaniu wszczętym przez tę samą instytucję
         zamawiającą, czyli ERGA OSE, w ciągu sześciu miesięcy poprzedzających nowe postępowanie przetargowe i jeżeli w ramach wcześniejszego
         postępowania oświadczyli, że posiadają kwalifikacje odpowiadające kategoriom świadectw różnych od tych wymaganych w nowym
         postępowaniu, zgodnie z greckim systemem klasyfikacji świadectw, nie zostaną dopuszczeni do udziału w tym nowym postępowaniu.

      36      Republika Grecka podnosi jednak, że klauzula ta była zawsze stosowana w tym znaczeniu, że każdy zainteresowany podmiot, mający
         wątpliwości co do jej zakresu, mógł zwrócić się do danej instytucji zamawiającej o udzielenie wyjaśnień i mógł przedstawić
         dowód, w każdej właściwej formie, że spełnia warunki uczestnictwa w danym postępowaniu.

      37      Należy w związku z tym zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału z zasady równego traktowania wynika zasada
         przejrzystości. Zasady te, które stanowią podstawę wspólnotowych dyrektyw w zakresie zamówień publicznych, oznaczają w szczególności,
         że oferenci, również potencjalni, powinni zasadniczo znajdować się w równorzędnej sytuacji i mieć takie same możliwości przy
         sporządzaniu treści wniosków o dopuszczenie do udziału w zamówieniu lub warunków ofert (zob. podobnie wyroki: z dnia 12 grudnia
         2002 r. w sprawie C‑470/99 Universale‑Bau i in., Rec. s. I‑11617, pkt 93; z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie C‑213/07 Michaniki,
         Zb.Orz. s. I‑9999, pkt 44, 45 i przytoczone tam orzecznictwo).

      38      W szczególności potencjalni zainteresowani powinni znajdować się w równorzędnej sytuacji, jeśli chodzi o zakres informacji
         zawartych w ogłoszeniu o zamówieniu. Nie jest zgodne z tymi zasadami, aby jakaś kategoria tych zainteresowanych musiała zwrócić
         się do danej instytucji zamawiającej w celu uzyskania wyjaśnień i dodatkowych informacji w kwestii rzeczywistego znaczenia
         treści ogłoszenia o zamówieniu, jeżeli jego brzmienie nie pozostawia żadnych wątpliwości dla dostatecznie rozsądnego i uważnego
         zainteresowanego.

      39      Ponadto Trybunał orzekł, że art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/38, zakazując wszelkiej dyskryminacji między oferentami, chroni również
         tych, którzy odstąpili od złożenia oferty, gdyż zasady prowadzonego przez instytucję zamawiającą postępowania stawiały ich
         w niekorzystnej sytuacji (wyrok z dnia 5 października 2000 r. w sprawie C‑16/98 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I‑8315,
         pkt 109).

      40      Nie ulega wątpliwości, że sporna klauzula, z uwagi na jasne brzmienie, może mieć zniechęcający skutek wobec zagranicznych
         biur konsultingowych lub zagranicznych konsultantów, jak miało to zresztą miejsce w niniejszym przypadku.

      41      Wskazana klauzula jednoznacznie daje im podstawę do uznania, że ewentualna różnica między kwalifikacjami deklarowanymi w poprzednim
         postępowaniu wszczętym przez tę samą instytucję zamawiającą i kwalifikacjami wymaganymi w postępowaniu, którego dotyczy sporne
         ogłoszenie o zamówieniu, powoduje automatycznie, że zostają oni wykluczeni z udziału w tym zamówieniu.

      42      W rezultacie zagraniczny kandydat, taki jak podmiot, który wniósł skargę do Komisji, nie ma takich samych szans jak krajowi
         zainteresowani z uwagi na jednoznacznie zniechęcające brzmienie rzeczonej klauzuli i konieczność podjęcia, pomimo tego brzmienia,
         dodatkowych działań w celu uzyskania wyjaśnień co do warunków dopuszczenia do postępowania konkursowego.

      43      Należy zatem stwierdzić, że sposób zredagowania spornego ogłoszenia o zamówieniu prowadzi do różnic w traktowaniu w zależności
         od państwa członkowskiego siedziby zainteresowanego, ze szkodą dla zagranicznych kandydatów, przy czym Republika Grecka nie
         przedstawiła żadnego uzasadnienia dla tej różnicy.

      44      Po trzecie, należy zauważyć, że w rozumieniu motywu 34 dyrektywy 93/38 „odpowiednie zasady Wspólnoty w zakresie wzajemnego
         uznawania dyplomów, świadectw oraz innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji mają zastosowanie, jeżeli warunkiem
         udziału w procedurze udzielania zamówienia lub w konkursie na projekt jest udowodnienie posiadania określonych kwalifikacji,
         poprzez przedłożenie stosownego dokumentu”.

      45      W niniejszym przypadku wynika bez wątpienia z treści klauzuli zawartej w sekcji III pkt 2.1.3 lit. b) akapit drugi spornego
         ogłoszenia o zamówieniu, że zagraniczni kandydaci, którzy wyrazili uprzednio zainteresowanie w związku z innymi ogłoszeniami
         opublikowanymi przez tę samą instytucję zamawiającą, nie mogli, jak się zdaje, w odróżnieniu od krajowych kandydatów powołać
         się w stosunku do tej instytucji zamawiającej na wszystkie ich świadectwa lub kwalifikacje zawodowe.

      46      Natomiast wskazana klauzula, tak jak jest sformułowana, nie pozwala uznać, że ta instytucja zamawiająca odmawiałaby co do
         zasady uwzględnienia dyplomów lub dowodów kwalifikacji zawodowych wydanych przez inne państwa członkowskie.

      47      Wynika z tego, że zarzut Komisji dotyczący naruszenia zasad wspólnotowych odnoszących się do wzajemnego uznawania dokumentów
         potwierdzających posiadanie kwalifikacji nie jest uzasadniony.

      48      W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że sporna klauzula nie jest zgodna z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/38.

      49      W tej sytuacji nie jest konieczne badanie innych argumentów Komisji, mających również na celu stwierdzenie takiego dyskryminacyjnego
         traktowania.

       W przedmiocie sekcji IV pkt 2 spornego ogłoszenia o zamówieniu
      50      Komisja twierdzi, że pkt 2 sekcji IV spornego ogłoszenia o zamówieniu, zatytułowany „Kryteria udzielenia zamówienia” wprowadza
         niedopuszczalne pomieszanie między jakościowymi kryteriami wyboru i kryteriami udzielenia zamówienia. Jej zdaniem dyrektywa
         93/38 ustanawia system podobny do tego ustanowionego w dyrektywie 92/50, zgodnie z którym należy dokonać rozróżnienia między
         dwoma etapami postępowania, pierwszym obejmującym ustanowienie kryteriów wyboru oferentów i drugim polegającym na określeniu
         kryteriów udzielenia zamówienia. Istniałyby zatem dwa odrębne etapy postępowania w sprawie udzielenia zamówienia, które odpowiadałyby
         różnym celom, mimo że zdaniem Komisji nie jest zakazane dokonanie jednocześnie kontroli odpowiedniości kandydatów i udzielenie
         zamówienia.

      51      W tym względzie z orzecznictwa wynika, że o ile dyrektywy wspólnotowe dotyczące zamówień publicznych teoretycznie nie wykluczają
         możliwości jednoczesnego przeprowadzenia sprawdzenia odpowiedniości oferentów i udzielenia zamówienia, to jednak obie te czynności
         są odrębnymi czynnościami i podlegają różnym przepisom (zob. podobnie wyroki: z dnia 20 września 1988 r. w sprawie 31/87 Beentjes,
         Rec. s. 4635, pkt 15, 16; a także z dnia 24 stycznia 2008 r. w sprawie C‑532/06 Lianakis i in., Zb.Orz. s. I‑251, pkt 26).

      52      Sprawdzenia odpowiedniości oferentów instytucje zamawiające dokonują bowiem według kryteriów możliwości ekonomicznych, finansowych
         i technicznych (zwanych „kryteriami wyboru jakościowego”) określonych, w niniejszym przypadku, w art. 30 i 31 dyrektywy 93/38
         (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie Beentjes, pkt 17; w sprawie Lianakis i in., pkt 27).

