Wyrok Trybunału z dnia 11 sierpnia 1995 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego - Dyrektywa 85/337/EWG. # Sprawa C-431/92.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (pierwsza izba) z dnia 4 maja 1999 r. # Massimo Marzola przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy - Termin złożenia wniosku - Dopuszczalność - Uzasadnienie. # Sprawa T-161/97.


Wyrok Trybunału z dnia 5 maja 1998 r. # Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Rolnictwo. # Sprawa C-180/96.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 3 marca 1994 r. # Manuel Cortes Jimenez i inni przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy - Skarga o stwierdzenie nieważności - Akt potwierdzający. # Sprawa T-82/92.


Wyrok Trybunału z dnia 23 lutego 1988 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Rebublice Włoskiej. # Uchybienie zobowiązaniom. # Sprawa 429/85.


title: Wyrok Trybunału z dnia 9 grudnia 1997 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej. # Swobodny przepływ towarów. # Sprawa C-265/95.

text:
      WYROK TRYBUNAŁU
      z dnia 9 grudnia 1997 r.?(1)

      W sprawie C‑265/95
      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez Hendrika van Liera, radcę prawnego, i Jeana‑Francisa Pasquiera, urzędnika krajowego oddelegowanego
         do służby prawnej, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu, na nazwisko Carlosa Gómeza
         de la Cruza, członka służby prawnej, Centre Wagner, Kirchberg,

      strona skarżąca,
      popierana przez
      Królestwo Hiszpanii, reprezentowane przez Alberta Joségo Navarra Gonzáleza, dyrektora generalnego ds. wspólnotowej koordynacji prawnej i instytucjonalnej,
         i Rosario Silvę de Lapuertę, abogado del Estado, z wydziału wspólnotowych postępowań sądowych, działających w charakterze
         pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu, w ambasadzie Hiszpanii, 4–6, boulevard E. Servais,

      Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, reprezentowane przez Johna E. Collinsa z Treasury Solicitor’s Department, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego
         przez Stephena Richardsa i Marka Hoskinsa, barristers, z adresem do doręczeń w Luksemburgu, w ambasadzie Zjednoczonego Królestwa,
         14, boulevard Roosevelt,

      interwenienci,
      przeciwko
      Republice Francuskiej, reprezentowanej przez Jeana‑François Dobelle’a, zastępcę dyrektora departamentu do spraw prawnych ministerstwa spraw zagranicznych,
         Catherine de Salins, dyrektora w tym samym departamencie, Anne de Bourgoing, chargé de mission w tym samym departamencie,
         i Philippe’a Martineta, sekretarza spraw zagranicznych w tym samym ministerstwie, działających w charakterze pełnomocników,
         z adresem do doręczeń w Luksemburgu, w ambasadzie Francji, 8 B, boulevard Joseph II,

      strona pozwana,
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, że nie podejmując wszelkich niezbędnych i stosownych do okoliczności kroków w celu
         zapewnienia, by działania jednostek nie utrudniały swobody przepływu towarów – owoców i warzyw, Republika Francuska uchybiła
         zobowiązaniom wynikającym ze wspólnej organizacji rynków produktów rolnych oraz z art. 30 traktatu WE w związku z art. 5 tego
         traktatu,

      TRYBUNAŁ,
      w składzie: G.C. Rodríguez Iglesias, prezes, C. Gulmann, H. Ragnemalm, M. Wathelet i R. Schintgen (sprawozdawca), prezesi
         izb, G.F. Mancini, J.C. Moitinho de Almeida, P.J.G. Kapteyn, J.L. Murray, D.A.O. Edward, J.‑P. Puissochet, G. Hirsch i P. Jann,
         sędziowie,

      rzecznik generalny: C.O. Lenz,
      sekretarz: H.A. Rühl, główny administrator,
      uwzględniając sprawozdanie na rozprawę,
      po zapoznaniu się z uwagami ustnymi stron na rozprawie w dniu 10 czerwca 1997 r., podczas której Komisja była reprezentowana
         przez Hendrika van Liera i Jeana‑Francisa Pasquiera, Królestwo Hiszpanii przez Rosario Silvę de Lapuertę, a Republika Francuska
         przez Jeana‑François Dobelle’a i Kareen Rispal‑Bellanger, dyrektora w departamencie spraw prawnych ministerstwa spraw zagranicznych,
         działającą w charakterze pełnomocnika,

      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 4 sierpnia 1995 r. Komisja Wspólnot Europejskich wniosła na podstawie art. 169
         traktatu WE skargę o stwierdzenie, że nie podejmując wszelkich niezbędnych i stosownych do okoliczności kroków w celu zapewnienia,
         by działania jednostek nie utrudniały swobody przepływu towarów – owoców i warzyw, Republika Francuska uchybiła zobowiązaniom
         wynikającym ze wspólnej organizacji rynków produktów rolnych oraz z art. 30 traktatu WE w związku z art. 5 tego traktatu.

      2        Komisja wyjaśnia, że od ponad dziesięciu lat wpływają do niej zawiadomienia o biernej postawie władz francuskich wobec działań
         z użyciem siły podejmowanych przez osoby fizyczne oraz organizacje samoobrony rolników francuskich w odniesieniu do produktów
         rolnych pochodzących z innych państw członkowskich. Działania te polegają w szczególności na zatrzymywaniu samochodów ciężarowych
         przywożących tego rodzaju produkty na terytorium Francji i niszczeniu ładunku, na aktach przemocy w stosunku do kierowców,
         na groźbach wobec francuskich sklepów wielkopowierzchniowych prowadzących sprzedaż produktów rolnych pochodzących z innych
         państw członkowskich i niszczeniu takich towarów znajdujących się na półkach sklepowych we Francji.

      3        Komisja stwierdziła, że od 1993 r. niektóre organizacje rolników francuskich, w tym organizacja o nazwie „Coordination rurale”,
         rozpoczęły kampanię systematycznej kontroli oferowanych produktów rolnych pochodzących z innych państw członkowskich, charakteryzującą
         się w szczególności groźbami pod adresem hurtowników i detalistów, mającymi skłonić ich do zaopatrywania się wyłącznie w produkty
         francuskie, narzucaniem minimalnej ceny sprzedaży produktów zagranicznych oraz przeprowadzaniem kontroli mających na celu
         sprawdzenie, czy handlowcy stosują się do tych zaleceń.

      4        I tak od kwietnia do lipca 1993 r. truskawki pochodzące z Hiszpanii były celem tej kampanii. W sierpniu i wrześniu tego roku
         podobny los spotkał pomidory pochodzące z Belgii.

      5        W 1994 r. szczególnie hiszpańskie truskawki stały się obiektem podobnych działań, polegających na groźbach pod adresem centrów
         handlowych i niszczeniu towarów oraz środków transportu. Gwałtowne incydenty miały miejsce dwukrotnie w tym samym miejscu
         na przestrzeni dwóch tygodni, a siły porządkowe nie podjęły żadnej interwencji w celu ochrony samochodów ciężarowych i ich
         ładunku.

      6        Komisja relacjonuje jeszcze dalsze akty wandalizmu, utrudniające we Francji swobodę przepływu produktów rolnych pochodzących
         z Danii i Włoch.

      7        Po licznych interwencjach u władz francuskich Komisja uznała, że Republika Francuska, nie podejmując wszelkich niezbędnych
         i stosownych do okoliczności kroków w celu zapewnienia, by działania jednostek nie utrudniały, poprzez czyny bezprawne, swobody
         przepływu produktów rolnych, uchybiła zobowiązaniom wynikającym ze wspólnej organizacji rynków produktów rolnych oraz z art. 30
         w związku z art. 5 traktatu. W związku z tym w dniu 19 lipca 1994 r. Komisja wezwała rząd francuski, w trybie art. 169 traktatu,
         do przedstawienia jej w terminie dwóch miesięcy wyjaśnień w sprawie zarzucanego uchybienia.

      8        Rząd francuski odpowiedział pismem z dnia 10 października 1994 r., że zawsze surowo potępiał akty wandalizmu popełniane przez
         francuskich rolników. Podkreślił, że prewencyjne działania nadzorcze, ochronne i wywiadowcze pozwoliły znacznie ograniczyć
         liczbę incydentów w latach 1993 i 1994. Poza tym okoliczność, że prokuratura systematycznie przeprowadza dochodzenia, wskazuje
         na determinację władz francuskich w karaniu wszelkich bezprawnych czynów mających na celu utrudnianie przywozu produktów rolnych
         z innych państw członkowskich. Jednakże akcje te, o charakterze operacji specjalnych, prowadzone są przez niewielkie i bardzo
         mobilne grupy, co znacznie utrudnia interwencję sił porządkowych i tłumaczy, dlaczego postępowania sądowe są często bezowocne.
         Wreszcie praktyki stosowane przez „Coordination rurale”, zmierzające do regulacji rynku poprzez groźby i niszczenie towarów,
         są przedmiotem postępowania wszczętego przez organ ds. ochrony konkurencji.

      9        Jednak w dniu 20 kwietnia 1995 r. w południowo‑zachodniej Francji miały miejsce kolejne poważne incydenty, w trakcie których
         zniszczone zostały produkty rolne pochodzące z Hiszpanii.

