title: Wyrok Trybunału (dziesiąta izba) z dnia 20 lipca 2016 r.#Hans Maschek przeciwko Magistratsdirektion der Stadt Wien – Personalstelle Wiener Stadtwerke.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Verwaltungsgericht Wien.#Odesłanie prejudycjalne – Polityka społeczna – Dyrektywa 2003/88/WE – Artykuł 7 – Prawo do corocznego płatnego urlopu – Przejście na emeryturę na wniosek zainteresowanego – Pracownik, który w pełni nie wykorzystał przysługującego mu urlopu wypoczynkowego przed ustaniem stosunku pracy – Uregulowanie krajowe pozbawiające pracownika prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop – Zwolnienie chorobowe – Urzędnicy.#Sprawa C-341/15.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (dziesiąta izba)
      z dnia 20 lipca 2016 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Polityka społeczna — Dyrektywa 2003/88/WE — Artykuł 7 — Prawo do corocznego płatnego urlopu — Przejście na emeryturę na wniosek zainteresowanego — Pracownik, który w pełni nie wykorzystał przysługującego mu urlopu wypoczynkowego przed ustaniem stosunku pracy — Uregulowanie krajowe pozbawiające pracownika prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop — Zwolnienie chorobowe — Urzędnicy”
      W sprawie C‑341/15
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Verwaltungsgericht Wien (sąd administracyjny w Wiedniu, Austria) postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 8 lipca 2015 r., w postępowaniu:

         Hans Maschek

      przeciwko

         Magistratsdirektion der Stadt Wien – Personalstelle Wiener Stadtwerke,

      TRYBUNAŁ (dziesiąta izba),
      w składzie: F. Biltgen (sprawozdawca), prezes izby, A. Borg Barthet i E. Levits, sędziowie,
      rzecznik generalny: E. Sharpston,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu rządu austriackiego przez G. Eberharda, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez M. Kellerbauera oraz M. van Beeka, działających w charakterze pełnomocników,

         wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 7 dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy (Dz.U. 2003, L 299, s. 9).

               2

               Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między H. Maschkiem a Magistratsdirektion der Stadt Wien – Personalstelle Wiener Stadtwerke (administracją urzędu miasta Wiedeń – wydziałem kadr służb technicznych miasta Wiedeń, Austria), jego pracodawcą, dotyczącego ekwiwalentu pieniężnego za urlop, którego H. Maschek nie wykorzystał przed ustaniem swojego stosunku pracy.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

      Dyrektywa 2003/88

               3

               Artykuł 7 dyrektywy 2003/88, zatytułowany „Urlop roczny”, ma następujące brzmienie:
               „1.   Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia, by każdy pracownik był uprawniony do corocznego płatnego urlopu [urlopu wypoczynkowego] w wymiarze co najmniej czterech tygodni, zgodnie z warunkami uprawniającymi [go do takiego urlopu] i przyznającymi mu taki urlop, przewidzianymi w ustawodawstwie krajowym lub w praktyce krajowej.
               2.   Minimalny okres corocznego płatnego urlopu nie może być zastąpiony wypłatą ekwiwalentu pieniężnego, z wyjątkiem przypadku gdy stosunek pracy ulega rozwiązaniu”.

         Prawo austriackie

               4

               Dyrektywa 2003/88 została przetransponowana do prawa austriackiego, w szczególności w zakresie dotyczącym urzędników miasta Wiedeń, w drodze § 41a Gesetz über das Besoldungsrecht der Beamten der Bundeshauptstadt Wien – Besoldungsordnung 1994 (ustawy o systemie wynagrodzeń urzędników miasta stołecznego Wiedeń – regulamin wynagradzania z 1994 r.), ze zmianami wprowadzonymi w 2014 r. (zwanej dalej „BO”):
               „(1)   Urzędnikowi przysługuje, z wyjątkiem sytuacji bezpośredniego podjęcia służby w innej jednostce miasta Wiedeń, w razie odejścia ze służby bądź rozwiązania stosunku pracy, prawo do świadczenia pieniężnego rekompensującego mu część urlopu, której nie wykorzystał [ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop]. Urzędnik ma prawo do tego świadczenia pod warunkiem, że nie ponosi odpowiedzialności za niewykorzystanie urlopu.
               (2)   Urzędnik ponosi odpowiedzialność za niewykorzystanie urlopu w szczególności w razie:

                        1.

                        rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę z jego winy;

                        2.

                        rozwiązania stosunku pracy zgodnie z § 33 ust. 1 [nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy], § 73 [rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika] lub § 74 [natychmiastowe rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę] [Gesetz über das Dienstrecht der Beamten der Bundeshauptstadt Wien – Dienstordnung 1994 (ustawy o statusie urzędników miasta stołecznego Wiednia – regulamin pracowniczy z 1994 r.) (zwanej dalej „DO”)] lub

                        3.

                        przejścia na emeryturę na własny wniosek na podstawie § 68b ust. 1 pkt 1, § 68c ust. 1 lub § 115i [DO].

                  (3)   Wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop oblicza się odrębnie za każdy rok kalendarzowy, za który prawo do urlopu wypoczynkowego nie zostało wykorzystane oraz nie wygasło.
               (4)   Urzędnik ma prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w odniesieniu do części urlopu wypoczynkowego pozostałej po odjęciu urlopu rzeczywiście wykorzystanego w danym roku kalendarzowym.
               […]”.

               5

               Paragraf 68c ust. 1 DO stanowi, że urzędnik, który ukończył 60. rok życia, może złożyć wniosek o przejście na emeryturę, jeżeli leży to w interesie służby.

               6

               Zgodnie z § 68b ust. 1 DO urzędnik, który złożył stosowny wniosek, przechodzi na emeryturę, jeżeli:
               „(1)   przepracował okres 540 miesięcy […];
               (2)   nie może wykonywać swoich obowiązków ze względu na niezdolność do pracy w rozumieniu § 68a ust. 2 DO […]”.

               7

               Paragraf 115i ust. 1 DO przewiduje, że urzędnik, który złożył stosowny wniosek, może przejść na emeryturę po ukończeniu wieku między 720 a 776 miesięcy życia, oraz pod warunkiem, że przed przejściem na emeryturę przepracował wystarczającą liczbę okresów uwzględnianych przy obliczaniu jego emerytury.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               8

               Hans Maschek, urodzony w dniu 17 stycznia 1949 r., pracował jako urzędnik miasta Wiedeń od dnia 3 stycznia 1978 r.

               9

               W okresie między 15 listopada 2010 r. a 30 czerwca 2012 r., czyli datą przejścia na emeryturę, był nieobecny w pracy.

               10

               Sąd odsyłający podnosi, że z akt pracowniczych H. Maschka wynika, iż jego pracodawca zakwalifikował jego nieobecność w pracy jako nieobecność z powodu choroby wyłącznie w odniesieniu do okresu między 15 listopada a 31 grudnia 2010 r.

               11

               Pracodawca H. Maschka najwyraźniej nie miał nic przeciwko jego pozostałym nieobecnościom w pracy w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2012 r., gdyż zawarł z nim dwa porozumienia co do tych nieobecności oraz ich skutków.

               12

               W dniu 20 października 2010 r. zawarte zostało pierwsze porozumienie, o następującej treści:
               „1. Postanowienia ogólne
               Obecna sytuacja w żadnym wypadku nie pozwala miastu Wiedeń na kontynuowanie zatrudnienia H. Maschka w charakterze dyrektora wydziału po dacie określonej poniżej.
               Ze względu na planowane przejście H. Maschka na emeryturę, przewidziane na dzień 1 października 2011 r., miasto Wiedeń uzgadnia z nim, co następuje:
               2. Wniosek o przejście na emeryturę z dniem 1 października 2011 r.
               Na koniec roku H. Maschek złoży pisemny wniosek o przejście na emeryturę z dniem 1 października 2011 r.
               3. Obowiązki dyrektora wydziału
               W celu zapewnienia niezakłóconego funkcjonowania urzędu H. Maschek będzie pełnić obowiązki dyrektora wydziału do dnia 31 grudnia 2010 r. Do tego dnia wykorzysta 5–6 tygodni swojego urlopu wypoczynkowego. Podział urlopu zostanie ustalony do końca października w porozumieniu z Wiener Linien.
               Z dniem 1 stycznia 2011 r. H. Maschek przestanie pełnić obowiązki dyrektora wydziału.
               4. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy
               Z dniem 1 stycznia 2011 r. Magistratsdirektion‑Personalstelle Wiener Stadtwerke zwalnia H. Maschka z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem przez niego prawa do wynagrodzenia”.

