title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 11 czerwca 2009 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów. # Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym - Artykuł 40 - Swobodny przepływ kapitału - Dyskryminujące traktowanie dywidend wypłacanych przez spółki niderlandzkie - Pobranie podatku u źródła - Zwolnienie - Spółki korzystające z siedzibą w państwach członkowskich Wspólnoty - Spółki korzystające mające siedzibę w Islandii lub Norwegii. # Sprawa C-521/07.

text:
      Sprawa C‑521/07
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Królestwu Niderlandów
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym – Artykuł 40 – Swobodny przepływ kapitału – Dyskryminujące traktowanie dywidend wypłacanych przez spółki niderlandzkie – Pobranie podatku u źródła – Zwolnienie – Spółki korzystające z siedzibą w państwach członkowskich Wspólnoty – Spółki korzystające mające siedzibę w Islandii lub Norwegii
      Streszczenie wyroku
      Umowy międzynarodowe – Porozumienie tworzące Europejski Obszar Gospodarczy – Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia – Przepisy
            podatkowe – Podatek dochodowy od osób prawnych – Opodatkowanie dywidend
      (porozumienie, EOG, art. 40)
      Uchybia swoim zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 40 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG), państwo
         członkowskie, które nie zwalnia dywidend wypłacanych przez spółki będące rezydentem, na rzecz spółek mających siedzibę w państwach
         od podatku pobieranego u źródła od dywidend na tych samych warunkach co dywidendy wypłacane na rzecz spółek będących rezydentem
         lub mającym siedzibę w innym państwie członkowskim Wspólnoty Europejskiej, wymagając, by dla skorzystania ze zwolnienia spółki
         mające siedzibę w owych dwóch państwach EOG posiadały co najmniej, odpowiednio, 10% lub 25% udziałów w wypłacającej spółce
         będącej rezydentem, a spółki mające siedzibę w danym państwie członkowskim lub w innym państwie członkowskim – co najmniej
         5% opłaconego kapitału będącej rezydentem spółki wypłacającej dywidendy.

      Takie odmienne traktowanie w zakresie, w jakim dotyczy ono sposobu opodatkowania dywidend wypłacanych na rzecz uprawnionych
         spółek mających siedzibę w danych dwóch państwach EOG w porównaniu do sposobu opodatkowania dywidend wypłacanych na rzecz
         uprawnionych spółek mających siedzibę w państwie członkowskim Wspólnoty, może bowiem zniechęcać spółki mające siedziby w dwóch
         pierwszych z wymienionych państw od dokonywania inwestycji w danym państwie członkowskim. Ponadto czyni ono trudniejszym dla
         spółki będącej rezydentem przyciągnięcie kapitału z danych dwóch państw EOG niż z danego państwa członkowskiego Wspólnoty.
         W związku z tym stanowi ono ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału, zakazane co do zasady przez art. 40 porozumienia
         EOG.

      Argument dotyczący odmienności sytuacji, w jakiej znajdują się, po pierwsze, spółki mające siedzibę w państwach członkowskich
         Wspólnoty oraz, po drugie, spółki mające siedzibę w danych dwóch państwach EOG nie może uzasadniać wymogu posiadania w kapitale
         spółki będącej rezydentem wypłacającej dywidendy określonej wielkości udziału, wyższego w stosunku do ostatnich z wymienionych
         spółek, aby mogły one korzystać, tak jak pierwsze z wymienionych spółek, ze zwolnienia z poboru u źródła podatku od dywidend
         otrzymywanych przez nie od spółek będących rezydentami. W tym względzie, chociaż różnica w systemie prawnym zobowiązań odnośnych
         państw EOG w dziedzinie podatków w porównaniu z systemem prawnym zobowiązań państw członkowskich może uzasadniać to, że jedno
         z państw uzależnia korzystanie ze zwolnienia z poboru u źródła podatku od dywidend przez spółki mające siedzibę w danych dwóch
         państwach EOG od dowodu, iż spełniły one warunki przewidziane w przepisach krajowych, to jednak nie może ono uzasadniać tego,
         że przepisy te uzależniają korzystanie z tego zwolnienia od posiadania większego udziału w kapitale spółki wypłacającej. W istocie
         wymóg taki pozostaje bez związku z warunkami nałożonymi na wszystkie spółki, aby mogły mieć one prawo do tego zwolnienia,
         to znaczy, aby miały one określoną formę prawną, aby podlegały podatkowi od zysków oraz aby były końcowym uprawnionym do wypłacanej
         dywidendy. Krajowa administracja podatkowa powinna bowiem być w stanie sprawdzić spełnienie tych warunków.

