Wyrok Sądu (trzecia izba) z dnia 1 czerwca 2016 r.#Mega Brands International, Luxembourg, Zweigniederlassung Zug przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.#Znak towarowy Unii Europejskiej – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie słownego unijnego znaku towarowego MAGNEXT – Wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy MAGNET 4 – Względna podstawa odmowy rejestracji – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Podobieństwo oznaczeń – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-292/12 RENV.


Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 27 listopada 2014 r. # Cantina Broglie 1 Srl przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Sprawa T-154/11.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 13 października 2011 r. # Postępowanie karne przeciwko Leo Apelt. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Landgericht Baden-Baden - Niemcy. # Dyrektywa 91/439/EWG - Wzajemne uznawanie praw jazdy - Cofnięcie krajowego prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania i wydanie prawa jazdy kategorii B i D przez inne państwo członkowskie - Odmowa uznania przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania - Obowiązek posiadania ważnego prawa jazdy kategorii B w chwili wydawania prawa jazdy kategorii D. # Sprawa C-224/10.

text:
      Sprawa C‑224/10
      postępowanie karne
      przeciwko
      Leo Apeltowi
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnymzłożony przez Landgericht Baden-Baden)

      Dyrektywa 91/439/EWG – Wzajemne uznawanie praw jazdy – Cofnięcie krajowego prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania i wydanie prawa jazdy kategorii
         B i D przez inne państwo członkowskie – Odmowa uznania przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania – Obowiązek posiadania ważnego prawa jazdy kategorii B w chwili wydawania prawa jazdy kategorii D

      Streszczenie wyroku
      Transport – Transport drogowy – Prawa jazdy – Dyrektywa 91/439 – Wzajemne uznawanie praw jazdy – Czasowe zatrzymanie prawa
            jazdy kategorii B w pierwszym państwie członkowskim, po którym nastąpiło cofnięcie – Prawo jazdy wydane w drugim państwie
            członkowskim w okresie czasowego zatrzymania prawa jazdy kategorii B – Nieprzestrzeganie przez to państwo warunku posiadania
            miejsca zamieszkania
      (dyrektywa Rady 91/439, zmieniona dyrektywą 2000/56, art.1 ust. 2, art. 5 ust. 1 lit. a), art. 7 ust. 1 lit. B), art. 8 ust. 2,
            4)
      Artykuł 1 ust. 2, art. 5 ust. 1 lit. a), art. 7 ust. 1 lit. b) i art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439 w sprawie praw jazdy,
         zmienionej dyrektywą 2000/56, nie stoją na przeszkodzie odmowie uznania przez przyjmujące państwo członkowskie prawa jazdy
         kategorii B i D wydanego przez inne państwo członkowskie, po pierwsze, gdy posiadacz tego prawa jazdy uzyskał uprawnienie
         do kierowania pojazdami kategorii B bez spełnienia warunku posiadania zwykłego miejsca zamieszkania i po zatrzymaniu jego
         prawa jazdy wydanego przez pierwsze państwo członkowskie przez policję w tym państwie, lecz przed orzeczeniem w tym państwie
         sądowego cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, a po drugie, gdy posiadacz tego prawa jazdy uzyskał uprawnienie do kierowania
         pojazdami kategorii D po orzeczeniu cofnięcia uprawnień oraz po wygaśnięciu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy.

      W istocie sam brak spełnienia warunku posiadania zwykłego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy
         91/439 może uzasadniać odmowę uznania przez państwo członkowskie prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim. Gdy wspomniane
         prawo jazdy zostało uzyskane w okresie zatrzymania prawa jazdy wydanego w pierwszym państwie członkowskim zaś zarówno zatrzymanie
         prawa jazdy, jak i cofnięcie uprawnień są uzasadnione przyczynami istniejącymi w dniu wydania drugiego prawa jazdy, art. 1
         ust 2 i art. 8 ust 2 i ust 4 nie stoją na przeszkodzie odmowie uznania przez pierwsze państwo członkowskie na swoim terytorium,
         uprawnienia do kierowania pojazdami wynikającego z owego prawa jazdy

      Ponadto z treści i systematyki dyrektywy 91/439 wynika, że prawo jazdy kategorii B stanowi uprzednią i niezbędną podstawę
         do uzyskania prawa jazdy kategorii D. Byłoby zatem sprzeczne z celem w postaci zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego,
         wskazanym w motywach pierwszym i czwartym wspomnianej dyrektywy, gdyby przyjmujące państwo członkowskie nie mogło odmówić
         uznania prawa jazdy kategorii D wydanego na podstawie prawa jazdy kategorii B, które z kolei zostało wydane w sposób nieprawidłowy,
         uzasadniający odmowę jego uznawania.

      (por. pkt 31, 34, 46–47, 50, sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 13 października 2011 r.(*)

      Dyrektywa 91/439/EWG – Wzajemne uznawanie praw jazdy – Cofnięcie krajowego prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania i wydanie prawa jazdy kategorii B
         i D przez inne państwo członkowskie – Odmowa uznania przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania – Obowiązek posiadania ważnego prawa jazdy kategorii B w chwili wydawania prawa jazdy kategorii D

      W sprawie C‑224/10
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Landgericht
         Baden-Baden (Niemcy) postanowieniem z dnia 6 maja 2010 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 10 maja 2010 r., w postępowaniu
         karnym przeciwko

      Leo Apeltowi,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: J.N. Cunha Rodrigues, prezes izby, U. Lõhmus, A. Rosas (sprawozdawca), A. Ó Caoimh, i A. Arabadjiev, sędziowie,
      rzecznik generalny: Y. Bot,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu L. Apelta przez B. Stegego, Rechtsanwalt,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez G. Brauna, działającego w charakterze pełnomocnika,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 30 czerwca 2011 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1, art. 5 ust. 1 lit. a), art. 7 ust. 1 lit. b)
         i art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy Rady 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U. L 237, s. 1), zmienionej
         dyrektywą Komisji 2000/56/WE z dnia 14 września 2000 r. (Dz.U. L 237, s. 45) (zwanej dalej „dyrektywą 91/439”), a także wykładni
         art. 11 ust. 4 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U.
         L 403, s. 18; sprostowanie Dz.U. 2009, L 19, s. 67).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach postępowania karnego prowadzonego przeciwko L. Apeltowi z tytułu umyślnego prowadzenia
         pojazdu bez uprawnień.

       Ramy prawne
       Uregulowania Unii
      3        Zgodnie z motywem pierwszym dyrektywy 91/439:

      „do celów wspólnej polityki transportowej i jako wkład do poprawy bezpieczeństwa drogowego, a także dla ułatwienia ruchu osób
         zamieszkałych w jednym z państw członkowskich innym niż ten, w którym zdawały egzamin na prawo jazdy, pożądane jest, aby istniał
         jeden wzór krajowego prawa jazdy dla całej Wspólnoty, uznawany wzajemnie przez państwa członkowskie, bez potrzeby wymiany
         praw jazdy”.

      4        Zgodnie z motywem czwartym dyrektywy 91/439 z przyczyn dotyczących bezpieczeństwa drogowego należy ustanowić minimalne wymagania
         dla wydawania praw jazdy.

      5        Artykuł 1 ust. 1 i 2 dyrektywy 91/439 ma następujące brzmienie:

      „1.      Państwa członkowskie wprowadzają krajowe prawo jazdy oparte na wzorze wspólnotowym opisanym w załączniku I lub Ia, zgodnie
         z przepisami niniejszej dyrektywy […].

      2.      Prawa jazdy wydane przez państwa członkowskie są wzajemnie uznawane”.
      6        Artykuł 3 tej dyrektywy stanowi:

      „1.      Prawo jazdy przewidziane w art. 1 upoważnia do prowadzenia pojazdów następujących kategorii:
      […]
      Kategoria B:
      –        pojazdy silnikowe o maksymalnej dopuszczalnej masie nieprzekraczającej 3500 kilogramów i mające nie więcej niż osiem miejsc
         siedzących oprócz miejsca kierowcy; […]

      […]
      Kategoria D:
      –        pojazdy silnikowe używane do przewozu osób, które mają więcej niż osiem miejsc siedzących oprócz miejsca kierowcy; […]
      2.      W zakresie kategorii A, B, B + E, C, C + E, D i D + E może być wydawane specjalne prawo jazdy na prowadzenie pojazdów w następujących
         podkategoriach: […]”.

      7        Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a) omawianej dyrektywy:

      „1.      Wydawanie praw jazdy podlega następującym warunkom:
      a)      prawa jazdy kategorii C i D wydaje się tylko kierowcom, którzy mają już prawo jazdy kategorii B”.
      8        Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy stanowi:

      „Prawa jazdy są wydawane poza tym tylko takim kandydatom:
      […]
      b)      którzy mają normalne miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy albo którzy mogą przedstawić
         zaświadczenie, że studiują w tym kraju od co najmniej sześciu miesięcy”.

      9        Zgodnie z art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 żadna osoba nie może posiadać praw jazdy wydanych przez więcej niż jedno państwo
         członkowskie.

      10      Artykuł 8 ust. 2 i ust. 4 akapit pierwszy tej dyrektywy przewiduje:

      „2.      Z zastrzeżeniem przestrzegania zasady terytorialności prawa karnego i uregulowań prawnych dotyczących policji państwa członkowskie
         normalnego miejsca zamieszkania mogą stosować swoje przepisy krajowe dotyczące ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania
         prawa jazdy posiadaczowi prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie oraz, w razie potrzeby, wymienić w tym celu
         to prawo jazdy.

      […]
      4.      Państwo członkowskie może odmówić uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie,
         która na terytorium poprzednio wymienionego państwa podlega jednemu ze środków określonych w ust. 2”.

      11      Zgodnie z pkt 1 akapit drugi w części I tytuł A załącznika II do dyrektywy 91/439 osoba ubiegająca się o prawo jazdy danej
         kategorii, która zdała egzamin teoretyczny na inną kategorię, może być zwolniona ze wspólnych przepisów pkt 2–4 tego załącznika.

      12      Punkt 2 w części I tytuł A załącznika II określa zakres egzaminu dotyczącego wszystkich kategorii pojazdów. Przepisy szczególne
         dotyczące kategorii A i A1 zawarte są w pkt 3 załącznika, a dotyczące kategorii C, C+E, C1, C1+E, D, D+E, D1 i D1+E w pkt 4
         tego załącznika.

