title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 9 listopada 2010 r.#Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag GmbH & Co. KG przeciwko "Österreich"-Zeitungsverlag GmbH.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Oberster Gerichtshof - Austria.#Dyrektywa 2005/29/WE - Nieuczciwe praktyki handlowe - Przepisy krajowe z zasady zakazujące praktyk handlowych uzależniających oferowanie dodatków konsumentom od nabycia towarów lub usług.#Sprawa C-540/08.

text:
      Sprawa C‑540/08
      Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag GmbH & Co. KG
      przeciwko
      „Österreich”-Zeitungsverlag GmbH
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberster Gerichtshof)
      Dyrektywa 2005/29/WE – Nieuczciwe praktyki handlowe – Przepisy krajowe z zasady zakazujące praktyk handlowych uzależniających oferowanie dodatków konsumentom od nabycia towarów
         lub usług

      Streszczenie wyroku
      1.        Zbliżanie ustawodawstw – Nieuczciwe praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów – Dyrektywa 2005/29
      (dyrektywa 2005/29 Parlamentu Europejskiego i Rady)
      2.        Zbliżanie ustawodawstw – Nieuczciwe praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów – Dyrektywa 2005/29
      (dyrektywa 2005/29 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 5 ust. 2 lit. a), b))
      1.        Dyrektywę 2005/29 dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku
         wewnętrznym należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie przepisowi krajowemu, który przewiduje ogólny zakaz
         sprzedaży z dodatkami i który ma na celu nie tylko ochronę konsumentów, ale zmierza także do innych celów.

      W istocie dyrektywa 2005/29 dokonuje pełnej harmonizacji regulacji dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych przedsiębiorstw
         w stosunku do konsumentów i zawiera także w załączniku I wyczerpujące wyliczenie 31 praktyk handlowych, które zgodnie z art. 5
         ust. 5 tej dyrektywy uważane są za nieuczciwe w każdych okolicznościach. Co za tym idzie, jak wyjaśnia także w sposób wyraźny
         motyw 17 dyrektywy, jedynie te praktyki handlowe mogą być uznane za nieuczciwe bez poddania ich ocenie w ramach konkretnego
         przypadku na podstawie art. 5–9 dyrektywy. Tymczasem praktyki polegające na oferowaniu konsumentom dodatków związanych z zakupem
         towarów lub usług nie widnieją w załączniku I do dyrektywy. Z tego względu nie mogą one być zakazane w każdych okolicznościach,
         ale wyłącznie w następstwie konkretnej analizy pozwalającej na stwierdzenie ich nieuczciwego charakteru.

      (por. pkt 27, 34, 35, 41; pkt 1 sentencji)
      2.        Możliwość udziału w konkursie z nagrodami związana z zakupem gazety nie stanowi nieuczciwej praktyki handlowej w rozumieniu
         art. 5 ust. 2 dyrektywy 2005/29 dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów
         na rynku wewnętrznym, z samego tego względu, że przynajmniej dla części zainteresowanych konsumentów możliwość udziału w grze
         stanowi decydujący powód skłaniający ich do zakupu tej gazety.

      (por. pkt 47; pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 9 listopada 2010 r.(*)

      Dyrektywa 2005/29/WE – Nieuczciwe praktyki handlowe – Przepisy krajowe z zasady zakazujące praktyk handlowych uzależniających oferowanie dodatków konsumentom od nabycia towarów
         lub usług

      W sprawie C‑540/08
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Oberster
         Gerichtshof (Austria) postanowieniem z dnia 18 listopada 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 4 grudnia 2008 r., w postępowaniu:

      Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag GmbH & Co. KG
      przeciwko
      „Österreich”-Zeitungsverlag GmbH,

      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, prezes, A. Tizzano (sprawozdawca), J.N. Cunha Rodrigues, K. Lenaerts, J.C. Bonichot, A. Arabadjiev,
         prezesi izb, E. Juhász, G. Arestis, A. Borg Barthet, P. Lindh i T. von Danwitz, sędziowie,

      rzecznik generalny: V. Trstenjak,
      sekretarz: K. Malacek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 stycznia 2010 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag GmbH & Co. KG przez S. Korna oraz G. Korna, Rechtsanwälte,
      –        w imieniu „Österreich”-Zeitungsverlag GmbH przez P. Zöchbauera, Rechtsanwalt, oraz W. Zekerta, Geschäftsführer,
      –        w imieniu rządu austriackiego przez C. Pesendorfer oraz A. Poscha, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu belgijskiego przez T. Materne’a, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę, J. Möllera oraz S. Unzeitig, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez F. Erlbachera oraz W. Wilsa, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 24 marca 2010 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 2 i 5 dyrektywy 2005/29/WE
         Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa
         wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE
         Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady („dyrektywy o nieuczciwych
         praktykach handlowych”) (Dz.U. L 149, s. 22, zwanej dalej „dyrektywą”).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag GmbH & Co. KG (zwaną dalej
         „Mediaprint”) a „Österreich”-Zeitungsverlag GmbH, przedsiębiorstwami prasowymi, w przedmiocie zgodności z prawem sprzedaży
         z dodatkami organizowanej przez pozwaną.

       Ramy prawne
       Prawo Unii
      3        Motywy 6, 8, 9 i 17 dyrektywy stanowią:

      „(6)      Niniejsza dyrektywa zbliża […] przepisy prawne państw członkowskich w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych, w tym nieuczciwej
         reklamy, które bezpośrednio wyrządzają szkodę interesom gospodarczym konsumentów, a tym samym szkodzą pośrednio interesom
         gospodarczym konkurentów działających zgodnie z prawem. Zgodnie z zasadą proporcjonalności niniejsza dyrektywa chroni konsumentów
         przed konsekwencjami takich nieuczciwych praktyk handlowych w przypadku, gdy konsekwencje te są istotne, ale uznaje, że w niektórych
         przypadkach skutki dla konsumentów mogą być znikome. Niniejsza dyrektywa nie obejmuje przepisów prawa krajowego ani nie wpływa
         na nie w zakresie, w jakim odnoszą się one do nieuczciwych praktyk handlowych szkodzących jedynie interesom gospodarczym konkurentów
         lub dotyczących transakcji między przedsiębiorcami; uwzględniając w pełni zasadę pomocniczości, państwa członkowskie, jeżeli
         tak postanowią, nadal będą mogły regulować takie praktyki, w zgodzie z prawem wspólnotowym […].

      […]
      (8)      Niniejsza dyrektywa chroni bezpośrednio interesy gospodarcze konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi stosowanymi
         wobec nich przez przedsiębiorstwa […].

      (9)      Niniejsza dyrektywa nie stanowi uszczerbku dla indywidualnych powództw wnoszonych przez osoby, które ucierpiały na skutek
         nieuczciwej praktyki handlowej. Nie stanowi ona również uszczerbku dla wspólnotowych i krajowych przepisów w zakresie prawa
         zobowiązań umownych, praw własności intelektualnej, przepisów dotyczących aspektów zdrowia i bezpieczeństwa produktów, warunków
         przedsiębiorczości i regulacji dotyczących zezwoleń, w tym takich, które zgodnie z prawem wspólnotowym odnoszą się do organizacji
         gier losowych, wspólnotowych przepisów w dziedzinie konkurencji i wprowadzających je w życie przepisów prawa krajowego. Państwa
         członkowskie będą zatem mogły utrzymywać lub wprowadzać na swoim terytorium ograniczenia i zakazy praktyk handlowych w celu
         ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów, np. w odniesieniu do alkoholu, tytoniu lub produktów farmaceutycznych, bez względu
         na to, gdzie przedsiębiorca ma swoją siedzibę […].

      […]
      (17)      W celu zapewnienia większej pewności prawnej wskazane jest zidentyfikowanie tych praktyk handlowych, które są nieuczciwe w każdych
         okolicznościach. W związku z tym załącznik I zawiera pełen wykaz tego typu praktyk. Są to jedyne praktyki handlowe, które
         można uznać za nieuczciwe bez konieczności oceny konkretnego przypadku w świetle przepisów art. 5–9. Wykaz ten może być zmodyfikowany
         wyłącznie poprzez poddanie niniejszej dyrektywy przeglądowi”.

      4        Artykuł 1 dyrektywy stanowi:

      „Celem niniejszej dyrektywy jest przyczynienie się do właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego i osiągnięcie wysokiego
         poziomu ochrony konsumentów poprzez zbliżenie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich
         odnoszących się do nieuczciwych praktyk handlowych szkodzących interesom gospodarczym konsumentów”.

      5        Artykuł 2 lit. d) dyrektywy przewiduje:

      „Do celów niniejszej dyrektywy:
      […]
      d)      »praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów« (zwane dalej również »praktykami handlowymi«) oznaczają
         każde działanie przedsiębiorcy, jego zaniechanie, sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklamę
         i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów”.

      6        Zgodnie z art. 3 dyrektywy:

      „1.      Niniejszą dyrektywę stosuje się do nieuczciwych praktyk handlowych w rozumieniu art. 5, stosowanych przez przedsiębiorstwa
         wobec konsumentów przed zawarciem transakcji handlowej dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania oraz po jej zawarciu.

      2.      Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla przepisów prawa zobowiązań umownych, w szczególności dla postanowień dotyczących
         ważności, zawierania lub skutków umowy.

      3.      Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla wspólnotowych i krajowych przepisów prawnych dotyczących aspektów produktów
         związanych z bezpieczeństwem i zdrowiem.

      […]”.
      7        Artykuł 4 dyrektywy stanowi:

      „Państwa członkowskie nie mogą ograniczać swobody świadczenia usług ani swobodnego przepływu towarów z przyczyn związanych
         z dziedziną zbliżoną niniejszą dyrektywą [w której niniejsza dyrektywa dokonuje zbliżenia przepisów]”.

      8        Artykuł 5 dyrektywy, zatytułowany „Zakaz nieuczciwych praktyk handlowych”, brzmi następująco:

      „1.      Nieuczciwe praktyki handlowe są zabronione.
      2.      Praktyka handlowa jest nieuczciwa, jeżeli:
      a)      jest sprzeczna z wymogami staranności zawodowej;
      i
      b)      w sposób istotny zniekształca lub może w sposób istotny zniekształcić zachowanie gospodarcze względem produktu przeciętnego
         konsumenta, do którego dociera bądź do którego jest skierowana, lub przeciętnego członka grupy konsumentów, jeżeli praktyka
         handlowa skierowana jest do określonej grupy konsumentów.

      [...]
      4.      Za nieuczciwe uznaje się w szczególności praktyki handlowe, które
      a)      wprowadzają błąd w rozumieniu art. 6 i 7;
      lub
      b)      są agresywne w rozumieniu art. 8 i 9.
      5.      Załącznik I zawiera wykaz praktyk handlowych, które uznaje się za nieuczciwe w każdych okolicznościach. Wykaz ten obowiązuje
         jednolicie we wszystkich państwach członkowskich i może zostać zmodyfikowany wyłącznie poprzez zmianę niniejszej dyrektywy”.

       Prawo krajowe
      9        Paragraf 9a Bundesgesetz gegen den unlauteren Wettbewerb 1984 (ustawy federalnej o nieuczciwej konkurencji z 1984 r.) (BGBl. I,
         448/1984), w brzmieniu wynikającym z BGBl. I, 136/2001, (zwanej dalej „UWG”) brzmi następująco:

      „1)      Kto w obrocie handlowym w celach konkurencyjnych:
      1.      zapowiada w publicznych ogłoszeniach lub innych komunikatach skierowanych do większego kręgu osób, że obok towarów i usług
         przyzna konsumentom nieodpłatne dodatki (premie), lub oferuje, zapowiada lub przyznaje konsumentom obok druków periodycznych
         nieodpłatne dodatki (premie) lub

      2.      oferuje, zapowiada lub przyznaje przedsiębiorcom obok towarów lub usług nieodpłatne dodatki (premie),
      może zostać pozwany o zaniechanie i odszkodowanie. Stosuje się to również wtedy, gdy nieodpłatność dodatku jest zakamuflowana
         ceną ogólną towarów i usług, ceną pozorną dodatku lub w inny sposób”.