      (por. pkt 37, 39, 47, 48, 50, 52; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 11 czerwca 2009 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym – Artykuł 40 – Swobodny przepływ kapitału – Dyskryminujące traktowanie dywidend wypłacanych przez spółki niderlandzkie – Pobranie podatku u źródła – Zwolnienie – Spółki korzystające z siedzibą w państwach członkowskich Wspólnoty – Spółki korzystające mające siedzibę w Islandii lub Norwegii
      W sprawie C‑521/07
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 23 listopada 2007 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana prze P. van Nuffela oraz R. Lyala, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Królestwu Niderlandów, reprezentowanemu przez C.M. Wissels oraz D.J.M. de Gravego, działających w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, J.C. Bonichot (sprawozdawca), K. Schiemann, L. Bay Larsen i C. Toader, sędziowie,
      rzecznik generalny: D. Ruiz‑Jarabo Colomer,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że poprzez brak zwolnienia dywidend wypłacanych
         na rzecz spółek mających siedzibę w Islandii lub w Norwegii od podatku pobieranego u źródła od dywidend na tych samych warunkach
         co dywidendy wypłacane na rzecz spółek niderlandzkich, Królestwo Niderlandów uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na
         mocy art. 40 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r. (Dz.U. 1994, L 1, s. 3, zwanego dalej
         „porozumieniem o EOG”).

       Ramy prawne
       Porozumienie o EOG i prawo wspólnotowe
      2        Zgodnie z art. 40 porozumienia o EOG:

      „W ramach postanowień niniejszego Porozumienia zakazane są wszelkie ograniczenia między Umawiającymi się Stronami w odniesieniu
         do swobody przepływu kapitału należącego do osób mających miejsce zamieszkania na terytorium państw członkowskich [Wspólnoty
         Europejskiej] lub państw [Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA)], jak również dyskryminacja ze względu na przynależność
         państwową lub miejsce zamieszkania lub miejsce lokaty kapitału. Załącznik XII zawiera postanowienia niezbędne do wykonania
         niniejszego artykułu”.

      3        Załącznik XII zatytułowany „Swobodny przepływ kapitału” odsyła do dyrektywy Rady 88/361/EWG z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie
         wykonania art. 67 traktatu (Dz.U. L 178, s. 5).

      4        Artykuł 1 ust. 1 tej dyrektywy stanowi, że:

      „Z zastrzeżeniem następujących przepisów państwa członkowskie znoszą ograniczenia w zakresie przepływów kapitału, dokonywanych
         między osobami zamieszkałymi w państwach członkowskich. […]”.

      5        Zgodnie z art. 4 tej dyrektywy:

      „Niniejsza dyrektywa nie narusza prawa państw członkowskich do podejmowania wszelkich niezbędnych środków na rzecz zapobiegania
         naruszeniom ich przepisów ustawowych i wykonawczych, w tym w odniesieniu do opodatkowania […].

      Stosowanie tych środków i procedur nie może powodować utrudnienia dla przepływów kapitału dokonywanych zgodnie z prawem wspólnotowym”.
       Uregulowania krajowe
      6        Artykuł 1 ust. 1 Wet op de dividendbelasting (ustawy o podatku od dywidend, zwanej dalej „Wet DB”) z dnia 23 grudnia 1965 r.
         stanowi:

      „Pod nazwą »podatek od dywidendy« jest pobierany podatek bezpośredni od tych podmiotów, które – bezpośrednio lub za pośrednictwem
         świadectw – korzystają z przychodów z tytułu akcji lub udziałów, z tytułów uczestnictwa w zyskach i oprocentowanych pożyczkach,
         o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. d) Wet op de vennootschapsbelasting 1969 [ustawy o podatku od osób prawnych z 1969 r.,
         zwanej dalej »Wet Vpb«], w spółkach akcyjnych, prywatnych spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, spółkach komandytowych
         i innych spółkach mających siedzibę w Niderlandach, których kapitał jest podzielony w całości lub w części na akcje lub udziały”.

