title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 14 września 2010 r.#Akzo Nobel Chemicals Ltd i Akcros Chemicals Ltd przeciwko Komisji Europejskiej.#Odwołanie - Konkurencja - Środki dowodowe - Uprawnienia kontrolne Komisji - Ochrona tajemnicy komunikacji - Stosunek zatrudnienia pomiędzy adwokatem a przedsiębiorstwem - Wymiana e-maili.#Sprawa C-550/07 P.

text:
      WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 14 września 2010 r.(*)

      Odwołanie – Konkurencja – Środki dowodowe – Uprawnienia kontrolne Komisji – Ochrona tajemnicy komunikacji – Stosunek zatrudnienia pomiędzy adwokatem a przedsiębiorstwem – Wymiana e‑maili
      W sprawie C‑550/07 P
      mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości, wniesione w dniu 30 listopada 2007 r.,
      Akzo Nobel Chemicals Ltd, z siedzibą w Hersham (Zjednoczone Królestwo),

      Akcros Chemicals Ltd, z siedzibą w Hersham,

      reprezentowane przez M. Mollicę, avocate, a następnie przez M. van der Woude’a, adwokata, oraz C. Swaaka, advocaat,
      strona skarżąca,
      popierane przez
      Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, reprezentowane przez V. Jackson oraz E. Jenkinson, działające w charakterze pełnomocników, wspierane przez M. Hoskinsa,
         barrister,

      Irlandię, reprezentowaną przez D. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez M. Collinsa, SC, oraz R. Caseya,
         BL, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      Królestwo Niderlandów, reprezentowane przez C. Wissels, a także przez Y. de Vriesa oraz M. de Grave’a, działających w charakterze pełnomocników,

      interwenienci w postępowaniu odwoławczym,
      w której pozostałymi uczestnikami postępowania są:
      Komisja Europejska, reprezentowana przez F. Castilla de la Torre oraz X. Lewisa, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
         w Luksemburgu,

      strona pozwana w pierwszej instancji,
      Conseil des barreaux européens, z siedzibą w Brukseli (Belgia), reprezentowany przez J. Flynna, QC,

      Algemene Raad van de Nederlandse Orde van Advocaten, z siedzibą w Hadze (Niderlandy), reprezentowana przez O. Brouwera oraz C. Schillemansa, advocaten,

      European Company Lawyers Association, z siedzibą w Brukseli, reprezentowane przez M. Dolmansa oraz K. Nordlandera, adwokatów, oraz przez J. Temple’a Langa, solicitor,

      American Corporate Counsel Association (ACCA) – European Chapter, z siedzibą w Paryżu (Francja), reprezentowane przez G. Berrischa, Rechtsanwalt, któremu pełnomocnictwa udzielił D. Hull,
         solicitor,

      International Bar Association, z siedzibą w Londynie (Zjednoczone Królestwo), reprezentowane przez J. Buharta oraz I. Michou, adwokatów,

      interwenienci w pierwszej instancji,
      TRYBUNAŁ (wielka izba)
      w składzie: V. Skouris, prezes, A. Tizzano, J.N. Cunha Rodrigues, K. Lenaerts, J.C. Bonichot, R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca)
         i E. Levits, prezesi izb, A. Rosas, U. Lõhmus, M. Safjan i D. Šváby, sędziowie,

      rzecznik generalny: J. Kokott,
      sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 9 lutego 2010 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 29 kwietnia 2010 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W swym odwołaniu spółki Akzo Nobel Chemicals Ltd. (zwana dalej „Akzo”) i Akcros Chemicals Ltd. (zwana dalej „Akcros”) wnoszą
         o uchylenie wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 17 września 2007 r. w sprawach połączonych T‑125/03
         i T‑253/03 Akzo Nobel Chemicals i Akcros Chemicals przeciwko Komisji (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”) w zakresie, w jakim
         Sąd oddalił wniosek o ochronę tajemnicy korespondencji z wewnętrzną służbą prawną Akzo.

      I –  Prawo Unii
      2        Artykuł 14 rozporządzenia Rady EWG nr 17 z dnia 6 lutego 1962 r., pierwszego rozporządzenia wprowadzającego w życie [w sprawie
         wykonania] art. [81] i [82] traktatu (Dz.U. 1962, 13, s. 204) stanowi:

      „1. Komisja, w celu wykonania zadań powierzonych jej w art. [105 TFUE] i w przepisach przyjętych na podstawie art. [103 TFUE],
         może przeprowadzać w przedsiębiorstwach i związkach przedsiębiorstw wszystkie konieczne kontrole.

      W tym celu upoważnieni przez Komisję urzędnicy są uprawnieni do:
      a)      kontrolowania ksiąg i innych dokumentów handlowych;
      b)      sporządzania kopii i wyciągów z ksiąg i dokumentów handlowych;
      c)      żądania na miejscu ustnych wyjaśnień;
      d)      wstępu do wszystkich pomieszczeń, na wszystkie grunty i do środków transportu przedsiębiorstw.
      2.      Urzędnicy Komisji upoważnieni do przeprowadzania kontroli wykonują swoje uprawnienia przedkładając pisemne upoważnienie […].
      3.      Przedsiębiorstwa i związki przedsiębiorstw dopuszczają kontrole nakazane przez Komisję w drodze decyzji. W decyzji określa
         się przedmiot i cel kontroli, termin jej rozpoczęcia i kary […], a także prawo poddania decyzji kontroli Trybunału Sprawiedliwości.

      […]”.
      II –  Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
      3        W zaskarżonym wyroku Sąd w następujący sposób opisał istotne okoliczności faktyczne:

      „1.      W dniu 10 lutego 2003 r. Komisja wydała decyzję C (2003) 559/4 zmieniającą decyzję C (2003) 85/4 z dnia 30 stycznia 2003 r.,
         w której m.in. na Akzo […] i na Akcros […] oraz na ich spółki zależne został nałożony obowiązek poddania się kontroli na podstawie
         art. 14 ust. 3 rozporządzenia […] nr 17 […], mającej na celu znalezienie dowodów ewentualnego prowadzenia praktyk sprzecznych
         z regułami konkurencji (zwane dalej łącznie »decyzją zarządzającą przeprowadzenie kontroli«).

      2.      W dniach 12 i 13 lutego 2003 r. urzędnicy Komisji w obecności przedstawicieli Office of Fair Trading (OFT, brytyjski urząd
         ds. ochrony konkurencji) przeprowadzili na podstawie wskazanych powyżej decyzji kontrolę w pomieszczeniach stron skarżących,
         położonych w Eccles, Manchester (Zjednoczone Królestwo). W trakcie kontroli urzędnicy Komisji sporządzili kopie licznych dokumentów.

      3.      Podczas tych czynności przedstawiciele skarżących zwrócili uwagę urzędnikom Komisji, że pewne dokumenty mogą być objęte ochroną
         ze względu na tajemnicę informacji wymienianych między adwokatem i klientem (legal professional privilege lub »LPP«).

      4.      W odpowiedzi udzielonej przedstawicielom skarżących urzędnicy Komisji stwierdzili, że aby móc wyrobić sobie własną opinię
         na temat ewentualnej ochrony, której mogą podlegać przedmiotowe dokumenty, muszą je pobieżnie przejrzeć. Po długiej dyskusji
         oraz po tym jak urzędnicy Komisji i OFT przypomnieli przedstawicielom skarżących konsekwencje utrudniania kontroli, zadecydowano,
         iż urzędnik Komisji odpowiedzialny za przeprowadzenie kontroli przejrzy pobieżnie przedmiotowe dokumenty w obecności przedstawiciela
         skarżących.

      5.      Podczas badania przedmiotowych dokumentów zaistniała różnica zdań w odniesieniu do pięciu dokumentów, które ostatecznie Komisja
         potraktowała w dwojaki sposób.

      […]
      8.      Trzecim dokumentem, który stał się przedmiotem różnicy zdań, jest zbiór odręcznych notatek dyrektora generalnego Akcros […],
         co do których skarżące utrzymują, iż zostały one sporządzone przy okazji rozmów z podwładnymi i wykorzystane w celu zredagowania
         napisanej na maszynie notatki z serii A. Wreszcie dwa ostatnie dokumenty to korespondencja elektroniczna składająca się z dwóch
         e‑maili wymienionych między dyrektorem generalnym Akcros […] i panem S., koordynatorem Akzo […] do spraw prawa ochrony konkurencji.
         Ten ostatni jest adwokatem wpisanym na niderlandzką listę adwokacką, będącym również w chwili zajścia opisywanych zdarzeń
         członkiem działu prawnego Akzo […] i tym samym zatrudnionym na stałe pracownikiem tego przedsiębiorstwa.

      9.      Po przejrzeniu tych trzech ostatnich dokumentów i wysłuchaniu wyjaśnień skarżących urzędniczka odpowiedzialna za kontrolę
         uznała, iż z pewnością nie są one objęte ochroną tajemnicy komunikacji między adwokatem i klientem. Sporządziła zatem ich
         kopie i dołączyła je do pozostałej dokumentacji, bez umieszczania ich osobno w zapieczętowanej kopercie. Skarżące oznaczyły
         te trzy dokumenty jako dokumenty należące do »serii B«.

      10.      W dniu 17 lutego 2003 r. skarżące skierowały do Komisji pismo, w którym wyjaśniły, dlaczego […] dokumenty z serii B podlegają
         ich zdaniem ochronie tajemnicy.

      11.      W piśmie z dnia 1 kwietnia 2003 r. Komisja poinformowała skarżące, że argumenty przytoczone przez nie w piśmie z dnia 17 lutego
         2003 r. nie uzasadniają uznania wskazanych dokumentów za rzeczywiście objęte tajemnicą. Komisja wskazała jednak skarżącym,
         że mają możliwość ustosunkowania się do tej wstępnej oceny w okresie dwóch tygodni i że po upływie tego terminu Komisja wyda
         ostateczną decyzję.

      […]
      14.      W dniu 8 maja 2003 r. Komisja wydała na podstawie art. 14 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 17 decyzję C (2003) 1533 wersja ostateczna
         (zwaną dalej »decyzją odmowną z dnia 8 maja 2003 r.«), w której odrzuciła wniosek o objęcie spornych dokumentów ochroną tajemnicy
         komunikacji między adwokatem i klientem. W art. 1 tej decyzji Komisja odrzuciła wniosek skarżących o wydanie im dokumentów
         […] z serii B oraz o potwierdzenie, że wszelkie kopie znajdujące się w posiadaniu Komisji zostały zniszczone. […]

      […]
      18.      W dniu 8 września 2003 r. […] na wniosek prezesa Sądu, Komisja przekazała mu przesyłką poufną, kopie dokumentów z serii B
         […]”.

      III –  Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
      4        Przedmiotem dwóch skarg wniesionych przez skarżące do Sądu w dniach 11 kwietnia i 4 lipca 2003 r. było, po pierwsze, stwierdzenie
         nieważności decyzji Komisji C (2003) 559/4 z dnia 10 lutego 2003 r. oraz, w niezbędnym zakresie, decyzji Komisji C (2003) 85/4
         z dnia 30 stycznia 2003 r., nakazujących Akzo i Akcros oraz ich spółkom zależnym poddanie się kontroli w trybie art. 14 ust. 3
         rozporządzenia nr 17 (sprawa COMP/E-1/38.589), a także nakazanie Komisji dokonania zwrotu pewnych dokumentów zajętych podczas
         spornej kontroli oraz zakazanie powoływania się na ich treść (sprawa T‑125/03), a po drugie stwierdzenie nieważności decyzji
         odmownej z dnia 8 maja 2003 r. (sprawa T‑253/03).

      5        Zaskarżonym wyrokiem Sąd odrzucił jako niedopuszczalny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej dokonanie kontroli
         (sprawa T‑125/03) i oddalił jako bezpodstawny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji odmownej z dnia 8 maja 2003 r. (sprawa
         T‑253/03).

      IV –  Żądania stron
      6        Akzo i Akcros wnoszą do Trybunału o:

      –        uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd oddalił wniosek o ochronę tajemnicy komunikacji z wewnętrzną służbą
         prawną Akzo,

      –        stwierdzenie nieważności decyzji odmownej z dnia 8 maja 2003 r. w zakresie, w jakim odmówiono w niej zwrotu korespondencji
         elektronicznej z wewnętrzną służbą prawną Akzo (część dokumentów z serii B), oraz

      –        obciążenie Komisji kosztami postępowania odwoławczego i postępowania w pierwszej instancji w zakresie, w jakim są związane
         z zarzutem podniesionym w niniejszym odwołaniu.

