title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 1 października 2009 r. # Minister voor Wonen, Wijken en Integratie przeciwko Woningstichting Sint Servatius. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Raad van State - Niderlandy. # Swobodny przepływ kapitału - Artykuł 56 WE - Ograniczenia - Uzasadnienie - Polityka mieszkaniowa - Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym. # Sprawa C-567/07.

text:
      Sprawa C‑567/07
      Minister voor Wonen, Wijken en Integratie
      przeciwko
      Woningstichting Sint Servatius
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Raad van State)
      Swobodny przepływ kapitału – Artykuł 56 WE – Ograniczenia – Uzasadnienie – Polityka mieszkaniowa – Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym
      Streszczenie wyroku
      1.        Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia czynności w zakresie nieruchomości
      (art. 56 WE)
      2.        Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice – Pytania pozbawione w sposób oczywisty znaczenia dla sprawy i pytania
            hipotetyczne zadane w kontekście wykluczającym użyteczną odpowiedź
      (art. 86 ust. 2 WE, art. 234 WE)
      3.        Pytania prejudycjalne – Dopuszczalność – Pytania zadane bez wystarczającego wyjaśnienia kontekstu faktycznego i prawnego
      (art. 234 WE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 23)
      1.        Wykładni art. 56 WE należy dokonywać w ten sposób, że sprzeciwia się on obowiązywaniu przepisów krajowych, które uzależniają
         wykonywanie transgranicznej działalności przez organizacje zarejestrowane w dziedzinie mieszkalnictwa od uzyskania uprzedniego
         zezwolenia administracyjnego, w zakresie w jakim takie przepisy nie są oparte na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych
         wcześniej kryteriach, pozwalających w wystarczający sposób zakreślić ramy uznania władz krajowych, czego zbadanie należy do
         sądu krajowego.

      W istocie obowiązek uzyskania przez powyższe organizacje uprzedniego zezwolenia właściwego ministra w celu dokonania inwestycji
         w zakresie nieruchomości w państwach członkowskich innych niż państwo, w którym mają siedzibę, stanowi ograniczenie swobodnego
         przepływu kapitału.

      Niewątpliwie wymogi związane z polityką mieszkalnictwa socjalnego państwa członkowskiego i systemem jej finansowania mogą
         stanowić nadrzędne względy interesu ogólnego i w związku z tym uzasadniać wspomniane ograniczenie. Pewne szczególne cechy
         charakteryzujące rynek krajowy, takie jak niedobór mieszkań i szczególnie wysokie zagęszczenie ludności, mogą jedynie potwierdzić
         te uwagi.

      W tym względzie system uprzedniego zezwolenia może z pewnością w niektórych przypadkach być konieczny i proporcjonalny do
         założonych celów, jeżeli cele te nie mogą być osiągnięte poprzez mniej restrykcyjne środki, w szczególności poprzez system
         odpowiedniego zgłoszenia. Tymczasem wydaje się, że uprzednia kontrola wykonywana przez właściwe organy administracji może
         w lepszym stopniu zapewnić, iż środki zarejestrowanych organizacji przeznaczane są w pierwszej kolejności na realizację potrzeb
         mieszkaniowych niektórych grup społecznych w danym państwie członkowskim, podczas gdy istniałoby ryzyko, że działania podjęte
         w ramach systemu kontroli a posteriori byłyby spóźnione, w szczególności gdy poczynione zostały już poważne wydatki, których
         zwrot byłby trudny do uzyskania.

      Jednakże aby system uprzednich zezwoleń administracyjnych był uzasadniony, nawet gdy stanowi odstępstwo od podstawowej swobody,
         powinien opierać się na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych wcześniej kryteriach zapewniających jego odpowiedniość,
         jeśli chodzi o wystarczające zakreślenie ram uznania władz krajowych. Nie jest tak, gdy dane przepisy krajowe uzależniają
         wydanie uprzedniego zezwolenia przez właściwego ministra od jednej przesłanki, zgodnie z którą planowany projekt powinien
         być realizowany w interesie mieszkalnictwa socjalnego w danym państwie członkowskim, i gdy, jeśli chodzi o kwestię, czy taka
         przesłanka została spełniona, badanie jej następuje w każdym indywidualnym przypadku, przy czym badanie to nie jest przedmiotem
         jakiegokolwiek aktu prawnego i brak jest jakiegokolwiek innego szczególnego i obiektywnego kryterium pozwalającego zainteresowanym
         organizacjom na uprzednie zapoznanie się z okolicznościami, w jakich ich wniosek zostanie przyjęty, a sądom, do których wniesiona
         zostałaby ewentualnie skarga na odmowę udzielenia zezwolenia, na przeprowadzenie pełnej kontroli sądowej.

      (por. pkt 24, 30, 33–35, 37, 39; sentencja)
      2.        Mając na uwadze podział kompetencji w ramach postępowania w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym,
         wyłącznie do sądu krajowego należy określenie przedmiotu pytań, które zamierza zadać Trybunałowi, lecz w szczególnych okolicznościach
         i w celu zweryfikowania jego własnej kompetencji, to do Trybunału należy ocena warunków, w jakich sąd krajowy kieruje do niego
         wniosek. Tak jest w szczególności w przypadku, gdy problem przedłożony Trybunałowi jest natury hipotetycznej lub gdy wykładnia
         normy wspólnotowej, o którą wnioskuje sąd krajowy, nie ma żadnego związku z rzeczywistością lub przedmiotem sporu w postępowaniu
         przed sądem krajowym. I tak wykluczona jest właściwość Trybunału w przypadku, w którym jest oczywiste, że przepis prawa wspólnotowego
         przedłożony do interpretacji Trybunału nie może znaleźć zastosowania.

      W tym względzie art. 86 ust. 2 WE nie znajduje zastosowania w sytuacji, która nie dotyczy przyznania praw specjalnych lub
         wyłącznych zarejestrowanej organizacji w dziedzinie mieszkalnictwa ani uznania jej działalności za usługi w ogólnym interesie
         gospodarczym, lecz dotyczy wyłącznie zgodności z prawem ograniczenia nałożonego na tę organizację, w postaci obowiązku uczestniczenia
         w postępowaniu administracyjnym w celu uzyskania uprzedniego zezwolenia.

      (por. pkt 42, 43, 46, 47)
      3.        Konieczność przedstawienia sądowi krajowemu użytecznej dla niego wykładni prawa wspólnotowego wymaga, by sąd ten określił
         stan faktyczny i prawny, w który wpisują się postawione przez niego pytania, lub przynajmniej by wyjaśnił sytuację faktyczną,
         na której opierają się te pytania. Istotne jest również, aby sąd krajowy przedstawił szczegółowe powody, dla których powziął
         on wątpliwości w przedmiocie wykładni prawa wspólnotowego i uznał za konieczne postawienie pytań prejudycjalnych Trybunałowi.
         W tym kontekście niezbędne jest, aby sąd krajowy przedstawił minimum wyjaśnień dotyczących powodów wyboru przepisów wspólnotowych,
         o których wykładnię się zwraca, oraz związku, jaki dostrzega między tymi przepisami a ustawodawstwem krajowym mającym zastosowanie
         w sprawie. Informacje przedstawione w postanowieniach odsyłających nie tylko powinny umożliwić Trybunałowi udzielenie pomocnych
         odpowiedzi, lecz także pozwolić rządom państw członkowskich i innym zainteresowanym uczestnikom postępowania na przedstawienie
         uwag zgodnie z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości. Do Trybunału należy czuwanie nad zapewnieniem tej możliwości przy
         uwzględnieniu faktu, że na mocy wskazanego postanowienia zainteresowanym doręcza się jedynie postanowienia odsyłające. Ponadto
         wymóg dokładności, w szczególności co do kontekstu faktycznego i prawnego postępowania przed sądem krajowym ma szczególne
         znaczenie w dziedzinie konkurencji, która charakteryzuje się złożonymi sytuacjami faktycznymi i prawnymi.

      W konsekwencji nie jest dopuszczalne pytanie przedłożone przez sąd krajowy, które opiera się na założeniu, że pomoc państwa
         mogłaby zostać przyznana, gdy ani postanowienie odsyłające, ani uwagi stron w postępowaniu przed sądem krajowym nie zawierają
         informacji, które umożliwiałyby ewentualne stwierdzenie, że taka korzyść została rzeczywiście przyznana, ponieważ spór przed
         sądem krajowym dotyczy nie warunków, na jakich taka pomoc została lub mogłaby zostać przyznana, lecz wyłącznie całkowicie
         odrębnej i niezależnej kwestii.

      (por. pkt 49–55)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 1 października 2009 r.(*)

      Swobodny przepływ kapitału – Artykuł 56 WE – Ograniczenia – Uzasadnienie – Polityka mieszkaniowa – Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym
      W sprawie C‑567/07
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Raad van
         State (Niderlandy) postanowieniem z dnia 19 grudnia 2007 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 27 grudnia 2007 r., w postępowaniu

      Minister voor Wonen, Wijken en Integratie
      przeciwko
      Woningstichting Sint Servatius,

      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, A. Tizzano (sprawozdawca), A. Borg Barthet, E. Levits i J.J. Kasel, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 marca 2009 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Woningstichting Sint Servatius przez M. de Boera, J. de Preego oraz P. Slota, advocaten,
      –        w imieniu rządu niderlandzkiego przez C. Wissels oraz Y. de Vriesa, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu irlandzkiego przez D. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez M. Gray, barrister,
      –        w imieniu rządu węgierskiego przez J. Fazekas, R. Somssich oraz K. Borvölgyi, działające w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu polskiego przez M. Dowgielewicza oraz P. Kucharskiego, a także przez K. Majcher, działających w charakterze
         pełnomocników,

      –        w imieniu rządu szwedzkiego przez S. Johannesson, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez E. Traversa, V. Di Bucciego, H. van Vlieta oraz A. Nijenhuisa, działających
         w charakterze pełnomocników,

      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 56 WE, 58 WE, art. 86 ust. 2 WE, art. 87 WE i 88 WE.

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Minister voor Wonen, Wijken en Integratie (ministrem ds. mieszkalnictwa,
         obszarów miejskich i integracji, zwanym dalej „Minister”) oraz Woningstichting Sint Servatius (zwaną dalej „Servatius”) dotyczącego
         odmowy ze strony Minister przyznania Servatius, będącej zarejestrowaną organizacją działającą w zakresie mieszkalnictwa socjalnego
         w Niderlandach, zezwolenia na dokonanie inwestycji w ramach projektu budowlanego w Liège (Belgia).

       Krajowe ramy prawne
      3        Artykuł 22 ust. 2 konstytucji niderlandzkiej stanowi, że „wspieranie zapewnienia wystarczającej liczby mieszkań jest zadaniem
         państwa”. Charakter i zakres tego zadania są zdefiniowane w Woningwet (ustawie o mieszkalnictwie) i Besluit beheer sociale-huursector
         (rozporządzeniu w sprawie zarządzania sektorem najmu socjalnego, zwanym dalej „BBSH”).

      4        Artykuł 70 ust. 1 ustawy o mieszkalnictwie stanowi:

      „Stowarzyszenia mające pełną zdolność do czynności prawnych oraz fundacje, które stawiają sobie za cel prowadzenie działalności
         wyłącznie w zakresie mieszkalnictwa i nie dążą do dokonywania wydatków innych niż w interesie mieszkalnictwa, mogą zostać
         zarejestrowane na podstawie dekretu królewskiego jako organizacje działające wyłącznie w interesie mieszkalnictwa”.