      7        Zgodnie z art. 4 Wet DB:

      „1.      Pobranie podatku od dochodów z udziałów lub akcji, papierów wartościowych uprawniających do udziału w zyskach lub oprocentowanych
         pożyczkach, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. d) [Wet Vpb] może zostać zaniechane, jeśli:

      a)      do zysków, jakie uprawniony czerpie z udziałów lub akcji, z papierów wartościowych uprawniających do udziału w zyskach lub
         oprocentowanych pożyczkach, ma zastosowanie zwolnienie udziału lub akcji, o którym mowa w art. 13 [Wet Vpb], lub kompensata
         udziału lub akcji, o której mowa w art. 13aa tej ustawy, zaś udziały lub akcje wchodzą w skład majątku jego przedsiębiorstwa
         zarządzanego w Niderlandach;

       […].
      2.      Nie pobiera się podatku od dochodów z akcji lub udziałów, papierów wartościowych uprawniających do udziału w zyskach lub oprocentowanych
         pożyczkach, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. d) [Wet Vpb], jeżeli uprawniony jest podmiotem mającym siedzibę w innym państwie
         członkowskim Unii Europejskiej oraz spełnia następujące warunki:

      1)      uprawniony do zysku oraz podatnik mają jedną z form prawnych wymienionych w załączniku do dyrektywy Rady 90/435/EWG z dnia
         23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych
         różnych państw członkowskich (Dz.U. L 225, s. 6) lub jedną z form prawnych wskazaną w rozporządzeniu ministra;

      2)      w dacie, w jakiej wypłacono zyski uprawniony był akcjonariuszem lub udziałowcem w wysokości co najmniej 5% opłaconego kapitału
         podatnika lub posiadał w tej dacie udział w podatniku, do którego miałby zastosowanie art. 13 ust. 5 lub art. 13 ust. 14 [Wet
         Vpb], jeżeli miałby on siedzibę w Niderlandach;

      3)      uprawniony do zysku i podatnik zostali poddani w państwie członkowskim siedziby, bez możliwości wyboru oraz nie będąc zwolnionymi,
         opodatkowaniu od zysków, o którym mowa w art. 2 lit. c) tej dyrektywy;

      4)      w państwie członkowskim siedziby uprawniony do zysku i podatnik nie są uważani za posiadających siedzibę poza terytorium państw
         członkowskich Unii Europejskiej na podstawie konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej z państwem trzecim;

      […]”.
      8        Zgodnie z art. 13 Wet Vpb:

      „1.      Przy ustalaniu wysokości zysków nie są uwzględniane korzyści z tytułu udziału oraz koszty związane z udziałem lub wykonywaniem
         tego udziału (zwolnienie udziału).

      2.      Spółka będąca podatnikiem posiada udział kapitałowy, jeżeli:
      a)      posiada co najmniej 5% opłaconego kapitału spółki, której kapitał, w całości lub w części, jest podzielony na udziały lub
         akcje;

      […]”.
      9        Jeżeli chodzi o spółki mające siedzibę w Islandii lub Norwegii, to w przepisach niderlandzkich brak jest szczególnego przepisu,
         który uwzględniałby okoliczność, że mogą one powoływać się na art. 40 porozumienia o EOG. To na podstawie porozumień dwustronnych
         w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania zawartych z państwami będącymi stronami porozumienia o EOG podatek od dywidendy
         nie jest pobierany w przypadku udziału w kapitale zakładowym spółki niderlandzkiej w wysokości co najmniej 10% (art. 10 porozumienia
         dotyczącego podatków dochodowych i podatku od kapitału pomiędzy Królestwem Niderlandów a Republiką Islandii, podpisanego dnia
         25 września 1997 r.) lub w wysokości co najmniej 25% (art. 10 porozumienia dotyczącego podatków dochodowych i podatku od kapitału
         pomiędzy Królestwem Niderlandów a Królestwem Norwegii, podpisanego w dniu 12 stycznia 1990 r.)

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      10      Komisja, uważając, że w Niderlandach dywidendy wypłacane spółkom mającym siedzibę w tym państwie członkowskim są korzystniej
         traktowane niż dywidendy wypłacane na rzecz spółek mających siedzibę w innych państwach członkowskich oraz w państwach należących
         do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), oraz że w związku z tym Królestwo Niderlandów nie przestrzega zobowiązań ciążących
         na nim na mocy art. 56 WE oraz art. 40 porozumienia o EOG, w wezwaniu do usunięcia uchybień z dnia 18 października 2005 r.,
         wezwała to państwo członkowskie do złożenia wyjaśnień.