               13

               W dniu 21 lipca 2011 r. pierwsze porozumienie zostało zastąpione drugim porozumieniem, o następującej treści:„1. Postanowienia ogólne
               Strony niniejszego porozumienia uzgadniają, że po dacie wskazanej poniżej H. Maschek nie może dłużej pełnić obowiązków kierownika wydziału.
               Ze względu na planowane przejście H. Maschka na emeryturę, przewidziane na dzień 1 października 2012 r., miasto Wiedeń uzgadnia z nim, co następuje:
               2. Wniosek o przejście na emeryturę z dniem 1 lipca 2012 r.
               Hans Maschek złoży pisemny wniosek o przejście na emeryturę z dniem 1 lipca 2012 r. Decyzja o przejściu H. Maschka na emeryturę zostanie mu wręczona osobiście […]. Hans Maschek oświadcza, że zrzeka się prawa do zaskarżenia tej decyzji.
               3. Obowiązki dyrektora wydziału
               Hans Maschek pracował na stanowisku dyrektora wydziału do dnia 31 grudnia 2010 r. Z dniem 1 stycznia 2011 r. został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy.
               4. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy
               Z dniem 1 stycznia 2011 r. Magistratsdirektion‑Personalstelle Wiener Stadtwerke, w porozumieniu z Wiener Linien GmbH & Co KG, zwalnia H. Maschka z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem przez niego prawa do wynagrodzenia […].
               […]
               7. Warunek zawieszający
               Niniejsze porozumienie wchodzi w życie pod warunkiem, że zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy z dnia 21 lipca 2011 r. stanie się prawnie skuteczne oraz że H. Maschek złoży skuteczne oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do skorzystania ze środków prawnych, o którym mowa w art. 2 niniejszego porozumienia”.

               14

               W dniu zawarcia drugiego porozumienia H. Maschek złożył wniosek o przejście na emeryturę. W dniu 21 lipca 2011 r. jego pracodawca wydał w związku z tym decyzję o przejściu H. Maschka na emeryturę z dniem 1 lipca 2012 r. na podstawie § 115i ust. 1 DO. Zainteresowany zrzekł się tym samym prawa do zaskarżenia tej decyzji.

               15

               Sąd odsyłający ustalił, po pierwsze, że w okresie od 15 listopada 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. nieobecność H. Maschka w pracy była spowodowana chorobą, na dowód czego przedstawił on zwolnienie lekarskie, a po drugie, że w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2012 r., czyli do chwili rozwiązania jego stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę, H. Maschek nie miał obowiązku stawiać się w pracy w związku z poleceniem służbowym wydanym zgodnie z postanowieniami drugiego porozumienia.

               16

               Hans Maschek podnosi jednak, że krótko przed dniem 30 czerwca 2012 r. zachorował. Twierdzi zatem, że przysługuje mu prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, o wypłacenie którego zwrócił się do swojego pracodawcy.

               17

               Decyzją z dnia 1 lipca 2014 r. jego pracodawca odmówił uwzględniania jego wniosku, opierając się na § 41a ust. 2 akapit trzeci BO.

               18

               Hans Maschek zaskarżył tę decyzję do Verwaltungsgericht Wien (sądu administracyjnego w Wiedniu), który wyraził wątpliwości co do zgodności § 41a ust. 2 BO z art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88.

               19

               Paragraf 41a ust. 2 BO pozbawia bowiem urzędnika, „który ponosi odpowiedzialność za niewykorzystanie urlopu”, prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, w szczególności w przypadku przejścia na emeryturę na podstawie § 115i ust. 1 DO, tak jak to miało miejsce w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym.

               20

               Sąd odsyłający uważa zatem, że w świetle sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym § 41a ust. 2 BO może być nie do pogodzenia z orzecznictwem Trybunału odnoszącym się do art. 7 dyrektywy 2003/88 w zakresie, w jakim urzędnik, który na własny wniosek przechodzi na emeryturę, zostaje pozbawiony prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop nawet w sytuacji, gdy krótko przed przejściem na emeryturę zachorował, na dowód czego przedstawił zwolnienie lekarskie.

               21

               W drugiej kolejności sąd odsyłający zastanawia się, jakie warunki muszą być spełnione, aby pracownik, który, jak w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym, nie mógł ze względu na chorobę wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego przed ustaniem jego stosunku pracy, miał prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Sąd ten zaproponował w szczególności, aby prawo do tego ekwiwalentu mogło być uzależnione od wymogu, by taki pracownik w odpowiednim terminie poinformował pracodawcę o swojej chorobie i przedstawił mu stosowne zwolnienie lekarskie.

               22

               W trzeciej kolejności sąd odsyłający zastanawia się, czy jeżeli Trybunał uzna, że § 41a ust. 1 i 2 BO jest niezgodny z prawem Unii, przepisy prawa krajowego powinny, stosownie do art. 7 dyrektywy 2003/88, przewidywać – wobec pracowników, którzy na podstawie tego przepisu zostali nielegalnie pozbawieni prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop – regulacje dotyczące korzystania z tego prawa, które byłyby dla nich korzystniejsze od regulacji przewidzianych w tej dyrektywie, w szczególności jeśli chodzi o wysokość tego ekwiwalentu.

               23

               W tych okolicznościach Verwaltungsgericht Wien (sąd administracyjny w Wiedniu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy regulacja tego rodzaju jak rozpatrywany § 41a ust. 2 [BO], stanowiący, że pracownikowi, który na własny wniosek rozwiązuje w określonej chwili stosunek pracy, zasadniczo nie przysługuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w rozumieniu art. 7 dyrektywy 2003/88, jest zgodna z art. 7 tej dyrektywy?
                        W przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej: czy przepis krajowy stanowiący, że pracownik, który na własny wniosek rozwiązuje w określonej chwili stosunek pracy, ma podjąć wszelkie kroki, by wykorzystać pozostały urlop wypoczynkowy do rozwiązania stosunku pracy, i że prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w przypadku rozwiązania stosunku pracy na wniosek pracownika powstaje jedynie wówczas, jeżeli również w przypadku złożenia wniosku o urlop wypoczynkowy począwszy od dnia złożenia wniosku o rozwiązanie stosunku pracy pracownik nie byłby w stanie wykorzystać urlopu wypoczynkowego w wymiarze stanowiącym podstawę wniosku o ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop [jest zgodny z art. 7 dyrektywy 2003/88]?

                        2)

                        Czy należy przyjąć, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop istnieje jedynie wówczas, gdy pracownik, który wskutek niezdolności do pracy nie był w stanie wykorzystać urlopu bezpośrednio przed rozwiązaniem stosunku pracy, po pierwsze, poinformował pracodawcę bezzwłocznie (a zatem zasadniczo przed rozwiązaniem stosunku pracy) o swej niezdolności do pracy (np. wskutek choroby), i po drugie, wykazał niezdolność do pracy (np. wskutek choroby) bez zbędnej zwłoki (a zatem zasadniczo przed rozwiązaniem stosunku pracy) (np. poprzez zwolnienie lekarskie)?
                        W przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej: czy przepis krajowy stanowiący, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop istnieje jedynie wówczas, gdy pracownik, który wskutek niezdolności do pracy nie był w stanie wykorzystać urlopu bezpośrednio przed rozwiązaniem stosunku pracy, po pierwsze, poinformował pracodawcę bezzwłocznie (a zatem zasadniczo przed rozwiązaniem stosunku pracy) o swej niezdolności do pracy (np. wskutek choroby), i po drugie, wykazał niezdolność do pracy (np. wskutek choroby) bez zbędnej zwłoki (a zatem zasadniczo przed rozwiązaniem stosunku pracy) (np. poprzez zwolnienie lekarskie), jest zgodny z art. 7 dyrektywy 2003/88?