      13      Artykuł 11 ust. 1 i 4 dyrektywy 2006/126 stanowi:

      „1.      Posiadacz ważnego krajowego prawa jazdy wydanego przez jedno państwo członkowskie, który ma miejsce zamieszkania w innym państwie
         członkowskim, może złożyć wniosek z prośbą o wymianę jego prawa jazdy na prawo jazdy równoważne. Obowiązkiem państwa członkowskiego
         wydającego prawo jazdy równoważne jest sprawdzenie, jakiej kategorii uprawnienia faktycznie zachowują ważność na mocy przedstawionego
         prawa jazdy […].

      […]
      4.      Państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu
         w innym państwie członkowskim.

      Państwo członkowskie odmawia uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie,
         której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa członkowskiego.

      Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało
         w innym państwie członkowskim unieważnione”.

       Uregulowania krajowe
      14      Paragraf 28 ust. 1 i 4 Verordnung über die Zulassung von Personen zum Straßenverkehr (Fahrerlaubnis-Verordnung) [rozporządzenia
         w sprawie dopuszczenia osób do ruchu drogowego (rozporządzenia w sprawie praw jazdy)] z dnia 18 sierpnia 1998 r. (BGBl. 1998 I,
         s. 2214), w brzmieniu znajdującym zastosowanie w czasie, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy głównej, ma następujące
         brzmienie:

      „1.      Posiadacze ważnego prawa jazdy Unii Europejskiej lub prawa jazdy wydanego w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego,
         mający zwykłe miejsce zamieszkania w rozumieniu § 7 ust. 1 lub 2 w Niemczech, mogą w zakresie swoich uprawnień – z zastrzeżeniem
         ograniczeń określonych w ust. 2–4 – kierować pojazdami na terytorium Niemiec […].

      4.      Uprawnienie określone w ust. 1 nie dotyczy posiadaczy prawa jazdy Unii lub prawa jazdy wydanego w państwach EOG,
      […]
      3)      którym w Niemczech prawo jazdy zostało cofnięte tymczasowo lub ostatecznie na podstawie orzeczenia sądowego bądź pod rygorem
         natychmiastowej wykonalności lub ostatecznie na podstawie decyzji organu administracji […]”.

      15      Paragraf 21 ust. 1 pkt 1 Straßenverkehrsgesetz (ustawy o ruchu drogowym), w brzmieniu znajdującym zastosowanie w czasie, gdy
         miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy, przewiduje:

      „1.      Podlega karze pozbawienia wolności do roku lub karze grzywny, kto:
      1)      kieruje pojazdem, mimo że nie posiada wymaganego w tym celu prawa jazdy lub obowiązuje go zakaz kierowania pojazdami na podstawie
         § 44 kodeksu karnego lub na podstawie § 25 niniejszej ustawy […]”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      16      L. Apelt, obywatel niemiecki, w dniu 14 grudnia 1998 r. uzyskał niemieckie prawo jazdy klas 1a, 1b, 3, 4 i 5, wydane przez
         właściwe organy powiatu Verden (Niemcy).

      17      W dniu 23 stycznia 2006 r. L. Apelt został zatrzymany w Niemczech, gdy prowadził pojazd w stanie nietrzeźwym. Następnego dnia
         jego prawo jazdy zostało zatrzymane przez policję niemiecką („polizeiliche Verwahrung”).

      18      W dniu 31 maja 2006 r. L. Apelt został skazany przez Amtsgericht Osterholz-Scharmbeck na karę grzywny za prowadzenie pojazdu
         w stanie nietrzeźwym. Cofnięto mu prawo jazdy, odebrano uprawnienia do kierowania pojazdami i wydano zakaz ubiegania się o nowe
         prawo jazdy do dnia 29 listopada 2006 r.

      19      W dniu 1 marca 2006 r., to jest przed sądowym cofnięciem prawa jazdy L. Apelta przez władze niemieckie, lecz po zatrzymaniu
         tego prawa jazdy przez policję niemiecką, właściwe organy czeskie wydały L. Apeltowi uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B,
         na podstawie którego tego samego dnia wydano mu prawo jazdy. W prawie jazdy wskazano miejsce zamieszkania L. Apelta w Niemczech.

      20      W dniu 30 kwietnia 2007 r., to jest po wygaśnięciu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy orzeczonego wobec L. Apelta przez
         Amtsgericht Osterholz-Scharmbeck, organy czeskie wydały mu uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii D. Na tej podstawie
         tego samego dnia wydano mu prawo jazdy, w którym wskazano miejsce zamieszkania w Republice Czeskiej, jak również datę wydania
         prawa jazdy kategorii B, czyli 1 marca 2006 r.

      21      W dniu 11 lipca 2007 r. L. Apelt został zatrzymany, gdy prowadził autokar na terytorium gminy Achern (Niemcy). Prokuratura
         wniosła do Amtsgericht Achern o wydanie postanowienia karnego wobec L. Apelta z tytułu umyślnego prowadzenia pojazdu bez uprawnień.
         Amtsgericht Achern oddalił ten wniosek, uzasadniając, że uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii D zostało wydane przez
         organy czeskie po wygaśnięciu zakazu i jest ważne na terytorium Niemiec.

      22      Prokuratura wniosła apelację od tego postanowienia do Landgericht Baden-Baden, twierdząc, że uprawnienie do kierowania pojazdami
         kategorii B, nieważne na terytorium Niemiec, jest niezbędnym warunkiem uzyskania prawa jazdy kategorii D.

      23      W takich okolicznościach Landgericht Baden-Baden postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
         pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy państwo członkowskie uprawnione jest – biorąc pod uwagę art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy 91/439[…], zgodnie z którym prawo
         jazdy kategorii D wydaje się tylko kierowcom, którzy mają już prawo jazdy kategorii B – zgodnie z art. 1 oraz art. 8 ust. 2
         i 4 tej samej dyrektywy do odmowy uznania ważności wydanego przez inne państwo członkowskie prawa jazdy obejmującego uprawnienia
         kategorii B i D – w szczególności w odniesieniu do kategorii D – jeśli posiadaczowi tego prawa jazdy uprawnienie kategorii B
         zostało wydane przed orzeczonym w tym pierwszym państwie członkowskim sądowym cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami,
         natomiast uprawnienie kategorii D zostało mu wydane dopiero po sądowym cofnięciu uprawnień oraz po upływie związanego z tym
         cofnięciem okresu obowiązywania zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy?

      2)      W przypadku udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi przeczącej:
      Czy pierwsze z wymienionych państw członkowskich może odmówić uznania wymienionego prawa jazdy – w szczególności w odniesieniu
         do uprawnienia kategorii D – na podstawie art. 11 ust. 4 dyrektywy 2006/126[…], zgodnie z którym państwo członkowskie odmawia
         uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie, której prawo jazdy podlega cofnięciu
         na terytorium pierwszego z wymienionych państw członkowskich, jeśli uprawnienie kategorii B zostało przyznane w dniu 1 marca
         2006 r., zaś uprawnienie kategorii D w dniu 30 kwietnia 2007 r., a prawo jazdy zostało wydane w tym ostatnim dniu?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania pierwszego
      24      W ramach pierwszego pytania sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy na podstawie art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy 91/439, zgodnie
         z którym prawo jazdy kategorii D wydaje się tylko kierowcom uprawnionym do kierowania pojazdami kategorii B, państwo członkowskie
         może odmówić zgodnie z art. 1 i art. 8 ust. 2 i 4 tej dyrektywy uznania ważności prawa jazdy kategorii B i D wydanego w innym
         państwie członkowskim, w szczególności w odniesieniu do kategorii D, jeżeli posiadacz tego prawa jazdy otrzymał uprawnienie
         do kierowania pojazdami kategorii B przed cofnięciem uprawnień przez sąd w pierwszym państwie członkowskim, a uprawnienie
         do kierowania pojazdami kategorii D po tym zdarzeniu oraz po wygaśnięciu orzeczonego jednocześnie zakazu ubiegania się o nowe
         prawo jazdy.

      25      Należy dodać, że sąd odsyłający wyjaśnia, iż prawo jazdy kategorii B zostało wydane przez organy czeskie wprawdzie przed cofnięciem
         niemieckiego prawa jazdy L. Apelta w Niemczech, lecz po jego zatrzymaniu przez policję niemiecką. Zarówno zatrzymanie prawa
         jazdy przez policję, jak cofnięcie uprawnień przez sąd nastąpiło z powodów istniejących już w chwili wydania prawa jazdy kategorii B
         przez organy czeskie. Ponadto sąd odsyłający zwraca uwagę, że w prawie jazdy kategorii B wydanym przez organy czeskie wskazano
         miejsce zamieszkania L. Apelta na terytorium Niemiec.

      26      Tymczasem zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 91/439 wydanie prawa jazdy uzależnione jest od posiadania przez zainteresowanego
         zwykłego miejsca zamieszkania w państwie wydającym prawo jazdy lub zaświadczenia, że zainteresowany studiuje tam od co najmniej
         sześciu miesięcy.

      27      W związku z tym udzielenie użytecznej odpowiedzi sądowi odsyłającemu wymaga sformułowania pytania w ten sposób, że dotyczy
         ono w istocie kwestii, czy art. 1 ust. 2, art. 5 ust. 1 lit. a), art. 7 ust. 1 lit. b) i art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439
         stoją na przeszkodzie odmowie uznania przez przyjmujące państwo członkowskie prawa jazdy kategorii B i D wydanego przez inne
         państwo członkowskie, po pierwsze, gdy posiadacz tego prawa jazdy uzyskał uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B
         bez spełnienia warunku posiadania zwykłego miejsca zamieszkania i po zatrzymaniu jego prawa jazdy wydanego przez pierwsze
         państwo członkowskie przez policję w tym państwie, lecz przed orzeczeniem w tym państwie sądowego cofnięcia uprawnień do kierowania
         pojazdami, a po drugie, gdy posiadacz tego prawa jazdy uzyskał uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii D po orzeczeniu
         cofnięcia uprawnień oraz po wygaśnięciu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy.

      28      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 1 ust. 2 dyrektywy 91/439 przewiduje wzajemne uznawanie, bez jakichkolwiek formalności,
         praw jazdy wydawanych przez państwa członkowskie. Przepis ten nakłada na nie jasne i wyraźne zobowiązanie, które nie pozostawia
         żadnego zakresu uznania w odniesieniu do działań, które należy podjąć w celu zastosowania się do niego (wyrok z dnia 19 maja
         2011 r. w sprawie C‑184/10 Grasser, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo).