      11      Ponieważ Królestwo Niderlandów ograniczyło się do odpowiedzi tymczasowych, bez wypowiadania się co do istoty sprawy, Komisja
         wystosowała w dniu 6 lipca 2006 r. uzasadnioną opinię powtarzającą te same zarzuty i wezwała owo państwo członkowskie do przyjęcia
         niezbędnych środków w celu dostosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy liczonych od daty doręczenia tej opinii.

      12      Rzeczone państwo członkowskie odpowiedziało na opinię w piśmie z dnia 7 września 2006 r., wyjaśniając, że Wet DB zostanie
         dostosowana z dniem 1 stycznia 2007 r. w zakresie dywidend wypłacanych na rzecz spółek mających siedzibę w innych państwach
         członkowskich Wspólnoty. Zmiana ta, która miała miejsce przed wniesieniem niniejszej skargi, doprowadziła do przyjęcia art. 4
         ust. 2 Wet DB, w brzmieniu przytoczonym w pkt 7 niniejszego wyroku.

      13      Królestwo Niderlandów odnośnie do zarzucanego naruszenia art. 40 porozumienia o EOG twierdzi z kolei, że odnośne przepisy
         niderlandzkie nie stanowią przeszkody dla swobodnego przepływu kapitału oraz że, nawet jeżeliby tak było, chodzi o przeszkodę
         uzasadnioną.

      14      Przyznając, że zmiana art. 4 Wet DB zapewnia zgodność przepisów niderlandzkich z traktatem WE w odniesieniu do spółek mających
         siedzibę w innych państwach członkowskich Wspólnoty, Komisja postanowiła kontynuować procedurę w sprawie uchybienia zobowiązaniom
         i wniosła niniejszą skargę w zakresie zarzutu dotyczącego uchybienia art. 40 porozumienia o EOG.

       W przedmiocie skargi
       Argumentacja stron
      15      Komisja podnosi, że Trybunał orzekł w wyroku z dnia 23 września 2003 r. w sprawie C‑452/01 Ospelt i Schlössle Weissenberg,
         Rec. s. I‑9743, pkt 28, 29, 32, że art. 40 porozumienia o EOG, a także załącznik XII do tego porozumienia mają ten sam zakres
         prawny co identyczne co do zasady przepisy art. 56 WE. Wskazuje ponadto, że w kwestii tej podobnie orzekł Trybunał EFTA w wyrokach
         z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie E‑1/04 Fokus Bank przeciwko Norwegii, Report of EFTA Court, s. 22, pkt 23; z dnia 1 lipca
         2005 r. w sprawie E‑10/04 Paolo Piazza, EFTA Court Report, s. 100, pkt 33).

      16      Twierdzi ona, że przepisy niderlandzkie ustanawiają dyskryminację w traktowaniu pod względem podatkowym dywidend wypłacanych
         na rzecz spółki mającej siedzibę w Niderlandach lub, od chwili ich ustanowienia, w innym państwie członkowskim Wspólnoty,
         a dywidendami wypłacanymi na rzecz spółki mającej siedzibę w Islandii lub Norwegii.

      17      Komisja podnosi bowiem, że dywidendy spółki niderlandzkiej wypłacane na rzecz innej spółki niderlandzkiej lub na rzecz spółki
         mającej siedzibę w innym państwie członkowskim Wspólnoty są zwolnione z podatku pobieranego u źródła od dywidend w siedzibie
         pierwszej ze spółek, jeżeli druga ze spółek posiada co najmniej 5% kapitału pierwszej spółki, podczas gdy dywidendy spółki
         niderlandzkiej wypłacane na rzecz spółki mającej siedzibę w Irlandii lub w Norwegii są zwolnione tylko wtedy, gdy spółki te
         posiadają co najmniej 10% (w przypadku spółek islandzkich) lub 25% (w przypadku spółek norweskich) w kapitale danej spółki
         niderlandzkiej.