      7        Conseil des barreaux européens, będąca interwenientem w postępowaniu w pierwszej instancji, wnosi do Trybunału o:

      –        uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd odmówił zastosowania zasady ochrony tajemnicy komunikacji pomiędzy Akzo
         i panem S., oraz stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 8 maja 2003 r. w powyższym zakresie lub ‒ pomocniczo ‒ o odesłanie
         sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd, w razie gdyby Trybunał uznał, że nie może rozstrzygnąć w przedmiocie wniosku ze
         względu na charakter rozpatrywanej kwestii prawnej,

      –        obciążenie Komisji poniesionymi przez Conseil des barreaux européens kosztami postępowania odwoławczego i postępowania w pierwszej
         instancji w zakresie w jakim są związane z kwestiami podniesionymi w niniejszym odwołaniu.

      8        Algemene Raad van de Nederlandse Orde van Advocaten, będąca interwenientem w postępowaniu w pierwszej instancji, wnosi do
         Trybunału o:

      –        uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd oddalił podniesiony przez Akzo zarzut braku ochrony dwóch pism wymienionych
         pomiędzy dyrektorem generalnym Akcros a zatrudnionym adwokatem Akzo przez obowiązującą w prawie wspólnotowym zasadę ochrony
         tajemnicy komunikacji między adwokatem i klientem, ze względu na stosunek pracy pomiędzy zatrudnionym adwokatem i Akzo, oraz

      –        obciążenie Komisji poniesionymi przez Algemene Raad van de Nederlandse Orde van Advocaten kosztami postępowania przed Sądem
         i postępowania odwoławczego.

      9        European Company Lawyers Association, będące interwenientem w postępowaniu w pierwszej instancji, wnosi do Trybunału o:

      –        uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd stwierdził, że komunikacja pomiędzy Akcros a członkiem działu prawnego
         Akzo nie była objęta tajemnicą zawodową,

      –        obciążenie Komisji poniesionymi przezeń kosztami postępowania.
      10      American Corporate Counsel Association (ACCA) – European Chapter, będące interwenientem w postępowaniu w pierwszej instancji,
         wnosi do Trybunału o:

      –        uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd oddalił wniosek o ochronę tajemnicy korespondencji elektronicznej z wewnętrzną
         służbą prawną Akzo (część dokumentów w serii B),

      –        stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 8 maja 2003 r. w zakresie, w jakim odmówiono w niej zwrotu skarżącym kopii tej korespondencji
         elektronicznej lub ‒ pomocniczo ‒ odesłanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd, oraz

      –        obciążenie Komisji kosztami postępowania przez Sądem i postępowania odwoławczego w zakresie, w jakim dotyczą zarzutu podniesionego
         w niniejszym odwołaniu.

      11      International Bar Association, będące interwenientem w postępowaniu w pierwszej instancji, wnosi do Trybunału o:

      –        uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim wykluczono w nim tajemnicę e‑maili z serii B wymienionych między spółką
         Akzo a panem S., oraz

      –        obciążenie Komisji kosztami postępowania poniesionymi przez International Bar Association w postępowaniu odwoławczym i w postępowaniu
         przed Sądem w zakresie, w jakim dotyczą kwestii rozpatrywanych w ramach odwołania.

      12      Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Irlandia oraz Królestwo Niderlandów, będące interwenientami
         w postępowaniu odwoławczym, popierają wnioski przedstawione przez Akzo i Akcros.

      13      Komisja wnosi do Trybunału o:

      –        oddalenie odwołania, oraz
      –        obciążenie skarżących kosztami postępowania.
      V –  W przedmiocie odwołania
      A –  Co do przedmiotu odwołania
      14      Odwołanie dotyczy wyłącznie części dokumentów z serii B, tj. dwóch e‑maili wymienionych pomiędzy dyrektorem generalnym Akcros
         a panem S. Ten ostatni w momencie kontroli dokonanych w lokalach stron skarżących w Zjednoczonym Królestwie był pracownikiem
         w służbie prawnej Akzo, spółki prawa brytyjskiego, wpisanym na listę adwokacką w Niderlandach. Komisja załączyła do akt sprawy
         kopie tych e‑maili.

      15      Komisja wskazała, a skarżące nie podważyły tego stwierdzenia, że wydając swą decyzję z dnia 11 listopada 2009 r. w sprawie
         nałożenia grzywien w ramach postępowania, w toku którego przeprowadzono kontrole w roku 2003 r. w lokalach Akzo i Akcros [sprawa
         COMP/38.589 – stabilizatory termiczne; SEC(2009) 1559 i SEC(2009) 1560], nie oparła się na dwóch spornych e‑mailach. Stwierdzenie
         Komisji, w świetle którego brak było jakiejkolwiek wymiany informacji z krajowymi organami ochrony konkurencji w przedmiocie
         tych e‑maili, również nie zostało zakwestionowane.

      B –  W przedmiocie interesu prawnego skarżących
      1.     Argumentacja stron
      16      Po pierwsze, Komisja wyraża wątpliwości, czy Akzo i Akcros mają interes prawny. Dwa e‑maile nie spełniają pierwszej przesłanki
         tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem, wskazanej w pkt 21 i 23 wyroku z dnia 18 maja 1982 r. w sprawie 155/79
         AM & S Europe przeciwko Komisji, Rec. s. 1575, w świetle której porada prawna musi zostać zasięgnięta i udzielona w ramach
         korzystania z prawa do obrony. Pierwsze pismo jest tylko prośbą o komentarz w sprawie projektu listu skierowanego do osoby
         trzeciej. Drugie pismo zawiera zwykłe zmiany brzmienia.

      17      W konsekwencji w opinii Komisji dwa pisma nie mogą w żadnym razie zostać objęte ochroną jako korespondencja prawna między
         adwokatem i klientem.

      18      Następnie Komisja podnosi, że skarżące nie twierdzą, iż sporne dokumenty spełniają pierwszą przesłankę tajemnicy komunikacji
         pomiędzy adwokatem i klientem, wskazanej w pkt 21 i 23 ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji.

      19      Wreszcie Komisja dodaje, że interes prawny Akzo i Akcros wygasł najpóźniej w dniu wydania przez nią decyzji z dnia 11 listopada
         2009 r. o nałożeniu grzywien.

      20      Akzo i Akcros odpowiadają, że treść dwóch e‑maili nigdy nie została zbadana przez Sąd. Ten ostatni, podtrzymując decyzję odmowną
         z dnia 8 maja 2003 r., uznał, że rozpatrywane dokumenty nie mogły korzystać z zasady tajemnicy, ponieważ nie stanowią komunikacji
         z zewnętrznym adwokatem. Co więcej, decyzja ta została wyłączona z ochrony tajemnicy nie ze względu na treść rozpatrywanych
         dokumentów, lecz wyłącznie na podstawie statusu rzeczonego adwokata.

      21      Akzo i Akcros wywodzą z tego, że pytanie, czy dwa e‑maile spełniają pierwszą przesłankę wymaganą dla ochrony w ramach zasady
         tajemnicy, jest kwestią faktyczną, na którą dotychczas nie odpowiedziano. Na pytanie to nie można odpowiedzieć w ramach niniejszego
         postępowania, ponieważ postępowanie to jest ograniczone do kwestii prawnych.

      2.     Ocena Trybunału
      22      Aby udzielić odpowiedzi na zarzut podniesiony przez Komisję, należy przypomnieć, że interes prawny jest przesłanką dopuszczalności,
         która musi istnieć do momentu wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (zob. wyrok z 17 kwietnia 2008 r. w sprawach połączonych
         C‑373/06 P, C‑379/06 P i C‑382/06 P Flaherty i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑2649, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).

      23      Trybunał stwierdził też, że interes prawny istnieje dopóty, dopóki odwołanie strony, która je wniosła, może w rezultacie przysporzyć
         jej korzyści (zob. wyroki: z dnia 3 kwietnia 2003 r. w sprawie C‑277/01 P Parlament przeciwko Samperowi, Rec. s. I‑3019, pkt 28;
         z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie C‑362/05 P Wunenburger przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑4333, pkt 42, a także postanowienie
         z dnia 8 kwietnia 2008 r. w sprawie C‑503/07 P Saint-Gobain Glass Deutschland przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑2217, pkt 48
         i przytoczone tam orzecznictwo).

      24      Co się tyczy niniejszego odwołania, stwierdzenie Komisji, w świetle którego dwa e‑maile wymienione pomiędzy dyrektorem generalnym
         Akcros i panem S. w sposób oczywisty nie mogą korzystać z tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem, nie może mieć
         wpływu na interes prawny skarżących. Argumentacja taka, zmierzająca do wykazania, że Sąd słusznie uznał, iż dwa rozpatrywane
         e‑maile nie korzystają z ochrony tajemnicy pomiędzy adwokatem i klientem, nie dotyczy dopuszczalności, lecz zasadności odwołania.

      25      Co się tyczy stwierdzeń Komisji, w świetle których wydanie ww. decyzji z dnia 11 listopada 2009 r. prowadzi do wygaśnięcia
         interesu prawnego skarżących w zakresie kontynuowania niniejszej procedury, należy przypomnieć, że decyzją odmowną z dnia
         8 maja 2003 r., która jest przedmiotem zaskarżonego wyroku, Komisja oddaliła wniosek skarżących o zwrot dwóch e‑maili wymienionych
         pomiędzy dyrektorem generalnym Akcros i panem S. oraz o potwierdzenie zniszczenia wszystkich kopii tych dokumentów będących
         w posiadaniu Komisji. Ewentualne naruszenie tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem podczas kontroli ma miejsce
         nie wówczas, gdy Komisja opiera swą decyzję co do istoty sprawy na chronionym dokumencie, lecz wtedy, gdy taki dokument zostaje
         zajęty przez urzędnika Komisji. W tych okolicznościach interes prawny stron skarżących występuje tak długo, jak długo dokumenty,
         o których mowa w decyzji odmownej z dnia 8 maja 2003 r., lub ich kopia znajdują się w posiadaniu Komisji.

      26      W tych okolicznościach Akzo i Akcros mają interes prawny w ramach niniejszej sprawy.

      C –  Co do istoty
      27      Akzo i Akcros podnoszą trzy zarzuty na poparcie swego odwołania: pierwszy tytułem głównym, a drugi i trzeci tytułem subsydiarnym.

      28      Wszystkie zarzuty są skierowane przeciwko pkt 165–180 zaskarżonego wyroku. Strony skarżące zasadniczo podnoszą, że Sąd bezzasadnie
         odmówił objęcia dwóch e‑maili wymienionych z panem S. ochroną tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem.

      29      Ponieważ European Company Lawyers Association, interwenient w postępowaniu w pierwszej instancji, oraz Irlandia, interwenient
         w postępowaniu przed Trybunałem, wskazały, że zaskarżonym wyrokiem Sąd naruszył prawo własności i wolności wykonywania zawodu,
         należy stwierdzić, że Akzo i Akcros nie podniosły tych zarzutów w pierwszej instancji. W tych okolicznościach należy je odrzucić
         jako niedopuszczalne.

      1.     W przedmiocie zarzutu pierwszego
      30      Akzo i Akcros sformułowały pierwszy zarzut w oparciu o dwa argumenty. Po pierwsze uważają, że Sąd dokonał błędnej wykładni
         drugiej przesłanki zasady tajemnicy, dotyczącej statusu zawodowego adwokata, z którym następuje komunikacja, wskazanej w ww.
         wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji, a po drugie że wskutek tej wykładni Sąd naruszył zasadę równego traktowania.

      31      Komisja twierdzi, że zarzut ten jest bezpodstawny.

       a)     W przedmiocie argumentu pierwszego
       i)     Argumentacja stron
      32      Akzo i Akcros twierdzą, że Sąd w pkt 166 i 167 zaskarżonego wyroku dokonał błędnie „literalnej i częściowej” wykładni ww.
         wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji w zakresie drugiej przesłanki zasady tajemnicy, dotyczącej statusu adwokata.
         Sąd powinien był dokonać wykładni „teleologicznej” tej przesłanki i stwierdzić, że sporna komunikacja jest chroniona przez
         rzeczoną zasadę.

      33      Akzo i Akcros podnoszą, że z wykładni pkt 21 w związku pkt 24 ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji wynika,
         że Trybunał nie zrównuje istnienia stosunku pracy z brakiem niezależności adwokata.