      29      Do wydającego państwa członkowskiego należy zbadanie, czy są spełnione minimalne warunki nałożone przez prawo Unii, w szczególności
         te dotyczące miejsca zamieszkania i umiejętności kierowania pojazdami, przewidziane w art. 7 ust. 1 wspomnianej dyrektywy,
         a zatem czy wydanie prawa jazdy jest uzasadnione (zob. ww. wyrok w sprawie Grasser, pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo).

      30      Jeżeli zatem organy jednego państwa członkowskiego wydały prawo jazdy zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 91/439, inne państwa
         członkowskie nie są uprawnione do badania spełnienia warunków wydania prawa jazdy przewidzianych w tej dyrektywie. Posiadanie
         prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie należy bowiem uważać za dowód, że posiadacz tego prawa jazdy w dniu jego wydania
         spełniał te warunki (zob. ww. wyrok w sprawie Grasser, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo).

      31      Jednakże z wyroku z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie C‑1/07 Weber, Zb.Orz. s. I‑8571, wynika, iż art. 1 ust. 2 i art. 8
         ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439 nie stoją na przeszkodzie odmowie uznania przez państwo członkowskie na jego terytorium uprawnienia
         do kierowania pojazdami wynikającego z prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie, której na terytorium pierwszego
         państwa członkowskiego cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami, nawet gdy nastąpiło to po wydaniu tego prawa jazdy, jeżeli
         ostatnie prawo jazdy zostało uzyskane w okresie zatrzymania prawa jazdy wydanego w pierwszym państwie członkowskim i zarówno
         zatrzymanie prawa jazdy, jak i cofnięcie uprawnień są uzasadnione przyczynami istniejącymi w dniu wydania drugiego prawa jazdy.

      32      W sprawie głównej sądowe cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami nastąpiło po wydaniu L. Apeltowi przez organy czeskie
         prawa jazdy kategorii B. Prawo jazdy to zostało mu jednak wydane w okresie zatrzymania jego niemieckiego prawa jazdy przez
         policję w Niemczech.

      33      Jak zauważył sąd odsyłający, zatrzymanie to można uznać za zawieszenie w rozumieniu art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439. Dyrektywa
         ta nie stoi więc na przeszkodzie odmowie uznania przez władze niemieckie na terytorium Niemiec prawa jazdy kategorii B wydanego
         L. Apeltowi przez organy czeskie, zważywszy że zarówno zatrzymanie prawa jazdy przez policję niemiecką, jak cofnięcie uprawnień
         przez sąd były uzasadnione przyczynami istniejącymi w chwili wydania tego prawa jazdy.

      34      Należy też w każdym razie przypomnieć, że jak wynika z postanowienia odsyłającego, miejsce zamieszkania wskazane w prawie
         jazdy znajduje się w Niemczech. Sam zaś brak spełnienia warunku posiadania zwykłego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 7
         ust. 1 lit. b) dyrektywy 91/439 może uzasadniać odmowę uznania przez państwo członkowskie prawa jazdy wydanego w innym państwie
         członkowskim.

      35      Jak bowiem wynika z orzecznictwa Trybunału, art. 1 ust. 2, art. 7 ust. 1 lit. b) oraz art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439 nie
         stoją na przeszkodzie odmowie uznania przez przyjmujące państwo członkowskie na jego terytorium prawa jazdy wydanego przez
         inne państwo członkowskie, jeśli z zapisów zamieszczonych w tym prawie jazdy wynika, że nie został zachowany warunek posiadania
         zwykłego miejsca zamieszkania przewidziany w art. 7 ust. 1 lit. b) wskazanej dyrektywy (ww. wyrok w sprawie Grasser, pkt 33).

      36      W związku z tym władze niemieckie miały prawo odmówić uznania tego rodzaju prawa jazdy jak prawo jazdy kategorii B wydane
         L. Apeltowi przez organy czeskie.

      37      W odniesieniu do kwestii, czy państwo członkowskie może odmówić uznania prawa jazdy tego rodzaju jak wydane L. Apeltowi przez
         organy czeskie prawo jazdy kategorii D, należy zauważyć, że z art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy 91/439 wynika, iż prawo jazdy
         kategorii D może zostać wydane tylko kierowcy posiadającemu już prawo jazdy kategorii B.

      38      Komisja twierdzi, że ponieważ wymagania do uzyskania prawa jazdy kategorii D są ostrzejsze niż w przypadku prawa jazdy kategorii B,
         a L. Apelt otrzymał prawo jazdy kategorii D po wygaśnięciu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy, data wydania prawa jazdy
         kategorii B wskazana w prawie jazdy kategorii D nie ma wpływu na obowiązek wzajemnego uznawania prawa jazdy przewidziany w dyrektywie
         91/439.

      39      Nie można zgodzić się z tą argumentacją.

      40      Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 dyrektywy 91/439 prawo jazdy wydane zgodnie z art. 1 tej dyrektywy może upoważniać do kierowania
         pojazdami różnych kategorii. W ramach tych kategorii może być wydawane specjalne prawo jazdy na prowadzenie pojazdów w różnych
         podkategoriach, zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy.

      41      Prawo jazdy kategorii B upoważnia do kierowania pojazdami o maksymalnej dopuszczalnej masie nieprzekraczającej 3500 kilogramów
         i mającymi nie więcej niż osiem miejsc siedzących oprócz miejsca kierowcy. Prawo jazdy kategorii D natomiast upoważnia do
         kierowania pojazdami używanymi do przewozu osób, które mają więcej niż osiem miejsc siedzących oprócz miejsca kierowcy.

      42      Jak stwierdził rzecznik generalny w pkt 33 opinii, taki podział na kategorie i podkategorie pozwala dostosować dla każdej
         z nich wymagania niezbędne do uzyskania prawa jazdy.

      43      Konkretnie zgodnie z załącznikami II i III do dyrektywy 91/439 istnieje wspólny zakres wymagań dla wszystkich kategorii praw
         jazdy. Wydanie prawa jazdy dowolnej kategorii uzależnione jest od spełnienia wymagań należących do tego wspólnego zakresu.
         Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 37 opinii, chodzi na przykład o umiejętność sprawowania kontroli nad pojazdem bez stwarzania
         sytuacji niebezpiecznych oraz właściwej reakcji, gdy sytuacje takie wystąpią, czy też znajomość zasad zachowania bezpiecznej
         odległości między pojazdami, odstępu przy hamowaniu i trzymania się przez pojazd drogi.

      44      Poza tymi wymaganiami minimalnymi istnieją szczególne przepisy dla każdej kategorii, w tym dla kategorii D.

      45      Trzeba tu zwrócić uwagę, że jak wynika z pkt 1 akapit drugi w części I tytuł A załącznika II do dyrektywy 91/439, osoba ubiegająca
         się o prawo jazdy określonej kategorii, a posiadająca już prawo jazdy innej kategorii, może zostać zwolniona na przykład ze
         sprawdzianu znajomości przepisów ruchu drogowego.

      46      Z treści i systematyki dyrektywy 91/439 wynika również, że prawo jazdy kategorii B stanowi uprzednią i niezbędną podstawę
         do uzyskania prawa jazdy kategorii D.

      47      Byłoby zatem sprzeczne z celem w postaci zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, wskazanym w motywach pierwszym i czwartym
         dyrektywy 91/439, gdyby przyjmujące państwo członkowskie nie mogło odmówić uznania prawa jazdy kategorii D wydanego na podstawie
         prawa jazdy kategorii B, które z kolei zostało wydane w sposób nieprawidłowy, uzasadniający odmowę jego uznawania.

      48      W związku z tym należy stwierdzić, że jeżeli państwo członkowskie może na podstawie dyrektywy 91/439 odmówić uznania ważności
         prawa jazdy kategorii B wydanego przez ograny innego państwa członkowskiego, ma również prawo odmówić uznania ważności prawa
         jazdy kategorii D wydanego na podstawie wspomnianego prawa jazdy kategorii B.

      49      Ponieważ prawo jazdy kategorii B zostało wydane L. Apeltowi przez organy czeskie w sposób nieprawidłowy, uzasadniający odmowę
         jego uznawania, art. 1 ust. 2, art. 5 ust. 1 lit. a), art. 7 ust. 1 lit. b) i art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439 nie stoją
         na przeszkodzie odmowie uznania przez władze niemieckie również prawa jazdy kategorii D wydanego L. Apeltowi przez organy
         czeskie na podstawie prawa jazdy kategorii B.

      50      Wobec powyższego na pierwsze pytanie należy odpowiedzieć w ten sposób, iż art. 1 ust. 2, art. 5 ust. 1 lit. a), art. 7 ust. 1
         lit. b) i art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439 nie stoją na przeszkodzie odmowie uznania przez przyjmujące państwo członkowskie
         prawa jazdy kategorii B i D wydanego przez inne państwo członkowskie, po pierwsze, gdy posiadacz tego prawa jazdy uzyskał
         uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B bez spełnienia warunku posiadania zwykłego miejsca zamieszkania i po zatrzymaniu
         jego prawa jazdy wydanego przez pierwsze państwo członkowskie przez policję w tym państwie, lecz przed orzeczeniem w tym państwie
         sądowego cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, a po drugie, gdy posiadacz tego prawa jazdy uzyskał uprawnienie do kierowania
         pojazdami kategorii D po orzeczeniu cofnięcia uprawnień oraz po wygaśnięciu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy.

       W przedmiocie pytania drugiego
      51      Ponieważ okoliczności faktyczne sprawy głównej miały miejsce w latach 2006 i 2007, czyli przed dniem wejścia w życie art. 11
         ust. 4 dyrektywy 2006/126, nie ma powodu udzielać odpowiedzi na drugie pytanie.