      5        W rozumieniu art. 70c rzeczonej ustawy:

      „Zarejestrowane organizacje udostępniają mieszkania przede wszystkim tym osobom, które ze względu na dochód lub inne okoliczności
         mają trudności ze znalezieniem odpowiedniego mieszkania […]”.

      6        Artykuł 70d tej ustawy stanowi:

      „1.      Kontrolę nad zarejestrowanymi organizacjami sprawuje właściwy minister, zgodnie z art. 71a ust. 1 initio i lit. b).
      2.      Szczegółowe przepisy w zakresie kontroli zostaną przyjęte w rozporządzeniu administracyjnym lub przepisach wydanych na jego
         podstawie […]”.

      7        Artykuł 120a ust. 1 ustawy o mieszkalnictwie ma następujące brzmienie:

      „Rozporządzenie administracyjne lub przepisy wydane na jego podstawie mogą stanowić, że właściwy minister może na określony
         czas i tytułem próby odstąpić od przepisów rozporządzenia administracyjnego lub wydanych na jego podstawie lub wydać zgodę
         na takie odstąpienie”.

      8        Zgodnie z art. 9 BBSH zmiany w statucie zarejestrowanej organizacji, wraz ze zmianami dotyczącymi obszaru, na którym organizacja
         ta prowadzi działalność, powinny być zatwierdzone przez właściwego ministra.

      9        Artykuł 11 ust. 1 BBSH stanowi, że „[z]arejestrowana organizacja prowadzi działalność wyłącznie w zakresie mieszkalnictwa”.

      10      Zgodnie wreszcie z art. 49 ust. 1 BBSH:

      „Właściwy minister może odstąpić od tego rozporządzenia lub udzielić zgody na odstąpienie od niego w zakresie działań, które
         jego zdaniem są działaniami w interesie mieszkalnictwa”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      11      Servatius jest zarejestrowaną organizacją w rozumieniu art. 70 ust. 1 ustawy o mieszkalnictwie. Zgodnie ze swoim statutem
         organizacja ta ma na celu wyłącznie działalność w zakresie mieszkalnictwa, a terytorialny zakres jej działania ogranicza się
         do niektórych gmin niderlandzkich. Servatius jest jedynym udziałowcem spółki holdingowej Servatius Holding Maastricht BV i zarządzającym
         tą spółką.

      12      W celu podjęcia budowy mieszkań w mieście Liège, położonym w odległości 30 km od granicy niderlandzkiej, Servatius utworzyła
         za pośrednictwem Servatius Holding Maastricht BV dwie spółki prawa belgijskiego i zwróciła się do właściwego ministra niderlandzkiego
         o wydanie zezwolenia tytułem próby, zgodnie z art. 120a ustawy o mieszkalnictwie i art. 49 BBSH. Projekt ten obejmował kompleks
         złożony z lokali mieszkalnych przeznaczonych na sprzedaż i na wynajem, miejsc parkingowych oraz lokali użytkowych.

      13      W celu sfinansowania tego projektu Servatius udzieliła jednej ze swych belgijskich spółek zależnych oprocentowanej pożyczki,
         której stopa oprocentowania wynosiła 1,5%, po tym jak sama uzyskała w Niderlandach, jako zarejestrowana organizacja, kredyt
         na szczególnie korzystnych warunkach.

      14      Decyzją z dnia 5 grudnia 2002 r. Minister odmówił zezwolenia na projekt Servatius z uwagi na fakt, że miał on być realizowany
         w Belgii. Zdaniem Minister, Servatius nie wykazała, że rzeczony projekt przyniesie korzyści niderlandzkiemu rynkowi mieszkaniowemu,
         a w szczególności osobom poszukującym mieszkania w regionie Maastricht (Niderlandy). Projekt budowlany Servatius nie uzyskał
         zatem statusu projektu eksperymentalnego w rozumieniu art. 120a ustawy o mieszkalnictwie i art. 49 BBSH, który to status pozwoliłby
         jej na realizację planowanego przedsięwzięcia budowlanego w Belgii.

      15      Decyzją z dnia 29 grudnia 2003 r. Minister uznał, że zażalenie wniesione przez Servatius na decyzję o odmowie wydania zezwolenia
         w zakresie jej projektu budowlanego jest bezzasadne.

      16      Orzeczeniem z dnia 19 maja 2006 r. Rechtbank Maastricht (sąd okręgowy w Maastricht) uznał za zasadną skargę wniesioną przez
         Servatius na rzeczoną decyzję o odmowie i stwierdziwszy nieważność tej decyzji, przekazał sprawę Minister, nakazując mu przyjęcie
         nowej decyzji w przedmiocie zażalenia wniesionego przez Servatius.

      17      W dniu 29 czerwca 2006 r. Minister wniósł odwołanie od tego orzeczenia do sądu krajowego.

      18      Raad van State, mając wątpliwości w odniesieniu do wykładni art. 56 WE, 58 WE, art. 86 ust. 2 WE, art. 87 WE i 88 WE, postanowiła
         zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy zachodzi ograniczenie swobodnego przepływu kapitału w rozumieniu art. 56 WE, jeśli przedsiębiorstwo, które na podstawie
         ustawy zostało zarejestrowane w zakresie działalności w interesie mieszkalnictwa w Niderlandach i w związku z tym może korzystać
         ze środków publicznych, i zgodnie z ustawą może wykonywać działalność wyłącznie w interesie mieszkalnictwa, oraz którego obszarem
         działania są zasadniczo Niderlandy (zarejestrowana organizacja), nie może wykonywać bez uprzedniego zezwolenia ministra działalności
         transgranicznej?

      2      a)     Czy interesy mieszkalnictwa państwa członkowskiego mogą zostać uznane za interesy związane z porządkiem publicznym w rozumieniu
         art. 58 WE?

      b)      Czy interesy mieszkalnictwa państwa członkowskiego mogą zostać uznane za przyjęte w orzecznictwie Trybunału nadrzędne względy
         interesu ogólnego?

      c)      Czy w szczególności skuteczność polityki mieszkaniowej państwa członkowskiego oraz system jej finansowania mogą zostać uznane
         za interes związany z porządkiem publicznym w rozumieniu art. 58 WE lub za przyjęte w orzecznictwie Trybunału nadrzędne względy
         interesu ogólnego?

      3      a)     Czy wymóg uzyskania przez zarejestrowaną organizację, o której mowa w pytaniu pierwszym, uprzedniego zezwolenia, przy założeniu,
         że stanowi ono ograniczenie uzasadnione ze względów, o których mowa w pytaniu 2a), 2b) i 2c), jest niezbędny i proporcjonalny?

      b)      Czy państwo członkowskie, które powołuje się na to uzasadnienie, dysponuje szerokim swobodnym uznaniem w odniesieniu do określenia
         zakresu danego interesu ogólnego oraz sposobu ochrony tego interesu? Czy ma przy tym również znaczenie to, że Wspólnota [Europejska]
         nie posiada w dziedzinie mieszkalnictwa żadnych kompetencji lub posiada niewielkie kompetencje?

      4      a)     Czy państwo członkowskie w celu uzasadnienia ograniczenia swobodnego przepływu kapitału może, niezależnie od wskazanych w art. 58 WE
         i przyjętych w orzecznictwie nadrzędnych względów interesu ogólnego i Trybunału lub w związku z tymi względami, powoływać
         się na art. 86 ust. 2 WE, jeśli danym przedsiębiorstwom zostały przyznane prawa specjalne i przedsiębiorstwa te zostały zobowiązane
         do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym?

      b)      Czy treść pojęcia interesu ogólnego w rozumieniu art. 58 traktatu WE i przyjętych w orzecznictwie Trybunału nadrzędnych względów
         interesu ogólnego pokrywa się z treścią pojęcia ogólnego interesu gospodarczego w rozumieniu art. 86 ust. 2 traktatu WE?

      c)      Czy powołanie się przez dane państwo członkowskie na art. 86 ust. 2 traktatu WE z takim uzasadnieniem, że dane przedsiębiorstwa,
         którym zostały przyznane prawa specjalne, wykonują zadania w ogólnym interesie gospodarczym, ma dodatkowe znaczenie wobec
         powołania się na interes ogólny w rozumieniu art. 58 traktatu WE i na przyjęte w orzecznictwie Trybunału nadrzędne względy
         interesu ogólnego?

      5      a)     Czy przedsiębiorstwa, takie jak zarejestrowane organizacje, o których mowa w pytaniu pierwszym, które są zobowiązane do wykorzystywania
         wszystkich środków w interesie mieszkalnictwa, a które jednak wykonują również działalność gospodarczą na rzecz mieszkalnictwa,
         mogą zostać uznane w odniesieniu do całości lub części swoich zadań za przedsiębiorstwa, które zostały zobowiązane do zarządzania
         usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym w rozumieniu art. 86 ust. 2 traktatu WE?

      b)      Czy dla udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie 5a) konieczne jest, aby dane przedsiębiorstwa prowadziły odrębne księgi
         rachunkowe, na podstawie których można jednoznacznie stwierdzić, jakie wydatki i jakie wpływy są związane z działalnością
         społeczną, a jakie z działalnością gospodarczą, i aby obowiązek taki był określony przez przepisy krajowe? Czy należy przy
         tym zapewnić, aby przyznane przez państwo członkowskie środki finansowe były wykorzystywane wyłącznie na rzecz działalności
         społecznej i jej ciągłości?

      6      a)     Czy w przypadku gdy zarejestrowaną organizację, o której mowa w pytaniu pierwszym, należy uznać w odniesieniu do całości lub
         części jej działalności za przedsiębiorstwo, które zostało zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie
         gospodarczym w rozumieniu art. 86 ust. 2 WE, zobowiązanie do zarządzania tego rodzaju usługami może uzasadniać nałożenie na
         zarejestrowaną organizację ograniczenia swobodnego przepływu kapitału w rozumieniu art. 56 WE?

      b)      Czy państwu członkowskiemu, które powołuje się na to uzasadnienie, przysługuje szerokie swobodne uznanie co do określenia
         zakresu danego ogólnego interesu gospodarczego i co do tego, w jaki sposób ten interes należy chronić? Czy ma przy tym również
         znaczenie to, że Wspólnota nie posiada w dziedzinie mieszkalnictwa żadnych kompetencji lub posiada niewielkie kompetencje?

      7      a)     Czy okoliczność, że państwo członkowskie przyznaje określonym przedsiębiorstwom w rozumieniu art. 86 ust. 2 WE środki finansowe,
         powoduje, iż konieczne jest terytorialne ograniczenie działalności tych przedsiębiorstw, tak aby zapobiec temu, by te środki
         finansowe stanowiły niedozwoloną pomoc państwa oraz temu, by przedsiębiorstwa przy wykorzystaniu tych środków w innym państwie
         członkowskim konkurowały na warunkach sprzecznych z warunkami rynkowymi z przedsiębiorstwami w tym państwie członkowskim?

      b)      Czy państwo członkowskie, w niniejszym przypadku Niderlandy, może nałożyć na zarejestrowane organizacje, o których mowa w pytaniu
         pierwszym, a które mają zamiar wykonywać w innym państwie członkowskim działalność o charakterze społecznym i gospodarczym
         w dziedzinie mieszkalnictwa, wymóg uprzedniego zezwolenia, jeśli w pierwszym z wymienionych państw członkowskich nie istnieje
         jeszcze obowiązek ustawowy rozróżnienia między tymi dwoma rodzajami działalności? Czy wymóg wcześniejszego zezwolenia jest
         w tym przypadku, przy uwzględnieniu art. 87 WE i 88 WE, niezbędnym i proporcjonalnym środkiem?”.

