title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 21 grudnia 2011 r. # Ministre de l’Intérieur, de l’Outre-mer, des Collectivités territoriales et de l’Immigration przeciwko Chambre de commerce et d'industrie de l'Indre. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Conseil d'État - Francja. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym - Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej - Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 - Artykuł 3 - Fundusze strukturalne - Rozporządzenie (EWG) nr 2052/88 - Rozporządzenie (EWG) nr 4253/88 - Instytucja zamawiająca, będąca beneficjentem subwencji przyznanych z funduszy strukturalnych - Naruszenie przez beneficjenta subwencji z EFRR procedur udzielania zamówień publicznych - Podstawa obowiązku odzyskania subwencji Unii w przypadku nieprawidłowości - Pojęcie "nieprawidłowość" - Pojęcie "nieprawidłowość ciągła" - Zasady odzyskiwania pomocy - Termin przedawnienia - Krajowy, dłuższy termin przedawnienia - Zasada proporcjonalności. # Sprawa C-465/10.

text:
      Sprawa C‑465/10
      Ministre de l’Intérieur, de l’Outre-mer, des Collectivités territoriales et de l’Immigration
      przeciwko
      Chambre de commerce et d’industrie de l’Indre
      [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnymzłożony przez Conseil d’État (Francja)]

      Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej – Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 – Artykuł 3 – Fundusze strukturalne – Rozporządzenie (EWG) nr 2052/88 – Rozporządzenie (EWG) nr 4253/88 – Instytucja zamawiająca, będąca beneficjentem subwencji przyznanych z funduszy strukturalnych – Naruszenie przez beneficjenta subwencji z EFRR procedur udzielania zamówień publicznych – Podstawa obowiązku odzyskania subwencji Unii w przypadku nieprawidłowości – Pojęcie nieprawidłowości – Pojęcie nieprawidłowości ciągłej – Zasady odzyskiwania pomocy – Termin przedawnienia – Krajowy, dłuższy termin przedawnienia – Zasada proporcjonalności
      Streszczenie wyroku
      1.        Spójność gospodarcza i społeczna – Pomoc strukturalna – Finansowanie wspólnotowe – Cofnięcie pomocy finansowej ze względu
            na nieprawidłowości – Obowiązek odzyskania – Podstawa prawna
      (rozporządzenia Rady: nr 2052/88, art. 7 ust. 1; nr 4253/88, art. 23 ust. 1 tiret trzecie; dyrektywa Rady 92/50)
      2.        Środki własne Unii Europejskiej – Rozporządzenie w sprawie ochrony interesów finansowych Unii – Nieprawidłowość – Pojęcie
      (rozporządzenie Rady nr 2988/95, art. 1; dyrektywa Rady 92/50)
      3.        Środki własne Unii Europejskiej – Rozporządzenie w sprawie ochrony interesów finansowych Unii – Nieprawidłowość ciągła – Termin
            przedawnienia – Akt przerywający
      (rozporządzenie Rady nr 2988/95, art. 3 ust. 1 akapit drugi, trzeci; dyrektywa Rady 92/50)
      4.        Środki własne Unii Europejskiej – Rozporządzenie w sprawie ochrony interesów finansowych Unii – Postępowanie w sprawie nieprawidłowości
            – Termin przedawnienia
      (rozporządzenie Rady nr 2988/95, art. 3 ust. 3)
      1.        Artykuł 23 ust. 1 tiret trzecie rozporządzenia nr 4253/88 ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 2052/88
         w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych między nimi oraz z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego
         i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi, w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem nr 2082/93, w związku z art. 7 ust. 1
         rozporządzenia nr 2052/88 w sprawie zadań funduszy strukturalnych i ich skuteczności oraz w sprawie koordynacji działań funduszy
         między sobą i z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi, w brzmieniu
         zmienionym rozporządzeniem nr 2081/93, stanowi podstawę prawną umożliwiającą organom krajowym – bez konieczności istnienia
         upoważnienia wynikającego z prawa krajowego – odzyskanie od beneficjenta całości subwencji przyznanej z Europejskiego Funduszu
         Rozwoju Regionalnego, z tego względu, że będący instytucją zamawiającą, w rozumieniu dyrektywy 92/50 odnoszącej się do koordynacji
         procedur udzielania zamówień publicznych na usługi, w brzmieniu zmienionym dyrektywą 96/36, beneficjent ten nie przestrzegał
         wymogów tej dyrektywy, udzielając zamówienia publicznego na usługi, którego przedmiotem było wykonanie działania, tytułem
         którego tę subwencję otrzymał.

      (por. pkt 41; pkt 1 sentencji)
      2.        Naruszenie przez instytucję zamawiającą, będącą beneficjentem subwencji przyznanej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
         przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych przewidzianych dyrektywą 92/50 odnoszącą się do koordynacji procedur
         udzielania zamówień publicznych na usługi, w brzmieniu zmienionym dyrektywą 93/36, przy udzielaniu zamówienia publicznego,
         którego przedmiotem było wykonanie subwencjonowanego działania, stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 1 rozporządzenia
         nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, nawet jeśli właściwy organ krajowy nie mógł w momencie
         przyznawania subwencji nie mieć świadomości, że beneficjent już dokonał wyboru co do tożsamości usługodawcy, któremu powierzy
         wykonanie subwencjonowanego działania.

      (por. pkt 49; pkt 2 sentencji)
      3.        Ponieważ beneficjent subwencji przyznanej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, będący instytucją zamawiającą nie
         przestrzegał przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych określonych dyrektywą 92/50 odnoszącą się do koordynacji
         procedur udzielania zamówień publicznych na usługi, w brzmieniu zmienionym dyrektywą 93/36 przy udzielaniu zamówienia, którego
         przedmiotem było subwencjonowane działanie:

      –        nieprawidłowość należy uznać za nieprawidłowość ciągłą w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, a zatem wynoszący cztery lata termin przedawnienia przewidziany
         tym przepisem w celu odzyskania subwencji nienależnie wypłaconych jej beneficjentowi, rozpoczyna bieg w dniu zakończenia wykonywania
         zawartej z naruszeniem prawa umowy na realizację zamówienia publicznego;

      –        przekazanie beneficjentowi subwencji sprawozdania z kontroli, stwierdzającego naruszenie przepisów regulujących udzielanie
         zamówień publicznych oraz zalecającego w konsekwencji organowi krajowemu żądanie zwrotu wypłaconych kwot, stanowi dostatecznie
         precyzyjny akt, mający na celu badanie lub postępowanie w sprawie „nieprawidłowości”, w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit trzeci
         rozporządzenia nr 2988/95.

      (por. pkt 62; pkt 3 sentencji)
      4.        Stosowanie przez państwa członkowskie w ramach uprawnienia nadanego na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, trzydziestoletniego terminu przedawnienia do odzyskiwania korzyści
         uzyskanych nienależnie z budżetu Unii, jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności.

      Z punktu bowiem widzenia celu ochrony interesów finansowych Unii – dla którego prawodawca unijny uznał, że czteroletni, a nawet
         trzyletni okres przedawnienia był sam w sobie wystarczający, aby umożliwić organom krajowym wszczęcie postępowania w sprawie
         nieprawidłowości zagrażających interesom finansowym Unii mogących zakończyć się wydaniem takiego środka, który polegałby na
         odzyskaniu nienależnie uzyskanej korzyści – przyznanie przywołanym organom trzydziestoletniego okresu przedawnienia wykracza
         poza to, co jest konieczne dla starannej administracji.

      (por. pkt 65, 66; pkt 4 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 21 grudnia 2011 r.(*)

      Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej – Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 – Artykuł 3 – Fundusze strukturalne – Rozporządzenie (EWG) nr 2052/88 – Rozporządzenie (EWG) nr 4253/88 – Instytucja zamawiająca, będąca beneficjentem subwencji przyznanych z funduszy strukturalnych – Naruszenie przez beneficjenta subwencji z EFRR procedur udzielania zamówień publicznych – Podstawa obowiązku odzyskania subwencji Unii w przypadku nieprawidłowości – Pojęcie nieprawidłowości – Pojęcie nieprawidłowości ciągłej – Zasady odzyskiwania pomocy – Termin przedawnienia – Krajowy, dłuższy termin przedawnienia – Zasada proporcjonalności
      W sprawie C‑465/10
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Conseil
         d’État (Francja) postanowieniem z dnia 5 lipca 2010 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 27 września 2010 r., w postępowaniu:

      Ministre de l’Intérieur, de l’Outre‑mer, des Collectivités territoriales et de l’Immigration
      przeciwko
      Chambre de commerce et d’industrie de l’Indre,

      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: J.C. Bonichot, prezes izby, K. Schiemann, L. Bay Larsen, C. Toader (sprawozdawca) i E. Jarašiūnas, sędziowie,
      rzecznik generalny: E. Sharpston,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu rządu francuskiego przez G. de Bergues’a oraz B. Cabouat, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu polskiego przez M. Szpunara, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez A. Steiblytė oraz J.P. Keppenne’a, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 15 września 2011 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie dotyczy co do zasady wykładni rozporządzenia Rady
         (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312,
         s. 1) oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 4253/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia
         (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych między nimi oraz z operacjami Europejskiego
         Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi (Dz.U. L 374, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Rady
         (EWG) nr 2082/93 z dnia 20 lipca 1993 r. (Dz.U. L 193, s. 20, zwane dalej „rozporządzeniem nr 4253/88”).

      2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy ministre de l’Intérieur, de l’Outre‑mer, des Collectivités territoriales
         et de l’Immigration (ministrem spraw wewnętrznych, terytoriów zamorskich, jednostek samorządu terytorialnego i imigracji)
         a Chambre de commerce et d’industrie de l’Indre (izbą przemysłowo-handlową w Indre, zwaną dalej „CCI Indre”) w przedmiocie
         w szczególności zwrotu przez tę ostatnią subwencji z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) (zwanej dalej „subwencją
         z EFRR”).

       Ramy prawne
       Uregulowania dotyczące funduszy strukturalnych
      3        Artykuł 7 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2052/88 z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie zadań funduszy strukturalnych i ich
         skuteczności oraz w sprawie koordynacji działań funduszy między sobą i z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi
         istniejącymi instrumentami finansowymi (Dz.U. L 185, s. 9), w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2081/93 z dnia
         20 lipca 1993 r. (Dz.U. L 193, s. 5, zwanym dalej „rozporządzeniem nr 2052/88”), stanowi:

      „Zgodność i kontrole
      1.      Działania finansowane z funduszy strukturalnych lub z [Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI)] lub innej istniejącej instytucji
         finansowej powinny być zgodne z przepisami traktatów, instrumentami przyjętymi zgodnie z nimi oraz z polityką Wspólnoty, w tym
         jej obszarami dotyczącymi […] udzielania zamówień publicznych […]” [tłumaczenie nieoficjalne].