      18      Taka dyskryminacja narusza zasadę swobodnego przepływu kapitału, ponieważ czyni ona inwestowanie w spółki niderlandzkie mniej
         korzystnym dla spółek mających siedzibę w Irlandii lub w Norwegii niż dla spółek mających siedzibę w innych państwach członkowskich
         Wspólnoty. Ponadto czyni ona trudniejszym przyciągnięcie przez spółkę niderlandzką kapitału islandzkiego i norweskiego niż
         przyciągnięcie kapitału pochodzącego z Niderlandów lub innego państwa członkowskiego.

      19      Komisja podkreśla, że Trybunał orzekł już, że taka dyskryminacja była sprzeczna z art. 56 WE w wyroku z dnia 8 listopada 2007 r.
         w sprawie C‑379/05 Amurta, Zb.Orz. s. I‑9569, pkt 28, odnosząc się do dywidend wypłacanych na rzecz spółek mających siedzibę
         w innych państwach członkowskich, które w czasie zaistnienia okoliczności faktycznych sprawy zakończonej tymże wyrokiem nie
         były zwolnione w ten sam sposób co dywidendy wypłacane na rzecz spółek niderlandzkich.

      20      Podobnie jak w tamtej sprawie uregulowanie podatkowe w niniejszej sprawie może zostać uznane za zgodne z prawem wspólnotowym,
         a tym samym za zgodne z porozumieniem o EOG tylko wtedy, gdy zawarte w nim odmienne traktowanie dotyczy sytuacji, które nie
         są porównywalne w obiektywny sposób, lub zostało ono uzasadnione nadrzędnym względem interesu powszechnego.

      21      Komisja podnosi, czemu zaprzecza Królestwo Niderlandów, że sytuacja spółek islandzkich i norweskich jest porównywalna w obiektywny
         sposób z sytuacją spółek niderlandzkich pod względem ryzyka podwójnego opodatkowania zysków spółek niderlandzkich, w których
         posiadają one część kapitału.

      22      Z orzecznictwa Trybunału wynika, że środki, które w takim przypadku zmierzają do zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu, powinny
         zostać rozciągnięte na wszystkie spółki zagraniczne, które mogą korzystać z przepisów z dziedziny swobodnego przepływu kapitału.
         Komisja powołuje się w tym zakresie na wyrok z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie C‑170/05 Denkavit Internationaal i Denkavit
         France, Zb.Orz. s. I‑11949, pkt 37.

      23      Komisja przyznaje, że krajowy ustawodawca może przyjąć przepisy w celu zwalczania nadużywania swobód rynku wewnętrznego, w szczególności
         w odniesieniu do swobody przepływu kapitału, na podstawie art. 58 WE, a w niniejszej sprawie na podstawie art. 4 dyrektywy
         88/361, o której mowa w załączniku XII do porozumienia o EOG, zgodnie z którym państwa członkowskie mają prawo „do podejmowania
         wszelkich niezbędnych środków na rzecz zapobiegania naruszeniom ich przepisów ustawowych i wykonawczych, w tym w odniesieniu
         do opodatkowania”.

      24      Niemniej jednak takie przepisy powinny być proporcjonalne do zamierzonego celu. Tymczasem Królestwo Niderlandów nie wskazuje,
         jakie nadużycia mają być zwalczane poprzez odmowę zwolnienia wypłaty dywidendy na rzecz spółek mających siedzibę w Islandii
         lub w Norwegii z opodatkowania dywidend u źródła.

      25      Królestwo Niderlandów twierdzi, że zobowiązania, które wynikają ze swobodnego przepływu kapitału pomiędzy państwami członkowskimi
         Wspólnoty, nie mogą być w sposób całkowity i prosty przetransponowane na stosunki pomiędzy tymi państwami a państwami EFTA,
         którymi są Republika Islandii i Królestwo Norwegii. Wynika to z tego, że w dwóch z ostatnich wymienionych państw nie obowiązuje
         dyrektywa Rady 77/799/WE z dnia 19 grudnia 1977 r. dotycząca wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie
         podatków bezpośrednich, niektórych podatków akcyzowych oraz opodatkowania składek ubezpieczeniowych (Dz.U. L 336, s. 15),
         zmieniona dyrektywą Rady 2004/106/WE z dnia 16 listopada 2004 r. (Dz.U. L 359, s. 30) (zwana dalej „dyrektywą 77/799”).