       W przedmiocie kosztów
      52      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 1 ust. 2, art. 5 ust. 1 lit. a), art. 7 ust. 1 lit. b) i art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy Rady 91/439/EWG z dnia 29 lipca
            1991 r. w sprawie praw jazdy, zmienionej dyrektywą Komisji 2000/56/WE z dnia 14 września 2000 r., nie stoją na przeszkodzie
            odmowie uznania przez przyjmujące państwo członkowskie prawa jazdy kategorii B i D wydanego przez inne państwo członkowskie,
            po pierwsze, gdy posiadacz tego prawa jazdy uzyskał uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B bez spełnienia warunku
            posiadania zwykłego miejsca zamieszkania i po zatrzymaniu jego prawa jazdy wydanego przez pierwsze państwo członkowskie przez
            policję w tym państwie, lecz przed orzeczeniem w tym państwie sądowego cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, a po drugie,
            gdy posiadacz tego prawa jazdy uzyskał uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii D po orzeczeniu cofnięcia uprawnień oraz
            po wygaśnięciu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 20 września 2016 r.#Ledra Advertising Ltd i in. przeciwko Komisji Europejskiej i Europejskiemu Bankowi Centralnemu.#Odwołanie – Program wsparcia na rzecz stabilności Republiki Cypru – Protokół ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie szczególnych warunków polityki gospodarczej zawarty między Republiką Cypryjską a europejskim mechanizmem stabilności (EMS) – Zadania Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego – Odpowiedzialność pozaumowna Unii Europejskiej – Artykuł 340 akapit drugi TFUE – Przesłanki – Obowiązek zapewnienia zgodności tego protokołu ustaleń z prawem Unii.#Sprawy połączone od C-8/15 P do C-10/15 P.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 20 września 2016 r. (
            *1
         )
      [Sprostowany postanowieniem z dnia 20 grudnia 2017 r.]
      Odwołanie – Program wsparcia na rzecz stabilności Republiki Cypru – Protokół ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie szczególnych warunków polityki gospodarczej zawarty między Republiką Cypryjską a europejskim mechanizmem stabilności (EMS) – Zadania Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego – Odpowiedzialność pozaumowna Unii Europejskiej – Artykuł 340 akapit drugi TFUE – Przesłanki – Obowiązek zapewnienia zgodności tego protokołu ustaleń z prawem Unii
      W sprawach połączonych od C‑8/15 P do C‑10/15 P
      mających za przedmiot trzy odwołania w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 9 stycznia 2015 r.,

         Ledra Advertising Ltd, z siedzibą w Nikozji (Cypr) (C‑8/15 P),

         Andreas Eleftheriou, zamieszkały w Limassol (Cypr) (C‑9/15 P),

         Eleni Eleftheriou, zamieszkała w Limassol (C‑9/15 P),

         Lilia Papachristofi, zamieszkała w Limassol (C‑9/15 P),

         Christos Theophilou, zamieszkały w Nikozji (C‑10/15 P),

         Eleni Theophilou, zamieszkała w Nikozji (C‑10/15 P),
      reprezentowani przez A. Paschalidesa, dikigoros, A. Paschadlidou, barrister, oraz A. Rizę, QC, upoważnionych przez Ch. Paschalidesa, solicitor,
      wnoszący odwołania,
      w której drugą stroną postępowania są:

         Komisja Europejska, reprezentowana przez J.P. Keppennego oraz M. Konstantinidisa, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
      oraz
      [Sprostowano postanowieniem z dnia 20 grudnia 2017 r.] Europejski Bank Centralny (EBC), reprezentowany przez G. Várhelyiego, K. Laurinavičiusa i O. Heinza, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez H.G. Kamanna Rechtsanwalt,
      strona pozwana w pierwszej instancji,
      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes, A. Tizzano, wiceprezes, R. Silva de Lapuerta, T. von Danwitz, J.L. da Cruz Vilaça, A. Arabadjiev (sprawozdawca) i D. Šváby, prezesi izb, A. Rosas, E. Juhász, M. Berger, A. Prechal, E. Jarašiūnas, C.G. Fernlund, M. Vilaras i E. Regan, sędziowie,
      rzecznik generalny: N. Wahl,
      sekretarz: I. Illéssy, administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 lutego 2016 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 21 kwietnia 2016 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               W swych odwołaniach Ledra Advertising Ltd, w sprawie C‑8/15 P, Andreas Eleftheriou, Eleni Eleftheriou i Lilia Papachristofi, w sprawie C‑9/15 P, oraz Christos Theophilou i Eleni Theophilou, w sprawie C‑10/15 P, wnoszą o uchylenie, odpowiednio, postanowień Sądu Unii Europejskiej: z dnia 10 listopada 2014 r., Ledra Advertising/Komisja i EBC (T‑289/13, EU:T:2014:981), z dnia 10 listopada 2014 r., Eleftheriou i Papachristofi/Komisja i EBC (T‑291/13, niepublikowane, EU:T:2014:978), i z dnia 10 listopada 2014 r., Theophilou/Komisja i EBC (T‑293/13, niepublikowane, EU:T:2014:979) (zwanych dalej łącznie „zaskarżonymi postanowieniami”), mocą których Sąd uznał za w części niedopuszczalne, a w części bezzasadne ich skargi zmierzające, po pierwsze, do stwierdzenia nieważności pkt 1.23–1.27 protokołu ustaleń w sprawie szczególnych warunków polityki gospodarczej zawartego między Republiką Cypryjską a europejskim mechanizmem stabilności (EMS) w dniu 26 kwietnia 2013 r. (zwanego dalej „protokołem ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r.”), oraz po drugie, do zasądzenia odszkodowania za szkodę, jaką mieli ponieść wnoszący odwołania z uwagi na włączenie wskazanych punktów do tego protokołu oraz naruszenie ciążącego na Komisji Europejskiej obowiązku nadzoru.

            Ramy prawne

         Traktat EMS

               2

               W dniu 2 lutego 2012 r. w Brukseli (Belgia) zawarty został Traktat ustanawiający europejski mechanizm stabilności pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką i Republiką Finlandii (zwany dalej „traktatem EMS”). Traktat ten wszedł w życie w dniu 27 września 2012 r.

               3

               Motyw 1 traktatu EMS ma następujące brzmienie:
               „Rada Europejska uzgodniła w dniu 17 grudnia 2010 r., że niezbędne jest utworzenie przez państwa członkowskie, których walutą jest euro, stałego mechanizmu stabilności. Europejski mechanizm stabilności [EMS] będzie pełnił zadania wykonywane obecnie przez europejski instrument stabilności finansowej (»EISF«) oraz europejski mechanizm stabilizacji finansowej (»EMSF«), udzielając w razie potrzeby pomocy finansowej państwom członkowskim strefy euro”.

               4

               Zgodnie z art. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 2 wskazanego traktatu umawiające się strony, czyli państwa członkowskie, których walutą jest euro, ustanawiają między sobą międzynarodową instytucję finansową pod nazwą EMS, która ma osobowość prawną.

               5

               Artykuł 4 ust. 1 i 3 oraz art. 4 ust. 4 akapit pierwszy traktatu EMS stanowi:
               „1.   Organami EMS są rada gubernatorów, rada dyrektorów i dyrektor generalny. Dysponuje on również personelem, jaki zostanie uznany za właściwy.
               […]
               3.   Podjęcie decyzji za wspólną zgodą wymaga jednomyślności biorących udział w głosowaniu. Wstrzymanie się od głosu nie stoi na przeszkodzie podjęciu decyzji za wspólną zgodą.
               4.   Jeżeli Komisja oraz [Europejski Bank Centralny (EBC)] wspólnie uznają, iż brak pilnej decyzji w sprawie przyznania lub wdrożenia pomocy finansowej określonej w art. 13–18 stwarza zagrożenie dla gospodarczej i finansowej równowagi strefy euro, w drodze odstępstwa od ust. 3 stosuje się nadzwyczajną procedurę głosowania […]”.

               6

               Artykuł 5 ust. 3 traktatu EMS przewiduje, że „[c]złonek Komisji Europejskiej właściwy do spraw gospodarczych i walutowych oraz prezes [Europejskiego Banku Centralnego], a także przewodniczący Eurogrupy (jeżeli nie jest przewodniczącym ani gubernatorem) mogą uczestniczyć w posiedzeniach rady gubernatorów [EMS] jako obserwatorzy”.

               7

               Artykuł 6 ust. 2 traktatu EMS przewiduje, że „[c]złonek Komisji Europejskiej właściwy do spraw gospodarczych i pieniężnych oraz prezes EBC mogą wyznaczyć obserwatorów [do rady dyrektorów EMS]”.

               8

               Artykuł 12 traktatu EMS określa zasady, którym podlega wsparcie na rzecz stabilności. Jego ust. 1 stanowi:
               „EMS może, jeżeli jest to niezbędne dla zachowania stabilności finansowej strefy euro w całości lub jej państw członkowskich, udzielić członkowi EMS wsparcia na rzecz stabilności, uzależnionego od rygorystycznych warunków dostosowanych do wybranego systemu pomocy finansowej. Warunki te mogą mieć formę zwłaszcza programu dostosowania makroekonomicznego lub obowiązku dalszego spełniania wcześniej ustanowionych warunków kwalifikowalności”.

               9

               Procedura przyznania członkowi EMS wsparcia na rzecz stabilności została określona w art. 13 traktatu EMS w następujący sposób:
               „1.   Członek EMS może zwrócić się do przewodniczącego rady gubernatorów z wnioskiem o udzielenie wsparcia na rzecz stabilności. Wniosek wskazuje instrument lub instrumenty pomocy finansowej, jakie można zastosować. Z chwilą otrzymania wniosku przewodniczący rady gubernatorów zleca Komisji Europejskiej we współpracy z EBC następujące zadania:

                        a)

                        ocenę zagrożenia dla stabilności finansowej strefy euro w całości i jej państw członkowskich, chyba że EBC przedstawił już analizę zgodnie z art. 18 ust. 2;

                        b)

                        ocenę równowagi zadłużenia publicznego; oczekuje się, że ocena ta zostanie przeprowadzona we współpracy z [Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW)], jeżeli jest to użyteczne i możliwe;

                        c)

                        ocenę rzeczywistych i potencjalnych potrzeb członka EMS w zakresie finansowania.

