title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 5 marca 2015 r.#Komisja Europejska przeciwko Republice Francuskiej.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Podatki – Podatek VAT – Stosowanie stawki obniżonej – Dostawa książek cyfrowych lub elektronicznych.#Sprawa C-479/13.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 5 marca 2015 r. (
            *1
         )
      „Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Podatki — Podatek VAT — Stosowanie stawki obniżonej — Dostawa książek cyfrowych lub elektronicznych”
      W sprawie C‑479/13
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 258 TFUE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 6 września 2013 r.,

         Komisja Europejska, reprezentowana przez C. Soulay oraz F. Dintilhaca, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
      strona skarżąca,
      przeciwko

         Republice Francuskiej, reprezentowanej przez D. Colasa oraz J.S. Pilczera, działających w charakterze pełnomocników,
      strona pozwana,
      popieranej przez:

         Królestwo Belgii, reprezentowane przez M. Jacobs oraz J.C. Halleux, działających w charakterze pełnomocników,
      interwenient,
      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: L. Bay Larsen, prezes izby, K. Jürimäe, J. Malenovský, M. Safjan i A. Prechal (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Komisja Europejska w swojej skardze wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że stosując stawkę obniżoną podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”) do dostawy książek cyfrowych (lub elektronicznych), Republika Francuska uchybiła zobowiązaniom, jakie na niej ciążą na mocy art. 96 i 98 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347, s. 1), zmienionej dyrektywą Rady 2010/88/UE z dnia 7 grudnia 2010 r. (Dz.U. L 326, s. 1) (zwanej dalej „dyrektywą VAT”), w związku z załącznikami II i III do rzeczonej dyrektywy i rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającym środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112 (Dz.U. L 77, s. 1).

         Ramy prawne

         Prawo Unii

               2

               Artykuł 14 dyrektywy VAT w ust. 1 przewiduje:
               „»Dostawa towarów« oznacza przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel”.

               3

               Zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 1 tej dyrektywy:
               „»Świadczenie usług« oznacza każdą transakcję, która nie stanowi dostawy towarów”.

               4

               Artykuł 96 tej dyrektywy stanowi:
               „Państwa członkowskie stosują stawkę podstawową VAT, która jest określana przez każde państwo członkowskie jako procent podstawy opodatkowania i która jest jednakowa dla dostaw towarów i świadczenia usług”.

               5

               Artykuł 98 ust. 1 i 2 owej dyrektywy przewiduje:
               „1.   Państwa członkowskie mogą stosować jedną lub dwie stawki obniżone.
               2.   Stawki obniżone mają zastosowanie wyłącznie do dostaw towarów i świadczenia usług, których kategorie są określone w załączniku III.
               Stawki obniżone nie mają zastosowania do usług świadczonych drogą elektroniczną”.

               6

               Załącznik II do dyrektywy VAT, który obejmuje „[p]rzykładowy wykaz usług świadczonych drogą elektroniczną, o których mowa w art. 58 i art. 59 ust. 1 lit. k)”, jako że te dwa artykuły są poświęcone określeniu miejsca świadczenia usług na rzecz osób niebędących podatnikami, w pkt 3 wymienia:
               „dostarczanie obrazów, tekstu i informacji oraz udostępnianie baz danych”.

               7

               W pierwotnej wersji dyrektywy 2006/112 załącznik III do niej, zawierający wykaz dostaw towarów i świadczenia usług, do których można zastosować stawki obniżone, o których mowa w art. 98 tej dyrektywy, w pkt 6 wymieniał:
               „dostarczanie książek, również w formie wypożyczeń w bibliotekach (łącznie z broszurami, ulotkami i podobnymi materiałami drukowanymi, albumami, książeczkami obrazkowymi, do rysowania lub kolorowania dla dzieci, nutami drukowanymi lub w postaci rękopisu, mapami, mapami hydrograficznymi lub podobnymi), dzienników i periodyków, z wyłączeniem materiałów, które w całości lub w przeważającej mierze służą celom reklamowym”.

               8

               Dyrektywa Rady 2009/47/WE z dnia 5 maja 2009 r. (Dz.U. L 116, s. 18) zmieniła dyrektywę 2006/112. Motyw 4 dyrektywy 2009/47 stanowi:
               „Dyrektywę 2006/112/WE należy ponadto zmienić, aby umożliwić stosowanie odpowiednio stawek obniżonych lub zwolnienia w ograniczonej liczbie konkretnych sytuacji ze względów społecznych lub zdrowotnych, a także w celu uściślenia i uaktualnienia ze względu na postęp techniczny odniesienia do książek w jej załączniku III”.

               9

               Od dnia 1 czerwca 2009 r., daty wejścia w życie dyrektywy 2009/47, pkt 6 załącznika III do dyrektywy VAT ma następujące brzmienie:
               „dostarczanie książek na wszystkich nośnikach fizycznych, również w formie wypożyczeń w bibliotekach (łącznie z broszurami, ulotkami i podobnymi materiałami drukowanymi, albumami, książeczkami obrazkowymi, do rysowania lub kolorowania dla dzieci, nutami drukowanymi lub w postaci rękopisu, mapami, mapami hydrograficznymi lub podobnymi), dzienników i periodyków, z wyłączeniem materiałów, które w całości lub w przeważającej mierze służą celom reklamowym”.

               10

               Rozporządzenie wykonawcze nr 282/2011 w art. 7 ust. 1 i 2 przewiduje:
               „1.   Do »usług świadczonych drogą elektroniczną«, o których mowa w dyrektywie [VAT], należą usługi świadczone za pomocą Internetu lub sieci elektronicznej, których świadczenie – ze względu na ich charakter – jest zasadniczo zautomatyzowane i wymaga minimalnego udziału człowieka, a ich wykonanie bez wykorzystania technologii informacyjnej jest niemożliwe.
               2.   Ustęp 1 obejmuje w szczególności:
               […]

                        f)

                        usługi wyszczególnione w załączniku I”.

               11

               Załącznik I do rozporządzenia wykonawczego nr 282/2011, zatytułowany „Artykuł 7 niniejszego rozporządzenia”, w pkt 3 stanowi:
               „Punkt 3 załącznika II do dyrektywy [VAT]:
               […]

                        c)

                        zawartość książek w formie cyfrowej i innych publikacji elektronicznych;

                  […]”.

         Prawo francuskie

               12

               Artykuł 278‑0a ogólnego kodeksu podatkowego w wersji obowiązującej w chwili wygaśnięcia terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii skierowanej w dniu 25 października 2012 r. do Republiki Francuskiej (zwanego dalej „CGI”) przewiduje:
               „[Podatek VAT] jest pobierany według stawki obniżonej wynoszącej 5,5% w odniesieniu do:

                        A. –

                        transakcji kupna, przywozu, nabycia wewnątrzwspólnotowego, sprzedaży, dostawy, zlecenia, pośrednictwa lub innego rodzaju dotyczących:

                  […]

                        3°

                        Książek, w tym ich wypożyczania. Niniejszy pkt 3° ma zastosowanie do książek na wszystkich nośnikach fizycznych, w tym dostarczanych w drodze pobierania.

                  […]”.

         Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi i postępowanie przed Trybunałem

               13

               Komisja uznała, że rozszerzenie stawki obniżonej VAT na transakcje dotyczące książek dostarczanych w drodze pobierania, w odniesieniu do których zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego nastąpiło w terminie od dnia 1 stycznia 2012 r., było sprzeczne z dyrektywą VAT. W konsekwencji w dniu 4 lipca 2012 r. skierowała ona do Republiki Francuskiej wezwanie do usunięcia uchybienia. Rzeczone państwo członkowskie odpowiedziało na nie pismem z dnia 3 sierpnia 2012 r.

               14

               W dniu 25 października 2012 r. Komisja skierowała do Republiki Francuskiej uzasadnioną opinię, wzywając to państwo członkowskie do podjęcia wszelkich środków niezbędnych do zastosowania się do owej opinii w terminie miesiąca od dnia jej otrzymania. Rzeczone państwo członkowskie odpowiedziało na nią pismem z dnia 23 listopada 2012 r.

               15

               Ponieważ Komisja uznała udzielone przez Republikę Francuską wyjaśnienia za niezadowalające, postanowiła wnieść niniejszą skargę.

               16

               Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 6 lutego 2014 r. Królestwo Belgii zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu w charakterze interwenienta popierającego stanowisko Republiki Francuskiej.

         W przedmiocie skargi

         Uwagi wstępne

               17

               Komisja wyjaśnia, że poprzez dostawę książek cyfrowych lub elektronicznych należy rozumieć odpłatną dostawę, poprzez pobieranie lub transmisję strumieniową („streaming”) ze strony internetowej, książek w formacie elektronicznym, które można przeglądać na komputerze, smartfonie, czytniku książek elektronicznych lub jakimkolwiek innym czytniku (zwaną dalej „dostawą książek elektronicznych”).

               18

               Republika Francuska podnosi, że definicja książek cyfrowych lub elektronicznych, do których można stosować stawkę obniżoną VAT na podstawie art. 278‑0a CGI, jest węższa niż reprezentowana przez Komisję. Według tego państwa członkowskiego stawka obniżona VAT ma zastosowanie, na podstawie tego przepisu, wyłącznie do książek „homotetycznych”, czyli analogicznych do książek drukowanych lub do książek dostarczanych na innym nośniku fizycznym, które różnią się od tych ostatnich tylko niektórymi elementami w zakresie formatu.

               19

               W tym względzie należy stwierdzić, że okoliczność, zgodnie z którą art. 278‑0a CGI w odniesieniu do książek cyfrowych lub elektronicznych ma zastosowanie wyłącznie do książek homotetycznych, sama w sobie nie pozwala uznać, iż w swojej skardze Komisja bezwzględnie odnosi się do kategorii książek cyfrowych lub elektronicznych szerszej niż kategoria, do której ma zastosowanie stawka obniżona VAT na mocy tego przepisu. Książki cyfrowe lub elektroniczne, których dotyczy skarga Komisji, są bowiem zdefiniowane poprzez sposób dostawy. Republika Francuska nie kwestionuje, że w kontekście tego kryterium książki homotetyczne odpowiadają książkom takim, jakich dotyczy skarga Komisji.

               20

               Ponadto nawet jeśli art. 278‑0a CGI używa terminu „pobieranie”, to państwo członkowskie nie twierdzi, że dostawa książek w drodze transmisji strumieniowej jest wyłączona z zakresu stosowania tego przepisu.

               21

               W tych okolicznościach nie należy ograniczać badania skargi do kategorii książek cyfrowych lub elektronicznych węższej niż określona w skardze Komisji.

         Co do istoty

               22

               Komisja podnosi, że zastosowanie przez Republikę Francuską stawki obniżonej VAT dostawy książek elektronicznych jest niezgodne z art. 96 i 98 dyrektywy VAT w związku z załącznikami II i III do tej dyrektywy i rozporządzeniem wykonawczym nr 282/2011.

               23

               Instytucja ta zwraca uwagę, że na podstawie art. 98 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy VAT stawki obniżone VAT mają zastosowanie wyłącznie do dostaw towarów i świadczenia usług, które są określone w załączniku III do tej dyrektywy. Tymczasem dostawa książek elektronicznych nie wchodzi w zakres stosowania rzeczonego załącznika, a zatem nie może korzystać ze stawki obniżonej VAT. Interpretację tę potwierdza art. 98 ust. 2 akapit drugi dyrektywy VAT, który wyłącza stosowanie stawki obniżonej VAT do usług świadczonych drogą elektroniczną.