                        3)

                        Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. wyroki: z dnia 18 marca 2004 r., Merino Gomez, C‑342/01, EU:C:2004:160, pkt 31; z dnia 24 stycznia 2012 r., Dominguez, C‑282/10, EU:C:2012:33, pkt 47–50; a także z dnia 3 maja 2012 r., Neidel, C‑337/10, EU:C:2012:263, pkt 37) państwa członkowskie mają prawo przyznać pracownikowi w drodze ustawy prawo do urlopu wypoczynkowego lub prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wykraczające poza prawo minimalne zagwarantowane w art. 7 dyrektywy 2003/88. Prawa zagwarantowane na mocy art. 7 dyrektywy 2003/88 mają bezpośrednie zastosowanie (zob. wyroki: z dnia 24 stycznia 2012 r., Dominguez, C‑282/10, pkt 34–36; z dnia 12 czerwca 2014 r., Boilacke, EU:C:2014:1755, C‑118/13, pkt 28).
                        Czy mając na uwadze tę wykładnię art. 7 dyrektywy 2003/88, okoliczność, że ustawodawca krajowy udzielił określonemu kręgowi osób prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w sposób wyraźny przewyższający wymogi owego przepisu dyrektywy, skutkuje tym, że w związku z bezpośrednim zastosowaniem art. 7 dyrektywy 2003/88 osobom, którym niezgodnie z dyrektywą nie udzielono w ustawie krajowej prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, również przysługuje prawo do tego ekwiwalentu w wymiarze w sposób wyraźny przewyższającym wymogi owego przepisu dyrektywy, udzielone w regulacji krajowej jedynie osobom uprzywilejowanym na mocy tego przepisu?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

               24

               Poprzez trzy pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy wykładni art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88 należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten stoi na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, takiemu jak przepis rozpatrywany w postępowaniu głównym, który pozbawia prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop pracownika, którego stosunek pracy został rozwiązany wskutek złożenia przez niego wniosku o przejście na emeryturę i który przed rozwiązaniem stosunku pracy nie był w stanie w pełni wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego. W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej sąd odsyłający chciałby się dowiedzieć, czy ustawodawstwo krajowe powinno, stosownie do art. 7 dyrektywy 2003/88, przewidywać wobec pracownika, który z naruszeniem tego przepisu został pozbawiony prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, regulacje dotyczące korzystania z tego prawa, które byłyby dla niego korzystniejsze od regulacji przewidzianych w dyrektywie 2003/88, w szczególności jeśli chodzi o wysokość tego ekwiwalentu.

               25

               Aby udzielić sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że z samego brzmienia art. 7 ust. 1 dyrektywy 2003/88 – przepisu, od którego ta dyrektywa nie dopuszcza odstępstw – wynika, że każdy pracownik jest uprawniony do corocznego płatnego urlopu w wymiarze co najmniej czterech tygodni. Prawo do corocznego płatnego urlopu, które zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału musi być uznane za zasadę prawa socjalnego Unii o szczególnej wadze, przysługuje zatem każdemu pracownikowi bez względu na jego stan zdrowia (wyroki: z dnia 20 stycznia 2009 r., Schultz‑Hoff i in., C‑350/06 i C‑520/06, EU:C:2009:18, pkt 54; a także z dnia 3 maja 2012 r., Neidel, C‑337/10, EU:C:2012:263, pkt 28).

               26

               W razie ustania stosunku pracy, przez co rzeczywiste wykorzystanie corocznego płatnego urlopu nie jest już możliwe, art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88 przyznaje pracownikowi prawo do ekwiwalentu pieniężnego, aby ów brak możliwości wykorzystania urlopu wypoczynkowego nie doprowadził do sytuacji, w której pracownik nie może skorzystać z tego prawa, choćby w formie pieniężnej (zob. wyroki: z dnia 20 stycznia 2009 r., Schultz‑Hoff i in., C‑350/06 i C‑520/06, EU:C:2009:18, pkt 56; z dnia 3 maja 2012 r., Neidel, C‑337/10, EU:C:2012:263, pkt 29; a także z dnia 12 czerwca 2014 r., Bollacke, C‑118/13, EU:C:2014:1755, pkt 17).

               27

               Należy też zauważyć, że art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88, zgodnie z jego interpretacją dokonaną przez Trybunał, nie uzależnia prawa do ekwiwalentu pieniężnego od spełnienia jakiegokolwiek warunku innego niż, po pierwsze, ustanie stosunku pracy, a po drugie, niewykorzystanie przez pracownika całego urlopu wypoczynkowego, który przysługiwał mu w chwili ustania tego stosunku (wyrok z dnia 12 czerwca 2014 r., Bollacke, C‑118/13, EU:C:2014:1755, pkt 23).

               28

               Wynika stąd, że na gruncie art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88 pracownikowi, który nie był w stanie wykorzystać całego swojego urlopu wypoczynkowego przed ustaniem stosunku pracy, przysługuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Powód ustania stosunku pracy nie ma w tym względzie żadnego znaczenia.

               29

               Wobec tego okoliczność, że stosunek pracy został rozwiązany z inicjatywy pracownika, nie ma żadnego wpływu na prawo tego pracownika do otrzymania w danym wypadku ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, którego nie mógł on wykorzystać przed ustaniem jego stosunku pracy.

               30

               W świetle powyższego trzeba stwierdzić, że wykładni art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88 należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten stoi na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, takiemu jak przepis rozpatrywany w postępowaniu głównym, który pozbawia prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop pracownika, którego stosunek pracy został rozwiązany wskutek złożenia przez niego wniosku o przejście na emeryturę i który przed rozwiązaniem stosunku pracy nie był w stanie wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego.

               31

               Co się tyczy w drugiej kolejności sytuacji takiej jak ta rozpatrywana w postępowaniu głównym, wypada przypomnieć, że wykładni art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88 należy dokonywać w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie przepisom lub praktykom krajowym przewidującym, w razie ustania stosunku pracy, brak prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w odniesieniu do pracownika, który przez całość lub część okresu rozliczeniowego bądź okresu dozwolonego przeniesienia przebywał na zwolnieniu chorobowym, ze względu na co nie mógł wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego (wyroki: z dnia 20 stycznia 2009 r., Schultz‑Hoff i in., C‑350/06 i C‑520/06, EU:C:2009:18, pkt 62; a także z dnia 3 maja 2012 r., Neidel, C‑337/10, EU:C:2012:263, pkt 30).

               32

               W konsekwencji art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88 należy interpretować w ten sposób, że pracownikowi, który przeszedł na emeryturę, przysługuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego za urlop, którego nie wykorzystał, ponieważ z powodu choroby nie mógł wykonywać swoich obowiązków (zob. podobnie wyrok z dnia 3 maja 2012 r., Neidel, C‑337/10, EU:C:2012:263, pkt 32).

               33

               Wynika stąd, że w odniesieniu do okresu między 15 listopada a 31 grudnia 2010 r., podczas którego, jak ustalono, H. Maschek przebywał na zwolnieniu chorobowym i z tego powodu nie mógł w tym okresie wykorzystać nabytego urlopu wypoczynkowego, ma on prawo, na gruncie art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88, do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.

               34

               Należy też przypomnieć, że na gruncie utrwalonego orzecznictwa prawo do urlopu wypoczynkowego, przewidziane w art. 7 dyrektywy 2003/88, ma podwójny cel, mianowicie z jednej strony umożliwienie pracownikowi odpoczynku od zadań wyznaczonych mu w umowie o pracę, a z drugiej strony zapewnienie mu okresu wytchnienia i wolnego czasu (wyroki: z dnia 20 stycznia 2009 r., Schultz‑Hoff i in., C‑350/06 i C‑520/06, EU:C:2009:18, pkt 25; a także z dnia 22 listopada 2011 r., KHS, C‑214/10, EU:C:2011:761, pkt 31).

               35

               W tych okolicznościach, aby zapewnić skuteczność (effet utile) prawa do urlopu wypoczynkowego, należy stwierdzić, że pracownik, którego stosunek pracy zostaje rozwiązany i który na mocy porozumienia zawartego ze swoim pracodawcą został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy w określonym okresie poprzedzającym jego przejście na emeryturę z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, nie ma prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w tym okresie urlop, chyba że nie mógł wykorzystać tego urlopu z powodu choroby.

               36

               W konsekwencji do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy zgodnie z drugim porozumieniem zawartym między H. Maschkiem a jego pracodawcą w dniu 21 lipca 2011 r., którego treść została przytoczona w pkt 13 niniejszego wyroku, H. Maschek rzeczywiście został zobowiązany do niestawiania się w pracy w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2012 r., przy jednoczesnym zachowaniu prawa do wynagrodzenia. W przypadku odpowiedzi twierdzącej H. Maschek nie będzie miał prawa do ekwiwalentu pieniężnego za urlop, którego nie mógł w tym okresie wykorzystać.

               37

               Z kolei jeśli w tym samym okresie H. Maschek nie mógł wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego z powodu choroby, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego, będzie miał prawo, na gruncie art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88, do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.