                  2.   Na podstawie wniosku członka EMS oraz oceny, o której mowa w ust. 1, rada gubernatorów może podjąć decyzję o przyznaniu co do zasady temu członkowi EMS wsparcia na rzecz stabilności w postaci programu pomocy finansowej.
               3.   W razie podjęcia decyzji na podstawie ust. 2 rada gubernatorów zleca Komisji Europejskiej – we współpracy z EBC oraz, jeżeli jest to możliwe, wspólnie z MFW – uzgodnienie z zainteresowanym członkiem EMS protokołu ustaleń określającego szczegółowo warunki korzystania z programu pomocy finansowej. Protokół ustaleń uwzględnia powagę stwierdzonych trudności oraz charakter wybranego instrumentu pomocy finansowej. Jednocześnie dyrektor generalny EMS sporządza projekt umowy w sprawie programu pomocy finansowej określającej zasady finansowe pomocy oraz wybrane instrumenty; projekt podlega akceptacji rady gubernatorów.
               Protokół ustaleń musi być w pełni zgodny ze środkami koordynacji polityki gospodarczej przewidzianymi w [traktacie FUE], w szczególności z wszelkimi aktami prawa Unii Europejskiej, w tym z opiniami, ostrzeżeniami, zaleceniami i decyzjami skierowanymi do zainteresowanego członka EMS.
               4.   Komisja Europejska podpisuje protokół ustaleń w imieniu EMS, jeżeli jest on zgodny z warunkami, o których mowa w ust. 3, i po zatwierdzeniu przez radę gubernatorów.
               5.   Rada dyrektorów zatwierdza umowę w sprawie programu pomocy finansowej, która określa zasady udzielonego wsparcia [aspekty finansowe wsparcia, które ma zostać udzielone] na rzecz stabilności oraz ewentualnie sposób wypłaty pierwszej transzy pomocy.
               […]
               7.   Komisja Europejska – we współpracy z EBC oraz, jeżeli jest to możliwe, wspólnie z MFW – zapewnia przestrzeganie warunków korzystania z programu pomocy finansowej”.

         Protokół ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r.

               10

               Poprzedzone tytułem „Restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja Cyprus Popular Banku i Bank of Cyprus” pkt 1.23–1.27 protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r. (zwane dalej „spornymi punktami”) mają następujące brzmienie:

                        „1.23.

                        Wskazane badanie wartości finansowej i księgowej ujawniło, że dwa największe cypryjskie banki były niewypłacalne. W celu uregulowania tej sytuacji rząd wprowadził plan restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji na dużą skalę. W celu uniknięcia przyszłych zakłóceń równowagi i przywrócenia rentowności sektora, przy jednoczesnym poszanowaniu konkurencji, przyjęta została strategia składająca się z czterech części, która nie wiąże się z wykorzystaniem pieniędzy podatników.

                        1.24.

                        Po pierwsze, wszystkie aktywa (w tym pożyczki w dziedzinie transportu morskiego) oraz pasywa odnoszące się do Grecji, szacowane, odpowiednio, na 16,4 i 15 mld EUR, zgodnie z pesymistycznym scenariuszem, zostały przeniesione. Greckie aktywa i pasywa nabył Piraeus Bank, którego restrukturyzacja zostanie dokonana przez władze greckie. Przeniesienie zostało dokonane na podstawie porozumienia zawartego w dniu 26 marca 2013 r. Ponieważ wartość księgowa aktywów wynosiła 19,2 mld EUR, przeniesienie to pozwoliło na istotne obniżenie wzajemnej ekspozycji pomiędzy Grecją a Cyprem.

                        1.25.

                        W odniesieniu do oddziału [Cyprus Popular Bank Public Co. Ltd (zwanego dalej »Cyprus Popular Bankiem«)] w Zjednoczonym Królestwie wszystkie depozyty zostały przeniesione do brytyjskiej filii [Trapeza Kyprou Dimosia Etaireia Ltd (zwanego dalej »Bank of Cyprus«)]. Powiązane aktywa zostały włączone do Bank of Cyprus.

                        1.26.

                        Po drugie, Bank of Cyprus przejmuje – w drodze zakupu i absorpcji – cypryjskie aktywa Cyprus Popular Banku, na poziomie ich godziwej wartości, a także jego gwarantowane depozyty i ekspozycję na nadzwyczajne wsparcie płynności po ich wartości nominalnej. Depozyty Cyprus Popular Banku, które nie są gwarantowane, pozostają w obrębie dawnej jednostki organizacyjnej. Celem tego jest, aby wartość przeniesionych aktywów przewyższała wartość przeniesionych pasywów, tak aby różnica odpowiadała rekapitalizacji Bank of Cyprus przez Cyprus Popular Bank w wysokości 9% przeniesionych aktywów ważonych ryzykiem. Bank of Cyprus jest przedmiotem rekapitalizacji w celu osiągnięcia po zakończeniu programu współczynnika kapitału podstawowego w wysokości 9%, zgodnie z pesymistycznym scenariuszem testu warunków skrajnych, co powinno przyczynić się do przywrócenia zaufania i normalizacji warunków finansowania. Zamiana 37,5% niegwarantowanych depozytów otwartych w Bank of Cyprus na akcje kategorii A, wraz z pełnym prawem głosu i prawem do dywidendy, zapewnia największą część zapotrzebowania na kapitał, wraz z dodatkowym wkładem własnego kapitału ze strony dawnej jednostki organizacyjnej Cyprus Popular Banku. Pozostała część niegwarantowanych depozytów Bank of Cyprus zostanie tymczasowo zamrożona.

                        1.27.

                        Po trzecie, w celu zapewnienia realizacji celów kapitalizacji niezależna, pogłębiona i aktualna ocena aktywów Bank of Cyprus i Cyprus Popular Banku zostanie przeprowadzona zgodnie z wymogami ram restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków do końca czerwca 2013 r. W tym celu najpóźniej do połowy kwietnia 2013 r. w porozumieniu z Komisją Europejską, EBC i MFW zostaną przyjęte założenia niezależnej oceny. Po dokonaniu tej oceny zostanie przeprowadzona w razie potrzeby dodatkowa zamiana niegwarantowanych depozytów na akcje kategorii A, tak aby na zakończenie programu możliwe było osiągnięcie celu w postaci minimalnego współczynnika kapitału podstawowego w wysokości 9% w warunkach skrajnych. Jeżeli Bank of Cyprus miałby ulec nadmiernej kapitalizacji w związku z tym celem, zostanie dokonany wykup akcji w celu wypłacenia posiadaczom depozytów kwoty odpowiadającej nadmiernej kapitalizacji”.

         Prawo krajowe

               11

               Na podstawie pkt 3 (1) i pkt 5 (1) O peri exiyiansis pistotikon kai allon idrimaton nomos (ustawy o uzdrawianiu instytucji kredytowych i innych instytucji) z dnia 22 marca 2013 r. [EE, załącznik I (I), nr 4379 z dnia 22 marca 2013 r., zwanej dalej „ustawą z dnia 22 marca 2013 r.”] Kentriki Trapeza tis Kyprou (bank centralny Cypru, zwany dalej „BCC”) został zobowiązany wraz z Ypourgeio Oikonomikon (ministerstwem finansów) do uzdrowienia instytucji wskazanych w rzeczonej ustawie. W tym celu, po pierwsze, pkt 12 (1) ustawy z dnia 22 marca 2013 r. przewiduje, że BCC może w drodze dekretu dokonać restrukturyzacji zadłużenia i zobowiązań instytucji objętej procedurą rozwiązania, w tym poprzez obniżenie, zmianę, zmianę harmonogramu spłaty lub odnowienie kapitału nominalnego lub salda wszelkiego rodzaju wierzytelności istniejących lub przyszłych tej instytucji lub w drodze przekształcenia dłużnych papierów wartościowych w kapitał własny. Po drugie, punkt ten przewiduje, że „gwarantowane depozyty” w rozumieniu pkt 2 akapit piąty ustawy z dnia 22 marca 2013 r. nie są objęte tymi środkami. Strony zgadzają się co do tego, że chodzi o depozyty w kwocie nieprzekraczającej 100000 EUR.

               12

               To peri diasosis me idia mesa tis Trapezas Kyprou Dimosias Etaireias Ltd Diatagma tou 2013, Kanonistiki Dioikitiki Praxi No. 103 [dekret z 2013 r. w sprawie uzdrowienia Trapeza Kyprou Dimosia Etaireia Ltd za pomocą środków własnych, administracyjny akt regulacyjny nr 103, zwany dalej „dekretem nr 103”, EE, załącznik III (I), nr 4645 z dnia 29 marca 2013 r., s. 769, zwany dalej „dekretem nr 103”] przewiduje rekapitalizację Bank of Cyprus na koszt w szczególności jego deponentów niemających gwarancji, akcjonariuszy i wierzycieli obligacyjnych w celu umożliwienia mu dalszego świadczenia usług bankowych. Depozyty, które nie są gwarantowane, zostały zatem przekształcone w akcje Bank of Cyprus (37,5% każdego niegwarantowanego depozytu), w papiery wartościowe podlegające przekształceniu przez Bank of Cyprus bądź w akcje, bądź w depozyty (22,5% każdego niegwarantowanego depozytu) oraz w papiery wartościowe, które mogą zostać przekształcone w depozyty przez BCC (40% każdego niegwarantowanego depozytu). Dekret ten, zgodnie z jego art. 10, wszedł w życie w dniu 29 marca 2013 r. o godzinie 6.00.

               13

               Przepisy pkt 2 w związku z pkt 5 to Peri tis Polisis Orismenon Ergasion tis Cyprus Popular Bank Public Co. Ltd Diatagma tou 2013, Kanonistiki Dioikitiki Praxi No. 104 [dekretu w sprawie sprzedaży określonych sektorów działalności Cyprus Popular Bank Public Co. Ltd, administracyjnego aktu regulacyjnego nr 104, EE, załącznik III (I), nr 4645 z dnia 29 marca 2013 r., s. 781, zwanego dalej „dekretem nr 104”] przewidują na dzień 29 marca 2013 r. o godz. 6.10 przeniesienie z Cyprus Popular Bank Public Co. Ltd (zwanego dalej „Cyprus Popular Bankiem”) do Bank of Cyprus niektórych składników aktywów i pasywów, w tym depozytów o wysokości nieprzekraczającej 100000 EUR. Depozyty o wysokości przekraczającej 100000 EUR pozostały w Cyprus Popular Banku w oczekiwaniu na jego likwidację.

            Okoliczności powstania sporów

               14

               W początkowych miesiącach 2012 r. niektóre banki z siedzibą na Cyprze, w tym Cyprus Popular Bank oraz Bank of Cyprus, napotkały trudności finansowe. Republika Cypryjska uznała zatem, że konieczna jest ich rekapitalizacja, i wystąpiła w tym celu do przewodniczącego Eurogrupy z wnioskiem o pomoc finansową z EISF lub z EMS.