      53      Natomiast zamówienia udziela się na podstawie kryteriów, wymienionych w niniejszym przypadku w art. 34 ust. 1 tej dyrektywy,
         tj. bądź najniższej ceny, bądź najkorzystniejszej ekonomicznie oferty (zob. ww. wyroki: w sprawie Beentjes, pkt 18; w sprawie
         Lianakis i in., pkt 28).

      54      Tymczasem, choć wprawdzie w tym ostatnim przypadku, jak świadczy o tym użycie zwrotu „takie jak”, kryteria, które instytucje
         zamawiające mogą stosować, nie są wymienione w sposób wyczerpujący w art. 34 ust. 1 lit. a) dyrektywy 93/38 i choć zatem przepis
         ten pozostawia instytucjom zamawiającym wybór co do kryteriów udzielenia zamówienia, które zechcą zastosować, to jednak wybór
         ten musi się ograniczać do kryteriów zmierzających do wyłonienia najkorzystniejszej ekonomicznie oferty (zob. podobnie ww.
         wyrok w sprawie Beentjes, pkt 19; wyrok z dnia 18 października 2001 r. w sprawie C‑19/00 SIAC Construction, Rec. s. I‑7725,
         pkt 35, 36; wyroki: z dnia 17 września 2002 r. w sprawie C‑513/99 Concordia Bus Finland, Rec. s. I‑7213, pkt 54, 59; z dnia
         19 czerwca 2003 r. w sprawie C‑315/01 GAT, Rec. s. I‑6351, pkt 63, 64; a także ww. wyrok w sprawie Lianakis i in., pkt 29).

      55      Jako „kryteria udzielenia zamówienia” są więc wykluczone kryteria, które nie mają na celu wyłonienia najkorzystniejszej ekonomicznie
         oferty, lecz są związane zasadniczo z oceną odpowiedniości oferentów w zakresie wykonania danego zamówienia (zob. podobnie
         ww. wyrok w sprawie Lianakis i in., pkt 30).

      56      W niniejszej sprawie kryteria przyjęte przez instytucję zamawiającą jako „kryteria udzielenia zamówienia”, w sekcji IV pkt 2
         spornego ogłoszenia o zamówieniu dotyczą doświadczenia i realnej możliwości zapewnienia właściwego wykonania omawianego zamówienia.
         Chodzi tu o kryteria dotyczące odpowiedniości oferentów w zakresie wykonania tego zamówienia, które nie mają w związku z tym
         charakteru „kryteriów udzielenia zamówienia” w rozumieniu art. 34 ust. 1 dyrektywy 93/38, czego władze greckie nie kwestionowały
         ponadto w poważny sposób.

      57      W świetle powyższych uwag należy uznać, że pkt 2 sekcji IV spornego ogłoszenia o zamówieniu jest niezgodny z art. 34 ust. 1
         lit. a) dyrektywy 93/38.

      58      W świetle ogółu powyższych rozważań należy stwierdzić, że z uwagi, po pierwsze, na wykluczenie na podstawie sekcji III pkt 2.1.3
         lit. b) akapit drugi spornego ogłoszenia o zamówieniu zagranicznych biur konsultingowych i konsultantów, którzy przedłożyli
         wniosek o dopuszczenie do udziału w konkursach organizowanych przez ERGA OSE w okresie sześciu miesięcy poprzedzających wniosek
         o dopuszczenie do udziału w konkursie, którego dotyczyło wskazane ogłoszenie, i którzy oświadczyli, że posiadają kwalifikacje
         odpowiadające kategoriom świadectw innym niż te wymagane w tym konkursie oraz, po drugie, z uwagi na brak rozróżnienia w sekcji
         IV pkt 2 tego ogłoszenia między kryteriami wyboru jakościowego i kryteriami udzielenia omawianego zamówienia, Republika Grecka
         uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 4 ust. 2 i art. 34 ust. 1 lit. a) dyrektywy 93/38.

      59      W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.

       W przedmiocie kosztów
      60      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Jednakże
         na podstawie art. 69 § 3 akapit pierwszy regulaminu, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, Trybunał może postanowić,
         że koszty zostaną podzielone albo że każda ze stron poniesie swoje własne koszty. Ponieważ żądania zarówno Komisji, jak i Republiki
         Greckiej zostały uwzględnione tylko częściowo, należy orzec, że ponoszą one własne koszty.

      Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
      1)      Z uwagi, po pierwsze, na wykluczenie na podstawie sekcji III pkt 2.1.3 lit. b) akapit drugi ogłoszenia o zamówieniu opublikowanego
            przez ERGA OSE AE w dniu 16 października 2003 r., oznaczonego numerami 2003/S 205‑185214 i 2003/S 206‑186119, zagranicznych
            biur konsultingowych i konsultantów, którzy przedłożyli wniosek o dopuszczenie do udziału w konkursach organizowanych przez
            ERGA OSE AE w okresie sześciu miesięcy poprzedzających wniosek o dopuszczenie do udziału w konkursie, którego dotyczyło wskazane
            ogłoszenie, i którzy oświadczyli, że posiadają kwalifikacje odpowiadające kategoriom świadectw innym niż te wymagane w tym
            konkursie oraz, po drugie, z uwagi na brak rozróżnienia w sekcji IV pkt 2 tego ogłoszenia między kryteriami wyboru jakościowego
            i kryteriami udzielenia omawianego zamówienia, Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 4
            ust. 2 i art. 34 ust. 1 lit. a) dyrektywy Rady 93/38/EWG z dnia 14 czerwca 1993 r. koordynującej procedury udzielania zamówień
            publicznych przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i telekomunikacji.
      2)      W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
      3)      Komisja Wspólnot Europejskich i Republika Grecka ponoszą własne koszty.
      Podpisy
      * Język postępowania: grecki.


Wyrok Sądu (pierwsza izba) z dnia 14 marca 2017 r.#Bank Tejarat przeciwko Radzie Unii Europejskiej.#Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte wobec Iranu w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej – Zamrożenie środków finansowych – Ponowne umieszczenie nazwy skarżącego w wykazach – Obowiązek uzasadnienia – Oczywisty błąd w ocenie – Powaga rzeczy osądzonej – Nadużycie władzy – Prawa podstawowe.#Sprawa T-346/15.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 6 kwietnia 2006 r. # General Motors BV przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Odwołanie - Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki - Artykuł 81 WE - Rozporządzenia (EWG) nr 123/85 i (WE) nr 1475/95 - Dystrybucja pojazdów silnikowych marki Opel - Podział rynku - Ograniczenia wywozu- Restrykcyjny system premiowy - Grzywna - Wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien. # Sprawa C-551/03 P.

text:
      Sprawa C‑551/03 P
      General Motors BV, dawniej
      General Motors Nederland BV i Opel Nederland BV
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Odwołanie – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Artykuł 81 WE – Rozporządzenia (EWG) nr 123/85 i (WE) nr 1475/95 – Dystrybucja pojazdów silnikowych marki Opel – Wprowadzenie barier na rynku – Ograniczenia wywozu – Restrykcyjny system premiowy – Grzywna – Wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien
      Opinia rzecznika generalnego A. Tizzana przedstawiona w dniu 25 października 2005 r.  I ‑ 0000
      Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 6 kwietnia 2006 r.  I ‑ 0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Odwołanie – Zarzuty – Błąd w ustaleniach faktycznych – Niedopuszczalność – Kontrola oceny dowodów przez Trybunał – Wykluczenie,
            z wyjątkiem przypadku ich przeinaczenia
      (art. 225 ust. 1 WE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 58 akapit pierwszy)
      2.     Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Naruszenie konkurencji
      (art. 81 ust. 1 WE)
      3.     Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Porozumienia między przedsiębiorstwami – Naruszenie konkurencji
      (art. 81 ust. 1 WE)
      4.     Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Naruszenie konkurencji
      (art. 81 ust. 1 WE)
      5.     Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Naruszenie konkurencji
      (art. 81 ust. 1 WE)
      6.     Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Naruszenie konkurencji
      (art. 81 ust. 1 WE)
      1.     Z art. 225 WE i z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości wynika, że jedynie Sąd jest właściwy do dokonywania,
         po pierwsze, ustaleń faktycznych – z wyjątkiem sytuacji, gdy nieprawidłowość jego ustaleń wynika z akt sprawy – a po drugie,
         oceny ustalonych okoliczności faktycznych. Po dokonaniu ustaleń lub oceny okoliczności faktycznych przez Sąd Trybunał jest
         uprawniony na podstawie art. 225 WE do kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności i skutków prawnych, które wywiódł z nich
         Sąd.