      4        Artykuł 23 rozporządzenia nr 4253/88 stanowi:

      „Kontrola finansowa
      „1.      W celu zapewnienia sukcesu działaniom prowadzonym przez podmioty publiczne lub prywatne państwa członkowskie w trakcie realizacji
         działań podejmują niezbędne kroki w celu:

      –        regularnego monitorowania, czy działania finansowane przez Wspólnotę są realizowane we właściwy sposób,
      –        zapobiegania nieprawidłowościom i prowadzeniu postępowań w tym zakresie,
      –        odzyskania kwot utraconych na skutek nadużycia lub niedbalstwa. Jeżeli państwo członkowskie lub pośrednik, lub projektodawca
         nie przedstawią dowodu na to, że nie ponoszą oni odpowiedzialności za nadużycia lub niedbalstwo, państwo członkowskie jest
         subsydiarnie odpowiedzialne za zwrot nienależnie wypłaconych kwot. […]

      Państwa członkowskie informują Komisję o przyjętych w tym celu środkach, w tym w szczególności przesyłają Komisji opis systemów
         kontroli i zarządzania wprowadzonych celem zagwarantowania skutecznego wdrażania inicjatyw. Regularnie informują one Komisję
         o stanie zaawansowania postępowań administracyjnych i sądowych.

      […]” [tłumaczenie nieoficjalne].
      5        Artykuł 8 decyzji Komisji 94/1060/WE z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie zatwierdzenia jednolitego dokumentu programowego
         dotyczącego wspólnotowej pomocy strukturalnej w regionie centralnej Francji objętym celem nr 2 (Dz.U. L 384, s. 83), przewiduje:

      „Jednolity dokument programowy powinien być realizowany zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego, w szczególności przepisami
         […] dyrektyw wspólnotowych dotyczących koordynacji procedury udzielania zamówień publicznych”[tłumaczenie nieoficjalne].

       Dyrektywa 92/50/EWG
      6        Artykuł 1 lit. a) akapit pierwszy dyrektywy Rady 92/50/EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. odnosząca się do koordynacji procedur
         udzielania zamówień publicznych na usługi (Dz.U. L 209, s. 1, zwana dalej dyrektywą 92/50) definiuje „zamówienia publiczne
         na usługi” jako umowy o charakterze odpłatnym, zawierane na piśmie pomiędzy usługodawcą a instytucją zamawiającą, podczas
         gdy art. 1 lit. b) akapit pierwszy tej dyrektywy wskazuje, że zasadniczo jako „instytucje zamawiające” są traktowane państwo,
         jednostki samorządu terytorialnego, podmioty prawa publicznego, związki zawarte przez co najmniej jedną taką jednostkę lub
         podmiot prawa publicznego.

      7        Artykuł 7 dyrektywy 92/50 przewiduje, iż dyrektywę tę stosuje się do zamówień publicznych na usługi, których szacunkowa wartość,
         bez podatku VAT, jest nie mniejsza niż 200 tys. EUR.

       Rozporządzenie nr 2988/95
      8        Zgodnie z motywem trzecim i piątym rozporządzenia nr 2988/95 „we wszystkich dziedzinach należy przeciwstawiać się działaniom
         przynoszącym szkodę interesom finansowym Wspólnot” oraz że w tym względzie „nieprawidłowe postępowanie oraz środki administracyjne
         i kary odnoszące się do tego postępowania są przewidziane w zasadach sektorowych [przepisach sektorowych], zgodnie z niniejszym
         rozporządzeniem”.

      9        Artykuł 1 rozporządzenia nr 2988/95 stanowi:

      „1.      W celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady [przepisy ogólne] dotyczące
         jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

      2.      Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania [zaniechania]
         ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach,
         które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych
         bezpośrednio w imieniu [na rachunek] Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem”.

      10      Artykuł 3 rozporządzenia nr 2988/95 przewiduje:

      „1.      Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe
         [przepisy sektorowe] mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

      W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość
         ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia
         programu [upływ terminu przedawnienia nie następuje przed ostatecznym zakończeniem programu].

      Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę,
         a który odnosi się do śledztwa [badania] lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia
         biegnie na nowo.

      […]
      3.      Państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 […]”.
      11      Artykuł 4 ust. 1 i 4 tego rozporządzenia stanowi:

      „1.      Każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie [nienależnie] uzyskanej korzyści:
      −      poprzez zobowiązanie do zapłaty [należnych kwot] lub zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych [kwot nienależnie
         uzyskanych],

      […]
      4.      Środków przewidzianych w niniejszym artykule nie uznaje się za kary”.
       Okoliczności sprawy w postępowaniu przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      12      W dniu 5 grudnia 1995 r. CCI Indre złożyła do prefekta tego departamentu wniosek o przyznanie pomocy finansowej z EFRR na
         sfinansowanie działania o nazwie „Objectif Entreprises”. Jego celem było przeprowadzenie badań zorientowanych na poszukiwanie
         francuskich i zagranicznych inwestorów zainteresowanych prowadzeniem działalności gospodarczej w departamencie Indre.

      13      Wniosek ten doprowadził do podpisania w dniu 20 grudnia 1996 r. umowy pomiędzy prefektem a CCI Indre dotyczącej przyznania
         pomocy finansowej z EFRR w wysokości 400 tys. FRF (60 979,60 EUR). Umowa ta zawierała odwołania do rozporządzeń nr 2081/93
         i 2082/93. Pomoc została wypłacona w dwóch ratach, pierwsza w kwocie 100 tys. FRF w dniu 17 grudnia 1997 r., druga w wysokości
         300 tys. FRF w dniu 8 grudnia 1998 r.

      14      Jak również wynika z postanowienia odsyłającego, CCI Indre otrzymała na to samo działanie dwie dotacje krajowe. Inne jednostki
         samorządu terytorialnego również dostarczyły dodatkowych środków na realizację wspomnianego działania.

      15      Wykonanie działania „Objectif Entreprises” pociągnęło za sobą kontrolę przeprowadzoną na podstawie pisma prefekta région Centre
         z dnia 9 maja 2000 r. określającego zakres zadań. Kontrola ta, przeprowadzona w lokalach CCI w dniu 14 czerwca 2000 r. zakończyła
         się przyjęciem sprawozdania z dnia 14 marca 2001 r., które zostało przekazane w dniu 18 lipca 2001 r. CCI Indre. W sprawozdaniu
         tym zatytułowanym „Audyt dotyczący wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych” sformułowano w szczególności wniosek
         o nieprzestrzeganiu przepisów w dziedzinie zamówień publicznych w zakresie, w jakim CCI Indre udzieliła spółce DDB‑Needham
         zamówienia publicznego na realizację tego działania.

      16      Sprawozdanie to wskazuje, że CCI Indre zorganizowała procedurę przetargową o czym poinformowała w dniu 4 listopada 1995 r.
         drodze publikacji w bulletin officiel des annonces des marchés publics (BOAMP). Ze sprawozdania tego wynika również, że komisja przetargowa CCI Indre zdecydowała na posiedzeniu w dniu 8 grudnia
         1995 r. o przyznaniu zamówienia publicznego spółce DDB‑Needham, wskazując, że należało wybrać tę ofertę zamiast innej oferty
         dopuszczalnej ze względu na treści projektu i niższe koszty oferowane przez tę spółkę.

      17      Jednakże ze sprawozdania wynikało, po pierwsze, że umowa zawarta pomiędzy CCI Indre a spółką DDB‑Needham nie zawierała daty
         jej podpisania, a po drugie, że streszczenie akt działania zostało przekazane przez CCI Indre w dniu 27 września 1995 r. prefektowi
         Indre, z adnotacją, że „wybór [CCI] padł na agencję DDB‑Needham”.

      18      W wyżej wymienionym sprawozdaniu stwierdzono, że „informacje te mogą sugerować, że jedynym celem przetargu było formalne uregulowanie
         stanu prawnego już istniejącego na mocy (niedatowanej) umowy”. W sytuacji gdy rozbieżności dotyczące daty oznaczały de facto
         zaistnienie nieprawidłowości, samo sprawozdanie wskazywało, że przestrzeganie przepisów regulujących zawieranie umów w zakresie
         zamówień publicznych, w szczególności publikacji w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, mogło skutkować przedstawieniem oferty opiewającej na niższą cenę. Dlatego autorzy sprawozdania uznali, że w takim przypadku
         żądanie zwrotu całości subwencji z EFRR było uzasadnione.

      19      Decyzją z dnia 23 stycznia 2002 r. prefekt Indre poinformował CCI Indre, że mając na uwadze fakt, iż nie przestrzegano przepisów
         regulujących udzielanie zamówień publicznych w celu wyboru usługodawcy odpowiedzialnego za wykonanie działania „Objectif Entreprises”
         subwencje, w szczególności te uzyskane z EFRR, winny zostać zwrócone.

      20      CCI Indre wniosła odwołanie od wydanego przez prefekta nakazu zapłaty żądanych kwot. Odwołanie to zostało oddalone dorozumianą
         decyzją regionalnego trésorier‑payeur général.

      21      CCI Indre wniosła zatem do tribunal administratif de Limoges (sądu administracyjnego w Limoges) skargi zmierzające w szczególności
         do uchylenia decyzji prefekta z dnia 23 stycznia 2002 r., które zostały oddalone orzeczeniem z dnia 3 czerwca 2004 r.

      22      Cour administrative d’appel de Bordeaux (administracyjny sąd apelacyjny w Bordeaux) wyrokiem z dnia 12 czerwca 2007 r. uchylił
         wyżej wymienione orzeczenia, jak również decyzję prefekta Indre z dnia 23 stycznia 2002 r. oraz wydane przez niego nakazy
         zapłaty. Sąd ten uznał bowiem, że urząd prefekta został poinformowany przez CCI Indre pismem z dnia 27 września 1995 r. o jej
         wyborze skorzystania z usług spółki DDB‑Needham. Przekazano mu zatem informację o wspomnianym wyborze przed wszczęciem procedury
         przetargowej, ponieważ po pierwsze komisja przetargowa, która zaproponowała wybór kandydatury tej spółki, zebrała się w dniu
         8 grudnia 1995 r., a po drugie umowa na realizację zamówienia publicznego została podpisana w dniu 29 maja 1996 r. w obecności
         prefekta.

      23      Stwierdzając, że CCI Indre naruszyła reguły konkurencji, obowiązujące ją podczas udzielania zamówienia publicznego, które
         zresztą nie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, administracyjny sąd apelacyjny w Bordeaux uznał jednak, że umowa zawarta pomiędzy prefektem Indre a CCI Indre, dotycząca
         przyznania subwencji z EFRR nie zawierała żadnej wzmianki o udzieleniu zamówienia publicznego, że umowa ta nie przewidywała
         przekazania wszelkich dokumentów umożliwiających przeprowadzenie kontroli przestrzegania przepisów w zakresie udzielania zamówień
         publicznych, a wreszcie, że ani celem, ani skutkiem art. 4 rozporządzenia nr 2988/95 nie było umożliwienie organom krajowym
         wycofania pomocy finansowanej z funduszy wspólnotowych, poza przypadkami przewidzianymi przez prawo krajowe.