      10      W związku z tym Komisja wydała w dniu 5 maja 1995 r., na podstawie art. 169 akapit pierwszy traktatu, uzasadnioną opinię.
         W opinii tej uznała, że Republika Francuska, nie podejmując wszelkich niezbędnych i stosownych do okoliczności kroków w celu
         zapewnienia, by działania jednostek nie utrudniały swobody przepływu owoców i warzyw, uchybiła zobowiązaniom wynikającym ze
         wspólnej organizacji rynków produktów rolnych oraz z art. 30 w związku z art. 5 traktatu, i wezwała ją na podstawie art. 169
         akapit drugi traktatu do podjęcia kroków niezbędnych w celu zastosowania się do opinii w terminie miesiąca.

      11      W dniu 16 czerwca 1995 r. rząd francuski podkreślił, że podjął wszelkie możliwe działania w celu zapewnienia na swoim terytorium
         swobody przepływu towarów i że zastosowane środki zapobiegawcze pozwoliły na wyraźne ograniczenie liczby przypadków przemocy
         w 1995 r. Na szczeblu krajowym zainteresowane ministerstwa podjęły skoordynowaną akcję zwalczania powtarzających się aktów
         wandalizmu, polegającą w szczególności na wzmocnionym nadzorze i nakazie stanowczego działania wydanego prefektom i siłom
         porządkowym. Ponadto na szczeblu lokalnym system alarmowy obejmujący środki ochrony obiektów wrażliwych pozwolił uniknąć wielu
         incydentów. Nawet jeżeli nie można całkowicie uniknąć niebezpieczeństwa niszczenia towarów, jako że chodzi o nieprzewidywalne
         czyny jednostkowe, których sprawców bardzo trudno zidentyfikować, sąd do spraw wykroczeń w Nîmes skazał w 1994 r. 24 rolników
         za niszczenie cudzej własności. Od wejścia w życie w dniu 1 marca 1994 r. art. 322–13 nowego kodeksu karnego ściganie gróźb
         zniszczenia mienia stało się skuteczniejsze. Wreszcie państwo wzięło odpowiedzialność za wyrządzone szkody, wydano też polecenia
         mające na celu przyspieszenie procedur naprawienia szkód poniesionych przez podmioty gospodarcze.

      12      Według twierdzeń Komisji francuski minister rolnictwa oświadczył jednak, że jakkolwiek nie pochwala aktów przemocy popełnianych
         przez rolników, a nawet je potępia, to nie planuje żadnego przeciwdziałania sił porządkowych.

      13      W dniu 3 czerwca 1995 r. trzy samochody ciężarowe przewożące owoce i warzywa pochodzące z Hiszpanii padły ofiarą napaści na
         południu Francji, co nie spotkało się z interwencją sił porządkowych. Na początku lipca 1995 r. owoce włoskie i hiszpańskie
         znowu zostały zniszczone przez rolników francuskich.

      14      Komisja wniosła więc skargę w niniejszej sprawie.

      15      Postanowieniami z dnia 14 i 27 lutego 1996 r. Trybunał dopuścił do sprawy Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii
         Północnej oraz Królestwo Hiszpanii w charakterze interwenientów na poparcie żądań Komisji.

      16      Na poparcie skargi Komisja argumentuje, że art. 30 traktatu oraz wspólna organizacja rynków owoców i warzyw, która opiera
         się na tej samej zasadzie eliminacji utrudnień w wymianie handlowej, zakazują ograniczeń ilościowych w przywozie między państwami
         członkowskimi oraz wszelkich środków o skutku równoważnym. Ponadto zgodnie z art. 5 traktatu państwa członkowskie winny podejmować
         wszelkie kroki niezbędne w celu zapewnienia wykonania wynikających z niego zobowiązań.

      17      W związku z tym zatrzymywanie środków transportu i niszczenie produktów rolnych pochodzących z innych państw członkowskich,
         podobnie jak klimat zagrożenia będący skutkiem gróźb ze strony licznych organizacji rolników wobec dystrybutorów owoców i warzyw
         pochodzących z tych państw, stwierdzone w tym przypadku na terytorium Francji, stanowią utrudnienie w wewnątrzwspólnotowej
         wymianie handlowej, któremu państwa członkowskie zobowiązane są zapobiegać poprzez podjęcie stosownych kroków, w tym wobec
         jednostek zagrażających swobodzie przepływu towarów.

      18      W niniejszym przypadku okoliczność, iż poważne incydenty nadal, rok w rok, utrudniają przywóz do Francji i tranzyt owoców
         i warzyw pochodzących z innych państw członkowskich, pokazuje, że działania prewencyjne i represyjne, na które powołuje się
         rząd francuski w swojej obronie, nie są ani wystarczające, ani odpowiednie, by powstrzymać w praktyce sprawców naruszeń od
         ich popełniania i ponawiania. Co więcej, w świetle informacji o okolicznościach faktycznych, jakimi dysponuje Komisja, okazuje
         się, że władze francuskie w sposób uporczywy nie podejmują działań w celu skutecznego zapobiegania i ścigania aktów przemocy
         popełnianych przez rolników we Francji.

      19      Rządy hiszpański i Zjednoczonego Królestwa popierają żądania Komisji.

      20      Rząd francuski twierdzi natomiast, że skarga Komisji jest bezzasadna.

      21      Stosuje on bowiem, na podobnych zasadach jak w przypadku porównywalnych naruszeń prawa krajowego, wszelkie właściwe i niezbędne
         środki zapobiegania i ścigania działań osób fizycznych utrudniających swobodę przepływu produktów rolnych. Środki nadzoru
         wprowadzone w 1993 r. pozwoliły jego zdaniem wyraźnie ograniczyć liczbę aktów przemocy w latach następnych.

      22      Jednakże, w związku, po pierwsze, ze znaczną liczbą samochodów ciężarowych przewożących produkty rolne na terytorium Francji
         do wielu miejsc przeznaczenia, a po drugie z nieprzewidywalnym charakterem akcji rolników działających w małych grupach na
         wzór oddziałów specjalnych, nie można całkowicie wykluczyć niebezpieczeństwa zniszczenia towarów. Ta druga przyczyna tłumaczy
         też jego zdaniem, dlaczego tak trudno zidentyfikować sprawców i udowodnić im osobisty udział w aktach przemocy, by móc karać
         takie postępowanie w sposób systematyczny. Mimo to od 1994 r. kolejne sześć osób zostało skazanych lub oskarżonych. Poza tym
         należy siłom porządkowym przyznać pewien zakres swobody uznania przy podejmowaniu decyzji co do uzasadnionego charakteru interwencji
         w celu utrzymania porządku publicznego. W każdym razie państwo wypłaca odszkodowania ofiarom naruszeń z tytułu odpowiedzialności
         władz publicznych na zasadzie ryzyka. Za lata 1993, 1994 i 1995 wypłacono w formie odszkodowania kwotę ponad 17 mln franków.

      23      Pozwany rząd dodaje, że niezadowolenie rolników francuskich wynika ze znacznego wzrostu wywozu produktów hiszpańskich od chwili
         przystąpienia Królestwa Hiszpanii, co spowodowało istotny spadek cen, pogłębiany przez dewaluację pesety w celach konkurencyjnych
         oraz stosowane przez producentów hiszpańskich dumpingowe ceny. Francuski rynek owoców i warzyw został poważnie zakłócony z tego
         powodu, że na okres przejściowy uzgodniony przy okazji przystąpienia Hiszpanii nie wprowadzono żadnego mechanizmu kontroli
         cen eksportowych stosowanych przez producentów hiszpańskich. Rząd francuski podkreśla też, że nie tylko nie postępuje w sposób
         protekcjonistyczny, lecz zachował się w tej sprawie konstruktywnie, podejmując w Radzie starania o rozwiązanie problemów rynku
         owoców i warzyw i prowadząc uzgodnienia z władzami hiszpańskimi.

      24      Ocena zasadności skargi Komisji wymaga przypomnienia na wstępie, że swoboda przepływu towarów stanowi jedną z podstawowych
         zasad traktatu.

      25      Artykuł 3 lit. c) traktatu WE stanowi, że w celu realizacji zadań określonych w art. 2 działalność Wspólnoty obejmuje rynek
         wewnętrzny, charakteryzujący się zniesieniem między państwami członkowskimi przeszkód, w szczególności w swobodzie przepływu
         towarów.

      26      Zgodnie z art. 7A akapit drugi traktatu WE rynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, na którym zapewniona
         jest swoboda przepływu towarów zgodnie z postanowieniami traktatu.

      27      Tę podstawową zasadę wdrażają art. 30 i nast. traktatu.

      28      Artykuł 30 przewiduje w szczególności, że ograniczenia ilościowe w przywozie oraz wszelkie środki o skutku równoważnym są
         zakazane między państwami członkowskimi.

      29      Postanowienie to, we właściwym mu kontekście, należy interpretować jako mające na celu usunięcie wszelkich, bezpośrednich
         i pośrednich, rzeczywistych lub potencjalnych, utrudnień w przywozie w ramach wewnątrzwspólnotowej wymiany handlowej.

      30      Artykuł 30, jako niezbędny środek realizacji rynku bez granic wewnętrznych, zakazuje więc nie tylko działań władz państwowych
         powodujących bezpośrednio powstanie ograniczeń w wymianie handlowej między państwami członkowskimi, lecz może również znaleźć
         zastosowanie, w przypadku gdy państwo członkowskie zaniecha podjęcia działań niezbędnych do usunięcia utrudnień w swobodzie
         przepływu towarów wynikających z przyczyn nieleżących po stronie władz państwowych.