      Trybunał nie jest zatem właściwy do ustalania okoliczności faktycznych ani też zasadniczo do badania dowodów, które Sąd dopuścił
         na poparcie tych okoliczności. Jeśli zatem dowody te uzyskano w prawidłowy sposób przy poszanowaniu ogólnych zasad prawa i wymogów
         proceduralnych dotyczących ciężaru dowodu i postępowania dowodowego, wyłącznie do Sądu należy ocena, jaką wagę należy przywiązywać
         do przedstawionych dowodów. Dlatego z wyłączeniem przypadków wypaczenia tych dowodów ocena ta nie stanowi zagadnienia prawnego,
         które jako takie poddane jest kontroli Trybunału.

      W tym zakresie takie wypaczenie musi w oczywisty sposób wynikać z akt sprawy bez konieczności dokonywania nowej oceny faktów
         i dowodów.

      (por. pkt 51, 52, 54)
      2.     Porozumienie może mieć na celu ograniczenie konkurencji, nawet gdy nie jest to jego jedyny cel, ale gdy ma także inne dozwolone
         cele.

      (por. pkt 64)
      3.     Aby stwierdzić, czy porozumienie ma na celu ograniczenie konkurencji w rozumieniu art. 81 WE, należy uwzględnić nie tylko
         treść tego porozumienia, ale także inne czynniki, takie jak cele porozumienia jako takiego w danym kontekście gospodarczym
         i prawnym.

      (por. pkt 66)
      4.     Porozumienie w dziedzinie dystrybucji ma na celu ograniczenie konkurencji w rozumieniu art. 81 WE, jeśli stanowi wyraźny wyraz
         woli mniej korzystnego traktowania sprzedaży na eksport w stosunku do sprzedaży krajowej i w ten sposób prowadzi do wprowadzenia
         barier na rynku właściwym.

      Taki cel można osiągnąć nie tylko dzięki bezpośrednim ograniczeniom eksportu, ale także dzięki środkom pośrednim, takim jak
         wprowadzenie przez dostawcę pojazdów silnikowych, w ramach umów dealerskich, środka wyłączającego sprzedaż na eksport z systemu
         premii przyznawanych dealerom, jeśli wpływają one na warunki gospodarcze danych transakcji.

      (por. pkt 67, 68)
      5.     Przy ocenie kwestii, czy porozumienie musi być uznane za zabronione z uwagi na zakłócenie konkurencji, jakie powoduje, trzeba
         zbadać, jak rzeczywiście wyglądałaby konkurencja, gdyby nie istniało sporne porozumienie.

      Zatem w sytuacji takiej, jak wprowadzenie przez dostawcę pojazdów silnikowych, w ramach umów dealerskich, środka wyłączającego
         sprzedaż na eksport z systemu premii przyznawanych dealerom, należy zbadać, jakie byłoby zachowanie tych ostatnich oraz konkurencja
         na rynku właściwym, gdyby sprzedaż na eksport nie została wyłączona z polityki premiowej.

      (por. pkt 72, 73)
      6.     Dowód zamiaru ograniczenia konkurencji przez strony porozumienia nie jest konieczną przesłanką ustalenia, czy porozumienie
         to ma na celu tego typu ograniczenie.

      Natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, aby Komisja lub sądy wspólnotowe uwzględniły zamiar stron, mimo iż nie stanowi on
         koniecznej przesłanki ustalenia, czy porozumienie ma charakter ograniczający.

      (por. pkt 77, 78)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 6 kwietnia 2006 r.(*)

      Odwołanie – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Artykuł 81 WE – Rozporządzenia (EWG) nr 123/85 i (WE) nr 1475/95 – Dystrybucja pojazdów silnikowych marki Opel – Wprowadzenie barier na rynku – Ograniczenia wywozu– Restrykcyjny system premiowy – Grzywna – Wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien
      W sprawie C-551/03 P
      mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości, wniesione w dniu 29 grudnia 2003 r.,
      General Motors BV, dawniej General Motors Nederland BV i Opel Nederland BV, z siedzibą w Lage Mosten (Niderlandy), reprezentowana przez D. Vandermeerscha
         i R. Sneldersa, advocaten oraz przez T  Grafa, Rechtsanwalt, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      wnosząca odwołanie,
      w której drugą stroną jest:
      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez W. Möllsa i A. Whelana, działających w charakterze pełnomocników, oraz przez J. Flynna, QC, z adresem
         do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana w pierwszej instancji
      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: A. Rosas, prezes izby, J. Malenovský, S. von Bahr (sprawozdawca), A. Borg Barthet i U. Lõhmus, sędziowie,
      rzecznik generalny: A. Tizzano,
      sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 14 lipca 2005 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 25 października 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       W odwołaniu General Motors BV wnosi o częściowe uchylenie wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 21
         października 2003 r. w sprawie T-368/00 General Motors Nederland i Opel Nederland przeciwko Komisji, Rec. str. II-4491, zwanego
         dalej „zaskarżonym wyrokiem”, w którym stwierdził on częściowo nieważność decyzji Komisji 2001/146/WE z dnia 20 września 2000 r.
         dotyczącej postępowania na podstawie art. 81 traktatu WE (sprawa COMP/36.356 – Opel) (Dz.U. 2001, L 59, str. 1, zwanej dalej
         „sporną decyzją”).

       Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
      2       Okoliczności faktyczne i ramy prawne, wynikające z zaskarżonego wyroku, można streścić w następujący sposób:
      3       Opel Nederland BV (zwana dalej „Opel Nederland”) powstała w dniu 30 grudnia 1994 r. jako spółka zależna w 100% od General
         Motors Nederland BV (zwanej dalej „General Motors Nederland”). Jest ona jedyną krajową spółką zajmującą się sprzedażą pojazdów
         marki Opel w Niderlandach. Jej działalność obejmuje wywóz, przywóz oraz sprzedaż hurtową pojazdów silnikowych, części zamiennych
         i akcesoriów. Zawarła ona umowy dealerskie dotyczące sprzedaży i usług z około 150 dealerami, którzy na tej podstawie są włączeni
         do sieci dystrybucyjnej Opla w Europie jako autoryzowani odsprzedawcy.

      4       Umowy dealerskie są pod pewnymi warunkami wyłączone z zakresu stosowania art. 85 ust. 1 traktatu WE (obecnie art. 81 ust. 1 WE)
         przez rozporządzenie Komisji (EWG) nr 123/85 z dnia 12 grudnia 1984 r. w sprawie stosowania art. [81] ust. 3 traktatu EWG
         do niektórych kategorii porozumień dotyczących dystrybucji i serwisowania pojazdów silnikowych (Dz.U. 1985, L 15, str. 16).
         Począwszy od dnia 1 października 1995 r. to rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1475/95 z dnia
         28 czerwca 1995 r. (Dz.U. L 145, str. 25).

      5       Artykuł 3 ust. 10 lit. a) każdego z tych dwóch rozporządzeń stanowi, że producent lub importer może zabronić dealerom dostarczania
         towarów objętych umową i odpowiadających im towarów odsprzedawcy, który nie należy do sieci sprzedaży. Natomiast, na podstawie
         tych samych rozporządzeń producent pojazdów lub importer nie może zabronić dealerom dostarczania towarów objętych umową lub
         odpowiadających im towarów ostatecznym konsumentom, ich upoważnionym pośrednikom lub innym dealerom należącym do sieci dystrybucji
         producenta pojazdów lub importera.