               15

               W deklaracji z dnia 27 czerwca 2012 r. Eurogrupa stwierdziła, że pomoc finansowa będąca przedmiotem wniosku zostanie udzielona bądź przez EISF, bądź przez EMS w ramach programu dostosowań makroekonomicznych, który miał zostać sprecyzowany w protokole ustaleń w wyniku negocjacji prowadzonych przez Komisję wspólnie z EBC i MFW z jednej strony a władzami cypryjskimi z drugiej strony.

               16

               Republika Cypryjska i inne państwa członkowskie, których walutą jest euro, osiągnęły porozumienie polityczne w sprawie projektu protokołu ustaleń w marcu 2013 r. W deklaracji z dnia 16 marca 2013 r. Eurogrupa z zadowoleniem przyjęła to porozumienie i wspomniała o pewnych przewidzianych środkach dostosowujących, w tym o wprowadzeniu podatku od depozytów bankowych. Eurogrupa stwierdziła, że uwzględniając ten kontekst, uznała ona, iż przyznanie pomocy finansowej mogącej zapewnić stabilność finansową Cypru i strefy euro było co do zasady uzasadnione, i zwróciła się do zainteresowanych stron o przyspieszenie trwających negocjacji.

               17

               W dniu 18 marca 2013 r. Republika Cypryjska zarządziła zamknięcie banków w dniach roboczych 19 i 20 marca 2013 r. Władze Cypru postanowiły przedłużyć zamknięcie banków do dnia 28 marca 2013 r., aby uniknąć masowego wycofywania depozytów.

               18

               W dniu 19 marca 2013 r. parlament cypryjski odrzucił projekt ustawy rządu cypryjskiego dotyczącej wprowadzenia podatku od wszystkich depozytów bankowych na Cyprze. Następnie parlament ten uchwalił ustawę z dnia 22 marca 2013 r.

               19

               W deklaracji z dnia 25 marca 2013 r. Eurogrupa stwierdziła, że udało się dojść do porozumienia z władzami cypryjskimi co do zasadniczych aspektów przyszłego programu makroekonomicznego w zakresie dostosowań przy poparciu wszystkich państw członkowskich, w których walutą jest euro, a także Komisji, EBC i MFW. Ponadto Eurogrupa z zadowoleniem przyjęła plany restrukturyzacji sektora finansowego wspomniane w załączniku do tejże deklaracji.

               20

               W dniu 25 marca 2013 r. gubernator BCC poddał Bank of Cyprus i Cyprus Popular Bank procedurze naprawczej. W tym celu w dniu 29 marca 2013 r. opublikowano na podstawie ustawy z dnia 22 marca 2013 r. dekrety nr 103 i 104.

               21

               W chwili wejścia w życie tych dekretów wnoszący odwołania byli właścicielami depozytów w Bank of Cyprus lub w Cyprus Popular Banku. Zastosowanie środków przewidzianych we wskazanych dekretach spowodowało wyraźne obniżenie wartości tych depozytów, dokładnie obliczone przez wnoszących odwołanie.

               22

               Na swoim posiedzeniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. rada gubernatorów EMS:

                        –

                        postanowiła przyznać wsparcie na rzecz stabilności Republice Cypryjskiej w postaci programu pomocy finansowej, zgodnie z propozycją dyrektora generalnego EMS;

                        –

                        zatwierdziła projekt protokołu ustaleń wynegocjowany przez Komisję, we współpracy z EBC i MFW, oraz przez Republikę Cypryjską;

                        –

                        zobowiązała Komisję do podpisania tego protokołu w imieniu EMS.

               23

               Protokół ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r. został podpisany przez ministra finansów Republiki Cypryjskiej, gubernatora BCC i O. Rehna, wiceprzewodniczącego Komisji, w imieniu EMS.

               24

               W dniu 8 maja 2013 r. rada dyrektorów EMS zatwierdziła porozumienie dotyczące programu pomocy finansowej oraz propozycję dotyczącą zasad wypłacenia pierwszej transzy pomocy Republice Cypryjskiej. Transza ta została podzielona na dwie części, wypłacone, odpowiednio, w dniu 13 maja 2013 r. (2 mld EUR) oraz w dniu 26 czerwca 2013 r. (1 mld EUR). Druga transza pomocy – rzędu 1,5 mld EUR – została wypłacona w dniu 27 września 2013 r.

            Postępowania przed Sądem i zaskarżone postanowienia

               25

               Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniu 24 maja 2013 r. wnoszący odwołania wnieśli trzy skargi mające na celu:

                        –

                        zasądzenie od Komisji i EBC na ich rzecz odszkodowania w kwocie odpowiadającej obniżce wartości ich depozytów;

                        –

                        „ponadto lub tytułem żądania ewentualnego” – stwierdzenie nieważności spornych fragmentów, oraz

                        –

                        rozstrzygnięcie w trybie pilnym skargi, a w oczekiwaniu na to – zarządzenie „niezbędnych środków tymczasowych na podstawie art. [279 TFUE] w celu zabezpieczenia ich sytuacji […], bez naruszania przy tym wsparcia na rzecz stabilności przyznanego [Republice Cypryjskiej]”.

               26

               Odrębnymi pismami złożonymi w sekretariacie Sądu, odpowiednio, w dniach 24 września i 1 października 2013 r. Komisja i EBC podniosły zarzuty niedopuszczalności na podstawie art. 114 regulaminu postępowania przed Sądem.

               27

               Mocą zaskarżonych postanowień Sąd w części odrzucił skargi jako niedopuszczalne, a w części oddalił je jako oczywiście pozbawione podstaw prawnych.

            Żądania stron

               28

               Wnoszący odwołania zwracają się do Trybunału o:

                        –

                        uchylenie zaskarżonych postanowień w odniesieniu do dwóch pierwszych żądań podniesionych w pierwszej instancji, a mianowicie żądania odszkodowania lub żądania uchylenia spornych fragmentów, oraz

                        –

                        odesłanie spraw do Sądu.

               29

               Komisja i EBC wnoszą do Trybunału o:

                        –

                        oddalenie odwołań oraz

                        –

                        obciążenie wnoszących odwołania kosztami postępowania.

               30

               Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 21 sierpnia 2015 r. sprawy od C‑8/15 P do C‑10/15 P zostały połączone do łącznego rozpoznania w ramach ustnego etapu postępowania i do wydania wyroku.

            W przedmiocie odwołań

               31

               Na poparcie odwołań wnoszący odwołania podnoszą zarzut dotyczący błędów, jakich miał dopuścić się Sąd przy ocenie przesłanek powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii.

               32

               Komisja i EBC wnoszą o stwierdzenie niedopuszczalności odwołań i dodają, że zarzut podniesiony na poparcie odwołań należy w każdym wypadku oddalić jako bezpodstawny.

         W przedmiocie dopuszczalności

               33

               Komisja i EBC twierdzą, że odwołania są niedopuszczalne ze względu na to, że wnoszący odwołania zasadniczo ograniczają się do powtórzenia zarzutów i argumentów, które zostały już podniesione przed Sądem oraz ze względu na to, że kwestionują oni dokonane przez Sąd oceny o charakterze faktycznym odnoszące się do rożnych przedstawionych dowodów.

               34

               W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 256 TFUE oraz art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odwołanie jest ograniczone do kwestii prawnych i musi się opierać na zarzutach dotyczących braku właściwości Sądu, naruszenia przepisów postępowania przed Sądem w sposób wpływający niekorzystnie na interesy wnoszącego odwołanie lub naruszenia przez Sąd prawa Unii (zob. w szczególności wyrok z dnia 4 września 2014 r., Hiszpania/Komisja,C‑192/13 P, EU:C:2014:2156, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).

               35

               Ponadto z art. 256 TFUE, art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, art. 168 § 1 lit. d) oraz art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem wynika, że odwołanie musi dokładnie wskazywać zakwestionowane części wyroku, którego uchylenie ma na celu, oraz zawierać argumenty prawne, które szczegółowo uzasadniają to żądanie (zob. w szczególności wyroki: z dnia 4 lipca 2000 r., Bergaderm i Goupil/Komisja, C‑352/98 P, EU:C:2000:361, pkt 34; z dnia 4 września 2014 r., Hiszpania/Komisja, C‑192/13 P, EU:C:2014:2156, pkt 43).

               36

               W szczególności w art. 169 § 2 tego regulaminu sformułowany został wymóg, aby zarzuty i argumenty prawne wskazywały precyzyjnie motywy orzeczenia Sądu, które wnoszący odwołanie kwestionuje.

               37

               Wymogom uzasadnienia wynikającym z powyższych przepisów nie odpowiada zatem odwołanie ograniczające się do powtórzenia lub dosłownego zacytowania zarzutów i argumentów przedstawionych przed Sądem, w tym opartych na okolicznościach faktycznych wyraźnie nieuwzględnionych przez Sąd. Takie odwołanie sprowadza się bowiem w rzeczywistości do żądania ponownego rozpatrzenia skargi wniesionej do Sądu, co nie należy do kompetencji Trybunału (zob. wyrok z dnia 4 września 2014 r., Hiszpania/Komisja, C‑192/13 P, EU:C:2014:2156, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).

               38

               Jednakże w sytuacji gdy wnoszący odwołanie kwestionuje interpretację lub zastosowanie przez Sąd prawa Unii, okoliczności prawne rozpatrywane w pierwszej instancji mogą ponownie stanowić przedmiot sporu w ramach odwołania. Gdyby bowiem wnoszący odwołanie nie mógł oprzeć odwołania na zarzutach i argumentach podniesionych przed Sądem, postępowanie odwoławcze byłoby częściowo pozbawione sensu (zob. wyrok z dnia 4 września 2014 r., Hiszpania/Komisja, C‑192/13 P, EU:C:2014:2156, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).

               39

               W niniejszej sprawie wnoszący odwołania zamierzają wykazać za pomocą swego zarzutu brak bądź niewystarczający charakter uzasadnienia zaskarżonych postanowień i kwestionują odpowiedź, jakiej Sąd wyraźnie udzielił na zagadnienia prawne, które mogą być przedmiotem kontroli Trybunału w ramach odwołania.

               40

               Ponadto, chociaż argumentacja przedstawiona w odwołaniach przez wnoszących odwołania nie ma wprawdzie uporządkowanej struktury, to jednak należy stwierdzić, że zgodnie z art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem w odwołaniach zostały wskazane kwestionowane punkty uzasadnienia zaskarżonych postanowień, a także zarzuty i argumenty prawne umożliwiające Trybunałowi przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem.