      2)      Ustępu 1 nie stosuje się, gdy dodatek obejmuje:
      1.      powszechnie stosowaną w praktyce kupieckiej przynależność towaru lub powszechnie stosowane w praktyce kupieckiej świadczenia
         pomocnicze;

      2.      próbki towarów;
      3.      przedmioty reklamowe, które jako takie oznakowane są bardzo widocznym i trwałym oznaczeniem reklamującego się przedsiębiorstwa;
      4.      korzyści o niskiej wartości (premie) lub drobne przedmioty o niskiej wartości, z zastrzeżeniem że te drobne przedmioty nie
         są przeznaczone do stworzenia zestawu, którego wartość przekracza sumę wartości poszczególnych ofiarowanych przedmiotów;

      5.      kwotę pieniężną, która jest już określona lub też ma być ustalona w określony sposób i która nie towarzyszy towarowi;
      6.      ilość tego samego towaru, która jest już określona lub też ma być ustalona jedynie jako część ułamkowa;
      7.      udzielanie informacji lub porad;
      8.      umożliwienie udziału w konkursie z nagrodami (grze), w ramach którego wartość pojedynczego kuponu uczestnictwa (losu) wynikająca
         z łącznej wartości nagród do zdobycia w stosunku do liczby wydanych kuponów uczestnictwa nie przekracza 0,36 EUR, a łączna
         wartość nagród do zdobycia nie przekracza 21 600 EUR; może to nastąpić wyłącznie na podstawie własnych kuponów uczestnictwa.
         Punkt 8 nie stosuje się do dodatków do druków periodycznych”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      10      Od dnia 25 listopada do dnia 6 grudnia 2007 r. dziennik Österreich, należący do pozwanej w postępowaniu przed sądem krajowym, organizował wybory „piłkarza roku” i zapraszał czytelników do
         udziału w tym konkursie za pośrednictwem internetu lub kuponu do głosowania dołączonego do dziennika. Udział we wspomnianym
         konkursie umożliwiał wygranie kolacji z wybranym piłkarzem.

      11      Uznając, że ta możliwość wygranej, uzależniona od zakupu gazety, stanowi niedozwolony dodatek w rozumieniu § 9a ust. 1 pkt 1
         UWG, Mediaprint zwróciła się do Handelsgericht Wien (sądu handlowego w Wiedniu) o nakazanie pozwanej w postępowaniu przed
         sądem krajowym zaniechania wspomnianej praktyki. Sąd ten uwzględnił ten wniosek, natomiast Oberlandesgericht Wien (wyższy
         sąd krajowy w Wiedniu), do którego wniesiono apelację, orzekł, że zakaz sprzedaży z dodatkami może mieć zastosowanie wyłącznie,
         jeśli zapowiedziana nagroda może zachęcać czytelników do kupowania gazety. Jednakże według sądu apelacyjnego taki „efekt przyciągający”
         nie miał miejsca w niniejszym przypadku przy uwzględnieniu w szczególności okoliczności, że można było brać udział w konkursie
         również za pośrednictwem internetu.

      12      Mediaprint wniosła przeciwko temu orzeczeniu nadzwyczajną skargę rewizyjną przed Oberster Gerichtshof. W postanowieniu odsyłającym
         sąd ten uściśla przede wszystkim, że § 9a ust. 1 pkt 1 UWG przewiduje ogólny zakaz sprzedaży z dodatkami, który ma na celu
         zapewnienie zarówno ochrony konsumentów, jak i utrzymania sprawnie funkcjonujących relacji rynkowych. Uściśliwszy to, sąd
         ten zastanawia się, czy takiemu przepisowi nie stoi na przeszkodzie dyrektywa, która ma natomiast na celu ochronę konsumentów
         i reguluje wyłącznie stosunki pomiędzy nimi a przedsiębiorstwami.

      13      Uznając, że wydanie orzeczenia zależy od wykładni dyrektywy, Oberster Gerichtshof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić
         się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 5 [dyrektywy] lub inne przepisy tej dyrektywy stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu,
         zgodnie z którym zapowiadanie, oferowanie lub przyznawanie nieodpłatnych dodatków do druków periodycznych, jak również zapowiadanie
         nieodpłatnych dodatków do innych towarów lub usług, z zastrzeżeniem wymienionych enumeratywnie wyjątków, jest niedozwolone
         bez konieczności sprawdzania w indywidualnym przypadku wprowadzającego w błąd, agresywnego lub w inny sposób nieuczciwego
         charakteru praktyki handlowej również wtedy, gdy uregulowanie to służy nie tylko ochronie konsumentów, lecz także innym celom,
         które nie są objęte przedmiotowym zakresem zastosowania [dyrektywy], przykładowo utrzymaniu pluralizmu mediów lub ochronie
         słabszych konkurentów?

      2)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: czy umożliwienie udziału w grze związane z zakupem gazety stanowi
         nieuczciwą praktykę w rozumieniu art. 5 ust. 2 [dyrektywy] z samego tego powodu, że przynajmniej dla części zainteresowanego
         kręgu odbiorców ta możliwość udziału stanowi wprawdzie nie jedyny, ale decydujący powód zakupu gazety?”.

      14      Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 27 lipca 2009 r. rząd austriacki wniósł na podstawie art. 44 § 3 akapit drugi
         regulaminu postępowania przed Trybunałem o rozstrzygnięcie sprawy przez wielką izbę.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania pierwszego
      15      Stawiając pytanie pierwsze, sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy dyrektywę należy interpretować w ten sposób, że stoi
         ona na przeszkodzie przepisowi krajowemu, który przewiduje ogólny zakaz sprzedaży z dodatkami i który ma na celu nie tylko
         ochronę konsumentów, ale zmierza także do innych celów, takich jak przykładowo utrzymanie pluralizmu mediów lub ochrona słabszych
         konkurentów.

      16      Aby udzielić odpowiedzi na to pytanie, należy na wstępie ustalić, czy sprzedaż z dodatkami, objęta zakazem będącym przedmiotem
         sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, stanowi praktykę handlową w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy i podlega wobec
         tego jej przepisom.

      17      W tym względzie należy zauważyć, że art. 2 lit. d) dyrektywy definiuje w sposób szczególnie szeroki pojęcie praktyki handlowej
         jako „każde działanie przedsiębiorcy, jego zaniechanie, sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklamę
         i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów”.

      18      Tymczasem kampanie promocyjne, takie jak kampania będąca przedmiotem sporu w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, wiążące
         bezpłatny udział konsumenta w konkursie z nabyciem towarów lub usług, wyraźnie wpisują się w ramy strategii handlowej podmiotu
         gospodarczego, a ich bezpośrednim celem jest promocja i zwiększenie sprzedaży prowadzonej przez te podmioty. Wynika z tego,
         że są one praktykami handlowymi w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy, a zatem są objęte jej przedmiotowym zakresem stosowania
         (zob. wyrok z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie C‑304/08 Plus Warenhandelsgesellschaft, Zb.Orz. s. I‑217, pkt 37 i przytoczone
         tam orzecznictwo).

      19      Wniosku tego nie mogą podważać uwagi przedstawione przez Mediaprint oraz rządy austriacki i belgijski, zgodnie z którymi dyrektywa
         nie dotyczy praktyk z zakresu promocji sprzedaży będących przedmiotem sporu przed sądem krajowym, ponieważ w sposób wyraźny
         stanowiły one przedmiot projektu Komisji rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady [COM (2001) 546 wersja ostateczna],
         który to projekt został zmieniony [COM (2002) 585 wersja ostateczna]. W tym względzie wystarczy bowiem stwierdzić, że okoliczność
         ta nie może sama w sobie wykluczać – zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu, że projekt ten został wycofany w 2006 r., a zatem
         nie doszło do uchwalenia rozporządzenia – by takie praktyki mogły stanowić przy obecnym kształcie prawa Unii nieuczciwe praktyki
         handlowe w rozumieniu wspomnianej dyrektywy i mieścić się w jej zakresie przedmiotowym (ww. wyrok Plus Warenhandelsgesellschaft,
         pkt 33).

      20      Po dokonaniu tych ustaleń należy jeszcze zbadać, czy przepis krajowy taki jak § 9a ust. 1 pkt 1 UWG może być objęty zakresem
         stosowania dyrektywy bez względu na okoliczność, że – jak uściśla sąd krajowy – jego cel jest szerszy niż cel dyrektywy, ponieważ
         ma on na celu nie tylko ochronę konsumentów, ale zmierza także do innych celów.

      21      W tym względzie należy zauważyć, że – jak podkreślono w pkt 17 niniejszego wyroku – dyrektywa cechuje się szczególnie szerokim
         zakresem przedmiotowym, obejmującym wszystkie praktyki handlowe mające bezpośredni związek z promocją, sprzedażą lub dostawą
         jakiegoś produktu konsumentom. Tym samym z tego zakresu wykluczone są, jak wynika z motywu 6 wspomnianej dyrektywy, wyłącznie
         uregulowania krajowe dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych szkodzących „jedynie” interesom gospodarczym konkurentów lub
         dotyczących transakcji między przedsiębiorcami.

      22      Tymczasem w oczywisty sposób nie odnosi się to do przepisu krajowego rozpatrywanego w postępowaniu przed sądem krajowym.

      23      Jak podkreśla bowiem sąd krajowy, § 9a ust. 1 pkt 1 UWG wyraźnie ma na celu ochronę konsumentów, a nie tylko konkurentów i innych
         uczestników rynku.

      24      Ponadto z akt sprawy wynika, że UWG, stanowiąca ustawę krajową o nieuczciwej konkurencji, została zmieniona ustawą z dnia
         13 grudnia 2007 r. (BGBl. I, 79/2007) – przy czym nie został zresztą zmieniony § 9a – właśnie po to, by zapewnić transpozycję
         dyrektywy w Austrii. W rezultacie ustawodawca krajowy uznał, że ustawa ta może gwarantować zgodność prawa krajowego z dyrektywą
         i tym samym pozwala, tak jak przewiduje to motyw 8 dyrektywy, chronić „bezpośrednio interesy gospodarcze konsumentów przed
         nieuczciwymi praktykami handlowymi stosowanymi wobec nich przez przedsiębiorstwa” i zapewnić, jak stanowi w szczególności
         art. 1 tej dyrektywy, „wysoki poziom ochrony konsumentów”.

      25      W tym kontekście należy przypomnieć, że podczas rozprawy rząd austriacki podniósł, iż przepis krajowy rozpatrywany w postępowaniu
         przed sądem krajowym nie jest objęty zakresem stosowania dyrektywy, jako że zasadniczo zmierza on do utrzymania pluralizmu
         mediów w Austrii. Odszedł tym samym od dokonanej przez sąd krajowy oceny celów tego przepisu, jaka wynika z pkt 12 i 20 niniejszego
         wyroku.

      26      Tymczasem nawet przy założeniu, że przepis krajowy rozpatrywany w postępowaniu przed sądem krajowym zasadniczo zmierza do
         utrzymania pluralizmu mediów w Austrii, należy zauważyć, iż możliwość utrzymywania lub wprowadzenia przez państwa członkowskie
         na swoim terytorium środków, których celem lub skutkiem jest uznanie praktyk handlowych za nieuczciwe ze względów wiążących
         się z utrzymaniem pluralizmu mediów, nie widnieje pośród odstępstw od zakresu stosowania dyrektywy wymienionych w motywach 6
         i 9 oraz w art. 3 tej dyrektywy.

      27      W tym względzie należy podkreślić, że dyrektywa dokonuje pełnej harmonizacji regulacji dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych
         przedsiębiorstw w stosunku do konsumentów.

      28      Z tego względu rząd austriacki nie może skutecznie twierdzić, że art. 9a ust. 1 pkt 1 UWG pozostaje poza zakresem stosowania
         dyrektywy, ponieważ zasadniczo dąży on do celów wiążących się z utrzymaniem pluralizmu mediów.