      6       W dniach 28 i 29 sierpnia 1996 r. Opel Nederland skierowała pismo do 18 dealerów, którzy dokonali wywozu przynajmniej 10 samochodów
         w pierwszej połowie 1996 r. Pismo miało następującą treść:

      „[…] Zauważyliśmy, że w pierwszej połowie 1996 r. Państwa spółka sprzedała za granicę dużą liczbę pojazdów Opla. Ponieważ
         chodzi tu o znaczną ilość, mamy poważne wątpliwości co do zgodności tej sprzedaży z literą i duchem aktualnej i przyszłej
         umowy dealerskiej z Oplem.[…] Mamy zamiar porównać Państwa odpowiedź z danymi znajdującymi się w Państwa księgach rachunkowych.
         Następnie poinformujemy Państwa o dalszym biegu sprawy. Nie ma to jednak wpływu na fakt, że jesteście Państwo zasadniczo zobowiązani
         do uzyskania dobrych wyników handlowych na Państwa terenie sprzedaży […]”

      7       Podczas spotkania w dniu 26 września 1996 r. dyrekcja Opel Nederland postanowiła przedsięwziąć kilka środków dotyczących wywozu
         z terenu Niderlandów. Protokół z tego spotkania opisuje te środki w następujący sposób:

      „[...] Podjęte decyzje:
      1)       Opel Nederland BV dokona kontroli wszystkich dealerów (20), którzy dokonują wywozu. Najpierw skontrolowani zostaną najwięksi
         dealerzy, którzy znajdują się na liście dealerów eksportujących z dnia 26 września 1996 r. Powyższe kontrole zostaną zorganizowane
         przez Pana Navala [dyrektora ds. finansów].

      2)       Pan De Heer [dyrektor ds. sprzedaży i marketingu] odpowie wszystkim dealerom, którzy udzielili odpowiedzi na pierwsze pismo
         w sprawie działalności związanej z wywozem przesłane im przez Opla. Zostaną oni poinformowani o zorganizowaniu kontroli, a także
         o trudnościach w dostawach, które zmuszają do ograniczenia liczby przydzielonych im pojazdów.

      3)       W następnych dwóch tygodniach kierownicy sprzedaży odpowiedzialni za sprzedaż w danym regionie omówią z dealerami eksportującymi
         kwestie związane z wywozem. Dealerzy zostaną poinformowani, że z uwagi na mniejszą dostępność towarów dostaną jedynie (aż
         do zmiany decyzji) określoną liczbę pojazdów, odpowiadającą liczbie określonej w ich wytycznych dotyczących oceny sprzedaży.
         Zostaną oni poproszeni o wskazanie kierownikowi regionalnemu, które pozycje z oczekujących zamówień chcieliby rzeczywiście
         otrzymać. Rozwiązanie problemów, które mogą się pojawić w relacjach z klientami, należeć będzie do samych dealerów.

      4)       Dealerzy, którzy poinformują kierownika regionalnego, że nie mają zamiaru zaprzestać dokonywania wywozu pojazdów na dużą skalę
         zostaną zaproszeni na spotkanie w dniu 22 października 1996 r. z Panem De Leeuwem [dyrektorem generalnym] i z Panem De Heerem.

      5)       Pan Notenboom [dyrektor ds. kadr sprzedaży] zwróci się do GMAC o weryfikację zapasów dealera w celu sprawdzenia, jaka dokładnie
         ilość pojazdów jest w jego dyspozycji. Należy spodziewać się, że znaczna część została w międzyczasie wywieziona.

      6)       Od tej pory pojazdy sprzedane w ramach akcji sprzedaży, ale nie zarejestrowane w Niderlandach, nie będą uwzględniane. Nasi
         konkurenci stosują podobne warunki.

      7)       Pan Aukema [kierownik ds. sprzedaży] skreśli nazwiska dealerów eksportujących z list sporządzonych dla celów akcji promocyjnych.
         Ich przyszłe wpisanie na listę będzie uzależnione od wyników kontroli.

      8)       Pan Aelen [dyrektor ds. kadr i finansów] zredaguje list do dealerów w celu poinformowania ich, że od dnia 1 października 1996 r.
         Opel Nederland BV będzie pobierał 150 NLG za dostarczenie na żądanie urzędowych deklaracji przywozowych, takich jak certyfikat
         homologacji, oraz za przygotowanie dokumentów celnych na niektóre pojazdy zwolnione z podatków (np. przeznaczone dla dyplomatów).”

      8       W następstwie pism z  28 i 29 sierpnia 1996 r. i odpowiedzi dealerów Opel Nederland skierowała w dniu 30 września 1996 r.
         nowe pismo do 18 zainteresowanych dealerów. Pismo to brzmiało następująco:

      „[…] Państwa odpowiedź nas nie zadowala, ponieważ oznacza, że nie rozumieją Państwo wspólnych interesów wszystkich dealerów
         Opla i spółki Opel Nederland. Nasz dział audytu sprawdzi Państwa oświadczenia. W międzyczasie nie będziecie Państwo otrzymywać
         informacji o organizowanych akcjach promocyjnych, ponieważ nie jesteśmy pewni poprawności Państwa danych […]”

      9       Planowane kontrole zostały przeprowadzone w okresie od dnia 19 września do 27 listopada 1996 r.
      10     W dniu 24 października 1996 r. Opel Nederland wysłała do wszystkich dealerów okólnik dotyczący sprzedaży na rzecz ostatecznych
         użytkowników za granicą. Zgodnie z tym okólnikiem dealerzy mogą dokonywać sprzedaży na rzecz ostatecznych użytkowników, którzy
         mają miejsce zamieszkania w Unii Europejskiej, przy czym ostateczni użytkownicy mogą także korzystać z usług pośrednika.

      11     W następstwie informacji, jakoby Opel Nederland stosowała strategię polegającą na systematycznym utrudnianiu wywozu nowych
         pojazdów z Niderlandów do innych państw członkowskich, w dniu 4 grudnia 1996 r. Komisja Wspólnot Europejskich nakazała w drodze
         decyzji przeprowadzenie kontroli zgodnie z art. 14 ust. 3 rozporządzenia Rady EWG nr 17, z dnia 6 lutego 1962 r., pierwszego
         rozporządzenia wprowadzającego w życie art. [81] i [82] traktatu (Dz.U. 1962, 13, str. 204). Wspomniane kontrole odbyły się
         w dniach 11 i 12 grudnia 1996 r i dotyczyły Opel Nederland oraz de Van Twist, dealera Opla w Dordrecht (Niderlandy).

      12     W dniu 12 grudnia 1996 r. Opel Nederland przekazała dealerom wytyczne dotyczące sprzedaży nowych pojazdów odsprzedawcom i pośrednikom.
      13     W okólniku z dnia 20 stycznia 1998 r. Opel Nederland poinformowała swoich dealerów, że wyłączenie wypłaty premii za sprzedaż
         na wywóz zostało zniesione ze skutkiem wstecznym.

      14     W dniu 21 kwietnia 1999 r. Komisja notyfikowała General Motors Nederland i Opel Nederland pismo w sprawie przedstawienia zarzutów.
      15     W dniu 20 września 2000 r. Komisja wydała sporną decyzję.
       Sporna decyzja
      16     W spornej decyzji Komisja nałożyła na wnoszące odwołanie grzywnę w wysokości 43 milionów EUR z powodu naruszenia art. 81 ust. 1 WE.
         Komisja stwierdziła w tej decyzji, że Opel Nederland zawarła z dealerami Opla z siedzibą w Niderlandach porozumienia mające
         na celu ograniczenie lub zakaz sprzedaży na eksport pojazdów Opla na rzecz ostatecznych użytkowników z miejscem zamieszkania
         w innych państwach członkowskich, a także na rzecz dealerów Opla z siedzibą w innych państwach członkowskich.

      17     Wniosek ten opierał się na następujących zasadniczych zarzutach: po pierwsze, we wrześniu 1996 r. Opel Nederland przyjęła
         ogólną strategię mającą na celu ograniczenie lub utrudnianie wszelkiej sprzedaży na eksport z terenu Niderlandów; po drugie,
         ogólna strategia Opel Nederland została zrealizowana za pomocą pojedynczych środków, które zostały wdrożone w praktyce za
         obopólnym porozumieniem z jej dealerami w ramach wykonania umów dealerskich i stały się nieodłączną częścią stosunków umownych,
         jakie Opel Nederland utrzymywała z dealerami należącymi do jej selektywnej sieci dystrybucyjnej w Niderlandach.