      34      Akzo i Akcros oraz kilku interwenientów podkreślają, że kryterium niezależności adwokata nie może być interpretowane w ten
         sposób, że wyklucza adwokatów wewnętrznych. Prawnik przedsiębiorstwa wpisany na listę adwokacką jest bowiem w świetle samych
         obowiązków w zakresie etyki wykonywania zawodu i dyscypliny zawodowej równie niezależny co adwokat zewnętrzny. Ponadto gwarancje
         niezależności, z których korzysta „advocaat w dienstbetrekking”, to znaczy adwokat zatrudniony na podstawie przepisów niderlandzkich,
         są szczególnie istotne.

      35      Akzo i Akcros wskazują, że zasady etyki wykonywania zawodu oraz dyscypliny zawodowej mające zastosowanie w tym przypadku czynią
         stosunek pracy zgodnym z pojęciem niezależnego adwokata. Ich zdaniem umowa pomiędzy panem S. a zatrudniającą go spółką przewidywała,
         że ta ostatnia obowiązana była do poszanowania niezależnego wykonywania zadań adwokata i powstrzymywania się od wszelkich
         działań, które mogły wywierać wpływ w tym zakresie. Rzeczona umowa upoważniała pana S. do przestrzegania wszystkich obowiązków
         zawodowych ustanowionych przez niderlandzką izbę adwokacką.

      36      Akzo i Akcros dodają, że zatrudniony adwokat, którego dotyczy niniejsza sprawa, podlega przepisom kodeksu etycznego i nadzorowi
         niderlandzkiej izby adwokackiej. Ponadto przepisy wykonawcze ustanawiają szereg dodatkowych gwarancji mających na celu bezstronne
         rozwiązanie ewentualnych różnic zdań między przedsiębiorstwem a jego adwokatem wewnętrznym.

      37      Komisja podnosi, że Sąd prawidłowo zastosował zasadę tajemnicy. Z pkt 24–26 ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji
         wynika, że podstawowym wymogiem niezbędnym, by komunikacja z adwokatem mogła być chroniona z tytułu powyższej zasady, jest
         to, by adwokat nie był pracownikiem klienta.

      38      W konsekwencji zdaniem Komisji, gdyby Trybunał chciał, by zasada tajemnicy miała zastosowanie również do komunikacji z adwokatami
         zatrudnionymi przez osobę zwracającą się o opinię, nie ograniczyłby zakresu stosowania drugiej przesłanki wskazanej w pkt 21
         ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji.

      39      Komisja podkreśla, że w ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji Trybunał zaklasyfikował adwokatów do jednej z następujących
         kategorii, a mianowicie, po pierwsze, jako adwokatów zatrudnionych i wynagradzanych na podstawie umowy o pracę, a po drugie
         jako adwokatów, którzy nie są związani żadną umową o pracę. Wyłącznie dokumenty sporządzone przez adwokatów należących do
         drugiej kategorii są uważane za chronione na podstawie zasady tajemnicy.

       ii)   Ocena Trybunału
      40      Należy przypomnieć, że w ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji Trybunał, biorąc pod uwagę kryteria wspólne
         i podobne warunki, które występowały w tym czasie w przepisach prawa wewnętrznego państw członkowskich, orzekł w pkt 21 tego
         wyroku, że tajemnica komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem powinna być przedmiotem ochrony na poziomie Wspólnoty Europejskiej.
         Trybunał wskazał tam jednak, że korzystanie z tej ochrony było uzależnione od dwóch kumulatywnych przesłanek.

      41      W tym zakresie Trybunał podkreślił, że – po pierwsze – komunikacja z adwokatem musi być związana z korzystaniem z „prawa do
         obrony klienta”, a po drugie komunikacja musi pochodzić od „niezależnego adwokata”, to znaczy „adwokata, który nie jest związany
         z klientem stosunkiem pracy”.

      42      Jeśli chodzi o drugi warunek, Trybunał stwierdził w pkt 24 ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji, że wymóg
         dotyczący pozycji i statusu niezależnego adwokata, jakie musi mieć prawnik, od którego pochodzi komunikacja podlegająca ochronie,
         wynika z koncepcji roli adwokata, uważanego za współpracownika wymiaru sprawiedliwości, który powinien świadczyć, w sposób
         niezależny i w interesie wymiaru sprawiedliwości, pomoc prawną potrzebną klientowi. Ta ochrona jest równoważona przez dyscyplinę
         zawodową nałożoną i kontrolowaną w interesie publicznym. Trybunał wskazał również w rzeczonym punkcie tego wyroku, że koncepcja
         ta jest zgodna ze wspólnymi tradycjami prawnymi państw członkowskich i znalazła się również w porządku prawnym Unii, jak wynika
         z przepisów art. 19 statutu Trybunału Sprawiedliwości.

      43      Trybunał potwierdził swe rozważania w pkt 27 rzeczonego wyroku, w świetle którego korespondencja, która może korzystać z ochrony
         tajemnicy, powinna zostać wymieniona z „niezależnym adwokatem, czyli adwokatem nie związanym z klientem stosunkiem pracy”.

      44      Wynika z tego, że wymóg niezależności oznacza brak jakiegokolwiek stosunku zatrudnienia pomiędzy adwokatem a jego klientem,
         tak że ochrona z tytułu zasady tajemnicy nie obejmuje wymiany korespondencji w ramach przedsiębiorstwa lub grupy przedsiębiorstw
         z adwokatami wewnętrznymi.

      45      Jak zauważyła rzecznik generalny w pkt 60 i 61 swojej opinii, pojęcie niezależności adwokata jest zdefiniowane nie tylko w sposób
         pozytywny, a mianowicie w odniesieniu do dyscypliny zawodowej, ale również w sposób negatywny, to znaczy przez brak stosunku
         pracy. Adwokat wewnętrzny, pomimo wpisu na listę adwokacką i stosowania doń wynikających z wpisu zasad etyki zawodowej, nie
         korzysta w stosunku do swego pracodawcy z tego samego stopnia niezależności co adwokat wykonujący zawód w ramach kancelarii
         zewnętrznej wobec klienta. W tych okolicznościach eliminacja ewentualnych konfliktów pomiędzy obowiązkami zawodowymi a celami
         realizowanymi przez klienta jest trudniejsza w przypadku adwokata wewnętrznego niż w przypadku adwokata zewnętrznego.

      46      Co się tyczy zasad zawodowych, na które powołują się skarżące celem wykazania niezależności pana S., należy zauważyć, że choć
         jest prawdą, iż zapisane w prawie niderlandzkim i podniesione przez Akzo i Akcros reguły organizacji zawodowej mogą wzmacniać
         pozycję adwokata wewnętrznego w przedsiębiorstwie, to jednak nie mogą one zapewnić niezależności porównywalnej z niezależnością
         adwokata zewnętrznego.

      47      Bez względu na reżim zawodowy mający zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie szczególnych przepisów prawa niderlandzkiego,
         adwokat wewnętrzny nie może − niezależnie od gwarancji, którymi dysponuje w wykonywaniu swego zawodu − być traktowany jak
         adwokat zewnętrzny ze względu na status pracownika, którym jest objęty status, który ze swej natury nie pozwala adwokatowi
         wewnętrznemu na pominięcie strategii handlowych jego pracodawcy, a tym samym stawia pod znakiem zapytania jego zdolność do
         działania w sposób niezależny zawodowo.

      48      Należy dodać, że w ramach umowy o pracę adwokat wewnętrzny może zostać wezwany do wykonywania innych zadań, a mianowicie ‒
         jak w niniejszym przypadku ‒ zadań koordynatora w zakresie prawa ochrony konkurencji, które mogą mieć wpływ na politykę handlową
         firmy. Zadania takie tylko wzmacniają ścisły związek adwokata z jego pracodawcą.

      49      W rezultacie zarówno ze względu na zależność gospodarczą adwokata wewnętrznego, jak i ścisły związek z jego pracodawcą adwokat
         wewnętrzny nie korzysta z niezależności zawodowej porównywalnej z niezależnością adwokata zewnętrznego.

      50      W świetle powyższego Sąd w prawidłowy sposób zastosował drugą przesłankę zasady tajemnicy wskazaną w ww. wyroku w sprawie
         AM & S Europe przeciwko Komisji.

      51      Zatem pierwszy argument przedstawiony przez Akzo i Akcros w ramach zarzutu pierwszego nie może zostać uwzględniony.

       b)     W przedmiocie argumentu drugiego
       i)     Argumentacja stron
      52      Akzo i Akcros podnoszą, że w pkt 174 zaskarżonego wyroku Sąd niesłusznie oddalił zarzut, w świetle którego odmowa ochrony
         komunikacji z adwokatem wewnętrznym na podstawie zasady tajemnicy narusza zasadę równego traktowania. Niezależność gwarantowana
         przez zasady etyki wykonywania zawodu i dyscypliny zawodowej stosowane w niniejszym przypadku powinny stanowić podstawowe
         kryterium dla określenia zakresu tej zasady. Zgodnie z tym kryterium, sytuacja adwokatów wewnętrznych wpisanych na listę adwokacką
         lub listę stowarzyszenia adwokatów nie różni się od sytuacji adwokatów zewnętrznych.

      53      Komisja uważa, że Sąd słusznie orzekł w rzeczonym punkcie wyroku, iż adwokaci wewnętrzni i zewnętrzni wyraźnie znajdują się
         w różnych, nieporównywalnych sytuacjach, głównie ze względu na osobową, funkcjonalną, strukturalną i hierarchiczną integrację
         tych pierwszych w ramach spółek, które ich zatrudniają.

       ii)   Ocena Trybunału
      54      Należy przypomnieć, że zasada równego traktowania stanowi ogólną zasadę prawa Unii, zapisaną w art. 20 i 21 Karty Praw Podstawowych
         Unii Europejskiej.

      55      Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że rzeczona zasada wymaga, aby podobne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób,
         a odmienne sytuacje nie były traktowane jednakowo, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione (zob. wyroki: z dnia
         10 stycznia 2006 r. w sprawie C‑344/04 IATA i ELFAA, Zb.Orz. s. I‑403, pkt 95; z dnia 3 maja 2007 r. w sprawie C‑303/05 Advocaten
         voor de Wereld, Zb.Orz. s. I‑3633, pkt 56; z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie C‑127/07 Arcelor Atlantique i Lorraine i in.,
         Zb.Orz. s. I‑9895, pkt 23).

      56      Jeśli chodzi o podstawowe cechy obu grup adwokatów, a mianowicie ich statusu zawodowego, z pkt 45–49 niniejszego wyroku wynika,
         że pomimo ewentualnego wpisu na listę adwokacką oraz podlegania pewnej liczbie zasad zawodowych adwokat zatrudniony nie korzysta
         z tego samego stopnia niezależności od swego pracodawcy co adwokat wykonujący zawód w ramach kancelarii zewnętrznej w stosunku
         do swego klienta.

      57      Jak zauważyła rzecznik generalny w pkt 83 swojej opinii, ta różnica niezależności zachowuje swe znaczenie pomimo tego, że
         ustawodawca krajowy, w tym przypadku niderlandzki, starał się zrównać adwokatów wewnętrznych i zewnętrznych. Ta integracja
         obejmuje tylko formalny aspekt dopuszczenia prawnika przedsiębiorstwa do wykonywania zawodu adwokata i obowiązków zawodowych,
         które ciążą na nim z tytułu wpisu na listę adwokacką. Jednakże te ramy prawne nie mają żadnego wpływu na zależność ekonomiczną
         i osobistą identyfikację adwokata pozostającego w stosunku pracy z jego przedsiębiorstwem.

      58      Z powyższych rozważań wynika, że pozycja adwokata wewnętrznego jest zasadniczo odmienna od sytuacji adwokata zewnętrznego,
         tak że ich sytuacje nie są porównywalne w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 55 niniejszego wyroku.

      59      Zatem Sąd słusznie uznał, że nie można stwierdzić naruszenia zasady równego traktowania.

      60      Wobec tego drugi argument przedstawiony w ramach zarzutu pierwszego nie może zostać uwzględniony.

      61      Zatem zarzut ten należy oddalić w całości.

       2.     W przedmiocie zarzutu drugiego
      62      W razie gdyby Trybunał stwierdził, że Sąd dokonał prawidłowej wykładni ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji
         i że wyrokiem tym, wydanym w 1982 r., Trybunał pragnął wyłączyć komunikację z adwokatami pozostającymi w stosunku pracy z ochrony
         wynikającej z zasady tajemnicy, Akzo i Akcros przedstawiają tytułem pomocniczym drugi zarzut skonstruowany w oparciu o dwa
         argumenty podzielone na dwie części.