      29      Skoro zostało to ustalone, należy sprawdzić, czy dyrektywa stoi na przeszkodzie zakazowi sprzedaży z dodatkami, takiemu jak
         określony w § 9a ust. 1 pkt 1 UWG.

      30      W tym względzie należy przypomnieć przede wszystkim, że ponieważ dyrektywa dokonuje pełnej harmonizacji regulacji dotyczących
         nieuczciwych praktyk handlowych przedsiębiorstw w stosunku do konsumentów, państwa członkowskie nie mogą – jak wyraźnie stanowi
         art. 4 dyrektywy – przyjmować środków bardziej restrykcyjnych niż środki określone w tej dyrektywie, nawet w celu zapewnienia
         wyższego poziomu ochrony konsumentów (ww. wyrok w sprawie Plus Warenhandelsgesellschaft, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).

      31      Następnie należy również zauważyć, że art. 5 dyrektywy, który ustanawia zakaz nieuczciwych praktyk handlowych, wymienia kryteria
         pozwalające na ustalenie, czy dana praktyka jest nieuczciwa.

      32      Tym samym zgodnie z art. 5 ust. 2 dyrektywy praktyka handlowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z wymogami staranności
         zawodowej i w sposób istotny zniekształca lub może zniekształcić zachowanie gospodarcze przeciętnego konsumenta względem produktu.

      33      Ponadto art. 5 ust. 4 dyrektywy definiuje dwie konkretne kategorie nieuczciwych praktyk handlowych, a mianowicie „praktyki
         wprowadzające w błąd” oraz „praktyki agresywne”, odpowiadające kryteriom wymienionym odpowiednio w art. 6 i 7 oraz art. 8
         i 9 dyrektywy.

      34      Wreszcie dyrektywa zawiera także w załączniku I wyczerpujące wyliczenie 31 praktyk handlowych, które zgodnie z art. 5 ust. 5
         tej dyrektywy uważane są za nieuczciwe „w każdych okolicznościach”. Co za tym idzie, jak wyjaśnia także w sposób wyraźny motyw 17
         dyrektywy, jedynie te praktyki handlowe mogą być uznane za nieuczciwe bez poddania ich ocenie w ramach konkretnego przypadku
         na podstawie art. 5–9 dyrektywy.

      35      Co się tyczy przepisów krajowych rozpatrywanych w postępowaniu przed sądem krajowym, bezsporne jest, że praktyki polegające
         na oferowaniu konsumentom dodatków związanych z zakupem towarów lub usług nie widnieją w załączniku I do dyrektywy. Z tego
         względu nie mogą one być zakazane w każdych okolicznościach, ale wyłącznie w następstwie konkretnej analizy pozwalającej na
         stwierdzenie ich nieuczciwego charakteru.

      36      Jednakże należy stwierdzić, że § 9a ust. 1 pkt 1 UWG zakazuje jakichkolwiek działań handlowych wiążących oferowanie dodatków
         z nabyciem towarów lub usług. Innymi słowy, ten rodzaj działań zakazany jest w sposób ogólny, bez konieczności ustalania,
         w świetle okoliczności faktycznych każdego przypadku, czy sporne działanie handlowe jest „nieuczciwe” na podstawie kryteriów
         wymienionych w art. 5–9 dyrektywy.

      37      Ponadto uregulowanie krajowe przewidujące środki bardziej restrykcyjne niż środki określone w dyrektywie jest niezgodne z treścią
         art. 4 dyrektywy, który w sposób wyraźny zakazuje państwom członkowskim utrzymywania w mocy lub przyjmowania takich przepisów,
         nawet jeśli miałyby one na celu zapewnienie wyższego poziomu ochrony konsumentów.

      38      W tych okolicznościach należy stwierdzić, że dyrektywa stoi na przeszkodzie zakazowi ofert handlowych wiążących nabycie towarów
         lub usług z przyznaniem dodatków, takiemu jak zakaz ustanowiony w przepisach krajowych będących przedmiotem sporu w postępowaniu
         przed sądem krajowym.

      39      Okoliczność, że art. 9a ust. 2 UWG przewiduje pewną liczbę wyjątków od wspomnianego zakazu sprzedaży z dodatkami nie może
         podważać powyższego wniosku.

      40      Otóż, tak jak Trybunał już orzekł, nawet jeżeli wyjątki te mogą ograniczyć zakres zakazu praktyk handlowych polegających na
         wiązaniu oferty dodatków z nabyciem towarów lub usług, niemniej jednak w sytuacji gdy, tak jak w sprawie zawisłej przed sądem
         krajowym, mamy do czynienia z praktyką, która nie jest wymieniona w załączniku I do dyrektywy, nie mogą one – ze względu na
         swój ograniczony i z góry określony charakter – zastąpić oceny tego, czy dana praktyka handlowa jest „nieuczciwa”, którą należy
         koniecznie przeprowadzić w odniesieniu do właściwych dla danego przypadku okoliczności faktycznych w świetle kryteriów określonych
         w art. 5–9 dyrektywy (zob. ww. wyrok w sprawie Plus Warenhandelsgesellschaft, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo).

      41      Z uwagi na powyższe na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż dyrektywę należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na
         przeszkodzie przepisowi krajowemu, takiemu jak ten rozpatrywany w postępowaniu przed sądem krajowym, który przewiduje ogólny
         zakaz sprzedaży z dodatkami i który ma na celu nie tylko ochronę konsumentów, ale zmierza także do innych celów.

       W przedmiocie pytania drugiego
      42      Stawiając pytanie drugie, sąd krajowy dąży do ustalenia w przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, czy sprzedaż
         z dodatkami należy uważać za nieuczciwą praktykę handlową w rozumieniu art. 5 ust. 2 dyrektywy z samego tego względu, że przynajmniej
         dla części zainteresowanego kręgu odbiorców możliwość wygranej stanowi decydujący powód zakupu głównego towaru.

      43      Tak jak zauważono w pkt 35 niniejszego wyroku, gdy praktyka handlowa objęta zakresem zastosowania dyrektywy nie widnieje w załączniku I
         do tej dyrektywy, praktyka ta może być uważana za nieuczciwą i tym samym zostać zakazana tylko w następstwie konkretnej analizy,
         w szczególności w świetle kryteriów wymienionych w art. 5–9 dyrektywy.

      44      Tymczasem okoliczność, że przynajmniej dla części zainteresowanego kręgu odbiorców możliwość udziału w konkursie stanowi decydujący
         powód zakupu gazety, jest jednym z elementów, które sąd krajowy może wziąć pod uwagę w ramach takiej analizy.

      45      Okoliczność ta mogłaby bowiem doprowadzić sąd krajowy do uznania, że rozpatrywana praktyka krajowa w sposób istotny zniekształca
         lub może w sposób istotny zniekształcić zachowanie gospodarcze konsumenta w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy.

      46      Jednakże w żaden sposób sama ta okoliczność nie pozwala na uznanie sprzedaży z dodatkami za nieuczciwą praktykę handlową w rozumieniu
         dyrektywy. W tym celu należy również sprawdzić, czy rozpatrywana praktyka jest sprzeczna z wymogami staranności zawodowej
         w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. a) dyrektywy.

      47      W tych okolicznościach na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że możliwość udziału w konkursie z nagrodami związana z zakupem
         gazety nie stanowi nieuczciwej praktyki handlowej w rozumieniu art. 5 ust. 2 dyrektywy z samego tego względu, że przynajmniej
         dla części zainteresowanych konsumentów możliwość udziału w grze stanowi decydujący powód skłaniający ich do zakupu tej gazety.