               38

               Co się tyczy w trzeciej kolejności kwestii, czy zgodnie z art. 7 dyrektywy 2003/88 ustawodawstwo krajowe powinno przewidywać wobec pracowników, którzy z naruszeniem tego przepisu zostali pozbawieni prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, regulacje dotyczące korzystania z tego prawa, które byłyby korzystniejsze od regulacji przewidzianych w dyrektywie 2003/88, w szczególności jeśli chodzi o wysokość tego ekwiwalentu, należy przypomnieć, że jakkolwiek celem dyrektywy 2003/88 jest ustanowienie minimalnych wymogów w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w zakresie organizacji czasu pracy, których to wymogów państwa członkowskie mają obowiązek przestrzegać, to państwa te mają, na gruncie art. 15 tej dyrektywy, możliwość wprowadzenia przepisów korzystniejszych dla pracowników. Z tego powodu dyrektywa 2003/88 nie stoi na przeszkodzie przepisom prawa krajowego przewidującym prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym minimalny okres czterech tygodni zagwarantowany w art. 7 tej dyrektywy, udzielanego zgodnie z warunkami uprawniającymi i przyznającymi taki urlop przewidzianymi w ustawodawstwie krajowym (zob. w szczególności wyroki: z dnia 24 stycznia 2012 r., Dominguez, C‑282/10, EU:C:2012:33, pkt 47; a także z dnia 3 maja 2012 r., Neidel, C‑337/10, EU:C:2012:263, pkt 34, 35).

               39

               W konsekwencji państwa członkowskie z jednej strony muszą podjąć decyzję o ewentualnym przyznaniu pracownikom prawa do urlopu wypoczynkowego w wymiarze wyższym niż minimalny okres czterech tygodni przewidziany w art. 7 dyrektywy 2003/88. W takim wypadku państwa członkowskie mogą postanowić, że pracownikowi, który z powodu choroby nie mógł w pełni wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego przed ustaniem jego stosunku pracy, przysługuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego w wymiarze odpowiadającym takiemu dodatkowemu okresowi. Z drugiej strony państwa członkowskie muszą określić warunki przyznawania takiego ekwiwalentu (zob. wyrok z dnia 3 maja 2012 r., Neidel, C‑337/10, EU:C:2012:263, pkt 36).

               40

               Mając na uwadze wszystkie przytoczone powyżej okoliczności, na pytania sądu odsyłającego należy odpowiedzieć, że wykładni art. 2 dyrektywy 2003/88 należy dokonywać w ten sposób, że:

                        —

                        przepis ten stoi na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, takiemu jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym, który pozbawia prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop pracownika, którego stosunek pracy został rozwiązany wskutek złożenia przez niego wniosku o przejście na emeryturę i który przed rozwiązaniem stosunku pracy nie był w stanie wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego;

                        —

                        pracownik, który przeszedł na emeryturę, ma prawo do ekwiwalentu pieniężnego za urlop, którego nie wykorzystał ze względu na brak możliwości wykonywania swoich obowiązków z powodu choroby;

                        —

                        pracownik, którego stosunek pracy zostaje rozwiązany na mocy porozumienia zawartego z jego pracodawcą, a który nadal pobiera wynagrodzenie bez obowiązku świadczenia pracy w określonym okresie poprzedzającym jego przejście na emeryturę, nie ma prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w tym okresie urlop, chyba że nie mógł go wykorzystać z powodu choroby;

                        —

                        państwa członkowskie z jednej strony muszą podjąć decyzję o ewentualnym przyznaniu pracownikom prawa do urlopu wypoczynkowego w wymiarze wyższym niż minimalny okres czterech tygodni przewidziany w art. 7 dyrektywy 2003/88. W takim wypadku państwa członkowskie mogą postanowić, że pracownikowi, który z powodu choroby nie mógł w pełni wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego przed ustaniem jego stosunku pracy, przysługuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego w wymiarze odpowiadającym takiemu dodatkowemu okresowi. Z drugiej strony państwa członkowskie muszą określić warunki przyznawania takiego ekwiwalentu.

         W przedmiocie kosztów

               41

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje:

                     Wykładni art. 7 ust. 2 dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy należy dokonywać w ten sposób, że:

                        —

                           przepis ten stoi na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, takiemu jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym, który pozbawia prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop pracownika, którego stosunek pracy został rozwiązany wskutek złożenia przez niego wniosku o przejście na emeryturę i który przed rozwiązaniem stosunku pracy nie był w stanie wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego;

                        —

                           pracownik, który przeszedł na emeryturę, ma prawo do ekwiwalentu pieniężnego za urlop, którego nie wykorzystał ze względu na brak możliwości wykonywania swoich obowiązków z powodu choroby;

                        —

                           pracownik, którego stosunek pracy zostaje rozwiązany na mocy porozumienia zawartego z jego pracodawcą, a który nadal pobiera wynagrodzenie bez obowiązku świadczenia pracy w określonym okresie poprzedzającym jego przejście na emeryturę, nie ma prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w tym okresie urlop, chyba że nie mógł go wykorzystać z powodu choroby;

                        —

                           państwa członkowskie z jednej strony muszą podjąć decyzję o ewentualnym przyznaniu pracownikom prawa do urlopu wypoczynkowego w wymiarze wyższym niż minimalny okres czterech tygodni przewidziany w art. 7 dyrektywy 2003/88. W takim wypadku państwa członkowskie mogą postanowić, że pracownikowi, który z powodu choroby nie mógł w pełni wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego przed ustaniem jego stosunku pracy, przysługuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego w wymiarze odpowiadającym takiemu dodatkowemu okresowi. Z drugiej strony państwa członkowskie muszą określić warunki przyznawania takiego ekwiwalentu.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału z dnia 16 czerwca 1993 r. # Republika Francuska przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Akt podlegający zaskarżeniu. # Sprawa C-325/91.


Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (pierwsza izba) z dnia 20 września 2011 r. # Martine Fouwels i inni przeciwko Komisji Europejskiej. # Sprawy pracownicze. # Sprawa F-8/05 REV.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 4 kwietnia 1960 r. # Raymond Elz przeciwko Wysokiej Władzy EWWiS. # Sprawa 34-59.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 11 grudnia 2008 r.#Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Austrii.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Artykuły 28 WE i 30 WE - Rejestracja starych używanych pojazdów uprzednio zarejestrowanych w innych państwach członkowskich - Wymogi techniczne dotyczące emisji zanieczyszczeń i poziomu hałasu - Zdrowie publiczne - Ochrona środowiska.#Sprawa C-524/07.

text:
      Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 11 grudnia 2008 r. – Komisja przeciwko Austrii
      (sprawa C‑524/07)
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuły 28 WE i 30 WE – Rejestracja starych używanych pojazdów uprzednio zarejestrowanych w innych państwach członkowskich – Wymogi techniczne dotyczące emisji zanieczyszczeń i poziomu hałasu – Zdrowie publiczne – Ochrona środowiska
      1.                     Zbliżanie ustawodawstw – Pojazdy silnikowe – Procedura wspólnotowej homologacji typu – Dyrektywy 92/97, 93/59 – Zakres stosowania
            (dyrektywy Rady 92/97, 93/59) (por. pkt 45–47)
      2.                     Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym (art. 28 WE, 30 WE) (por. pkt 49–52, 56–64)
      Przedmiot

               Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Naruszenie art. 28 WE i 30 WE – Regulacja krajowa uzależniająca rejestrację
                  przywożonych pojazdów używanych, uprzednio zarejestrowanych w innym państwie członkowskim od spełnienia określonych wymogów
                  technicznych, podczas gdy używane pojazdy o tej samej charakterystyce znajdujące się już na rynku krajowym nie są poddane
                  takim wymogom przy ponownej rejestracji.

            Sentencja

                  1)

                  	Wymagając, aby przy pierwszej rejestracji w Austrii pojazdy zarejestrowane uprzednio w innych państwach członkowskich, które
                     ze względu na swój wiek nie przeszły homologacji WE, spełniały bardziej surowe normy w zakresie maksymalnych wartości dotyczących
                     emisji zanieczyszczeń i poziomu hałasu niż wymogi, jakie musiały uprzednio spełniać, w szczególności niż wymogi określone
                     w dyrektywach Rady: 93/59/EWG z dnia 28 czerwca 1993 r. zmieniającej dyrektywę 70/220/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw
                     państw członkowskich odnoszących się do działań, jakie mają być podjęte w celu ograniczenia zanieczyszczania powietrza przez
                     emisje z pojazdów silnikowych i 92/97/EWG z dnia 10 listopada 1992 r. zmieniającej dyrektywę 70/157/EWG w sprawie zbliżenia
                     ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do dopuszczalnego poziomu hałasu i układu wydechowego pojazdów silnikowych,
                     podczas gdy dopuszczone już do ruchu w Austrii pojazdy o tej samej charakterystyce nie podlegają temu wymogowi przy ich ponownej
                     rejestracji w tym państwie członkowskim, Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 28 WE.

                  2)

                  	Republika Austrii zostaje obciążona kosztami postępowania.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 16 grudnia 1997 r. # Coöperatieve Rabobank "Vecht en Plassengebied" BA przeciwko Erik Aarnoud Minderhoud. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Hoge Raad - Niderlandy. # Prawo spółek. # Sprawa C-104/96.