      24      Administracyjny sąd apelacyjny w Bordeaux stwierdził tym samym, że z jednej strony żaden z przepisów, na który powołała się
         administracja będąca stroną pozwaną, ani żadne z postanowień umowy z dnia 20 grudnia 1996 r., nie uzależniało przyznania pomocy
         od spełnienia warunku, że ewentualnie udzielone przez CCI Indre zamówienia publiczne na wykonanie tego działania będą przestrzegały
         przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych. Z drugiej strony sąd ten uznał, że w zakresie, w jakim administracja
         państwowa była od dnia 27 września 1995 r. poinformowana o wyborze spółki DDB‑Needham, tj. przed wszczęciem procedury przetargowej,
         subwencje przyznane później nie musiały zostać uznane za pośrednio uzależnione od spełnienia tego warunku.

      25      Pismem złożonym do Conseil d’État w dniu 16 sierpnia 2007 r. ministre de l’Intérieur, de l’Outre‑mer, des Collectivités territoriales
         et de l’Immigration zaskarżył wyrok Cour administrative d’appel de Bordeaux wydany w dniu 12 czerwca 2007 r.

      26      W tych okolicznościach Conseil d’État postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami
         prejudycjalnymi:

      „1)      W odniesieniu do podstawy prawnej, z której wynikałby obowiązek odzyskania pomocy wypłaconej CCI:
      Czy, w przypadku gdy instytucja zamawiająca będąca beneficjentem subwencji wypłaconych w ramach EFRR nie przestrzegała jednej
         lub kilku zasad udzielania zamówień publicznych w celu wykonania subwencjonowanego działania, podczas gdy nie podważono, że
         działanie kwalifikuje się do finansowania z tego funduszu i że zostało ono wykonane, istnieje przepis prawa wspólnotowego
         w szczególności w rozporządzeniach Rady (EWG) nr 2052/88 […] i (EWG) nr 4253/88 […], tworzący obowiązek odzyskania subwencji?
         W przypadku odpowiedzi twierdzącej – czy taki obowiązek powstaje w przypadku każdego uchybienia zasadom udzielania zamówień
         publicznych, czy wyłącznie w przypadku niektórych z nich? W tym ostatnim przypadku – jakich?

      2)      W przypadku odpowiedzi co najmniej częściowo twierdzącej na pierwsze pytanie, jeśli chodzi o zasady odzyskiwania pomocy nienależnie
         wypłaconej:

      a)      Czy naruszenie przez instytucję zamawiającą, będącą beneficjentem pomocy w ramach EFRR, jednej lub kilku zasad udzielania
         zamówień publicznych w zakresie wyboru usługodawcy zobowiązanego do wykonania subwencjonowanego działania stanowi nieprawidłowość
         w rozumieniu rozporządzenia nr 2988/95? Czy okoliczność, że właściwy organ krajowy nie może pominąć w momencie podejmowania
         decyzji o przyznaniu pomocy wnioskowanej w ramach EFRR faktu, że podmiot będący beneficjentem naruszył zasady dotyczące udzielania
         zamówień publicznych, dokonując jeszcze przed przyznaniem pomocy wyboru usługodawcy zobowiązanego do wykonania działania finansowanego
         z tej pomocy, może mieć wpływ na kwalifikację danego zachowania jako nieprawidłowość w rozumieniu rozporządzenia nr 2988/95?

      b)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie drugie [lit.] a) i skoro, jak orzekł Trybunał Sprawiedliwości [w wyroku z dnia
         29 stycznia 2009 r. w sprawach połączonych od C‑278/07 do C‑280/07 Josef Vosding Schlacht‑, Kühl‑ und Zerlegebetrieb i in.,
         Zb.Orz. s. I‑457], okres przedawnienia określony w art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 ma zastosowanie do środków administracyjnych
         takich jak żądanie zwrotu pomocy nienależnie przyznanej podmiotowi w następstwie popełnionych przez niego nieprawidłowości:

      –        czy okres ten rozpoczyna swój bieg w dniu wypłaty pomocy beneficjentowi, czy też w dniu wykorzystania przez beneficjenta subwencji
         pobranej w celu wynagrodzenia usługodawcy wybranego z naruszeniem jednej lub kilku zasad dotyczących udzielania zamówień publicznych?

      –        czy należy uznać, że okres ten ulega przerwaniu w wyniku przekazania beneficjentowi subwencji przez właściwy organ krajowy
         sprawozdania z kontroli stwierdzającego nieprzestrzeganie procedur udzielania zamówień publicznych i nakazującego w konsekwencji
         organowi krajowemu odzyskanie wypłaconych sum?

      –        czy w przypadku gdy państwo członkowskie korzysta z przyznanej mu w art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 możliwości zastosowania
         dłuższego okresu przedawnienia, w szczególności gdy stosuje się we Francji okres określony w prawie cywilnym przewidziany
         w dniu wystąpienia faktów będących przedmiotem sporu w art. 2262 kodeksu cywilnego, na mocy którego: »[w]szystkie roszczenia,
         zarówno rzeczowe, jak i osobiste, przedawniają się po trzydziestu latach […]«, zgodność takiego okresu z prawem wspólnotowym,
         zwłaszcza z zasadą proporcjonalności, należy oceniać w świetle maksymalnego okresu przedawnienia przewidzianego w tym akcie
         krajowym służącym jako podstawa prawna dla wniosku administracji krajowej o zwrot, czy też w świetle okresu rzeczywiście zastosowanego
         w danym przypadku?

      c)      W przypadku odpowiedzi przeczącej na pytanie drugie [lit.] a) – czy interesy finansowe Wspólnoty stoją na przeszkodzie temu,
         by w celu wypłacenia pomocy takiej jak ta, która jest przedmiotem niniejszego sporu, sąd stosował przepisy krajowe dotyczące
         cofnięcia decyzji tworzących prawa, zgodnie z którymi, poza przypadkami nieistnienia, uzyskania w wyniku oszustwa lub wniosku
         beneficjenta, administracja może cofnąć indywidualną decyzję tworzącą prawa, jeśli jest bezprawna, wyłącznie w ciągu czterech
         miesięcy od wydania tej decyzji, przy czym jednak indywidualna decyzja administracyjna może, zwłaszcza gdy odnosi się do wypłaty
         pomocy, zawierać warunki rozwiązujące, których spełnienie umożliwia cofnięcie danej pomocy bez względu na okres, jaki upłynął
         od momentu jej udzielenia – biorąc po uwagę, że Conseil d’Etat orzekła, że należy uznać, iż ten przepis krajowy może być powołany
         przez beneficjenta pomocy niesłusznie przyznanej na podstawie aktu wspólnotowego tylko wtedy, gdy był on w dobrej wierze?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania pierwszego
      27      W swoim pierwszym pytaniu sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy w okolicznościach takich jak będące przedmiotem
         postępowania przed sądem krajowym, art. 23 ust. 1 tiret trzecie rozporządzenia nr 4253/88, w związku z art. 7 ust. 1 rozporządzenia
         nr 2052/88 stanowi podstawę prawną umożliwiającą organom krajowym odzyskanie od beneficjenta całości subwencji przyznanej
         w ramach EFRR, z tego względu, że będąc „instytucją zamawiającą” w rozumieniu dyrektywy 92/50, beneficjent ten nie przestrzegał
         wymogów tej dyrektywy, udzielając zamówienia publicznego na usługi, którego przedmiotem było wykonanie działania tytułem,
         którego otrzymał on tę subwencję.

      28      Należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu przed sądem krajowym jest bezsporne, że CCI Indre była instytucją zamawiającą, że
         wartość umowy na realizację zamówienia publicznego na usługi w niniejszym przypadku przekraczała próg 200 tys. EUR, o którym
         mowa w art. 7 dyrektywy 92/50, oraz że w celu udzielenia tego zamówienia CCI Indre nie przestrzegała przepisów regulujących
         udzielanie tego rodzaju zamówień przewidzianych w dyrektywie 92/50, zwłaszcza, że dokonała ona wyboru kontrahenta przed ogłoszeniem
         przetargu, a ponadto, że ogłoszenie to nie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.

      29      Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2052/88 wspólnotowe finansowanie projektu jest uzależnione od przestrzegania przez
         beneficjenta procedury udzielania „zamówień publicznych na usługi” w rozumieniu dyrektywy 92/50, gdy beneficjent ten jest
         „instytucją zamawiającą” w rozumieniu tej dyrektywy oraz gdy zamówienie publiczne, za pomocą którego beneficjent zamierza
         zrealizować ten projekt, przekracza próg przewidziany w art. 7 dyrektywy 92/50 (zob. podobnie wyrok z dnia 15 stycznia 1998 r.
         w sprawie C‑44/96 Mannesmann Anlagenbau Austria i in., Rec. s. I‑73, pkt 48, 49).

      30      Zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88 w celu zapewnienia sukcesu działaniom prowadzonym przez podmioty publiczne
         lub prywatne państwa członkowskie w trakcie realizacji działań podejmują niezbędne kroki w celu regularnego monitorowania,
         czy działania finansowane przez Unię są realizowane we właściwy sposób, zapobiegania i usuwania nieprawidłowości, jak również
         odzyskania kwot utraconych na skutek nadużycia lub niedbalstwa (zob. wyrok z dnia 13 marca 2008 r. w sprawach połączonych
         od C‑383/06 do C‑385/06 Vereniging Sociale Nationaal Inne Overlegorgaan Werkvoorziening i in., Zb.Orz. s. I‑1561, pkt 37).

      31      W zakresie, w jakim jest wyraźnie określone w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2052/88, że działania finansowane z budżetu
         Unii powinny być prowadzone w całkowitej zgodności z wytycznymi dotyczącymi udzielania zamówień publicznych, naruszenia przez
         beneficjenta subwencji unijnej, będącego instytucją zamawiającą, przepisów przewidzianych dyrektywą 92/50 w celu wykonania
         działania będącego przedmiotem subwencji stanowi nieprawidłowość, o której mowa w art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88,
         a zachowanie takiego beneficjenta należy zakwalifikować jako przypadek „nadużycia” lub „zaniedbania” w rozumieniu tego przepisu.

      32      Zgodnie z art. 23 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 4253/88, w związku z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2052/88, jeżeli
         badanie działania finansowanego z EFRR ujawni naruszenie ustalonych warunków jego realizacji, jak w niniejszym przypadku naruszenie
         warunku związanego z przestrzeganiem przepisów Unii regulujących udzielanie zamówień publicznych, w sytuacji, gdy beneficjent
         pomocy jest instytucją zamawiającą, państwo członkowskie, które przyznało pomoc finansową z EFRR może, w celu zapobiegania
         nieprawidłowościom i prowadzeniu w ich sprawie postępowań, odwołać tę pomoc i zażądać od jej beneficjenta jej zwrotu (zob.
         podobnie wyrok z dnia 22 stycznia 2004 r. w sprawie C‑271/01 COPPI, Rec. s. I‑1029, pkt 48).