       W przedmiocie kosztów
      48      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
      1)      Dyrektywę 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych
            przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającą dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE,
            98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady
            („dyrektywę o nieuczciwych praktykach handlowych”) należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie przepisowi
            krajowemu, takiemu jak ten rozpatrywany w postępowaniu przed sądem krajowym, który przewiduje ogólny zakaz sprzedaży z dodatkami
            i który ma na celu nie tylko ochronę konsumentów, ale zmierza także do innych celów.
      2)      Możliwość udziału w konkursie z nagrodami związana z zakupem gazety nie stanowi nieuczciwej praktyki handlowej w rozumieniu
            art. 5 ust. 2 dyrektywy 2005/29 z samego tego względu, że przynajmniej dla części zainteresowanych konsumentów możliwość udziału
            w grze stanowi decydujący powód skłaniający ich do zakupu tej gazety.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału z dnia 6 czerwca 2000 r. # Roman Angonese przeciwko Cassa di Risparmio di Bolzano SpA. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Pretore di Bolzano - Włochy. # Swobodny przepływ osób - Rozporządzenie (EWG) nr 1612/68. # Sprawa C-281/98.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 29 czerwca 1994 r. # Fiskano AB przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Skarga o stwierdzenie nieważności. # Sprawa C-135/92.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 13 grudnia 1989 r. # Salvatore Grimaldi przeciwko Fonds des maladies professionnelles. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal du travail de Bruxelles - Belgia. # Polityka społeczna. # Sprawa C-322/88.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 4 września 2014 r.#eco cosmetics GmbH & Co. KG i Raiffeisenbank St. Georgen reg. Gen. mbH przeciwko Virginii Laetitii Barbarze Dupuy i Tetyanie Bonchyk.#Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Amtsgericht Wedding.#Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 – Postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty – Brak doręczenia lub skutecznego doręczenia – Skutki – Europejski nakaz zapłaty, którego wykonalność została stwierdzona – Sprzeciw – Ponowne badanie w wyjątkowych przypadkach – Terminy.#Sprawy połączone C-119/13 i C-120/13.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawach połączonych C‑119/13 i C‑120/13
            mających za przedmiot wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na podstawie art. 267 TFUE, złożone przez Amtsgericht Wedding (Niemcy), postanowieniami, odpowiednio, z dnia 7 stycznia i 5 lutego 2013 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 14 marca 2013 r., w postępowaniach:
            eco cosmetics GmbH & Co. KG
            przeciwko
            Virginii Laetitii Barbarze Dupuy  (C‑119/13),
            oraz
            Raiffeisenbank St. Georgen reg. Gen. mbH
            przeciwko
            Tetyanie Bonchyk (C‑120/13),
            TRYBUNAŁ (trzecia izba),
            w składzie: M. Ilešič, prezes izby, C.G. Fernlund, A. Ó Caoimh, C. Toader (sprawozdawca) i E. Jarašiūnas, sędziowie,
            rzecznik generalny: Y. Bot,
            sekretarz: A. Calot Escobar,
            uwzględniając pisemny etap postępowania,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu V. Dupuy przez M. Stawską-Höbel, Rechtsanwältin,
            – w imieniu rządu niemieckiego przez T. Henzego oraz J. Kemper, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu greckiego przez F. Dedousi oraz M. Skorilę, działające w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez L. D’Ascię, avvocato dello Stato,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez A.M. Rouchaud-Joët oraz B. Eggers, działające w charakterze pełnomocników,
            po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 9 kwietnia 2014 r.,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni rozporządzenia (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiającego postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty (Dz.U. L 399, s. 1).
            2. Powyższe wnioski zostały przedstawione w ramach dwóch sporów, po pierwsze, między eco cosmetics GmbH & Co. KG (zwaną dalej „eco cosmetics”), z siedzibą w Niemczech, a V. Dupuy, zamieszkałą we Francji, a po drugie, między Raiffeisenbank St. Georgen reg. Gen. mbH, z siedzibą w Austrii, a T. Bonchyk, zamieszkałą w Niemczech, w przedmiocie postępowań w sprawie europejskiego nakazu zapłaty.
            Ramy prawne
            Prawo Unii
            3. Motywy 13, 19 i 23–25 rozporządzenia nr 1896/2006 mają następujące brzmienie:
            „(13) W pozwie o wydanie europejskiego nakazu zapłaty powód powinien być zobowiązany do przedstawienia informacji pozwalających jednoznacznie określić i uzasadnić jego roszczenie, tak aby pozwany mógł w oparciu o pełne informacje zdecydować, czy kwestionuje roszczenie, czy też uznaje je za bezsporne.
            […]
            (19) Z uwagi na różnice w przepisach postępowania cywilnego w państwach członkowskich, w szczególności dotyczących doręczeń, zachodzi konieczność szczegółowego i dokładnego określenia minimalnych standardów, jakie powinny obowiązywać w ramach postępowania w sprawie europejskiego nakazu zapłaty. W szczególności, w zakresie zachowania tych standardów, sposoby doręczeń oparte na fikcji prawnej nie powinny być uznane za wystarczające w przypadku doręczania europejskiego nakazu zapłaty.
            […]
            (23) Pozwany może wnieść sprzeciw, korzystając z formularza określonego w niniejszym rozporządzeniu. Sąd powinien jednak wziąć pod uwagę sprzeciw wniesiony w każdej innej formie pisemnej, o ile został on wyrażony w jasny sposób.
            (24) Sprzeciw wniesiony w terminie powinien zakończyć postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty i powinien prowadzić do automatycznego przekazania sprawy do zwykłego postępowania cywilnego, chyba że powód wyraźnie zażądał zakończenia postępowania w takim przypadku. Do celów niniejszego rozporządzenia pojęcie »zwykłego postępowania cywilnego« nie powinno być interpretowane wyłącznie w rozumieniu prawa krajowego.
            (25) Po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu w pewnych wyjątkowych przypadkach pozwany powinien być uprawniony do złożenia wniosku o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty. Takie ponowne zbadanie nie powinno oznaczać, że pozwany uzyskuje ponowną możliwość zakwestionowania roszczenia. Podczas ponownego badania zasadność roszczenia nie powinna być oceniana w zakresie szerszym niż to wynika z wyjątkowych okoliczności, na które powołuje się pozwany. Inne wyjątkowe okoliczności mogą obejmować przypadki, gdy europejski nakaz zapłaty opiera się na nieprawdziwych informacjach zawartych w pozwie”.
            4. Zgodnie z motywem 27 wspomnianego rozporządzenia „[…] procedury wykonania europejskiego nakazu zapłaty powinny nadal podlegać prawu krajowemu”.
            5. Artykuł 1 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1896/2006 stanowi:
            „Celem niniejszego rozporządzenia jest:
            a) uproszczenie, przyspieszenie i ograniczenie kosztów postępowania sądowego w sprawach transgranicznych dotyczących bezspornych roszczeń pieniężnych poprzez ustanowienie postępowania w sprawie europejskiego nakazu zapłaty”.
            6. Artykuł 6 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Właściwość”, stanowi w ust. 1:
            „Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia właściwość określa się zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa wspólnotowego, w szczególności rozporządzenia [Rady] (WE) nr 44/2001 [z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. L 12, s. 1)]”.
            7. Artykuł 12 ust. 3 i 5 rozporządzenia nr 1896/2006 ma następujące brzmienie:
            „3. Europejski nakaz zapłaty zawiera pouczenie, że pozwany może:
            a) zapłacić powodowi kwotę wskazaną w nakazie;
            lub
            b) wnieść sprzeciw poprzez jego przesłanie sądowi wydania w terminie 30 dni od doręczenia mu nakazu.
            […]
            5. Sąd zapewnia doręczenie nakazu pozwanemu zgodnie z prawem krajowym, w sposób zgodny z minimalnymi standardami określonymi w art. 13, 14 i 15”.
            8. Artykuł 13 rozporządzenia nr 1896/2006, zatytułowany „Doręczenie za potwierdzeniem odbioru przez pozwanego”, stanowi:
            „Europejski nakaz zapłaty może zostać doręczony pozwanemu zgodnie z prawem krajowym państwa, w którym ma nastąpić doręczenie, w jeden z następujących sposobów:
            a) doręczenie osobiste potwierdzone podpisanym przez pozwanego poświadczeniem odbioru, zawierającym datę odbioru;
            b) doręczenie osobiste potwierdzone dokumentem podpisanym przez właściwą osobę, która dokonała doręczenia, stwierdzającym, że pozwany otrzymał dokument lub bezpodstawnie odmówił jego przyjęcia, zawierającym datę doręczenia;
            c) doręczenie drogą pocztową za podpisanym i zwróconym przez pozwanego poświadczeniem odbioru zawierającym datę odbioru;
            d) doręczenie drogą elektroniczną, taką jak faks lub poczta elektroniczna, za podpisanym i zwróconym przez pozwanego poświadczeniem odbioru zawierającym datę odbioru”.
            9. Artykuł 14 ust. 1 i 2 powyższego rozporządzenia, zatytułowany „Doręczenie bez potwierdzenia odbioru przez pozwanego”, przewiduje:
            „1. Europejski nakaz zapłaty może zostać również doręczony pozwanemu zgodnie z prawem krajowym państwa, w którym ma nastąpić doręczenie, w jeden z następujących sposobów:
            a) doręczenie osobiste na prywatny adres pozwanego osobie zamieszkałej z pozwanym w tym samym gospodarstwie domowym lub tam zatrudnionej;
            b) w przypadku pozwanego prowadzącego działalność gospodarczą lub osoby prawnej – doręczenie osobiste w lokalu przedsiębiorstwa pozwanego osobie zatrudnionej przez pozwanego;
            c) złożenie nakazu w skrzynce pocztowej pozwanego;
            d) złożenie nakazu w urzędzie pocztowym lub w siedzibie właściwego organu władzy publicznej, za pisemnym powiadomieniem o takim złożeniu pozostawionym w skrzynce pocztowej pozwanego, pod warunkiem że pisemne powiadomienie wyraźnie określa charakter dokumentu jako dokumentu sądowego lub skutek prawny powiadomienia polegający na uznaniu nakazu za doręczony i rozpoczęciu biegu terminów;
            e) doręczenie drogą pocztową bez potwierdzenia zgodnie z ust. 3, gdy pozwany ma adres w państwie członkowskim wydania;
            f) drogą elektroniczną, za automatycznym potwierdzeniem dostarczenia, pod warunkiem że pozwany uprzednio wyraźnie zgodził się na taki sposób doręczania.
            2. Do celów niniejszego rozporządzenia doręczenie zgodnie z ust. 1 nie jest dopuszczalne, jeżeli nie ma pewności co do adresu pozwanego”.
            10. Artykuł 15 tego samego rozporządzenia, zatytułowany „Doręczenie przedstawicielowi”, brzmi następująco:
            „Doręczenia zgodnie z art. 13 lub 14 można dokonać także przedstawicielowi pozwanego”.
            11. Zgodnie z art. 16 rozporządzenia nr 1896/2006:
            „1. Pozwany może wnieść do sądu wydania sprzeciw od europejskiego nakazu zapłaty przy użyciu formularza F, określonego w załączniku VI, który jest doręczany pozwanemu wraz z europejskim nakazem zapłaty.
            2. Sprzeciw musi zostać wysłany w terminie 30 dni od doręczenia nakazu pozwanemu.
            3. W sprzeciwie pozwany wskazuje, że kwestionuje roszczenie, bez konieczności precyzowania powodów.
            […]”.
            12. Artykuł 17 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi:
            „W przypadku wniesienia sprzeciwu w terminie określonym w art. 16 ust. 2 dalsze postępowanie odbywa się przed właściwymi sądami w państwie członkowskim wydania zgodnie z przepisami regulującymi zwykłe postępowanie cywilne, chyba że powód wyraźnie zażądał w takim przypadku zakończenia postępowania.
            […]”.
            13. Artykuł 18 tego samego rozporządzenia, zatytułowany „Wykonalność”, przewiduje:
            „1. Jeżeli w terminie określonym w art. 16 ust. 2, przy uwzględnieniu odpowiedniego czasu potrzebnego do wpłynięcia oświadczenia, do sądu wydania nie wpłynie sprzeciw, sąd wydania niezwłocznie stwierdza wykonalność europejskiego nakazu zapłaty przy użyciu formularza G, określonego w załączniku VII. Sąd sprawdza datę doręczenia.
            2. Bez uszczerbku dla ust. 1 wymogi formalne dotyczące wykonalności podlegają prawu krajowemu państwa członkowskiego wydania.
            3. Sąd przesyła wykonalny europejski nakaz zapłaty powodowi”.
            14. Artykuł 20 rozporządzenia nr 1896/2006, zatytułowany „Ponowne badanie w wyjątkowych przypadkach”, stanowi:
            „1. Po upływie terminu określonego w art. 16 ust. 2 pozwany jest uprawniony do złożenia wniosku o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty przez właściwy sąd w państwie członkowskim wydania w przypadkach, gdy:
            a) i)	nakaz zapłaty został doręczony w jeden ze sposobów przewidzianych w art. 14;
            oraz
            ii) doręczenie nie nastąpiło w odpowiednim czasie umożliwiającym mu przygotowanie się do obrony, bez winy z jego strony;
            lub
            b) pozwany nie miał możliwości sprzeciwienia się roszczeniu z powodu siły wyższej lub z powodu nadzwyczajnych okoliczności, które były przez niego niezawinione;
            pod warunkiem niezwłocznego podjęcia przez niego działań w obu przypadkach.
            2. Po upływie terminu określonego w art. 16 ust. 2 pozwany jest również uprawniony do złożenia wniosku o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty przez właściwy sąd w państwie członkowskim wydania, w przypadku gdy wydanie nakazu zapłaty było w sposób oczywisty błędne w świetle wymogów określonych w niniejszym rozporządzeniu lub ze względu na inne wyjątkowe okoliczności.
            3. Jeżeli sąd odrzuci wniosek pozwanego z tego powodu, że nie zachodzi żadna z okoliczności, o których mowa w ust. 1 i 2, uzasadniających ponowne zbadanie nakazu, europejski nakaz zapłaty pozostaje w mocy.
            Jeżeli sąd uzna, że ponowne zbadanie nakazu jest uzasadnione z uwagi na jedną z przyczyn określonych w ust. 1 i 2, europejski nakaz zapłaty traci moc”.
            15. Artykuł 21 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi:
            „Bez uszczerbku dla przepisów niniejszego rozporządzenia postępowanie wykonawcze podlega prawu państwa członkowskiego wykonania.
            Europejski nakaz zapłaty, który stał się wykonalny, jest wykonywany na takich samych warunkach jak [co] wykonalne orzeczenie wydane w państwie członkowskim wykonania”.