       W przedmiocie pytań od pierwszego do trzeciego
      19      W pierwszych trzech pytaniach, które należy rozważyć łącznie, sąd krajowy pyta w istocie, czy wymóg nałożony przez państwo
         członkowskie, zgodnie z którym organizacja taka jak Servatius, która jest organizacją zarejestrowaną w rozumieniu art. 70
         ust. 1 ustawy o mieszkalnictwie, działającą w zakresie mieszkalnictwa, musi uzyskać uprzednie zezwolenie, aby móc dokonywać
         inwestycji w dziedzinie budownictwa w innym państwie członkowskim, stanowi ograniczenie swobodnego przepływu kapitału w rozumieniu
         art. 56 WE. W przypadku odpowiedzi twierdzącej na to pytanie sąd krajowy pragnie ustalić, po pierwsze, czy taki rodzaj ograniczenia
         może być uzasadniony względami związanymi z polityką mieszkaniową w zainteresowanym państwie członkowskim oraz systemem finansowania
         tej polityki, na podstawie odstępstwa wyraźnie przewidzianego w art. 58 WE lub w oparciu o nadrzędne względy interesu ogólnego
         uznane w orzecznictwie Trybunału oraz, po drugie, czy takie ograniczenie stanowi konieczny i proporcjonalny środek służący
         realizacji założonego celu.

      20      W celu udzielenia odpowiedzi na te pytania należy na wstępie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepływ kapitału
         obejmuje czynności, poprzez które nierezydenci dokonują inwestycji w zakresie nieruchomości na terytorium państwa członkowskiego,
         jak wynika w szczególności z nomenklatury przepływów kapitału znajdującej się w załączniku I do dyrektywy Rady 88/361/EWG
         z dnia z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie wykonania art. 67 [WE, artykuł uchylony traktatem z Amsterdamu] (Dz.U. L 178, s. 5),
         która to nomenklatura zachowuje walor interpretacyjny dla zdefiniowania pojęcia przepływu kapitału (zob. w szczególności wyrok
         z dnia 25 stycznia 2007 r. w sprawie C‑370/05 Festersen, Zb.Orz. s. I‑1129, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo). Innymi
         słowy, wykonywanie prawa do nabywania, użytkowania i zbywania nieruchomości na terytorium innego państwa członkowskiego powoduje
         przepływ kapitału (zob. w szczególności wyrok z dnia 5 marca 2002 r. w sprawach połączonych C‑515/99, od C‑519/99 do C‑524/99
         i od C‑526/99 do C‑540/99 Reisch i in., Rec. s. I‑2157, pkt 29).

      21      Jak zatem orzekł już Trybunał, do środków zakazanych przez art. 56 ust. 1 WE, stanowiących ograniczenia w przepływie kapitału
         zaliczają się te, które mogą zniechęcić osoby niebędące rezydentami do dokonania inwestycji w zakresie nieruchomości w danym
         państwie członkowskim lub które mogą zniechęcić rezydentów tego państwa członkowskiego do dokonywania inwestycji w innych
         państwach członkowskich (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Festersen, pkt 24).

      22      Jest tak w szczególności w przypadku przepisów krajowych, które poddają inwestycje w zakresie nieruchomości procedurze uprzedniego
         zezwolenia, ograniczając w ten sposób poprzez ich przedmiot swobodny przepływ kapitału (zob. podobnie wyrok z dnia 1 czerwca
         1999 r. w sprawie C‑302/97 Konle, Rec. s. I‑3099, pkt 39; a także ww. wyrok w sprawie Reisch i in., pkt 32).

      23      W postępowaniu przed sądem krajowym nie ulega wątpliwości, że na podstawie przepisów krajowych będących przedmiotem tego postępowania
         projekty niderlandzkich zarejestrowanych organizacji związane z transgraniczynymi inwestycjami w nieruchomości muszą być przedmiotem
         postępowania administracyjnego w celu uzyskania uprzedniego zezwolenia, w ramach którego organizacje te mają wykazać, że dane
         inwestycje są prowadzone w interesie mieszkalnictwa w Niderlandach.

      24      W tej sytuacji należy stwierdzić, że obowiązek uzyskania przez takie organizacje uprzedniego zezwolenia właściwego ministra
         w celu dokonania inwestycji w zakresie nieruchomości w państwach członkowskich innych niż państwo, w którym mają siedzibę,
         stanowi ograniczenie swobodnego przepływu kapitału.

      25      Należy jednak przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem krajowe przepisy ograniczające swobodny przepływ kapitału
         mogą być uzasadnione względami wymienionymi w art. 58 WE lub nadrzędnymi względami interesu ogólnego, pod warunkiem że będą
         właściwe dla zagwarantowania osiągnięcia zamierzonego przez nie celu i nie wykraczają poza to, co jest konieczne dla jego
         osiągnięcia (zob. wyrok z dnia 23 października 2007 r. w sprawie C‑112/05 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I‑8995, pkt 72,
         73 i przytoczone tam orzecznictwo).

      26      W postępowaniu przed sądem krajowym rząd niderlandzki podnosi, że rozważany system uprzedniego zezwolenia jest uzasadniony
         względami związanymi z polityką mieszkaniową prowadzoną przez to państwo członkowskie i systemem jej finansowania, względami
         związanymi z porządkiem publicznym w rozumieniu art. 58 WE oraz nadrzędnymi względami interesu ogólnego uznanymi w orzecznictwie
         Trybunału.

      27      System ten miałby zatem gwarantować, że zarejestrowane organizacje dokonują, zgodnie ze swoim statutem, inwestycji w projekty
         prowadzone w interesie mieszkalnictwa w Niderlandach, w szczególności w celu zapewnienia dostatecznej oferty mieszkaniowej
         osobom o niskich dochodach lub innym grupom społecznym znajdującym się w trudnej sytuacji. Chodzi również o uniknięcie takiej
         sytuacji, w której ułatwienia finansowe, z których korzystają te organizacje z tytułu swoich zadań statutowych, zostałyby
         wykorzystane do innych działań gospodarczych, narażając w ten sposób skuteczność i system finansowania rzeczonej polityki
         mieszkaniowej.

      28      Tymczasem w odniesieniu, po pierwsze, do odstępstw dopuszczonych w art. 58 WE, wystarczy stwierdzić, że uznając nawet, iż
         konieczność promowania przez państwo członkowskie mieszkalnictwa socjalnego może stanowić podstawowy interes społeczny, nie
         można w tym przypadku powoływać się na względy porządku publicznego, gdyż ewentualne niewypełnienie zobowiązań statutowych
         nałożonych na zarejestrowane organizacje jak też ewentualne niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie otrzymywanych przez nie
         funduszy na działalność o innym niż społeczny charakterze nie może stanowić jednak rzeczywistego i dostatecznie poważnego
         naruszenia takiego podstawowego interesu (zob. podobnie wyrok z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie C‑54/99 Église de scientologie,
         Rec. s. I‑1335, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo).

      29      Jeśli chodzi następnie o uzasadnienie oparte na nadrzędnych względach interesu ogólnego, należy przypomnieć, że Trybunał przyznał
         już, iż przepisy krajowe mogą ograniczać swobodny przepływ kapitału w imię celów związanych ze zwalczaniem presji rynku nieruchomości
         lub utrzymaniem w celu zagospodarowania przestrzennego stałej populacji w środowisku wiejskim (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie
         Konle, pkt 40; w sprawie Reisch i in., pkt 34; a także w sprawie Festersen, pkt 27, 28).

      30      Należy zatem w drodze analogii uznać, że wymogi związane z polityką mieszkalnictwa socjalnego państwa członkowskiego i systemem
         jej finansowania mogą również stanowić nadrzędne względy interesu ogólnego i w związku z tym uzasadniać ograniczenia takie
         jak ustanowione w przepisach krajowych będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym. Jak zauważył zatem słusznie
         rząd niderlandzki, pewne szczególne cechy charakteryzujące rynek krajowy będący przedmiotem postępowania przed sądem krajowym,
         takie jak niedobór mieszkań i szczególnie wysokie zagęszczenie ludności, mogą jedynie potwierdzić te uwagi.

      31      Ponadto, jak słusznie zauważył rzeczony rząd, Trybunał orzekł już w przeszłości, że ryzyko poważnego naruszenia równowagi
         finansowej polityki socjalnej może stanowić nadrzędną przesłankę interesu ogólnego, mogącą usprawiedliwić przeszkodę w swobodnym
         przepływie (zob. analogicznie w odniesieniu do systemu zabezpieczenia społecznego wyrok z dnia 16 maja 2006 r. w sprawie C‑372/04
         Watts, Zb.Orz. s. I‑4325, pkt 103 i przytoczone tam orzecznictwo).

      32      Wobec powyższego należy jeszcze zbadać, czy obowiązek uczestniczenia przez zarejestrowaną organizację w postępowaniu administracyjnym
         w celu uzyskania uprzedniego zezwolenia przed podjęciem realizacji projektu budowlanego w państwie członkowskim innym niż
         państwo, w którym organizacja ta ma siedzibę, stanowi środek konieczny i odpowiedni do realizacji celów, o których mowa w pkt 26
         i 27 niniejszego wyroku.

      33      W związku z tym należy przypomnieć, że system uprzedniego zezwolenia może z pewnością w niektórych przypadkach być konieczny
         i proporcjonalny do założonych celów, jeżeli cele te nie mogą być osiągnięte poprzez mniej restrykcyjne środki, w szczególności
         poprzez system odpowiedniego zgłoszenia (zob. podobnie wyrok z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawach połączonych C‑163/94, C‑165/94
         i C‑250/94 Sanz de Lera i in., Rec. s. I‑4821, pkt 23–28; ww. wyrok w sprawie Konle, pkt 44; a także wyrok z dnia 20 lutego
         2001 r. w sprawie C‑205/99 Analir i in., Rec. s. I‑1271, pkt 35).

      34      Tymczasem nie można wykluczyć, że może tak być w przypadku polityki mieszkaniowej, która dąży do realizacji celów takich jak
         te określone w ustawie o mieszkalnictwie i BBSH. Wydaje się, że uprzednia kontrola wykonywana przez właściwe organy administracji
         może w lepszym stopniu zapewnić, iż środki zarejestrowanych organizacji przeznaczane są w pierwszej kolejności na realizację
         potrzeb mieszkaniowych niektórych grup społecznych w Niderlandach, podczas gdy istniałoby ryzyko, że działania podjęte w ramach
         systemu kontroli a posteriori byłyby spóźnione, w szczególności gdy poczynione zostały już poważne wydatki, których zwrot
         byłby trudny do uzyskania.

      35      Jednakże Trybunał orzekł również wielokrotnie, że system uprzednich zezwoleń administracyjnych nie może uzasadniać uznaniowości
         władz krajowych pozbawiającej skuteczności postanowienia wspólnotowe, zwłaszcza dotyczące jednej z podstawowych swobód takiej
         jak ta, która jest przedmiotem postępowania przed sądem krajowym. Zatem aby taki system zezwoleń był uzasadniony, nawet gdy
         stanowi odstępstwo od podstawowej swobody tego rodzaju, powinien opierać się na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych
         wcześniej kryteriach zapewniających jego odpowiedniość, jeśli chodzi o wystarczające zakreślenie ram uznania władz krajowych
         (zob. w szczególności wyrok z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie C‑169/07 Hartlauer, Zb.Orz. s. I‑1721, pkt 64 i przytoczone
         tam orzecznictwo).