      33      Właściwą podstawę prawną obowiązku odzyskania pomocy stanowi w tym przypadku rozporządzenie nr 4253/88, a nie rozporządzenie
         nr 2988/95, które ogranicza się do ustanowienia ogólnych przepisów w dziedzinie kontroli oraz sankcji w celu ochrony finansowych
         interesów Unii. Odzyskanie musi więc zostać przeprowadzone na podstawie wspomnianego art. 23 ust. 1 (zob. ww. wyrok w sprawie
         Vereniging Nationaal Overlegorgaan Sociale Werkvoorziening i in., pkt 39).

      34      Należy jednak przypomnieć, że każde skorzystanie przez państwo członkowskie z uprawnień dyskrecjonalnych w ramach oceny stosowności
         żądania zwrotu niesłusznie lub w nieprawidłowy sposób przyznanych funduszy wspólnotowych, byłoby niezgodne z nałożonym na
         mocy art. 23 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 4253/88 obowiązkiem organów administracji krajowej odzyskania niesłusznie
         lub w nieprawidłowy sposób wypłaconych funduszy (zob. ww. wyrok w sprawie Vereniging Nationaal Overlegorgaan Sociale Werkvoorziening
         i in., pkt 38).

      35      Wynika stąd, że art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88 stwarza po stronie państw członkowskich obowiązek odzyskania funduszy
         utraconych w następstwie nadużycia lub zaniedbania, bez konieczności upoważnienia wynikającego z prawa krajowego (zob. ww.
         wyrok w sprawie Vereniging Nationaal Overlegorgaan Sociale Werkvoorziening i in., pkt 40).

      36      Należy zwrócić uwagę w tym zakresie, że jak podniósł rząd francuski, z powodu takiej nieprawidłowości nienależnie uzyskane
         fundusze mogą być uznane za „utracone na skutek nadużycia lub niedbalstwa” beneficjenta, w rozumieniu tego przepisu. Odnosząc
         się bowiem do obowiązku odzyskania kwot „utraconych na skutek nadużycia lub niedbalstwa”, art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88
         precyzuje następnie, że jeżeli państwo członkowskie lub pośrednik, lub projektodawca nie przedstawią dowodu na to, że nie
         ponoszą oni odpowiedzialności za nadużycie lub niedbalstwo, państwo członkowskie jest subsydiarnie odpowiedzialne za zwrot
         „nienależnie wypłaconych kwot”. Przepis ten zbliża zatem oba pojęcia.

      37      W sprawie przed sądem krajowym rodzi się również pytanie, czy jeżeli w ramach wykonywania działania beneficjent subwencji,
         będący instytucją zamawiającą naruszył przepisy znajdujące zastosowanie do udzielania zamówień publicznych, organy krajowe
         mogą, na podstawie art. 23 ust. 1 tiret trzecie rozporządzenia nr 4253/88 żądać zwrotu całości danej subwencji, nawet jeśli
         działanie częściowo finansowane przez EFRR, zostało skutecznie zrealizowane.

      38      Należy podkreślić w tym względzie, że z jednej strony naruszenie obowiązków, których przestrzeganie ma fundamentalne znaczenie
         dla funkcjonowania systemu wspólnotowego, takich jak obowiązki wynikające z dyrektywy 92/50 w zakresie realizacji działań
         finansowanych z EFRR, może być przedmiotem sankcji w postaci utraty prawa przewidzianego przez przepisy Unii (zob. podobnie
         wyroki: z dnia 12 października 1995 r. w sprawie C‑104/94 Cereol Italia, Rec. s. I‑2983, pkt 24; z dnia 24 stycznia 2002 r.
         w sprawie C‑500/99 P Conserve Italia przeciwko Komisji, Rec. s. I‑867, pkt 100–102; a także postanowienie z dnia 16 grudnia
         2004 r. w sprawie C‑222/03 P APOL i AIPO przeciwko Komisji, pkt 53).

      39      Z drugiej strony zwrot kwot utraconych na skutek nadużyć lub niedbalstwa nie może znajdować stosowania tylko w przypadkach,
         gdy działania finansowane z funduszy strukturalnych nie zostały wykonane w całości lub w części (zob. podobnie wyrok z dnia
         19 stycznia 2006 r. w sprawie C‑240/03 P Comunità montana della Valnerina przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑731, pkt 77).

      40      Choć z pewnością nie jest wykluczone, jak podkreśliła Komisja, że zgodnie z zasadą proporcjonalności stwierdzenie drobnej
         nieprawidłowości może prowadzić tylko do częściowego zwrotu wypłaconych funduszy, to jednak należy zwrócić uwagę, że w każdym
         wypadku, gdy w ramach działania finansowanego z EFRR stwierdza się naruszenie przez beneficjenta jednego z podstawowych obowiązków
         przewidzianych dyrektywą 92/50, takich jak udzielenie zamówienia publicznego na usługi przed wszczęciem procedury przetargowej
         oraz brak publikacji ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, możliwość, że taka nieprawidłowość zostanie ukarana przez całkowite zniesienie pomocy, jest w stanie sama w sobie wywołać
         skutek odstraszający niezbędny do prawidłowego zarządzania funduszami strukturalnymi (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Conserve
         Italia przeciwko Komisji, pkt 101).

      41      Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należy na pytanie pierwsze odpowiedzieć, że w okolicznościach takich jak w sprawie przed
         sądem krajowym art. 23 ust. 1 tiret trzecie rozporządzenia nr 4253/88, w związku z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2052/88
         stanowi podstawę prawną umożliwiającą, bez konieczności istnienia upoważnienia wynikającego z prawa krajowego, organom krajowym
         odzyskanie od beneficjenta całości subwencji przyznanej z EFRR z tego względu, że będący „instytucją zamawiającą”, w rozumieniu
         dyrektywy 92/50, beneficjent ten nie przestrzegał wymogów tej dyrektywy, udzielając zamówienia publicznego na usługi, którego
         przedmiotem było wykonanie działania, tytułem którego tę subwencję otrzymał.

       W przedmiocie pytania drugiego lit. a)
      42      W drugim pytaniu lit. a) sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy naruszenie przez instytucję zamawiającą, będącą beneficjentem
         subwencji z EFRR, przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych przewidzianych w dyrektywie 92/50, przy udzielaniu
         zamówienia publicznego, którego przedmiotem było wykonanie subwencjonowanego działania, stanowi „nieprawidłowość” w rozumieniu
         art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, a jeśli tak, to czy okoliczność, że udzielając subwencji właściwy organ krajowy nie mógł
         nie być świadomy, że jej beneficjent zdecydował już o tożsamości usługodawcy, któremu powierzy wykonanie subwencjonowanego
         działania, ma wpływ na tę kwalifikację.

      43      Zgodnie z art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 nieprawidłowością jest jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa Unii wynikające
         z działania lub zaniechania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie
         Unii lub w budżetach, które są zarządzane przez Unię, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów ze środków własnych
         pobieranych bezpośrednio na rachunek Unii, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

      44      Pojęcie nieprawidłowości w rozumieniu rozporządzenia nr 2988/95 dotyczy naruszenia przepisu prawa Unii wynikającego z działania
         lub zaniechania podmiotu gospodarczego, z tym skutkiem, że zasada dotycząca przedawnienia przewidziana w art. 3 ust. 1 akapit
         pierwszy tego rozporządzenia nie znajduje zastosowania do postępowań w sprawie nieprawidłowości wynikających z błędów organów
         krajowych przyznających korzyści finansowe w imieniu i na rachunek budżetu Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 15 stycznia 2009 r.
         w sprawie C‑281/07 Bayerische Hypotheken‑und Vereinsbank, Zb.Orz. s. I‑91, pkt 20–22).

      45      W okolicznościach takich jak w sprawie przed sądem krajowym CCI Indre niezależnie od jej statusu osoby prawnej prawa publicznego,
         będący beneficjentem subwencji z budżetu Unii może być utożsamiona, w celu stosowania rozporządzenia nr 2988/95, z podmiotem
         gospodarczym, któremu zarzuca naruszenie przepisu prawa Unii. Jednak jest w tym zakresie bezsprzeczne, że zarzucane naruszenie
         przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych przewidzianych w dyrektywie 92/50 jest wynikiem działania CCI Indre,
         a nie organu, który udzielił jej subwencji z EFRR w imieniu i na rachunek budżetu Unii.

      46      Ponieważ, jak to wynika w szczególności z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2052/88, fundusze strukturalne nie mogą być wykorzystane
         do finansowania działań podejmowanych z naruszeniem dyrektywy 92/50, naruszenie przez beneficjenta subwencji z EFRR, będącego
         instytucją zamawiającą przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych na usługi w celu wykonania subwencjonowanego
         działania, powoduje nieuzasadniony wydatek, a tym samym szkodę dla budżetu Unii.

      47      Należy bowiem podkreślić, że nawet nieprawidłowości, które nie wywołują konkretnych skutków finansowych, mogą poważnie wpłynąć
         na finansowe interesy Unii (zob. wyrok z dnia 15 września 2005 r. w sprawie C‑199/03 Irlandia przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑8027,
         pkt 31).

      48      Okoliczność, że właściwe organy zostały poinformowane przez beneficjenta subwencji o wyborze kontrahenta przed wszczęciem
         procedury przetargowej mającej na celu udzielenie danego zamówienia publicznego, nie ma sama w sobie wpływu na kwalifikację
         tego zachowania jako „nieprawidłowości” w rozumieniu art. 1 akapit drugie rozporządzenia nr 2988/95 (zob. podobnie wyrok z dnia
         16 marca 2006 r. w sprawie C‑94/05 Emsland‑Stärke, Zb.Orz. s. I‑2619, pkt 62).

      49      Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, na pytanie drugie lit. a) należy odpowiedzieć, że naruszenie przez instytucję zamawiającą,
         będącą beneficjentem subwencji z EFRR przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych przewidzianych dyrektywą 92/50
         przy udzielaniu zamówienia publicznego, którego przedmiotem było wykonanie subwencjonowanego działania, stanowi „nieprawidłowość”
         w rozumieniu art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, nawet jeśli właściwy organ krajowy nie mógł w trakcie przyznawania subwencji
         nie mieć świadomości, że beneficjent już dokonał wyboru co do tożsamości usługodawcy, któremu powierzy wykonanie subwencjonowanego
         działania.