      18     Zgodnie ze sporną decyzją ogólna strategia obejmowała następujące środki:
      –       restrykcyjną politykę zaopatrzenia,
      –       restrykcyjną politykę w zakresie premii, stosowaną od dnia 1 października 1996 r. do dnia 20 stycznia 1998 r., która wyłączała
         sprzedaż na eksport na rzecz ostatecznych konsumentów z akcji premiowania obejmującej sprzedaż detaliczną,

      –       bezpośredni, niezróżnicowany zakaz wywozu, stosowany od dnia 31 sierpnia do 24 października 1996 r. w odniesieniu do sprzedaży
         ostatecznym konsumentom oraz od dnia 31 sierpnia do 12 grudnia 1996 r. w odniesieniu do sprzedaży innym dealerom Opla.

      19     Jeśli chodzi o określenie kwoty grzywny, sporna decyzja wskazuje, że Komisja musi, zgodnie z przepisami art. 15 rozporządzenia
         nr 17, uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, a w szczególności wagę i czas trwania naruszenia.

      20     W spornej decyzji Komisja określiła naruszenie jako bardzo poważne, ponieważ Opel Nederland utrudniała osiąganie celu, jakim
         jest jednolity rynek. Wzięła ona pod uwagę istotną pozycję, jaką marka Opel zajmuje na właściwych rynkach Unii. Zgodnie z tą
         decyzją naruszenie wywołało także skutki na rynkach innych państw członkowskich. Opel Nederland działała umyślnie, ponieważ
         nie mogła nie wiedzieć, że sporne środki miały na celu ograniczenie konkurencji. Na zakończenie Komisja uznała, że kwota 40
         milionów EUR stanowi odpowiednią podstawę do ustalenia kwoty tej grzywny.

      21     Jeśli chodzi o czas trwania naruszenia, Komisja stanęła na stanowisku, że naruszenie trwało od końca sierpnia lub od początku
         września 1996 r. aż do stycznia 1998 r., tj. w sumie 17 miesięcy, co stanowi naruszenie o średnim czasie trwania. Uwzględniając
         odpowiednio czas trwania trzech konkretnych środków, Komisja uznała za uzasadnione podwyższenie kwoty 40 milionów EUR o 7,5%,
         czyli o 3 miliony EUR, co ostatecznie doprowadziło do ustalenia grzywny na poziomie 43 milionów EUR.

      22     Na koniec Komisja uznała, że w niniejszym przypadku nie występują okoliczności łagodzące, w szczególności z tego powodu, że
         po kontrolach przeprowadzonych w dniach 11 i 12 grudnia 1996 r. Opel Nederland kontynuowała stosowanie zasadniczego elementu
         naruszenia, tj. restrykcyjną politykę w zakresie premii.

       Zaskarżony wyrok
      23     Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 30 listopada 2000 r. General Motors Nederland i Opel Nederland wniosły skargę,
         w której zażądały stwierdzenia nieważności spornej decyzji oraz ewentualnie uchylenia lub obniżenia kwoty grzywny nałożonej
         w tej decyzji.

      24     W ramach zarzutu pierwszego General Motors Nederland i Opel Nederland zaprzeczyły temu, jakoby Opel Nederland kiedykolwiek
         przyjęła strategię mającą na celu utrudnianie lub ograniczanie wszelkiego eksportu bez rozróżnienia. Uważna lektura dokumentów,
         na których oparła się Komisja, a zwłaszcza protokołu ze spotkania z dnia 26 września 1996 r., wykazuje ich zdaniem, że strategia
         dotyczyła jedynie ograniczenia niedozwolonej sprzedaży na eksport na rzecz nieautoryzowanych odsprzedawców, której zabraniały
         obowiązujące umowy dealerskie, a nie ograniczenia dozwolonego eksportu dokonywanego na rzecz ostatecznych konsumentów lub
         innych dealerów.

      25     W pkt 45 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że zarzuty Komisji były oparte na protokole ze spotkania dyrekcji z dnia 26 września
         1996 r., który był ostatecznym dokumentem dotyczącym środków przedsięwziętych przez najwyższe kierownictwo Opel Nederland.

      26     W pkt 47 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że teza skarżących, jakoby Opel Nederland chciała jedynie ograniczyć wywóz niezgodny
         z umowami dealerskimi, nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w treści protokołu.

      27     W pkt 48 zaskarżonego wyroku Sąd dodał, że tę wykładnię potwierdzają niektóre wewnętrzne dokumenty, które wskazują na to,
         że kierownictwo Opel Nederland było zaniepokojone wzrostem eksportu i że przeanalizowało środki mające na celu ograniczenie,
         a nawet powstrzymanie wszelkiego eksportu.

      28     W pkt 49 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał także, że decyzja podjęta przez Opel Nederland o zaprzestaniu przyznawania premii
         za sprzedaż na eksport ze swej natury mogła dotyczyć wyłącznie sprzedaży zgodnej z umowami dealerskimi, ponieważ premie były
         zawsze przyznawane wyłącznie za sprzedaż ostatecznym konsumentom.

      29     W pkt 50 zaskarżonego wyroku Sąd dodał, że wykładnię Komisji potwierdza także fakt, iż w chwili wydania decyzji kontrole dealerów
         podejrzanych o sprzedaż na eksport nie zostały jeszcze przeprowadzone oraz że Opel Nederland nie mogła wiedzieć, czy „eksportujący”
         dealerzy rzeczywiście dokonali sprzedaży na rzecz nieautoryzowanych odsprzedawców.

      30     W pkt 56 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że Komisja słusznie wywnioskowała, iż Opel Nederland przyjęła w dniu 26 września
         1996 r. ogólną strategię mającą na celu utrudnianie wszelkiego eksportu.

      31     W ramach zarzutu drugiego General Motors Nederland i Opel Nederland podniosły, że Komisja popełniła błędy w ustaleniach faktycznych
         oraz naruszyła prawo, stwierdzając, że Opel Nederland realizowała restrykcyjną politykę zaopatrzenia, sprzeczną z art. 81 WE.

      32     W pkt 88 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że nie zostało wykazane w sposób wymagany prawem, że środek polegający na ograniczeniu
         zaopatrzenia został podany do wiadomości dealerom, ani tym bardziej, że środek ten został włączony w zakres stosunków umownych
         między Opel Nederland i jego dealerami.

      33     W tych okolicznościach Sąd doszedł do wniosku, że zarzut drugi jest zasadny. Z tego względu stwierdził on nieważność spornej
         decyzji w zakresie, w jakim ustalono w niej istnienie środka polegającego na ograniczaniu zaopatrzenia, sprzecznego z art. 81
         ust. 1 WE.

      34     W trzecim zarzucie General Motors Nederland i Opel Nederland podniosły, że Komisja popełniła błąd w ustaleniach faktycznych
         i naruszyła prawo, uznając, że Opel Nederland wprowadziła restrykcyjny system premiowy dotyczący sprzedaży detalicznej, sprzeczny
         z art. 81 WE.

      35     Na początku w pkt 98 zaskarżonego wyroku Sąd zaznaczył, że wyłączenie sprzedaży na eksport z systemu premiowego, które stało
         się częścią umów dealerskich obowiązujących między Opel Nederland i jej dealerami, stanowi porozumienie w rozumieniu art. 81
         ust. 1 WE.