      63      W ramach pierwszego argumentu skarżące wspierane przez kilku interwenientów opierają się z jednej strony na ewolucji krajowych
         systemów prawnych, a z drugiej strony na ewolucji porządku prawnego Unii. Jeśli chodzi o drugi argument, Akzo i Akcros opierają
         się po pierwsze na prawie do obrony, a po drugie na zasadzie pewności prawa.

      64      Komisja uważa, że żaden z przedstawionych argumentów nie uzasadnia zarzutu.

       a)     W przedmiocie pierwszej części argumentu pierwszego (ewolucja krajowych systemów prawnych)
       i)     Argumentacja stron
      65      Akzo i Akcros twierdzą, że zważywszy na istotne zmiany „krajobrazu prawnego” od 1982 r., Sąd powinien był dokonać „reinterpretacji”
         ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji w zakresie zasady tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem.

      66      Akzo i Akcros uważają, że w pkt 170 i 171 zaskarżonego wyroku Sąd niesłusznie odmówił rozszerzenia zakresu podmiotowego zasady
         tajemnicy z tego względu, że przepisy krajowe nie uznają jednogłośnie i w jasny sposób ochrony tajemnicy komunikacji z prawnikiem
         przedsiębiorstwa. Pomimo braku spójnej tendencji na poziomie krajowym prawo Unii może ustanowić kryteria prawne w zakresie
         ochrony prawa do obrony, które będą nadrzędne w stosunku do kryteriów ustanowionych w pewnych krajowych porządkach prawnych.

      67      Komisja wskazuje, że przez podniesiony zarzut skarżące w istocie wnoszą do Trybunału o zmianę orzecznictwa wynikającego z ww.
         wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji.

      68      Komisja wskazuje, że skarżące nie zakwestionowały konkluzji Sądu, w świetle której brak jest przeważającej tendencji w przepisach
         państw członkowskich zmierzającej do zapewnienia ochrony komunikacji z adwokatami wewnętrznymi na podstawie zasady tajemnicy.

       ii)   Ocena Trybunału
      69      Należy przypomnieć, że Trybunał podkreślił w swych wywodach w ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji, dotyczących
         zasady ochrony tajemnicy w postępowaniach kontrolnych w dziedzinie prawa ochrony konkurencji, że ten obszar prawa Unii musi
         uwzględniać zasady i koncepcje wspólne dla przepisów państw członkowskich w zakresie przestrzegania tajemnicy w szczególności
         w odniesieniu do niektórych komunikacji pomiędzy adwokatem i jego klientem (zob. pkt 18 tego wyroku). W tym celu Trybunał
         dokonał porównania różnych krajowych porządków prawnych.

      70      Trybunał zauważył w pkt 19 i 20 ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji, że o ile ochrona korespondencji między
         adwokatem i jego klientem została powszechnie uznana, to zakres i kryteria stosowania różnią się w różnych uregulowaniach
         krajowych. Trybunał uznał jednak na podstawie tego porównania, że tajemnica komunikacji między adwokatem i jego klientem powinna
         być chroniona na podstawie prawa Unii w zakresie, w jakim spełnione są dwie przesłanki wskazane w pkt 21 tego wyroku.

      71      Co się tyczy Sądu, to stwierdził on w pkt 170 zaskarżonego wyroku, że o ile istotnie uznanie szczególnej roli doradców prawnych
         przedsiębiorstw oraz ochrony poufności wymienianych z nimi informacji jest relatywnie bardziej powszechne w 2004 r. niż było
         w czasach, kiedy zapadał ww. wyrok w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji, niemniej jednak nie jest możliwe zidentyfikowanie
         w porządkach prawnych państw członkowskich jednolitych tendencji w tym zakresie ani nawet tendencji wyraźnie większościowych.

      72      Ponadto jak wynika z pkt 171 zaskarżonego wyroku, w świetle analizy porównawczej prawa dokonanej przez Sąd istnieje nadal
         znaczna liczba państw członkowskich, które wyłączają prawników przedsiębiorstw z ochrony tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem
         i klientem. Ponadto wiele państw członkowskich nie pozwala prawnikom przedsiębiorstw na uzyskanie wpisu na listę adwokacką,
         a zatem na uzyskanie statusu adwokata.

      73      W tym zakresie Akzo i Akcros same przyznały, że nie można ustalić żadnej ogólnej tendencji w porządkach prawnych państw członkowskich
         w zakresie zrównania adwokatów wewnętrznych z adwokatami wykonującymi zawód w sposób niezależny.

      74      Dlatego też w odniesieniu do systemów prawnych 27 państw członkowskich Unii Europejskiej nie można wywieść żadnego dominującego
         trendu w zakresie ochrony tajemnicy komunikacji z adwokatami wewnętrznymi w ramach jednego przedsiębiorstwa lub grupy przedsiębiorstw.

      75      W tych okolicznościach wbrew temu, co pragną udowodnić skarżące, nie można uznać, że system prawny obowiązujący w Niderlandach
         wskazuje na tendencję będącą w trakcie potwierdzania przez państwa członkowskie, bądź stanowi istotny element dla celów ustalenia
         zakresu zasady tajemnicy.

      76      Trybunał stwierdza zatem, że sytuacja prawna w państwach członkowskich Unii Europejskiej nie zmieniła się na przestrzeni lat,
         które upłynęły od wydania ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji, w zakresie uzasadniającym rozwój orzecznictwa
         w kierunku przyznania adwokatom wewnętrznym przywileju ochrony tajemnicy.

      77      Pierwszą część argumentu pierwszego należy zatem oddalić.

       b)     W przedmiocie drugiej części argumentu pierwszego (ewolucja porządku prawnego Unii)
       i)     Argumentacja stron
      78      Akzo i Akcros twierdzą, że Sąd w pkt 172 i 173 zaskarżonego wyroku nie uwzględnił znaczenia ewolucji prawa Unii, wynikającej
         w szczególności z wejścia w życie rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie
         [wykonania] reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu (Dz.U. L 1, s. 1).

      79      W opinii Akzo i Akcros „modernizacja” zasad postępowania w dziedzinie karteli zwiększyła zapotrzebowanie na wewnętrzne porady
         prawne, których znaczenia dla zapobiegania naruszeniom prawa ochrony konkurencji nie należy niedoceniać, ponieważ zatrudnieni
         adwokaci mogą wykorzystywać doskonałą znajomość przedsiębiorstw i ich działań.

      80      Akzo i Akcros dodają, że wdrażanie programów zgodności, pożądane ze względu na prawidłowe stosowanie prawa ochrony konkurencji
         w Unii, zakłada, że komunikacja w ramach jednego przedsiębiorstwa lub grupy przedsiębiorstw z adwokatami wewnętrznymi może
         odbywać się w atmosferze zaufania.

      81      Komisja uważa, że poczynione przez Sąd w zaskarżonym wyroku ustalenia dotyczące zarzutu Akzo i Akcros nie stanowią naruszenia
         prawa.

      82      Komisja podkreśla, że przepisy rozporządzenia nr 1/2003 nie mają wpływu na zakres ochrony tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem
         i klientem.

      –       ii)   Ocena Trybunału
      83      Należy zauważyć, że o ile prawdą jest, że rozporządzeniem nr 1/2003 dokonano wielu zmian w przepisach proceduralnych dotyczących
         prawa ochrony konkurencji w Unii, to jest także bezsporne, iż przepisy te nie zawierają żadnej wytycznej mogącej wskazywać,
         że zrównują adwokatów wykonujących zawód w sposób niezależny i adwokatów zatrudnionych w zakresie ochrony tajemnicy komunikacji,
         ponieważ zasada ta nie jest przedmiotem tego rozporządzenia.

      84      W świetle art. 20 rozporządzenia nr 1/2003 Komisja może prowadzić wszelkie konieczne kontrole przedsiębiorstw i w ramach tych
         kontroli sprawdzać księgi i inne dokumenty handlowe, bez względu na sposób ich przechowywania, a także pobierać lub uzyskiwać
         w każdej formie kopie lub wyciągi z tych ksiąg lub z dokumentów.

      85      Rozporządzenie to, podobnie jak art. 14 ust. 1 lit. a), b) rozporządzenia nr 17, określiło uprawnienia Komisji w sposób szeroki.
         Jak wynika z motywów dwudziestego piątego i dwudziestego szóstego rozporządzenia nr 1/2003, ponieważ wykrycie naruszeń reguł
         konkurencji staje się coraz trudniejsze, konieczna jest skuteczna ochrona konkurencji i w celu zapewnienia skuteczności kontroli
         Komisja powinna posiadać uprawnienia do wkraczania do wszelkich pomieszczeń, włącznie z domami prywatnymi, w których mogą
         być przechowywane dokumenty handlowe.

      86      Dlatego rozporządzenie nr 1/2003 wbrew temu, co pragną wykazać skarżące, nie zmierza do zrównania adwokatów wewnętrznych z adwokatami
         zewnętrznymi w zakresie ochrony tajemnicy komunikacji z ich klientami, lecz ma na celu wzmocnienie zakresu uprawnień kontrolnych
         Komisji, w szczególności w odniesieniu do dokumentów, które mogą podlegać takim środkom.

      87      Dlatego zmiana reguł postępowania w dziedzinie prawa ochrony konkurencji, wynikająca w szczególności z rozporządzenia nr 1/2003,
         nie może usprawiedliwiać odejścia od linii orzeczniczej ustanowionej w ww. wyroku w sprawie AM & S Europe przeciwko Komisji.

      88      Zatem drugą część argumentu pierwszego należy również oddalić.

      89      W świetle powyższego pierwszy argument przedstawiony w ramach zarzutu drugiego należy oddalić w całości.

       c)     W przedmiocie pierwszej części argumentu drugiego (prawo do obrony)
       i)     Argumentacja stron
      90      Akzo i Akcros twierdzą, że wykładnia dokonana przez Sąd w pkt 176 zaskarżonego wyroku, dotycząca zakresu ochrony komunikacji
         pomiędzy adwokatem i klientem, obniża poziom ochrony prawa do obrony przedsiębiorstw. Znaczenie porady prawnej adwokata wewnętrznego
         i korzyść z takiej porady są bowiem umniejszone w sytuacji, gdy komunikacja w ramach przedsiębiorstwa lub grupy przedsiębiorstw
         z takim adwokatem nie może być objęta ochroną tajemnicy komunikacji.

      91      Komisja uważa, że wbrew temu, co twierdzą skarżące, prawo do obrony nie zostało w żadnym wypadku podważone przez wykładnię
         przyjętą przez Sąd w przedmiocie zakresu zasady tajemnicy.

       ii)   Ocena Trybunału
      92      Należy na wstępie przypomnieć, że poszanowanie prawa do obrony we wszelkich postępowaniach, które mogą doprowadzić do nałożenia
         sankcji, w szczególności grzywny lub okresowej kary pieniężnej, stanowi podstawową zasadę prawa wspólnotowego, która wielokrotnie
         była podkreślana w orzeczeniach Trybunału (zob. wyroki: z dnia 2 października 2003 r. w sprawie C‑194/99 P Thyssen Stahl przeciwko
         Komisji, Rec. s. I‑10821, pkt 30; z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie C‑289/04 P Showa Denko przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑5859,
         pkt 68; z dnia 8 lutego 2007 r. w sprawie C‑3/06 P Groupe Danone przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑1331, pkt 68), oraz została
         ustanowiona w art. 48 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii.

      93      W przedstawionym zarzucie skarżące dążą do wykazania, że prawo do obrony musi obejmować możliwość korzystania z porady, obrony
         i reprezentacji na podstawie swobodnego wyboru doradcy prawnego oraz że ochrona tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem
         stanowi część tego uprawnienia niezależnie od statusu zawodowego danego adwokata.

      94      W tym względzie należy zauważyć, że gdy przedsiębiorstwo zwraca się do swego adwokata wewnętrznego, ma ono do czynienia nie
         z niezależnym podmiotem trzecim, lecz z osobą, która należy do jego pracowników bez względu na ewentualne obowiązki zawodowe
         wynikające z wpisu na listę adwokacką.

      95      Należy dodać, że nawet przy założeniu, iż konsultacje z adwokatem wewnętrznym, zatrudnionym przez przedsiębiorstwo lub grupę
         przedsiębiorstw powinny być objęte prawem do porady, obrony i reprezentacji, nie wyklucza to stosowania, w przypadku interwencji
         adwokatów wewnętrznych, pewnych ograniczeń i warunków dotyczących wykonywania zawodu, bez uznania ich za naruszające prawo
         do obrony. Bowiem prawnicy przedsiębiorstwa nie zawsze mają możliwość reprezentowania swojego pracodawcy we wszystkich sądach
         krajowych, chociaż reguły takie ograniczają możliwości potencjalnych klientów w wyborze najbardziej odpowiedniego doradztwa
         prawnego.