       W przedmiocie pytania drugiego lit. b) tiret pierwsze i drugie
      50      W pytaniu drugim lit. b) tiret pierwsze i drugie, sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, w którym momencie − w okolicznościach,
         w których beneficjent subwencji z EFRR, będący instytucją zamawiającą, nie przestrzegał, udzielając zamówienia publicznego,
         którego przedmiotem było wykonanie subwencjonowanego działania, przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych z dyrektywy
         92/50 − rozpoczyna się wynoszący cztery lata bieg przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia
         nr 2988/95, jeżeli ten termin przedawnienia został przerwany, w rozumieniu art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, skutkiem przekazania
         beneficjentowi subwencji sprawozdania z kontroli, stwierdzającego naruszenie przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych
         oraz zalecającego w konsekwencji organowi krajowemu żądanie zwrotu wypłaconych kwot.

      51      Należy przypomnieć, że art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wprowadza „przepisy ogólne w zakresie jednolitych kontroli
         oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego”, a to, jak wynika
         z motywu trzeciego tego rozporządzenia, w celu „przeciwstawi[enia] się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym
         Wspólnot”.

      52      Przyjmując rozporządzenie nr 2988/95, a w szczególności jego art. 3 ust. 1 akapit pierwszy, prawodawca Unii zamierzał ustanowić
         ogólną, mającą zastosowanie w tej dziedzinie zasadę przedawnienia, poprzez którą pragnął z jednej strony określić minimalny
         termin mający zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich, a z drugiej strony, zrezygnować z możliwości odzyskania
         kwot nienależnie uzyskanych z budżetu Unii po upływie okresu czterech lat od wystąpienia nieprawidłowości mającej wpływ na
         sporne płatności (wyroki: z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie C‑131/10 Corman, Zb.Orz. s. I‑14199, pkt 39; a także z dnia
         5 maja 2011 r. w sprawach połączonych C‑201/10 i C‑202/10 Ze Fu Fleischhandel i Vion Trading, Zb.Orz. s. I‑3545, pkt 24).

      53      Ta zasada przedawnienia ma zastosowanie do nieprawidłowości, o których mowa w art. 4 przytoczonego rozporządzenia, naruszających
         interesy finansowe Unii (zob. wyrok z dnia 24 czerwca 2004 r. w sprawie C‑278/02 Handlbauer, Zb.Orz. s. I‑6171, pkt 34; a także
         ww. wyrok w sprawie Josef Vosding Schlacht‑, Kühl‑ und Zerlegebetrieb, pkt 22).

      54      W sprawie przed sądem krajowym, mając na względzie okoliczności faktyczne tej sprawy, sąd krajowy zastanawia się nad określeniem
         momentu początkowego biegu terminu przedawnienia − czy należy przyjąć datę wypłaty pomocy beneficjentowi, czy też datę wynagrodzenia
         przez beneficjenta za pomocą tej subwencji usługodawcy wybranego z naruszeniem przepisów regulujących udzielanie zamówień
         publicznych przewidzianych dyrektywą 92/50.

      55      W tym względzie, ponieważ fundusze z budżetu Unii nie mogą być wykorzystywane w ramach działań wykonywanych z naruszeniem
         przepisów dyrektywy 92/50, należy stwierdzić, że w okolicznościach takich jak okoliczności w sprawie przed sądem krajowym
         fundusze przyznane beneficjentowi nabierają charakteru świadczenia nienależnego od momentu naruszenia przepisów przez tego
         beneficjenta.

      56      Odnosząc się to tego rodzaju naruszenia reguł konkurencji przewidzianych dyrektywą 92/50, przejętą w celu zniesienia przeszkód
         w zakresie swobody świadczenia usług i w związku z tym w celu ochrony interesów podmiotów gospodarczych mających siedzibę
         w danym państwie członkowskim, które zamierzają przedstawić ofertę w zakresie swych usług instytucjom zamawiającym, mającym
         siedzibę w innym państwie członkowskim (zob. w szczególności wyrok z dnia 18 października 2001 r. w sprawie C‑19/00 SIAC Construction,
         Rec. s. I‑7725, pkt 32), należy przypomnieć, że ingerencja w swobodę świadczenia usług, będąca skutkiem naruszenia przepisów
         dyrektywy 92/50, trwa przez cały okres wykonywania umów zawartych z naruszeniem tej dyrektywy (zob. wyroki: z dnia 10 kwietnia
         2003 r., w sprawach połączonych C‑20/01 i C‑28/01 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. s. I‑3609, pkt 36; a także z dnia 18 lipca
         2007 r. w sprawie C‑503/04 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I‑6153, pkt 29).

      57      Choć prawdą jest, że niektóre przepisy dyrektyw regulujące udzielanie zamówień publicznych zezwalają państwom członkowskim
         na utrzymanie w mocy umów zawartych z ich naruszeniem, zmierzając w ten sposób do ochrony uzasadnionych oczekiwań kontrahentów
         tych umów, nie mogą jednak skutkować tym, że zachowanie instytucji zamawiających w stosunku do budżetu Unii zostanie po zawarciu
         takich umów uznane za zgodne z prawem Unii, gdyż ograniczałoby to zakres przepisów traktatu FUE ustanawiających rynek wewnętrzny
         (zob. podobnie ww. wyroki: z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, pkt 39; z dnia 18 lipca 2007 r.
         w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, pkt 33).

      58      Wynika stąd, że w okolicznościach takich jak okoliczności sprawy przed sądem krajowym naruszenie przez beneficjenta subwencji
         z EFRR w celu wykonania subwencjonowanego działania, przepisów przewidzianych dyrektywą 92/50, które to naruszenie powoduje
         nieuzasadniony wydatek, a tym samym szkodę w budżecie Unii, trwa przez cały okres trwania umowy zawartej z naruszeniem prawa
         pomiędzy usługodawcą a beneficjentem tej subwencji, z tym skutkiem, że tego rodzaju nieprawidłowość winna być traktowana jako
         „nieprawidłowość ciągła” w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95.

      59      Zgodnie z tym przepisem termin przedawnienia stosowany do odzyskiwania nienależnie wypłaconych beneficjentowi subwencji rozpoczyna
         bieg w dniu, w którym nieprawidłowość ustała. Dlatego też, w okolicznościach takich jak w sprawie przed sądem krajowym, ponieważ
         umowa zmierzająca do wykonania subwencjonowanego przez EFRR działania nie została rozwiązana, ale została wykonana, przewidziany
         w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 termin przedawnienia wynoszący cztery lata rozpoczyna swój bieg
         w dniu, w którym zakończono wykonywanie umowy na realizację zamówienia publicznego udzielonego z naruszeniem prawa.

      60      Odnosząc się do wątpliwości, czy przekazanie sprawozdania z kontroli, stwierdzającego naruszenie przepisów regulujących udzielanie
         zamówień publicznych, stanowi akt badania lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, mogący przerwać bieg terminu przedawnienia,
         na podstawie art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95, należy przypomnieć, że terminy przedawnienia mają ogólnie
         na celu zapewnienie pewności prawa. Cel ten nie zostałby w pełni osiągnięty, gdyby bieg terminu przedawnienia przewidzianego
         w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 mógł być przerwany przez każdą ogólną czynność kontrolną organów administracji krajowej,
         bez związku z podejrzeniami o nieprawidłowości w odniesieniu do działań określonych w wystarczająco dokładny sposób (zob.
         ww. wyrok w sprawie Handlbauer, pkt 40).

      61      Jednakże, jeśli organy krajowe przekazują danej osobie sprawozdanie stwierdzające nieprawidłowość, do której się ona przyczyniła
         w związku z konkretnym działaniem, żądając od niej przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących tej czynności lub w związku
         z ową czynnością nakładają na nią karę, organy te wydają akty dostatecznie precyzyjne, mające na celu badanie lub postępowanie
         w sprawie nieprawidłowości, w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95 (wyrok z dnia 28 października
         2010 r. w sprawie C‑367/09 SGS Belgium i in., Zb.Orz. s. I‑10761, pkt 69).

      62      Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należy na pytanie drugie lit. b) tiret pierwsze i drugie odpowiedzieć, że w okolicznościach
         takich jak w sprawie przed sądem krajowym, w których beneficjent subwencji z EFRR, będący instytucją zamawiającą, nie przestrzegał
         przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych określonych dyrektywą 92/50, udzielając zamówienia, którego przedmiotem
         było subwencjonowane działanie:

      –        sporną nieprawidłowość należy uznać za „nieprawidłowość ciągłą” w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95,
         a zatem wynoszący cztery lata termin przedawnienia przewidziany tym przepisem w celu odzyskania subwencji nienależnie wypłaconych
         jej beneficjentowi, rozpoczyna bieg w dniu zakończenia wykonywania zawartej z naruszeniem prawa umowy na realizację zamówienia
         publicznego;

      –        przekazanie beneficjentowi subwencji sprawozdania z kontroli, stwierdzającego naruszenie przepisów regulujących udzielanie
         zamówień publicznych oraz zalecającego w konsekwencji organowi krajowemu żądanie zwrotu wypłaconych kwot stanowi dostatecznie
         precyzyjny akt, mający na celu badanie lub postępowanie w sprawie „nieprawidłowości”, w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit trzeci
         rozporządzenia nr 2988/95.

       W przedmiocie pytania drugiego lit. b) tiret trzecie
      63      W pytaniu drugim lit. b) tiret trzecie sąd krajowy zmierza co do zasady do ustalenia, czy zgodnie z zasadą proporcjonalności
         państwo członkowskie może zastosować do odzyskania nienależnie uzyskanych z budżetu Unii korzyści termin trzydziestoletni
         jako termin przedawnienia dłuższy niż przewidziany w art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95.

      64      W zakresie możliwości przewidzianej w art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 państwa członkowskie zachowują szeroki zakres
         uznania, jeżeli chodzi o ustalanie dłuższych terminów przedawnienia, które mają zamiar stosować w przypadku nieprawidłowości
         stanowiących zagrożenie dla interesów finansowych Unii (zob. ww. wyrok w sprawie Corman, pkt 54).

      65      Tymczasem, z punktu widzenia celu ochrony interesów finansowych Unii − dla którego prawodawca unijny uznał, że czteroletni,
         a nawet trzyletni okres przedawnienia był sam w sobie wystarczający, aby umożliwić organom krajowym wszczęcie postępowania
         w sprawie nieprawidłowości zagrażających interesom finansowym Unii mogących zakończyć się wydaniem takiego środka, który polegałby
         na odzyskaniu nienależnie uzyskanej korzyści − przyznanie przywołanym organom trzydziestoletniego okresu przedawnienia wykracza
         poza to, co jest konieczne dla starannej administracji (zob. ww. wyrok w prawie Ze Fu Fleischhandel i Vion Trading, pkt 43).

      66      Należy zatem na pytanie drugie lit. b) tiret trzecie odpowiedzieć, że stosowanie przez państwa członkowskie w ramach uprawnienia
         nadanego na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, trzydziestoletniego terminu przedawnienia do odzyskiwania korzyści
         uzyskanych nienależnie z budżetu Unii, jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności.