      31      Okoliczność bowiem, że państwo członkowskie dopuszcza się zaniechania lub podejmuje kroki, które nie są wystarczające do usunięcia
         utrudnień w swobodzie przepływu towarów, powstałych w szczególności z powodu działań jednostek na jego terytorium wymierzonych
         w produkty pochodzące z innych państw członkowskich, może utrudniać wewnątrzwspólnotową wymianę handlową w takim samym stopniu
         jak działanie czynne.

      32      Artykuł 30 nie tylko zakazuje więc państwom członkowskim podejmowania działań lub postępowania mogącego powodować powstanie
         utrudnień w wymianie handlowej, lecz w związku z art. 5 nakazuje im także podejmować wszelkie niezbędne i stosowne kroki w celu
         zapewnienia na ich terytorium poszanowania tej podstawowej swobody.

      33      W tym ostatnim przypadku państwa członkowskie, jako jedyne kompetentne w zakresie utrzymania porządku publicznego i zapewnienia
         bezpieczeństwa wewnętrznego, korzystają z pewnego zakresu uznania co do działań, jakie w konkretnej sytuacji będą najbardziej
         odpowiednie w celu usunięcia utrudnień w przywozie towarów.

      34      Nie jest więc zadaniem instytucji Wspólnoty zastępować państwa członkowskie i dyktować im metod, jakie powinny przyjąć i skutecznie
         zastosować w celu zapewnienia na swoim terytorium swobody przepływu towarów.

      35      Jednakże Trybunał zobowiązany jest ustalić, uwzględniając zakres swobodnego uznania wspomniany powyżej, czy w sprawie, którą
         do niego skierowano, zainteresowane państwo członkowskie podjęło właściwe działania w celu zapewnienia swobody przepływu towarów.

      36      Należy dodać, że powyższe uwagi odnoszą się również do rozporządzeń Rady w sprawie wspólnej organizacji rynku poszczególnych
         produktów rolnych, zgodnie z postanowieniami art. 38–46 w związku z art. 7 ust. 7 traktatu WE (zob. wyroki: z dnia 14 lipca
         1976 r. w sprawach połączonych 3/76, 4/76 i 6/76 Kramer i in., Rec. str. 1279, pkt 53 i 54, i z dnia 25 maja 1993 r. w sprawie
         C‑228/91 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑2701, pkt 11, dotyczące rozporządzeń w sprawie wspólnej organizacji rynków
         w sektorze rybołówstwa).

      37      W odniesieniu konkretnie do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że okoliczności faktyczne, które doprowadziły do wniesienia
         przez Komisję skargi o stwierdzenie uchybienia państwa członkowskiego przeciwko Francji nie są przedmiotem sporu.

      38      Działania z użyciem siły podejmowane na terytorium Francji wobec produktów rolnych pochodzących z innych państw członkowskich,
         polegające w szczególności na zatrzymywaniu samochodów ciężarowych przewożących tego rodzaju produkty, niszczeniu ładunku
         i aktach przemocy wobec kierowców, a także na groźbach adresowanych do sprzedawców hurtowych i detalicznych oraz niszczeniu
         towarów na półkach sklepowych, stanowią zaś bezsprzecznie utrudnienia w wewnątrzwspólnotowym obrocie tymi produktami.

      39      Należy zatem ustalić, czy w tym przypadku rząd francuski zastosował się do zobowiązań ciążących na nim na podstawie art. 30
         traktatu w związku z art. 5, podejmując wystarczające i stosowne kroki w odpowiedzi na postępowanie osób fizycznych powodujące
         powstanie utrudnień w swobodzie przepływu produktów rolnych.

      40      Trzeba w tej kwestii podkreślić, że z pism procesowych Komisji wynika, iż incydenty będące przedmiotem zarzutów tej instytucji
         w niniejszej sprawie zdarzają się regularnie od dziesięciu lat.

      41      W dniu 8 maja 1985 r. Komisja wystosowała do Republiki Francuskiej pierwsze wezwanie do usunięcia uchybienia, żądając od niej
         podjęcia niezbędnych kroków prewencyjnych i represyjnych, by położyć kres tego rodzaju zdarzeniom.

      42      Poza tym Komisja wielokrotnie przypominała rządowi francuskiemu, że prawo wspólnotowe nakłada obowiązek zapewnienia rzeczywistego
         poszanowania zasady swobody przepływu towarów, poprzez usunięcie wszelkich ograniczeń w wolnej wymianie handlowej produktami
         rolnymi pochodzącymi z innych państw członkowskich.

      43      Władze francuskie miały więc wystarczająco dużo czasu na podjęcie niezbędnych działań w celu zastosowania się do ciążących
         na nich zobowiązań z tytułu prawa wspólnotowego.

      44      Wiadomo następnie, mimo wyjaśnień pozwanego rządu, zgodnie z którymi podjęto wszelkie kroki w celu zapobieżenia dalszym aktom
         przemocy i ukarania ich sprawców, że rok w rok poważne incydenty znacząco zakłócają obrót produktami rolnymi na terytorium
         Francji.

      45      Z opisu okoliczności faktycznych przedstawionego przez Komisję i niekwestionowanego przez rząd francuski wynika w tej mierze,
         że wydarzenia te mają miejsce przede wszystkim w pewnych okresach roku i że są miejsca szczególnie narażone, gdzie incydenty
         następują wielokrotnie w trakcie jednego roku.

      46      Od 1993 r. akty przemocy i wandalizmu dotyczyły nie tylko środków transportu produktów rolnych, lecz rozciągnęły się na sektor
         sprzedaży hurtowej i detalicznej tych produktów.

      47      Kolejne poważne incydenty miały wreszcie miejsce w 1996 i 1997 r.

      48      Trzeba jeszcze zwrócić uwagę, że rząd francuski nie kwestionuje okoliczności, iż podczas tych incydentów siły porządkowe albo
         nie były obecne na miejscu zdarzenia, mimo że w niektórych przypadkach właściwe władze zostały powiadomione o zbliżających
         się protestach rolników, albo nie interweniowały, nawet w sytuacjach, gdy były znacznie liczniejsze od osób zakłócających
         porządek. Co więcej, nie zawsze były to szybkie akcje manifestantów działających z zaskoczenia i równie prędko znikających,
         gdyż w niektórych przypadkach rozruchy trwały przez wiele godzin.

      49      Ponadto wiadomo, że pewna liczba aktów wandalizmu została sfilmowana przez telewizję, że manifestanci działali często z odkrytymi
         twarzami i że ugrupowania rolników biorących udział w manifestacjach z użyciem siły są znane siłom porządkowym.

      50      Jednakże, jak wiadomo, tylko bardzo mała grupa osób biorących udział w poważnych zakłóceniach porządku publicznego została
         zidentyfikowana i ukarana.

      51      Na przykład w odniesieniu do aktów wandalizmu popełnionych w okresie od kwietnia do sierpnia 1993 r. władze francuskie były
         w stanie podać tylko jeden przypadek postępowania karnego.

      52      Wobec powyższych okoliczności Trybunał zmuszony jest stwierdzić, nie lekceważąc trudności, jakie właściwym władzom sprawia
         przeciwdziałanie powstawaniu sytuacji tego rodzaju, jak w niniejszej sprawie, że biorąc pod uwagę częstotliwość i wagę incydentów
         wymienionych przez Komisję, kroki podjęte przez rząd francuski w tej sprawie były w sposób oczywisty niewystarczające do zapewnienia
         na jego terytorium swobody wewnątrzwspólnotowej wymiany produktów rolnych poprzez skuteczne zapobieżenie popełnianiu i ponawianiu
         takich naruszeń przez ich sprawców.

      53      Wniosek ten jest tym bardziej słuszny, że przypadki niszczenia towarów i groźby opisane przez Komisję nie tylko utrudniają
         przywóz do Francji i tranzyt produktów, których bezpośrednio dotyczą akty przemocy, lecz tworzą także klimat zagrożenia utrudniający
         wymianę handlową w ogólności.

      54      Wniosku tego nie podważa w żaden sposób argument rządu francuskiego, zgodnie z którym rolnicy francuscy znajdują się w tak
         trudnej sytuacji, że istnieje racjonalna obawa, iż bardziej zdecydowane działania właściwych władz mogłyby spowodować z ich
         strony gwałtowne reakcje, prowadzące do jeszcze poważniejszych zakłóceń porządku, a nawet do niepokojów społecznych.

      55      Obawa przed trudnościami wewnętrznymi nie może bowiem uzasadniać niestosowania przez państwo członkowskie w sposób prawidłowy
         prawa wspólnotowego (zob. podobnie wyrok z dnia 7 grudnia 1995 r. w sprawie C‑52/95 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑4443,
         pkt 38).

      56      Państwo członkowskie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do zapewnienia skuteczności prawa wspólnotowego w celu prawidłowego
         wdrożenia tego prawa w interesie wszystkich podmiotów gospodarczych, chyba że udowodni, iż jego działania miałyby konsekwencje
         w zakresie porządku publicznego, którym nie mógłby sprostać przy użyciu środków będących do jego dyspozycji.

      57      W niniejszej sprawie zaś pozwany rząd nie udowodnił prawidłowo rzeczywistego zagrożenia dla porządku publicznego, któremu
         nie mógłby sprostać.

      58      Należy dodać, że jakkolwiek nie można wykluczyć, iż zagrożenie poważnym zakłóceniem porządku publicznego może uzasadniać brak
         interwencji ze strony służb porządkowych, argument ten można w każdym razie podnieść w określonym, konkretnym przypadku, a nie
         jak w niniejszej sprawie w sposób generalny w stosunku do wszystkich incydentów wymienionych przez Komisję.