               24

               Republika Francuska, popierana przez Królestwo Belgii, kwestionuje stosowaną przez Komisję interpretację odnośnych przepisów dyrektywy VAT. Według tych państw członkowskich dostawa książek elektronicznych wchodzi w zakres pkt 6 załącznika III do dyrektywy VAT i w konsekwencji może korzystać ze stawki obniżonej VAT.

               25

               W tym względzie należy przypomnieć, że art. 96 dyrektywy VAT przewiduje, iż jednakowa stawka VAT, stawka podstawowa, ma zastosowanie do dostaw towarów i świadczenia usług. W drodze odstępstwa od tej zasady art. 98 ust. 1 owej dyrektywy przyznaje państwom członkowskim uprawnienie do stosowania jednej lub dwóch stawek obniżonych VAT. Na podstawie ust. 2 akapit pierwszy tego artykułu stawki obniżone VAT mają zastosowanie wyłącznie do dostaw towarów i świadczenia usług, których kategorie są określone w załączniku III do dyrektywy VAT (wyrok K, C‑219/13, EU:C:2014:2207, pkt 21, 22).

               26

               W odniesieniu do wysuniętego przez Republikę Francuską i Królestwo Belgii argumentu, zgodnie z którym dostawa książek elektronicznych wchodzi w zakres pkt 6 załącznika III do dyrektywy VAT, należy przypomnieć, że w celu ustalenia zakresu przepisu prawa Unii należy mieć na uwadze jednocześnie jego treść, kontekst oraz jego cele (zob. w szczególności wyrok NCC Construction Danmark, C‑174/08, EU:C:2009:669, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo).

               27

               Należy zauważyć, że ów załącznik III w pkt 6, wśród kategorii, do jakich można zastosować stawki obniżone VAT, wyraźnie wymienia „dostarczanie książek na wszystkich nośnikach fizycznych”. Z brzmienia tego punktu wynika zatem, że stawka obniżona VAT ma zastosowanie do czynności polegającej na dostawie książki znajdującej się na nośniku fizycznym. Jak słusznie zauważa Komisja, jakakolwiek inna interpretacja pozbawiłaby sensu wyrażenie „na wszystkich nośnikach fizycznych” zawarte w tym punkcie.

               28

               Nawet jeśli w celu przeczytania książki elektronicznej konieczny jest nośnik fizyczny, taki jak komputer, to taki nośnik nie jest jednak objęty dostawą książek elektronicznych.

               29

               Wynika z tego, że ze względu na brzmienie tego pkt 6 ów przepis swoim zakresem stosowania nie obejmuje dostawy książek elektronicznych.

               30

               Interpretację tę potwierdza kontekst rzeczonego przepisu. Stanowi on bowiem odstępstwo od zasady, zgodnie z którą państwa członkowskie stosują stawkę podstawową VAT do transakcji objętych tym podatkiem, a zatem należy go interpretować ściśle (zob. w szczególności wyrok Komisja/Hiszpania, C‑360/11, EU:C:2013:17, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo).

               31

               Prawdą jest, jak słusznie podnoszą Republika Francuska i Królestwo Belgii, że poprzez rozszerzenie w wyniku zmiany wprowadzonej dyrektywą 2009/47 zakresu stosowania pkt 6 załącznika III do dyrektywy VAT na „dostarczanie książek na wszystkich nośnikach fizycznych” prawodawca Unii Europejskiej miał na celu, jak wynika to z motywu 4 dyrektywy 2009/47, uściślenie i uaktualnienie ze względu na postęp techniczny odniesienia do pojęcia „książek” w tym punkcie.

               32

               Podobnie, jak słusznie podnosi Republika Francuska, wprowadzając załącznik III do dyrektywy 2006/112, prawodawca Unii zamierzał umożliwić objęcie stawką obniżoną VAT towarów pierwszej potrzeby, a także towarów i usług służących zaspokojeniu potrzeb o charakterze socjalnym i kulturalnym, o ile nie grozi to, lub grozi w niewielkim zakresie, zakłóceniem konkurencji (zob. podobnie wyrok Komisja/Niderlandy, C‑41/09, EU:C:2011:108, pkt 52).

               33

               Niemniej jednak, jak wynika z art. 98 ust. 2 akapit drugi dyrektywy VAT, postanowił on również wyłączyć jakąkolwiek możliwość zastosowania stawki obniżonej VAT do „usług świadczonych drogą elektroniczną”.

               34

               Dostawa książek elektronicznych stanowi „usługę świadczoną drogą elektroniczną” w rozumieniu tego art. 98 ust. 2 akapit drugi.

               35

               Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 24 ust. 1 dyrektywy VAT „świadczenie usług” oznacza każdą transakcję, która nie stanowi dostawy towarów, przy czym „dostawa towarów” zgodnie z art. 14 ust. 1 tej dyrektywy wymaga przeniesienia prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel. Wbrew temu, co podnosi Republika Francuska, dostawa książek elektronicznych nie może być uważana za „dostawę towarów” w rozumieniu tego ostatniego przepisu, ponieważ książka elektroniczna nie może być zakwalifikowana jako rzecz. Jak bowiem wynika z pkt 28 niniejszego wyroku, nośnik fizyczny umożliwiający lekturę tej książki, który mógłby być zakwalifikowany jako „rzecz”, nie jest obecny podczas dostawy. Wynika z tego, że na podstawie tego art. 24 ust. 1 dostawę książek elektronicznych należy zakwalifikować jako świadczenie usług.

               36

               Po drugie, zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 282/2011, do usług świadczonych drogą elektroniczną w rozumieniu dyrektywy VAT należą „usługi świadczone za pomocą Internetu lub sieci elektronicznej, których świadczenie – ze względu na ich charakter – jest zasadniczo zautomatyzowane i wymaga minimalnego udziału człowieka, a ich wykonanie bez wykorzystania technologii informacyjnej jest niemożliwe”. Należy stwierdzić, że dostawa książek elektronicznych odpowiada tej definicji.

               37

               Tę interpretację potwierdza pkt 3 załącznika II do dyrektywy VAT w związku z art. 7 ust. 1 i 2 rzeczonego rozporządzenia wykonawczego oraz pkt 3 załącznika I do niego, z którego wynika, że dostawa zawartości książek w formie cyfrowej stanowi taką usługę.

               38

               Nie stoi z tym w sprzeczności fakt, że załącznik II do dyrektywy VAT zawiera przykładowy wykaz usług świadczonych drogą elektroniczną, o których mowa w art. 58 i art. 59 ust. 1 lit. k) dyrektywy VAT. Okoliczność, że ten załącznik wymienia jedynie usługi świadczone drogą elektroniczną, które są istotne dla stosowania tych dwóch ostatnich przepisów, nie ma wpływu na sam charakter tych usług.

               39

               Ponadto, jak wynika z brzmienia art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 282/2011, odniesienie w kontekście tego przepisu do usług wymienionych w pkt 3 załącznika II do dyrektywy VAT służy określeniu usług świadczonych drogą elektroniczną, o których mowa w dyrektywie VAT ogólnie, a nie wyłącznie poprzez niektóre przepisy tej dyrektywy.

               40

               W konsekwencji, ponieważ dostawa książek elektronicznych jest „usługą świadczoną drogą elektroniczną” w rozumieniu art. 98 ust. 2 akapit drugi dyrektywy VAT, a przepis ten wyklucza jakąkolwiek możliwość stosowania stawki obniżonej VAT do takich usług, pkt 6 załącznika III do dyrektywy VAT nie może być bez nieuwzględnienia zamiaru prawodawcy Unii o nieprzyznaniu tym usługom stawki obniżonej VAT interpretowany jako obejmujący zakresem stosowania dostawę książek elektronicznych.

               41

               Wynika z tego, że przy uwzględnieniu zarówno brzmienia pkt 6 załącznika III do dyrektywy VAT, jak i jego kontekstu i celów uregulowania, w jakie wpisuje się ten przepis, punkt ten nie może być interpretowany jako obejmujący zakresem stosowania dostawę książek elektronicznych.

               42

               Wbrew temu, co podnoszą Republika Francuska i Królestwo Belgii, interpretacji tej nie podważa zasada neutralności podatkowej, która jest przeniesieniem przez prawodawcę Unii na grunt podatku VAT ogólnej zasady równego traktowania (wyrok NCC Construction Danmark, EU:C:2009:669, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).

               43

               Zasada neutralności podatkowej nie pozwala bowiem na rozszerzenie zakresu stosowania stawki obniżonej VAT w braku jednoznacznego przepisu (zob. podobnie wyrok Zimmermann, C‑174/11, EU:C:2012:716, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). Punkt 6 załącznika III do dyrektywy VAT nie jest przepisem, który w sposób jednoznaczny rozszerza zakres stosowania stawek obniżonych VAT na dostawę książek elektronicznych. Przeciwnie, jak wynika z pkt 41 niniejszego wyroku, taka dostawa nie wchodzi w zakres tego przepisu.

               44

               Jako że jest również bezsporne, iż dostawa książek elektronicznych nie należy do żadnej innej kategorii świadczenia usług wymienionej w załączniku III do dyrektywy VAT, stosowanie stawki obniżonej VAT do takiej dostawy nie jest zgodne z art. 98 ust. 2 dyrektywy VAT.

               45

               Z powyższego wynika, iż skarga Komisji jest zasadna.

               46

               W konsekwencji należy stwierdzić, że stosując stawkę obniżoną VAT do dostawy książek elektronicznych, Republika Francuska uchybiła zobowiązaniom, jakie na niej ciążą na mocy na mocy art. 96 i 98 dyrektywy VAT w związku z załącznikami II i III do rzeczonej dyrektywy i rozporządzeniem wykonawczym nr 282/2011.

         W przedmiocie kosztów

               47

               Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Francuskiej kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć ją jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Komisję.

               48

               Ponadto art. 140 § 1 regulaminu przewiduje, iż państwa członkowskie, które przystąpiły do sprawy w charakterze interwenienta, pokrywają własne koszty. W konsekwencji Królestwo Belgii pokrywa własne koszty.

               Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Stosując stawkę obniżoną podatku od wartości dodanej do dostawy książek cyfrowych lub elektronicznych Republika Francuska uchybiła zobowiązaniom, jakie na niej ciążą na mocy art. 96 i 98 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą Rady 2010/88/UE z dnia 7 grudnia 2010 r., w związku z załącznikami II i III do rzeczonej dyrektywy i rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającym środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112.

                           2)

                           Republika Francuska pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Komisję Europejską.

                           3)

                           Królestwo Belgii pokrywa własne koszty.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: francuski.


Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 14 stycznia 1982 r. # Nicolaus Corman & Fils SA przeciwko Hauptzollamt Gronau. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht Münster - Niemcy. # Sprawa 64/81.


Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 15 września 2017 r.#sheepworld AG przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.#Znak towarowy Unii Europejskiej – Zgłoszenie słownego unijnego znaku towarowego Beste Freundin – Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji – Brak charakteru odróżniającego – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-452/16.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 17 lipca 1997 r. # Pascoal & Filhos Ldª przeciwko Fazenda Pública. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal Tributário de Segunda Instância - Portugalia. # Sprawa C-97/95.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba) z dnia 14 grudnia 2005 r. # Regione autonoma della Sardegna przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Pomoc państwa - Środki władz włoskich mające na celu naprawienie szkód spowodowanych chorobą niebieskiego języka owiec (blue tongue) - Wytyczne dotyczące pomocy państwa w sektorze rolnym. # Sprawa T-200/04.

text:
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (druga izba) z dnia 14 grudnia 2005 r. − Regione autonoma della Sardegna przeciwko Komisji
      (Sprawa T‑200/04)
      Pomoc państwa – Środki władz włoskich mające na celu naprawienie szkód spowodowanych chorobą niebieskiego języka owiec (blue tongue) – Wytyczne dotyczące pomocy państwa w sektorze rolnym
      1.                     Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Pomoc przeznaczona na wyrównanie szkód w zakresie produkcji rolnej
            – Pomoc dla przedsiębiorstw lub na działalność przetwórczą, której celem jest wyrównanie szkód spowodowanych przez chorobę
            zwierząt – Pomoc dla spółdzielni produkujących ser – Wyłączenie (komunikat Komisji 2000/C 28/02, pkt 11) (por. pkt 46–49)
      2.                     Pomoc przyznawana przez państwa – Badanie przez Komisję – Brak uwag podmiotów zainteresowanych – Brak wpływu na ważność decyzji
            Komisji – Obowiązek zbadania z urzędu kwestii, które nie zostały wyraźnie podniesione – Brak (art. 88 ust. 2 WE) (por. pkt 50–58,
            70)
      3.                     Pomoc przyznawana przez państwa – Badanie przez Komisję – Badanie systemu pomocy jako całości – Dopuszczalność – Decyzja podjęta
            przez Komisję w ramach jej szerokich uprawnień dyskrecjonalnych o zakazaniu systemu pomocy zamiast jego zatwierdzenia pod
            warunkiem ewentualnych działań kontrolnych, które mają zostać podjęte przez władze krajowe w każdym konkretnym przypadku jego
            stosowania – Niezgodna z prawem ingerencja Komisji w mechanizmy kontroli przewidziane w prawie krajowym dla stosowania przedmiotowego
            systemu pomocy – Brak (por. pkt 59–61)
      4.                     Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisji stwierdzająca niezgodność pomocy ze wspólnym rynkiem – Obowiązek uzasadnienia
            – Niezbędne wskazówki (art. 253 WE) (por. pkt 63, 64)
      Przedmiot

         Stwierdzenie nieważności decyzji Komisji C(2004) 471 wersja ostateczna z dnia 16 marca 2004 r. dotyczącej systemu pomocy,
                  który Włochy zamierzają wprowadzić na rzecz spółdzielni przetwórczych i handlowych w celu naprawienia szkód spowodowanych
                  chorobą niebieskiego języka (blue tongue) (art. 5 ustawy nr 22 regionu Sardynii z dnia 17 listopada 2000 r.).

            Sentencja

                  Skarga zostaje oddalona.

                  Strona skarżąca zostaje obciążona kosztami postępowania.


title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 13 września 2017 r.#Komisja Europejska przeciwko Królestwu Belgii.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Pomoc państwa – Decyzja 2011/678/UE – Pomoc przyznana na finansowanie badań przesiewowych na obecność pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE) u bydła – Pomoc niezgodna z rynkiem wewnętrznym – Obowiązek odzyskania – Niewykonanie.#Sprawa C-591/14.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 13 września 2017 r. (
            *1
         )
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Pomoc państwa – Decyzja 2011/678/UE – Pomoc przyznana na finansowanie badań przesiewowych na obecność pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE) u bydła – Pomoc niezgodna z rynkiem wewnętrznym – Obowiązek odzyskania pomocy – Niewykonanie
      W sprawie C‑591/14
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 108 ust. 2 akapit drugi TFUE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 19 grudnia 2014 r.,

         Komisja Europejska, reprezentowana przez J.F. Brakelanda, B. Stromsky’ego, S. Noë oraz H. van Vliets, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
      strona skarżąca,
      przeciwko

         Królestwu Belgii, reprezentowanemu przez C. Pochet, L. Van den Broeck oraz J.C. Halleux, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez adwokatów L. Van den Hende oraz J. Charlesa,
      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: T. von Danwitz, prezes izby, E. Juhász (sprawozdawca), C. Vajda, K. Jürimäe i C. Lycourgos, sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: V. Giacobbo-Peyronnel, administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 8 grudnia 2016 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 30 marca 2017 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok

               1

               W skardze Komisja Europejska wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że nie podejmując w wyznaczonym terminie wszelkich niezbędnych środków w celu odzyskania od beneficjentów pomocy państwa uznanej za niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 1 ust. 3 i 4 decyzji Komisji 2011/678/UE z dnia 27 lipca 2011 r. w sprawie pomocy państwa na finansowanie badań przesiewowych dotyczących pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE) u bydła wdrożonej przez Belgię [pomoc państwa C 44/08 (ex NN 45/04)] (Dz.U. 2011, L 274, s. 36) (zwanej dalej „sporną decyzją”) i nie informując Komisji w wyznaczonym terminie o środkach podjętych w celu zastosowania się do tej decyzji, Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 288 akapit czwarty TFUE oraz art. 2–4 wspomnianej decyzji.

         Ramy prawne
      Rozporządzenie (WE) nr 659/1999

               2

               Artykuł 14 rozporządzania Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania [art. 108 TFUE] (Dz.U. 1999, L 83, s. 1), zatytułowany „Windykacja [odzyskanie] pomocy”, przewiduje:
               „1.   W przypadku, gdy podjęte zostały decyzje negatywne w sprawach pomocy przyznanej bezprawnie, Komisja podejmuje decyzję, że zainteresowane państwo członkowskie podejmie wszelkie konieczne środki w celu windykacji [odzyskania] pomocy od beneficjenta (zwaną dalej »decyzją o windykacji [odzyskaniu]«). Komisja nie wymaga windykacji [odzyskania] pomocy, jeżeli byłoby to sprzeczne z ogólną zasadą prawa [Unii].
               2.   Pomoc podlegająca windykacji [odzyskaniu] na podstawie decyzji o windykacji [odzyskaniu] obejmuje odsetki naliczone według właściwej stopy ustalonej przez Komisję. Odsetki są płatne od dnia, w którym pomoc niezgodna z prawem została udostępniona beneficjentowi do daty jej windykacji [odzyskania].
               3.   Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości [Unii Europejskiej] wydanego zgodnie z art. [278 TFUE], windykacja [odzyskanie] zostaje przeprowadzona [przeprowadzone] bezzwłocznie i zgodnie z procedurami przewidzianymi w prawie krajowym zainteresowanego państwa członkowskiego, pod warunkiem że przewidują one bezzwłoczne i skuteczne wykonanie decyzji Komisji. W tym celu oraz w wypadku postępowania przed sądami krajowymi, zainteresowane państwa członkowskie podejmują wszelkie konieczne kroki, jakie dostępne są w ich odpowiednich systemach prawnych, włącznie ze środkami tymczasowymi, bez uszczerbku dla prawa wspólnotowego [Unii]”.

         Wytyczne TSE

               3

               Komisja Wspólnot Europejskich przyjęła w 2002 r. wytyczne Wspólnoty w sprawie pomocy państwa związanej z badaniami na obecność TSE, z padłymi zwierzętami i z odpadami z ubojni (Dz.U. 2002, C 324, s. 2, zwane dalej „wytycznymi TSE”). Punkty 23–25 tych wytycznych stanowią:

                        „23.

                        W celu promowania środków mających na celu ochronę zdrowia ludzi i zwierząt Komisja zdecydowała, że będzie kontynuowała zatwierdzanie pomocy państwa pokrywającej do 100% kosztów związanych z badaniami przesiewowymi na obecność TSE, zgodnie z zasadami wskazanymi w pkt 11.4 wytycznych w sektorze rolnym.

                        24.

                        Jednakże w przypadku obowiązkowych badań przesiewowych na obecność BSE bydła rzeźnego z przeznaczeniem na konsumpcję całkowite wsparcie bezpośrednie i pośrednie, obejmujące płatności Wspólnoty, nie może przekraczać 40 EUR za badanie. Obowiązek przeprowadzenia badań może wynikać z przepisów wspólnotowych lub ustawodawstwa krajowego. Kwota ta odnosi się do łącznych kosztów badania, obejmujących: zestaw do badań, pobranie, transport, badanie, przechowywanie i zniszczenie próbki. Kwota ta może być w przyszłości zmniejszona, jeżeli koszty związane z badaniami zmaleją.

                        25.

                        Pomoc państwa z tytułu kosztów badań przesiewowych na obecność BSE musi być płatna podmiotowi, od którego mają być pobrane próbki do badań. Jednakże w celu ułatwienia administrowania taką pomocą państwa, pomoc może być płatna laboratoriom, pod warunkiem że cała kwota pomocy państwa jest przekazywana podmiotowi. W każdym wypadku pomoc państwa otrzymana bezpośrednio lub pośrednio przez podmiot, na miejscu, na którym powinny być pobrane próbki do badań, powinna być wyrażona przez odpowiednio niższe ceny opłat pobieranych przez ten podmiot”.

         Okoliczności powstania sporu i sporna decyzja

               4

               W latach 2001–2006 Królestwo Belgii pokrywało całość lub część kosztów badań przesiewowych na obecność pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (zwanych dalej „BSE”).

               5

               W okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2001 r. koszt badań na obecność BSE w całości pokrywał skarb państwa.

               6

               Od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. badania te były wstępnie finansowane przez Bureau d’intervention et de restitution belge (belgijski urząd ds. interwencji i refundacji, zwany dalej „BIRB”), instytucję federalną posiadającą osobowość prawną.

               7

               Od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 30 listopada 2004 r. badania te były finansowane przez Agence fédérale pour la sécurité de la chaîne alimentaire (federalną agencję ds. bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego, zwaną dalej „AFSCA”), instytucję publiczną posiadającą osobowość prawną.

               8

               W następstwie skarg, które wpłynęły do Komisji w 2004 r., w dniu 27 stycznia 2004 r. Komisja skierowała do Królestwa Belgii żądanie udzielenia informacji dotyczących sposobów finansowania badań przesiewowych na obecność BSE. Organy belgijskie odpowiedziały na to żądanie w dniach 6 lutego i 14 maja 2004 r.

               9

               Pismem z dnia 23 stycznia 2004 r. Królestwo Belgii zgłosiło Komisji pomoc mającą na celu pokrycie kosztów badań przesiewowych na obecność BSE u zwierząt. W drodze tego środka zamierzano dokonać wstępnego finansowania kosztów badań na obecność BSE, których kwota miała zostać następnie zwrócona z wykorzystaniem opłat parafiskalnych. Zgodnie z wyjaśnieniami dostarczonymi przez Królestwo Belgii zgłoszony mechanizm finansowania był jedynie zmianą projektu dekretu królewskiego, który w 2001 r. został zatwierdzony przez Komisję, ale nie został jeszcze wdrożony. Ponieważ zgłoszony środek został już wdrożony, został on wpisany do rejestru pomocy niezgłoszonej pod numerem NN 45/04.

               10

               W dniu 16 września 2004 r. organy belgijskie poinformowały o nowym projekcie dekretu królewskiego, przyszłego dekretu królewskiego z dnia 15 października 2004 r. w sprawie finansowania badań przesiewowych dotyczących pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (Moniteur belge z dnia 8 listopada 2004 r., s. 75920). Dekret ten wprowadzał system rekompensat w wysokości 10,70 EUR za sztukę bydła przeznaczoną na ubój.