       W przedmiocie pytania drugiego lit. c)
      67      Pytanie to zostało zadane jedynie na wypadek udzielenia negatywnej odpowiedzi na pytanie drugie lit. a).

      68      Biorąc pod uwagę odpowiedź udzieloną na to ostatnie pytanie, nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie drugie lit. c)
         przedstawione przez sąd krajowy.

       W przedmiocie kosztów
      69      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
      1)      W okolicznościach takich jak w sprawie przed sądem krajowym art. 23 ust. 1 tiret trzecie rozporządzenia Rady (EWG) nr 4253/88
            z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji
            działań różnych funduszy strukturalnych między nimi oraz z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi
            instrumentami finansowymi, w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2082/93 z dnia 20 lipca 1993 r., w związku
            z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2052/88 z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie zadań funduszy strukturalnych i ich
            skuteczności oraz w sprawie koordynacji działań funduszy między sobą i z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi
            istniejącymi instrumentami finansowymi, w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2081/93 z dnia 20 lipca 1993 r.,
            stanowi podstawę prawną umożliwiającą organom krajowym − bez konieczności istnienia upoważnienia wynikającego z prawa krajowego
            − odzyskanie od beneficjenta całości subwencji przyznanej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), z tego względu,
            że będący „instytucją zamawiającą”, w rozumieniu dyrektywy Rady 92/50/EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. odnoszącej się do koordynacji
            procedur udzielania zamówień publicznych na usługi, w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 96/36/EWG z dnia 14 czerwca 1993 r.,
            beneficjent ten nie przestrzegał wymogów tej dyrektywy, udzielając zamówienia publicznego na usługi, którego przedmiotem było
            wykonanie działania, tytułem którego tę subwencję otrzymał.
      2)      Naruszenie przez instytucję zamawiającą, będącą beneficjentem subwencji z EFRR przepisów regulujących udzielanie zamówień
            publicznych przewidzianych dyrektywą 92/50, w brzmieniu zmienionym dyrektywą 93/36, przy udzielaniu zamówienia publicznego,
            którego przedmiotem było wykonanie subwencjonowanego działania, stanowi „nieprawidłowość” w rozumieniu art. 1 rozporządzenia
            Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, nawet
            jeśli właściwy organ krajowy nie mógł w momencie przyznawania subwencji nie mieć świadomości, że beneficjent już dokonał wyboru
            co do tożsamości usługodawcy, któremu powierzy wykonanie subwencjonowanego działania.
      3)      W okolicznościach takich jak w sprawie przed sądem krajowym − w których beneficjent subwencji z EFRR, będący instytucją zamawiającą
            nie przestrzegał przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych określonych dyrektywą 92/50, w brzmieniu zmienionym
            dyrektywą 93/36 przy udzielaniu zamówienia, którego przedmiotem było subwencjonowane działanie:
      –        sporną nieprawidłowość należy uznać za „nieprawidłowość ciągłą” w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95,
            a zatem wynoszący cztery lata termin przedawnienia przewidziany tym przepisem w celu odzyskania subwencji nienależnie wypłaconych
            jej beneficjentowi, rozpoczyna bieg w dniu zakończenia wykonywania zawartej z naruszeniem prawa umowy na realizację zamówienia
            publicznego;
      –        przekazanie beneficjentowi subwencji sprawozdania z kontroli, stwierdzającego naruszenie przepisów regulujących udzielanie
            zamówień publicznych oraz zalecającego w konsekwencji organowi krajowemu żądanie zwrotu wypłaconych kwot, stanowi dostatecznie
            precyzyjny akt, mający na celu badanie lub postępowanie w sprawie „nieprawidłowości”, w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit trzeci
            rozporządzenia nr 2988/95.l
      4)      Stosowanie przez państwa członkowskie w ramach uprawnienia nadanego na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, trzydziestoletniego
            terminu przedawnienia do odzyskiwania korzyści uzyskanych nienależnie z budżetu Unii, jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności.
      Podpisy
      * Język postępowania: francuski.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 22 grudnia 2008 r.#Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Austrii.#Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego - Artykuł 43 WE -Uregulowania krajowe określające warunki rejestracji spółek na wniosek obywateli nowych państw członkowskich - Procedura w zakresie zaświadczenia o niezależności.#Sprawa C-161/07.

text:
      Sprawa C‑161/07
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Republice Austrii
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuł 43 WE –Uregulowania krajowe określające warunki rejestracji spółek na wniosek obywateli nowych państw członkowskich – Procedura w zakresie zaświadczenia o niezależności
      Streszczenie wyroku
      Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Ograniczenia
      (art. 43 WE i 46 WE)
      Uchybia zobowiązaniom, które ciążą na nim na mocy art. 43 WE, państwo członkowskie, którego ustawodawstwo wymaga dla celów
         rejestracji spółek w rejestrze handlowym na wniosek obywateli ośmiu nowych państw członkowskich, będących wspólnikami spółek
         osobowych lub wspólnikami mniejszościowymi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ustalenia przez urząd rynku pracy, że
         działają oni na zasadzie samozatrudnienia lub przedstawienia zwolnienia z wymogu uzyskania pozwolenia na pracę. W istocie
         art. 43 WE zakazuje każdemu państwu członkowskiemu zapisania w jego ustawodawstwie w odniesieniu do osób czyniących użytek
         ze swobody przedsiębiorczości innych warunków wykonywania ich działalności niż przewidziane dla jego własnych obywateli. Zatem
         poddanie wyłącznie obywateli ośmiu nowych państw członkowskich dodatkowym warunkom i formalnościom w stosunku do mających
         zastosowanie do obywateli krajowych w celu udzielenia im dostępu do tej działalności narusza właśnie ten wspomniany zakaz.

      Różnica w traktowaniu może być objęta wyłącznie wyjątkiem przewidzianym w art. 46 WE, w którego świetle środki dyskryminujące
         mogą być uzasadnione wyłącznie względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego. W tym względzie
         nawet gdyby ryzyko obchodzenia przepisów przejściowych regulujących swobodny przepływ pracowników z ośmiu nowych państw członkowskich
         było takiej natury, że prowadziłoby do zakłóceń porządku publicznego w danym państwie członkowskim, to o ile państwo to nie
         wykaże w wystarczający sposób, że dla osiągnięcia przewidzianego przez sporne ustawodawstwo celu dobrego funkcjonowania rynku
         pracy niezbędne jest wprowadzenie ogólnego systemu uprzednich pozwoleń mającego zastosowanie do wszystkich zainteresowanych
         przedsiębiorców z ośmiu nowych państw członkowskich oraz że cel ten nie mógłby zostać osiągnięty za pomocą środków mniej restrykcyjnych
         dla swobody przedsiębiorczości, wspomniane ograniczenie swobody przedsiębiorczości nie jest uzasadnione.

      (por. pkt 28–30, 32, 38, 41, 42; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 22 grudnia 2008 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuł 43 WE –Uregulowania krajowe określające warunki rejestracji spółek na wniosek obywateli nowych państw członkowskich – Procedura w zakresie zaświadczenia o niezależności
      W sprawie C‑161/07
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 23 marca 2007 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez E. Traversę oraz G. Brauna, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      popierana przez:
      Republikę Litewską, reprezentowaną przez D. Kriaučiūnasa, działającego w charakterze pełnomocnika,

      interwenient,
      przeciwko
      Republice Austrii, reprezentowanej przez C. Pesendorfer oraz M. Winkler, działające w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, M. Ilešič, A. Tizzano (sprawozdawca), A. Borg Barthet i J.J. Kasel, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
      sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 26 czerwca 2008 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 18 września 2008 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W swej skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że wymagając dla celów rejestracji spółek
         w rejestrze handlowym, następującej na wniosek obywateli państw członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu
         1 maja 2004 r., z wyjątkiem Republiki Cypryjskiej i Republiki Malty (zwanych dalej „ośmioma nowymi państwami członkowskimi”,
         ustalenia ich samodzielnego charakteru przez Arbeitsmarktservice (urząd rynku pracy, zwany dalej „AMS”) lub przedstawienia
         zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na pracę, Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy
         art. 43 WE.

       Ramy prawne
       Prawo wspólnotowe
      2        Artykuł 24 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki
         Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki
         Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. 2003, L 236, s. 33), zwany dalej „aktem
         o przystąpieniu”), stanowi:

      „Środki wymienione w załącznikach V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII oraz XIV do niniejszego Aktu mają zastosowanie do
         nowych państw członkowskich na warunkach określonych w tych załącznikach”.

      3        Załączniki te przewidują w szczególności w pkt 2 akapit pierwszy zawartych w tytule „Swobodny przepływ osób”, możliwość po
         stronie państw będących członkami Unii w momencie rzeczonego przystąpienia, dalszego stosowania przez okres pięciu lat po
         dacie przystąpienia „środków krajowych […] regulujących dostęp obywateli [nowych państw członkowskich] do ich rynków pracy”.

       Prawo krajowe
      4        Na mocy art. 32a w związku z art. 1 ust. 2 lit. l) oraz m) Ausländerbeschäftigungsgesetz (ustawa o zatrudnieniu obcokrajowców)
         z dnia 20 marca 1975 r. (BGBl. 218/1975), w obecnie obowiązującym brzmieniu (BGBl. I, 99/2006, zwana dalej „AuslBG”), ma zastosowanie
         do obywateli ośmiu nowych państw członkowskich.

      5        Artykuł 2 ust. 2 AuslBG określa zatrudnienie jako działalność wykonywaną „w ramach stosunku pracy” lub „w ramach stosunku
         podobnego do stosunku pracy”.

      6        Artykuł 2 ust. 4 AuslBG stanowi, co następuje:

      „W celu dokonania oceny, czy występuje zatrudnienie w rozumieniu ust. 2, należy zbadać rzeczywiste stosunki gospodarcze, a nie
         okoliczności zewnętrzne. Zatrudnienie w rozumieniu ust. 2 występuje zatem, gdy:

      1) wspólnik spółki osobowej w wykonaniu celu spółki, lub
      2) wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający udziały niższe niż 25% wykonuje, na rzecz tej spółki, świadczenia
         zazwyczaj wykonywane w ramach stosunku pracy, chyba że urząd regionalny [AMS] stwierdzi, na wniosek w terminie trzech miesięcy,
         że wspólnik ma istotny i osobisty wpływ na zarząd spółką. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Z upływem tego terminu działalność
         może zostać podjęta również bez wymaganego zaświadczenia. Jeśli wniosek zostaje odrzucony po upływie terminu, należy zakończyć
         podjętą działalność natychmiast, a w każdym razie nie później niż w tydzień po notyfikacji zaświadczenia”.