      59      W odniesieniu do wzięcia przez Republikę Francuską odpowiedzialności za szkody wyrządzone ofiarom podkreślić trzeba, że pozwany
         rząd nie może na podstawie takiego argumentu zwolnić się z zobowiązań z tytułu prawa wspólnotowego.

      60      Nawet bowiem jeżeli odszkodowanie może naprawić przynajmniej częściowo szkodę poniesioną przez podmioty gospodarcze, to nie
         prowadzi do wykluczenia uchybienia państwa członkowskiego.

      61      Argumentu opartego na bardzo trudnej sytuacji gospodarczej, w jakiej znalazł się francuski rynek owoców i warzyw po przystąpieniu
         Królestwa Hiszpanii, również nie można uwzględnić.

      62      Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem w tej materii względy o charakterze gospodarczym nie mogą w żadnym wypadku uzasadniać
         utrudnień zakazanych na mocy art. 30 traktatu (zob. w szczególności wyrok z dnia 11 czerwca 1985 r. w sprawie 288/83 Komisja
         przeciwko Irlandii, Rec. str. 1761, pkt 28).

      63      Pozwany rząd daje do zrozumienia, na poparcie tych argumentów, że destabilizacja francuskiego rynku owoców i warzyw jest skutkiem
         nieuczciwego postępowania, a nawet naruszenia prawa wspólnotowego przez producentów hiszpańskich. W związku z tym należy przypomnieć,
         że państwo członkowskie nie ma prawa stosować jednostronnie środków ochronnych lub podejmować działań mających na celu zapobieganie
         skutkom ewentualnego naruszenia przez inne państwo członkowskie zasad prawa wspólnotowego (zob. podobnie wyrok z dnia 23 maja
         1996 r. w sprawie C‑5/94 Hedley Lomas, Rec. str. I‑2553, pkt 20).

      64      Musi tak być tym bardziej w dziedzinie wspólnej polityki rolnej, w której tylko Wspólnota jest władna podejmować w razie potrzeby
         stosowne działania w związku z trudnościami odczuwanymi przez określone grupy podmiotów gospodarczych, w szczególności na
         skutek przystąpienia nowego państwa członkowskiego.

      65      Wobec całości powyższych rozważań należy uznać, że w niniejszej sprawie rząd francuski dopuścił się zaniechania, w sposób
         oczywisty i uporczywy, podjęcia wystarczających i stosownych kroków w celu położenia kresu aktom wandalizmu powodującym na
         jego terytorium ograniczenia w swobodzie przepływu niektórych produktów rolnych pochodzących z innych państw członkowskich
         i uniemożliwienia popełniania takich aktów w przyszłości.

      66      W związku z tym należy stwierdzić, że nie podejmując wszelkich niezbędnych i stosownych do okoliczności kroków w celu zapewnienia,
         by działania jednostek nie utrudniały swobody przepływu owoców i warzyw, Republika Francuska uchybiła zobowiązaniom wynikającym
         z art. 30 traktatu WE w związku z art. 5 tego traktatu oraz ze wspólnej organizacji rynków produktów rolnych.

       W przedmiocie kosztów
      67      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Republika Francuska przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami. Zgodnie z art. 69 § 4 regulaminu państwa członkowskie i instytucje
         występujące z interwencją pokrywają własne koszty.

      Z powyższych względów
      TRYBUNAŁ
      orzeka, co następuje:
      1)      Nie podejmując wszelkich niezbędnych i stosownych do okoliczności kroków w celu zapewnienia, by działania jednostek nie utrudniały
            swobody przepływu owoców i warzyw, Republika Francuska uchybiła zobowiązaniom wynikającym z art. 30 traktatu WE w związku
            z art. 5 tego traktatu oraz ze wspólnej organizacji rynków produktów rolnych.
      2)      Republika Francuska zostaje obciążona kosztami postępowania.
      3)      Królestwo Hiszpanii i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej pokryją własne koszty.

               Rodríguez Iglesias

               Gulmann            Ragnemalm      Wathelet

               Schintgen

               Mancini

               Moitinho de Almeida      Kapteyn      Murray

               Edward

               Puissochet

               Hirsch

               Jann

         Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 9 grudnia 1997 r.