               11

               Pismem z dnia 26 listopada 2008 r. Komisja poinformowała Królestwo Belgii o decyzji w sprawie wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE.

               12

               W motywie 121 spornej decyzji Komisja wskazała, że maksymalny wymiar pomocy zatwierdzonej w ramach finansowania badań na obecność BSE, której wymiar został określony w wytycznych TSE na kwotę wynoszącą 40 EUR za jedno badanie, został przekroczony przez Królestwo Belgii w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r. Komisja uściśliła, że kwota pomocy, która przekroczyła maksymalną kwotę zatwierdzonej pomocy, została oszacowana na 6619810,74 EUR.

               13

               W motywie 92 tej decyzji Komisja stwierdziła w istocie, że „[…] środki finansowane przy użyciu zasobów państwowych, w tym dochodów ze składek, przynoszą selektywną korzyść rolnikom, rzeźniom i innym podmiotom zajmującym się przetwarzaniem, transportem, sprzedażą lub wprowadzaniem do obrotu produktów pochodzących od bydła i podlegających obowiązkowym badaniom na obecność BSE zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami, ponieważ wiążą się z obniżeniem kosztów ponoszonych przez tych beneficjentów. Korzyści tych nie przyznaje się w formie płatności bezpośrednich, ale poprzez pokrycie kosztów testów na obecność BSE przez organy publiczne, które dokonują bezpośrednich płatności z tytułu testów na rzecz laboratoriów wykonujących testy na zlecenie rzeźni i uwzględniających koszty testów w fakturach wystawianych dla AFSCA”.

               14

               W motywach 99 i 100 spornej decyzji Komisja wskazała z jednej strony, że finansowanie badań na obecność BSE ze składek stanowi korzyść przyznaną rolnikom, rzeźniom i innym podmiotom prowadzącym działalność związaną z przetwarzaniem, transportem, ze sprzedażą lub z wprowadzaniem do obrotu przetworów mięsa wołowego i podlegających obowiązkowemu badaniu na obecność BSE zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami, a z drugiej strony, że korzyść ta wchodzi w zakres art. 107 ust. 1 TFUE. Wspomniawszy, że Królestwo Belgii nie zgłosiło jej omawianej pomocy, instytucja ta wskazała, iż wspomniana pomoc jest niezgodna z prawem.

               15

               W motywach 126–128 spornej decyzji Komisja, odnosząc się do pomocy wypłaconej w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r., zbadała zaproponowane przez Królestwo Belgii zasady zwrotu pomocy poprzez składki pobrane na finansowanie AFSCA; zgodnie z wyjaśnieniami Królestwa Belgii powodem zastosowania tego ogólnego podejścia był fakt, że w praktyce trudno było uzyskać indywidualne zwroty tej pomocy.

               16

               W motywie 129 spornej decyzji Komisja podkreśliła, że zaproponowany system odzyskiwania pomocy zastosowany w taki sposób przez Królestwo Belgii nie jest zgodny z wymogami w zakresie odzyskiwania pomocy niezgodnej z prawem i niezgodnej z rynkiem wewnętrznym, ponieważ wbrew utrwalonemu orzecznictwu Trybunału nie zobowiązywał on rzeczywistych beneficjentów pomocy do zwrotu korzyści, które ci czerpali w porównaniu do swych konkurentów.

               17

               W świetle powyższych okoliczności Komisja w spornej decyzji, notyfikowanej Królestwu Belgii w dniu 28 lipca 2011 r., zarządziła, co następuje:
               „Artykuł 1
               1.   Środki finansowane poprzez rekompensaty nie stanowią pomocy.
               2.   Finansowanie testów na obecność BSE przy użyciu zasobów państwowych stanowi pomoc zgodną z rynkiem wewnętrznym przyznaną na rzecz rolników, rzeźni i innych podmiotów prowadzących działalność związaną z przetwarzaniem, transportem, ze sprzedażą lub z wprowadzaniem do obrotu przetworów mięsa wołowego i podlegających obowiązkowemu badaniu na obecność BSE w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2002 r. oraz w okresie od 1 lipca 2004 r. do 31 grudnia 2005 r.
               3.   Finansowanie testów na obecność BSE przy użyciu zasobów państwowych w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r. stanowi pomoc zgodną z rynkiem wewnętrznym przyznaną na rzecz rolników, rzeźni i innych podmiotów prowadzących działalność związaną z przetwarzaniem, transportem, ze sprzedażą lub z wprowadzaniem do obrotu produktów pochodzących od bydła i podlegających obowiązkowemu badaniu na obecność BSE w odniesieniu do kwot nieprzekraczających 40 EUR za jeden test. Kwoty przekraczające 40 EUR za jeden test stanowią pomoc niezgodną z rynkiem wewnętrznym i muszą zostać zwrócone, z wyjątkiem pomocy przyznanej na konkretne projekty, które w chwili przyznania pomocy spełniały wszystkie warunki określone w mającym zastosowanie rozporządzeniu w sprawie pomocy de minimis.
               4.   Belgia zastosowała pomoc na finansowanie testów na obecność BSE niezgodnie z prawem, z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 30 czerwca 2004 r..

                  Artykuł 2

               1.   Belgia podejmie niezbędne środki w celu odzyskania od beneficjentów pomocy przyznanej niezgodnie z prawem i niezgodnej ze wspólnym rynkiem, o której mowa w art. 1 ust. 3 i 4.
               2.   Do kwot podlegających zwrotowi dolicza się odsetki za cały okres, począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji beneficjenta, do dnia jej faktycznego odzyskania.
               3.   Odsetki nalicza się narastająco zgodnie z przepisami rozdziału V [rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 (Dz.U. 2004, L 140, s. 1)].
               4.   Odzyskanie pomocy odbywa się w sposób bezzwłoczny zgodnie z procedurami przewidzianymi w prawie krajowym, o ile pozwalają one na bezzwłoczne i skuteczne wykonanie niniejszej decyzji.

                  Artykuł 3

               Odzyskanie pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 3 i 4, odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny.
               Belgia zapewnia wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji.

                  Artykuł 4

               1.   W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Belgia przekazuje Komisji następujące informacje:

                        a)

                        listę beneficjentów, którzy otrzymali pomoc, o której mowa w art. 1 ust. 3 i 4, oraz łączną kwotę pomocy otrzymaną przez każdego z nich;

                        b)

                        łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy) do odzyskania od beneficjenta;

                        c)

                        szczegółowy opis środków już podjętych oraz środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji;

                        d)

                        dokumenty potwierdzające, że beneficjentowi nakazano zwrot pomocy.

                  2.   Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 3 i 4, Belgia informuje Komisję o postępach poczynionych w wyniku zastosowania środków krajowych podjętych w celu wykonania niniejszej decyzji.
               3.   Po upływie okresu dwóch miesięcy, o którym mowa w ust. 1, na wniosek Komisji Belgia przedstawia sprawozdanie dotyczące środków już podjętych i planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Sprawozdanie to zawiera również szczegółowe informacje o kwocie pomocy oraz odsetkach już odzyskanych od beneficjentów.

                  Artykuł 5

               Niniejsza decyzja skierowana jest do Królestwa Belgii”.

         Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi

               18

               W dniu 27 września 2011 r. Królestwo Belgii doręczyło Komisji swoją odpowiedź na sporną decyzję.

               19

               Na wstępie wskazało ono, że podtrzymuje, iż finansowanie kosztów badań na obecność BSE przez państwo nie stanowiło pomocy państwa, ponieważ „nie istnieje żaden przepis Unii, który zobowiązuje państwa członkowskie do odzyskania od uczestników rynku kosztów badań na obecność BSC w całości lub części, a w szczególności od podmiotów prowadzących działalność w sektorze rolnym”. Królestwo Belgii podkreśliło następnie znaczenie dochodzenia prowadzonego przez organy ochrony konkurencji w przedmiocie podejrzenia praktyk antykonkurencyjnych stosowanych przez laboratoria przy okazji badań na obecność BSE.

               20

               Jeśli chodzi o wykonanie spornej decyzji, państwo to podkreśliło – mając na uwadze szeroki krąg adresatów art. 1 spornej decyzji będących beneficjentami pomocy niezgodnej z prawem i z rynkiem wewnętrznym, mianowicie rolników, rzeźnie i inne podmioty prowadzące działalność związaną z przetwarzaniem, transportem, ze sprzedażą lub z wprowadzaniem do obrotu przetworów z mięsa wołowego i podlegających obowiązkowemu badaniu na obecność BSE – że nie było możliwe „wskazanie obiektywnego związku pomiędzy każdym zwierzęciem przebadanym u źródła [na obecność BSE] a wszystkimi przedsiębiorcami branymi pod uwagę, od uboju do sprzedaży produktu końcowego”.

               21

               Wreszcie, Królestwo Belgii podnosi, że w każdym wypadku wystarczyło rozłożyć w równy sposób kwotę omawianej pomocy na sześć sektorów, których pomoc dotyczy (hodowców, sprzedawców żywca, rzeźnie, produkcję i przetwórstwo, handel hurtowy i sprzedaż detaliczną), oraz podzielić ją na liczbę podmiotów gospodarczych działających w tych sektorach, aby stwierdzić, iż nie ma potrzeby odzyskiwania pomocy na podstawie zasady de minimis.

               22

               W dniu 18 lipca 2012 r. Komisja wskazała Królestwu Belgii, że „bezpośrednim beneficjentem pomocy jest przedsiębiorca, na którego nałożony został obowiązek wykonywania badań na obecność BSE i któremu rzeźnia wystawiła fakturę z tytułu rekompensaty za koszty wykonania badań BSE”, oraz że do tego państwa członkowskiego należało „zbadanie, czy zindywidualizowani beneficjenci usługi związanej z badaniami na obecność BSE wykonanymi u ich bydła skorzystali z niezgodnej z rynkiem wewnętrznym ([to znaczy] wykraczającej poza 40 EUR) pomocy przewyższającej próg de minimis”. W tym względzie Komisja zaproponowała metodę obliczeniową polegającą na przyjęciu, że inna pomoc nie została przyznana w celu podzielenia kwoty de minimis przez kwotę przekraczającą próg 40 EUR na każde przeprowadzone badanie na obecność BSE, tak aby uzyskać liczbę badań przeprowadzonych przez jeden podmiot gospodarczy, ponad którą pomoc wykraczała poza dozwolone progi.

               23

               Ponieważ w wyniku wielokrotnej wymiany korespondencji, dotyczącej w szczególności metody obliczeniowej stosowanej w celu określenia kwoty pomocy podlegającej odzyskaniu, Komisja, oceniwszy, że Królestwo Belgii nie podjęło koniecznych środków w celu zastosowania się do spornej decyzji, wniosła w dniu 19 grudnia 2014 r. skargę w niniejszej sprawie.

               24

               W wyniku postępowania w przedmiocie skargi Sąd Unii Europejskiej w wyroku z dnia 25 marca 2015 r., Belgia/Komisja (T‑538/11, EU:T:2015:188), oddalił skargę o stwierdzenie nieważności wniesioną przez Królestwo Belgii przeciwko spornej decyzji. Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r., Belgia/Komisja (C‑270/15 P, EU:C:2016:489), Trybunał oddalił odwołanie wniesione przez Królestwo Belgii przeciw wspomnianemu powyżej wyrokowi Sądu.