      7        Artykuł 15 AuslBG określa przesłanki wydania zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na pracę:

      „1. Obcokrajowiec, który nie posiada jeszcze pozwolenia na pracę na czas nieokreślony (art. 17), może na wniosek otrzymać
         zwolnienie z wymogu uzyskania pozwolenia na pracę:

      1)       jeśli wykonywał, w toku ostatnich ośmiu lat dozwoloną działalność trwającą co najmniej pięć lat na obszarze krajowym […] i posiada
         pozwolenie na zamieszkanie, […]

      […]”.
       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      8        Uznając, że wynikający z art. 2 ust. 4 AuslBG sposób rozróżnienia między osobami samozatrudnionymi i pracownikami stanowi
         ograniczenie swobody przedsiębiorczości zagwarantowanej na mocy art. 43 WE, Komisja skierowała w dniu 21 marca 2005 r. do
         władz austriackich wezwanie do usunięcia uchybienia w tym zakresie, na które władze te udzieliły odpowiedzi pismem z dnia
         19 maja 2005 r., zaprzeczając, by doszło do jakiegokolwiek naruszenia tego przepisu.

      9        W dniu 6 lipca 2006 r. Komisja przesłała Republice Austrii uzasadnioną opinię, wzywając to państwo członkowskie do podjęcia
         środków niezbędnych do zastosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od jej otrzymania. Władze austriackie odpowiedziały
         na tę opinię w dniu 7 września 2006 r., podtrzymując swoje stanowisko.

      10      Komisja podjęła zatem decyzję o wniesieniu niniejszej skargi.

      11      Na mocy postanowienia prezesa Trybunału z dnia 19 września 2007 r. Republika Litwy została dopuszczona do udziału w sprawie
         w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji.

       W przedmiocie skargi
       Argumentacja stron
      12      Komisja podnosi, że przewidziany w rozpatrywanym ustawodawstwie krajowym obowiązek – nałożony na obywateli ośmiu nowych państw
         członkowskich pragnących zarejestrować spółkę w rejestrze handlowym – w zakresie uzyskania zaświadczenia AMS wykazującego
         ich niezależny status lub zwolnienia z wymogu uzyskania pozwolenia na pracę stanowi nieuzasadnione ograniczenie wykonywania
         swobody przedsiębiorczości.

      13      Argumenty Komisji koncentrują się zasadniczo na zarzucie w zakresie niezgodności z art. 43 WE procedury w zakresie zaświadczeń
         o niezależnym statusie, przewidzianej w art. 2 ust. 4 AuslBG, wobec okoliczności, że jedynie w wyjątkowych przypadkach obywatele
         tych państw członkowskich mogliby wykazać wykonywanie dozwolonej działalności przez pięć lat w okresie ośmiu lat poprzedzających
         złożenie wniosku niezbędne dla uzyskania zwolnienia z wymogu uzyskania pozwolenia na pracę na podstawie art. 15 AuslBG.

      14      Komisja twierdzi na wstępie, że na mocy rzeczonego art. 2 ust. 4 przyjęto domniemanie, iż obywatele rzeczonych państw członkowskich
         są pracownikami, gdy wykonują jako wspólnicy spółek osobowych lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający mniej
         niż 25% kapitału zakładowego „świadczenia zazwyczaj wykonywane w ramach stosunku pracy”. Ustanawiając wymóg, by taki wspólnik
         obalił domniemanie, przedstawiając dowody swego niezależnego statusu, przepis ten nie tylko uzależnia dostęp do samodzielnej
         działalności od dodatkowego wymogu, w porównaniu z wymogami mającymi zastosowanie do innych przedsiębiorców, lecz uniemożliwia
         również wykonywanie tej działalności gospodarczej w okresie trwania postępowania w zakresie zaświadczeń. Swoboda przedsiębiorczości
         podmiotów z ośmiu nowych państw członkowskich jest zatem ograniczona.

      15      Komisja podnosi następnie, że ograniczenie wskazane w art. 2 ust. 4 AuslBG ma charakter dyskryminacyjny wobec okoliczności,
         że rzeczone postępowanie ma zastosowanie do obywateli nowych państw członkowskich na podstawie ich przynależności państwowej.

      16      Ograniczenie to zdaniem Komisji nie może zostać uzasadnione na podstawie art. 46 WE w oparciu o względy porządku publicznego
         w rozumieniu orzecznictwa wspólnotowego, ponieważ Republika Austrii nie wykazała istnienia rzeczywistego i wystarczająco poważnego
         zagrożenia podstawowego interesu społeczeństwa.

      17      W każdym razie obowiązek poddania się spornej procedurze w zakresie zaświadczeń nie jest ani konieczny, ani proporcjonalny
         w świetle wskazanego przez to państwo członkowskie celu w zakresie walki z ewentualnymi nadużyciami swobody przedsiębiorczości
         dla zapobiegania jej obchodzeniu zmierzającemu do uniknięcia ograniczeń swobodnego przepływu pracowników.

      18      W szczególności przewidziane w tym przepisie przerzucenie ciężaru dowodu w celu uzyskania od wspólnika informacji pozwalających
         na weryfikację rzeczywiście niezależnego charakteru wykonywanej działalności gospodarczej, nie jest wyłącznym możliwym rozwiązaniem
         w celu zachęcenia wszystkich zainteresowanych do współpracy, wbrew zapewnieniom rzeczonego państwa członkowskiego. Zdaniem
         Komisji rezultat ten mógłby zostać osiągnięty za pomocą innych, mniej restrykcyjnych środków, takich jak przewidziany przepisami
         prawa obowiązek współpracy, ze związanymi z nim ewentualnymi sankcjami.

      19      Ponadto procedura w zakresie uprzedniego pozwolenia mogłaby zostać zastąpiona kontrolą a posteriori, po rejestracji spółki.
         W ten sposób zainteresowane samozatrudnione osoby mogłyby rozpocząć wykonywanie działalności, a właściwe władze mogłyby zarządzić
         jej zaprzestanie, gdyby kontrola wykazała nadużycie.

      20      Na swą obronę Republika Austrii podnosi zasadniczo, że Komisja błędnie opiera swą skargę na naruszeniu swobody przedsiębiorczości
         zagwarantowanej w art. 43 WE. Uważa ona bowiem, że procedura w zakresie zaświadczeń, o której mowa w art. 2 ust. 4 AuslBG,
         należy do dziedziny swobodnego przepływu pracowników i jest objęta opartą na art. 24 aktu o przystąpieniu możliwością ograniczenia
         przez państwa członkowskie w okresie przejściowym dostępu obywateli nowych państw członkowskich do rynku pracy.

      21      Wyłącznie pracownicy i „fałszywi samozatrudnieni”, to jest wspólnicy, którzy znajdują się w „sposób atypowy” w sytuacji przypominającej
         pracownika, są objęci procedurą uprzedniego pozwolenia. Natomiast osoby o niezależnym statusie, takie jak wspólnicy niewykonujący
         na rzecz spółki świadczeń charakterystycznych dla stosunku pracy, lecz ograniczający się do zarządzania i rozporządzania ich
         udziałami, wbrew twierdzeniom Komisji, nie są objęte zakresem zastosowania art. 2 ust. 4 AuslBG.

      22      Republika Austrii podnosi następnie, że celem tego przepisu jest ukrócenie praktyki polegającej na obchodzeniu obowiązku uprzedniego
         pozwolenia na dostęp do zatrudnienia poprzez tworzenie spółek w dwóch trybach wskazanych w tym przepisie. Wbrew temu, co twierdzi
         Komisja, brak jest mniej ograniczających środków zwalczania tej praktyki. W szczególności kontrola a posteriori byłaby spóźniona
         i nie pozwalałaby na uniknięcie zakłóceń na rynku pracy, jak Trybunał orzekł w swym wyroku z dnia 22 stycznia 2002 r. w sprawie
         C‑390/99 Canal Satélite Digital, Rec. s. I‑607. Podobnie krytykowany przez Komisję przepis w zakresie ciężaru dowodu stanowi
         wyłączny odpowiedni środek weryfikacji, czy działalność wykonywana przez wspólnika ma rzeczywiście samodzielny charakter,
         jako że zwykły „obowiązek współpracy” nie jest wystarczający dla kontroli poszanowania tej przesłanki. Zainteresowany nie
         miałby żadnego powodu, by podjąć współpracę w przypadku obejścia prawa.

      23      Wreszcie rzeczone państwo członkowskie podnosi, że maksymalny termin trzech miesięcy jest rozsądny, gdyż w praktyce procedura
         zaświadczeń jest często przeprowadzana w nieznacznym dla zainteresowanego okresie czasu, w szczególności, gdy jego niezależny
         charakter jest wykazany w oczywisty sposób.

       Ocena Trybunału
      24      Tytułem wstępu należy wskazać, że pojęcie swobody wykonywania działalności gospodarczej w rozumieniu traktatu jest pojęciem
         bardzo szerokim, oznaczającym możliwość uczestniczenia przez obywatela wspólnotowego w sposób trwały i nieprzerwany w życiu
         gospodarczym państwa członkowskiego innego niż jego państwo pochodzenia i czerpania z tego tytułu korzyści, a tym samym wspieranie
         w ten sposób wzajemnego gospodarczego i społecznego przenikania wewnątrz Wspólnoty na płaszczyźnie działalności wykonywanej
         na własny rachunek (zob. podobnie wyrok z dnia 14 września 2006 r. w sprawie C‑386/04 Centro di Musicologia Walter Stauffer,
         Rec. s. I‑8203, pkt 18, i przytoczone tam orzecznictwo).

      25      W świetle tego pojęcia, w ten sposób zakreślonego, należy na wstępie odrzucić argument Republiki Austrii, zgodnie z którym
         sporne ustawodawstwo krajowe jest wyłącznie objęte dziedziną swobodnego przepływu pracowników, a konkretnie przejściowym odstępstwem
         wskazanym w pkt 2 akapit pierwszy załączników V–XIV do aktu o przystąpieniu.

      26      W świetle akt sprawy, a w szczególności w świetle argumentów przedstawionych przez to państwo członkowskie, rzeczone ustawodawstwo
         poddaje formalnościom administracyjnym, pod pewnymi wymogami, ogół obywateli ośmiu nowych państw członkowskich pragnących
         wykonywać działalność gospodarczą w Austrii jako wspólnicy spółek osobowych lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, celem
         rozróżnienia pomiędzy tymi obywatelami, którzy rzeczywiście wykonują niezależną działalność, i tymi, którzy w istocie są pracownikami.
         Wynika z tego, że Komisja zasadnie kwestionuje zgodność art. 2 i 15 AuslBG z art. 43 WE, gdyż rzeczone przepisy krajowe mają
         w szczególności zastosowanie do osób samozatrudnionych i regulują wykonywanie przez nich swobody przedsiębiorczości.