Wyrok Sądu (szósta izba) z dnia 11 czerwca 2014 r. # Robert Klingel OHG przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Sprawa T-401/12.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 17 maja 1995 r. # Friedrich Nagel przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy. # Sprawa T-241/94.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 23 listopada 1995 r. # Dominikanerinnen-Kloster Altenhohenau przeciwko Hauptzollamt Rosenheim. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht München - Niemcy. # Dodatkowa opłata wyrównawcza do mleka. # Sprawa C-285/93.


Wyrok Sądu (pierwsza izba) z dnia 28 czerwca 2017 r.#X-cen-tek GmbH & Co. KG przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.#Znak towarowy Unii Europejskiej – Zgłoszenie graficznego unijnego znaku towarowego przedstawiającego trójkąt – Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji – Brak charakteru odróżniającego – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-470/16.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 29 czerwca 2016 r.#Postępowanie karne przeciwko Piotrowi Kossowskiemu.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg.#Odesłanie prejudycjalne – Konwencja wykonawcza do układu z Schengen – Artykuł 54 i art. 55 ust. 1 lit. a) – Karta praw podstawowych Unii Europejskiej – Artykuł 50 – Zasada ne bis in idem – Dopuszczalność prowadzenia postępowania karnego przeciwko podejrzanemu w jednym z państw członkowskich po umorzeniu przez prokuratora postępowania karnego wszczętego przeciwko temu podejrzanemu w innym państwie członkowskim bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania przygotowawczego – Brak oceny sprawy co do istoty.#Sprawa C-486/14.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 29 czerwca 2016 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Konwencja wykonawcza do układu z Schengen — Artykuł 54 i art. 55 ust. 1 lit. a) — Karta praw podstawowych Unii Europejskiej — Artykuł 50 — Zasada ne bis in idem — Dopuszczalność prowadzenia postępowania karnego przeciwko podejrzanemu w jednym z państw członkowskich po umorzeniu przez prokuratora postępowania karnego wszczętego przeciwko temu podejrzanemu w innym państwie członkowskim bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania przygotowawczego — Brak oceny sprawy co do istoty”
      W sprawie C‑486/14
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg (wyższy sąd krajowy w Hamburgu, Niemcy) postanowieniem z dnia 23 października 2014 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 10 listopada 2014 r., w postępowaniu karnym przeciwko:

         Piotrowi Kossowskiemu

      przy udziale

         Generalstaatsanwaltschaft Hamburg,

      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes, R. Silva de Lapuerta, M. Ilešič, L. Bay Larsen, J.L. da Cruz Vilaça i F. Biltgen, prezesi izb, E. Juhász, A. Borg Barthet, J. Malenovský, E. Levits, J.C. Bonichot, A. Prechal (sprawozdawca), C. Vajda, S. Rodin i K. Jürimäe, sędziowie,
      rzecznik generalny: Y. Bot,
      sekretarz: M. Aleksejev, administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 29 września 2015 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu P. Kossowskiego przez I. Vogel, Rechtsanwältin,

               —

               w imieniu Generalstaatsanwaltschaft Hamburg przez L. von Sella oraz C. Rinia działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu niemieckiego przez T. Henzego oraz J. Kemper, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu francuskiego przez F.X. Bréchota, D. Colasa oraz C. David, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu niderlandzkiego przez M. Bulterman oraz M. de Ree, działające w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu polskiego przez B. Majczynę, J. Sawicką oraz M. Szwarc, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez L. Christieego, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez J. Holmsa, barrister,

               —

               w imieniu rządu szwajcarskiego przez R. Balzarettiego, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez W. Bogensbergera oraz R. Troostersa, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 15 grudnia 2015 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 54 i 55 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między rządami państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U. 2000, L 239, s. 19), podpisanej w Schengen (Luksemburg) w dniu 19 czerwca 1990 r., która weszła w życie w dniu 26 marca 1995 r. (zwanej dalej „KWUS”), a także art. 50 i art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”).

               2

               Wniosek ten został przedłożony w ramach postępowania karnego wszczętego w Niemczech przeciwko Piotrowi Kossowskiemu (zwanemu dalej „podejrzanym”), oskarżonemu o popełnienie w dniu 2 października 2005 r. wymuszenia rozbójniczego na terytorium tego państwa członkowskiego.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

      Karta

               3

               Artykuł 50 karty, zatytułowany „Zakaz ponownego sądzenia lub karania w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary”, ma następujące brzmienie:
               „Nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary, w odniesieniu do którego zgodnie z ustawą został już uprzednio uniewinniony lub za który został już uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem na terytorium Unii”.

         KWUS

               4

               KWUS została zawarta w celu zapewnienia stosowania układu między rządami państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach, podpisanego w Schengen w dniu 14 czerwca 1985 r. (Dz.U. 2000, L 239, s. 13).

               5

               Artykuły 54 KWUS i 55 KWUS zawarte są w zawartym w jej tytule III rozdziale 3, zatytułowanym „Stosowanie zasady ne bis in idem”. Zgodnie z art. 54 KWUS:
               „Osoba, której proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku na obszarze jednej umawiającej się strony, nie może być ścigana na obszarze innej umawiającej się strony za ten sam czyn, pod warunkiem że została nałożona i wykonana kara lub jest ona w trakcie wykonywania, lub nie może być już wykonana na mocy przepisów prawnych skazującej umawiającej się strony”.

               6

               Artykuł 55 KWUS stanowi:
               „1.   Umawiająca się strona może w momencie ratyfikacji, przyjęcia lub zatwierdzenia niniejszej Konwencji oświadczyć, że nie jest związana artykułem 54 w jednym lub więcej z poniższych przypadków:

                        a)

                        jeśli czyny, których dotyczy zagraniczny wyrok, miały miejsce w całości lub w części na jej własnym terytorium; w tym ostatnim przypadku jednakże wyjątek niniejszy nie ma zastosowania, jeśli czyn miał miejsce częściowo na terytorium umawiającej się strony, w której wyrok został wydany;

                  […]
               4.   Wyjątków będących przedmiotem deklaracji na mocy ustępu 1 nie stosuje się, jeśli dana umawiająca się strona w związku z tymi samymi czynami wystąpiła z wnioskiem do innej umawiającej się strony o wszczęcie ścigania lub zgodziła się na ekstradycję danej osoby”.

               7

               Republika Federalna Niemiec przy ratyfikacji KWUS złożyła następujące zastrzeżenie dotyczące art. 54 KWUS, zgodnie z art. 55 ust. 1 KWUS (BGBl. 1994 II, s. 631):
               „Republika Federalna Niemiec nie jest związana art. 54 [KWUS]

                        a)

                        jeśli czyny, których dotyczy zagraniczny wyrok, miały miejsce w całości lub w części na jej własnym terytorium”.

         Protokół włączający dorobek Schengen w ramy Unii

               8

               KWUS została włączona do prawa Unii przez Protokół (nr 2) włączający dorobek Schengen w ramy Unii Europejskiej, załączony do traktatu UE w wersji poprzedzającej traktat z Lizbony oraz do traktatu WE traktatem z Amsterdamu (Dz.U. 1997, C 340, s. 93) jako „dorobek Schengen”, określony w załączniku do tego protokołu. Protokół ten upoważnił 13 państw członkowskich do ustanowienia między sobą wzmocnionej współpracy w dziedzinach objętych zakresem stosowania przepisów dorobku Schengen.

         Protokół (nr 19) w sprawie dorobku Schengen włączonego w ramy Unii Europejskiej

               9

               Protokół (nr 19) w sprawie dorobku Schengen włączonego w ramy Unii Europejskiej (Dz.U. 2010, C 83, s. 290), stanowiący załącznik do traktatu z Lizbony, upoważnił 25 państw członkowskich, w prawnych i instytucjonalnych ramach Unii, do ustanowienia między sobą wzmocnionej współpracy w dziedzinach objętych dorobkiem Schengen. I tak zgodnie z brzmieniem art. 2 tego protokołu:
               „Dorobek Schengen stosuje się do państw członkowskich, o których mowa w artykule 1, bez uszczerbku dla artykułu 3 Aktu przystąpienia z 16 kwietnia 2003 roku i artykułu 4 Aktu przystąpienia z 25 kwietnia 2005 roku. Rada zastępuje Komitet Wykonawczy utworzony na mocy układów z Schengen”.