         W przedmiocie skargi
      Argumentacja stron

               25

               Komisja wskazuje, że odzyskanie omawianej pomocy nie nastąpiło w ciągu czterech miesięcy od daty doręczenia zaskarżonej decyzji – to jest najpóźniej do dnia 28 listopada 2011 r. – a Królestwo Belgii nie dostarczyło również dowodu na okoliczność, iż znalazło się ono w sytuacji całkowitej niemożliwości wykonania decyzji.

               26

               Komisja podnosi w tym zakresie – wbrew temu, co zarzuca jej Królestwo Belgii – że sporna decyzja pozwala na określenie beneficjentów pomocy niezgodnej z prawem i z rynkiem wewnętrznym. W istocie bowiem decyzja ta nie dotyczyła ogólnie rolników, rzeźni i innych podmiotów prowadzących działalność związaną z przetwarzaniem, transportem, ze sprzedażą lub z wprowadzaniem do obrotu przetworów z mięsa wołowego, lecz precyzowała, że pośród tych osób są beneficjenci pomocy, na których spoczywa obowiązek przeprowadzenia badań na obecność BSE oraz którym korzyści z pomocy umożliwiły obniżenie kosztów działalności gospodarczej.

               27

               W ten sposób rzeczywistymi beneficjentami pomocy przyznanej niezgodnie z prawem i niezgodnej z rynkiem wewnętrznym byli w większości przypadków i w sytuacji niewystąpienia szczególnych okoliczności producenci surowca, ale w innych okolicznościach, i w zależności od sytuacji, mogły nimi być również rzeźnie, przetwórcy lub podmioty zajmujące się transportem, sprzedażą lub wprowadzaniem do obrotu przetworów z mięsa wołowego.

               28

               Instytucja ta dodaje, że w trakcie wymiany korespondencji z Królestwem Belgii konsekwentnie sugerowała ona praktyczne i wykonalne sposoby realizacji spornej decyzji oraz że wbrew twierdzeniom tego państwa, jego stanowisko – w odniesieniu do osób, które w rozumieniu tej decyzji winny były zostać potraktowane jako beneficjenci pomocy uznanej za przyznaną niezgodnie z prawem i niezgodną z rynkiem wewnętrznym – nigdy się nie zmieniało.

               29

               Komisja podkreśla, że Królestwo Belgii nie może powoływać się na rozporządzenia de minimis, ponieważ nie zidentyfikowało konkretnych beneficjentów pomocy, a zatem nie jest w stanie z jednej strony udowodnić, że kumulacja takiej pomocy nie przekroczyła pułapu dozwolonego przez rzeczone rozporządzenia, a z drugiej strony nie wykazało, że zostały spełnione wszystkie inne przesłanki określone w tych rozporządzeniach.

               30

               Komisja dodaje, że Królestwo Belgii niesłusznie powołuje się na całkowitą niemożliwość wykonania spornej decyzji oraz niesłusznie twierdzi, iż przez cały czas trwania postępowania było bardzo lojalne, podczas gdy państwo to konsekwentnie sprzeciwiało się wykonaniu spornej decyzji, używając argumentów sprzecznych z tezami Komisji.

               31

               W odpowiedzi Królestwo Belgii twierdzi, po pierwsze, że finansowanie badań na obecność BSE nie może zostać uznane za pomoc państwa, ponieważ podstawą obowiązku przeprowadzania takich badań jest ochrona zdrowia publicznego, a badania te nie mogą zatem zostać uznane za normalne obciążenie budżetu przedsiębiorstwa.

               32

               Po drugie, państwo to twierdzi, że istnieje racjonalna pewność, że progi de minimis nie zostały przekroczone, z takim skutkiem, iż nie uchybiło ono obowiązkom wynikającym ze spornej decyzji. W tym celu państwo to podnosi, że ponieważ BSE jest chorobą, która wpływa na cały łańcuch żywnościowy, od etapu produkcji aż po etap sprzedaży gotowego produktu, niemożliwe jest określenie obiektywnego związku między badanym zwierzęciem a różnymi beneficjentami pomocy na wszystkich etapach procesu produkcji i sprzedaży gotowego produktu. Dlatego też, zgodnie z zaskarżoną decyzją, w szczególności z jej motywem 92, owo państwo członkowskie konsekwentnie utrzymywało, że koszt badań na obecność BSE powinien zostać poniesiony przez sześć sektorów gospodarki zaangażowanych w produkcję wołowiny, tym bardziej że jeśli pomoc podlegająca odzyskaniu została przyznana tym sektorom w równych częściach, to średnia kwota korzyści przypadająca na każdego beneficjenta i każdy sektor znajdowałaby się znacznie poniżej progów de minimis, z tym skutkiem, iż byłoby nieracjonalne wymagać od państwa wykonywania niezwykle trudnych zadań, które według wszelkich dowodów były bezużyteczne.

               33

               Królestwo Belgii dodaje, że w każdym wypadku sprawdzenie, czy progi de minimis zostały przekroczone, było możliwe w stosunku do każdego beneficjenta pomocy wyłącznie pod warunkiem, że sporna decyzja pozwoliłaby na skuteczną identyfikację tych beneficjentów, co nie miało miejsca w niniejszym przypadku.

               34

               W tym celu państwo to stwierdza, że w spornej decyzji występują niespójności, które nie pozwalają stwierdzić, czy odzyskanie pomocy niezgodnej z prawem i z rynkiem wewnętrznym musi nastąpić wyłącznie w odniesieniu do właściciela zwierzęcia, czy też w stosunku do wszystkich podmiotów gospodarczych uczestniczących w sektorach określonych w niniejszej decyzji. Niespójności te oznaczałyby, że wspomniana decyzja powinna zostać uznana za nieistniejącą lub niewykonalną.

               35

               W tym względzie wspomniane państwo członkowskie podnosi, że nie można mu zarzucać, iż nie współpracowało lojalnie z Komisją, ponieważ jedynie przyjęcie ogólnej rekomendowanej przez nie metody do wykonania spornej decyzji mogło pozwolić na jej realizację, na co nie zezwoliła Komisja, która nieustannie zmieniała wyjaśnienia w przedmiocie uznania pomocy za niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym.

         Ocena Trybunału

               36

               Na wstępie należy zauważyć, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 55 opinii, że Królestwo Belgii nie kwestionuje, iż nie zostały podjęte żadne środki w celu odzyskania finansowania uznanego w art. 1 ust. 3 i 4 spornej decyzji za pomoc państwa, ani że informacje określone w art. 4 tej decyzji nie zostały przekazane Komisji w wyznaczonych terminach.

               37

               W konsekwencji należy zbadać argumenty obrony, które Królestwo Belgii podnosi jako uzasadnienie braku wykonania wspomnianej decyzji.

               38

               W tym względzie należy wskazać, że z wyjątkiem wypadków, w których stwierdzono nieważność decyzji o odzyskaniu pomocy na podstawie art. 263 TFUE, jedynym argumentem, jaki państwo członkowskie może przytoczyć na swoją obronę wobec skargi Komisji o stwierdzenie uchybienia na podstawie art. 108 ust. 2 TFUE, jest całkowita niemożliwość wykonania decyzji, której państwo to jest adresatem (zob. wyrok z dnia 9 lipca 2015 r., Komisja/Francja, C‑63/14, EU:C:2015:458, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo), oraz nieistnienie decyzji o odzyskaniu pomocy, przyjmując, że wspomniana decyzja jest obarczona szczególnie poważnymi i oczywistymi wadami (zob. podobnie wyroki: z dnia 10 października 2013 r., Komisja/Włochy, C‑353/12, niepublikowany, EU:C:2013:651, pkt 43; z dnia 22 marca 2001 r., Komisja/Francja, C‑261/99, EU:C:2001:179, pkt 19).

               39

               Jeśli chodzi o argument dotyczący błędnej kwalifikacji finansowania badań na obecność BSE jako pomocy państwa, wystarczy zauważyć, że argument ten w istocie kwestionuje istnienie samej pomocy państwa, a tym samym ważności spornej decyzji, nie sugerując jednakże, że decyzję tę należy uznać za nieistniejącą. Argument ten można zatem podnieść wyłącznie w ramach postępowania w sprawie skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej na podstawie w art. 263 TFUE (zob. podobnie wyrok z dnia 12 lutego 2015 r., Komisja/Francja, C‑37/14, niepublikowany, EU:C:2015:90, pkt 77 i przytoczone tam orzecznictwo).

               40

               W każdym razie należy wskazać, że argument ten został już rozpatrzony i oddalony w pkt 79–81 wyroku z dnia 25 marca 2015 r., Belgia/Komisja (T‑538/11, EU:T:2015:188), w którym Sąd oddalił wniesioną przez Królestwo Belgii skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, a wyrok ten został potwierdzony wyrokiem Trybunału z dnia 30 czerwca 2016 r., Belgia/Komisja (C‑270/15 P, EU:C:2016:489).

               41

               Z powyższych rozważań wynika, że argument oparty na nieprawidłowej klasyfikacji finansowania badań na obecność BSE jako pomocy państwa jest niedopuszczalny.

               42

               Jeśli chodzi o argument Królestwa Belgii, zgodnie z którym sporna decyzja była nieistniejąca – podniesiony przy założeniu, że rozpatrywana pomoc miała zostać odzyskana wyłącznie od rolników – należy wskazać, że zarówno w motywach 90, 92 i 99, jak i w art. 1 ust. 3 decyzja ta wskazuje na beneficjentów pomocy jako na podmioty, na których ciąży obowiązek przeprowadzenia badań przesiewowych na obecność BSE.

               43

               Wynika stąd, że sporna decyzja, nawet jeśli nie wskazała konkretnych beneficjentów pomocy w poszczególnych sektorach lub nie określała ich poprzez wskazanie obiektywnych cech, innych niż ujęte w poprzednim punkcie, umożliwiła jednak identyfikację beneficjentów pomocy niezgodnej z prawem i z rynkiem wewnętrznym, nie ograniczając tej grupy do samych rolników. W konsekwencji decyzji tej nie można uznać za nieistniejącą.

               44

               Co się tyczy argumentu dotyczącego trudności w identyfikacji rzeczywistych beneficjentów omawianej pomocy – podniesionego przy założeniu, że obowiązek odzyskania pomocy nie będzie ograniczał się wyłącznie do rolników – należy przypomnieć, że obawa zaistnienia wewnętrznych trudności nie do przezwyciężenia, związanych zwłaszcza z weryfikacją sytuacji każdego zaangażowanego przedsiębiorstwa w kontekście odzyskania pomocy niezgodnej z prawem lub związanej z dużym rozpowszechnieniem systemu pomocy w produkcyjnej tkance gospodarki krajowej, nie może uzasadniać okoliczności, że państwo członkowskie nie przestrzega obowiązków, które na nim ciążą na mocy prawa Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 1 kwietnia 2004 r., Komisja/Włochy, C‑99/02, EU:C:2004:207, pkt 22, 23 i przytoczone tam orzecznictwo).

               45

               W niniejszym przypadku Królestwo Belgii nie wykazało, by znalazło się ono w sytuacji niemożliwości określenia w praktyce rzeczywistych beneficjentów omawianej pomocy. Mogło ono bowiem zwrócić się do laboratoriów lub do podmiotów gospodarczych, na terenie których zostały pobrane próbki do badań na obecność BSE – jednostek, o których mowa w pkt 25 wytycznych TSE – w celu określenia innych podmiotów, którym przekazano wspomnianą pomoc.