      36      Tymczasem nie można wykluczyć w świetle informacji zawartych w aktach sprawy przedłożonych Trybunałowi, że przepisy ustawy
         o mieszkalnictwie i przepisy BBSH będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym nie odpowiadają w pełni takim wymogom.

      37      W związku z tym, po pierwsze, w szczególności z odpowiedzi rządu niderlandzkiego udzielonej na pytania na piśmie zadane przez
         Trybunał wynika, że rzeczone przepisy krajowe uzależniają wydanie uprzedniego zezwolenia przez właściwego ministra od jednej
         przesłanki, zgodnie z którą planowany projekt powinien być realizowany w interesie mieszkalnictwa socjalnego w Niderlandach,
         jak wymaga tego art. 49 ust. 1 BBSH. Po drugie, jeśli chodzi o kwestię, czy taka przesłanka została spełniona, wydaje się,
         że badanie jej następuje w każdym indywidualnym przypadku, przy czym badanie to nie jest przedmiotem jakiegokolwiek aktu prawnego
         i brak jest jakiegokolwiek innego szczególnego i obiektywnego kryterium pozwalającego zainteresowanym organizacjom na uprzednie
         zapoznanie się z okolicznościami, w jakich ich wniosek zostanie przyjęty, a sądom, do których wniesiona zostałaby ewentualnie
         skarga na odmowę udzielenia zezwolenia, na przeprowadzenie pełnej kontroli sądowej.

      38      W tej sytuacji, z zastrzeżeniem konieczności zbadania przez sąd krajowy tych elementów w świetle kryteriów określonych w orzecznictwie
         przypomnianym w pkt 35 niniejszego wyroku, system uprzedniego administracyjnego zezwolenia będący przedmiotem postępowania
         przed sądem krajowym może nie być uznany za oparty na przesłankach, pozwalających w wystarczający sposób zakreślić ramy uznania
         władz krajowych, a zatem uzasadnić odstępstwo od swobodnego przepływu kapitału.

      39      W świetle ogółu powyższych rozważań na pierwsze trzy pytania należy odpowiedzieć, że wykładni art. 56 WE należy dokonywać
         w ten sposób, że sprzeciwia się on obowiązywaniu przepisów krajowych, takich jak w postępowaniu przed sądem krajowym, które
         uzależniają wykonywanie transgranicznej działalności przez organizacje zarejestrowane w zakresie mieszkalnictwa, w rozumieniu
         art. 70 ust. 1 ustawy o mieszkalnictwie, od uzyskania uprzedniego zezwolenia administracyjnego, w zakresie w jakim takie przepisy
         nie są oparte na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych wcześniej kryteriach, pozwalających w wystarczający sposób zakreślić
         ramy uznania władz krajowych, czego zbadanie należy do sądu krajowego.

       W przedmiocie pytań od czwartego do szóstego
      40      W pytaniach od czwartego do szóstego, które należy zbadać łącznie, sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy państwo członkowskie
         może powołać się na art. 86 ust. 2 WE dla uzasadnienia środka ograniczającego swobodny przepływ kapitału nałożonego na przedsiębiorstwa,
         które są zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym i którym zostały przyznane prawa
         specjalne.

      41      W ramach tej kwestii sąd krajowy zastanawia się, po pierwsze, czy przedsiębiorstwa takie jak Servatius, jeżeli prowadzą również
         działalność gospodarczą w zakresie mieszkalnictwa, mogą być uznane w odniesieniu do całej lub części prowadzonej działalności
         za przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym w rozumieniu art. 86
         ust. 2 WE i czy w tym celu konieczne jest, aby dane przedsiębiorstwo prowadziło odrębne księgi rachunkowe pozwalające na odróżnienie
         wydatków i wpływów dotyczących działalności społecznej od tych o charakterze gospodarczym. Po drugie, sąd krajowy zastanawia
         się na zakresem swobodnego uznania, które przysługuje państwu członkowskiemu co do określenia zakresu ogólnego interesu gospodarczego
         w rozumieniu rzeczonego przepisu i co do tego, w jaki sposób ten interes należy chronić.

      42      W tym kontekście należy przypomnieć, że jeżeli mając na uwadze podział kompetencji w ramach postępowania w przedmiocie wniosku
         o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, wyłącznie do sądu krajowego należy określenie przedmiotu pytań, które zamierza
         zadać Trybunałowi, Trybunał orzekł, że w szczególnych okolicznościach i w celu zweryfikowania jego własnej kompetencji, to
         do niego należy ocena warunków, w jakich sąd krajowy kieruje do niego wniosek.

      43      Tak jest w szczególności w przypadku, gdy problem przedłożony Trybunałowi jest natury hipotetycznej lub gdy wykładnia normy
         wspólnotowej, o którą wnioskuje sąd krajowy, nie ma żadnego związku z rzeczywistością lub przedmiotem sporu w postępowaniu
         przed sądem krajowym (zob. podobnie wyroki: z dnia 15 grudnia 1995 r. w sprawie C‑415/93 Bosman, Rec. s. I‑4921, pkt 61; z dnia
         15 czerwca 2006 r. w sprawie C‑466/04 Acereda Herrera, Zb.Orz. s. I‑5341, pkt 48; z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie C‑380/05
         Centro Europa 7, Zb.Orz. s. I‑349, pkt 53). Trybunał wykluczył zatem swą właściwość w przypadku, w którym jest oczywiste,
         że przepis prawa wspólnotowego przedłożony do interpretacji Trybunału nie może znaleźć zastosowania (wyrok z dnia 5 grudnia
         1996 r. w sprawie C‑85/95 Reisdorf, Rec. s. I‑6257, pkt 16 i przytoczone tam orzecznictwo).

      44      Tymczasem należy zauważyć, że art. 86 ust. 2 WE w związku z ust. 1 tego artykułu pozwala na uzasadnienie przyznania przez
         państwo członkowskie przedsiębiorstwu zobowiązanemu do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym
         praw specjalnych lub wyłącznych niezgodnych z postanowieniami traktatu, w granicach, w jakich realizację powierzonych mu szczególnych
         zadań można zapewnić jedynie poprzez przyznanie takich praw i o ile rozwój handlu nie jest naruszany w sposób pozostający
         w sprzeczności z interesem Wspólnoty (wyroki: z dnia 17 maja 2001 r. w sprawie C‑340/99 TNT Traco, Rec. s. I‑4109, pkt 52;
         z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie C‑220/06 Asociación Profesional de Empresas de Reparto y Manipulado de Correspondencia,
         Zb.Orz. s. I‑12175, pkt 78).

      45      W niniejszym przypadku należy jednak stwierdzić, że nie taki jest przedmiot systemu uprzedniego zezwolenia przewidzianego
         w krajowych przepisach będących przedmiotem sporu przed sądem krajowym.

      46      Rzeczony spór nie dotyczy przyznania praw specjalnych lub wyłącznych Servatius ani uznania jej działalności za usługi w ogólnym
         interesie gospodarczym, lecz dotyczy wyłącznie zgodności z prawem ograniczenia nałożonego na tę organizację, w postaci obowiązku
         uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym w celu uzyskania uprzedniego zezwolenia.

      47      Wynika z tego, że nie należy udzielać odpowiedzi na przedłożone przez sąd krajowy pytania od czwartego do szóstego dotyczące
         wykładni art. 86 ust. 2 WE, gdyż przepis ten nie znajduje zastosowania w sytuacji takiej jak w postępowaniu przed sądem krajowym.

       W przedmiocie pytania siódmego
      48      W pytaniu tym sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, po pierwsze, czy jeżeli państwo członkowskie przyznaje środki finansowe
         przedsiębiorstwom zobowiązanym do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym, konieczne jest ograniczenie
         terytorialne działalności tych przedsiębiorstw w celu uniknięcia, aby środki te stanowiły niedozwoloną pomoc państwa z naruszeniem
         art. 87 WE i aby przedsiębiorstwa te przy wykorzystywaniu tych środków w innym państwie członkowskim naruszały reguły konkurencji.
         Po drugie, rzeczony sąd zastanawia się, czy fakt, że państwo członkowskie, w którym nie istnieje ustanowiony prawem obowiązek
         odróżnienia działalności natury gospodarczej i działalności społecznej, ustanawia wymóg, aby zarejestrowane organizacje pragnące
         prowadzić działalność w innym państwie członkowskim uzyskały uprzednie zezwolenie, stanowi konieczny i proporcjonalny środek
         dla zapewnienia przestrzegania art. 87 WE i 88 WE.

      49      Jak zostało przypomniane w pkt 42 i 43 niniejszego wyroku, domniemanie pozostawania w związku ze sprawą, jakie towarzyszy
         pytaniom przedłożonym w trybie prejudycjalnym przez sądy krajowe, może być obalone wyłącznie w nadzwyczajnych przypadkach.
         Jeżeli bowiem przedłożone pytania dotyczą wykładni prawa wspólnotowego, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do wydania
         orzeczenia.

      50      Niemniej z utrwalonego orzecznictwa wynika, że konieczność przedstawienia sądowi krajowemu użytecznej dla niego wykładni prawa
         wspólnotowego wymaga, by sąd ten określił stan faktyczny i prawny, w który wpisują się postawione przez niego pytania, lub
         przynajmniej by wyjaśnił sytuację faktyczną, na której opierają się te pytania (wyroki: z dnia 26 stycznia 1993 r. w sprawach
         połączonych od C‑320/90 do C‑322/90 Telemarsicabruzzo i in., Rec. s. I‑393, pkt 6; z dnia 7 września 2006 r. w sprawie C‑470/04
         N, Zb.Orz. s. I‑7409, pkt 69; a także postanowienie z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie C‑305/07 RAI, Zb.Orz. s. I‑55, pkt 16).

      51      Istotne jest również, aby sąd krajowy przedstawił szczegółowe powody, dla których sąd krajowy powziął wątpliwości w przedmiocie
         wykładni prawa wspólnotowego i uznał za konieczne postawienie pytań prejudycjalnych Trybunałowi. W tym kontekście niezbędne
         jest, aby sąd krajowy przedstawił minimum wyjaśnień dotyczących powodów wyboru przepisów wspólnotowych, o których wykładnię
         się zwraca, oraz związku, jaki dostrzega między tymi przepisami a ustawodawstwem krajowym mającym zastosowanie w sprawie (wyroki
         z dnia 6 grudnia 2005 r. w sprawach połączonych C‑453/03, C‑11/04, C‑12/04 oraz C‑194/04 ABNA i in., Zb.Orz. s. I‑10423, pkt 46;
         z dnia 6 marca 2007 r. w sprawach połączonych C‑338/04, C‑359/04 i C‑360/04 Placanica i in., Zb.Orz. s. I‑1891, pkt 34; a także
         ww. wyrok w sprawie Centro Europa 7, pkt 54).

      52      Informacje przedstawione w postanowieniach odsyłających nie tylko powinny umożliwić Trybunałowi udzielenie pomocnych odpowiedzi,
         lecz także pozwolić rządom państw członkowskich i innym zainteresowanym uczestnikom postępowania na przedstawienie uwag zgodnie
         z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości. Do Trybunału należy czuwanie nad zapewnieniem tej możliwości przy uwzględnieniu
         faktu, że na mocy wskazanego postanowienia zainteresowanym doręcza się jedynie postanowienia odsyłające (zob. wyrok z dnia
         1 kwietnia 1982 r. w sprawach połączonych od 141/81 do 143/81 Holdijk i in., Rec. s. 1299, pkt 6; a także postanowienie z dnia
         28 czerwca 2000 r. w sprawie C‑116/00 Laguillaumie, Rec. s. I‑4979, pkt 14).