               Sekretarz

                     Prezes

               R. Grass

                     G.C. Rodríguez Iglesias

         1? Język postępowania: francuski.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 12 marca 2014 r.#O. przeciwko Minister voor Immigratie en Asiel i Minister voor Immigratie en Asiel przeciwko B.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Raad van State (Niderlandy).#Dyrektywa 2004/38/WE – Artykuł 21 ust. 1 TFUE – Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich – Osoby uprawnione – Prawo pobytu obywatela państwa trzeciego, członka rodziny obywatela Unii, w państwie członkowskim, którego przynależność państwową posiada obywatel Unii – Powrót obywatela Unii do tego państwa członkowskiego po krótkotrwałym pobycie w innym państwie członkowskim.#Sprawa C-456/12.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C‑456/12
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Raad van State (Niderlandy) postanowieniem z dnia 5 października 2012 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 10 października 2012 r., w postępowaniach:
            O.
            przeciwko
            Minister voor Immigratie, Integratie en Asiel ,
            oraz
            Minister voor Immigratie, Integratie en Asiel
            przeciwko
            B. ,
            TRYBUNAŁ (wielka izba),
            w składzie: V. Skouris, prezes, K. Lenaerts (sprawozdawca), wiceprezes, R. Silva de Lapuerta, M. Ilešič, L. Bay Larsen, A. Borg Barthet i C.G. Fernlund, prezesi izb, G. Arestis, J. Malenovský, E. Levits, A. Ó Caoimh, D. Šváby, M. Berger, A. Prechal i E. Jarašiūnas, sędziowie,
            rzecznik generalny: E. Sharpston,
            sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
            uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 25 czerwca 2013 r.,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu cudzoziemca O. przez J. Canalesa i J. van Bennekoma, advocaten,
            – w imieniu cudzoziemca B. przez C. Chena, F. Verbaasa i M. van Zantvoort, advocaten,
            – w imieniu rządu niderlandzkiego przez M. de Ree, C. Schillemans i C. Wissels, działające w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu belgijskiego przez T. Materne’a i C. Pochet, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu czeskiego przez M. Smolka i J. Vláčila, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu duńskiego przez V. Pasternak Jørgensen i M. Wolff, działające w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu niemieckiego przez T. Henzego i A. Wiedmann, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu estońskiego przez M. Linntam i N. Grünberg, działające w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu polskiego przez K. Pawłowską, M. Szpunara, B. Majczynę oraz M. Arciszewskiego, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez L. Christiego, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez G. Facennę, barrister,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez C. Tufvesson i G. Wilsa, działających w charakterze pełnomocników,
            po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 grudnia 2013 r.,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. L 158, s. 77 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 5, t. 5, s. 46), oraz art. 21 ust. 1 TFUE.
            2. Wniosek ten został złożony w ramach sporu między, odpowiednio, cudzoziemcem O. a Minister voor Immigratie, Integratie en Asiel (ministrem ds. imigracji, integracji i azylu, zwanym dalej „ministrem”) oraz tym ostatnim a cudzoziemcem B. w przedmiocie decyzji odmawiającej wydania obu tym cudzoziemcom dokumentu poświadczającego zgodność z prawem ich pobytu w Niderlandach w charakterze członka rodziny obywatela Unii Europejskiej.
            Ramy prawne
            Dyrektywa 2004/38
            3. Artykuł 1 dyrektywy 2004/38, zatytułowany „Przedmiot”, stanowi:
            „Niniejsza dyrektywa ustanawia:
            a) warunki regulujące korzystanie z prawa swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich przez obywateli Unii i członków ich rodziny;
            […]”.
            4. Opatrzony tytułem „Definicje” art. 2 tej dyrektywy przewiduje:
            „Do celów niniejszej dyrektywy:
            1) »obywatel Unii« oznacza każdą osobę mającą obywatelstwo państwa członkowskiego;
            2) »członek rodziny« oznacza:
            a) współmałżonka;
            […]
            3) »przyjmujące państwo członkowskie« oznacza państwo członkowskie, do którego przybywa obywatel Unii w celu skorzystania z jego/jej prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu”.
            5. Artykuł 3 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Beneficjenci”, stanowi w swym ust. 1:
            „Niniejszą dyrektywę stosuje się w odniesieniu do wszystkich obywateli Unii, którzy przemieszczają się do innego państwa członkowskiego lub przebywają w innym państwie członkowskim niż państwo członkowskie, którego są obywatelami, oraz do członków ich rodziny, jak zdefiniowano w art. 2 ust. 2 [art. 2 pkt 2], którzy im towarzyszą lub do nich dołączają”.
            6. Zgodnie z art. 6 dyrektywy 2004/38:
            „1. Przez okres nieprzekraczający trzech miesięcy obywatele Unii posiadają prawo pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego […].
            2. Przepisy ust. 1 stosuje się również w odniesieniu do posiadających ważny paszport członków rodziny, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich, towarzyszących [obywatelowi Unii] lub dołączających do obywatela Unii”.
            7. Artykuł 7 ust. 1 i 2 tej dyrektywy brzmi następująco:
            „1. Wszyscy obywatele Unii posiadają prawo pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego przez okres dłuższy niż trzy miesiące, jeżeli:
            a) są pracownikami najemnymi lub osobami pracującymi na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim; lub
            b) posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków ich [swojej] rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie pobytu, oraz są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim; lub
            c) –	są zapisani do instytucji prywatnej lub publicznej, uznanej lub finansowanej przez przyjmujące państwo członkowskie na podstawie przepisów prawnych lub praktyki administracyjnej, zasadniczo w celu odbycia studiów, włącznie z kształceniem zawodowym; oraz
            – są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim i zapewnią odpowiednią władzę krajową, za pomocą oświadczenia lub innego równoważnego środka według własnego wyboru, że posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie ich pobytu; lub
            d) są członkami rodziny towarzyszącymi [obywatelowi Unii] lub dołączającymi do obywatela Unii, który spełnia warunki określone w lit. a), b) lub c).
            2. Prawo pobytu przewidziane w ust. 1 rozciąga się na członków rodziny, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich, towarzyszących [obywatelowi Unii] lub dołączających do obywatela Unii w przyjmującym państwie członkowskim, o ile tacy obywatele Unii spełniają warunki określone w ust. 1 lit. a), b) lub c)”.
            8. Artykuł 10 ust. 1 wspomnianej dyrektywy stanowi:
            „Prawo pobytu dla członków rodziny obywatela Unii, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich, zostaje stwierdzone poprzez wydanie dokumentu zwanego »kartą pobytową [pobytu] członka rodziny obywatela Unii« nie później niż sześć miesięcy od dnia, w którym złożyli wniosek. Zaświadczenie o złożeniu wniosku na kartę pobytową [pobytu] jest wydawane bezzwłocznie”.
            9. Zgodnie z art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze dyrektywy 2004/38 „[o]bywatele Unii, którzy legalnie zamieszkują w przyjmującym państwie członkowskim przez nieprzerwany okres pięciu lat, mają prawo stałego pobytu w tym państwie”. Artykuł 16 ust. 2 tego aktu stanowi, że „[u]stęp 1 stosuje się również do członków rodziny, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich i legalnie zamieszkiwali wraz z obywatelem Unii w przyjmującym państwie członkowskim przez nieprzerwany okres pięciu lat”.
            Prawo niderlandzkie
            10. Transpozycja dyrektywy 2004/38 do prawa niderlandzkiego została dokonana w Vreemdelingenwet (ustawie o cudzoziemcach) z dnia 23 listopada 2000 r. (Stb. 2000, nr 495) oraz w Vreemdelingenbesluit 2000 (rozporządzeniu w sprawie cudzoziemców z 2000 r., Stb. 2000, nr 497).
            11. Artykuł 1 Vreemdelingenwet stanowi:
            „W rozumieniu niniejszej ustawy i przepisów przyjętych na jej podstawie:
            […]
            e) obywatelami wspólnotowymi są:
            1° obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej, którzy na podstawie Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską uprawnieni są do wjazdu na terytorium innego państwa członkowskiego i do pobytu w nim;
            2° członkowie rodzin osób określonych w pkt 1°, którzy są obywatelami państwa trzeciego i którzy na podstawie decyzji wydanej w zastosowaniu Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską uprawnieni są do wjazdu na terytorium innego państwa członkowskiego i do pobytu w nim;
            […]”.
            12. Artykuł 8 tej ustawy stanowi:
            „Cudzoziemiec przebywa w Niderlandach zgodnie z prawem tylko wtedy, gdy:
            […]
            e) jest obywatelem wspólnotowym w zakresie, w jakim u podstaw jego pobytu w Niderlandach leży uregulowanie wydane na podstawie Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską lub Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym […]”.
            13. Zgodnie z art. 9 ust. 1 Vreemdelingenwet minister wydaje cudzoziemcowi, który przebywa na terytorium niderlandzkim legalnie na podstawie prawa Unii, dokument poświadczający zgodność jego pobytu z prawem (zwany dalej „dokumentem pobytowym”).
            Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporów w postępowaniach głównych i pytania prejudycjalne
            Sytuacja cudzoziemca O.
            14. Cudzoziemiec O., który posiada nigeryjską przynależność państwową, poślubił w 2006 r. obywatelkę niderlandzką (zwaną dalej „osobą odniesienia cudzoziemca O.”). Cudzoziemiec O. oświadczył, że w okresie od 2007 r. do kwietnia 2010 r. mieszkał w Hiszpanii. Zgodnie z przedłożonymi dokumentami pochodzącymi od gminy Malaga (Hiszpania) cudzoziemiec O. i osoba odniesienia cudzoziemca O. są od dnia 7 sierpnia 2009 r. zameldowani w tej gminie pod tym samym adresem. Cudzoziemiec O. przedłożył ponadto dokument pobytowy ważny do dnia 20 września 2014 r., z którego wynika, że przebywał on w Hiszpanii jako członek rodziny obywatela Unii.