               46

               Jeśli chodzi o argument, zgodnie z którym nie przekroczono progów de minimis, należy przypomnieć, że w celu określenia beneficjenta pomocy państwa konieczna jest identyfikacja przedsiębiorstw, które skutecznie skorzystały z tej pomocy (wyroki: z dnia 3 lipca 2003 r., Belgia/Komisja, C‑457/00, EU:C:2003:387, pkt 55; z dnia 21 grudnia 2016 r., Komisja/Aer Lingus i Ryanair Designated Activity, C‑164/15 P i C‑165/15 P, EU:C:2016:990, pkt 90 i przytoczone tam orzecznictwo). Orzecznictwo to wyklucza możliwość obliczenia kwoty pomocy podlegającej odzyskaniu poprzez – jak proponuje Królestwo Belgii – równy podział całkowitej kwoty pomocy na sektory gospodarki wskazane w spornej decyzji w celu wykazania, iż nie doszło do przekroczenia progów de minimis.

               47

               Ponadto zgodnie z orzecznictwem Trybunału, o ile na Komisji spoczywa ciężar wykazania zarzucanego uchybienia obowiązkowi odzyskania pomocy poprzez przedstawienie Trybunałowi dowodów niezbędnych do przeprowadzenia kontroli istnienia rzeczonego uchybienia i bez możliwości oparcia się w tym zakresie na jakimkolwiek domniemaniu, o tyle na danym państwie członkowskim spoczywa obowiązek uzasadniania powodów – w sytuacji gdy brak odzyskania części lub całości omawianej pomocy państwa został wykazany – dla których odzyskanie pomocy nie było w stosunku do niektórych jej beneficjentów wymagane (wyrok z dnia 12 lutego 2015 r., Komisja/Francja, C‑37/14, niepublikowany, EU:C:2015:90, pkt 71). Oprócz metody obliczeniowej wykluczonej przez orzecznictwo przytoczone w poprzednim punkcie wyroku rząd belgijski nie dostarcza żadnych precyzyjnych i konkretnych informacji pozwalających uznać, że w stosunku do beneficjentów, których dotyczy omawiana pomoc, przestrzegano progów de minimis.

               48

               W świetle ogółu powyższych rozważań należy stwierdzić, że nie podejmując w wyznaczonym terminie wszelkich niezbędnych środków w celu odzyskania od beneficjentów pomocy państwa uznanej za niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 1 ust. 3 i 4 spornej decyzji i nie informując Komisji w wyznaczonym terminie o środkach podjętych w celu zastosowania się do tej decyzji, Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 288 akapit czwarty TFUE oraz art. 2–4 wspomnianej decyzji.

         W przedmiocie kosztów

               49

               Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Królestwa Belgii kosztami postępowania, a Królestwo Belgii przegrało sprawę, należy obciążyć je kosztami postępowania.

                  Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Nie podejmując w wyznaczonym terminie wszelkich niezbędnych środków w celu odzyskania od beneficjentów pomocy państwa uznanej za niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 1 ust. 3 i 4 decyzji Komisji 2011/678/UE z dnia 27 lipca 2011 r. w sprawie pomocy państwa na finansowanie badań przesiewowych dotyczących pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE) u bydła wdrożonej przez Belgię [pomoc państwa C 44/08 (ex NN 45/04)] i nie informując Komisji Europejskiej w wyznaczonym terminie o środkach podjętych w celu zastosowania się do tej decyzji, Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 288 akapit czwarty TFUE oraz art. 2–4 wspomnianej decyzji.

                           2)

                           Królestwo Belgii zostaje obciążone kosztami postępowania.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: francuski.


title: Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 5 marca 2015 r.#Modelo Continente Hipermercados SA przeciwko Autoridade Para As Condições de Trabalho – Centro Local do Lis (ACT).#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal do Trabalho de Leiria.#Odesłanie prejudycjalne – System łączenia się spółek akcyjnych – Dyrektywa 78/855/EWG – Połączenie poprzez przejęcie – Artykuł 19 – Skutki – Przeniesienie wszystkich aktywów i wszystkich pasywów spółki przejmowanej na spółkę przejmującą – Wykroczenie popełnione przez spółkę przejmowaną przed połączeniem – Stwierdzenie wykroczenia decyzją administracyjną wydaną po tym połączeniu – Prawo krajowe – Przeniesienie odpowiedzialności za wykroczenia spółki przejmowanej – Dopuszczalność.#Sprawa C-343/13.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
      z dnia 5 marca 2015 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — System łączenia się spółek akcyjnych — Dyrektywa 78/855/EWG — Połączenie poprzez przejęcie — Artykuł 19 — Skutki — Przeniesienie wszystkich aktywów i wszystkich pasywów spółki przejmowanej na spółkę przejmującą — Wykroczenie popełnione przez spółkę przejmowaną przed połączeniem — Stwierdzenie wykroczenia decyzją administracyjną wydaną po tym połączeniu — Prawo krajowe — Przeniesienie odpowiedzialności za wykroczenia spółki przejmowanej — Dopuszczalność”
      W sprawie C‑343/13
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunal do Trabalho de Leiria (Portugalia) postanowieniem z dnia 14 marca 2013 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 24 czerwca 2013 r., w postępowaniu:

         Modelo Continente Hipermercados SA

      przeciwko

         Autoridade para as Condições de Trabalho – Centro Local do Lis (ACT),

      TRYBUNAŁ (piąta izba),
      w składzie: T. von Danwitz, prezes izby, C. Vajda (sprawozdawca), A. Rosas, E. Juhász i D. Šváby, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Wathelet,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 3 września 2014 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu Modelo Continente Hipermercados SA przez D. Abrunhosę e Sousę, advogado,

               —

               w imieniu rządu portugalskiego przez M. Perestrelo de Oliveirę, a następnie przez L. Ineza Fernandesa oraz F. Figueiroę Quelhas, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu niemieckiego przez T. Henzego oraz D. Kuon, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu węgierskiego przez K. Szíjjártó, działającą w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu rządu austriackiego przez C. Pesendorfer, działającą w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez P. Guerrę e Andrade oraz H. Støvlbæka, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 listopada 2014 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 19 ust. 1 trzeciej dyrektywy Rady z dnia 9 października 1978 r., wydanej na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) traktatu, dotyczącej łączenia się spółek akcyjnych (Dz.U. L 295, s. 36), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/109/WE z dnia 16 września 2009 r. (Dz.U. L 259, s. 14) (zwanej dalej „dyrektywą 78/855”).

               2

               Wniosek został złożony w ramach postępowania pomiędzy Modelo Continente Hipermercados SA (zwanym dalej „MCH”) a Autoridade para as Condições de Trabalho – Centro Local do Lis (ACT) (organem nadzorującym warunki pracy – Lokalny ośrodek Lis) w przedmiocie decyzji tego organu o ukaraniu MCH za wykroczenia określone w portugalskim prawie pracy popełnione przez Good and Cheap – Comércio Retalhista SA (zwaną dalej „Good and Cheap”) przed jej przejęciem przez MCH.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

               3

               Motywy trzeci i szósty dyrektywy 78/855 stanowią:
               „ochrona interesów wspólników oraz osób trzecich wymaga, aby ustawodawstwa państw członkowskich dotyczące łączenia się spółek akcyjnych podlegały koordynacji oraz aby przepisy regulujące łączenie zostały stworzone w ustawodawstwach wszystkich państw członkowskich.
               […]
               wierzyciele, w tym posiadacze obligacji oraz osoby posiadające inne roszczenia w stosunku do łączących się spółek, muszą podlegać ochronie, tak aby łączenie nie naruszało ich interesów”.

               4

               Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 dyrektywy:
               „Do celów niniejszej dyrektywy »łączenie przez przejęcie« oznacza operację, poprzez którą jedna lub więcej spółek zostaje rozwiązanych bez postępowania likwidacyjnego i przenosi do innej wszystkie swoje aktywa i pasywa w zamian za emitowanie dla akcjonariuszy spółki lub spółek przejmowanych akcji w spółce przejmującej oraz dopłatę w gotówce, jeśli taka będzie, nieprzekraczającą 10% wartości nominalnej tak wyemitowanych akcji bądź, w razie braku wartości nominalnej, ich wartości księgowej”.

               5

               Artykuł 13 ust. 1 i 2 tej dyrektywy VAT ma następującą treść:
               „1.   Ustawodawstwa państw członkowskich muszą przewidywać odpowiedni system ochrony interesów wierzycieli łączących się spółek, roszczenia których to wierzycieli poprzedzają publikację projektu warunków łączenia i nie stały się wymagalne w chwili takiej publikacji.
               2.   W tym celu przepisy ustawowe państw członkowskich przewidują co najmniej, że tacy wierzyciele są uprawnieni do uzyskania odpowiednich zabezpieczeń, w przypadku gdy sytuacja finansowa łączących się spółek czyni tę ochronę niezbędną i o ile wierzyciele nie uzyskali wcześniej takich zabezpieczeń.
               Państwa członkowskie ustalają warunki ochrony, o której mowa w ust. 1 oraz w akapicie pierwszym niniejszego ustępu. W każdym przypadku państwa członkowskie zapewniają wierzycielom możliwość zwrócenia się do odpowiedniego organu administracyjnego lub sądowego o odpowiednie zabezpieczenia, pod warunkiem że są w stanie wykazać w sposób wiarygodny, iż z powodu połączenia zaspokojenie ich roszczeń jest zagrożone oraz że nie uzyskali odpowiednich zabezpieczeń od spółki.

               6

               Artykuł 19 ust. 1 tej dyrektywy stanowi:
               „1. Łączenie ma następujące skutki ipso iure i jednocześnie oznacza:

                        a)

                        przeniesienie – zarówno między spółką przejmowaną i spółką przejmującą, jak i w odniesieniu do stron trzecich – wszystkich aktywów oraz pasywów spółki przejmowanej na spółkę przejmującą;

                        b)

                        że akcjonariusze spółki przejmowanej stają się akcjonariuszami spółki przejmującej;

                        c)

                        że spółka nabywana przestaje istnieć”.

               7

               Dyrektywa 78/855 została uchylona z dniem 1 lipca 2011 przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/35/UE z dnia 5 kwietnia 2011 r. dotyczącą łączenia się spółek akcyjnych (Dz.U. L 110, s. 1). Jak wynika z motywu 1 tej dyrektywy, dla poprawienia przejrzystości i zrozumiałości ma ona ujednolicić dyrektywę 78/855, która była kilkakrotnie znacząco zmieniana. Artykuł 19 ust. 1 dyrektywy 2011/35 przejmuje treść art. 19 ust. 1 dyrektywy 78/855 w identycznym brzmieniu.

         Prawo portugalskie

               8

               Artykuł 112 Código das Sociedades Comerciais (kodeksu spółek handlowych, zwanego dalej „CSC”) stanowi:
               „Wpisanie połączenia do rejestru handlowego:

                        a)

                        powoduje rozwiązanie się spółki przejmowanej lub, w przypadku utworzenia nowej spółki, wszystkich łączących się spółek, przy czym ich prawa i zobowiązania zostają przeniesione na spółkę przejmującą lub na nową spółkę;

                        b)

                        akcjonariusze rozwiązanych spółek stają się akcjonariuszami spółki przejmującej lub nowej spółki”.

         Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne

               9

               W dniu 15 lutego 2011 r. ACT dokonał kontroli ewidencji czasu pracy świadczonej przez pracowników Good and Cheap w grudniu 2010 r. i styczniu 2011 r. Stwierdził on naruszenia przepisów portugalskiego prawa pracy w zakresie liczby godzin nieprzerwanej pracy świadczonej przez niektórych pracowników, a także w niektórych przypadkach w zakresie liczby godzin przerwy pomiędzy okresami pracy.

               10

               Z akt sprawy przekazanych Trybunałowi wynika, że w dniu 22 lutego 2011 r. MCH i Good and Cheap zarejestrowały we właściwym rejestrze handlowym projekt połączenia, który został opublikowany na stronie internetowej publikacji ministerstwa sprawiedliwości.

               11

               W dniu 7 marca 2011 r. ACT sporządziła dwa protokoły z kontroli przeciwko Good and Cheap w przedmiocie tych naruszeń. Niemniej jednak doręczyła je dopiero w dniu 4 kwietnia 2011 r.

               12

               W dniu 31 marca 2011 r. zarejestrowano połączenie w drodze przejęcia majątku Good and Cheap przez MCH, co spowodowało rozwiązanie pierwszej spółki z powodu jej przejęcia przez drugą.

               13

               Decyzją z dnia 24 września 2012 r. ACT potwierdziła ww. protokoły i nałożyła na MCH grzywny za każde odnośne wykroczenie.

               14

               W skardze na tę decyzję skierowanej do Tribunal do Trabalho de Leiria MCH podniosła kwestię zgodności art. 112 CSC, w wykładni nadanej mu przez ACT, z art. 19 z dyrektywą 2011/35. W tym zakresie wspomniany sąd zastanawia się, czy w trakcie połączenia przez przejęcie sukcesja uniwersalna poprzez przeniesienie wszystkich aktywów i pasywów spółki przejmowanej na spółkę przejmującą, taka jak przewidziana w ust. 1 lit. a) ostatniego z wymienionych artykułów, może obejmować przeniesienie na spółkę przejmującą odpowiedzialności za zapłatę grzywien nałożonych za wykroczenia popełnione przez spółkę przejmowaną przed tym połączeniem.

               15

               W tych okolicznościach Tribunal do Trabalho de Leiria postanowił zawiesić postępowanie i przedłożyć Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne:

                        „1)

                        Czy w świetle prawa [Unii], a w szczególności [art. 19 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2011/35], połączenie spółek oznacza system przeniesienia odpowiedzialności za wykroczenia na spółkę przejmującą za czyny popełnione przez spółkę przejmowaną przed wpisem połączenia do rejestru?

                        2)

                        Czy sankcja za wykroczenie może być uznawana w rozumieniu dyrektywy 2011/35 za wierzytelność osoby trzeciej (w niniejszym przypadku państwa – za naruszenie przepisów prawa pracy), w ten sposób, że wspomniana wierzytelność (grzywna nałożona w celu ukarania za wykroczenie) posiadana przez państwo zostaje przeniesiona na spółkę przejmującą?

                        3)

                        Czy wykładnia art. 112 CSC, zgodnie z którą nie oznacza on umorzenia postępowania z tytułu wykroczenia popełnionego przed połączeniem ani też nałożonej grzywny, jest sprzeczna z dyrektywą 2011/35, która ustanawia skutki połączenia spółek, jako że dokonuje rozszerzającej wykładni przepisu, sprzecznej z prawem [Unii], a w szczególności z art. 19 [tej] dyrektywy?

                        4)

                        Czy taka wykładnia nie stanowi naruszenia zasady, iż wykroczenie nie może istnieć bez odpowiedzialności obiektywnej (złagodzonej) lub zawinionej spółki przejmującej?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie dopuszczalności

               16

               W pisemnych uwagach rząd niemiecki i austriacki wyrażają wątpliwości odnośnie do dopuszczalności niektórych pytań przedstawionych przez sąd odsyłający. Rząd niemiecki uważa, że pytania trzecie i czwarte dotyczą wykładni prawa krajowego. Zdaniem rządu austriackiego pytanie drugie dotyczy sytuacji, w której, w przeciwieństwie do okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym, grzywna została już nałożona przed połączeniem, a w związku z tym ma ono charakter hipotetyczny. Ponadto kwestia odpowiedzialności karnej przywołana w pytaniu czwartym nie jest regulowana przez dyrektywę 2011/35 i nie pozostaje w związku z prawem Unii, jaki jest wymagany przez art. 51 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

               17

               W tym zakresie należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że o ile rzeczywiście z przedstawienia okoliczności faktycznych sprawy głównej przez sąd odsyłający wynika, że grzywny zostały nałożone decyzją wydaną po przejęciu Good and Cheap przez MCH, to jednak z treści drugiego pytania nie wynika, że nie obejmuje ono tego przypadku. W związku z tym nie można uznać, że pytanie to ma charakter hipotetyczny.

               18

               Następnie – przez pytanie trzecie sąd odsyłający zmierza w oczywisty sposób do ustalenia wykładni nie prawa krajowego, lecz dyrektywy 2011/35, a w szczególności jej art. 19, w celu ustalenia, czy wykładnia art. 112 CSC, w szczególności przyjęta przez ACT, jest sprzeczna z prawem Unii.

               19

               Wreszcie tak jak to zauważył rzecznik generalny w pkt 34 opinii, pytanie czwarte wydaje się dotyczyć wykładni zasad prawa portugalskiego i jest pozbawione jakiegokolwiek związku z prawem Unii. Należy przypomnieć, że postępowanie ustanowione w art. 267 TFUE opiera się zgodnie z utrwalonym orzecznictwem na ścisłym rozdziale zadań pomiędzy sądami krajowymi i Trybunałem, przy czym ten ostatni jest uprawniony jedynie do orzekania w przedmiocie wykładni lub ważności aktów Unii, o których mowa w tym artykule. W tych okolicznościach do Trybunału nie należy ocena wykładni przepisów prawa krajowego ani też orzekanie, czy wykładnia dokonana przez sąd krajowy jest prawidłowa (zob. wyrok Texdata Software, C‑418/11, EU:C:2013:588, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).

               20

               Z powyższego wynika, że poza pytaniem czwartym pytania skierowane do Trybunału przez sąd odsyłający są dopuszczalne.

         Co do istoty

               21

               Tytułem wstępu należy stwierdzić, że dyrektywa 2011/35, której wykładnia stanowi przedmiot trzech pierwszych pytań, nie obowiązywała jeszcze w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym. W tych okolicznościach należy oceniać przedstawione pytania wyłącznie w świetle przepisów dyrektywy 78/855.

               22

               W związku z tym należy stwierdzić, że przez trzy pierwsze pytania, które należy ocenić łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 19 ust. 1 dyrektywy 78/855 powinien być interpretowany w ten sposób, iż „połączenie poprzez przejęcie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy powoduje przeniesienie na spółkę przejmującą obowiązku zapłaty grzywny nałożonej ostateczną decyzją po tym połączeniu z tytułu naruszeń prawa pracy popełnionych przez spółkę przejmowaną przed rzeczonym połączeniem.

               23

               Zgodnie z art. 19 ust. 1 lit. a) dyrektywy 78/855 połączenie przez przejęcie powoduje ipso iure przeniesienie wszystkich aktywów i pasywów spółki przejmowanej na spółkę przejmującą.

               24

               W celu udzielenia odpowiedzi na pytania przedstawione przez sąd odsyłający należy w związku z tym zbadać, czy odpowiedzialność z tytułu wykroczeń danej spółki, polegająca dokładniej na obowiązku zapłaty grzywny ustalonej po połączeniu poprzez przejęcie tej spółki za wykroczenia popełnione przed owym połączeniem, należy uznać za stanowiącą część pasywów tej spółki w rozumieniu przytoczonego przepisu.

               25

               Zainteresowane strony przewidziane w art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej są zgodne co do tego, że grzywna ustalona ostateczną decyzją przed połączeniem, ale jeszcze nie uiszczona, stanowiła część pasywów spółki przejmowanej, ponieważ kwota takiej grzywny powinna zostać uznana za dług tej spółki na rzecz danego państwa członkowskiego. Z kolei jeżeli chodzi o sytuację w postępowaniu głównym, to znaczy o grzywnę, która została ustalona dopiero po połączeniu, jedynie rządy portugalski i węgierski oraz Komisja Europejska uważają, że obowiązek zapłaty takiej grzywny należy do pasywów spółki przejmowanej, podczas gdy MCH i rząd niemiecki popierają przeciwne stanowisko.

               26

               W tym zakresie należy stwierdzić, że pojęcia „aktywów” i „pasywów” znajdujące się w szczególności w art. 19 ust. 1 lit. a) dyrektywy 78/855 nie zostały w niej zdefiniowane. Ponadto przepis ten nie zawiera żadnego odesłania do prawa państw członkowskich w zakresie tej definicji.

               27

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem z wymogów zarówno jednolitego stosowania prawa Unii, jak i zasady równości wynika, że pojęcia zawarte w przepisie prawa Unii, który nie zawiera jakiegokolwiek wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich w celu ustalenia jego znaczenia i zakresu, powinny zasadniczo być interpretowane w całej Unii Europejskiej w sposób autonomiczny i jednolity, co powinno nastąpić z uwzględnieniem kontekstu przepisu i celu zamierzonego przez dane uregulowanie (zob. w szczególności wyroki Fish Legal et Shirley, C‑279/12, EU:C:2013:853, pkt 42; a także Deckmyn et Vrijheidsfonds, C‑201/13, EU:C:2014:2132, pkt 14).

               28

               Jeżeli chodzi o kontekst, w jaki wpisuje się pojęcie „pasywów”, to art. 19 ust. 1 dyrektywy 78/855 stanowi, że połączenie przez przejęcie powoduje ipso iure, a tym samym w sposób automatyczny, nie tylko przeniesienie wszystkich aktywów i pasywów spółki przejmowanej na spółkę przejmującą, ale na podstawie lit. c) tego przepisu – również zaprzestanie istnienia spółki przejmowanej. Z powyższego wynika, że bez przeniesienia na spółkę przejmującą odpowiedzialności za wykroczenia, jako składnika pasywów spółki przejmowanej, odpowiedzialność ta wygasłaby.

               29

               Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 61 opinii, takie wygaśniecie byłoby sprzeczne z samym charakterem połączenia poprzez przejęcie określonego w art. 3 ust. 1 dyrektywy 78/855, ponieważ zgodnie z brzmieniem tego przepisu takie połączenie polega na przeniesieniu całego majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą w wyniku rozwiązania bez likwidacji.

               30

               Powyższą wykładnię „pasywów” potwierdza ocena celu dyrektywy 78/855. W tym zakresie z trzeciego motywu tej dyrektywy wynika, że koordynacja ustawodawstw państw członkowskich w zakresie łącznia się spółek akcyjnych poprzez wprowadzenie do ich prawa instytucji połączenia ma w szczególności na celu ochronę interesów wspólników i osób trzecich w trakcie połączenia poprzez przejęcie.

               31

               Pojęcie osoby trzeciej jest szersze niż stosowane w motywie 6 wspomnianej dyrektywy pojęcie „wierzycieli, w tym posiadaczy obligacji oraz osób posiadających inne roszczenia w stosunku do łączących się spółek [oraz posiadaczy innych tytułów w spółce]”, ponieważ ci wierzyciele i uprawnieni z innych tytułów są przedmiotem określonych szczególnych przepisów ochronnych przewidzianych w szczególności w art. 13–15 dyrektywy 78/855.