      26      Królestwo Niderlandów twierdzi, że zwalczanie niebezpieczeństwa oszustw podatkowych i nadużyć nie stanowi jedynego uzasadnienia
         odmiennego traktowania dywidend wypłacanych na rzecz spółek mających siedzibę w państwach członkowskich Wspólnoty oraz dywidend
         wypłacanych na rzecz spółek mających siedzibę w Islandii lub w Norwegii przewidzianego w przepisach Wspólnoty.

      27      W rzeczywistości bowiem według tych przepisów poza warunkiem, aby udział wynosił co najmniej 5% kapitału, sam uprawniony do
         dywidendy musi spełniać dwa inne warunki, aby mieć prawo do spornego zwolnienia, które to warunki są stosowane również do
         sytuacji czysto krajowych i które nie mają dyskryminującego charakteru, ponieważ uprawniony po pierwsze musi podlegać podatkowi
         od zysków, a po drugie musi być ostatecznym uprawnionym do dywidendy.

      28      Spełnienie tych warunków może zostać z łatwością sprawdzone pomiędzy państwami członkowskimi dzięki wiążącemu charakterowi
         dyrektywy 77/799, podczas gdy dwustronne konwencje zawarte z Republiką Islandii i Królestwem Norwegii, nie będąc wspólnotowymi
         instrumentami prawnymi, nie umożliwiają państwu członkowskiemu lub Komisji dochodzenia wypełnienia wynikających z nich zobowiązań
         przed sądem.

      29      Królestwo Belgii uważa w związku z tym, że brak wspólnotowego instrumentu prawnego w jego stosunkach z Republiką Islandii
         oraz Królestwem Norwegii uzasadnia różnice w warunkach przyznania zwolnienia od pobrania u źródła podatku od dywidend w przypadku
         udziałów posiadanych przez spółki mające siedzibę w tych dwóch państwach.

      30      W kwestii tej Komisja twierdzi z kolei, że obydwie przedmiotowe konwencje dwustronne są prawnie wiążące dla tych państw. Nawet
         jeżeli trudniej jest doprowadzić do spełnienia zobowiązań prawa międzynarodowego niż do spełnienia w ramach Wspólnoty zobowiązań
         wynikających z prawa wspólnotowego, nie oznacza to jednak, że konwencje są pozbawione znaczenia w ramach udzielania odpowiedzi
         na pytanie, czy dyskryminacja spółek islandzkich i norweskich jest proporcjonalna do zamierzonego celu, to znaczy do pobrania
         podatku od dywidend.

      31      Ponadto Królestwo Niderlandów nie wykazało ani nawet nie podniosło tego, że Republika Islandii lub Królestwo Norwegii nie
         przestrzegały zobowiązań wynikających z tych umów, to znaczy, że przy stosowaniu tych konwencji napotkano na trudności lub
         na nieuzasadnione opóźnienia.

       Ocena Trybunału
      32      Jednym z podstawowych celów porozumienia o EOG jest realizacja w jak najpełniejszy sposób swobody przepływu towarów, osób,
         usług i kapitału na całym EOG, tak aby rynek wewnętrzny realizowany na terytorium Wspólnoty został rozciągnięty na państwa
         członkowskie EFTA. W związku z tym liczne postanowienia tego porozumienia zmierzają do zagwarantowania jego wykładni w sposób
         możliwie jednolity w całym EOG (zob. opinia 1/92 z dnia 10 kwietnia 1992 r., Rec. s. I‑2821). Do Trybunału należy w tym zakresie
         czuwanie nad tym, aby zasady porozumienia o EOG, zasadniczo identyczne z zasadami traktatowymi były interpretowane w sposób
         jednolity w państwach członkowskich (zob. ww. wyrok w sprawie Ospelt i Schlössle Weissenberg, pkt 29).

      33      Z powyższego wynika, że skoro ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału pomiędzy obywatelami państw będących stronami porozumienia
         o EOG powinny być oceniane z punktu widzenia art. 40 i załącznika XII do tego porozumienia, to jego postanowienia mają to
         samo znaczenie prawne co zasadniczo identyczne przepisy art. 56 WE (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Ospelt i Schlössle Weissenberg,
         pkt 32).

      34      Ponadto w przypadku braku przepisów ujednolicających lub harmonizujących na poziomie wspólnotowym państwa członkowskie zachowują
         uprawnienia do określania, w drodze umów lub w sposób jednostronny, kryteriów rozdzielenia kompetencji podatkowych, w szczególności
         w celu unikania podwójnego opodatkowania (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Amurta, pkt 16, 17).