      96      Z powyższych rozważań wynika, że wszystkie podmioty, które pragną zapewnić sobie poradę adwokata, muszą zaakceptować takie
         ograniczenia i warunki związane z wykonywaniem tego zawodu. Sposób ochrony tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem
         jest częścią tych ograniczeń i warunków.

      97      Zarzut oparty na naruszeniu prawa do obrony nie jest zatem zasadny.

       d)     W przedmiocie drugiej części argumentu drugiego (zasada pewności prawa)
       i)     Argumenty stron
      98      Akzo i Akcros uważają, że ocena dokonana przez Sąd prowadzi też do naruszenia zasady pewności prawa, zważywszy że art. 101 TFUE
         jest często stosowany równolegle z odpowiednimi przepisami prawa wewnętrznego. Ochrona komunikacji z adwokatami wewnętrznymi
         nie może zatem zależeć od okoliczności, że to Komisja lub krajowy organ ochrony konkurencji dokonuje kontroli.

      99      Komisja podkreśla, że przeciwnie: gdyby zasada tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem, mając zastosowanie do
         prowadzonych przez nią kontroli, nie była zdefiniowana na poziomie Unii, lecz w ramach prawa krajowego, prowadziłoby to do
         skomplikowanych i pozbawionych przewidywalności sytuacji dla wszystkich zainteresowanych, co naruszałoby zasadę pewności prawa,
         na którą powołują się Akzo i Akcros.

       ii)   Ocena Trybunału
      100    Należy przypomnieć, że zasada pewności prawa stanowi ogólną zasadę prawa Unii, która wymaga w szczególności, aby uregulowanie
         pociągające za sobą niekorzystne skutki dla jednostek było jasne i precyzyjne, a sposób jego stosowania był możliwy do przewidzenia
         dla podmiotów nim objętych (zob. wyroki: z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑110/03 Belgia przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑2801,
         pkt 30; z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie C‑76/06 P Britannia Alloys & Chemicals przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑4405, pkt 79;
         z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie C‑226/08 Stadt Papenburg, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 45).

      101    W celu udzielenia odpowiedzi na zarzut, który oparto na ww. zasadzie, należy zauważyć, że dokonana przez Sąd w zaskarżonym
         wyroku wykładnia, w świetle której komunikacja w ramach przedsiębiorstwa lub grupy przedsiębiorstw z adwokatem wewnętrznym
         nie korzysta z tajemnicy komunikacji w ramach kontroli dokonywanej przez Komisję, nie rodzi jakiegokolwiek braku pewności
         prawa w zakresie tej ochrony.

      102    Uprawnienia przysługujące Komisji na podstawie rozporządzenia nr 17 i rozporządzenia nr 1/2003 różnią się od zakresu dochodzeń,
         które mogą być prowadzone na poziomie krajowym. Oba rodzaje postępowania opierają się na rozdziale kompetencji pomiędzy różne
         organy ochrony konkurencji. Zasady dotyczące ochrony tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem mogą więc różnić
         się w zależności od tego podziału kompetencji i przepisów odnoszących się do nich.

      103    W tym względzie Trybunał orzekł, że prawo Unii i prawo krajowe w dziedzinie konkurencji są stosowane równolegle, jako że postrzegają
         one praktyki ograniczające z różnego punktu widzenia. Podczas gdy art. 101 TFUE i 102 TFUE ujmują je z powodu przeszkód, które
         mogą z nich wyniknąć dla handlu między państwami członkowskimi, krajowe porządki prawne, które kierują się względami właściwymi
         każdemu z nich, postrzegają praktyki ograniczające jedynie w tym jednym kontekście (zob. podobnie wyrok z dnia 16 lipca 1992 r.
         w sprawie C‑67/91 Asociación Española de Banca Privada i in., Rec. s. I‑4785, pkt 11).

      104    W tych okolicznościach przedsiębiorstwa, których pomieszczenia są przedmiotem kontroli w ramach dochodzenia w dziedzinie ochrony
         konkurencji, mogą określić swoje prawa i obowiązki w stosunku do właściwych organów i obowiązującego prawa, jak na przykład
         traktowanie dokumentów, które mogą zostać zajęte w trakcie takiego dochodzenia, i kwestia, czy przedsiębiorstwa te mają prawo
         powołać się na ochronę tajemnicy komunikacji z adwokatami wewnętrznymi. Przedsiębiorstwa mogą zatem skutecznie określać swoje
         stanowisko w zależności od kompetencji tych organów i ich szczególnych uprawnień w odniesieniu do zajęcia dokumentów.

      105    Zasada pewności prawa nie wymaga zatem zastosowania w odniesieniu do dwóch ww. rodzajów procedury identycznych kryteriów w zakresie
         tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem.

      106    W konsekwencji okoliczność, że w ramach kontroli przeprowadzonych przez Komisję ochrona komunikacji jest ograniczona do komunikacji
         z adwokatem zewnętrznym, nie narusza w żadnym zakresie zasady podniesionej przez Akzo i Akcros.

      107    Zarzut oparty na zasadzie pewności prawa jest zatem bezzasadny.

      108    Z powyższego wynika, że zarzut drugi należy oddalić w całości.

       3.     W przedmiocie zarzutu trzeciego
       a)     Argumentacja stron
      109    Tytułem subsydiarnym Akzo i Akcros podnoszą, że ustalenia Sądu rozpatrywane łącznie naruszają zasadę krajowej autonomii postępowania
         i zasadę kompetencji powierzonych.

      110    Akzo i Akcros wskazują, że art. 22 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 wyraża zasadę krajowej autonomii w kwestiach proceduralnych
         w rozpatrywanej dziedzinie. Prawodawca Unii wyraźnie stwierdził, że nawet w przypadku kontroli prowadzonych na wniosek Komisji
         w celu ustalenia naruszenia art. 101 TFUE i 102 TFUE funkcjonariusze krajowych organów ochrony konkurencji wykonują swoje
         uprawnienia zgodnie z ustawodawstwem krajowym. Ustawodawca nie dał zharmonizowanej definicji zasady tajemnicy komunikacji
         między adwokatem i klientem, co oznacza, że państwa członkowskie zachowują uprawnienia do określenia tego specyficznego aspektu
         ochrony prawa do obrony.

      111    Komisja utrzymuje, że zaskarżony wyrok w żaden sposób nie narusza zasad wskazanych w zarzucie trzecim. Zasada krajowej autonomii
         postępowania reguluje sytuacje, w których sądy i organy administracyjne państw członkowskich wykonują prawo Unii, ale nie
         znajduje zastosowania, gdy chodzi o określenie prawnych granic działań samych instytucji.

      112    Komisja stwierdza, że jednolita definicja zakresu tajemnicy komunikacji między adwokatem a klientem w całej Unii dla postępowań
         mających na celu stwierdzenie naruszenia art. 101 TFUE i 102 TFUE stanowi prawidłowe zastosowanie przez Sąd ww. wyroku w sprawie
         AM & S Europe przeciwko Komisji. W konsekwencji również zasada kompetencji powierzonych nie została naruszona.

       b)     Ocena Trybunału
      113    Należy przypomnieć, że zgodnie z zasadą krajowej autonomii postępowania w braku uregulowań Unii w tej dziedzinie, zadaniem
         wewnętrznego porządku prawnego każdego z państw członkowskich jest wyznaczenie właściwych sądów i określenie zasad postępowania
         w sprawach mających za przedmiot ochronę uprawnień podmiotów prawa wynikających z prawa Unii (zob. podobnie wyroki: z dnia
         16 grudnia 1976 r. w sprawie 33/76 Rewe-Zentralfinanz i Rewe-Zentral, Rec. s. 1989, pkt 5; z dnia 19 czerwca 1990 r. w sprawie
         C‑213/89 Factortame i in., Rec. s. I‑2433, pkt 19; z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie C‑312/93 Peterbroeck, Rec. s. I‑4599,
         pkt 12, a także z dnia 11 września 2003 r. w sprawie C‑13/01 Safalero, Rec. s. I‑8679, pkt 49).

      114    Jednakże w tym przypadku Trybunał ma rozstrzygnąć o zgodności z prawem decyzji podjętej przez instytucję Unii na podstawie
         przepisów przyjętych na poziomie Unii, która ponadto nie zawiera żadnego odesłania do prawa krajowego.

      115    Spójna interpretacja i jednolite stosowanie zasady tajemnicy komunikacji pomiędzy adwokatem i klientem na poziomie Unii jest
         niezbędne dla zapewnienia, by kontrole przeprowadzane przez Komisję w ramach postępowania w dziedzinie karteli mogły przebiegać
         w warunkach równego traktowania zainteresowanych przedsiębiorstw. W przeciwnym razie stosowanie reguł lub pojęć prawa krajowego,
         należących do ustawodawstwa państw członkowskich, naruszałoby jedność prawa UE. Taka spójna wykładnia i jednolite stosowanie
         tego porządku prawnego nie może zależeć od miejsca kontroli i ewentualnych cech szczególnych przepisów krajowych.

      116    Co się tyczy zasady kompetencji powierzonych, należy podkreślić, że reguły procedury w dziedzinie konkurencji, takie jak wyrażone
         w art. 14 rozporządzenia nr 17 oraz art. 20 rozporządzenia nr 1/2003, są częścią przepisów niezbędnych dla funkcjonowania
         rynku wewnętrznego, których przyjęcie stanowi część wyłącznych kompetencji Unii na podstawie art. 3 ust. 1 lit. b) TFUE.

      117    Zgodnie z art. 103 TFUE do Unii należy wydawanie rozporządzeń lub dyrektyw w celu stosowania zasad określonych w art. 101 TFUE
         i 102 TFUE dotyczących zasad konkurencji mających zastosowanie do przedsiębiorstw. Kompetencja ta ma w szczególności zapewnić
         poszanowanie zakazów, o których mowa w tych artykułach poprzez wprowadzenie grzywien i okresowych kar pieniężnych oraz określenie
         roli Komisji w stosowaniu tych przepisów.

      118    W tych ramach art. 105 TFUE stanowi, że Komisja czuwa nad stosowaniem zasad określonych w art. 101 TFUE i 102 TFUE oraz wszczyna
         postępowanie w przypadkach podejrzenia naruszenia.

      119    Jak stwierdziła rzecznik generalny w pkt 172 swej opinii, w ramach kontroli przeprowadzanych przez Komisję jako europejski
         organ właściwy ds. konkurencji prawo krajowe znajduje zastosowanie tylko w takim zakresie, w jakim władze państw członkowskich
         świadczą jej pomoc, w szczególności jeżeli chodzi o to, żeby przezwyciężyć opór danych przedsiębiorstw poprzez zastosowanie
         bezpośredniego przymusu zgodnie z art. 14 ust. 6 rozporządzenia Rady nr 17 czy też art. 20 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1/2003.
         Natomiast wyłącznie prawo Unii określa, które pisma i dokumentacje dotyczące działalności wolno Komisji badać i kopiować w ramach
         przeszukań związanych z kartelami.

      120    W konsekwencji ani zasada krajowej autonomii proceduralnej, ani zasada kompetencji powierzonych nie może zostać przywołana
         w odniesieniu do uprawnień przyznanych Komisji w tej dziedzinie.

      121    Zatem zarzut trzeci również nie może zostać uwzględniony.

      122    W świetle całości powyższych rozważań odwołanie jest bezzasadne.

       W przedmiocie kosztów
      123    Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 tego
         regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła
         o obciążenie Akzo i Akcros kosztami postępowania, a te przegrały sprawę, należy obciążyć je kosztami postępowania. Ponieważ
         wniosły one odwołanie łącznie, poniosą koszty postępowania solidarnie.

      124    Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Irlandia oraz Królestwo Niderlandów, jako interwenienci w postępowaniu
         przez Trybunałem, poniosą własne koszty, zgodnie z art. 69 § 4 akapit pierwszy regulaminu postępowania.

      125    Pozostali uczestnicy postępowania, którzy poparli odwołanie i których żądań nie uwzględniono, poniosą własne koszty, zgodnie
         z art. 69 § 4 akapit trzeci regulaminu postępowania stosowanym per analogiam.

      Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
      1)      Odwołanie zostaje oddalone.
      2)      Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Irlandia oraz Królestwo Niderlandów poniosą własne koszty.
      3)      Conseil des barreaux européens, Algemene Raad van de Nederlandse Orde van Advocaten, European Company Lawyers Association,
            American Corporate Counsel Association (ACCA) – European Chapter i International Bar Association poniosą własne koszty.
      4)      W pozostałym zakresie Akzo Nobel Chemicals Ltd. i Akcros Chemicals Ltd. poniosą solidarnie koszty postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: angielski.


Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 27 lutego 1986 r. # Postępowanie karne przeciwko Hans Röser. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bayerisches Oberstes Landesgericht - Niemcy. # Sprawa 238/84.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 10 lipca 1997 r. # Rosalba Palmisani przeciwko Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS). # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Pretura circondariale di Frosinone - Włochy. # Polityka społeczna - Dyrektywa 80/987/EWG. # Sprawa C-261/95.


Wyrok Trybunału z dnia 24 marca 1994 r. # The Queen przeciwko Ministry of Agriculture, Fisheries and Food, ex parte Dennis Clifford Bostock. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: High Court of Justice, Queen's Bench Division - Zjednoczone Królestwo. # Dodatkowa opłata wyrównawcza do mleka. # Sprawa C-2/92.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 8 września 2005 r.#J. E. J. Blanckaert przeciwko Inspecteur van de Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen buitenland te Heerlen.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Gerechtshof te 's-Hertogenbosch - Niderlandy.#Opodatkowanie bezpośrednie - Podatek dochodowy od oszczędności i inwestycji - Umowa podatkowa - Obniżki podatku zastrzeżone dla osób należących do krajowego systemu zabezpieczenia społecznego.#Sprawa C-512/03.

text:
      Sprawa C-512/03
      J.E.J. Blanckaert
      przeciwko
      Inspecteur van de Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen buitenland te Heerlen
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Gerechtshof te ‘s-Hertogenbosch)
      Opodatkowanie bezpośrednie – Podatek dochodowy od oszczędności i inwestycji – Umowa podatkowa – Obniżki podatku zastrzeżone dla osób należących do krajowego systemu zabezpieczenia społecznego
      Opinia rzecznika generalnego C. Stix-Hackl przedstawiona w dniu 12 maja 2005 r.  I‑0000
      Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 8 września 2005 r.  I‑0000
      Streszczenie wyroku
      Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia – Podatek dochodowy od oszczędności i inwestycji – Ustawodawstwo krajowe zastrzegające
            prawo do obniżek podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych na rzecz podatników będących rezydentami, którzy należą do krajowego
            systemu zabezpieczenia społecznego – Dopuszczalność
      (art. 56 WE i 58 WE)
      Artykuły 56 WE i 58 WE należy interpretować w ten sposób, iż nie sprzeciwiają się one przepisom państwa członkowskiego, na
         podstawie których podatnik niebędący rezydentem, który osiąga w tym państwie jedynie dochody z oszczędności i inwestycji i który
         nie należy do systemu zabezpieczenia społecznego tego państwa członkowskiego, nie może rościć sobie prawa do obniżek podatku
         z tytułu ubezpieczeń społecznych, podczas gdy podatnik będący rezydentem, który należy do tego systemu zabezpieczenia społecznego,
         korzysta z takich obniżek przy obliczaniu podlegającego opodatkowaniu dochodu, mimo iż osiąga on jedynie dochody o tym samym
         charakterze i nie opłaca składek na zabezpieczenie społeczne.

      O ile bowiem ustawodawstwo takie może spowodować ograniczenia w przepływie kapitału przez to, że mniej korzystne traktowanie
         na gruncie podatkowym osób niebędących rezydentami może odstraszyć je od dokonywania w tym państwie członkowskim inwestycji
         przynoszących dochody uznawane za uzyskiwane z oszczędności i inwestycji, o tyle jednak może być ono uzasadnione w świetle
         art. 58 ust. 1 lit. a) WE różnicą, jaka występuje między obiektywną sytuacją osoby należącej do krajowego systemu zabezpieczenia
         społecznego a sytuacją osoby nienależącej do tego systemu.

      Ponieważ prawo wspólnotowe nie wkracza w kompetencję państw członkowskich do uregulowania ich systemów zabezpieczenia społecznego,
         do ustawodawstwa zainteresowanego państwa członkowskiego należy, w braku harmonizacji na poziomie wspólnotowym, określenie
         kręgu osób należących do krajowego systemu zabezpieczeń społecznych, wysokości należnych od tych osób składek oraz związanych
         z nimi obniżek. Ponadto zgodne z wewnętrzną logiką takiego systemu jest ograniczenie korzyści w postaci obniżek składek jedynie
         do osób zobowiązanych do ich opłacania, a mianowicie do osób należących do tego systemu.

      (por. pkt 39, 49–51 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 8 września 2005 r. (*)

      Opodatkowanie bezpośrednie – Podatek dochodowy od oszczędności i inwestycji – Umowa podatkowa – Obniżki podatku zastrzeżone dla osób należących do krajowego systemu zabezpieczenia społecznego
      W sprawie C-512/03
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Gerechtshof
         te ’s-Hertogenbosch (Niderlandy) postanowieniem z dnia 4 grudnia 2003 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 8 grudnia 2003 r.,
         w postępowaniu:

      J. E. J. Blanckaert
      przeciwko
      Inspecteur van de Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen buitenland te Heerlen,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: K. Lenaerts (sprawozdawca), prezes czwartej izby, pełniący obowiązki prezesa pierwszej izby, N. Colneric, K. Schiemann,
         E. Juhász, i M. Ilešič, sędziowie,

      rzecznik generalny: C. Stix-Hackl,
      sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 17 marca 2005 r.
      uwzględniając uwagi przedłożone:
      –       w imieniu J. E. J. Blanckaerta przez P. J. de Graafa, adviseur,
      –       w imieniu rządu niderlandzkiego przez H. G. Sevenster i C. ten Dam, działające w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu rządu niemieckiego przez A. Tiemann i W.-D. Plessinga, działających w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Lyala i A. Weimara, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 maja 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy kwestii czy prawo wspólnotowe sprzeciwia się uregulowaniom krajowym,
         które zastrzegają jedynie dla osób należących do krajowego systemu zabezpieczenia społecznego możliwość skorzystania z obniżek
         podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych, w przypadku kiedy obniżki składek przyznane w ramach tego systemu nie mogły być
         w całości odliczone od składek należnych z tytułu ubezpieczenia społecznego.

      2       Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między J. E. J. Blanckaertem a Inspecteur van de Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen
         buitenland te Heerlen dotyczącego odmowy przez tego ostatniego przyznania J. E. J. Blanckaertowi obniżek podatku z tytułu
         ubezpieczeń społecznych.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3       Artykuł 56 ust. 1 WE stanowi:
      „W ramach postanowień niniejszego rozdziału zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między państwami członkowskimi
         oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi”.

      4       Artykuł 58 ust. 1 WE przewiduje:
      „Artykuł 56 nie narusza prawa państw członkowskich do:
      a)      stosowania odpowiednich przepisów ich prawa podatkowego traktujących odmiennie podatników ze względu na różne miejsce zamieszkania
         lub inwestowania kapitału,

      b)      podejmowania wszelkich środków niezbędnych do zapobiegania naruszeniom ich ustaw i aktów wykonawczych, zwłaszcza w sferze
         podatkowej […]”.

      5       Artykuł 58 ust. 3 WE stanowi:
      „Środki i procedury określone w ustępach 1 i 2 nie powinny stanowić arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w swobodnym
         przepływie kapitału i płatności w rozumieniu artykułu 56”.

      6       Artykuł 13 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia
         społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających
         się we Wspólnocie zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1606/98 z dnia 29 czerwca 1998 r. (Dz.U. L 209, str. 1, zwanego
         dalej „rozporządzeniem nr 1408/71”) stanowi, iż pracownicy najemni i osoby prowadzące działalność na własny rachunek podlegają
         ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego.

      7       Zgodnie z art. 13 ust. 2 lit. a) i b) tego rozporządzenia pracownik najemny zatrudniony na terytorium danego państwa członkowskiego
         lub osoba prowadząca tam działalność na własny rachunek podlegają ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkują na
         terytorium innego państwa członkowskiego.

       Uregulowania krajowe
       Uregulowania dotyczące ubezpieczeń społecznych
      8       Ubezpieczenia społeczne będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym są regulowane ustawą o powszechnym ubezpieczeniu
         emerytalnym (Algemene Ouderdomswet), ustawą o powszechnym ubezpieczeniu osób pozostałych przy życiu po śmierci ubezpieczonego
         (Algemene Nabestaandenwet) oraz ustawą w sprawie powszechnego ubezpieczenia specjalnych kosztów leczenia (Algemene Wet Bijzondere
         Ziektekosten). Zgodnie z przepisami tych trzech ustaw o ubezpieczeniu społecznym status ubezpieczonego posiadają obywatele
         Niderlandów, jak również osoby niezamieszkujące na terytorium tego państwa, które podlegają podatkowi dochodowemu z racji
         świadczenia pracy najemnej w tym państwie członkowskim.

      9       Artykuł 12 ust. 1 zarządzenia w sprawie rozszerzenia i zawężenia kręgu osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu (Besluit
         uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen) z dnia 24 grudnia 1998 r. wskazuje jednakże, iż osoby zamieszkujące
         w Niderlandach, które wykonują działalność zawodową w innym państwie członkowskim, należą do systemu zabezpieczenia społecznego
         tego ostatniego państwa.

      10     Zgodnie z art. 6 ustawy o finansowaniu zabezpieczenia społecznego (Wet financiering volksverzekeringen, zwanej dalej „WFV”),
         ubezpieczony winien opłacać składki na zabezpieczenie społeczne.

      11     Artykuł 8 WFV stanowi, iż składki te są ustalane według podlegających opodatkowaniu dochodów z pracy oraz z nieruchomości
         ubezpieczonego. Należne składki stanowią procent tychże dochodów. Otrzymana w ten sposób kwota ulega jednakże zmniejszeniu,
         zgodnie z art. 10 tej ustawy, o obniżki składek z tytułu różnych ubezpieczeń społecznych, o których mowa w pkt 8 zdanie pierwsze
         niniejszego wyroku (zwane dalej „obniżkami składek z tytułu ubezpieczeń społecznych”).

       Uregulowania podatkowe
      12     Zgodnie z art. 2.1 akapit pierwszy ustawy z 2001 r. o podatku dochodowym (Wet op de inkomstenbelasting 2001, zwanej dalej
         „ustawą IB”) podatnikami podlegającymi podatkowi dochodowemu są osoby fizyczne, które zamieszkują w Niderlandach (podatnicy
         będący rezydentami) oraz te, które nie zamieszkują w tym państwie członkowskim, ale które osiągają tam dochody (podatnicy
         niebędący rezydentami).

      13     Artykuł 2.3 ustawy IB przewiduje, iż podatek dochodowy dotyczy następujących osiągniętych przez podatnika w trakcie roku kalendarzowego
         dochodów:

      a)      podlegających opodatkowaniu dochodów z pracy lub nieruchomości;
      b)      podlegających opodatkowaniu dochodów ze znaczących udziałów oraz
      c)      podlegających opodatkowaniu dochodów z oszczędności i inwestycji.
      14     Zgodnie z art. 5.2 ustawy IB dochody z oszczędności i inwestycji wynoszą ustawowo 4 % średniej wartości majątku pomniejszonej
         o wartość długów na początku i na końcu roku kalendarzowego, w zakresie w jakim ta średnia jest wyższa od kwoty zwolnionej
         od podatku. Kwota ta wynosiła w czasie kiedy miały miejsce okoliczności faktyczne niniejszej sprawy 17 600 EUR i ma na celu
         zwolnienie drobnych posiadaczy wkładów oszczędnościowych z podatku dochodowego od oszczędności i inwestycji.

      15     Podatek dochodowy i składki na zabezpieczenie społeczne są pobierane przez niderlandzkie organy podatkowe.
      16     Podatnicy będący rezydentami korzystają z ulgi związanej z kwotą zwolnioną od podatku oraz z różnych obniżek podatku związanych
         z podatkiem dochodowym. Jeśli należą oni do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego mogą również ubiegać się o
         obniżki składek z tytułu ubezpieczeń społecznych.

      17     Artykuł 2.7 ust. 2 ustawy IB stanowi, że jeżeli podatnik opłaca składki z tytułu ubezpieczeń społecznych i jeżeli nie można
         dokonać całkowitego odliczenia obniżek tych składek od należnych składek, to kwota podatku dochodowego ulega zmniejszeniu
         do wysokości części nie podlegającej odliczeniu. Obniżki składek z tytułu ubezpieczeń społecznych mogą więc przeistoczyć się
         w obniżki podatku.