               32

               W związku z tym należy uznać, że wśród osób trzecich, których interesy ma chronić dyrektywa, znajdują się podmioty, których w chwili połączenia nie można jeszcze zaklasyfikować jako „wierzycieli” lub uprawnionych z innych tytułów, lecz które można zaklasyfikować jako takie po połączeniu z powodu sytuacji powstałych przed tym połączeniem, takich jak popełnienie wykroczenia w świetle prawa pracy stwierdzone w drodze decyzji dopiero po wspomnianym połączeniu. W braku przeniesienia na spółkę przejmującą odpowiedzialności z tytułu wykroczeń spółki przejmującej polegającej na zapłacie grzywny za takie wykroczenia, interes państw członkowskich, których właściwe organy nałożyły tę grzywnę, nie byłby chroniony.

               33

               W tych okolicznościach należy zauważyć, tak jak podniosły rządy portugalski i węgierski oraz Komisja, że gdyby wykluczyć przeniesienie takiej odpowiedzialności, połączenie stanowiłoby dla spółki sposób uniknięcia konsekwencji popełnionego przez nią wykroczenia, ze szkodą dla danego państwa członkowskiego lub innych ewentualnych zainteresowanych.

               34

               Wniosku tego nie podważa argument MCH, zgodnie z którym przeniesienie odpowiedzialności za wykroczenia spółki przejmowanej za pomocą połączenia miałoby być sprzeczne z interesami wierzycieli i akcjonariuszy spółki przejmującej, ponieważ ci ostatni nie są w stanie ocenić skutków gospodarczych i finansowych tego połączenia. W rzeczywistości bowiem, po pierwsze, na podstawie art. 13 ust. 2 dyrektywy 78/855 wierzyciele ci powinni mieć prawo do otrzymania odpowiednich gwarancji, jeżeli sytuacja finansowa łączących się spółek powoduje, że ochrona ta staje się konieczna, w odpowiednim przypadku występując do właściwego organu administracyjnego lub sądu w celu uzyskania takich gwarancji. Po drugie, jak podniósł rzecznik generalny w pkt 61 opinii, akcjonariusze spółki przejmującej mogą być chronieni w szczególności poprzez sprowadzenie klauzuli dotyczącej deklaracji i gwarancji do porozumienia dotyczącego połączenia. Ponadto nic nie stoi na przeszkodzie, aby spółka przejmująca przeprowadziła przed połączeniem szczegółowy audyt sytuacji gospodarczej i prawnej spółki przejmowanej w celu uzyskania, poza dokumentami i informacjami dostępnymi na podstawie przepisów ustawy, bardziej pełnego wglądu w zobowiązania tej spółki.

               35

               W związku z tym na pytania od pierwszego do trzeciego należy odpowiedzieć, iż art. 19 ust. 1 dyrektywy 78/855 powinien być interpretowany w ten sposób, że „połączenie przez przejęcie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy powoduje przeniesienie na spółkę przejmującą obowiązku zapłaty grzywny nałożonej ostateczną decyzją po tym połączeniu za wykroczenia w świetle prawa pracy popełnione przez spółkę przejmowaną przed wspomnianym połączeniem.

         W przedmiocie kosztów

               36

               Dla stron postępowania głównego niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania głównego, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 19 ust. 1 trzeciej dyrektywy Rady 78/855/EWG z dnia 9 października 1978 r., wydanej na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) traktatu, dotyczącej łączenia się spółek akcyjnych, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/109/WE z dnia 16 września 2009 r., powinien być interpretowany w ten sposób, że „połączenie przez przejęcie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy powoduje przeniesienie na spółkę przejmującą obowiązku zapłaty grzywny nałożonej ostateczną decyzją po tym połączeniu za wykroczenia w świetle prawa pracy popełnione przez spółkę przejmowaną przed wspomnianym połączeniem.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: portugalski.


Wyrok Trybunału z dnia 30 października 1975 r. # Rey Soda przeciwko Cassa Conguaglio Zucchero. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Pretura di Abbiategrasso - Włochy. # Sprawa 23-75.


title: Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (druga izba) z dnia 22 listopada 2007 r. # José María Carpi Badía przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawy pracownicze - Urzędnicy - Awans. # Sprawa F-110/06.

text:
      WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ(druga izba)

      z dnia 22 listopada 2007 r.
      Sprawa F‑110/06
      José María Carpi Badía
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Służba publiczna – Urzędnicy – Awans – Punkty pierwszeństwa – Niepełne akta osobowe – Nieuwzględnienie punktów pierwszeństwa z informatycznego systemu dotyczącego awansów „Sysper 2” – Problem techniczny – Komitet ds. awansu A* – Przyznanie mniejszej liczby punktów aniżeli zaproponowana przez przełożonego
      Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 236 WE i 152 EWEA, w której J.M. Carpi Badía żąda stwierdzenia nieważności decyzji Komisji
         o przyznaniu mu liczby punktów pierwszeństwa niewystarczającej do awansu w ramach postępowania w sprawie awansu za 2005 r.
         oraz decyzji o nieawansowaniu go w ramach wspomnianego postępowania, a także decyzji organu powołującego z dnia 6 czerwca
         2006 r. oddalającej jego zażalenie.

      Orzeczenie: Stwierdza się nieważność decyzji Komisji przyznającej skarżącemu liczbę punktów pierwszeństwa niewystarczającą do awansu w ramach
         postępowania w sprawie awansu za 2005 r. Stwierdza się nieważność decyzji Komisji ustanawiającej listę urzędników awansowanych
         w ramach postępowania w sprawie awansu za 2005 r., opublikowanej w Informations administratives nr 85‑2005 z dnia 23 listopada 2005 r. w zakresie, w jakim nie zawiera ona nazwiska skarżącego. Komisja pokrywa koszty poniesione
         przez skarżącego oraz własne koszty.

      Streszczenie
      1.      Urzędnicy – Skarga – Akt niekorzystny – System awansowania wprowadzony przez Komisję – Zakończenie postępowania w sprawie
            awansu w drodze aktu obejmującego decyzję ustanawiającą listę awansowanych urzędników i decyzję ustalającą liczbę przyznanych
            urzędnikom punktów – Odrębne decyzje podlegające zaskarżeniu w drodze oddzielnych skarg lub jednej skargi
      (regulamin pracowniczy urzędników, art. 45, 90, 91)
      2.      Urzędnicy – Awans – Porównanie osiągnięć
      (regulamin pracowniczy urzędników, art. 45)
      1.       W ramach systemu awansowania wprowadzonego wewnętrznym uregulowaniem Komisji, w którym akt kończący postępowanie w sprawie
         awansu ma złożony charakter, ponieważ zawiera dwie odrębne decyzje, tj. decyzję organu powołującego ustanawiającą listę urzędników
         awansowanych oraz decyzję wspomnianego organu określającą całkowitą liczbę punktów urzędników, na której podstawie wydawana
         jest pierwsza z wymienionych decyzji, decyzja określająca całkowitą liczbę punktów stanowi odrębny akt, który jako taki może
         być przedmiotem zażalenia oraz, w stosownym przypadku, skargi do sądu w ramach środków odwoławczych przewidzianych w regulaminie.

      Jednakże urzędnik, który nie został awansowany z uwagi na jego zdaniem nieuzasadnione przyznanie liczby punktów niewystarczającej
         do osiągnięcia progu awansu będzie miał możliwość złożenia skargi jednocześnie na decyzję organu powołującego określającą
         całkowitą liczbę punktów oraz na decyzję ustanawiającą listę awansowanych urzędników. Chociaż te dwa akty można rzeczywiście
         rozróżnić pod względem prawnym oraz mogą one stanowić przedmiot odmiennych żądań o stwierdzenie nieważności, nie ma wątpliwości,
         że są one w rzeczywistości ściśle związane w przypadku odmowy awansu, ponieważ odmowa ta jest bezwzględnie związana z całkowitą
         liczbą punktów przyznanych urzędnikowi w stosunku do progu awansu.

      (zob. pkt 32, 33)
      2.      W ramach systemu awansowania ustanowionego przez Komisję wadę proceduralną uchybiającą prawidłowemu przebiegowi postępowania
         w sprawie awansu stanowi pominięcie, wskutek błędu technicznego, nazwiska urzędnika na sporządzanej komputerowo liście awansów
         jego dyrekcji generalnej, z której dyrektor generalny korzystał w celu przyznania punktów pierwszeństwa dyrekcji generalnej
         zatrudnionym w niej urzędnikom. Aby jednak wspomniana wada proceduralna mogła spowodować stwierdzenie nieważności podjętej
         później w celu naprawienia tej wady decyzji o przyznaniu zainteresowanemu punktów pierwszeństwa, które jednak przyznano w liczbie
         niewystarczającej do zapewnienia mu awansu, oraz decyzji ustanawiającej listę awansowanych urzędników, należy wykazać, że
         gdyby taka nieprawidłowość nie wystąpiła w toku postępowania, omawiane decyzje mogłyby mieć inną treść.

      Tak właśnie jest w razie nieuwzględnienia sprawy zainteresowanego w chwili, gdy zamiar dyrektora generalnego jego dyrekcji
         generalnej odnośnie do przyznania punktów pierwszeństwa przybierał swój oficjalny kształt, co stanowi kluczowy etap postępowania
         w sprawie awansu, przy czym taka nieprawidłowość nie została, choć byłoby to możliwe, naprawiona w sposób wystarczający z prawnego
         punktu widzenia za pomocą późniejszego przyznania odpowiedniej liczby punktów pierwszeństwa przez komitet ds. awansu. Tego
         rodzaju nieprawidłowość może bowiem naruszyć interes danego urzędnika i stanowić wadę postępowania w sprawie awansu.

      (zob. pkt 91–95, 102)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa 150/84 Bernardi przeciwko Parlamentowi, 23 kwietnia 1986 r., Rec. str. 1375, pkt 28
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑64/94 Benecos przeciwko Komisji, 23 listopada 1995 r., RecFP str. I‑A‑257, II‑769, pkt 80;
         sprawa T‑212/97 Hubert przeciwko Komisji, 9 marca 1999 r., RecFP str. I‑A‑41, II‑185, pkt 53; sprawa T‑87/99 Hendrickx przeciwko
         Cedefopowi, 13 lipca 2000 r., RecFP str. I‑A‑147, II‑679, pkt 64


Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 18 lipca 2016 r.#Argus Security Projects Ltd przeciwko Komisji Europejskiej.#Zamówienia publiczne na usługi – Świadczenie usług związanych z bezpieczeństwem w ramach misji Unii Europejskiej dotyczącej pomocy w zintegrowanym zarządzaniu granicami w Libii – Odrzucenie oferty jednego z oferentów i udzielenie zamówienia innemu oferentowi – Obowiązek uzasadnienia.#Sprawa T-266/14.


Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 9 grudnia 2014 r.#Industrie Riunite Odolesi SpA (IRO) przeciwko Komisji Europejskiej.#Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Rynek prętów zbrojeniowych prostych lub w kręgach – Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 65 EWWiS, po wygaśnięciu traktatu EWWiS, na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1/2003 – Ustalanie cen i terminów płatności – Ograniczanie lub kontrolowanie produkcji lub sprzedaży – Naruszenie istotnych wymogów proceduralnych – Podstawa prawna – Badanie sprawy – Określenie rynku – Naruszenie art. 65 EWWiS – Grzywny – Okoliczności łagodzące – Proporcjonalność.#Sprawa T-69/10.