         Prawo polskie

               10

               Artykuł 327 § 2 Kodeksu postępowania karnego przewiduje:
               „Prawomocnie umorzone postępowanie przygotowawcze wznawia się przeciwko osobie, która występowała w charakterze podejrzanego, na mocy postanowienia prokuratora […] tylko wtedy, gdy ujawnią się nowe istotne fakty lub dowody nieznane w poprzednim postępowaniu […]”.

               11

               Paragraf 328 tego kodeksu stanowi:
               „1.   Prokurator Generalny może uchylić prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego w stosunku do osoby, która występowała w charakterze podejrzanego, jeżeli stwierdzi, że umorzenie postępowania było niezasadne […].
               2.   Po upływie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu Prokurator Generalny może uchylić lub zmienić postanowienie albo jego uzasadnienie jedynie na korzyść podejrzanego”.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               12

               Z postanowienia odsyłającego wynika, że Staatsanwaltschaft Hamburg (prokuratura w Hamburgu, Niemcy) zarzuca podejrzanemu popełnienie w dniu 2 października 2005 r. w Hamburgu czynów zakwalifikowanych w prawie niemieckim jako wymuszenie rozbójnicze. Dopuściwszy się tych czynów, podejrzany zbiegł, odjeżdżając samochodem pokrzywdzonego w sprawie w postępowaniu głównym. Przeciwko podejrzanemu wszczęto dochodzenie w Hamburgu.

               13

               W dniu 20 października 2005 r. podczas kontroli drogowej organy polskie zatrzymały pojazd kierowany przez podejrzanego podczas kontroli drogowej w Kołobrzegu i zatrzymały podejrzanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec niego w Polsce w innej sprawie. Po sprawdzeniu pojazdu prowadzonego przez podejrzanego w Prokuraturze Rejonowej w Kołobrzegu wszczęto przeciwko niemu postępowanie przygotowawcze o wymuszenie rozbójnicze z art. 282 polskiego kodeksu karnego w związku z czynami popełnionymi przez niego w Hamburgu w dniu 2 października 2005 r.

               14

               W drodze pomocy prawnej Prokuratura Okręgowa w Koszalinie (Polska) zwróciła się do prokuratury w Hamburgu o przesłanie kopii akt postępowania przygotowawczego. Kopie te zostały przekazane w sierpniu 2006 r.

               15

               W grudniu 2006 r. Prokuratura Rejonowa w Kołobrzegu przekazała prokuraturze w Hamburgu postanowienie z dnia 22 grudnia 2006 r. o umorzeniu postępowania karnego przeciwko podejrzanemu z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa.

               16

               Wiadome jest, że postanowienie zostało uzasadnione tym, że podejrzany odmówił składania wyjaśnień, a pokrzywdzony w sprawie w postępowaniu głównym oraz świadek według pogłosek mieszkali w Niemczech, dlatego nie mogli zostać przesłuchani w toku postępowania przygotowawczego, a zatem informacje pokrzywdzonego – częściowo niedokładne i sprzeczne – nie mogły zostać zweryfikowane.

               17

               Sąd odsyłający dodaje, że – według pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia dołączonego do postanowienia kończącego postępowanie karne – zainteresowanym stronom przysługiwało prawo wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia. Wydaje się, że pokrzywdzony w sprawie w postępowaniu głównym nie złożył takiego zażalenia.

               18

               W dniu 24 lipca 2009 r. prokuratura w Hamburgu wydała europejski nakaz aresztowania podejrzanego, po uzyskaniu w dniu 9 stycznia 2006 r. krajowego postanowienia o aresztowaniu podejrzanego wydanego przez Amtsgericht Hamburg (sąd rejonowy w Hamburgu). Pismem z dnia 4 września 2009 r. Republika Federalna Niemiec zwróciła się do Rzeczpospolitej Polskiej o przekazanie podejrzanego do Niemiec. Sąd Okręgowy w Koszalinie (Polska) postanowieniem z dnia 17 września 2009 r. odmówił wykonania europejskiego nakazu aresztowania ze względu na istnienie postanowienia kończącego postępowanie karne wydanego przez Prokuratora Rejonowego w Kołobrzegu, które sąd ten uznał za prawomocne w rozumieniu kodeksu postępowania karnego.

               19

               W dniu 7 lutego 2014 r. P. Kossowski, nadal poszukiwany w Niemczech, został zatrzymany w Berlinie (Niemcy). W dniu 17 marca 2014 r. prokuratura w Hamburgu sporządziła przeciwko niemu akt oskarżenia. Landgericht Hamburg (sąd okręgowy w Hamburgu, Niemcy) odmówił wszczęcia postępowania sądowego, uzasadniając swoją decyzję wygaśnięciem prawa oskarżyciela do oskarżania w rozumieniu art. 54 KWUS ze względu na kończące postępowanie karne postanowienie Prokuratura Rejonowego w Kołobrzegu. W konsekwencji postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. sąd ten uchylił nakaz aresztowania wobec podejrzanego, który został zwolniony z aresztu tymczasowego, gdzie został wcześniej umieszczony.

               20

               Sąd odsyłający, do którego prokuratura w Hamburgu odwołała się od tego postanowienia, uważa za ustalone, że według właściwego w tym zakresie prawa niemieckiego stopień podejrzenia popełnienia czynu przez podejrzanego jest wystarczający, by uzasadnić wszczęcie postępowania sądowego przed Landgericht Hamburg (sądem okręgowym w Hamburgu) i dopuszczenie aktu oskarżenia dla celów postępowania sądowego, chyba że stanęłaby temu na przeszkodzie zasada ne bis in idem wyrażona w art. 54 KWUS i art. 50 karty.

               21

               W tej kwestii sąd odsyłający zastawiania się, czy zastrzeżenie zgłoszone przez Republikę Federalną Niemiec na podstawie art. 55 ust. 1 lit. a) KWUS nadal obowiązuje. Gdyby tak było, zasada ne bis in idem nie znajdowałaby zastosowania, bowiem czyny zarzucane podejrzanemu zostały popełnione na terytorium Republiki Federalnej Niemiec, a niemieckie organy ścigania nie wystąpiły do organów polskich z wnioskiem o wszczęcie ścigania w rozumieniu art. 55 ust. 4 KWUS.

               22

               Na wypadek, gdyby to zastrzeżenie nie obowiązywało, sąd odsyłający zastanawia się – jako że czyny ścigane w Niemczech i w Polsce to te same czyny – czy w związku z postanowieniem Prokuratora Rejonowego w Kołobrzegu należy uważać, że wobec podejrzanego „wydano prawomocny wyrok” w rozumieniu art. 54 KWUS lub że został on „uniewinniony […] prawomocnym wyrokiem” w rozumieniu art. 50 karty. Sąd ten uważa, że sprawa w postępowaniu głównym różni się od tej, która została zakończona wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014 r., M (C‑398/12, EU:C:2014:1057) z uwagi na fakt, że postanowienie z dnia 22 grudnia 2006 r. nie zostało poprzedzone szczegółowym śledztwem. Ponadto wątpliwości sądu odsyłającego dotyczą kwestii, czy prawomocność takiego postanowienia zależy od wykonania określonych obowiązków, jakimi ukarane zostaje bezprawne zachowanie.

               23

               W takich okolicznościach Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg (wyższy sąd krajowy w Hamburgu, Niemcy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy zastrzeżenia zgłoszone przez umawiające się strony przy ratyfikacji KWUS na podstawie art. 55 ust. 1 lit. a) KWUS – a mianowicie [zastrzeżenie dotyczące art. 54 KWUS] – nadal obowiązują po włączeniu dorobku Schengen w ramy prawne przez [Protokół (nr 2) włączający dorobek Schengen w ramy Unii Europejskiej], utrzymanym w mocy [Protokołem (nr 19) w sprawie dorobku Schengen włączonego w ramy Unii Europejskiej]? Czy wyjątki te stanowią proporcjonalne ograniczenia art. 50 karty w rozumieniu jej art. 52 ust. 1?

                        2)

                        Jeżeli powyższe nie ma miejsca, to czy zawartą w art. 54 KWUS i art. 50 karty zasadę ne bis in idem należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ona ściganiu podejrzanego w jednym państwie członkowskim – tutaj w Niemczech – gdy postępowanie karne wszczęte przeciwko tej osobie w innym państwie członkowskim – tutaj w Polsce – zostało umorzone przez prokuraturę – bez wykonania obowiązków nałożonych tytułem sankcji i bez szczegółowego postępowania przygotowawczego – ze względów faktycznych w wyniku braku dostatecznie uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu i może być ponownie wszczęte tylko wtedy, gdy stały się znane istotne, wcześniej nieznane okoliczności, przy czym jednak takie nowe okoliczności nie mają miejsca w niniejszej sprawie?”.