      53      Należy ponadto dodać, że wymóg dokładności, w szczególności co do kontekstu faktycznego i prawnego postępowania przed sądem
         krajowym ma szczególne znaczenie w dziedzinie konkurencji, która charakteryzuje się złożonymi sytuacjami faktycznymi i prawnymi
         (zob. podobnie wyroki z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie C‑238/05 Asnef-Équifax i Administración del Estado, Zb.Orz. s. I‑11125,
         pkt 23; a także ww. postanowienie w sprawie RAI, pkt 18).

      54      Tymczasem w niniejszym przypadku należy stwierdzić, że pytanie siódme opiera się na założeniu, że w postępowaniu przed sądem
         krajowym pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE mogłaby zostać przyznana Servatius, jeżeli ta ostatnia wykorzystałaby
         środki publiczne do realizacji przyszłego projektu. Jednakże ani postanowienie odsyłające, ani uwagi stron w postępowaniu
         przed sądem krajowym nie zawierają informacji, które umożliwiałyby ewentualne stwierdzenie, że taka korzyść została rzeczywiście
         przyznana w ramach przedsięwzięcia budowlanego będącego przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, które nie zostało zresztą
         zrealizowane, z uwagi na nieuzyskanie przez Servatius wymaganego uprzedniego zezwolenia.

      55      Ponadto należy zauważyć, że spór przed sądem krajowym nie dotyczy warunków, na jakich taka pomoc została lub mogłaby zostać
         przyznana Servatius, lecz wyłącznie całkowicie odrębnej i niezależnej kwestii, jaką jest zakwestionowanie przez tę organizację
         legalności odrzucenia wniosku o uprzednie zezwolenie złożonego w celu realizacji projektu budowlanego poza terytorium niderlandzkim.

      56      W rezultacie należy uznać, że pytanie siódme przedłożone przez sąd krajowy jest niedopuszczalne.

       W przedmiocie kosztów
      57      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      Wykładni art. 56 WE należy dokonywać w ten sposób, że sprzeciwia się on obowiązywaniu przepisów krajowych, takich jak w postępowaniu
            przed sądem krajowym, które uzależniają wykonywanie transgranicznej działalności przez organizacje zarejestrowane w dziedzinie
            mieszkalnictwa, w rozumieniu art. 70 ust. 1 Woningwet (ustawy o mieszkalnictwie), od uzyskania uprzedniego zezwolenia administracyjnego,
            w zakresie w jakim takie przepisy nie są oparte na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych wcześniej kryteriach, pozwalających
            w wystarczający sposób zakreślić ramy uznania władz krajowych, czego zbadanie należy do sądu krajowego.
      Podpisy
      * Język postępowania: niderlandzki.


Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 6 września 2013 r. # Iran Insurance Company przeciwko Radzie Unii Europejskiej. # Sprawa T-12/11.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 1 grudnia 2005 r.#Ewald Burtscher przeciwko Josef Stauderer.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Oberster Gerichtshof - Austria.#Swobodny przepływ kapitału - Artykuł 56 WE - Procedura składania oświadczenia o nabyciu nieruchomość pod zabudowę - Nieważność transakcji ex tunc w przypadku opóźnionego złożenia oświadczenia przez nabywcę.#Sprawa C-213/04.

text:
      Sprawa C‑213/04
      Ewald Burtscher
      przeciwko
      Josefowi Staudererowi
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberster Gerichtshof)
      Swobodny przepływ kapitału – Artykuł 56 WE – Procedura składania oświadczenia o nabyciu nieruchomości pod zabudowę – Nieważność transakcji ex tunc w przypadku opóźnionego złożenia oświadczenia przez nabywcę
      Opinia rzecznika generalnego F. G. Jacobsa przedstawiona w dniu 29 września 2005 r.  I ‑ 0000
      Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 1 grudnia 2005 r.  I ‑ 0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Pytania prejudycjalne – Wystąpienie do Trybunału – Zgodność postanowienia odsyłającego z przepisami krajowymi dotyczącymi
            zasad ustroju i procedury sądowej w tym z tymi, które dotyczą jurysdykcji – Badanie niespoczywające na Trybunale
      (art. 234 WE; konwencja z dnia 27 września 1968 r.)
      2.     Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia w nabywaniu nieruchomości – Reżim prawny oświadczenia o nabyciu nieruchomości –
            Nieważność transakcji ex tunc w przypadku opóźnionego złożenia oświadczenia – Niedopuszczalność – Względy uzasadniające –
            Brak – Naruszenie zasady proporcjonalności
      (art. 56 ust. 1 WE)
      1.     W ramach procedury przewidzianej w art. 234 WE do Trybunału nie należy badanie tego, czy postanowienie odsyłające zostało
         wydane zgodnie z przepisami krajowymi dotyczącymi organizacji postępowania sądowego.

      Tym bardziej do kompetencji Trybunału nie należy ocena tego, czy sprawa została wniesiona do sądu krajowego zgodnie z przepisami
         o właściwości ustanowionymi przez konwencję z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych
         i handlowych, chyba że warunki zastosowania tych przepisów stanowią sam przedmiot odesłania prejudycjalnego.

      Trybunał powinien w tym zakresie oprzeć się na postanowieniu odsyłającym wydanym przez sąd państwa członkowskiego, o ile postanowienie
         to nie zostało uchylone na skutek złożenia środków zaskarżenia ewentualnie przewidzianych przez prawo krajowe.

      (por. pkt 30–32)
      2.     Artykuł 56 ust. 1 WE sprzeciwia się stosowaniu uregulowania krajowego w dziedzinie nabycia nieruchomości, uzależniającego
         skuteczność transakcji od złożenia oświadczenia przez nabywcę, zgodnie z którym samo tylko spóźnione złożenie wymaganego oświadczenia
         o nabyciu powoduje nieważność ex tunc danej transakcji dotyczącej nieruchomości.

      Prawdą jest, iż procedura składania uprzedniego oświadczenia, wówczas gdy jest zaopatrzona w odpowiednie instrumenty prawne,
         może w rzeczywistości stanowić środek proporcjonalny do zamierzonego celu interesu ogólnego, polegającego na zachowaniu, w celu
         zagospodarowania terenu, stałej populacji i autonomicznej działalności w stosunku do sektora turystycznego poprzez wprowadzenie
         ograniczeń we wznoszeniu budynków stanowiących drugie miejsce zamieszkania w określonym obszarze geograficznym. Jednak nieważność
         ex tunc transakcji dotyczącej nieruchomości nie stanowi sankcji proporcjonalnej, ponieważ następuje ona automatyczne na skutek
         samego tylko upływu terminu do złożenia wymaganego oświadczenia, bez względu na powody opóźnienia w jego złożeniu i ponieważ
         podważa ona w bezwzględny sposób, nie uwzględniając racji dotyczących naruszenia obowiązujących zasad podstawowych, porozumienie
         wyrażające wolę stron i z tego powodu nie może ona odpowiadać wymogom pewności prawa szczególnie ważnej w przypadku transakcji
         dotyczących nieruchomości.

      (por. pkt 46, 52–56, 62 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 1 grudnia 2005 r.(*)

      Swobodny przepływ kapitału – Artykuł 56 WE – Procedura składania oświadczenia o nabyciu nieruchomości pod zabudowę – Nieważność transakcji ex tunc  w przypadku opóźnionego złożenia oświadczenia przez nabywcę
      W sprawie C-213/04
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Oberster
         Gerichtshof (Austria) postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2004 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 19 maja 2004 r., w postępowaniu:

      Ewald Burtscher
      przeciwko
      Josefowi Staudererowi
      TRYBUNAŁ (trzecia izba)
      w składzie: A. Rosas, prezes izby, J. Malenovský, J.‑P. Puissochet (sprawozdawca), S. von Bahr i U. Lõhmus, sędziowie,
      rzecznik generalny: F. G. Jacobs,
      sekretarz: K. Sztranc, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 5 lipca 2005 r.
      rozważywszy uwagi na piśmie przedłożone:
      –       w imieniu E. Burtschera przez G. Linsa oraz T. Linsa, Rechtsanwälte,
      –       w imieniu J. Stauderera przez W. Weha, Rechtsanwalt,
      –       w imieniu rządu austriackiego przez E. Riedla oraz S. Pfanner, działających w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu rządu hiszpańskiego, przez E. Braquehaisa Conesę, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich, przez G. Brauna oraz H. Støvlbaeka, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 29 września 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 56 WE.
      2       Wniosek ten został złożony w ramach postępowania w sprawie środka zaskarżenia wniesionego przez E. Burtschera, właściciela
         budynku i terenu położonego w gminie Sonntag, zmierzającego do uzyskania orzeczenia nakazującego eksmisję J. Stauderera, uprawnionego
         z tytułu najmu zawartego na długi okres czasu, dotyczącego tych nieruchomości, a który rości sobie prawo do ich nabycia.

       Ramy prawne
       Prawo wspólnotowe
      3       Artykuł 56 ust. 1 WE stanowi:
      „W ramach postanowień niniejszego rozdziału zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między państwami członkowskimi
         oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi.”

       Uregulowania austriackie
      4       Ustawa w sprawie zmiany Konstytucji związkowej (Bundes-Verfassungsgesetznovelle, BGBl. 276/1992) z dnia 5 czerwca 1992 r.
         upoważniła Länder (kraje związkowe) do wprowadzenia kontroli administracyjnych transakcji dotyczących nieruchomości, w zakresie
         terenów pod zabudowę.

      5       Zgodnie z art. VII ustawy z 1974 r. w sprawie zmiany Konstytucji związkowej (Bundes-Verfassungsgesetznovelle 1974, BGBl. 444/1974),
         Länder są również uprawnione do wprowadzenia ograniczeń administracyjnych dotyczących transakcji dotyczących nieruchomości
         leżących w interesie ogólnym polegającym na utrzymaniu, wspieraniu lub tworzeniu dobrze prosperującej populacji rolniczej.

      6       Jeżeli chodzi o Land Vorarlberg to ustawa w sprawie nieruchomości (Vorarlberger Grundverkehrsgesetz, LGBl. 61/1993) z dnia
         23 września 1993 r., z późn. zmianami (LGBl. 29/2000, zwana dalej „VGVG”), stanowi w art. 7 zatytułowanym „Nabycie niewymagające
         zezwolenia, złożenie oświadczenia”, że:

      „1.      Nabycie terenów pod zabudowę zgodnie z art. 6 ust. 1 nie wymaga uzyskania zezwolenia organu właściwego w sprawach transakcji
         dotyczących nieruchomości, jeżeli nabywca złożył Grundverkehrs-Landeskommission (krajowej komisji ds. obrotu nieruchomościami)
         lub Gemeinde (gminie), na terytorium której dany teren jest położony, pisemną deklarację zgodną z ust. 2–4.

      2.       Nabywca oświadcza, że:
      a)      teren jest zabudowany,
      b)       jest obywatelem austriackim lub – w przypadku gdy nie chodzi o osobę fizyczną – że nie jest uważany za cudzoziemca na podstawie
         art. 2 ust. 4 lit. od b) do d) lub że spełnił jeden z warunków, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 2, oraz że

      c)       nabycie nastąpiło, bądź też nie nastąpiło, w celu zbudowania posiadłości wakacyjnej.
      3.       W oświadczeniu nabywca powinien przedstawić informacje wykazujące jego tożsamość i jego obywatelstwo lub z których wynikać
         będzie, że nie może zostać uznany za cudzoziemca w rozumieniu art. 2 ust. 4 lit. od b) do d) lub że został on zrównany w prawach
         zgodnie z art. 3. Należy dołączyć wszelkie możliwe zaświadczenia.