            16. Artykuł 26 tego samego rozporządzenia, zatytułowany „Stosunek do krajowego prawa procesowego”, ma następujące brzmienie:
            „Wszelkie zagadnienia proceduralne, które nie są uregulowane w niniejszym rozporządzeniu, podlegają prawu krajowemu”.
            Prawo niemieckie
            17. W prawie niemieckim Zivilprozessordnung (kodeks postępowania cywilnego) określa procedurę, według której należy postępować w przypadku nakazu zapłaty.
            Postępowania główne i pytania prejudycjalne
            Sprawa C‑119/13
            18. eco cosmetics, spółka prawa niemieckiego, wniosła do sądu odsyłającego pozew o wydanie europejskiego nakazu zapłaty przeciwko V. Dupuy, zamieszkałej we Francji.
            19. W dniu 22 marca 2010 r. Amtsgericht Wedding (sąd rejonowy w Wedding), zgodnie z art. 12 rozporządzenia nr 1896/2006, uwzględnił wspomniany pozew i wydał żądany europejski nakaz zapłaty, a następnie doręczył go międzynarodowym listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Z potwierdzenia odbioru wynika, że nakaz ten został doręczony w dniu 31 marca 2010 r. pod adres wskazany przez eco cosmetics. Potwierdzenie odbioru nie zawiera innych adnotacji dotyczących doręczenia.
            20. W dniu 20 maja 2010 r. sąd odsyłający stwierdził wykonalność powyższego nakazu.
            21. Pismem adwokata z dnia 28 lipca 2010 r. V. Dupuy zakwestionowała sporny nakaz zapłaty. Pismem z dnia 5 sierpnia 2010 r. sąd odsyłający wskazał, że sprzeciw został wniesiony po terminie i że na tym etapie może zostać złożony jedynie wniosek o ponowne zbadanie na podstawie art. 20 rozporządzenia nr 1896/2006.
            22. Dwa miesiące później pismem z dnia 7 października 2010 r. V. Dupuy złożyła wniosek o ponowne zbadanie, bez bliższego jego uzasadnienia co do istoty. Sześć miesięcy później pismem adwokata z dnia 13 kwietnia 2011 r. uzasadniła ona swój wniosek o ponowne zbadanie.
            23. Virginie Dupuy podniosła w szczególności, że wydany przeciwko niej europejski nakaz zapłaty nie został jej nigdy doręczony. Wyjaśniła, że w październiku 2009 r. wyprowadziła się z mieszkania, którego adres został wskazany przez eco cosmetics, i że o nakazie zapłaty dowiedziała się dopiero od swojego banku w dniu 23 lipca 2010 r.
            Sprawa C‑120/13
            24. Raiffeisenbank St. Georgen reg. Gen. mbH, bank prawa austriackiego, wniósł do sądu odsyłającego pozew o wydanie europejskiego nakazu zapłaty przeciwko T. Bonchyk, zamieszkałej w Niemczech.
            25. W dniu 2 września 2010 r. Amtsgericht Wedding wydał żądany europejski nakaz zapłaty i dwukrotnie bez powodzenia usiłował go doręczyć drogą pocztową pod adresy wskazane przez wspomniany bank.
            26. Ten sam bank podał następnie inny adres, pod który sporny europejski nakaz zapłaty został doręczony poprzez złożenie w skrzynce pocztowej w dniu 1 lutego 2011 r.
            27. W dniu 10 marca 2011 r. Amtsgericht Wedding stwierdził wykonalność powyższego nakazu.
            28. Telefaksem z dnia 1 czerwca 2011 r. T. Bonchyk zakwestionowała wydany przeciwko niej europejski nakaz zapłaty. Podniosła, że dowiedziała się o istnieniu tego nakazu jedynie przypadkowo oraz że od 2009 r. nie mieszka pod adresem, pod który został on doręczony.
            29. Pismem z dnia 17 czerwca 2011 r. Amtsgericht Wedding wskazał T. Bonchyk, że jej sprzeciw został wniesiony po terminie i że na tym etapie może zostać złożony jedynie wniosek o ponowne zbadanie na podstawie art. 20 rozporządzenia nr 1896/2006. Pismem adwokata z dnia 24 czerwca 2011 r. zainteresowana złożyła wniosek o ponowne zbadanie.
            30. W tych okolicznościach Amtsgericht Wedding postanowił zawiesić postępowania i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi, sformułowanymi w sposób tożsamy w sprawach C‑119/13 i C‑120/13, z wyjątkiem drugiego pytania prejudycjalnego, które jest właściwe sprawie C‑119/13:
            „1) Czy rozporządzenie […] nr 1896/2006 […] należy interpretować w ten sposób, że pozwany może również wówczas złożyć wniosek o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty przez sąd, gdy nakaz zapłaty nie został mu doręczony lub nie został doręczony w sposób skuteczny? Czy można w tym zakresie zastosować odpowiednio w szczególności art. 20 ust. 1 lub art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 1896/2006?
            2) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze:
            Czy w przypadku gdy nakaz zapłaty nie został pozwanemu doręczony lub nie został doręczony w sposób skuteczny, pozwany jest zobowiązany do dochowania terminów w zakresie dotyczącym wniosku o ponowne zbadanie? Czy należy w tym zakresie zastosować w szczególności art. 20 ust. 3 rozporządzenia nr 1896/2006?
            3) Również w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze:
            Jakie skutki procesowe zachodzą w przypadku, gdy wniosek o ponowne zbadanie zostanie uwzględniony; czy należy w tym zakresie zastosować odpowiednio w szczególności art. 20 ust. 3 lub art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 1896/2006?”.
            31. Na mocy postanowienia prezesa Trybunału z dnia 8 kwietnia 2013 r. sprawy C‑119/13 i C‑120/13 zostały połączone do celów pisemnego i ustnego etapu postępowania oraz wydania wyroku.
            W przedmiocie pytań prejudycjalnych
            W przedmiocie pytania pierwszego
            32. Na wstępie należy przypomnieć, że w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Z tego punktu widzenia do Trybunału należy – gdy zajdzie taka potrzeba – przeformułowanie przedstawionych mu pytań. Zadaniem Trybunału jest bowiem dokonanie wykładni wszelkich przepisów prawa Unii, których potrzebują sądy krajowe w celu rozstrzygnięcia zawisłych przed nimi sporów, nawet jeżeli przepisy te nie są wyraźnie wskazane w pytaniach skierowanych do niego przez te sądy (wyrok Worten, C‑342/12, EU:C:2013:355, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).
            33. W konsekwencji nawet jeśli zadane pytania formalnie odnoszą się głównie do wykładni art. 20 rozporządzenia nr 1896/2006, to okoliczność ta nie stoi na przeszkodzie, by Trybunał przedstawił wszystkie elementy wykładni prawa Unii, które mogą być użyteczne dla rozstrzygnięcia spraw w postępowaniach głównych. W tym względzie do Trybunału należy wyprowadzenie z całości informacji przedstawionych przez sąd krajowy, a w szczególności z uzasadnienia postanowień odsyłających, elementów prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporów (wyrok Worten, EU:C:2013:355, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo).
            34. W rozpatrywanym przypadku z akt spraw, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że sąd odsyłający nie wyklucza zastosowania w okolicznościach spraw w postępowaniach głównych procedury sprzeciwu przewidzianej w art. 16 i 17 rozporządzenia nr 1896/2006. Ponadto rządy grecki i włoski uważają te przepisy za jedyne, jakie mają zastosowanie w okolicznościach spraw w postępowaniach głównych.
            35. Dla spraw w postępowaniach głównych znaczenie ma także wykładnia art. 18 i 19 powyższego rozporządzenia, skoro sąd odsyłający stwierdził wykonalność europejskich nakazów zapłaty.
            36. Wobec powyższego w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi trzeba przeformułować pytanie pierwsze jako zmierzające w istocie do ustalenia, czy rozporządzenie nr 1896/2006 należy interpretować w ten sposób, że procedury, o których mowa w art. 16–20 tego rozporządzenia, mają zastosowanie w przypadku, gdy okazuje się, że nakaz zapłaty nie został doręczony w sposób zgodny z minimalnymi standardami określonymi w art. 13–15 tegoż rozporządzenia.
            37. W powyższym względzie należy od razu wskazać, że z art. 12 ust. 5 i z art. 13–15 rozporządzenia nr 1896/2006 wynika, iż każdy nakaz objęty tym rozporządzeniem powinien podlegać doręczeniu, które w przypadku zastosowania jednego z trybów opisanych w art. 13–15 jest zgodne z minimalnymi standardami przewidzianymi w tym rozporządzeniu. Jak wskazała rzecznik generalna w pkt 36–41 swojej opinii, na zaniedbaniu tych minimalnych standardów cierpi równowaga pomiędzy z jednej strony celami szybkości i skuteczności, które przyświecają rozporządzeniu nr 1896/2006, a z drugiej strony poszanowaniem prawa do obrony.
            38. W odniesieniu do, w pierwszej kolejności, ewentualnego zastosowania procedury sprzeciwu przewidzianej w art. 16 i 17 rozporządzenia nr 1896/2006, należy wyjaśnić, że jak wynika z motywu 24 tego rozporządzenia, sprzeciw jest zwykłym środkiem, który kończy postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty, prowadząc do automatycznego przekazania sprawy do zwykłego postępowania cywilnego.
            39. Z chwilą bowiem, gdy roszczenia leżące u podstaw europejskiego nakazu zapłaty zostają zakwestionowane w drodze sprzeciwu, szczególne postępowanie uregulowane rozporządzeniem nr 1896/2006 przestaje mieć zastosowanie, ponieważ zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia ma ono na celu wyłącznie „uproszczenie, przyspieszenie i ograniczenie kosztów postępowania sądowego w sprawach transgranicznych dotyczących bezspornych roszczeń pieniężnych”.
            40. W powyższym względzie należy przypomnieć, że na mocy art. 16 rozporządzenia nr 1896/2006 pozwany może wnieść sprzeciw od europejskiego nakazu zapłaty do sądu wydania przy użyciu formularza F, który jest doręczany pozwanemu wraz z formularzem E zawierającym nakaz. Sprzeciw musi zostać wniesiony w terminie 30 dni od doręczenia nakazu.
            41. Tymczasem jeżeli europejski nakaz zapłaty nie zostaje doręczony w sposób zgodny z minimalnymi standardami określonymi w art. 13–15 rozporządzenia nr 1896/2006, pozwany nie otrzymuje formularzy wskazanych w pkt 40 niniejszego wyroku, a zatem nie zostaje prawidłowo poinformowany o istnieniu i podstawie prawnej wydanego przeciwko niemu europejskiego nakazu zapłaty. W takim przypadku niekoniecznie posiada on wszystkie potrzebne informacje pozwalające mu zdecydować, czy powinien wnieść sprzeciw od tego nakazu, czy też nie.
            42. Sytuacja taka nie daje się pogodzić z zachowaniem prawa do obrony, a zatem procedura sprzeciwu przewidziana w art. 16 i 17 rozporządzenia nr 1896/2006 nie może być brana pod uwagę w okolicznościach takich jak te w postępowaniach głównych.
            43. W drugiej kolejności należy wyjaśnić, że w razie braku doręczenia lub doręczenia zgodnego z minimalnymi standardami określonymi w art. 13–15 rozporządzenia nr 1896/2006 termin do wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 16 ust. 2 tego rozporządzenia, nie rozpoczyna swojego biegu, w czego rezultacie zostaje podważona ważność procedur, które są zależne od upływu tego terminu, takich jak stwierdzenie wykonalności, o którym mowa w art. 18 wspomnianego rozporządzenia, lub wniosek o ponowne zbadanie, o którym mowa w jego art. 20 – mimo że procedury te zostały już uruchomione.
            44. W szczególności w odniesieniu do procedury ponownego badania należy przypomnieć, że jest ona stosowana – jak wskazuje sam tytuł art. 20 rozporządzenia nr 1896/206 – „w wyjątkowych przypadkach” określonych w tym artykule w sposób wąski, a brak doręczenia do owych wyjątkowych sytuacji nie należy.
            45. W każdym wypadku należy przypomnieć, że na mocy art. 26 rozporządzenia nr 1896/2006 wszelkie zagadnienia proceduralne, które nie są wyraźnie uregulowane w tym rozporządzeniu, „podlegają prawu krajowemu”, w czego konsekwencji stosowanie przepisów tego rozporządzenia przez analogię jest wykluczone.
            46. Tymczasem w niniejszym przypadku rozporządzenie nr 1896/2006 milczy na temat ewentualnych środków zaskarżenia przysługujących pozwanemu w sytuacji, gdy dopiero po stwierdzeniu wykonalności europejskiego nakazu zapłaty okazuje się, że nakaz ten nie został doręczony w sposób zgodny z minimalnymi standardami określonymi w art. 13–15 tego rozporządzenia.
            47. Z powyższego wynika, że w takim przypadku owe zagadnienia proceduralne pozostają uregulowane prawem krajowym zgodnie z art. 26 rozporządzenia nr 1896/2006.
            48. W każdym wypadku należy podkreślić, że – jak wynika z pkt 43 niniejszego wyroku – gdy europejski nakaz zapłaty nie został doręczony w sposób zgodny z minimalnymi standardami określonymi w art. 13–15 rozporządzenia nr 1896/2006, nie może on korzystać z zastosowania procedury wykonania przewidzianej w art. 18 tego rozporządzenia. Wynika z tego, że stwierdzenie wykonalności takiego nakazu zapłaty należy uznać za nieważne.
            49. W świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze trzeba odpowiedzieć, że rozporządzenie nr 1896/2006 należy interpretować w ten sposób, iż procedury, o których mowa w art. 16–20 tego rozporządzenia, nie mają zastosowania w przypadku, gdy okazuje się, że europejski nakaz zapłaty nie został doręczony w sposób zgodny z minimalnymi standardami określonymi w art. 13–15 wspomnianego rozporządzenia. W sytuacji gdy uchybienie takie zostanie ujawnione dopiero po stwierdzeniu wykonalności europejskiego nakazu zapłaty, pozwany powinien mieć możliwość powołania się na to uchybienie; jeżeli uchybienie to zostanie należycie dowiedzione, powinno ono skutkować nieważnością tego stwierdzenia wykonalności.
            W przedmiocie pytań drugiego i trzeciego
            50. Ze względu na treść odpowiedzi na pytanie pierwsze nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytania drugie i trzecie.
            W przedmiocie kosztów
            51. Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
            Rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty należy interpretować w ten sposób, że procedury, o których mowa w art. 16–20 tego rozporządzenia, nie mają zastosowania w przypadku, gdy okazuje się, że europejski nakaz zapłaty nie został doręczony w sposób zgodny z minimalnymi standardami określonymi w art. 13–15 wspomnianego rozporządzenia.
            W sytuacji gdy uchybienie takie zostanie ujawnione dopiero po stwierdzeniu wykonalności europejskiego nakazu zapłaty, pozwany powinien mieć możliwość powołania się na to uchybienie; jeżeli uchybienie to zostanie należycie dowiedzione, powinno ono skutkować nieważnością tego stwierdzenia wykonalności.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 6 października 2009 r.#Asturcom Telecomunicaciones SL przeciwko Cristina Rodríguez Nogueira.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Juzgado de Primera Instancia nº 4 de Bilbao - Hiszpania.#Dyrektywa 93/13/EWG - Umowy konsumenckie - Nieuczciwy zapis na sąd polubowny - Nieważność - Wyrok sądu polubownego, który nabrał powagi rzeczy osądzonej - Egzekucja - Właściwość sądu krajowego rozpoznającego sprawę egzekucyjną do podniesienia z urzędu nieważności nieuczciwego zapisu na sąd polubowny - Zasady równoważności i skuteczności.#Sprawa C-40/08.