         W przedmiocie właściwości Trybunału

               24

               Z postanowienia odsyłającego wynika, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest oparty na art. 267 TFUE, podczas gdy przedstawione pytania dotyczą KWUS, a więc konwencji podlegającej tytułowi VI traktatu UE w wersji poprzedzającej traktat z Lizbony.

               25

               W kwestii tej bezsporne jest, że tryb przewidziany w art. 267 TFUE może być stosowany w przypadku kompetencji prejudycjalnych Trybunału opartych na art. 35 UE, który podlega stosowaniu do dnia 1 grudnia 2014 r., z zastrzeżeniem spełnienia przewidzianych w tym postanowieniu przesłanek (zob. wyrok z dnia 27 maja 2014 r., Spasic, C‑129/14 PPU, EU:C:2014:586, pkt 43).

               26

               Republika Federalna Niemiec złożyła oświadczenie w trybie art. 35 ust. 2 UE, w którym uznała właściwość Trybunału do orzekania na warunkach określonych w art. 35 ust. 3 lit. b) UE, co wynika z informacji dotyczącej daty wejścia w życie traktatu z Amsterdamu, opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich w dniu 1 maja 1999 r. (Dz.U. 1999, L 114, s. 56).

               27

               W tej sytuacji okoliczność, że postanowienie odsyłające nie wymienia art. 35 UE, lecz odwołuje się do art. 267 TFUE, nie powoduje sama w sobie braku kompetencji Trybunału do udzielenia odpowiedzi na pytania przedstawione przez Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg (wyższy sąd krajowy w Hamburgu) (zob. podobnie wyrok z dnia 27 maja 2014 r., Spasic, C‑129/14 PPU, EU:C:2014:586, pkt 45).

               28

               Z powyższych rozważań wynika, że Trybunał jest właściwy do udzielenia odpowiedzi na przedstawione mu pytania.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

               29

               Poprzez swoje pytania sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, po pierwsze, czy oświadczenie złożone przez Republikę Federalną Niemiec na podstawie art. 55 ust. 1 lit. a) KWUS nadal obowiązuje, a po drugie, w wypadku odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze, czy w okolicznościach takich, jak w sprawie w postępowaniu głównym, wobec podejrzanego wydano prawomocny wyrok w rozumieniu art. 54 KWUS i art. 50 karty.

               30

               Jako że kwestia możliwości stosowania odstępstwa od zasady ne bis in idem zawartej w art. 55 ust. 1 lit. a) KWUS pojawi się wyłącznie w sytuacji, gdy w okolicznościach takich jak w sprawie w postępowaniu głównym proces osoby „zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku” w rozumieniu art. 54 KWUS, kiedy to rzeczona zasada ma zastosowanie, należy w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie drugie.

         W przedmiocie pytania drugiego

               31

               Na wstępie należy przypomnieć, że Trybunał wskazał już – w pkt 35 wyroku z dnia z dnia 5 czerwca 2014 r., M (C‑398/12, EU:C:2014:1057), że skoro prawo do tego, by nie być ponownie ściganym i karanym za to samo przestępstwo, zostało zawarte zarówno w art. 54 KWUS jak i w art. 50 karty, art. 54 KWUS powinien być interpretowany w świetle tego ostatniego artykułu.

               32

               Należy zatem przyjąć, że poprzez pytanie drugie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy zasadę ne bis in idem, zawartą w art. 54 KWUS i odczytywaną w świetle art. 50 karty, należy interpretować w ten sposób, że postanowienie prokuratora kończące postępowanie karne i umarzające prawomocnie – z zastrzeżeniem wznowienia postępowania lub uchylenia postanowienia – postępowanie przygotowawcze prowadzone przeciwko osobie, przy czym nie została nałożona kara, może zostać uznane za prawomocne orzeczenie w rozumieniu tych artykułów, jeżeli rzeczone postępowanie zostało umorzone bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania przygotowawczego.

               33

               Jak wynika z samego brzmienia art. 54 KWUS, nikt nie może być ścigany w umawiającym się państwie w odniesieniu do tych samych czynów, co do których jego „proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku” w innym umawiającym się państwie.

               34

               Aby daną osobę można było uznać za osobę, „której proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku” w odniesieniu do zarzuconych jej czynów w rozumieniu tego przepisu, konieczne jest, by prawo oskarżyciela publicznego do oskarżania definitywnie wygasło (zob. podobnie wyrok z dnia 5 czerwca 2014 r., M, C‑398/12, EU:C:2014:1057, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo).

               35

               Ocena tej pierwszej przesłanki powinna być dokonywana na podstawie prawa tego umawiającego się państwa, w którym wydano sporne rozstrzygnięcie karne. Orzeczenie bowiem, które – zgodnie z prawem umawiającego się państwa, w którym wszczęto postępowanie karne przeciwko danej osobie – nie powoduje ostatecznego wygaśnięcia prawa oskarżyciela publicznego do oskarżania na poziomie krajowym, nie może co do zasady stanowić przeszkody procesowej uniemożliwiającej ewentualne wszczęcie lub prowadzenie postępowania karnego przeciwko tej osobie za te same czyny w innym umawiającym się państwie (zob. podobnie wyroki: z dnia 22 grudnia 2008 r., Turanský, C‑491/07, EU:C:2008:768, pkt 36; a także z dnia 5 czerwca 2014 r., M, C‑398/12, EU:C:2014:1057, pkt 32, 36).

               36

               Z postanowienia odsyłającego wynika, że w sprawie w postępowaniu głównym, zgodnie z prawem polskim, postanowienie Prokuratora Rejonowego w Kołobrzegu kończące postępowanie karne powoduje ostateczne wygaśnięcie prawa oskarżyciela publicznego do oskarżania w Polsce.

               37

               Ponadto z akt przedłożonych Trybunałowi wynika, że ani przewidziana w art. 327 § 2 kodeksu postępowania karnego możliwość wznowienia postępowania przygotowawczego, gdy ujawnią się nowe istotne fakty lub dowody nieznane w poprzednim postępowaniu, ani możliwość uchylenia przez prokuratora generalnego, na podstawie art. 328 tego kodeksu, prawomocnego postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego, jeżeli stwierdzi on, że umorzenie postępowania było niezasadne, nie podważają – w prawie polskim – ostatecznego charakteru wygaśnięcia prawa oskarżyciela publicznego do oskarżania.

               38

               Jeżeli chodzi o okoliczności, że z jednej strony postanowienie, którego dotyczy sprawa w postępowaniu głównym, zostało wydane przez Prokuratura Rejonowego w Kołobrzegu jako oskarżyciela publicznego, a z drugiej strony, że nie została wykonana kara, to okoliczności te nie są rozstrzygające dla przeprowadzenia oceny, czy postanowienie to powoduje wygaśnięcie prawa oskarżyciela publicznego do oskarżania.

               39

               Artykuł 54 KWUS ma również bowiem zastosowanie do pochodzących od organów powołanych do uczestniczenia w wymiarze sprawiedliwości w sprawach karnych w określonym krajowym porządku prawnym, takich jak Prokuratura Rejonowa w Kołobrzegu, decyzji kończących prawomocnie postępowanie karne w państwie członkowskim, nawet jeśli decyzje takie podejmowane są bez udziału sądu i nie przyjmują formy wyroku (zob. podobnie wyrok z dnia 11 lutego 2003 r., Gözütok i Brügge, C‑187/01 i C‑385/01, EU:C:2003:87, pkt 28, 38).

               40

               Jeżeli chodzi o brak kary, to należy zauważyć, że art. 54 KWUS przewiduje przesłankę w postaci kary wykonanej lub będącej w trakcie wykonywania, lub niepodlegającej już wykonaniu zgodnie z prawem umawiającego się państwa pochodzenia wyłącznie w wypadku skazania.

               41

               Wzmianki o karze nie można zatem interpretować w ten sposób, że uzależnia ona możliwość stosowania art. 54 KWUS – poza wypadkiem skazania – od spełnienia dodatkowej przesłanki.

               42

               W celu ustalenia, czy postanowienie takie jak w sprawie w postępowaniu głównym stanowi wydanie prawomocnego wyroku wobec określonej osoby w rozumieniu art. 54 KWUS, należy – w drugiej kolejności – upewnić się, że zostało ono wydanie po dokonaniu oceny sprawy co do istoty (zob. podobnie wyroki: z dnia 10 marca 2005 r., Miraglia, C‑469/03, EU:C:2005:156, pkt 30; z dnia 5 czerwca 2014 r., M, C‑398/12, EU:C:2014:1057, pkt 28).

               43

               W tym celu należy wziąć pod uwagę cel uregulowania, którego część stanowi art. 54 KWUS, jak również jego kontekst (zob. podobnie wyrok z dnia 16 października 2014 r., Welmory, C‑605/12, EU:C:2014:2298, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).