            15. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez osobę odniesienia cudzoziemca O. w okresie między 2007 r. a kwietniem 2010 r. przebywała ona przez dwa miesiące u cudzoziemca O. w Hiszpanii, ale z uwagi na to, że nie mogła tam znaleźć pracy, wróciła do Niderlandów. W tym samym okresie jednak osoba odniesienia cudzoziemca O. spędzała regularnie wakacje w Hiszpanii u cudzoziemca O.
            16. Od dnia 1 lipca 2010 r. cudzoziemiec O. widnieje w niderlandzkiej ewidencji ludności jako osoba zamieszkała pod tym samym adresem co osoba odniesienia cudzoziemca O.
            17. Decyzją z dnia 15 listopada 2010 r. minister oddalił wniosek cudzoziemca O. o wydanie dokumentu pobytowego, o którym mowa w art. 9 ust. 1 Vreemdelingenwet. Decyzją z dnia 21 marca 2011 r. uznał on za bezzasadne odwołanie wniesione przez cudzoziemca O. od powyższej decyzji odmownej.
            18. Orzeczeniem z dnia 7 lipca 2011 r. rechtbank ’s‑Gravenhage oddalił jako bezzasadną skargę wniesioną przez cudzoziemca O. na decyzję z dnia 21 marca 2011 r.
            19. Cudzoziemiec O. wniósł od tego orzeczenia środek odwoławczy do sądu odsyłającego.
            Sytuacja cudzoziemca B.
            20. Cudzoziemiec B., obywatel marokański, oświadczył, że od grudnia 2002 r. mieszkał przez kilka lat w Niderlandach ze swoją partnerką (zwaną dalej „osobą odniesienia cudzoziemca B.”), która posiada niderlandzką przynależność państwową.
            21. Decyzją z dnia 14 października 2005 r. minister uznał cudzoziemca B. za osobę niepożądaną na terytorium niderlandzkim w następstwie skazania go na karę pozbawienia wolności w wymiarze dwóch miesięcy za używanie fałszywego paszportu. Cudzoziemiec B. zamieszkał następnie w Retie (Belgia), w mieszkaniu, które osoba odniesienia cudzoziemca B. wynajmowała w okresie od października 2005 r. do maja 2007 r. Osoba odniesienia cudzoziemca B. oświadczyła, że w tym okresie przebywała tam w każdy weekend.
            22. W kwietniu 2007 r. cudzoziemiec B. powrócił do Maroka, ponieważ w następstwie decyzji z dnia 14 października 2005 r. zostało mu odmówione prawo pobytu w Belgii.
            23. W dniu 31 lipca 2007 r. cudzoziemiec B. i osoba odniesienia cudzoziemca B. zawarli związek małżeński. W dniu 30 grudnia 2008 r. cudzoziemiec B. wniósł o cofnięcie decyzji o uznaniu go za osobę niepożądaną. Decyzją z dnia 16 marca 2009 r. minister cofnął tę decyzję.
            24. W czerwcu 2009 r. cudzoziemiec B. zamieszkał w Niderlandach u osoby odniesienia cudzoziemca B.
            25. Decyzją z dnia 30 października 2009 r. Staatssecretaris van Justitie (sekretarz stanu ds. wymiaru sprawiedliwości) oddalił wniosek cudzoziemca B. o wydanie mu dokumentu pobytowego. Decyzją z dnia 19 marca 2010 r. minister uznał za bezzasadne odwołanie wniesione przez cudzoziemca B. od tej decyzji.
            26. Orzeczeniem z dnia 11 listopada 2010 r. rechtbank ’s‑Gravenhage uwzględnił skargę cudzoziemca B. wniesioną na decyzję z dnia 19 marca 2010 r., uchylił ją i nakazał ministrowi wydanie nowej decyzji z uwzględnieniem rozważań zawartych w tym orzeczeniu.
            27. Od powyższego orzeczenia minister wniósł środek odwoławczy do sądu odsyłającego.
            Pytania prejudycjalne
            28. Ponieważ cudzoziemcy O. i B. w momencie wydania decyzji oddalających ich wnioski o wydanie dokumentu pobytowego byli członkami rodziny obywateli Unii w rozumieniu art. 2 pkt 2 dyrektywy 2004/38, sąd odsyłający nurtuje przede wszystkim kwestia, czy powyższa dyrektywa przyznaje im prawo do pobytu w państwie członkowskim, którego przynależność państwową posiadają owi obywatele Unii.
            29. W ocenie sądu odsyłającego można sobie wyobrazić, że wyrażenie „przemieszczają się” użyte w art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38 należałoby rozumieć jako fakt udania się do państwa członkowskiego innego niż państwo, którego przynależność państwową posiadają wspomniani obywatele Unii, i następnie powrotu z tego państwa bez zamieszkiwania w nim. Możliwe jest również, że wyrażenie „do nich dołączają” zawarte w tym samym art. 3 ust. 1 należy rozumieć jako dołączenie do obywatela Unii w państwie członkowskim jego przynależności państwowej. Jednakże sąd odsyłający stwierdza, że pozostałe przepisy omawianej dyrektywy, w szczególności art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 i 2 tego aktu, wydają się wykluczać taką wykładnię, ponieważ wyraźnie wymieniają one „inne państwo członkowskie” i „przyjmujące państwo członkowskie” jako państwo członkowskie, wobec którego można ubiegać się o prawo pobytu. Wyrok z dnia 5 maja 2011 r. w sprawie C‑434/09 McCarthy, Zb.Orz. s. I‑3375, potwierdza, że wspomniane art. 6 i 7 regulują sytuację prawną obywatela Unii w państwie członkowskim, którego przynależności państwowej obywatel ten nie posiada.
            30. Sąd odsyłający przypomina następnie, że z wyroków z dnia 7 lipca 1992 r. w sprawie C‑370/90 Singh, Rec. s. I‑4265, i z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C‑291/05 Eind, Zb.Orz. s. I‑10719, wynika, iż małżonek obywatela państwa członkowskiego, który skorzystał z prawa do swobodnego przemieszczania się, powinien, w przypadku gdy ten ostatni powraca do państwa członkowskiego swojego pochodzenia, posiadać co najmniej te same prawa dotyczące wjazdu i pobytu co te przysługujące mu na mocy prawa Unii, w wypadku gdy dany obywatel Unii zdecyduje się na udanie się do innego państwa członkowskiego i na pozostanie w tym innym państwie członkowskim. Wspomniany sąd nurtuje jednak wątpliwość co do tego, czy orzecznictwo to znajduje zastosowanie do sytuacji takich jak te będące przedmiotem postępowań głównych. Podkreśla on w tym względzie, że inaczej niż w przypadku ww. wyroków w sprawie Singh i w sprawie Eind, obywatele Unii, których dotyczą spory w postępowaniach głównych, przebywali w przyjmującym państwie członkowskim nie jako pracownicy, ale jako obywatele Unii na podstawie art. 21 ust. 1 TFUE oraz jako odbiorcy usług w rozumieniu art. 56 TFUE.
            31. Wreszcie, gdyby linia orzecznicza ukształtowana przez ww. wyroki w sprawie Singh i w sprawie Eind znajdowała zastosowanie w sytuacjach takich jak te będące przedmiotem postępowań głównych, sąd odsyłający zwraca się z pytaniem, w jakim zakresie należałoby wymagać, by pobyt obywatela Unii w państwie członkowskim innym niż państwo jego przynależności państwowej miał określony minimalny czas trwania, aby po jego powrocie do państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada, członkowi jego rodziny mającemu obywatelstwo państwa trzeciego przysługiwało prawo pobytu w tym ostatnim państwie członkowskim. W sporze dotyczącym cudzoziemca B. sąd odsyłający zastanawia się ponadto, czy na prawo pobytu cudzoziemca B. w Niderlandach na podstawie dyrektywy 2004/38 wpływa okoliczność, że dołączył on do osoby odniesienia cudzoziemca B. w państwie członkowskim jej przynależności państwowej dopiero ponad dwa lata po jej powrocie do tego państwa.
            32. W tych okolicznościach Raad van State postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi, z których trzy pierwsze zostały sformułowane identycznie w przypadku spraw dotyczących cudzoziemców O. i B., z kolei czwarte odnosi się wyłącznie do sprawy tego ostatniego cudzoziemca:
            „1) Czy [dyrektywę 2004/38] należy stosować przez analogię w odniesieniu do przesłanek prawa pobytu członków rodziny obywatela Unii, którzy mają obywatelstwo państwa trzeciego, tak jak w [ww.] wyrokach […] w sprawie […] Singh i w sprawie […] Eind, w sytuacji gdy obywatel Unii wraca do państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada, po tym, jak przebywał w innym państwie członkowskim na mocy art. 21 ust. 1 TFUE oraz jako odbiorca usług w rozumieniu art. 56 TFUE?
            2) [W przypadku udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi twierdzącej], czy wymagane jest, by pobyt obywatela Unii w innym państwie członkowskim miał określony minimalny czas trwania, aby po powrocie obywatela Unii do państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada, członkowi jego rodziny mającemu obywatelstwo państwa trzeciego przysługiwało prawo pobytu w tym ostatnim państwie członkowskim?
            3) [W przypadku udzielenia na pytanie drugie odpowiedzi twierdzącej], czy wymóg ten może być spełniony także wtedy, gdy w rachubę wchodzi nie pobyt nieprzerwany, lecz pobyt o pewnej częstotliwości, na przykład co tydzień w weekendy lub w formie regularnych odwiedzin?
            4) Czy w okolicznościach takich jak występujące w sporze [dotyczącym cudzoziemca B.] ewentualne uprawnienie członka rodziny mającego obywatelstwo państwa trzeciego do prawa pobytu wywodzonego z prawa Unii wygasa wskutek upływu czasu między powrotem obywatela Unii do państwa członkowskiego jego przynależności państwowej a dołączeniem do niego w tym państwie członkowskim członka rodziny mającego obywatelstwo państwa trzeciego?”.
            W przedmiocie pytań prejudycjalnych
            W przedmiocie pytań od pierwszego do trzeciego
            33. Poprzez pytania od pierwszego do trzeciego, które należy przeanalizować łącznie, sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy przepisy dyrektywy 2004/38 i art. 21 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie odmówiło prawa pobytu obywatelowi państwa trzeciego – członkowi rodziny obywatela Unii posiadającego przynależność państwową tego państwa członkowskiego – w przypadku powrotu owego obywatela do wspomnianego państwa, jeżeli obywatel ten przed swoim powrotem skorzystał z prawa do swobodnego przemieszczania się na podstawie art. 21 ust. 1 TFUE, przebywając w innym państwie członkowskim wraz z zainteresowanym członkiem rodziny jako obywatel Unii, a w razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej na to pytanie prosi o wskazanie, jakie są warunki przyznania takiego prawa pobytu.
            34. W tym względzie należy przypomnieć, że na mocy art. 21 ust. 1 TFUE „[k]ażdy obywatel Unii ma prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w traktatach i w środkach przyjętych w celu ich wykonania”.