      […]”
      7       Artykuł 17 VGVG ma następujące brzmienie:
      „1.       Wniosek o udzielenie zezwolenia do organu właściwego w sprawach transakcji dotyczących nieruchomości składany jest w formie
         pisemnej. Wniosek zawiera wszelkie informacje i dokumenty niezbędne do podjęcia decyzji, w szczególności zaś te, które dotyczą
         celu nabycia prawa, jak również uwierzytelnione kopie dokumentów potwierdzających prawo nabywcy.

      2.       Wniosek może zostać złożony jeszcze przed zawarciem umowy stanowiącej podstawę nabycia wymagającego zezwolenia. Powinien on
         zawierać w danym przypadku istotne postanowienia zamierzonej transakcji i zostać podpisany przez obie strony. Jeżeli podstawę
         prawną stanowi umowa, wniosek o udzielenie zezwolenia lub oświadczenie powinny być złożone w terminie trzech miesięcy następujących
         po zawarciu umowy.

      […]”
      8       Artykuł 29 VGVG stanowi, że:
      „1.       Dopóki wymagane zezwolenie nie zostało udzielone lub oświadczenie nie zostało złożone, transakcja nie może zostać wykonana;
         w szczególności prawo nie może zostać wpisane do rejestru nieruchomości. Niemniej jednak transakcja ta wiąże strony.

      2.       W przypadku odmowy zezwolenia lub gdy w terminie dwóch lat od czasu upływu terminu przewidzianego w art. 17 ust. 2 ostatnie
         zdanie nie wystąpiono o zezwolenie lub nie złożono oświadczenia, o którym mowa w art. 7, transakcja jest nieważna ex tunc”.

      9       Zgodnie z art. 32 VGVG:
      „1.       Jeżeli transakcja, w odniesieniu do której nastąpiła odmowa udzielenia zezwolenia, jest nieważna z powodu odmowy udzielenia
         zezwolenia lub upływu terminu ustanowionego w art. 29 ust. 2, sprzedawca może odmówić nabywcy przywrócenia do stanu poprzedniego,
         jeżeli nie wiedział on lub nie miał obowiązku wiedzieć, że czynność wymagała uzyskania zezwolenia lub złożenia oświadczenia
         zgodnie z art. 7 bądź nie zostały spełnione przesłanki udzielenia zezwolenia lub złożenia oświadczenia.

      2.       Jeżeli transakcja jest nieważna, sprzedawca może domagać się stwierdzenia wygaśnięcia praw wpisanych do rejestru, które nie
         zostały nabyte w dobrej wierze co do skuteczności prawa podlegającego wygaśnięciu zgodnie z art. 31 ust. 5, w szczególności
         po uprzednim zawiadomieniu na podstawie art. 31 ust. 2.

      […]”
       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      10     E. Burtscher posiada nieruchomość zabudowaną w gminie Sonntag, przekazaną mu przez matkę w 1995 r.
      11     J. Stauderer, obywatel niemiecki, zawarł w 1974 r. z rodzicami E. Burtschera, będącymi wówczas właścicielami tego terenu,
         umowę jego sprzedaży za cenę 250 000 ATS. J. Stauderer począwszy od tej daty przeprowadził istotne prace poprawiające stan
         nieruchomości. Od tego czasu korzystał z tej nieruchomości w charakterze posiadłości wakacyjnej.

      12     W 1975 r. rodzice E. Burtschera oraz J. Stauderer zawarli jednocześnie dwie umowy. Po pierwsze, zawarta została „umowa najmu”
         na okres 99 lat bez możliwości rozwiązania. Kontrakt ten przewidywał, że zawarte w nim prawa i obowiązki zostaną przeniesione
         na uprawnione strony za zapłatą miesięcznego czynszu w wysokości 291 ATS, jak również zaliczki na poczet czynszu w wysokości
         350.000 ATS. W tej samej umowie najemca zobowiązał się do ponoszenia wszystkich opłat, włączywszy w to należności podatkowe,
         związane z korzystaniem z nieruchomości. Po drugie, została zawarta umowa, na podstawie której lokator otrzymał możliwość
         zakupu nieruchomości, czego zabraniało mu obowiązujące wówczas ustawodawstwo austriackie, natomiast wynajmujący zobowiązali
         się do przeniesienia jej własności za cenę 350 000 ATS.

      13     W trakcie przekazania nieruchomości w 1995 r. E. Burtscherowi, zobowiązał się on przejąć wszystkie prawa i obowiązki wynikające
         z umowy najmu zawartej pomiędzy jego rodzicami a J. Staudererem.

      14     Decyzją z dnia 12 lipca 1994 r. gmina Sonntag zakazała J. Staudererowi korzystania z spornej nieruchomości w charakterze posiadłości
         wakacyjnej. Gmina oparła się na przepisach ustawy zmieniającej ustawę dotyczącą zagospodarowania przestrzennego kraju związkowego
         (Vorarlberger Raumplanungsgesetznovelle, LGBl. 27/1993) i uznała, że wspomniana „umowa najmu” wywołuje te same skutki, co
         umowa sprzedaży oraz że została ona zawarta w celu obejścia przepisów prawa regulujących nabycie nieruchomości przez cudzoziemców.

      15     J. Stauderer złożył skargę zmierzającą do zmiany tej decyzji; została ona oddalona przez Bezirkshauptmannschaft (kantonalny
         organ administracyjny). Również wniesione przez zainteresowanego do Verwaltungsgerichtshof (Austria) odwołanie zostało oddalone.

      16     W dniu 11 września 2000 r. E. Burtscher wniósł do Bezirksgericht Bludenz (sądu kantonalnego Bludenz) (Austria) o nakazanie
         J. Staudererowi opuszczenia spornej nieruchomości, z uwagi na to, że umowy zawarte w 1975 r. były czynnościami pozornymi,
         dotkniętymi nieważnością ab initio. Pozwany wniósł o oddalenie pozwu powołując się na prawa wynikające z tych umów.

      17     Pozew o eksmisję został oddalony przez Bezirksgericht, lecz Landesgericht Feldkirch (Austria), do którego powód wniósł apelację,
         uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę Bezirksgericht do ponownego rozpoznania. Oberster Gerichtshof (Austria)
         oddalił skargę wniesioną przeciwko orzeczeniu Landesgericht Feldkirch.

      18     Zarówno Landesgericht, jak i Oberster Gerichtshof uznały, że czynności mające na celu obejście prawa powinny zostać poddane
         zasadom znajdującym zastosowanie do rzeczywiście zamierzonej czynności, natomiast skutki tej czynności powinny być uzależnione
         od tego, czy zasady te były przestrzegane. Tymczasem nowe przepisy regulujące nabycie terenów pod zabudowę przyjęte w następstwie
         podpisania układu o ustanowieniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego w dniu 2 maja 1992 r. (Dz.U. 1994, L 1, str. 3) nie wymagają
         już od nabywcy uzyskania uprzedniej zgody organu właściwego w dziedzinie transakcji dotyczących nieruchomości. Od czasu wejścia
         w życie VGVG w brzmieniu ogłoszonym w LGBl. 61/1993, nabywcy muszą jedynie złożyć temu organowi w terminie dwóch lat oświadczenie
         zgodnie z art. 7 ust. 2 VGVG pod sankcją uznania transakcji za nieważną ex tunc.

      19     Landesgericht, podobnie jak Oberster Gerichtshof, wywnioskowały z tego, że w niniejszej sprawie w braku złożenia przez J.
         Stauderera oświadczenia w terminie dwóch lat biegnącym najpóźniej od czasu wejścia w życie VGVG, w brzmieniu określonym w
         LGB1 29/2000, umowy z 1975 r. powinny być uznane za nieważne, a w co za tym idzie J. Stauderer powinien opuścić nieruchomość.

      20     W ramach drugiego postępowania Bezirksgericht określił wydatki dokonane przez J. Stauderera na ten teren na kwotę 38 280,57
         euro i nakazał mu opuszczenie nieruchomości za zwrotem tej kwoty. Landesgericht potwierdził to orzeczenie i orzekł, iż nie
         będzie można zaskarżyć jego wyroku w zwykłym trybie zaskarżania. Uznał, że drugie postępowanie ograniczało się jedynie do
         określenia kwoty podlegającej zwrotowi tytułem nienależnego świadczenia, co nie budziło większych wątpliwości prawnych.

      21     J. Stauderer złożył wniosek o rewizję nadzwyczajną do Oberster Gerichtshof. Podniósł, że biorąc pod uwagę najnowsze orzecznictwo
         Trybunału Sprawiedliwości, dokonana przez ten sąd w pierwszym wyroku ocena nie była obowiązkowa. Trybunał w wyroku z dnia
         15 maja 2003 r. w sprawie C-300/01 Salzmann, Rec. str. I-4899, orzekł, że ustanowiona przez VGVG procedura wymagająca uprzedniego
         zezwolenia była sprzeczna ze swobodnym przepływem kapitału zagwarantowanym przez art. 56 ust. 1 WE. Podobny wniosek nasuwa
         się jego zdaniem w odniesieniu do sankcji nieważności transakcji, która wynika z procedury wymagającej uprzedniej deklaracji
         przewidzianej przez art. 7 ust. 2 VGVG.

      22     Oberster Gerichtshof stwierdził, że ustawa zmieniająca VGVG opublikowana w BGBl. 29/2000 rozciągnęła na posiadłości wakacyjne
         możliwość uzyskania nieruchomości zabudowanych na podstawie oświadczenia. Uważa, że procedura ta, w przeciwieństwie do procedury
         uprzedniego zezwolenia, ma na celu poinformowanie właściwych organów o nabyciu nieruchomości. Niemniej jednak wskazuje, że
         J. Stauderer nie złożył wymaganego oświadczenia w styczniu 2003 r. po upływie wyznaczonego mu dwuletniego terminu oraz że
         sankcja nieważności ma zastosowanie również w przypadku zwykłego opóźnienia w złożeniu oświadczenia. Brak jest elementu, który
         pozwalałby w rzeczywistości przyjąć, iż ustawodawca austriacki miał zamiar ograniczyć sankcję nieważności do przypadków odmowy
         udzielenia zezwolenia lub niepodjęcia jakichkolwiek działań przed właściwymi organami.

      23     Sąd odsyłający wskazał, że w ramach pierwszego postępowania przyjął, w związku z wyrokiem z dnia 1 czerwca 1999 r. w sprawie
         C-302/97 Konle, Rec. str. 3099, że regulacja, taka jak VGVG, która przewiduje procedurę składania oświadczenia opatrzoną sankcją
         mogącą doprowadzić nawet do zakazu dokonania transakcji, nie była sprzeczna ze swobodnym przepływem kapitału w zakresie, w
         jakim przesłanki zakazu zostały w wystarczający sposób określone przez ustawę w celu wykluczenia wszelkiego prawdopodobieństwa
         dyskryminacji nabywcy będącego cudzoziemcem.

      24     W każdym razie sąd ten twierdzi, że wydany później przez Trybunał ww. wyrok w sprawie Salzmann, który powinien zostać przez
         niego uwzględniony, może podważyć tę ocenę. Poddaje on pod wątpliwość w szczególności proporcjonalny charakter postanowień
         art. 29 ust. 2 VGVG, który przewiduje w przypadku naruszenia przepisu sankcje w postaci utraty prawa.