      36     Dalej, w pkt 99 i następnych, Sąd zbadał, czy sporny środek miał na celu ograniczenie konkurencji.
      37     W pkt 100 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że Komisja słusznie podniosła, iż margines zysku, którym dysponowali dealerzy przy
         dokonywaniu sprzedaży na eksport, został zmniejszony w porównaniu z marginesem zysku, jakim dysponowali oni przy dokonywaniu
         sprzedaży w kraju, ponieważ premie za sprzedaż na eksport przestały być przyznawane. W związku z tym Sąd wskazał, że dealerzy
         byli zmuszeni do stosowania mniej korzystnych warunków w odniesieniu do klientów zagranicznych aniżeli do klientów krajowych
         albo w przypadku sprzedaży na eksport musieli zadowolić się mniejszą marżą handlową. Zdaniem Sądu, wskutek zniesienia premii
         za sprzedaż na eksport, stał się on mniej atrakcyjny dla klientów zagranicznych lub dealerów. W konsekwencji Sąd uznał, że
         ze swej natury środek mógł negatywnie wpływać na sprzedaż na eksport, nawet przy braku ograniczeń zaopatrzenia.

      38     W odniesieniu do oceny zarzutu pierwszego Sąd dodał w pkt 101 zaskarżonego wyroku, że środki ustalone przez dyrekcję Opel
         Nederland wynikały ze wzrostu sprzedaży na eksport i miały na celu jej ograniczenie.

      39     Sąd stwierdził w pkt 102 zaskarżonego wyroku, że z uwagi zarówno na charakter, jak również na cele tego środka oraz uwzględniając
         jego kontekst gospodarczy, w jakim miał być stosowany, stanowi on – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – porozumienie mające
         na celu ograniczenie konkurencji (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 1 lutego 1978 r. w sprawie 19/77 Miller przeciwko Komisji,
         Rec. str. 131, pkt 7, wyrok z dnia 8 listopada 1983 r. w sprawach połączonych od 96/82 do 102/82, 104/82, 105/82, 108/82 i 110/82
         IAZ i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 3369, pkt 23–25 oraz z dnia 28 marca 1984 r. w sprawach połączonych 29/83 i 30/83CRAM
         i Rheinzink przeciwko Komisji, Rec. str. 1679, pkt 26).

      40     Posiłkowo General Motors Nederland i Opel Nederland podniosły, że nałożona grzywna w wysokości 43 milionów EUR nie miała racjonalnego
         związku z wagą i czasem trwania naruszenia. Ponadto, Komisja nie wzięła pod uwagę tego, że naruszenie nie było zamierzone,
         że wpływ tego naruszenia na handel wewnątrzwspólnotowy był ograniczony oraz że Opel Nederland natychmiast przedsięwzięła z jej
         własnej inicjatywy środki zaradcze.

      41     W pkt 199 zaskarżonego wyroku Sąd stanął na stanowisku, że kwota podstawowa w wysokości 40 milionów EUR, ustalona przy założeniu
         istnienia trzech zarzucanych środków, wydaje się być słuszna i należycie uzasadniona w spornej decyzji. Sąd uznał jednak w pkt 200
         zaskarżonego wyroku, że należy obniżyć tę kwotę, ponieważ nie wykazano istnienia środka polegającego na ograniczeniu zaopatrzenia.
         W tych okolicznościach, z uwagi na wagę naruszenia, Sąd ustalił kwotę podstawową na 33 milionów EUR. W pkt 203 zaskarżonego
         wyroku Sąd stwierdził także, że zastosowanie przez Komisję podwyższenie kwoty wynoszące 7,5% było uzasadnione w świetle czasu
         trwania naruszenia. W związku z tym kwota grzywny została ustalona na 35 475 000 EUR.

       W przedmiocie odwołania
      42     General Motors Nederland i Opel Nederland wniosły do Trybunału o:
      –       uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim dotyczy on ogólnej strategii ograniczania wywozu i polityki premiowej stosowanej
         przez Opel Nederland i utrzymuje w mocy grzywnę w tym zakresie,

      –       stwierdzenie nieważności spornej decyzji w zakresie, w jakim jej nieważność nie została jeszcze stwierdzona w zaskarżonym
         wyroku i w jakim dotyczy ona zarzucanej strategii eksportu i polityki premiowej Opel Nederland i nakłada grzywnę z tytułu
         owych zarzutów,

      –       w każdym razie obniżenie grzywny wynoszącej 35 475 000 EUR,
      –       pomocniczo, przesłanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania zgodnie z wyrokiem Trybunału,
      –       obciążenie Komisji kosztami postępowania.
      43     Komisja wniosła do Trybunału o oddalenie odwołania i obciążenie General Motors i Opel Nederland kosztami postępowania.
      44     Pismem z dnia 20 czerwca 2005 r. Trybunał został poinformowany, że General Motors Nederland i Opel Nederland połączyły się
         i że od tej pory powstała jedna spółka pod firmą ,,General Motors BV’’ (zwana dalej „General Motors”).

       W przedmiocie zarzutu pierwszego
       Argumentacja General Motors
      45     W pierwszym zarzucie General Motors podnosi, że Sąd naruszył prawo, potwierdzając stanowisko Komisji, że Opel Nederland stosowała
         ogólną politykę mającą na celu ograniczenie wszelkiego rodzaju eksportu.

      46     General Motors podnosi po pierwsze, że rozumowanie Sądu wypacza w oczywisty sposób treść protokołu ze spotkania z dnia 26
         września 1996 r., który nie zwiera żadnego odniesienia do jakiejkolwiek ogólnej strategii mającej na celu ograniczenie wszelkiego
         eksportu.

      47     General Motors podnosi po drugie, że Sąd naruszył obowiązek uzasadnienia, stwierdzając z jednej strony, że Komisja nie oparła
         swoich zarzutów na wewnętrznych dokumentach Opel Nederland, a z drugiej strony, opierając się faktycznie na tych samych dokumentach,
         wyprowadzając wniosek o istnieniu ogólnej strategii mającej na celu ograniczenie wszelkiego eksportu.

      48     General Motors uważa po trzecie, że rozumowanie Sądu ma charakter błędnego koła. Jej zdaniem Sąd najpierw przyjmuje za podstawę
         politykę premiową w celu wyprowadzenia wniosku o istnieniu ogólnej strategii ograniczania eksportu pojazdów silnikowych, a następnie
         przyjmuje za podstawę ogólną strategię w celu wykazania restrykcyjnego charakteru wspomnianej polityki premiowej.

      49     General Motors podnosi wreszcie, że Sąd naruszył obowiązek uzasadnienia i wypaczył dowody, stwierdzając w pkt 50 zaskarżonego
         wyroku, iż wykładnię Komisji potwierdza także fakt, że w dniu 26 września 1996 r., kiedy odbyło się spotkanie, kontrole dealerów
         nie zostały jeszcze przeprowadzone i że Opel Nederland nie mogła wiedzieć, czy „eksportujący” dealerzy rzeczywiście dokonali
         sprzedaży na rzecz nieautoryzowanych odsprzedawców. Według General Motors przed spotkaniem w dniu 26 września 1996 r. została
         bowiem przeprowadzona przynajmniej jedna kontrola. Poza tym przed tym spotkaniem do dealerów zostało wysłane pismo, w którym
         Opel Nederland zażądała informacji na temat prawidłowości takiej sprzedaży, jednak nie uzyskała w tym zakresie od dealerów
         żadnej zadowalającej odpowiedzi.

       Ocena Trybunału
      50     Jak wspomina rzecznik generalny w pkt 51 opinii, poprzez zarzut pierwszy General Motors, powołując się wprawdzie na wadliwe
         uzasadnienie, dąży faktycznie do podważenia oceny dowodów dokonanej przez Sąd, a zwłaszcza do zakwestionowania mocy dowodowej
         niektórych faktów i dokumentów, które doprowadziły Sąd do wniosku o przyjęciu przez Opel Nederland ogólnej strategii mającej
         na celu utrudnianie wszelkiego eksportu.

      51     W tym zakresie, z art. 225 WE i z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości wynika, że jedynie Sąd jest właściwy
         do dokonywania, po pierwsze, ustaleń faktycznych – z wyjątkiem sytuacji, gdy nieprawidłowość jego ustaleń wynika z akt sprawy
         – a po drugie, oceny ustalonych okoliczności faktycznych. Po dokonaniu ustaleń lub oceny okoliczności faktycznych przez Sąd,
         Trybunał jest uprawniony na podstawie art. 225 WE do kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności i skutków prawnych, które
         wywiódł z nich Sąd (zob. w szczególności wyrok z dnia 17 grudnia 1998 r. w sprawie C-185/95 P Baustahlgewebe przeciwko Komisji,
         Rec. str. I-8417, pkt 23).