      27      Należy przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa swoboda przedsiębiorczości zagwarantowana obywatelom Wspólnoty przez
         art. 43 WE obejmuje przysługujące im prawo podejmowania i wykonywania działalności prowadzonej na własny rachunek, jak również
         zakładania przedsiębiorstw i zarządzania nimi, na warunkach określonych przez ustawodawstwo państwa przyjmującego dla własnych
         obywateli (zob. podobnie wyroki: z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie C‑212/97 Centros, Rec. s. I‑1459, pkt 19; z dnia 14 grudnia
         2006 r. w sprawie C‑170/05 Denkavit Internationaal i Denkavit France, Rec. s. I‑11949, pkt 20).

      28      Innymi słowy, art. 43 WE zakazuje każdemu państwu członkowskiemu zapisania w jego ustawodawstwie, w odniesieniu do osób czyniących
         użytek ze swobody przedsiębiorczości, innych warunków wykonywania ich działalności niż przewidziane dla jego własnych obywateli
         (wyrok z dnia 28 stycznia 1986 r. w sprawie 270/83 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. 273, pkt 24).

      29      W niniejszej sprawie sporne ustawodawstwo krajowe narusza właśnie ten zakaz, gdyż poddaje wyłącznie obywateli ośmiu nowych
         państw członkowskich wymogowi wykazania braku wykonywania działalności w zakresie zatrudnienia poprzez przedstawienie zaświadczenia,
         o którym mowa w art. 2 ust. 4 AuslBG, lub zwolnienia z wymogu uzyskania pozwolenia na pracę, o którym mowa w art. 15 ust. 1
         tej ustawy.

      30      Zatem po pierwsze dostęp tych obywateli wspólnotowych do wykonywania działalności gospodarczej w charakterze wspólnika spółki
         osobowej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest poddany dodatkowym warunkom i formalnościom w stosunku do mających
         zastosowanie do obywateli krajowych. Po drugie, w przypadku zastosowania procedury zaświadczeń przewidzianej w art. 2 ust. 4
         AuslBG samo wykonywanie przez obywateli ośmiu nowych państw członkowskich ich działalności gospodarczej jest zawieszone przez
         okres trwania tejże procedury, to jest nie dłużej niż przez okres trzech miesięcy.

      31      Sporne ustawodawstwo krajowe przewiduje zatem różnicę w traktowaniu ze względu na przynależność państwową, zakazaną co do
         zasady na mocy art. 43 WE.

      32      Należy zatem zbadać, czy rzeczona różnica w traktowaniu jest objęta wyjątkiem przewidzianym w art. 46 WE, w którego świetle
         środki dyskryminujące mogą być uzasadnione wyłącznie względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia
         publicznego.

      33      W tym względzie Republika Austrii wskazuje na względy ochrony bezpieczeństwa publicznego, podnosząc, że rzeczone środki mają
         zasadniczo na celu walkę z ewentualnymi nadużyciami swobody przedsiębiorczości poprzez zapobieganie obchodzeniu przepisów
         przejściowych mających zastosowanie do swobodnego przepływu pracowników w celu ochrony interesu społeczeństwa austriackiego
         w zakresie dobrego funkcjonowania rynku pracy i równości warunków konkurencji na tym rynku.

      34      Nie można przychylić się do tej argumentacji.

      35      Jak bowiem Trybunał wielokrotnie wskazywał, pojęcie porządku publicznego zakłada po pierwsze istnienie rzeczywistego i wystarczającego
         poważnego zagrożenia dla jednego z podstawowych interesów społeczeństwa, a po drugie jak wszystkie odstępstwa od jednej z podstawowych
         zasad traktatu odstępstwo dotyczące porządku publicznego powinno być interpretowane w sposób zawężający (zob. wyroki: z dnia
         9 marca 2000 r. w sprawie C‑355/98 Komisja przeciwko Belgii, Rec. s. I‑1221, pkt 28; z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie C‑465/05
         Komisja przeciwko Włochom, Zb.Orz. s. I‑11091, pkt 49; z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie C‑319/06 Komisja przeciwko Luksemburgowi,
         Zb.Orz. s. I‑4323, pkt 50).

      36      W świetle orzecznictwa względom uzasadniającym, które może powołać państwo członkowskie dla uzasadnienia odstępstwa od zasady
         swobodnego świadczenia usług winna towarzyszyć analiza odpowiedniości i proporcjonalności środka ograniczającego przyjętego
         przez to państwo członkowskie, a także precyzyjne dane na poparcie jego argumentacji (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Komisja
         przeciwko Luksemburgowi, pkt 51, i przytoczone tam orzecznictwo).

      37      W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Republika Austrii ograniczyła się do wskazania w sposób ogólny ryzyka obchodzenia
         przez domniemanych „fałszywych samozatrudnionych” przepisów przejściowych w zakresie swobody przepływu pracowników pochodzących
         z ośmiu nowych państw członkowskich, nie przedstawiła jednakże żadnych konkretnych dowodów pozwalających na wykazanie, że
         ewentualność takiego naruszenia rzeczonych przepisów stanowi rzeczywiście i wystarczająco poważne naruszenie podstawowych
         interesów społeczeństwa.

      38      Ponadto, zakładając, że ryzyko obchodzenia rzeczonych przepisów byłoby takiej natury, że prowadziłoby do zakłóceń porządku
         publicznego, należy stwierdzić, że pozwane państwo członkowskie nie wykazało w wystarczający sposób, że dla osiągnięcia przewidzianego
         przez sporne ustawodawstwo celu w zakresie dobrego funkcjonowania rynku pracy niezbędne jest wprowadzenie ogólnego systemu
         uprzednich pozwoleń, mającego zastosowanie do wszystkich zainteresowanych przedsiębiorców z ośmiu nowych państw członkowskich
         oraz że cel ten nie mógłby zostać osiągnięty za pomocą środków mniej restrykcyjnych dla swobody przedsiębiorczości.

      39      Jak wskazuje bowiem Komisja i Republika Litewska, mniej restrykcyjne środki od wprowadzonych przez sporne ustawodawstwo krajowe,
         takie jak ustanowienie regularnych kontroli administracyjnych, połączonych ewentualnie z obowiązkami w zakresie przekazywania
         informacji przez ewentualnie zainteresowanych przedsiębiorców, mogłyby zapewnić podobny skutek, co pozwoliłoby na weryfikację,
         czy dana działalność gospodarcza jest rzeczywiście wykonywana w sposób niezależny, czy też w ramach stosunku pracy.

      40      Wprowadzenie takiego systemu jest tym bardziej możliwe, że jak Republika Austrii potwierdziła na rozprawie, rozpatrywane przepisy
         krajowe dotyczą zasadniczo sektora budowlanego, a zatem tworzenia przedsiębiorstw wykonujących działalność o pewnych okresie
         trwania. Wbrew temu, co twierdzi rzeczone państwo członkowskie, kontrola wykonywana a posteriori, po dokonaniu rejestracji
         spółki, nie musi być zatem spóźniona, lecz pozwalałaby jednocześnie zainteresowanym osobom samozatrudnionym na podjęcie wykonywania
         ich działalności, a właściwym władzom na zarządzenie jej zaprzestania, w przypadku gdyby weryfikacja wykazała nadużycie.

      41      Zatem wynikające ze spornego ustawodawstwa krajowego naruszenie swobody przedsiębiorczości nie jest uzasadnione.

      42      W tych okolicznościach należy stwierdzić, że wymagając dla celów rejestracji spółek w rejestrze handlowym na wniosek obywateli
         ośmiu nowych państw członkowskich, będących wspólnikami spółek osobowych lub wspólnikami mniejszościowymi spółki z ograniczoną
         odpowiedzialnością, ustalenia przez AMS, że działają oni na zasadzie samozatrudnienia lub przedstawienia zwolnienia z wymogu
         uzyskania pozwolenia na pracę, Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 43 WE.

       W przedmiocie kosztów
      43      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Komisja wniosła o obciążenie Republiki Austrii kosztami postępowania, a Republika Austrii przegrała sprawę, należy obciążyć
         ją kosztami postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Wymagając dla celów rejestracji spółek w rejestrze handlowym na wniosek obywateli państw członkowskich, które przystąpiły
            do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r., z wyjątkiem Republiki Cypryjskiej i Republiki Malty, będących wspólnikami spółek
            osobowych lub wspólnikami mniejszościowymi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ustalenia przez Arbeitsmarktservice, że
            działają oni na zasadzie samozatrudnienia lub przedstawienia zwolnienia z wymogu uzyskania pozwolenia na pracę Republika Austrii
            uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 43 WE.
      2)      Republika Austrii zostaje obciążona kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (piąta izba) z dnia 25 marca 2009 r. # L’Oréal SA przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie sprzeciwu - Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego SPALINE - Wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy SPA - Względna podstawa odmowy rejestracji - Działanie na szkodę renomy - Czerpanie nienależnej korzyści z renomy wcześniejszego znaku towarowego - Używanie zgłoszonego znaku towarowego bez uzasadnionej przyczyny - Artykuł 8 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 40/94. # Sprawa T-21/07.

text:
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (piąta izba) z dnia 25 marca 2009 r. – L’Oréal przeciwko OHIM – Spa Monopole (SPALINE)
      (sprawa T‑21/07)
      Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego SPALINE – Wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy SPA – Względna podstawa odmowy rejestracji – Działanie na szkodę renomy – Czerpanie nienależnej korzyści z renomy wcześniejszego znaku towarowego – Używanie zgłoszonego znaku towarowego bez uzasadnionej przyczyny – Artykuł 8 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 40/94
      Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji – Sprzeciw właściciela cieszącego się renomą wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego – Ochrona cieszącego się renomą wcześniejszego znaku towarowego rozszerzona na towary i usługi, które nie są podobne (rozporządzenie
         Rady nr 40/94, art. 8 ust. 5) (por. pkt 21, 24, 25, 35, 36, 40)

      Przedmiot

               Skarga na decyzję Pierwszej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 18 października 2006 r. (sprawa R 415/2005-1) dotyczącą postępowania
                  w sprawie sprzeciwu między Spa Monopole, compagnie fermière de Spa SA/NV a L’Oréal SA.

            Informacje dotyczące sprawy

               Zgłaszający wspólnotowy znak towarowy:

               L’Oréal SA

               Zgłoszony wspólnotowy znak towarowy:

               Wspólnotowy znak towarowy SPALINE dla towarów z klasy 3 – zgłoszenie nr 989236

               Właściciel znaku towarowego lub oznaczenia, na które powołano się w sprzeciwie:

               Spa Monopole, compagnie fermière de Spa SA/NV

               Znak towarowy lub oznaczenie, na które powołano się w sprzeciwie:

               Słowne krajowe i międzynarodowe znaki towarowe SPA, LIP SPA, SPA SKIN CARE i Les Thermes de Spa dla towarów z klas 3, 32,
                  42

               Decyzja Wydziału Sprzeciwów:

               Uwzględnienie sprzeciwu

               Decyzja Izby Odwoławczej:

               Oddalenie odwołania

      Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	L’Oréal SA zostaje obciążona kosztami postępowania.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 20 marca 2003 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego - Dyrektywa 98/56/CE. # Sprawa C-135/01.