text:
      Sprawa C‑40/08
      Asturcom Telecomunicaciones SL
      przeciwko
      Cristinie Rodríguez Nogueirze
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Juzgado de Primera Instancia nº 4 de Bilbao)
      Dyrektywa 93/13/EWG – Umowy konsumenckie – Nieuczciwy zapis na sąd polubowny – Nieważność – Wyrok sądu polubownego, który nabrał powagi rzeczy osądzonej – Egzekucja – Właściwość sądu krajowego rozpoznającego sprawę egzekucyjną do podniesienia z urzędu nieważności nieuczciwego zapisu na sąd
         polubowny – Zasady równoważności i skuteczności

      Streszczenie wyroku
      Zbliżanie ustawodawstw – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13
      (dyrektywa Rady 93/13, art. 6 ust. 1)
      Dyrektywę 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że sąd krajowy
         rozpoznający wniosek o wszczęcie egzekucji wyroku sądu polubownego, który nabrał powagi rzeczy osądzonej, wydanego bez stawiennictwa
         konsumenta, powinien, jeżeli dysponuje on niezbędnymi w tym celu informacjami na temat okoliczności prawnych i faktycznych,
         dokonać z urzędu oceny nieuczciwego charakteru zapisu na sąd polubowny, znajdującego się w umowie zawartej między przedsiębiorcą
         a konsumentem, jeżeli zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi może on dokonać takiej oceny w ramach podobnych skarg
         występujących w systemie krajowym. Jeśli tak jest, sąd ten ma za zadanie wyciągnąć wszelkie wynikające z tego zgodnie z prawem
         krajowym konsekwencje w celu zapewnienia, by zapis ten nie był wiążący dla konsumenta.

      W odniesieniu do tej oceny należy sprecyzować, że z uwagi na charakter i wagę interesu publicznego leżącego u podstaw ochrony
         udzielanej przez dyrektywę 93/13 konsumentom art. 6 tej dyrektywy należy uznać za równoważny z krajowymi przepisami posiadającymi
         w ramach krajowego porządku prawnego rangę zasad porządku publicznego.

      (por. pkt 52, 59; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 6 października 2009 r.(*)

      Dyrektywa 93/13/EWG – Umowy konsumenckie – Nieuczciwy zapis na sąd polubowny – Nieważność – Wyrok sądu polubownego, który nabrał powagi rzeczy osądzonej – Egzekucja – Właściwość sądu krajowego rozpoznającego sprawę egzekucyjną do podniesienia z urzędu nieważności nieuczciwego zapisu na sąd
         polubowny – Zasady równoważności i skuteczności

      W sprawie C‑40/08
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Juzgado
         de Primera Instancia no 4 de Bilbao (Hiszpania) postanowieniem z dnia 29 stycznia 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 5 lutego 2008 r., w postępowaniu

      Asturcom Telecomunicaciones SL
      przeciwko
      Cristinie Rodríguez Nogueirze,

      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, M. Ilešič, A. Tizzano (sprawozdawca), E. Levits i J.J. Kasel, sędziowie,
      rzecznik generalny: V. Trstenjak,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Asturcom Telecomunicaciones SL przez P. Calderón Plazę i P. Garcíę Ibacetę, abogados,
      –        w imieniu rządu hiszpańskiego przez J. Lópeza–Medela Básconesa, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu węgierskiego przez K. Veres i R. Somssich, oraz M. Fehéra, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez W. Wilsa i R. Vidala Puiga, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 14 maja 2009 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie
         nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. L 95, s. 29).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach postępowania egzekucyjnego w stosunku do uprawomocnionego wyroku sądu polubownego, którego
         stronami są: spółka Asturcom Telecomunicaciones SL (zwana dalej „Asturcom”) i C. Rodríguez Nogueira, w przedmiocie zapłaty
         kwot należnych w ramach wykonania umowy abonamentu telefonii komórkowej, którą spółka ta zawarła z tą osobą.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3        Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 stanowi:

      „Państwa członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub
         dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli
         jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków”.

      4        Artykuł 7 ust. 1 tej dyrektywy brzmi następująco:

      „Zarówno w interesie konsumentów, jak i konkurentów państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki mające na celu
         zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców i dostawców z konsumentami”.

      5        Załącznik do dyrektywy zawiera otwarty katalog warunków, które mogą być uznane za nieuczciwe. Wśród nich znajdują się w pkt 1
         lit. q) tego załącznika warunki, których celem lub skutkiem jest „wyłączenie lub ograniczenie prawa konsumenta do wystąpienia
         z powództwem lub skorzystania z innego środka zabezpieczającego, zwłaszcza zaś żądanie od konsumenta poddania sporów wyłącznie
         pod arbitraż nieobjęty przepisami prawa, bezprawne ograniczenie dostępności dowodów lub przerzucenie na konsumenta ciężaru
         dowodu, który w związku ze stosowanym prawem powinna dostarczyć druga strona umowy”.

       Ustawodawstwo krajowe
      6        W prawie hiszpańskim przed nieuczciwymi warunkami umowy chroniła początkowo konsumentów Ley General 26/1984 para la Defensa
         de los Consumidores y Usuarios (ogólna ustawa 26/1984 z dnia 19 lipca 1984 r. w sprawie ochrony konsumentów i użytkowników,
         BOE nr 176 z dnia 24 lipca 1984 r., zwana dalej „ustawą 26/1984”).

      7        Ustawa 26/1984 zmieniona została przez Ley 7/1998 sobre Condiciones Generales de la Contratación (ustawę 7/1998 z dnia 13 kwietnia
         1998 r. w sprawie ogólnych warunków umów, BOE nr 89 z dnia 14 kwietnia 1998 r., zwaną dalej „ustawą 7/1998”), za pomocą której
         transponowano dyrektywę 93/13 do prawa wewnętrznego.

      8        Ustawa 7/1998 dodała w szczególności do ustawy 26/1984 art. 10a, którego ustęp 1 stanowi: „za nieuczciwe warunki umowy uważa
         się wszelkie postanowienia, które nie były indywidualnie wynegocjowane i które w sprzeczności z wymogami dobrej wiary powodują
         znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron, ze szkodą dla konsumenta. Za nieuczciwe warunki umowy
         uważa się w każdym razie postanowienia wymienione w pierwszym przepisie dodatkowym do niniejszej ustawy […]”.

      9        Artykuł 8 ustawy 7/1998 stanowi:

      „1.      Nieważne są ogólne warunki umowy, które naruszają przepisy ustawy lub inne bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa ze szkodą
         dla drugiej strony umowy, chyba że przepisy te przewidują inną sankcję za ich naruszenie.

      2.      W szczególności nieważne są nieuczciwe ogólne warunki umów w przypadku umów konsumenckich, za które w każdym razie uważa się
         umowy określone w art. 10a ogólnej ustawy 26/1984 i w pierwszym przepisie dodatkowym do tej ustawy […]”.

      10      W czasie gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy będącej przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, obowiązującymi
         przepisami regulującymi postępowanie arbitrażowe były przepisy Ley 60/2003 de Arbitraje (ustawy 60/2003 z dnia 23 grudnia
         2003 r. o sądownictwie polubownym, BOE nr 309 z dnia 26 grudnia 2003 r., zwanej dalej „ustawą 60/2003”).

      11      Artykuł 8 ust. 4 i 5 ustawy 60/2003 stanowił:

      „4.      Sądem właściwym do rozpoznania wniosku o wszczęcie egzekucji wyroku sądu polubownego jest sąd pierwszej instancji właściwy
         dla miejsca, w którym został wydany wyrok sądu polubownego, zgodnie z art. 545 ust. 2 kodeksu postępowania cywilnego […].

      5.      Sądem właściwym do rozpoznania skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego jest Audiencia Provincial właściwa dla miejsca,
         w którym został on wydany”.

      12      Artykuł 22 ust. 1 i 2 ustawy 60/2003 stanowił:

      „1.      Sąd polubowny może orzec o własnej właściwości, w tym również o istnieniu lub skuteczności zapisu na sąd polubowny lub każdego
         innego zarzutu, którego uwzględnienie sprzeciwiałoby się rozpoznaniu sprawy co do istoty. W tym względzie zapis na sąd polubowny
         zawarty w umowie należy traktować jako porozumienie niezależne od pozostałych postanowień tej umowy. Orzeczenie sądu polubownego
         uznające umowę za nieważną nie powoduje nieważności zapisu na sąd polubowny.

      2.      Zarzuty, o których mowa w poprzednim ustępie, należy podnieść najpóźniej w chwili złożenia odpowiedzi na wezwanie na arbitraż.
         Podniesienie takiego zarzutu przez stronę nie jest wyłączone przez okoliczność, że strona powołała arbitra lub brała udział
         w jego powołaniu. Zarzut przekroczenia przez sąd polubowny jego kompetencji powinien zostać podniesiony niezwłocznie po tym,
         gdy podczas postępowania arbitrażowego zostanie podniesione zagadnienie wykraczające poza zakres tej właściwości.

      Sąd polubowny może dopuścić później podniesione zarzuty jedynie w przypadku, gdy zwłoka jest uzasadniona”.
      13      Artykuł 40 tej ustawy brzmiał następująco:

      „Od końcowego wyroku sądu polubownego przysługuje skarga o uchylenie na zasadach określonych w niniejszym tytule”.
      14      Artykuł 41 ust. 1 ustawy 60/2003 stanowił:

      „Wyrok sądu polubownego może zostać uchylony jedynie wówczas, gdy strona wnosząca o uchylenie podniesie i wykaże, że:
      […]
      f)      wyrok sądu polubownego narusza porządek publiczny.
      […]”
      15      Zgodnie z przepisami art. 41 ust. 4 tej ustawy skargę o uchylenie wnosi się w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wyroku
         sądu polubownego.

      16      Artykuł 43 ustawy 60/2003 stanowił:

      „Prawomocny wyrok sądu polubownego ma powagę rzeczy osądzonej i w stosunku do niego przysługuje jedynie skarga rewizyjna,
         zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego dotyczącymi prawomocnych wyroków”.