      52     Trybunał nie jest zatem właściwy do ustalania okoliczności faktycznych ani też zasadniczo do badania dowodów, które Sąd dopuścił
         na poparcie tych okoliczności. Jeśli zatem dowody te uzyskano w prawidłowy sposób przy poszanowaniu ogólnych zasad prawa i wymogów
         proceduralnych dotyczących ciężaru dowodu i postępowania dowodowego, wyłącznie do Sądu należy ocena, jaką wagę należy przywiązywać
         do przedstawionych dowodów (zob. w szczególności postanowienie z dnia 17 września 1996 r. w sprawie C-19/95 P San Marco przeciwko
         Komisji, Rec. str. I-4435, pkt 40). Dlatego z wyłączeniem przypadków wypaczenia tych dowodów, ocena ta nie stanowi zagadnienia
         prawnego, które jako takie poddane jest kontroli Trybunału (zob. ww. wyrok w sprawie Baustahlgewebe przeciwko Komisji, pkt 24).

      53     Z tego powodu należy jedynie zbadać argumenty General Motors mające na celu wykazanie, że Sąd wypaczył dowody.
      54     W tym względzie należy przypomnieć, że takie wypaczenie musi w oczywisty sposób wynikać z akt sprawy bez konieczności dokonywania
         nowej oceny faktów i dowodów (postanowienie z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie C-116/03 P Fichtner przeciwko Komisji, dotychczas
         nieopublikowane w Zbiorze, pkt 34).

      55     Jeśli chodzi o argument General Motors, że potwierdzając, iż wskazuje on na ogólną strategię mającą na celu ograniczenie sprzedaży
         na eksport, Sąd wypaczył treść protokołu ze spotkania, które odbyło się w dniu 26 września 1996 r., nie ulega wątpliwości,
         że General Motors i Opel Nederland przyznały przed Sądem, że dokumenty, na których oparła się Komisja, a zwłaszcza ten protokół,
         wskazują na istnienie strategii mającej na celu ograniczenie sprzedaży na eksport na rzecz nieautoryzowanych odsprzedawców,
         zabronionej w umowach dealerskich.

      56     Ponieważ protokół z dnia 26 września 1996 r. wymienia różne środki mające na celu ograniczenie eksportu, a zwłaszcza wyłączenie
         sprzedaży na eksport z akcji premiowania, bez rozróżnienia na eksport dozwolony i niedozwolony, General Motors nie zdołała
         wykazać, że Sąd w oczywisty sposób wypaczył ten dokument.

      57     Jeśli chodzi o argument General Motors, jakoby Sąd w pkt 50 zaskarżonego wyroku wypaczył dowody, przyznając określone znaczenie
         okoliczności, iż wszystkie kontrole dealerów zostały przeprowadzone po dniu 26 września 1996 r., to wystarczy stwierdzić,
         że w każdym razie stwierdzenie Sądu w pkt 50 nie może stanowić wypaczenia dowodów, które mogłoby wpłynąć na wniosek Sądu co
         do istnienia wspomnianej powyżej ogólnej strategii.

      58     W tych okolicznościach należy w części odrzucić pierwszy zarzut jako niedopuszczalny, a w części oddalić go jako bezzasadny.

       W przedmiocie zarzutu drugiego
       Argumentacja General Motors
      59     W drugim zarzucie General Motors podnosi, że Sąd naruszył prawo, przychylając się do twierdzenia Komisji, że Opel Nederland
         wprowadziła restrykcyjny system premiowy dotyczący sprzedaży detalicznej, sprzeczny z art. 81 WE.

      60     General Motors podnosi po pierwsze, że porozumienie może mieć na celu ograniczenie konkurencji w rozumieniu art. 81 WE jedynie
         wtedy, gdy wyraźnie na pierwszy rzut oka jedynym jego celem lub skutkiem jest znaczne ograniczenie konkurencji. Zdaniem General
         Motors polityka premiowa Opel Nederland nie może być uznana za takie porozumienie.

      61     Po drugie General Motors podnosi, że orzecznictwo przywołane przez Sąd w pkt 102 zaskarżonego wyroku, dotyczące zakazów odnoszących
         się do wywozu i innych przeszkód w wywozie, nie stanowi poparcia dla wniosku Sądu, iż politykę premiową Opel Nederland należy
         określić jako porozumienie mające na celu ograniczenie konkurencji w rozumieniu art. 81 WE. Zachodzi ryzyko, że zbyt szeroka
         wykładnia tego pojęcia mogłaby prowadzić do zabronienia porozumień całkowicie nieszkodliwych dla konkurencji oraz w braku
         możliwości jej podważenia naruszałaby domniemanie niewinności i prawo do bycia wysłuchanym.

      62     Po trzecie, General Motors uważa, że porównanie przez Sąd w pkt 100 zaskarżonego wyroku sprzedaży krajowej ze sprzedażą na
         eksport pozostaje bez związku ze sprawą. General Motors zaznacza, że skoro niezależnie od wypłaty premii dealerzy mogli osiągnąć
         zysk, a zaopatrzenie w samochody nie było ograniczone, polityka premiowa Opel Nederland nie zmniejszała zainteresowania dealerów
         niderlandzkich wywozem w trakcie akcji premiowej. General Motors podnosi, że w każdym razie wyłączenie sprzedaży na eksport
         z akcji premiowania nie prowadzi koniecznie do podwyższenia ceny lub zmniejszenia marży handlowej przy sprzedaży na eksport
         w stosunku do sprzedaży krajowej, ponieważ warunki gospodarcze, w jakich odbywa się sprzedaż krajowa w Niderlandach i sprzedaż
         na eksport, znacznie się różnią, zwłaszcza z uwagi na wysoki niderlandzki podatek od samochodów.

      63     Po czwarte, General Motors podnosi, że w pkt 101 zaskarżonego wyroku Sąd niesłusznie przyjął za podstawę zamiar Opel Nederland
         dla uznania, że istnieje porozumienie mające na celu ograniczenie konkurencji w rozumieniu art. 81 WE, albowiem przedmiot
         porozumienia w rozumieniu tego przepisu musi być oceniany obiektywnie, a nie poprzez odniesienie do subiektywnego zamiaru
         jednej ze stron.

       Ocena Trybunału
      64     Jeśli chodzi o pierwszą część zarzutu, wystarczy stwierdzić – jak wyjaśnia rzecznik generalny w pkt 67 opinii – że wbrew twierdzeniom
         General Motors, porozumienie może mieć na celu ograniczenie konkurencji, nawet gdy nie jest to jego jedyny cel, ale gdy ma
         także inne dozwolone cele (zob. wyrok z dnia 13 lipca 1966 r. w sprawach połączonych 56/64 i 58/64 Consten i Grundig przeciwko
         Komisji, Rec. str. 429, 496, ww. wyrok w sprawie IAZ  i in. przeciwko Komisji, pkt 25, wyrok z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie
         C-235/92 P Montecatini przeciwko Komisji, Rec. str. I-4539, pkt 122, wyrok z dnia 15 października 2002 r. w sprawach połączonych
         C-238/99 P, C-244/99 P, C-245/99 P, C-247/99 P, od C-250/99 P do 252/99 P oraz C-254/99 P Limburgse Vinyl Maatschappij i in. przeciwko Komisji, Rec. str. I-8375,
         pkt 491).

      65     Z powyższego wynika, że należy oddalić pierwszą część zarzutu drugiego.
      66     Jeśli chodzi o drugą część zarzutu drugiego, to z utrwalonego orzecznictwa przywołanego w pkt 102 zaskarżonego wyroku wynika
         – tak jak słusznie przypomina w tym punkcie Sąd – że aby stwierdzić, czy porozumienie ma na celu ograniczenie konkurencji
         w rozumieniu art. 81 WE, należy uwzględnić nie tylko treść porozumienia, ale także inne czynniki, takie jak cele porozumienia
         jako takiego w danym kontekście gospodarczym i prawnym.