            35. Co się tyczy dyrektywy 2004/38, Trybunał miał już okazję stwierdzić, że służy ona ułatwieniu korzystania z podstawowego i indywidualnego prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, przyznanego obywatelom Unii bezpośrednio przez art. 21 ust. TFUE, oraz że w szczególności ma ona na celu wzmocnienie tego prawa (zob. podobnie wyroki: z dnia 25 lipca 2008 r. w sprawie C‑127/08 Metock i in., Zb.Orz. s. I‑6241, pkt 59, 82; z dnia 7 października 2010 r. w sprawie C‑162/09 Lassal, Zb.Orz. s. I‑9217, pkt 30; a także ww. wyrok w sprawie McCarthy, pkt 28).
            36. Artykuł 21 ust. 1 TFUE i przepisy dyrektywy 2004/38 nie przyznają obywatelom państw trzecich żadnego odrębnego prawa (zob. podobnie wyroki: z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie C‑40/11 Iida, pkt 66; a także z dnia 8 maja 2013 r. w sprawie C‑87/12 Ymeraga i Ymeraga‑Tafarshiku, pkt 34). W istocie ewentualne prawa przyznane takim obywatelom przez przepisy prawa Unii dotyczące obywatelstwa Unii są prawami pochodnymi wynikającymi ze skorzystania ze swobody przemieszczania się przez obywatela Unii (zob. ww. wyroki: w sprawie Iida, pkt 67; w sprawie Ymeraga i Ymeraga‑Tafarshiku, pkt 35; a także wyrok z dnia 10 października 2013 r. w sprawie C‑86/12 Alokpa i in., pkt 22).
            37. Z językowej, systemowej i celowościowej wykładni przepisów dyrektywy 2004/38 wynika jednak, że przepisy te nie pozwalają na przyznanie pochodnego prawa pobytu obywatelom państw trzecich, członkom rodziny obywatela Unii, w państwie przynależności państwowej tego ostatniego.
            38. Artykuł 3 ust. 1 wspomnianej dyrektywy definiuje bowiem jako „beneficjentów” przyznanych w niej praw „wszystkich obywateli Unii, którzy przemieszczają się do innego państwa członkowskiego lub przebywają w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, którego są obywatelami, oraz […] członków ich rodziny, jak zdefiniowano w art. 2 pkt 2, którzy im towarzyszą lub do nich dołączają”.
            39. A zatem dyrektywa 2004/38 wprowadza pochodne prawo pobytu na rzecz obywateli państw trzecich będących członkami rodziny obywatela Unii w rozumieniu art. 2 pkt 2 tej dyrektywy tylko wówczas, gdy ten ostatni skorzystał z prawa do swobodnego przemieszczania się, osiedlając się w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, którego obywatelstwo posiada (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Metock i in., pkt 73; wyrok z dnia 15 listopada 2011 r. w sprawie C‑256/11 Dereci i in., Zb.Orz. s. I‑11315, pkt 56; ww. wyrok w sprawie Iida, pkt 51; a także wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawach połączonych C‑356/11 i C‑357/11 O. i in., pkt 41).
            40. Pozostałe przepisy dyrektywy 2004/38, a zwłaszcza art. 6, art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 i 2 tego aktu, odnoszą się do prawa pobytu obywatela Unii i pochodnego prawa pobytu przysługującego członkom ich rodzin w „innym państwie członkowskim”, czyli w „przyjmującym państwie członkowskim”, potwierdzając zatem, że obywatel państwa trzeciego będący członkiem rodziny obywatela Unii nie może powoływać się na podstawie tej dyrektywy na pochodne prawo pobytu w państwie członkowskim, którego przynależność państwową posiada ów obywatel Unii (zob. ww. wyroki: w sprawie McCarthy, pkt 37; w sprawie Iida, pkt 64).
            41. Jeżeli chodzi o wykładnię celowościową przepisów dyrektywy 2004/38, należy przypomnieć, że jakkolwiek ma ona na celu ułatwienie i wzmocnienie korzystania z podstawowego i indywidualnego prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, przyznanego każdemu obywatelowi Unii bezpośrednio przez traktat, to wciąż jej przedmiotem jest, jak to wynika z art. 1 lit. a) tego aktu, ustanowienie warunków wykonywania tego prawa (ww. wyrok w sprawie McCarthy, pkt 33).
            42. Jako że zgodnie z jedną z zasad prawa międzynarodowego państwo członkowskie nie może odmówić swoim obywatelom prawa wjazdu lub pobytu na swoim terytorium, dyrektywa 2004/38 ma wyłącznie na celu uregulowanie warunków wjazdu i pobytu obywateli Unii na terytorium państw członkowskich innych niż państwo ich przynależności państwowej (zob. ww. wyrok w sprawie McCarthy, pkt 29).
            43. W tych okolicznościach i zważywszy na to, co zostało przypomniane w pkt 36 niniejszego wyroku, wspomniana dyrektywa nie ma zatem na celu przyznania pochodnego prawa pobytu obywatelowi państwa trzeciego będącego członkiem rodziny obywatela Unii, który przebywa w państwie członkowskim swojej przynależności państwowej.
            44. Ponieważ obywatele państwa trzeciego znajdujący się w sytuacji takiej jak cudzoziemcy O. i B. nie mogą korzystać na podstawie przepisów dyrektywy 2004/38 z pochodnego prawa pobytu w państwie członkowskim przynależności państwowej ich osób odniesienia, należy zbadać, czy w tym wypadku pochodne prawo pobytu może zostać wywiedzione z art. 21 ust. 1 TFUE.
            45. W tym względzie konieczne jest przypomnienie, że cel i uzasadnienie rzeczonego pochodnego prawa pobytu opierają się na stwierdzeniu, iż odmowa przyznania takiego prawa mogłaby naruszać swobodę przemieszczania się obywatela Unii, zniechęcając go do korzystania z przysługujących mu prawa wjazdu i prawa pobytu na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego (zob. ww. wyroki: w sprawie Iida, pkt 68; w sprawie Ymeraga i Ymeraga‑Tafarshiku, pkt 35; a także w sprawie Alokpa i in., pkt 22).
            46. W związku z tym Trybunał orzekł już, że w przypadku gdy obywatel Unii przebywał z członkiem swojej rodziny będącym obywatelem państwa trzeciego – przez okres przekraczający, odpowiednio, dwa i pół roku i półtora roku – w państwie członkowskim innym niż państwo, którego przynależność państwową posiada, i pozostawał tam w stosunku zatrudnienia, ów obywatel państwa trzeciego może po powrocie obywatela Unii do państwa członkowskiego jego przynależności państwowej korzystać na podstawie prawa Unii z pochodnego prawa pobytu w tym ostatnim państwie (zob. ww. wyroki: w sprawie Singh, pkt 25; w sprawie Eind, pkt 45). Gdyby bowiem ów obywatel państwa trzeciego był pozbawiony takiego prawa, pracownik będący obywatelem Unii mógłby zostać odwiedziony od opuszczenia państwa członkowskiego, którego obywatelstwo posiada, w celu wykonywania pracy najemnej na terytorium innego państwa członkowskiego z powodu braku pewności, czy po powrocie do państwa członkowskiego pochodzenia będzie miał możliwość kontynuowania wspólnego życia z bliskimi członkami rodziny, które mogło ewentualnie zostać zapoczątkowane w przyjmującym państwie członkowskim wskutek zawarcia małżeństwa lub łączenia rodzin (zob. ww. wyroki: w sprawie Eind, pkt 35, 36; a także w sprawie Iida, pkt 70).
            47. W rezultacie przeszkoda w opuszczeniu przez pracownika państwa członkowskiego, którego obywatelstwo posiada, taka jak wskazana w ww. wyrokach w sprawie Singh i w sprawie Eind, wynika z odmowy przyznania po powrocie tego pracownika do państwa członkowskiego pochodzenia prawa pobytu jego członkom rodziny będącym obywatelami państwa trzeciego, w sytuacji gdy ów pracownik przebywał z nimi w przyjmującym państwie członkowskim na podstawie i w poszanowaniu prawa Unii.
            48. W konsekwencji należy zbadać, czy ukształtowana w powyższych wyrokach linia orzecznicza znajduje zastosowanie w sposób ogólny do członków rodziny obywateli Unii, który skorzystawszy z praw przyznanych im przez art. 21 ust. 1 TFUE, przebywali w państwie członkowskim innym niż państwo ich przynależności państwowej, a następnie powrócili do państwa członkowskiego, którego obywatelstwo posiadają.
            49. Na powyższe pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. W istocie następujące po powrocie obywatela Unii do państwa członkowskiego jego przynależności państwowej przyznanie pochodnego prawa pobytu obywatelowi państwa trzeciego będącego członkiem rodziny tego obywatela Unii, z którym ten ostatni przebywał w przyjmującym państwie członkowskim, korzystając ze statusu obywatela Unii, na podstawie i w poszanowaniu prawa Unii, służy wyeliminowaniu tego samego rodzaju przeszkód w opuszczeniu państwa członkowskiego pochodzenia co ta opisana w pkt 47 niniejszego wyroku poprzez zagwarantowanie wspomnianemu obywatelowi, że po powrocie do tego państwa będzie mógł on kontynuować wspólne życie z członkami swojej rodziny, rozwinięte lub umocnione w przyjmującym państwie członkowskim.
            50. Co się tyczy warunków przyznania na podstawie art. 21 ust. 1 TFUE, po powrocie obywatela Unii do państwa członkowskiego jego przynależności państwowej, pochodnego prawa pobytu obywatelowi państwa trzeciego będącemu członkiem rodziny owego obywatela Unii, z którym ten ostatni przebywał, korzystając ze swojego statusu obywatela Unii, w przyjmującym państwie członkowskim, nie powinny być one co do zasady bardziej rygorystyczne niż te przewidziane przez dyrektywę 2004/38 dla przyznania takiego prawa pobytu obywatelowi państwa trzeciego będącemu członkiem rodziny obywatela Unii, który skorzystał z przysługującego mu prawa do swobodnego przemieszczania się, osiedlając się w państwie członkowskim innym niż państwo, którego obywatelstwo posiada. W istocie bowiem, mimo że dyrektywa 2004/38 nie obejmuje swym zakresem tego rodzaju przypadku powrotu, musi być ona stosowana w drodze analogii w zakresie dotyczącym warunków pobytu obywatela Unii w państwie członkowskim innym niż państwo jego przynależności państwowej, ponieważ w obu tych przypadkach to właśnie obywatel Unii jest osobą odniesienia, której status umożliwia uzyskanie pochodnego prawa pobytu przez obywatela państwa trzeciego będącego członkiem rodziny owego obywatela Unii.
            51. Przeszkoda taka jak ta opisana w pkt 47 niniejszego wyroku może wystąpić tylko wówczas, gdy pobyt obywatela Unii w przyjmującym państwie członkowskim charakteryzuje się wystarczającą efektywnością, pozwalającą na rozwinięcie lub umocnienie życia rodzinnego w tym państwie członkowskim. W rezultacie art. 21 ust. 1 TFUE nie wymaga, by każdy pobyt obywatela Unii w przyjmującym państwie członkowskim z towarzyszeniem członka jego rodziny będącego obywatelem państwa trzeciego w sposób konieczny wiązał się z przyznaniem pochodnego prawa pobytu temu członkowi rodziny w państwie członkowskim przynależności państwowej wspomnianego obywatela Unii w momencie powrotu tego ostatniego do swojego państwa.
            52. W tym względzie należy zauważyć, że obywatel Unii, który korzysta z praw przyznanych mu przez art. 6 ust. 1 dyrektywy 2004/38, nie ma na celu osiedlenia się w przyjmującym państwie członkowskim w sposób pozwalający na rozwinięcie lub umocnienie życia rodzinnego w tym państwie. W tych okolicznościach odmowa przyznania, po powrocie tego obywatela do państwa członkowskiego jego pochodzenia, pochodnego prawa pobytu członkom jego rodziny będącym obywatelami państwa trzeciego nie odwiedzie takiego obywatela od skorzystania z praw, które wywodzi on z art. 6 wspomnianej dyrektywy.