               41

               Oznacza to, że odwołania są dopuszczalne.

         Co do istoty

         Argumentacja wnoszących odwołania

               42

               Wnoszący odwołania twierdzą, że Sąd naruszył prawo, ograniczając się w pkt 45 zaskarżonych postanowień do stwierdzenia, że zadania powierzone Komisji i EBC nie obejmują wykonywania żadnych uprawnień decyzyjnych sensu stricto. Tym samym Sąd naruszył art. 13 ust. 4 traktatu EMS, pomijając okoliczność, że Komisja podpisała protokół ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r., mimo że zawierał on niezgodny z prawem warunek. Tak więc rzeczywistą odpowiedzialność za wewnętrzne finansowanie wskazanych banków cypryjskich ponoszą Komisja i EBC.

               43

               W tym względzie wnoszący odwołanie wskazują, że w postępowaniu przed Sądem podnieśli, iż prawdziwymi przyczynami obniżenia wartości ich depozytów były warunki, na jakich został wprowadzony program pomocy finansowej udzielonej Republice Cypryjskiej, oraz wymagany przez Komisję i EBC sposób spełnienia tych warunków. Wskazane państwo członkowskie zostało bowiem zmuszone przez Komisję i EBC do przyjęcia dekretów nr 103 i 104 pod nadzorem urzędników tych instytucji, którzy w tym zakresie działali w trybie pilnym. Wnoszący odwołanie wyjaśniają w tym względzie, że Republika Cypryjska zwróciła się o zastosowanie programu pomocy finansowej w celu dokapitalizowania Cyprus Popular Banku i Bank of Cyprus, a nie w celu ich rozwiązania w drodze przedwczesnego zastosowania instrumentu uporządkowanej likwidacji. Natomiast według wnoszących odwołania Komisja i EBC początkowo stały nas stanowisku, że instrument ten powinien zostać zastosowany.

               44

               Wnoszący odwołania podnoszą zastrzeżenie, że Sąd nie odniósł się do ich argumentów zmierzających do wykazania, że rola, jaką pełniły owe instytucje przy przyjmowaniu protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r., a w efekcie ich wpływ na powstanie szkody finansowej związanej z dokapitalizowaniem Bank of Cyprus i rozwiązaniem Cyprus Popular Banku miały charakter decydujący.

               45

               Wnoszący odwołania podnoszą również, że Sąd naruszył prawo, kiedy badał ich argument, według którego Komisja nie zapewniła, aby protokół ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r. był zgodny z prawem Unii.

               46

               Wnoszący odwołania zarzucają Sądowi, że nie uwzględnił we właściwy sposób podnoszonej bezczynności Komisji, mimo że w myśl pkt 164 wyroku z dnia 27 listopada 2012 r., Pringle (C‑370/12, EU:C:2012:756), zadania powierzone Komisji w traktacie EMS umożliwiają jej, jak przewiduje art. 13 ust. 3 i 4 tego traktatu, zapewnienie zgodności protokołów ustaleń sporządzonych w ramach EMS z prawem Unii, zaś w myśl pkt 174 wskazanego wyroku zgodnie z art. 13 ust. 3 tego traktatu protokół ustaleń uzgodniony z państwem członkowskim wnioskującym o udzielenie wsparcia na rzecz stabilności musi być w pełni zgodny z prawem Unii. Trybunał orzekł zatem, że warunki korzystania z programu pomocy finansowej powinny być zgodne z prawem Unii.

               47

               Tymczasem zastosowanie środka uporządkowanej likwidacji takiego jak ten, o którym mowa w spornych fragmentach, stanowi oczywiste naruszenie prawa własności, sprzeczne z art. 17 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”) i z art. 1 protokołu dodatkowego nr 1 do europejskiej Konwencji ochrony praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.

               48

               Komisja i EBC kwestionują zasadność argumentów przedstawionych przez wnoszących odwołania.

         Ocena Trybunału

               49

               Wnoszący odwołania kwestionują poprzez swój zarzut dokonaną przez Sąd ocenę dotyczącą roli, jaką pełniły Komisja i EBC przy przyjmowaniu protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r. W szczególności podnoszą oni, że instytucje te są rzeczywistymi autorami przeprowadzonej na Cyprze uporządkowanej likwidacji i że Sąd naruszył prawo przy badaniu ich argumentu, według którego Komisja nie zapewniła, aby protokół ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r. był zgodny z prawem Unii.

               50

               Zarzut ten odnosi się, po pierwsze, do pkt 44–47 zaskarżonych postanowień, w których Sąd stwierdził, że Komisja i EBC nie stoją za przyjęciem protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r., wobec czego uznał się za niewłaściwy do wydania orzeczenia w przedmiocie skarg o odszkodowanie w zakresie, w jakim są one oparte na niezgodności z prawem spornych fragmentów. Po drugie, zarzut ten dotyczy pkt 48–54 zaskarżonych postanowień, w których Sąd orzekł zasadniczo, że wnoszący odwołania nie wykazali, iż szkoda, którą – jak twierdzą – ponieśli, została spowodowana przez naruszenie przez Komisję domniemanego obowiązku zapewnienia zgodności protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r. z prawem Unii.

               51

               W pkt 44 zaskarżonych postanowień Sąd orzekł, że rzeczony protokół ustaleń został przyjęty wspólnie przez EMS i Republikę Cypryjską i że, jak wynika z art. 13 ust. 4 traktatu EMS, Komisja podpisała ów protokół ustaleń wyłącznie w imieniu EMS. Następnie, opierając się na pkt 161 wyroku z dnia 27 listopada 2012 r., Pringle (C‑370/12, EU:C:2012:756), Sąd przypomniał, w pkt 45 rzeczonych postanowień, że chociaż w traktacie EMS powierzono Komisji i EBC określone zadania związane z realizacją celów tego traktatu, to po pierwsze, zadania powierzone Komisji i EBC w ramach traktatu EMS nie obejmują żadnych uprawnień decyzyjnych sensu stricto, a po drugie, działania podejmowane przez te dwie instytucje w ramach omawianego traktatu wiążą wyłącznie EMS.

               52

               W tym względzie należy przypomnieć, że – jak wynika z deklaracji Eurogrupy z dnia 27 czerwca 2012 r. – Komisji i EBC zostało powierzone zadanie wynegocjowania z władzami cypryjskimi programu dostosowań makroekonomicznych, który miał być sprecyzowany w protokole ustaleń. Uczestnicząc w negocjacjach z władzami cypryjskimi, dzieląc się swą specjalistyczną wiedzą, udzielając porad i wskazówek, Komisja i EBC działały w granicach kompetencji, jakie zostały im przyznane w art. 13 ust. 3 traktatu EMS. Przewidziane w tym przepisie uczestnictwo Komisji i EBC w procedurze prowadzącej do podpisania protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r. nie pozwala jednak uznać tego protokołu za akt, który należy przypisać wskazanym instytucjom.

               53

               Jak podkreślił bowiem Trybunał w pkt 161 wyroku z dnia 27 listopada 2012 r., Pringle (C‑370/12, EU:C:2012:756), zadania powierzone Komisji i EBC w ramach traktatu EMS, jakkolwiek istotne, nie obejmują żadnych uprawnień decyzyjnych sensu stricto. Poza tym działania podejmowane przez te instytucje w ramach omawianego traktatu wiążą wyłącznie EMS.

               54

               Ponadto, jak stwierdził rzecznik generalny w pkt 53 opinii, okoliczność, że jedna lub więcej instytucji Unii może odgrywać określoną rolę w ramach EMS, nie zmienia charakteru aktów EMS, które nie należą do porządku prawnego Unii.

               55

               Chociaż wniosek ten może wprawdzie mieć wpływ na przesłanki dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności, która może zostać wniesiona na podstawie art. 263 TFUE, to jednak nie może on stać na przeszkodzie zarzuceniu Komisji i EBC niezgodnych z prawem zachowań, jakie mogą być związane z przyjęciem protokołu ustaleń w imieniu EMS, w ramach skargi o odszkodowanie na podstawie art. 268 i art. 340 akapity drugi i trzeci TFUE.

               56

               W tym względzie należy przypomnieć, że zadania powierzone Komisji i EBC w ramach traktatu EMS nie są sprzeczne z charakterem uprawnień powierzonych tym instytucjom w traktatach UE i FUE (wyrok z dnia 27 listopada 2012 r., Pringle, C‑370/12, EU:C:2012:756, pkt 162).

               57

               Co się tyczy w szczególności Komisji, z art. 17 ust. 1 TUE wynika bowiem, że instytucja ta „wspiera ogólny interes Unii” i „nadzoruje stosowanie prawa Unii” (wyrok z dnia 27 listopada 2012 r., Pringle, C‑370/12, EU:C:2012:756, pkt 163).

               58

               Poza tym zadania powierzone Komisji w traktacie EMS obejmują, jak przewiduje art. 13 ust. 3 i 4 tego traktatu, obowiązek zapewnienia zgodności protokołów ustaleń sporządzonych w ramach EMS z prawem Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 27 listopada 2012 r., Pringle, C‑370/12, EU:C:2012:756, pkt 164).

               59

               A zatem, jak sama przyznała Komisja w odpowiedzi na zadane podczas rozprawy pytanie, w ramach traktatu EMS instytucja ta zachowuje swą rolę strażniczki traktatów, która wynika z art. 17 ust. 1 TUE, wobec czego powinna ona odmówić podpisania protokołu ustaleń, w sytuacji gdy ma wątpliwości co do jego zgodności z prawem Unii.

               60

               Wynika stąd, że Sąd naruszył prawo przy dokonywaniu wykładni i stosowaniu art. 268 i art. 340 akapity drugi i trzeci TFUE, uznając w pkt 46 i 47 zaskarżonych postanowień, że nie jest on właściwy do zbadania skargi o odszkodowanie, opartej na niezgodności z prawem spornych fragmentów, wyłącznie na podstawie stwierdzenia, że przyjęcia rzeczonych fragmentów nie można formalnie przypisać ani Komisji, ani EBC.

               61

               Należy zatem uwzględnić odwołania i uchylić zaskarżone postanowienia.

            W przedmiocie skarg przed Sądem

               62

               Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Unii Europejskiej w przypadku uchylenia orzeczenia Sądu Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.