      67     Mimo iż przywołane w pkt 102 orzecznictwo dotyczy zakazów wywozu i podobnych ograniczeń, wszak z tego orzecznictwa wynika,
         że porozumienie w dziedzinie dystrybucji ma na celu ograniczenie konkurencji w rozumieniu art. 81 WE, jeśli stanowi wyraźny
         wyraz woli mniej korzystnego traktowania sprzedaży na eksport w stosunku do sprzedaży krajowej i w ten sposób prowadzi do
         wprowadzenia barier na rynku właściwym (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie IAZ, pkt 23).

      68     Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 72 opinii, taki cel można osiągnąć nie tylko dzięki bezpośrednim ograniczeniom eksportu,
         ale także dzięki środkom pośrednim, takim jak te rozpatrywane w niniejszym przypadku, jeśli wpływają one na warunki gospodarcze
         danych transakcji.

      69     Sąd uzasadnił zatem swoje rozumowanie, odwołując się do orzecznictwa przywołanego w pkt 102 zaskarżonego wyroku.
      70     W tych okolicznościach należy stwierdzić, że wyrok ten nie zawiera zbyt szerokiej definicji pojęcia porozumienia mającego
         na celu ograniczenie konkurencji w rozumieniu art. 81 WE, która byłaby sprzeczna z domniemaniem niewinności i prawem do bycia
         wysłuchanym.

      71     Z tego względu należy oddalić drugą część niniejszego zarzutu.
      72     Jeśli chodzi następnie o trzecią część zarzutu drugiego, należy zaznaczyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przy ocenie
         kwestii, czy porozumienie musi być uznane za zabronione z uwagi na zakłócenie konkurencji, jakie powoduje, trzeba zbadać,
         jak rzeczywiście wyglądałaby konkurencja, gdyby nie istniało sporne porozumienie (zob. wyroki z dnia 28 maja 1998 r. w sprawie
         C-7/95 P Deere przeciwko Komisji, Rec. str. I-3111, pkt 76, oraz w sprawie C-8/95 P New Holland Ford przeciwko Komisji, Rec.
         str. I-3175, pkt 90).

      73     Tak jak wskazuje rzecznik generalny w pkt 74 opinii, w takiej sytuacji, jak ta będąca przedmiotem niniejszej sprawy, należało
         zbadać, jakie byłoby zachowanie dealerów niderlandzkich i jak wyglądałaby konkurencja na rynku właściwym, gdyby sprzedaż na
         eksport nie została wyłączona z polityki premiowej.

      74     Sąd to faktycznie zbadał, stwierdzając zwłaszcza w pkt 100 zaskarżonego wyroku, że margines zysku, którym dysponowali dealerzy
         przy dokonywaniu sprzedaży na eksport, został zmniejszony w porównaniu z marginesem zysku, jakim dysponowali przy dokonywaniu
         sprzedaży w kraju, ponieważ premie za sprzedaż na eksport przestały być przyznawane.

      75     Nie ma wpływu na ten wniosek okoliczność, że z uwagi na brak harmonizacji przepisów podatkowych sprzedaż krajowa w Niderlandach
         i sprzedaż na eksport nie podlegają takim samym warunkom.

      76     W świetle powyższego należy oddalić jako bezzasadną trzecią część zarzutu drugiego.
      77     Wreszcie, jeśli chodzi o czwartą część zarzutu drugiego, jakoby Sąd w pkt 101 zaskarżonego wyroku naruszył prawo, opierając
         się na zamiarze ograniczenia konkurencji przez Opel Nederland, to należy wyjaśnić, że dowód, iż strony miały taki zamiar,
         nie jest konieczną przesłanką ustalenia, czy porozumienie ma na celu tego typu ograniczenie (zob. podobnie ww. wyroki w sprawie
         Miller przeciwko Komisji, pkt 18 oraz w sprawie CRAM i Rheinzink przeciwko Komisji, pkt 26).

      78     Natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, aby Komisja lub sądy wspólnotowe uwzględniły zamiar stron, mimo iż nie stanowi on
         koniecznej przesłanki ustalenia, czy porozumienie ma charakter ograniczający (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie IAZ  i in.
         przeciwko Komisji, pkt 23–25).

      79     Z powyższego wynika – jak wskazał rzecznik generalny w pkt 79 opinii – że Sąd słusznie wziął po uwagę również intencje Opel
         Nederland przy ustalaniu, czy wyłączenie sprzedaży na eksport z systemu premiowego miało na celu ograniczenie konkurencji
         w rozumieniu art. 81 WE.

      80     Z tego względu należy oddalić czwartą część zarzutu drugiego i, w konsekwencji, cały ten zarzut.
       W przedmiocie zarzutu trzeciego
       Argumentacja General Motors
      81     General Motors podnosi, że Sąd naruszył prawo, potwierdzając zasadniczo obliczenie grzywny dokonane przez Komisję w spornej
         decyzji.

      82     Uważa ona po pierwsze, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku dotyczące grzywny narusza art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17,
         ponieważ opiera się na błędnych założeniach co do istnienia rzekomej ogólnej strategii mającej na celu ograniczenie eksportu
         oraz co do zgodności polityki premiowej z art. 81 WE.

      83     Po drugie, General Motors utrzymuje, że Sąd naruszył prawo i wypaczył dowody, uznając, że działania Opel Nederland nie oznaczały
         położenia kresu naruszeniom bezzwłocznie po interwencji Komisji.

      84     Po trzecie General Motors podnosi, że w wielu innych przypadkach Komisja przyznała, iż szybkie zakończenie naruszenia stanowi
         okoliczność łagodzącą, która uzasadnia obniżenie grzywny. Odwołuje się ona w szczególności do decyzji Komisji 2002/405/WE
         z dnia 20 czerwca 2001 r. dotyczącej postępowania na podstawie art. 82 traktatu WE (sprawa COMP/E-2/36.041/PO – Michelin)
         (Dz.U. 2002, L 143, str. 1), w której położenie kresu naruszeniu, które nastąpiło przed przedstawieniem zarzutów, ale trzy
         lata po wszczęciu dochodzenia i półtora roku po dokonaniu na miejscu kontroli przez Komisję, umożliwiło „uwzględnienie okoliczności
         łagodzących”.

       Ocena Trybunału
      85     Należy stwierdzić na wstępie, że pierwsza część zarzutu trzeciego jest bezpośrednio związana z argumentami przytoczonymi przez
         General Motors na poparcie dwóch pierwszych zarzutów, w których podniosła ona, że system premiowy nie stanowi naruszenia art. 81 WE.
         Biorąc pod uwagę, że te argumenty zostały oddalone w ramach badania tych zarzutów, należy oddalić pierwszą część zarzutu trzeciego.

      86     Jeśli chodzi o drugą i trzecią część zarzutu trzeciego, należy przypomnieć, że wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien
         nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS przewidują obniżenie kwoty podstawowej
         grzywny w przypadku, gdy występują okoliczności łagodzące, takie jak zakończenie naruszenia bezzwłocznie po interwencji Komisji.

      87     Nie ulega wątpliwości, że Opel Nederland zaprzestała stosowania systemu premiowego dopiero w dniu 20 stycznia 1998 r., tj.
         ponad rok po pierwszej interwencji Komisji.

      88     W tych okolicznościach – i mimo iż Komisja obniżyła grzywnę w podobnej sytuacji – Sąd mógł słusznie stwierdzić w pkt 204 zaskarżonego
         wyroku, że Komisja nie musiała uwzględnić w spornej decyzji okoliczności łagodzących.

      89     Należy zatem oddalić drugą i trzecią część zarzutu trzeciego i , w konsekwencji, cały ten zarzut.
      90     W konsekwencji, należy także oddalić odwołanie, ponieważ żaden z argumentów przytoczonych przez General Motors na jego poparcie
         nie jest zasadny.

       W przedmiocie kosztów
      91     Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu Trybunału, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 regulaminu,
         kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie
         General Motors kosztami postępowania, a General Motors przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
      1)      Odwołanie zostaje oddalone.
      2)      General Motors BV zostaje obciążona kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: angielski.