      35      Kompetencja ta nie pozwala im jednak na stosowanie przepisów sprzecznych ze swobodami przepływu zagwarantowanymi przez traktat
         lub przez podobne postanowienia porozumienia o EOG (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Amurta, pkt 24).

      36      W niniejszej sprawie art. 4 i  4a Wet DB w związku z art. 13 Wet Vpb przewidują zwolnienie z pobrania u źródła podatku od
         dywidendy w stosunku do uprawnionych spółek mających siedzibę w państwie członkowskim. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 Wet DB
         zwolnienie to stosowane jest do dywidend wypłacanych na rzecz spółek mających siedzibę w innym państwie członkowskim, które
         posiadają udziały reprezentujące co najmniej 5% opłaconego kapitału spółki wypłacającej dywidendy, będącej rezydentem.

      37      Tymczasem na podstawie porozumień o unikaniu podwójnego opodatkowania, które Królestwo Niderlandów zawarło z Republiką Islandii
         i Królestwem Norwegii, państwami EOG, zwolnienie z pobrania u źródła podatku od dywidend może być stosowane do dywidend wypłacanych
         na rzecz spółek islandzkich lub norweskich jedynie, gdy posiadają one co najmniej, odpowiednio, 10% lub 25% udziałów w wypłacającej
         spółce niderlandzkiej. W tym zakresie należy stwierdzić, że spółki te w przeciwieństwie do spółek mających siedzibę w jednym
         z państw członkowskich nie są w związku z tym chronione przed podwójnym opodatkowaniem w sytuacji, gdy posiadają ponad 5%,
         lecz, odpowiednio, mniej niż 10% lub mniej niż 25% udziałów w wypłacającej spółce niderlandzkiej.

      38      Takie odmienne traktowanie zasad podatkowych w odniesieniu po pierwsze do spółek mających siedzibę w państwie członkowskim
         Wspólnoty oraz, po drugie, w stosunku do spółek mających siedzibę w obydwu wspomnianych państwach EOG, które korzystają z art. 40
         porozumienia o EOG w ten sam sposób, co pierwsze korzystają z art. 56 WE, stawia w mniej korzystnej sytuacji pod względem
         opodatkowania dywidend spółki islandzkie, które posiadają od 5 do 10% kapitału w spółce niderlandzkiej, oraz spółki norweskie,
         które posiadają od 5 do 25% tegoż kapitału.

      39      Takie odmienne traktowanie w zakresie, w jakim dotyczy ono sposobu opodatkowania dywidend wypłacanych na rzecz uprawnionych
         spółek mających siedzibę w Islandii i Norwegii, w porównaniu do sposobu opodatkowania dywidend wypłacanych na rzecz uprawnionych
         spółek mających siedzibę w państwie członkowskim Wspólnoty może zniechęcać spółki mające siedziby w dwóch pierwszych z wymienionych
         państw od dokonywania inwestycji w Niderlandach. Ponadto czyni ono trudniejszym dla spółki niderlandzkiej przyciągnięcie kapitału
         z Islandii lub z Norwegii niż z Niderlandów lub innego państwa członkowskiego Wspólnoty. W związku z tym stanowi ono ograniczenie
         w swobodnym przepływie kapitału, zakazane co do zasady przez art. 40 porozumienia o EOG.

      40      Należy jednak zbadać, czy takie ograniczenie swobodnego przepływu kapitału może zostać uzasadnione z punktu widzenia przepisów
         traktatowych przejętych zasadniczo przez porozumienie o EOG.

      41      Królestwo Niderlandów twierdzi, że uprawnione spółki mające siedzibę w Islandii i Norwegii znajdują się w sytuacji odmiennej
         niż sytuacja przewidziana w art. 58 ust. 1 lit. a) WE, zgodnie z którym art. 56 WE nie narusza praw państw członkowskich do
         stosowania odpowiednich przepisów ich prawa, które ustanawia różnice pomiędzy podatnikami, którzy nie znajdują się w takiej
         samej sytuacji ze względu na ich miejsce zamieszkania lub siedzibę.