      25     W tych okolicznościach Oberster Gerichtshof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem
         prejudycjalnym:

      „Czy art. 56 WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on uregulowaniu krajowemu [VGVG] zgodnie z którym w przypadku
         nabycia nieruchomości w drodze czynności prawnej, złożenie, po upływie wyznaczonego terminu, oświadczenia nabywcy, iż: teren
         jest zabudowany, jego nabycie nie następuje w celu wzniesienia na nim posiadłości wakacyjnej a nabywca jest obywatelem austriackim
         lub powinien być traktowany w ten sam sposób, co obywatel austriacki, powoduje nieważność transakcji ex tunc?”

       W przedmiocie dopuszczalności
       Argumentacja strony pozwanej przed sądem krajowym
      26     J. Stauderer twierdzi, że pytanie prejudycjalne jest z wielu względów niedopuszczalne.
      27     Po pierwsze, sądy austriackie nie są sądami właściwymi do orzekania w sprawie toczącej się przed sądem krajowym, ponieważ
         nie można zastosować art. 16 konwencji z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych
         i handlowych (Dz.U. 1972, L 299, str. 32), zmienionej konwencją z dna 9 października 1978 r. dotyczącą przystąpienia Królestwa
         Danii, Irlandi, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Dz.U. L 304, str. 1 oraz tekst zmieniony –
         str. 77), konwencją z dnia 25 października 1982 r. dotyczącą przystąpienia Republiki Greckiej (Dz. U. L 304, str. 1, oraz
         tekst zmieniony – str. 77), konwencją z dnia 26 maja dotyczącą przystąpienia Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalskiej
         (Dz.U. L 285, str. 1) oraz konwencją z dnia 29 listopada 1996 r. dotyczącą przystąpienia Republiki Austrii, Republiki Finlandii
         i Królestwa Szwecji (Dz.U. 1997, C 15, str. 1, zwanej dalej „konwencją brukselską”).

      28     Następnie jego zdaniem pytanie prejudycjalne pozbawione jest związku ze sprawą. Procedura składania oświadczenia o nabyciu
         przewidziana w art. 7 ust. 2 VGVG rozciągnięta w 2000 r. na posiadłości wakacyjne, nie znajduje zastosowania do cudzoziemców.
         Artykuł 3 ust. 2 VGVG w rzeczywistości stanowi, że „gdy nabycie nieruchomości następuje w celu wzniesienia posiadłości wakacyjnej,
         nie można wnioskować o istnieniu jakiegokolwiek wyjątku od przepisów regulujących nabycie nieruchomości przez cudzoziemców
         na podstawie swobody przepływu kapitału.” J. Stauderer nie będzie mógł w żadnym przypadku skorzystać z procedury polegającej
         na złożeniu oświadczenia i złożyć wymaganego oświadczenia.

      29     Wreszcie po 1 czerwca 2004 r. procedura ta została zniesiona. Ponieważ sąd odsyłający powinien orzekać na podstawie prawa
         obowiązującego w dacie wydania przez niego wyroku w sprawie, pytanie prejudycjalne jest bezprzedmiotowe.

       Ocena Trybunału
      30     Jeżeli chodzi o zarzucany brak właściwości sądu odsyłającego, to należy przypomnieć, że do Trybunału Sprawiedliwości nie należy
         badanie tego, czy postanowienie odsyłające zostało wydane zgodnie z przepisami krajowymi dotyczącymi organizacji postępowania
         sądowego (zob. wyroki: z dnia 14 stycznia 1982 r. w sprawie 65/81, Reina, Rec. str. 33, pkt 7 i 8, z dnia 20 października
         1993 r. w sprawie C-10/92 Balocchi, Rec. str. I-5105, pkt 16 i 17 oraz z dnia 11 lipca 1996 r. w sprawie C-39/94 SFEI i in.,
         C-39/94, Rec. str. I-3547, pkt 24).

      31     Tym bardziej do kompetencji Trybunału nie należy ocena tego, czy sprawa została wniesiona do sądu krajowego zgodnie z przepisami
         o właściwości ustanowionymi przez konwencję brukselską, chyba że warunki zastosowania tych przepisów stanowią sam przedmiot
         odesłania prejudycjalnego (zob. podobnie wyrok z dnia 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-105/94 Celestini, Rec. str. I-2971, pkt
         20).

      32     Trybunał powinien w tym zakresie oprzeć się na postanowieniu wydanym przez sąd państwa członkowskiego, o ile postanowienie
         to nie zostało uchylone na skutek złożenia środków zaskarżenia ewentualnie przewidzianych przez prawo krajowe (zob. ww. wyroki
         w sprawie Reina, pkt 7, Balocchi, pkt 17, oraz SFEI i in.., pkt 24).

      33     Jeżeli chodzi o inne przyczyny niedopuszczalności podniesione przez J. Stauderera, które wynikają z uregulowania krajowego,
         to należy przypomnieć, że, po pierwsze, zgodnie z art. 234 WE Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy do orzekania w trybie
         prejudycjalnym w przedmiocie pytań dotyczących prawa wspólnotowego przedstawionych mu przez sąd jednego z państw członkowskich.
         Przedmiotem tego postępowania nie jest wykładnia krajowych przepisów ustawodawczych lub wykonawczych. Nie można uznać, że
         ewentualne nieścisłości zawarte w opisie przepisów krajowych zawartych w danej sprawie w postanowieniu odsyłającym przez sąd
         odsyłający, skutkują pozbawieniem Trybunału kompetencji do udzielenia odpowiedzi na pytanie, z którym wystąpił ten sąd (zob.
         w szczególności wyrok z dnia 30 kwietnia 1986 r. w sprawach połączonych od 209/84 do 213/84, Asjes i in. Rec. str. 1425, pkt
         12).

      34     Ponadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, zasadniczo to do sądów krajowych należy ocena, z uwzględnieniem wszystkich
         szczególnych cech danej sprawy, zarówno konieczności wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym, jak i jego związku ze sprawą (zob.
         podobnie w szczególności wyroki z dnia 5 marca 2002 r. w sprawach połączonych C-515/99, od C-519/99 do C-524/99 i od C-526/99
         do C-540/99, Reisch i in., Rec. str. I-2157, pkt 25, oraz ww. wyrok w sprawie Salzmann, pkt 30).

      35     Z powyższego wynika, że pytania, z którymi zwrócił się sąd krajowy w ramach stanu faktycznego i prawnego, za którego ustalenie
         jest on odpowiedzialny i którego prawidłowość nie podlega ocenie przez Trybunał, korzystają z domniemania pozostawania w związku
         ze sprawą (zob. wyroki z dnia 7 września 1999 r. w sprawie C-355/97 Beck i Bergdorf, Rec. str. I-4977, pkt od 22 do 24, oraz
         ww. Salzmann, pkt 31).

      36     Otóż w niniejszej sprawie, nie wynika w sposób oczywisty, że wnioskowane dokonanie wykładni prawa wspólnotowego pozostawałoby
         bez związku ze sprawa dla sądu odsyłającego.

      37     Z powyższych rozważań wynika, że pytanie prejudycjalne jest dopuszczalne.
      38     W związku z powyższym należy zbadać, czy art. 56 ust. 1 WE sprzeciwia się stosowaniu uregulowania krajowego, z jakim mamy
         do czynienia w postępowaniu przed sądem krajowym, zgodnie z którym spóźnione złożenie wymaganego oświadczenia o nabyciu powoduje
         nieważność transakcji ex tunc.

       Co do istoty
      39     Zgodnie ze wcześniejszym orzecznictwem Trybunału uregulowanie, takie jak w postępowaniu przed sądem krajowym VGVG, którego
         przedmiotem jest zakaz lub poddanie szczególnym warunkom nabycia nieruchomości w celu wzniesienia na niej nieruchomości stanowiącej
         drugie miejsce zamieszkania, podlega postanowieniom Traktatu WE dotyczącym swobody przepływu kapitału (zob. podobnie ww. wyrok
         w sprawie Konle, pkt 22, Reisch i in., pkt 28 oraz w sprawie Salzmann, pkt 39).

      40     W związku z tym, zgodnie z wnioskiem sądu odsyłającego należy zbadać treść regulacji prawnej, z jaką mamy do czynienia w postępowaniu
         przed sądem krajowym w świetle postanowień art. 56 ust. 1 WE.

      41     Zgodnie z wyjaśnieniami rządu austriackiego w ramach procedury w sprawie nabycia nieruchomości ustanowionej przez VGVG, skuteczność
         transakcji została uzależniona od złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 2 VGVG. Automatyczny charakter sankcji
         nieważności ex tunc ma na celu ograniczenie w czasie skutku prawnego oświadczenia składanego przed właściwym organem, do skutków
         „warunku zawieszającego” w stosunku do danej transakcji.

      42     Z wyjaśnień tych wynika, że oświadczenie to, nawet jeżeli nie warunkuje rzeczywistego wykonania danej transakcji, to jednak
         stanowi obowiązkową formalność poprzedzającą wpis umowy sprzedaży do rejestru nieruchomości, jedynie w celu zagwarantowania
         skuteczności tej umowy wobec organów władzy i osób trzecich. Ponadto zgodnie z art. 12 ust. 1 zdanie pierwsze VGVG z oświadczeniem
         wiąże się obowiązek nieużywania terenu do innego celu niż zadeklarowany.

      43     Procedura składania oświadczenia, ze względu na swój przedmiot, skutkuje ograniczeniem swobodnego przepływu kapitału (zob.
         podobnie odnośnie do procedury składania oświadczenia / uzyskania zezwolenia poprzedzającego nabycie nieruchomości ww. wyrok
         w sprawie Reisch, pkt 32).

      44     Niemniej można by dopuścić istnienie takich ograniczeń, pod warunkiem, że dane przepisy krajowe, które służą osiągnięciu celu
         leżącego w interesie ogólnym, stosowane będą w sposób niedyskryminujący i przy zachowaniu zasady proporcjonalności, to znaczy,
         jeżeli będą one właściwe dla zagwarantowania realizacji zamierzonego celu i nie będą wykraczać poza to, co jest konieczne
         dla jego osiągnięcia (zob. podobnie ww. wyroki w sprawie Konle, pkt 40 oraz w sprawie Reisch i in., pkt 33, jak również i
         wyrok z dnia 22 stycznia 2002 r. w sprawie C-390/99 Canal Satélite Digital, Rec. str. I‑607, pkt 33 oraz ww. w sprawie Salzmann,
         pkt 42).

      45     Po pierwsze, jeżeli chodzi o pierwszy wymóg, zaspokajania interesu ogólnego, rząd austriacki twierdzi, że ustanawiając wspomnianą
         wyżej procedurę składania oświadczenia Landtag Vorarlberg zmierzał do osiągnięcia celu zagospodarowania przestrzennego, najbardziej
         racjonalnego wykorzystania gruntów poprzez ograniczenie wznoszenia budynków stanowiących drugie miejsce zamieszkania oraz
         pogodzenia wymogów kontroli, przez właściwe organy, przestrzegania zasad urbanistycznych z wymogami pewności prawa w zakresie
         transakcji dotyczących nieruchomości.