            53. Natomiast przeszkoda taka jak opisana w pkt 47 niniejszego wyroku może wystąpić wówczas, gdy obywatel Unii pragnie skorzystać z praw, które wywodzi z art. 7 ust. 1 dyrektywy 2004/38. Pobyt w przyjmującym państwie członkowskim na podstawie art. 7 ust. 1 wspomnianej dyrektywy i w poszanowaniu określonych w nim warunków świadczy co do zasady o osiedleniu się obywatela Unii w owym państwie członkowskim, a zatem o efektywnym charakterze jego p obytu, i może iść w parze z rozwinięciem lub umocnieniem życia rodzinnego w tym państwie.
            54. W sytuacji gdy przy okazji efektywnego pobytu obywatela Unii w przyjmującym państwie członkowskim na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/38 i w poszanowaniu określonych w nim warunków życie rodzinne rozwinęło lub umocniło się w tym ostatnim państwie członkowskim, skuteczność (effet utile) praw, które dany obywatel Unii wywodzi z art. 21 ust. 1 TFUE, wymaga, by życie rodzinne, które ów obywatel prowadził w przyjmującym państwie członkowskim, mogło toczyć się dalej po jego powrocie do państwa członkowskiego jego przynależności państwowej poprzez przyznanie pochodnego prawa pobytu zainteresowanemu członkowi rodziny będącemu obywatelem państwa trzeciego. W braku takiego pochodnego prawa pobytu ów obywatel Unii zostałby bowiem odwiedziony od opuszczenia państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada, w celu skorzystania z przysługującego mu na podstawie art. 21 ust. 1 TFUE prawa pobytu w innym państwie członkowskim z tego względu, że nie miałby pewności, czy po powrocie do państwa członkowskiego swego pochodzenia mógłby dalej prowadzić wspólne życie z bliskimi członkami rodziny, rozwinięte lub umocnione w przyjmującym państwie członkowskim (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie Eind, pkt 35, 36; a także w sprawie Iida, pkt 70).
            55. A fortiori skuteczność (effet utile) art. 21 ust. 1 TFUE wymaga, by obywatel Unii mógł po powrocie do państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada, kontynuować życie rodzinne, które prowadził w przyjmującym państwie członkowskim, jeżeli ów obywatel i dany członek jego rodziny będący obywatelem państwa trzeciego uzyskali w tym ostatnim państwie członkowskim prawo stałego pobytu na podstawie, odpowiednio, art. 16 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/38.
            56. W rezultacie to efektywny pobyt obywatela Unii i członka jego rodziny będącego obywatelem państwa trzeciego w przyjmującym państwie członkowskim na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 16 dyrektywy 2004/38 i w poszanowaniu określonych w nich warunków otwiera po powrocie tego obywatela Unii do państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada, drogę do pochodnego prawa pobytu, wynikającego z art. 21 ust. 1 TFUE, dla obywatela państwa trzeciego, z którym wspomniany obywatel Unii prowadził wspólnie życie rodzinne w przyjmującym państwie członkowskim.
            57. Do sądu odsyłającego należy zweryfikowanie, czy osoby odniesienia cudzoziemców O. i B., które są obywatelami Unii, osiedliły się w przyjmującym państwie członkowskim, co świadczyłoby o tym, że ich pobyt w tym państwie był efektywny, oraz czy ze względu na życie rodzinne prowadzone w związku z owym efektywnym pobytem cudzoziemcy O. i B. korzystali z pochodnego prawa pobytu w przyjmującym państwie członkowskim na podstawie art. 7 ust. 2 lub art. 16 ust. 2 dyrektywy 2004/38 i w poszanowaniu określonych w nich warunków.
            58. Należy dodać, że zakres stosowania przepisów prawa Unii nie może być rozumiany tak szeroko, by rozciągać się na zachowania stanowiące nadużycie (zob. podobnie wyroki: z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie C‑110/99 Emsland‑Stärke, Rec. s. I‑11569, pkt 51; z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie C‑303/08 Bozkurt, Zb.Orz. s. I‑13445, pkt 47). Dowód istnienia takiego zachowania wymaga z jednej strony całości obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych w uregulowaniu prawa Unii cel, jakiemu służy to uregulowanie, nie został osiągnięty, a z drugiej strony – wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania prawa Unii poprzez sztuczne stworzenie przesłanek wymaganych dla jej uzyskania (wyrok z dnia 16 października 2012 r. w sprawie C‑364/10 Węgry przeciwko Słowacji, pkt 58).
            59. Co się tyczy kwestii, czy kumulatywny skutek poszczególnych krótkotrwałych pobytów w przyjmującym państwie członkowskim może uprawniać do uzyskania przez obywatela państwa trzeciego będącego członkiem rodziny obywatela Unii pochodnego prawa pobytu po powrocie tego ostatniego do państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada, należy przypomnieć, że jedynie pobyt spełniający warunki określone w art. 7 ust. 1 i 2 oraz w art. 16 dyrektywy 2004/38 może uprawniać do takiego prawa pobytu. W tym względzie krótkotrwałe pobyty, takie jak weekendy lub wakacje spędzane w państwie członkowskim innym niż państwo przynależności państwowej obywatela Unii, nawet rozpatrywane łącznie, są objęte art. 6 dyrektywy 2004/38 i nie spełniają wskazanych powyżej warunków.
            60. W odniesieniu do sytuacji cudzoziemca O., który – jak wynika z postanowienia odsyłającego – posiada wydaną na podstawie art. 10 dyrektywy 2004/38 kartę pobytu jako członek rodziny obywatela Unii, należy przypomnieć, że prawo Unii nie nakłada na władze państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada dany obywatel Unii, obowiązku przyznania obywatelowi państwa trzeciego będącemu członkiem rodziny tego obywatela Unii pochodnego prawa pobytu z tego tylko względu, że w przyjmującym państwie członkowskim ów obywatel państwa trzeciego posiadał taką ważną kartę pobytu (zob. ww. wyrok w sprawie Eind, pkt 26). W istocie karta pobytu wydana na podstawie art. 10 dyrektywy 2004/38 ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny (zob. wyrok z dnia 21 lipca 2011 r. w sprawie C‑325/09 Dias, Zb.Orz. s. I‑6387, pkt 49).
            61. Zważywszy na ogół powyższych rozważań, odpowiedź na pytania od pierwszego do trzeciego winna brzmieć: art. 21 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji, w której obywatel Unii rozwinął lub umocnił życie rodzinne z obywatelem państwa trzeciego przy okazji odbywania na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 lub art. 16 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/38 oraz w poszanowaniu określonych w nich warunków efektywnego pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie jego przynależności państwowej, przepisy tej dyrektywy znajdują zastosowanie przez analogię także wówczas, gdy wspomniany obywatel Unii powraca wraz z zainteresowanym członkiem swej rodziny do państwa członkowskiego swojego pochodzenia. W rezultacie warunki przyznania pochodnego prawa pobytu obywatelowi państwa trzeciego będącemu członkiem rodziny tego obywatela Unii w państwie członkowskim pochodzenia tego ostatniego nie powinny być co do zasady bardziej rygorystyczne niż te przewidziane przez wspomnianą dyrektywę dla przyznania pochodnego prawa pobytu obywatelowi państwa trzeciego będącemu członkiem rodziny obywatela Unii, który skorzystał z przysługującego mu prawa do swobodnego przemieszczania się, osiedlając się w państwie członkowskim innym niż państwo, którego obywatelstwo posiada.
            W przedmiocie pytania czwartego
            62. Jak wynika z pkt 21–23 niniejszego wyroku, cudzoziemiec B. uzyskał status członka rodziny obywatela Unii w rozumieniu art. 2 pkt 2 dyrektywy 2004/38 dopiero po zakończeniu pobytu w przyjmującym państwie członkowskim przez osobę odniesienia cudzoziemca B.
            63. Tymczasem obywatel państwa trzeciego, który nawet przez część swojego pobytu w przyjmującym państwie członkowskim nie posiadał statusu członka rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 2 dyrektywy 2004/38, nie mógł skorzystać w tym państwie członkowskim z pochodnego prawa pobytu na podstawie art. 7 ust. 2 lub art. 16 ust. 2 dyrektywy 2004/38. W tych okolicznościach rzeczony obywatel państwa trzeciego nie może także powoływać się na art. 21 ust. 1 TFUE w celu uzyskania pochodnego prawa pobytu po powrocie danego obywatela Unii do państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada.
            64. W rezultacie nie ma potrzeby odpowiadania na pytanie czwarte.
            W przedmiocie kosztów
            65. Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
            Artykuł 21 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji, w której obywatel Unii rozwinął lub umocnił życie rodzinne z obywatelem państwa trzeciego przy okazji efektywnego pobytu – na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 lub art. 16 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG, oraz w poszanowaniu określonych w tych przepisach warunków – w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie jego przynależności państwowej, przepisy tej dyrektywy znajdują zastosowanie przez analogię także wówczas, gdy wspomniany obywatel Unii powraca wraz z zainteresowanym członkiem swej rodziny do państwa członkowskiego swojego pochodzenia. W rezultacie warunki przyznania pochodnego prawa pobytu obywatelowi państwa trzeciego będącemu członkiem rodziny tego obywatela Unii w państwie członkowskim pochodzenia tego ostatniego nie powinny być co do zasady bardziej rygorystyczne niż te przewidziane przez wspomnianą dyrektywę dla przyznania pochodnego prawa pobytu obywatelowi państwa trzeciego będącemu członkiem rodziny obywatela Unii, który skorzystał z przysługującego mu prawa do swobodnego przemieszczania się, osiedlając się w państwie członkowskim innym niż państwo, którego obywatelstwo posiada.


Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 29 stycznia 2013 r. # Fon Wireless Ltd przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie sprzeciwu - Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego nfon - Wcześniejszy graficzny wspólnotowy znak towarowy fon i wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy FON - Względna podstawa odmowy rejestracji - Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd - Podobieństwo oznaczeń - Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009 - Wniosek o zmianę decyzji. # Sprawa T-283/11.