      18     Podatnicy niebędący rezydentami nie mają prawa do kwoty zwolnionej od podatku ani do obniżek podatku związanych z podatkiem
         dochodowym. Korzystają oni z obniżek składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, jedynie jeżeli należą do niderlandzkiego systemu
         zabezpieczenia społecznego.

      19     Podatnicy niebędący rezydentami, którzy osiągają w Niderlandach dochody jedynie z oszczędności i inwestycji, nie należą do
         niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego i nie mogą, w przeciwieństwie do podatników będących rezydentami, którzy
         osiągają takie dochody, korzystać z obniżek podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych.

      20     Zgodnie z art. 2.5 ustawy IB podatnicy niebędący rezydentami mogą wybrać opcję zrównania ich z podatnikami będącymi rezydentami.
         Skorzystanie z tej opcji oznacza, po pierwsze, że ci podatnicy korzystają z kwoty zwolnionej od podatku oraz z obniżek podatku
         związanych z podatkiem dochodowym, nie mając jednakże możliwości ubiegania się o obniżki podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych,
         jeśli osiągają w Niderlandach jedynie dochody z oszczędności i inwestycji, a po drugie, że podlegają w Niderlandach nieograniczonemu
         obowiązkowi podatkowemu.

       Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania
      21     Artykuł 25 ust. 3 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej w dniu 19 października 1970 r. między rządem Królestwa
         Belgii a rządem Królestwa Niderlandów (Tractatenblad 1970, str. 192) przewiduje ogólnie rzecz biorąc, iż „[o]soby fizyczne mające miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie
         korzystają w drugim Umawiającym się Państwie z osobistych zwolnień, ulg i obniżek, których udziela z uwagi na stan cywilny
         i rodzinny to drugie Umawiające się Państwo osobom mającym miejsce zamieszkania na jego terytorium”.

      22     Zarządzenie ministra finansów z dnia 21 lutego 2002 r. stanowi, iż przy obliczaniu podatku dochodowego od oszczędności i inwestycji
         podatników niebędących rezydentami zamieszkałych w Belgii uwzględnia się kwotę zwolnioną od podatku oraz obniżki podatku związane
         z podatkiem dochodowym. Natomiast nie przyznaje się tym podatnikom żadnej obniżki podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      23     J. E. J. Blanckaert jest obywatelem belgijskim, zamieszkującym w Belgii. Jest on wraz ze swoją małżonką właścicielem domu
         letniskowego w Niderlandach. Dom ten przynosi mu dochody z oszczędności i inwestycji w rozumieniu art. 2.3 ustawy IB.

      24     J. E. J. Blanckaert osiąga mniej niż 90 % swoich dochodów w Niderlandach. Jedynymi podlegającymi opodatkowaniu dochodami osiąganymi
         przez niego w Niderlandach są dochody związane z jego domem letniskowym. Nie wniósł on o zrównanie go z podatnikiem będącym
         rezydentem w rozumieniu art. 2.5 ustawy IB.

      25     J. E. J. Blanckaert nie należy do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego i w konsekwencji nie podlega w Niderlandach
         składkom z tytułu ubezpieczeń społecznych.

      26     Za rok 2001 J. E. J. Blanckaert został obciążony przez niderlandzkie organy podatkowe podatkiem dochodowym z tytułu jego podlegających
         opodatkowaniu dochodów z oszczędności i inwestycji. Zgodnie z postanowieniami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z dnia
         19 października 1970 r. w decyzji podatkowej uwzględniono kwotę wolną od podatku oraz obniżki podatku związane z podatkiem
         dochodowym. Natomiast nie przyznano żadnej obniżki podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych.

      27     J. E. J. Blanckaert wniósł odwołanie od decyzji podatkowej za rok 2001 do strony skarżonej w postępowaniu przed sądem krajowym.
         Gdy odwołanie nie zostało uwzględnione, J. E. J. Blanckaert wniósł skargę do Gerechtshof te ’s-Hertogenbosch.

      28     Uznając, iż Traktat WE i orzecznictwo Trybunału nie udzielają jasnej odpowiedzi na podniesione w toczącym się przed nim sporze
         pytania, Gerechtshof te’s-Hertogenbosch postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami
         prejudycjalnymi:

      „1)      Czy niebędący rezydentem podatnik, mający stałe miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, który nie osiąga dochodów
         z pracy w Niderlandach, lecz jedynie dochody z oszczędności i inwestycji i który w konsekwencji nie podlega niderlandzkiemu
         systemowi ubezpieczeń społecznych i nie opłaca składek z tego tytułu, posiada na podstawie prawa wspólnotowego prawo do tego,
         aby przy obliczaniu jego podlegających opodatkowaniu dochodów z oszczędności i inwestycji przyznano mu w Niderlandach obniżki
         podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych (obniżki podatku z tytułu powszechnego ubezpieczenia emerytalnego, ubezpieczenia
         osób pozostałych przy życiu po śmierci ubezpieczonego oraz powszechnego ubezpieczenia dotyczącego specjalnych kosztów leczenia),
         jeśli dla celów obliczania jego podlegających opodatkowaniu dochodów z oszczędności i inwestycji podatnik będący rezydentem
         posiada prawo do tychże obniżek podatku, na takiej podstawie, iż należy on do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego
         i z tego tytułu podlega składkom z ubezpieczenia społecznego, nawet gdy nie osiąga on dochodów z pracy w Niderlandach, lecz
         jedynie dochody z oszczędności i inwestycji, i z tej przyczyny nie opłaca składek na niderlandzki system ubezpieczeń społecznych?

      2)      Czy, w ramach odpowiedzi na pytanie pierwsze, posiada znaczenie fakt, iż podatnik niebędący rezydentem osiąga więcej lub mniej
         niż 90 % dochodów gospodarstwa domowego w Niderlandach, a w szczególności:

      a)      czy zastosowany w sprawie Schumacker test (wyrok z dnia 14 lutego 1995 r. w sprawie C-279/93 Schumacker, Rec. str. I-225)
         dla osób będących i niebędących rezydentami ma zastosowanie jedynie do subiektywnych lub osobistych kwestii podatkowych, takich
         jak prawo do odliczenia kosztów związanych z rodziną czy z daną osobą, czy też ma on również zastosowanie do obiektywnych
         lub niezwiązanych z daną osobą kwestii podatkowych, takich jak stawka podatkowa?

      b)      czy decydując o tym, że osoby niebędące rezydentami będą traktowane jak osoby będące rezydentami, państwa członkowskie mogą
         zastosować regułę ilościową (taką jak reguła 90 %), mimo iż reguła ta nie pozwala na zagwarantowanie wyeliminowania wszelkich
         form dyskryminacji?

      3)      Czy system opcji, taki jak ten przewidziany w art. 2.5 ustawy IB stanowi skuteczny środek proceduralny pozwalający na zapewnienie,
         iż zainteresowany będzie mógł skorzystać z praw, które są zagwarantowane w traktacie WE i który wyklucza wszelką formę dyskryminacji?

      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na to pytanie – czy system ten stanowi również skuteczny środek w sytuacji, kiedy zainteresowany
         osiąga jedynie dochody z oszczędności i inwestycji, a […] nie może skorzystać z systemu opcji?”

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      29     Zadane przez sąd krajowy pytania nie wymieniają żadnego konkretnego przepisu prawa wspólnotowego. Odsyłają one do „prawa wspólnotowego”
         w ogólności, jak również do „praw […] zagwarantowanych traktatem WE”.

      30     Z brzmienia tychże pytań w związku z uzasadnieniem postanowienia odsyłającego wynika, iż dotyczą one wykładni art. 56 WE i 58 WE.
         W istocie w tym uzasadnieniu sąd odsyłający przypomina, iż przepisy te „zakazują wszelkich ograniczeń w swobodnym przepływie
         kapitału między państwami członkowskimi i zawierają zakaz ograniczeń o charakterze dyskryminującym”. Sąd ten podkreśla, iż
         dokonana przez skarżącego w postępowaniu przed sądem krajowym inwestycja w nieruchomość może być objęta zakresem stosowania
         tychże przepisów.

       W przedmiocie pytania pierwszego
      31     Zadając pytanie pierwsze, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 56 WE i 58 WE należy interpretować w taki
         sposób, iż sprzeciwiają się one uregulowaniom krajowym, o których mowa w postępowaniu przed sądem krajowym, odmawiającymi
         korzyści w postaci obniżek podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych osobie zamieszkałej w Belgii, która nie należy do niderlandzkiego
         systemu zabezpieczenia społecznego, i której podlegające opodatkowaniu w Niderlandach dochody pochodzą jedynie z oszczędności
         i inwestycji, podczas gdy osoba zamieszkała w tym ostatnim państwie członkowskim, która należy do tego systemu i osiąga dochody
         o takim samym charakterze, korzysta z takich obniżek, nawet jeżeli w braku dochodów z pracy bądź z nieruchomości nie opłaca
         składek na ubezpieczenie społeczne.

      32     J. E. J. Blanckaert utrzymuje, iż uregulowania będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym powodują nieusprawiedliwioną
         różnicę w traktowaniu osób będących rezydentami i osób niebędących rezydentami. W rezultacie sytuacja osoby zamieszkałej w Niderlandach,
         która osiąga jedynie dochody z oszczędności i inwestycji i która nie opłaca składek na zabezpieczenie społeczne, byłaby porównywalna
         z sytuacją osoby niebędącej rezydentem, która również osiąga w Niderlandach jedynie dochody z oszczędności i inwestycji i która
         również nie opłaca składek w ramach niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego.

      33     Rządy niemiecki i niderlandzki, jak również Komisja podnoszą, iż ulga, z której korzystają osoby będące rezydentami, wchodzi
         w zakres prawa ubezpieczeń społecznych. Oceniają one, iż istnieje obiektywna różnica między, z jednej strony, sytuacją podatnika
         niebędącego rezydentem, którego dochody pochodzą wyłącznie z oszczędności i inwestycji, takiego jak J. E. J. Blanckaert, który
         nie należy do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego i nie podlega zatem składkom należnym z tytułu tego systemu,
         a z drugiej strony sytuacją podatnika będącego rezydentem, osiągającego dochody o tym samym charakterze, który należy do niderlandzkiego
         systemu zabezpieczenia społecznego i z tej racji podlega takim składkom. Taka różnica w sytuacji usprawiedliwia różnicę w traktowaniu
         tych dwóch kategorii podatników.

      34     Należy w tej kwestii przypomnieć, iż J. E. J. Blanckaert, który zamieszkuje w Belgii, dokonał w Niderlandach inwestycji w nieruchomość.
         Zgodnie z art. 2.3 i 5.2. ustawy IB, ta inwestycja przynosi mu hipotetyczne dochody, które podlegają opodatkowaniu w Niderlandach
         jako dochody z oszczędności i inwestycji.

      35     Z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż przepływ kapitału w rozumieniu art. 56 WE obejmuje transakcje, poprzez które osoby niebędące
         rezydentami dokonują inwestycji w nieruchomości na terytorium państwa członkowskiego (zob. wyroki z dnia 16 marca 1999 r.
         C-222/97 Trummer i Mayer, Rec. str. I-1661, pkt 21, z dnia 11 stycznia 2001 r. w sprawie C-464/98 Stefan, Rec. str. I-173,
         pkt 5, oraz z dnia 5 marca 2002 r. w sprawach połączonych C-515/99, od C-519/99 do C-524/99 i od C-526/99 do C-540/99 Reisch
         i in., Rec. str. I-2157, pkt 30).

      36     Należy zatem zbadać, czy uregulowania krajowe będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym zawierają ograniczenie
         przepływu kapitału między państwami członkowskimi, w zakresie w jakim wywołują one skutek ograniczający w stosunku do osób
         zamieszkałych w innym niż Niderlandy państwie członkowskim, które pragną dokonać inwestycji w nieruchomości w Niderlandach.

      37     Zgodnie z art. 2.7 ust. 2 ustawy IB obniżki składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, które w danym wypadku są odliczane od
         należnego za dany rok podatku od dochodów – których część stanowią dochody z inwestycji w nieruchomości – są zastrzeżone dla
         podatników należących do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego.

      38     Kryterium przynależności wybrane przez ustawodawcę niderlandzkiego przynosi korzyść w większości przypadków osobom zamieszkującym
         w tym państwie członkowskim. W istocie podatnikami nienależącymi do tego systemu są najczęściej osoby niebędące rezydentami.