      17      Artykuł 44 tej ustawy stanowił:

      „Egzekucja wyroków sądu polubownego podlega przepisom kodeksu postępowania cywilnego oraz niniejszego tytułu”.
      18      Artykuł 517 ust. 2 pkt 2 Ley 1/2000 de Enjuiciamiento Civil (ustawy 1/2000 z dnia 7 stycznia 2000 r. kodeks postępowania cywilnego,
         BOE nr 7 z dnia 8 stycznia 2000 r., zwanej dalej „kodeksem postępowania cywilnego”) stanowi, że wyroki względnie orzeczenia
         sądów polubownych mogą podlegać egzekucji.

      19      Artykuł 559 ust. 1 kodeksu postępowania cywilnego brzmi następująco:

      „Dłużnik może również wnieść pozew przeciwegzekucyjny podnosząc następujące uchybienia proceduralne:
      1.      nieposiadanie przez dłużnika charakteru prawnego lub przedstawiciela, o których mowa we wniosku;
      2.      nieposiadanie przez wierzyciela zdolności procesowej lub przedstawiciela lub brak potwierdzenia posiadania charakteru prawnego
         lub przedstawiciela, o których mowa we wniosku;

      3.      całkowita nieważność klauzuli wykonalności ze względu na brak w orzeczeniu lub wyroku sądu polubownego orzeczenia o zasądzeniu,
         ze względu na to, że przedłożony dokument nie spełnia wymogów prawnych, by podlegać egzekucji lub ze względu na naruszenie
         przy nadaniu klauzuli wykonalności przepisów art. 520 niniejszej ustawy;

      4.      jeżeli tytułem egzekucyjnym jest wyrok sądu polubownego niesporządzony w formie aktu notarialnego, brak jego uwierzytelnienia”.
       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      20      C. Rodríguez Nogueira zawarła w dniu 24 maja 2004 r. z Asturcom umowę o abonament telefonii komórkowej. Umowa ta zawierała
         zapis na sąd polubowny, w którym wszelkie spory dotyczące wykonania tej umowy zostały poddane pod rozstrzygnięcie Asociación
         Europea de Arbitraje de Derecho y Equidad (Europejskiego stowarzyszenia arbitrażu i polubownego rozstrzygania sporów, zwanego
         dalej „AEADE”). Siedziba tego organu arbitrażowego, która nie została wskazana w umowie, znajduje się w Bilbao.

      21      Ponieważ C. Rodríguez Nogueira nie zapłaciła kilku rachunków i wypowiedziała umowę przed upływem minimalnego okresu obowiązywania
         abonamentu, Asturcom wszczęła przeciwko niej postępowanie arbitrażowe przed AEADE.

      22      Wyrokiem sądu polubownego z dnia 14 kwietnia 2005 r. C. Rodríguez Nogueira została zobowiązana do zapłaty kwoty 669,60 EUR.

      23      Ponieważ C. Rodríguez Nogueira nie wniosła skargi o uchylenie tego wyroku sądu polubownego, wyrok ten uprawomocnił się.

      24      W dniu 29 października 2007 r. Asturcom wniosła do Juzgado de Primera Instancia no 4 de Bilbao wniosek o wszczęcie egzekucji wspomnianego wyroku sądu polubownego.

      25      W postanowieniu odsyłającym sąd ten stwierdza, że zapis na sąd polubowny zawarty w umowie abonamentu ma charakter nieuczciwego
         warunku umowy, w szczególności ze względu na to, że po pierwsze, koszty, na które konsument był narażony, aby udać się do
         miejsca siedziby organu arbitrażowego, przekraczały kwotę będącą przedmiotem sporu przed sądem krajowym. Po drugie, zdaniem
         tego sądu, siedziba ta znajduje się w znacznym oddaleniu od miejsca zamieszkania konsumenta i nie została wskazana w umowie.
         Wreszcie, organ ten sam opracowuje umowy, z których następnie korzystają przedsiębiorstwa telekomunikacyjne.

      26      Jednakże sąd krajowy zwraca również uwagę, że z jednej strony, ustawa 60/2003 nie zezwala sądowi polubownemu na podniesienie
         z urzędu nieważności nieuczciwych zapisów na sąd polubowny, a z drugiej strony, kodeks postępowania cywilnego nie zawiera
         żadnych przepisów w sprawie oceny przez sąd właściwy do rozpoznania wniosku o wszczęcie egzekucji uprawomocnionego wyroku
         sądu polubownego tego, czy zapisy na sąd polubowny mają charakter nieuczciwych warunków umowy.

      27      W tych okolicznościach, ponieważ Juzgado de Primera Instancia no 4 de Bilbao żywił wątpliwości w przedmiocie zgodności ustawodawstwa krajowego z prawem wspólnotowym, w szczególności w zakresie
         krajowych przepisów proceduralnych, postanowił on zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem
         prejudycjalnym:

      „Czy ochrona konsumentów wynikająca z [dyrektywy 93/13] wymaga, by sąd rozpoznający wniosek o egzekucję dotyczący prawomocnego
         wyroku sądu polubownego, wydanego bez stawiennictwa konsumenta, zbadał z urzędu nieważność zapisu na sąd polubowny, a w następstwie
         tego uchylił wyrok sądu polubownego uznawszy, że rzeczony zapis zawiera nieuczciwy warunek umowy działający na niekorzyść
         konsumenta?”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      28      W pytaniu prejudycjalnym sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy dyrektywę 93/13 należy interpretować w ten sposób, że
         sąd krajowy rozpoznający wniosek o wszczęcie egzekucji wyroku sądu polubownego, który nabrał powagi rzeczy osądzonej, wydanego
         bez stawiennictwa konsumenta, jest zobowiązany do podniesienia z urzędu nieuczciwego charakteru zapisu na sąd polubowny znajdującego
         się w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, a także do uchylenia tego wyroku.

      29      Aby udzielić odpowiedzi na zadane pytanie, należy przypomnieć na wstępie, że ustanowiony przez dyrektywę 93/13 system ochrony
         opiera się na założeniu, że konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca, zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych,
         jak i ze względu na stopień poinformowania, i związku z tym godzi on się na warunki umowy zredagowane wcześniej przez przedsiębiorcę,
         nie mając wpływu na ich treść (wyroki: z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawach połączonych od C‑240/98 do C‑244/98 Océano Grupo
         Editorial i Salvat Editores, Rec. s. I‑4941, pkt 25; z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C‑168/05 Mostaza Claro, Zb.Orz.
         s. I‑10421, pkt 25).

      30      Ze względu na tę słabszą pozycję jednej ze stron art. 6 ust. 1 tej dyrektywy stanowi, że nieuczciwe warunki nie są wiążące
         dla konsumentów. Jak wynika z orzecznictwa, jest to przepis bezwzględnie obowiązujący, który zmierza do zastąpienia formalnej
         równowagi praw i obowiązków stron, ustanowionej w umowie, równowagą rzeczywistą, która przywraca równość stron (ww. wyrok
         w sprawie Mostaza Claro, pkt 36; wyrok z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawie C‑243/08 Pannon GSM, dotychczas niopublikowany w Zbiorze,
         pkt 25).

      31      W celu zapewnienia zamierzonej przez dyrektywę ochrony Trybunał podkreślał również wielokrotnie, że ta nierówność między konsumentem
         a przedsiębiorcą może zostać zrównoważona jedynie poprzez pozytywną interwencję podmiotu niebędącego stroną umowy (ww. wyroki
         w sprawach połączonych Océano Grupo Editorial i Salvat Editores, pkt 27; w sprawie Mostaza Claro, pkt 26).

      32      To w świetle tych zasad Trybunał orzekł więc, że sąd krajowy zobowiązany jest do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowne
         mają charakter nieuczciwy (ww. wyrok w sprawie Mostaza Claro, pkt 38).

      33      Niniejsza sprawa różni się jednak od przytoczonej wyżej sprawy Mostaza Claro, ponieważ C. Rodríguez Nogueira zachowała całkowitą
         bierność w toku poszczególnych postępowań związanych z jej sporem z Asturcom, a w szczególności nie wystąpiła ze skargą o uchylenie
         wyroku sądu polubownego wydanego przez AEADE w celu sprzeciwienia się nieuczciwemu charakterowi zapisu na sąd polubowny, tak
         że wyrok ten nabrał w międzyczasie powagi rzeczy osądzonej.

      34      W tych okolicznościach należy ustalić, czy wymóg zastąpienia formalnej równowagi praw i obowiązków stron, ustanowiony w umowie,
         równowagą rzeczywistą, która przywraca równość stron, zobowiązuje sąd rozpoznający sprawę egzekucyjną do tego, by udzielił
         konsumentowi bezwzględnej ochrony, nawet przy braku jakiegokolwiek działania konsumenta zmierzającego do skierowania sprawy
         do sądu w celu obrony swoich praw oraz pomimo krajowych uregulowań proceduralnych wprowadzających zasadę powagi rzeczy osądzonej.

      35      W tym względzie należy na wstępie przypomnieć, jaką wagę zarówno we wspólnotowym porządku prawnym, jak i w krajowych porządkach
         prawnych ma zasada powagi rzeczy osądzonej.

      36      Trybunał miał już bowiem sposobność wskazać, że dla zapewnienia stabilności prawa i stosunków prawnych, jak też prawidłowego
         administrowania wymiarem sprawiedliwości istotne jest, aby orzeczenia sądowe, które stały się prawomocne po wyczerpaniu przysługujących
         środków odwoławczych lub po upływie przewidzianych dla tych środków terminów, były niepodważalne (wyroki: z dnia 30 września
         2003 r. w sprawie C‑224/01 Köbler, Rec. s. I‑10239, pkt 38; z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie C‑234/04 Kapferer, Zb.Orz. s. I‑2585,
         pkt 20; z dnia 3 września 2009 r. w sprawie C‑2/08 Fallimento Olimpiclub, dotychczas niopublikowany w Zbiorze, pkt 22).

      37      Zatem zgodnie z orzecznictwem Trybunału prawo wspólnotowe nie zobowiązuje sądu krajowego do odstąpienia od stosowania krajowych
         przepisów proceduralnych nadających powagę rzeczy osądzonej danemu orzeczeniu, nawet jeśli umożliwiłoby to usunięcie naruszenia
         przepisu prawa wspólnotowego, bez względu na jego charakter, które wynika z tego orzeczenia (zob. w szczególności wyroki:
         z dnia 1 czerwca 1999 r. w sprawie C‑126/97 Eco Swiss, Rec. s. I‑3055, pkt 47, 48; w ww. sprawie Kapferer, pkt 21; w ww. sprawie
         Fallimento Olimpiclub, pkt 23).

      38      W braku uregulowań wspólnotowych w tym zakresie tryb wykonania zasady powagi rzeczy osądzonej należy do wewnętrznego porządku
         prawnego państw członkowskich na mocy zasady ich autonomii proceduralnej. Tryb ten nie może być jednak mniej korzystny od
         trybu dotyczącego podobnych sytuacji w prawie krajowym (zasada równoważności) ani czynić wykonywania uprawnień przyznanych
         przez prawo wspólnotowe nadmiernie utrudnionym lub praktycznie niemożliwym (zasada skuteczności) (zob. w szczególności ww.
         wyroki: w sprawie Kapferer, pkt 22; w sprawie Fallimento Olimpiclub, pkt 24).

      39      W pierwszej kolejności, jeśli chodzi o zasadę skuteczności, należy przypomnieć, że Trybunał orzekał już, że każdy przypadek,
         w którym powstaje pytanie, czy krajowe przepisy proceduralne czynią niemożliwym lub zbyt utrudnionym stosowanie prawa wspólnotowego,
         należy rozpatrywać z uwzględnieniem miejsca danego przepisu w całości procedury, jej przebiegu i jej cech szczególnych, przed
         poszczególnymi sądami krajowymi. W tej perspektywie należy uwzględnić, w razie potrzeby, zasady znajdujące się u podstaw krajowego
         systemu prawnego, takie jak ochrona prawa do obrony, zasady pewności prawa i prawidłowego przebiegu postępowania (wyroki:
         z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie C‑312/93 Peterbroeck, Rec. s. I‑4599, pkt 14; ww. wyrok w sprawie Fallimento Olimpiclub,
         pkt 27).