      46     Z utrwalonego orzecznictwa wynika w tym zakresie, że ograniczenia we wznoszeniu budynków stanowiących drugie miejsce zamieszkania
         w określonym obszarze geograficznym wprowadzone przez dane państwo członkowskie w zamiarze zachowania, w celu zagospodarowania
         terenu, stałej populacji i autonomicznej działalności w stosunku do sektora turystycznego, mogą zostać uznane za przyczyniające
         się do osiągnięcia celu leżącego w interesie ogólnym (zob. ww. wyroki w sprawie Konle, pkt 40, Reisch i in., pkt 34 oraz Salzmann,
         pkt 44). Nie budzi wątpliwości również i to, że w interesie ogólnym leży zagwarantowanie przez organy krajowe stosowania postanowień
         planu zagospodarowania przestrzennego w zgodzie z wymogami pewności prawa w zakresie transakcji.

      47     Następnie, jeżeli chodzi o wymóg niedyskryminującego stosowania danego uregulowania krajowego, który powinien w niniejszej
         sprawie być rozważony w świetle całej procedury składania oświadczenia, J. Stauderer uważa, że VGVG ma dyskryminujący charakter
         w zakresie, w jakim wyłącza on możliwość nabycia przez obywateli innego państwa członkowskiego nieruchomości stanowiącej drugie
         miejsce zamieszkania. Podobnie rząd hiszpański uważa, że VGVG ma wyraźnie dyskryminujący charakter w zakresie, w jakim zobowiązuje
         nabywców będących obywatelami innego państwa członkowskiego do wskazania ich obywatelstwa, bez określenia konsekwencji związanych
         z tym wskazaniem dla merytorycznej oceny tego oświadczenia.

      48     Jednakże zarówno z uwag rządu austriackiego, jak i z postanowienia odsyłającego wynika, że w sprawie przed sądem krajowym
         uregulowanie krajowe dotyczące nieruchomości stanowiących drugie miejsce zamieszkania bez różnicy znajduje zastosowanie do
         obywateli austriackich i obywateli innych państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego (zwanego
         dalej „EOG”).

      49     W rzeczywistości bowiem obywatele innego państwa członkowskiego Unii, tacy jak J. Stauderer, jak również i obywatele innego
         Państwa EOG, podlegają procedurze składania oświadczenia i mogą nabyć nieruchomość przy zachowaniu tych samych formalności,
         których spełnienia wymaga się od obywateli austriackich.

      50     Ponadto obowiązek wskazania przez nabywcę swojego obywatelstwa w składanym przez niego oświadczeniu służy rozróżnieniu sytuacji
         obywateli jednego z państw członkowskich Unii lub EOG, których prawo do nabycia nieruchomości jest identyczne jak prawo obywateli
         austriackich, od sytuacji obywateli państw trzecich, którzy nie mogą nabyć nieruchomości na tych samych warunkach. Ów obowiązek
         wskazania obywatelstwa oraz w razie potrzeby obowiązek wskazania w oświadczeniu, iż nieruchomość gruntowa będzie używana jako
         posiadłość wakacyjna, nie ma zatem na celu zakazu nabywania nieruchomości stanowiących drugie miejsce zamieszkania przez obywateli
         innych państw członkowskich, a jedynie, na co wskazał rząd austriacki, zapewnienie przestrzegania szczególnych warunków wznoszenia
         takich budynków.

      51     Wreszcie, jeżeli chodzi o wymóg proporcjonalności, to rząd austriacki twierdzi, że oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust.
         2 VGVG, w przeciwieństwie do tego, co podnosi sąd odsyłający, ma jedynie formalny charakter. Z prac nad przygotowaniem VGVG
         w wersji ogłoszonej w LGB1. 61/1993 (oraz ogłoszonej w LBG1. 29/2000) wynika, że oświadczenie nie ma tylko na celu zawiadomienia
         właściwych organów o zamiarze nabycia nieruchomości, ale również zagwarantowanie, że zabudowana nieruchomość będzie używana
         w celu zadeklarowanym w oświadczeniu, a w szczególności, że ewentualne korzystanie z tej nieruchomości jako z posiadłości
         wakacyjnej spełniać będzie szczególne warunki przewidziane dla takiego rodzaju korzystania. Przeprowadzane później przez organy
         administracyjne kontrole nie mają wpływu na realizację zamiaru nabycia nieruchomości, ponieważ wpis do rejestru nieruchomości
         następuje jedynie w wyniku złożenia takiego oświadczenia. Z kolei, jeżeli chodzi o sankcję nieważności przewidzianą w przypadku
         braku złożenia oświadczenia w terminie dwóch lat, to ze względu na swój automatyczny charakter umożliwia ona zagwarantowanie
         uzyskania przez właściwe organy prawidłowego zawiadomienia o nabyciu zabudowanych nieruchomości i umożliwienie tym organom
         przeprowadzenia niezbędnych kontroli w odpowiednim terminie. Sankcja ta byłaby zatem proporcjonalna do celu polegającego na
         uniemożliwieniu niezgodnego z prawem wykorzystania tych terenów jako posiadłości wakacyjnej. Sankcja administracyjna, którą
         można by zastąpić sankcję w postaci nieważności umowy niekoniecznie byłaby mniej surowa dla nabywcy, ponieważ mogłaby być
         zastosowana już po upływie trzech miesięcy i mogłaby być mniej skuteczna.

      52     Należy tu stwierdzić, że prawdą jest, iż procedura składania uprzedniego oświadczenia, wówczas gdy jest zaopatrzona w odpowiednie
         instrumenty prawne, może w rzeczywistości stanowić środek proporcjonalny do zamierzonego celu interesu ogólnego. Zgodnie z
         wcześniejszym orzecznictwem Trybunału taka procedura może umożliwić wyeliminowanie wymogu uzyskania uprzedniego zezwolenia,
         który zasadniczo stanowi większe ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, bez jednoczesnego uszczerbku dla skuteczności
         celów zamierzonych przez władze publiczne (zob. podobnie wyrok z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawach połączonych C-163/94,
         C-165/94 i C-250/94 Sanz de Lera i in., Rec. str. I-4821, pkt 27, oraz ww. wyroki w sprawie Konle, pkt 46 i 47, oraz w sprawie
         Salzmann, pkt 50). Zgodnie z tym, co słusznie podnosi Komisja, taka procedura nie może stanowić środka dysproporcjonalnego.

      53     Niemniej pytanie prejudycjalne nie dotyczy procedury złożenia oświadczenia ustanowionej przez VGVG, rozpatrywanej całościowo,
         lecz wyłącznie środka w postaci sankcji przewidzianej w przypadku spóźnionego złożenia wymaganego oświadczenia, to znaczy
         nieważności ex tunc transakcji dotyczącej nieruchomości.

      54     Otóż taka sankcja nie jest proporcjonalna do zamierzonego w tym wypadku celu leżącego w interesie ogólnym.
      55     W rzeczywistości, po pierwsze, nieważność następuje automatyczne na skutek samego tylko upływu terminu do złożenia wymaganego
         oświadczenia, bez względu na powody opóźnienia w jego złożeniu. W ten sposób w postępowaniu przed sądem krajowym wydaje się,
         że opóźnione złożenie oświadczenia przez J. Stauderera było częściowo związane z niepewnością sytuacji prawnej, w jakiej się
         on znajdował, ponieważ sąd odsyłający we uprzednim postępowaniu przyjął, że w każdym razie było zbyt późno na to, aby zainteresowane
         strony uwolniły się od tego zobowiązania.

      56     Po drugie, sankcja taka podważa w bezwzględny sposób, nie uwzględniając racji dotyczących naruszenia obowiązujących zasad
         podstawowych, porozumienie wyrażające wolę stron i z tego powodu nie może ona odpowiadać wymogom pewności prawa szczególnie
         ważnej w przypadku transakcji dotyczących nieruchomości. Okoliczność, iż termin jest, jak to wskazuje Komisja „zakreślony
         szeroko” nie wystarcza, aby sankcję tę uznać za proporcjonalną do zamierzonego celu.

      57     To prawda, że Trybunał przyznał, iż pozew o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży może stanowić proporcjonalną sankcję
         w ramach procedury uprzedniego oświadczenia (ww. wyrok w sprawie Salzmann, pkt 51). Trybunał orzekł już również, iż dla osiągnięcia
         pewnych celów zagospodarowania przestrzennego, takich jak utrzymanie i trwały rozwój rolnictwa poprzez kontrolę rozwoju struktury
         własności nieruchomości rolnych, sama procedura składania uprzedniego oświadczenia może okazać się niewystarczająca, w związku
         z czym, nawet procedura uzyskania uprzedniego zezwolenia może w pewnych warunkach pozostawać w zgodzie ze swobodnym przepływem
         kapitału (zob. podobnie w szczególności wyrok z dnia 23 września 2003 r. w sprawie C-452/01 Ospelt i Schlössle Weissenberg,
         C-452/01, Rec. str. I-9743, pkt od 41 do 45).

      58     W związku z powyższym nie można w sposób ogólny wykluczyć, iż procedura uprzedniego oświadczenia, w mniejszym stopniu ograniczająca
         swobodny przepływ kapitału niż procedura uprzedniego uzyskania zezwolenia, może być opatrzona orzekanymi a posterori surowymi
         sankcjami, wystarczająco odstraszającymi, aby zapewnić, że cele planów zagospodarowania przestrzennego są w rzeczywistości
         przestrzegane.

      59     Niemniej jeżeli sankcja, taka jak ta, z którą mamy do czynienia w postępowaniu przed sądem krajowym, może zostać dopuszczona
         również pomimo naruszenia podstawowych zasad ustanowionych przez dane ustawodawstwo, prawidłowo stwierdzonego przez właściwy
         organ na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, środek ten jest nadmierny, jako że powoduje automatyczne skutki opóźnienia
         złożenia oświadczenia, uniemożliwiając właściwemu organowi dokonanie oceny tego, czy w rzeczywistości zamiar nabycia jest
         zgodny ze znajdującym zastosowanie planem zagospodarowania przestrzennego.

      60     Inne środki, takie jak grzywny, wywołujące nie tak daleko idące skutki, mogłyby sankcjonować opóźnione złożenie oświadczenia.
         Artykuł 34 VGVG zawiera ponadto listę okoliczności uzasadniających nałożenie sankcji pieniężnych. Podobnie można by udzielić
         skarżącemu możliwości wyjaśnienia powodów jego opóźnienia lub przyznać właściwemu organowi możliwość, w szczególności wówczas
         gdy w grę nie wchodzą prawa osób trzecich, pod pewnymi warunkami, przyjęcia nawet spóźnionego oświadczenia lub utrzymania
         ważności umowy.

      61     Sankcja, z jaką mamy do czynienia w postępowaniu przed sądem krajowym, nie może zatem zostać uznana za nieodzowną dla zapewnienia
         przestrzegania obowiązku składania oświadczenia o nabyciu oraz dla osiągnięcia celu leżącego w interesie ogólnym, któremu
         służy VGVG.

      62     W związku z tym na pytanie sądu odsyłającego należy odpowiedzieć, ze art. 56 ust. 1 WE sprzeciwia się stosowaniu regulacji
         krajowej, takiej jak VGVG, zgodnie z którą samo tylko spóźnione złożenie wymaganego oświadczenia o nabyciu powoduje nieważność
         ex tunc danej transakcji dotyczącej nieruchomości.

       W przedmiocie kosztów
      63     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 56 ust. 1 WE sprzeciwia się stosowaniu regulacji krajowej, takiej jak ustawa w sprawie nieruchomości (Vorarlberger
            Grundverkehrsgesetz) z dnia 23 września 1993 r. z późn. zmianami, zgodnie z którą samo tylko spóźnione złożenie wymaganego
            oświadczenia o nabyciu powoduje nieważność ex tunc danej transakcji dotyczącej nieruchomości.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.