      39     Mniej korzystne traktowanie na gruncie podatkowym osób niebędących rezydentami może odstraszyć je od dokonywania inwestycji
         w nieruchomości w Niderlandach. Powyższe ustawodawstwo może zatem spowodować ograniczenia w przepływie kapitału.

      40     Należy jednakże zbadać, czy tego typu ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału może być usprawiedliwione w świetle postanowień
         Traktatu.

      41     W tej kwestii należy przypomnieć, iż zgodnie z brzmieniem art. 58 ust. 1 lit. a) WE „[a]rtykuł 56 nie narusza prawa państw
         członkowskich do […] stosowania odpowiednich przepisów ich prawa podatkowego, traktujących odmiennie podatników ze względu
         na różne miejsca zamieszkania […]”.

      42     Jednakże należy dokonać rozróżnienia między nierównym traktowaniem dozwolonym na podstawie art. 58 ust. 1 lit. a) a arbitralną
         dyskryminacją zabronioną w ust. 3 tego samego artykułu. Z orzecznictwa wynika, że aby uregulowania krajowe, takie jak te będące
         przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, mogły być uznane za zgodne z postanowieniami traktatu dotyczącymi swobodnego
         przepływu kapitału, odmienne traktowanie winno dotyczyć sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne bądź winno być uzasadnione
         nadrzędnymi względami interesu ogólnego (wyroki z dnia 6 czerwca 2000 r. w sprawie C-35/98 Verkooijen, Rec. str. I-4071, pkt 43,
         i z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C-319/02, Rec. str. I-7477, pkt 28 i 29).

      43     Narzuca się zatem pytanie, czy istnieje, jeśli chodzi o przyznanie obniżek podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych, różnica
         w obiektywnej sytuacji osoby niebędącej rezydentem, takiej jak J. E. J. Blanckaert, i osoby będącej rezydentem, która podobnie
         jak skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym osiąga w Niderlandach jedynie dochody z oszczędności i inwestycji.

      44     Przede wszystkim należy stwierdzić, iż ulga podatkowa, z której może skorzystać podatnik osiągający podlegające opodatkowaniu
         w Niderlandach dochody, winna być za taką uważana jedynie wtedy, gdy obniżki składek z tytułu ubezpieczeń społecznych nie
         mogą być w całości odliczone od należnych składek na zabezpieczenie społeczne.

      45     Nawet jeśli z punktu widzenia podatkowego sporne w niniejszej sprawie ustawodawstwo krajowe jest niekorzystne w szczególności
         dla osób niebędących rezydentami, przyznanie obniżek składek z tytułu ubezpieczeń społecznych jest bezpośrednio i wyłącznie
         związane z przynależnością danego podatnika do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego. W istocie zarówno osoby
         będące rezydentami jak i niebędące rezydentami, które należą do tego systemu, korzystają z tych obniżek, podczas gdy osoby
         będące rezydentami i osoby niebędące rezydentami, które do niego nie należą, nie korzystają z obniżek.

      46     Skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym podnosi w tej kwestii, iż podatnik zamieszkujący w Niderlandach, który osiąga
         dochody wyłącznie z oszczędności i inwestycji, korzysta jako osoba należąca do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego
         z rzeczywistych obniżek podatków z tytułu ubezpieczeń społecznych. W istocie nie opłaca on składek z tytułu ubezpieczeń społecznych
         w braku dochodów z pracy lub nieruchomości w ten sposób, iż obniżki tych składek nie mogą być odliczone od składek na zabezpieczenie
         społeczne. Natomiast podatnik niebędący rezydentem, który osiąga w Niderlandach jedynie dochody z oszczędności i inwestycji,
         nie należy do powyższego systemu i nie opłaca również składek z tytułu ubezpieczeń społecznych w tym państwie członkowskim,
         lecz nie może on wnosić o przyznanie mu obniżek podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych.

      47     Jednakże przyznanie spornej w sprawie przed sądem krajowym ulgi osobom nienależącym do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia
         społecznego doprowadziłoby do traktowania różnych sytuacji w taki sam sposób, ponieważ osoby należące do tego systemu korzystają
         jedynie wyjątkowo z obniżek podatków z tytułu ubezpieczeń społecznych. W istocie jedynie w przypadku kiedy osoba należąca
         do tego systemu nie może dokonać odliczenia obniżek składek od należnych składek, może ona rościć sobie prawo do otrzymania
         tychże obniżek podatku. Natomiast osoba nienależąca do tego systemu, jak skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym, korzystałaby
         zawsze i w sposób automatyczny z obniżek podatku z racji przyznania obniżek składek z tytułu ubezpieczeń społecznych. W istocie
         w braku obowiązku opłacania składek taka osoba nie mogłaby nigdy dokonać odliczenia tychże obniżek od należnych składek na
         zabezpieczenie społeczne.

      48     Należy następnie stwierdzić, iż przepisy ustawodawstwa krajowego dotyczące przynależności do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia
         społecznego są zgodne z przepisami art. 13 ust. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1408/71. W istocie osoby będące rezydentami,
         które wykonują działalność zawodową poza terytorium Niderlandów, nie są objęte tym systemem, podczas gdy osoby niebędące rezydentami,
         które świadczą pracę w tym państwie członkowskim podlegają temu systemowi.

      49     Ponieważ prawo wspólnotowe nie wkracza w kompetencję państw członkowskich do uregulowania ich systemów zabezpieczenia społecznego
         (wyrok z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie C-385/99 Müller-Fauré i Van Riet, Rec. str. I-4509, pkt 100), do ustawodawstwa zainteresowanego
         państwa członkowskiego należy, w braku harmonizacji na poziomie wspólnotowym, określenie kręgu osób należących do krajowego
         systemu zabezpieczeń społecznych, wysokości należnych od tych osób składek oraz związanych z nimi obniżek. Ponadto zgodne
         z wewnętrzną logiką takiego systemu jest ograniczenie korzyści w postaci obniżek składek jedynie do osób zobowiązanych do
         ich opłacania, a mianowicie do osób należących do tego systemu.

      50     Z powyższego wynika, iż uregulowania krajowe będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym mogą być uzasadnione w świetle
         art. 58 ust. 1 lit. a) WE różnicą, jaka występuje między obiektywną sytuacją osoby należącej do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia
         społecznego a sytuacją osoby nienależącej do tego systemu.

      51     Należy zatem odpowiedzieć na pytanie pierwsze, że art. 56 WE i 58 WE należy interpretować w ten sposób, iż nie sprzeciwiają
         się one przepisom państwa członkowskiego, na podstawie których podatnik niebędący rezydentem, który osiąga w tym państwie
         jedynie dochody z oszczędności i inwestycji i który nie należy do systemu zabezpieczenia społecznego tego państwa członkowskiego,
         nie może rościć sobie prawa do obniżek podatku z tytułu ubezpieczeń społecznych, podczas gdy podatnik będący rezydentem, który
         należy do tego systemu zabezpieczenia społecznego, korzysta z takich obniżek przy obliczaniu podlegającego opodatkowaniu dochodu,
         mimo iż osiąga on jedynie dochody o tym samym charakterze i nie opłaca składek na zabezpieczenie społeczne.

       W przedmiocie pytania drugiego i trzeciego
      52     Ze względu na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze nie trzeba udzielać odpowiedzi na zadane przez sąd krajowy pytanie drugie
         i trzecie.

       W przedmiocie kosztów
      53     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 56 i 58 WE należy interpretować w ten sposób, iż nie sprzeciwiają się one przepisom państwa członkowskiego, na podstawie
            których podatnik niebędący rezydentem, który osiąga w tym państwie jedynie dochody z oszczędności i inwestycji i który nie
            należy do systemu zabezpieczenia społecznego tego państwa członkowskiego, nie może rościć sobie prawa do obniżek podatku z
            tytułu ubezpieczeń społecznych, podczas gdy podatnik będący rezydentem, który należy do tego systemu zabezpieczenia społecznego,
            korzysta z takich obniżek przy obliczaniu podlegającego opodatkowaniu dochodu, mimo iż osiąga on jedynie dochody o tym samym
            charakterze i nie opłaca składek na zabezpieczenie społeczne.
      Podpisy.
      * Język postępowania: niederlandzki.


title: Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (izba odwołań) z dnia 6 października 2009 r. # Asa Sundholm przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Odwołanie - Sprawy pracownicze - Urzędnicy. # Sprawa T-102/08 P.

text:
      WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (izba ds. odwołań)
      z dnia 6 października 2009 r.
      Sprawa T‑102/08 P
      Asa Sundholm
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Odwołanie – Służba publiczna – Urzędnicy – Ocena – Sprawozdanie z przebiegu kariery sporządzone w celu wykonania orzeczenia Sądu – Postępowanie w sprawie oceny za lata 2001/2002 – Usprawiedliwione nieobecności – Obowiązek uzasadnienia
      Przedmiot: Odwołanie mające na celu uchylenie wyroku Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej (druga izba) z dnia 13 grudnia
         2007 r. w sprawie F‑27/07 Sundholm przeciwko Komisji, dotychczas nieopublikowanego w Zbiorze.

      Orzeczenie: Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej (druga izba) z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie F‑27/07 Sundholm
         przeciwko Komisji, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, zostaje uchylony. Stwierdza się nieważność decyzji z dnia 2 czerwca
         2006 r., którą oceniający z odwołania przyjął sprawozdanie z przebiegu kariery Asy Sundholm za okres od dnia 1 lipca 2001 r.
         do dnia 31 grudnia 2002 r. W pozostałym zakresie skarga wniesiona w pierwszej instancji zostaje oddalona. Komisja Wspólnot
         Europejskich zostaje obciążona kosztami postępowania przed Sądem do spraw Służby Publicznej oraz postępowania odwoławczego.

      Streszczenie
      1.      Urzędnicy – Ocena – Sprawozdanie z przebiegu kariery zawodowej – Usprawiedliwione nieobecności
      (regulamin pracowniczy, art. 43)
      2.      Urzędnicy – Skarga – Skarga o odszkodowanie lub zadośćuczynienie – Stwierdzenie nieważności niezgodnego z prawem zaskarżonego
            aktu – Stosowne zadośćuczynienie za krzywdę
      (regulamin pracowniczy, art. 91)
      1.      O ile usprawiedliwione nieobecności urzędnika nie mogą w ramach jego oceny być brane pod uwagę na jego niekorzyść, o tyle
         ocena jego wydajności może zostać podwyższona w taki sposób, aby uwzględnić warunki, w jakich wykonywał swoje obowiązki, chociaż,
         z uwagi na swą nieobecność, dysponował faktycznie krótszym czasem pracy. Jednakże takie uwzględnienie jako element ogólnej
         oceny wydajności nie jest automatyczne, ponieważ stanowi jedynie możliwość po stronie osób sporządzających sprawozdanie z przebiegu
         kariery zawodowej, które to osoby powinny taką możliwość rozważyć, jeśli uzasadniają to okoliczności.

      W okolicznościach, gdy oceniający lub zatwierdzający nie mają żadnego powodu, by uznać, że usprawiedliwione nieobecności urzędnika
         mogły mieć znaczący wpływ na jego wydajność podczas okresu objętego sprawozdaniem z przebiegu kariery zawodowej, nie można
         im zarzucać braku wzmianki czy uwzględnienia takiej okoliczności w komentarzach zebranych w sprawozdaniu z przebiegu kariery
         zawodowej odnośnie do wydajności.

      (zob. pkt 29, 39, 40)
      Odesłanie: Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T‑277/03 Vlachaki przeciwko Komisji, 8 marca 2005 r., Zb.Orz.SP s. I‑A‑57, II‑243,
         pkt 83 i przytoczone tam orzecznictwo

      2.      Stwierdzenie nieważności aktu administracji zaskarżonego przez urzędnika stanowi samo w sobie stosowne i co do zasady wystarczające
         zadośćuczynienie wszelkiej krzywdy, jeśli omawiany akt nie zawiera wyraźnie negatywnej oceny zdolności skarżącego, która mogłaby
         go krzywdzić.

      (zob. pkt 47)
      Odesłanie: Sąd Pierwszej Instancji, sprawy połączone T‑155/03, T‑157/03 i T‑331/03 Cwik przeciwko Komisji, 13 grudnia 2005 r.,
         Zb.Orz.SP s. I‑A‑411, II‑1865, pkt 205 i przytoczone tam orzecznictwo