      40      W niniejszym przypadku wyrok sądu polubownego będący przedmiotem sporu przed sądem krajowym uprawomocnił się, ponieważ zainteresowany
         konsument nie wniósł skargi o jego uchylenie w przysługującym w tym celu terminie.

      41      W tym względzie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ustalenie rozsądnych terminów do wniesienia środków
         prawnych pod rygorem prekluzji leży w interesie pewności prawa (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 grudnia 1976 r. w sprawie
         33/76 Rewe–Zentralfinanz i Rewe–Zentral, Rec. s. 1989, pkt 5; z dnia 10 lipca 1997 r. w sprawie C‑261/95 Palmisani, Rec. s. I‑4025,
         pkt 28; z dnia 12 lutego 2008 r. w sprawie C‑2/06 Kempter, Zb.Orz. s. I‑411, pkt 58). Tego rodzaju terminy nie powodują bowiem
         tego, że wykonywanie uprawnień przyznanych przez prawo wspólnotowe staje się nadmiernie utrudnione lub praktycznie niemożliwe
         (zob. podobnie wyrok z dnia 24 września 2002 r. w sprawie C‑255/00 Grundig Italiana, Rec. s. I‑8003, pkt 34).

      42      Należy więc sprawdzić, czy rozsądnym jest termin dwóch miesięcy, określony w art. 41 ust. 4 ustawy 60/2003, z upływem którego,
         jeżeli nie zostanie wniesiona skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego, staje się on prawomocny i nabiera w ten sposób powagi
         rzeczy osądzonej.

      43      W niniejszym przypadku należy stwierdzić, po pierwsze, że jak już Trybunał orzekał, sześćdziesięciodniowy termin na zaskarżenie
         sam w sobie nie budzi zastrzeżeń (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Peterbroeck, pkt 16).

      44      Taki termin prekluzyjny jest bowiem rozsądny jeśli chodzi o dokonanie oceny, czy istnieją powody pozwalające zakwestionować
         wyrok sądu polubownego, oraz w razie potrzeby, dla przygotowania skargi o uchylenie tego wyroku. W tym względzie należy zwrócić
         uwagę, że w niniejszej sprawie nie został w ogóle podniesiony argument, że krajowe przepisy proceduralne regulujące kwestię
         wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego, a w szczególności wyznaczony w tym celu dwumiesięczny termin, nie są
         rozsądne.

      45      Z drugiej strony należy wskazać, że zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy 60/2003 termin rozpoczyna swój bieg z chwilą doręczenia
         wyroku sądu polubownego. Tak więc w niniejszej sprawie konsument nie mógłby znaleźć się w sytuacji, w której termin na wniesienie
         skargi rozpocząłby swój bieg, czy nawet by upłynął, zanim nawet dowiedziałby się on o skutkach wynikających dla niego z nieuczciwego
         zapisu na sąd polubowny.

      46      W tych okolicznościach taki termin na wniesienie skargi okazuje się być zgodny z zasadą skuteczności, ponieważ sam w sobie
         nie powoduje tego, że wykonywanie uprawnień przyznanych konsumentom przez dyrektywę 93/13 staje się praktycznie niemożliwe
         lub nadmiernie utrudnione (zob. podobnie wyrok z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie C‑327/00 Santex, Rec. s. I‑1877, pkt 55).

      47      W każdym razie przestrzeganie zasady skuteczności nie może sięgać w okolicznościach takich jak okoliczności sprawy przed sądem
         krajowym tak dalece, by wymagać od sądu krajowego nie tylko naprawienia skutków zaniechania o charakterze proceduralnym ze
         strony konsumentów nieznających swoich praw, jak w ww. sprawie Mostaza Claro, lecz również skompensowania w całości absolutnej
         bierności zainteresowanego konsumenta, takiego jak pozwana w postępowaniu przed sądem krajowym, która ani nie uczestniczyła
         w postępowaniu arbitrażowym, ani nie wniosła skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego, który przez to się uprawomocnił.

      48      W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że ustanowione w hiszpańskim systemie prawnym przepisy proceduralne dotyczące
         ochrony konsumentów przed nieuczciwymi warunkami umów nie sprawiają, że wykonywanie uprawnień przyznanych konsumentom przez
         dyrektywę 93/13 staje się niemożliwe lub nadmiernie utrudnione.

      49      W drugiej kolejności, jeśli chodzi o zasadę równoważności, wymaga ona, by warunki nałożone przez prawo krajowe w celu podniesienia
         z urzędu przepisu prawa wspólnotowego nie były mniej dogodne niż warunki stosowania z urzędu uregulowań prawa krajowego posiadających
         tę samą rangę (zob. podobnie w szczególności wyrok z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawach połączonych C‑430/93 i C‑431/93 van
         Schijndel i van Veen, Rec. s. I‑4705, pkt 13, 17 i przytoczone tam orzecznictwo).

      50      W celu sprawdzenia, czy w sprawie zawisłej przed sądem krajowym przestrzegana jest wspomniana zasada, zadaniem sądu krajowego,
         który jako jedyny posiada bezpośrednią wiedzę na temat szczegółowych zasad proceduralnych dotyczących skarg w zakresie prawa
         wewnętrznego, jest zbadanie zarówno przedmiotu, jak i zasadniczych cech występujących w systemie krajowym skarg, które są
         do niej podobne (zob. w szczególności wyrok z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie C‑78/98 Preston i in., Rec. s. I‑3201, pkt 49,
         56). Jednakże mając w perspektywie ocenę, której będzie musiał dokonać ten sąd krajowy, Trybunał może dostarczyć mu pewnych
         wskazówek w zakresie wykładni prawa wspólnotowego (zob. ww. wyrok w sprawie Preston i in., pkt 50).

      51      Tymczasem, jak przypomniano w pkt 30 niniejszego wyroku, należy wskazać, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 jest przepisem bezwzględnie
         obowiązującym. Należy ponadto zwrócić uwagę, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału ta dyrektywa jako całość stanowi, zgodnie
         z art. 3 ust. 1 lit. t) WE, środek niezbędny do osiągnięcia zadań powierzonych Wspólnocie Europejskiej, a w szczególności
         podniesienia poziomu i jakości życia na całym jej obszarze (ww. wyrok w sprawie Mostaza Claro, pkt 37).

      52      Tak więc, z uwagi na charakter i wagę interesu publicznego leżącego u podstaw ochrony udzielanej przez dyrektywę 93/13 konsumentom,
         należy stwierdzić, że art. 6 tej dyrektywy należy uznać za równoważny z krajowymi przepisami posiadającymi w ramach krajowego
         porządku prawnego rangę zasad porządku publicznego.

      53      Wynika z tego, że jeżeli sąd krajowy rozpatrujący wniosek o wszczęcie egzekucji wyroku sądu polubownego powinien, zgodnie
         z krajowymi przepisami proceduralnymi, dokonać z urzędu oceny sprzeczności zapisu na sąd polubowny z krajowymi zasadami porządku
         publicznego, jest on również zobowiązany do dokonania z urzędu oceny nieuczciwego charakteru tego zapisu pod kątem art. 6
         tej dyrektywy, jeżeli dysponuje on niezbędnymi w tym celu informacjami na temat okoliczności prawnych i faktycznych (zob.
         podobnie ww. wyrok w sprawie Pannon GSM, pkt 32).

      54      Obowiązek taki spoczywa na sądzie krajowym również wtedy, gdy sądowi temu przysługuje jedynie możliwość dokonania z urzędu
         oceny naruszenia przez ten zapis krajowych zasad porządku publicznego (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawach połączonych van
         Schijndel i van Veen, pkt 13, 14, 22: w sprawie Kempter, pkt 45).

      55      Tymczasem jeśli chodzi o sprawę zawisłą przed sądem krajowym, zdaniem rządu hiszpańskiego, sąd rozpoznający sprawę egzekucyjną
         w przedmiocie uprawomocnionego wyroku sądu polubownego jest właściwy do dokonania z urzędu oceny nieważności zapisu na sąd
         polubowny, znajdującego się w umowie zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, ze względu na to, że zapis ten narusza
         zasady porządku publicznego. Istnienie takiej kompetencji zostało zresztą uznane w szeregu niedawnych wyroków Audiencia Provincial
         de Madrid oraz Audiencia Nacional.

      56      Zatem sąd krajowy powinien sprawdzić, czy jest tak w zawisłym przed nim sporze.

      57      Wreszcie, jeśli chodzi o skutki stwierdzenia przez sąd rozpoznający sprawę egzekucyjną istnienia nieuczciwego zapisu na sąd
         polubowny w umowie zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem, należy przypomnieć, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 wymaga
         od państw członkowskich, by ustanowiły one przepisy, zgodnie z którymi nieuczciwe warunki umowy nie są wiążące dla konsumentów
         „na mocy prawa krajowego”.

      58      Zatem zgodnie z tym, co zasugerował rząd węgierski w uwagach na piśmie, sąd krajowy ma za zadanie wyciągnąć, zgodnie z prawem
         krajowym, wszelkie konsekwencje, które powoduje istnienie nieuczciwego zapisu na sąd polubowny w stosunku do wyroku sądu polubownego,
         pod warunkiem, że zapis ten nie będzie wiążący dla konsumenta.

      59      Z uwagi na powyższe, na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że dyrektywę 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż sąd krajowy
         rozpoznający wniosek o wszczęcie egzekucji wyroku sądu polubownego, który nabrał powagi rzeczy osądzonej, wydanego bez stawiennictwa
         konsumenta, powinien, jeżeli dysponuje on niezbędnymi w tym celu informacjami na temat okoliczności prawnych i faktycznych,
         dokonać z urzędu oceny nieuczciwego charakteru zapisu na sąd polubowny, znajdującego się w umowie zawartej między przedsiębiorcą
         a konsumentem, jeżeli zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi może on dokonać takiej oceny w ramach podobnych skarg
         występujących w systemie krajowym. Jeśli tak jest, sąd ten ma za zadanie wyciągnąć wszelkie wynikające z tego zgodnie z prawem
         krajowym konsekwencje w celu zapewnienia, by zapis ten nie był wiążący dla konsumenta.

       W przedmiocie kosztów
      60      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      Dyrektywę Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować
            w ten sposób, że sąd krajowy rozpoznający wniosek o wszczęcie egzekucji wyroku sądu polubownego, który nabrał powagi rzeczy
            osądzonej, wydanego bez stawiennictwa konsumenta, powinien, jeżeli dysponuje on niezbędnymi w tym celu informacjami na temat
            okoliczności prawnych i faktycznych, dokonać z urzędu oceny nieuczciwego charakteru zapisu na sąd polubowny, znajdującego
            się w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, jeżeli zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi może on dokonać
            takiej oceny w ramach podobnych skarg występujących w systemie krajowym. Jeśli tak jest, sąd ten ma za zadanie wyciągnąć wszelkie
            wynikające z tego zgodnie z prawem krajowym konsekwencje w celu zapewnienia, by zapis ten nie był wiążący dla konsumenta.
      Podpisy
      * Język postępowania: hiszpański.


Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 4 września 2014 r.#Komisja Europejska przeciwko Republice Federalnej Niemiec.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuł 63 TFUE – Swobodny przepływ kapitału – Podatek od darowizn i spadków – Przepisy krajowe przewidujące przyznanie wyższej kwoty wolnej od podatku, gdy spadkodawca w chwili śmierci, darczyńca lub nabywca zamieszkiwali na terytorium państwa członkowskiego – Przedmiot skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom – Ograniczenie – Uzasadnienie.#Sprawa C-211/13.


Wyrok Trybunału z dnia 20 listopada 1975 r. # Camilla Borella przeciwko Landesversicherungsanstalt Schwaben. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Sozialgericht Augsburg - Niemcy. # Sprawa 49-75.