               63

               Trybunał jest bowiem w stanie wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie przedstawionego na podstawie art. 268 i art. 340 akapity drugi i trzeci TFUE żądania wnoszących odwołania dotyczącego naprawienia domniemanej szkody, wynikającej, po pierwsze, z umieszczenia przez Komisję i EBC spornych fragmentów w treści protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r., a po drugie, z bezczynności Komisji skutkującej naruszeniem obowiązku zapewnienia przy przyjmowaniu tego protokołu ustaleń, aby był on zgodny z prawem Unii.

               64

               W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem powstanie pozaumownej odpowiedzialności Unii w rozumieniu art. 340 akapit drugi TFUE zależy od łącznego spełnienia przesłanek dotyczących bezprawności zachowania zarzucanego instytucjom Unii, rzeczywistości szkody oraz istnienia związku przyczynowego pomiędzy tym zachowaniem a podniesioną szkodą (wyrok z dnia 14 października 2014 r., Giordano/Komisja, C‑611/12 P, EU:C:2014:2282, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).

               65

               W odniesieniu do pierwszej z tych przesłanek Trybunał przy szeregu okazji wyjaśniał już, że wymagane jest wykazanie wystarczająco istotnego naruszenia normy prawnej mającej na celu przyznanie uprawnień jednostkom (zob. w szczególności wyroki: z dnia 4 lipca 2000 r., Bergaderm i Goupil/Komisja, C‑352/98 P, EU:C:2000:361, pkt 42; a także z dnia 10 lipca 2014 r., Nikolaou/Trybunał Obrachunkowy, C‑220/13 P, EU:C:2014:2057, pkt 53).

               66

               W niniejszej sprawie normą prawną, której przestrzegania Komisja – w ocenie wnoszących odwołania – nie zapewniła przy przyjmowaniu protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r., jest art. 17 ust. 1 karty. Wskazany przepis, w myśl którego każdy ma prawo do władania mieniem nabytym zgodnie z prawem, stanowi normę prawną mającą na celu przyznanie uprawnień jednostkom.

               67

               Ponadto należy podkreślić, że chociaż działając w ramach traktatu EMS, państwa członkowskie nie stosują prawa Unii, wobec czego karta nie wiąże ich w tym zakresie (zob. podobnie wyrok z dnia 27 listopada 2012 r., Pringle, C‑370/12, EU:C:2012:756, pkt 178–181), to jednak wiąże ona instytucje Unii, w tym – jak wskazał rzecznik generalny w pkt 85 opinii – w sytuacji gdy działają one poza porządkiem prawnym Unii. Co więcej, przy przyjmowaniu protokołu ustaleń, takiego jak ten z dnia 26 kwietnia 2013 r., Komisja jest zobowiązana – na podstawie zarówno art. 17 ust. 1 TUE, który powierza jej sprawowanie ogólnego nadzoru nad stosowaniem prawa Unii, jak i art. 13 ust. 3 i 4 traktatu EMS, który zobowiązuje ją do zapewnienia zgodności z prawem Unii protokołów ustaleń zawieranych przez EMS (zob. podobnie wyrok z dnia 27 listopada 2012 r., Pringle, C‑370/12, EU:C:2012:756, pkt 163, 164) – do zapewnienia, aby taki protokół był zgodny z prawami podstawowymi zagwarantowanymi w karcie.

               68

               Należy zatem zbadać, czy przy przyjmowaniu protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2013 r. Komisja przyczyniła się do wystarczająco istotnego naruszenia prawa własności wnoszących odwołania, w rozumieniu art. 17 ust. 1 karty.

               69

               W tym względzie należy przypomnieć, że zagwarantowane w tym przepisie karty prawo własności nie jest prerogatywą absolutną i że korzystanie z niego może być przedmiotem ograniczeń uzasadnionych celami związanymi z interesem ogólnym, do których dąży Unia (zob. wyroki: z dnia 16 listopada 2011 r., Bank Melli Iran/Rada, C‑548/09 P, EU:C:2011:735, pkt 113; z dnia 12 maja 2016 r., Bank of Industry and Mine/Rada, C‑358/15 P, EU:C:2016:338, pkt 55).

               70

               A zatem, jak wynika z art. 52 ust. 1 karty, korzystanie z prawa własności może zostać poddane ograniczeniom, pod tym wszakże warunkiem, że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają celom realizowanym w interesie ogólnym i nie stanowią ze względu na zamierzony cel nieproporcjonalnej i nieakceptowalnej ingerencji, która narusza istotę zagwarantowanych w ten sposób praw (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 listopada 2011 r., Bank Melli Iran/Rada, C‑548/09 P, EU:C:2011:735, pkt 114; z dnia 12 maja 2016 r., Bank of Industry and Mine/Rada, C‑358/15 P, EU:C:2016:338, pkt 56).

               71

               W tym względzie należy zaznaczyć, że – jak wynika z art. 12 traktatu EMS – przyjęcie protokołu ustaleń takiego jak ten będący wynikiem negocjacji między władzami cypryjskimi a, w szczególności, Komisją służy realizacji celu leżącego w interesie ogólnym, do którego dąży Unia, a mianowicie zapewnieniu stabilności systemu bankowego w całej strefie euro.

               72

               Usługi finansowe grają bowiem centralną rolę w gospodarce Unii. Banki i instytucje kredytowe są istotnym źródłem finansowania dla przedsiębiorstw działających na różnych rynkach. Ponadto między bankami występują często silne wzajemne powiązania, a wiele z nich prowadzi działalność na skalę międzynarodową. Z tego to powodu upadłość jednego lub kilku banków grozi szybkim rozprzestrzenieniem się jej na inne banki, bądź to w danym państwie członkowskim, bądź to w pozostałych państwach członkowskich. To z kolei powoduje ryzyko wywołania negatywnych skutków w innych sektorach gospodarki (wyrok z dnia 19 lipca 2016 r., Kotnik i in., C‑526/14, EU:C:2016:570, pkt 50).

               73

               W niniejszej sprawie środki wskazane w spornych fragmentach obejmują między innymi przejęcie przez Bank of Cyprus depozytów gwarantowanych przez Cyprus Popular Bank, zamianę 37,5% niegwarantowanych depozytów otwartych w Bank of Cyprus na akcje kategorii A, wraz z pełnym prawem głosu i prawem do dywidendy, a także tymczasowe zamrożenie części owych niegwarantowanych depozytów, z tym zastrzeżeniem, że jeśli Bank of Cyprus miałby ulec nadmiernej kapitalizacji z punktu widzenia celu w postaci minimalnego współczynnika kapitału podstawowego w wysokości 9% w warunkach skrajnych, zostanie dokonany wykup akcji w celu wypłacenia posiadaczom depozytów kwoty odpowiadającej nadmiernej kapitalizacji.

               74

               W świetle celu, jakim jest zapewnienie stabilności systemu bankowego w strefie euro, oraz w obliczu realnej groźby powstania strat finansowych, na które zostaliby narażeni deponenci dwóch wskazanych banków w wypadku ich upadłości, tego rodzaju środki nie stanowią nadmiernej i nieakceptowalnej interwencji, naruszającej samą istotę prawa własności wnoszących odwołania. Nie można ich zatem uznać za nieuzasadnione ograniczenia tego prawa (zob. analogicznie wyrok z dnia 10 lipca 2003 r., Booker Aquaculture i Hydro Seafood, C‑20/00 i C‑64/00, EU:C:2003:397, pkt 79–86).

               75

               W tym stanie rzeczy nie można uznać, że pozwalając na przyjęcie spornych fragmentów, Komisja przyczyniła się do naruszenia prawa własności wnoszących odwołania, które zostało zagwarantowane w art. 17 ust. 1 karty.

               76

               Wynika stąd, że pierwsza z przesłanek umożliwiających podważenie odpowiedzialności pozaumownej Unii nie została w tym wypadku spełniona, wobec czego żądania odszkodowawcze podniesione przez wnoszących odwołania należy oddalić jako pozbawione podstawy prawnej.

            W przedmiocie kosztów

               77

               Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 2 owego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, jeżeli więcej niż jedna strona przegrała sprawę, Trybunał rozstrzyga o podziale kosztów.

               78

               Ponieważ mimo uwzględnienia odwołań skargi zostały odrzucone, Ledra Advertising Ltd, A. Eleftheriou, E. Eleftheriou, L. Papachristofi, Ch. Theophilou i E. Theophilou, a także Komisja i EBC pokrywają własne koszty.

               Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Postanowienia Sądu Unii Europejskiej: z dnia 10 listopada 2014 r., Ledra Advertising/Komisja i EBC (T‑289/13, EU:T:2014:981), z dnia 10 listopada 2014 r., Eleftheriou i Papachristofi/Komisja i EBC (T‑291/13, niepublikowane, EU:T:2014:978), i z dnia 10 listopada 2014 r., Theophilou/Komisja i EBC (T‑293/13, niepublikowane, EU:T:2014:979), zostają uchylone.

                           2)

                           Skargi wniesione do Sądu w sprawach T‑289/13, T‑291/13 i T‑293/13 zostają oddalone.

                           3)

                           Ledra Advertising Ltd, Andreas Eleftheriou, Eleni Eleftheriou, Lilia Papachristofi, Christos Theophilou i Eleni Theophilou, Komisja Europejska oraz Europejski Bank Centralny (EBC) pokrywają własne koszty poniesione zarówno w postępowaniu pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: angielski.


Wyrok Trybunału z dnia 8 kwietnia 1976 r. # Merkur-Außenhandel GmbH przeciwko Hauptzollamt Hamburg-Jonas. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Finanzgericht Hamburg - Niemcy. # Sprawa 106-75.


Wyrok Trybunału z dnia 27 lutego 1985 r. # Republika Włoska przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Rozliczenie rachunków EFOGR. # Sprawa 55/83.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 21 października 1999 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Wielkiemu Księstwu Luksemburga. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego - Dyrektywa 94/45/WE. # Sprawa C-430/98.


Wyrok Trybunału z dnia 23 marca 1982 r. # "Nordsee" Deutsche Hochseefischerei GmbH przeciwko Reederei Mond Hochseefischerei Nordstern AG & Co. KG i Reederei Friedrich Busse Hochseefischerei Nordstern AG & Co. KG. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Hanseatisches Oberlandesgericht in Bremen - Niemcy. # Sprawa 102/81.