               44

               W tej kwestii z orzecznictwa Trybunału wynika, że z jednej strony zasada ne bis in idem zawarta w art. 54 KWUS ma na celu uniknięcie – w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – sytuacji, gdy osoba, której proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku, jest ścigana za te same czyny na terytorium kilku państw członkowskich, a to w celu zagwarantowania pewności prawa poprzez poszanowanie orzeczeń organów publicznych, które stały się prawomocne, w braku harmonizacji lub zbliżenia przepisów prawa karnego państw członkowskich (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 września 2006 r., Gasparini i in., C‑467/04, EU:C:2006:610, pkt 27; z dnia 22 grudnia 2008 r., Turanský, C‑491/07, EU:C:2008:768, pkt 41; a także z dnia 27 maja 2014 r., Spasic, C‑129/14 PPU, EU:C:2014:586, pkt 77).

               45

               Z drugiej jednak stron, o ile celem art. 54 KWUS jest zagwarantowanie osobie, która została skazana i odbyła karę lub ewentualnie została prawomocnie uniewinniona w jednym z umawiających się państw, by mogła się przemieszczać wewnątrz strefy Schengen bez obawy, że o te same czyny będzie ścigana w innym umawiającym się państwie, o tyle celem jego nie jest ochrona podejrzanego przed tym, że będzie musiał ewentualnie liczyć się z tym, iż w związku z tymi samymi czynami będzie poszukiwany kolejno w kilku państwach członkowskich (wyrok z dnia 22 grudnia 2008 r., Turanský, C‑491/07, EU:C:2008:768, pkt 44).

               46

               W tym kontekście trzeba bowiem zauważyć, że art. 54 KWUS należy interpretować w świetle art. 3 ust. 2 TUE, zgodnie z którym Unia zapewnia swoim obywatelom przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości bez granic wewnętrznych, w której zagwarantowana jest swoboda przepływu osób, w powiązaniu z właściwymi środkami w odniesieniu między innymi do zapobiegania i zwalczania przestępczości.

               47

               W związku z tym wykładni prawomocnego w rozumieniu art. 54 KWUS charakteru rozstrzygnięcia karnego państwa członkowskiego należy dokonywać w świetle nie tylko konieczności zagwarantowania swobody przemieszczania się osób, ale także konieczności wspierania zapobiegania i zwalczania przestępczości w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

               48

               W świetle powyższych rozważań postanowienie kończące postępowanie karne, takie jak w sprawie w postępowaniu głównym, wydane w sytuacji, gdy oskarżyciel publiczny odstąpił od oskarżenia publicznego wyłącznie z tego powodu, że podejrzany odmówił składania wyjaśnień, a pokrzywdzony i świadek według pogłosek zamieszkiwali w Niemczech, a zatem nie mogli zostać przesłuchani w trakcie postępowania przygotowawczego i twierdzenia pokrzywdzonego nie mogły zostać zweryfikowane, bez przeprowadzenia żadnego bardziej szczegółowego postępowania przygotowawczego w celu zgromadzenia i zbadania dowodów, nie stanowi rozstrzygnięcia poprzedzonego oceną sprawy co do istoty.

               49

               Zastosowanie art. 54 KWUS do tego rodzaju rozstrzygnięcia skutkowałoby utrudnieniem, a nawet stanowiłoby przeszkodę dla jakiejkolwiek konkretnej możliwości ukarania w zainteresowanych państwach członkowskich bezprawnego zachowania zarzucanego podejrzanemu. Z jednej strony wspomniane postanowienie o umorzeniu postępowania zostałoby wydane przez organy wymiaru sprawiedliwości jednego państwa członkowskiego bez jakiejkolwiek szczegółowej oceny bezprawnego zachowania zarzucanego podejrzanemu; z drugiej strony wszczęcie postępowania karnego o te same czyny w innym państwie członkowskim stałoby się problematyczne. Tego rodzaju skutek byłby oczywiście sprzeczny z samym celem art. 3 ust. 2 TUE (zob. podobnie wyrok z dnia 10 marca 2005 r., Miraglia, C‑469/03, EU:C:2005:156, pkt 33, 34).

               50

               Wreszcie, jak zauważył już Trybunał, art. 54 KWUS oznacza w sposób nieunikniony, że pomiędzy umawiającymi się państwami istnieje wzajemne zaufanie co do ich odnośnych systemów sądownictwa karnego i że każde z nich akceptuje stosowanie prawa karnego obowiązującego w innych umawiających się państwach, nawet gdy zastosowanie własnego prawa krajowego prowadziłoby do innego rozwiązania (wyrok z dnia 11 grudnia 2008 r., Bourquain, C‑297/07, EU:C:2008:708, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).

               51

               To wzajemne zaufanie wymaga, by odnośne właściwe organy drugiego umawiającego się państwa zaakceptowały prawomocne rozstrzygnięcie wydane na terytorium pierwszego umawiającego się państwa w takiej postaci, w jakiej zostało ono przekazane tym organom.

               52

               Jednakże rzeczone wzajemne zaufanie może prawidłowo funkcjonować wyłącznie w sytuacji, gdy drugie umawiające się państwo jest w stanie – na podstawie dokumentów przekazanych przez pierwsze umawiające się państwo – upewnić się, że dane rozstrzygnięcie właściwych organów tego pierwszego państwa członkowskiego stanowi rzeczywiście prawomocne rozstrzygnięcie zawierające ocenę sprawy co do istoty.

               53

               Zatem – jak wskazał rzecznik generalny w pkt 74–78 i 84 opinii, postanowienia prokuratora kończącego postępowanie karne i umarzającego postępowanie przygotowawcze prowadzone przeciwko osobie, takiego jak w sprawie w postępowaniu głównym, nie sposób uważać za postanowienie wydane w wyniku oceny sprawy co do istoty, a tym samym nie można go uznać za prawomocne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 54 KWUS, skoro z samego uzasadnienia tego postanowienia wynika brak przeprowadzenia szczegółowego postępowania przygotowawczego, bez czego wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi mogłoby zostać zachwiane. W tej kwestii należy zauważyć, że brak przesłuchań pokrzywdzonego i ewentualnego świadka stanowią wskazówkę, że szczegółowe postępowanie przygotowawcze nie zostało w sprawie w postępowaniu głównym przeprowadzone.

               54

               W świetle powyższych rozważań na drugie pytanie prejudycjalne należy udzielić następującej odpowiedzi: zawartą w art. 54 KWUS zasadę ne bis in idem, odczytywaną w świetle art. 50 karty, należy interpretować w ten sposób, że postanowienie prokuratora kończące postępowanie karne i umarzające prawomocnie – z zastrzeżeniem wznowienia postępowania lub uchylenia postanowienia – postępowanie przygotowawcze prowadzone przeciwko osobie, bez nałożenia kary, nie może zostać uznane za prawomocne orzeczenie w rozumieniu tych artykułów, jeżeli z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że rzeczone postępowanie zostało umorzone bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania przygotowawczego, przy czym brak przesłuchań pokrzywdzonego i ewentualnego świadka mogą wskazywać na brak takiego postępowania przygotowawczego.

         W przedmiocie pytania pierwszego

               55

               Z uwagi na odpowiedź udzieloną na pytanie drugie udzielenie odpowiedzi na pytanie pierwsze jest bezprzedmiotowe.

         W przedmiocie kosztów

               56

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:

                     Zawartą w art. 54 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między rządami państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach, podpisanej w Schengen (Luksemburg) w dniu 19 czerwca 1990 r. zasadę ne bis in idem, odczytywaną w świetle art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że postanowienie prokuratora kończące postępowanie karne i umarzające prawomocnie – z zastrzeżeniem wznowienia postępowania lub uchylenia postanowienia – postępowanie przygotowawcze prowadzone przeciwko osobie, bez nałożenia kary, nie może zostać uznane za prawomocne orzeczenie w rozumieniu tych artykułów, jeżeli z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że rzeczone postępowanie zostało umorzone bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania przygotowawczego, przy czym brak przesłuchań pokrzywdzonego i ewentualnego świadka mogą wskazywać na brak takiego postępowania przygotowawczego.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 18 czerwca 1991 r. # Impresa Donà Alfonso di Donà Alfonso & Figli przeciwko Consorzio per lo sviluppo industriale del comune di Monfalcone, Regione Friuli-Venezia Giulia, Impresa Luigi Tacchino SpA i Impresa Carlutti Costruttori SRL. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunale amministrativo regionale del Friuli-Venezia Giulia - Włochy. # Sprawa C-295/89.