      42      Z orzecznictwa wynika, że aby krajowe uregulowanie podatkowe mogło zostać uznane za zgodne z postanowieniami traktatu dotyczącymi
         swobodnego przepływu kapitału, odmienne traktowanie winno dotyczyć sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne, bądź winno
         być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego (zob. ww. wyrok w sprawie Amurta, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).

      43      W związku z tym należy zbadać, czy z punktu widzenia zwolnienia z pobrania u źródła podatku od dywidend uprawnione spółki
         mające siedzibę w państwie członkowskim i uprawnione spółki mające siedzibę w Islandii i Norwegii znajdują się w porównywalnej
         sytuacji.

      44      Królestwo Niderlandów twierdzi, że odmienność sytuacji, na jakiej się ono opiera, polega na tym, że nie ma możliwości na podstawie
         konwencji zawartych z dwoma odnośnymi państwami EOG upewnienia się, że zainteresowane uprawnione spółki rzeczywiście spełniają
         warunki nałożone na spółki państw członkowskich przez art. 4 ust. 2 Wet DB, to znaczy, po pierwsze, posiadania przez nie jednej
         z form prawnych wymienionych w załączniku do dyrektywy 90/435 lub formy prawnej wskazanej w rozporządzeniu ministerialnym,
         oraz, po drugie, podlegania w państwie ich siedziby, bez możliwości wyboru i bez bycia zwolnionym, podatkowi od zysków.

      45      Państwo to opiera swoje rozumowanie na przepisach dyrektywy 77/799. Zgodnie z tym aktem, który zmierza do zwalczania międzynarodowych
         oszustw i unikania opodatkowania, właściwe organy państw członkowskich powinny wymieniać wszelkie informacje, które mogą umożliwić
         im prawidłowe naliczenie między innymi podatku dochodowego.

      46      Ponieważ dyrektywa ta nie ma zastosowania do Republiki Islandii i Królestwa Norwegii, Królestwo Niderlandów twierdzi, że żaden
         z wiążących przepisów nie umożliwia mu otrzymywania informacji służących zweryfikowaniu tego, czy zostały spełnione warunki
         ustanowione w art. 4 ust. 2 Wet DB.

      47      Należy jednak podnieść, że chociaż taka różnica w systemie prawnym zobowiązań odnośnych państw w dziedzinie podatków w porównaniu
         z systemem prawnym zobowiązań państw członkowskich może uzasadniać to, że Królestwo Niderlandów uzależnia korzystanie ze zwolnienia
         z poboru u źródła podatku od dywidend przez spółki islandzkie i norweskie od dowodu, iż spełniły one warunki przewidziane
         w przepisach niderlandzkich, to jednak nie może ono uzasadniać tego, że przepisy te uzależniają korzystanie z tego zwolnienia
         od posiadania większego udziału w kapitale spółki wypłacającej.

      48      Ostatni z wymogów bowiem pozostaje bez związku z warunkami nałożonymi na wszystkie spółki, aby mogły mieć one prawo do tego
         zwolnienia, to znaczy, aby miały one określoną formę prawną, aby podlegały podatkowi od zysków oraz aby były końcowym uprawnionym
         do wypłacanej dywidendy. Niderlandzka administracja podatkowa powinna bowiem być w stanie sprawdzić spełnienie tych warunków.

      49      Według tego ostatniego stanowiska z żadnego dowodu w aktach sprawy nie wynika, a Królestwo Niderlandów tego nie wykazało,
         że posiadanie w kapitale spółki udziału niższego niż 10% lub 25% powodowałoby niebezpieczeństwo, iż właściwym organom przedstawione
         zostaną błędne informacje, w szczególności dotyczące systemu podatkowego spółek mających siedzibę w dwóch odnośnych państwach
         EOG, oraz że w związku z tym wymóg posiadania udziałów w takiej wielkości miałby być uzasadniony, podczas gdy nie istnieje
         on w odniesieniu do spółek mających siedzibę w państwach członkowskich Wspólnoty.

      50      W związku z tym nie można zgodzić się z argumentem podniesionym przez Królestwo Niderlandów dotyczącym odmienności sytuacji,
         w jakiej znajdują się, po pierwsze, spółki mające siedzibę w państwach członkowskich Wspólnoty oraz, po drugie, spółki islandzkie
         i norweskie, w celu uzasadnienia wymogu posiadania w kapitale spółki niderlandzkiej wypłacającej dywidendy określonej wielkości
         udziału, wyższego w stosunku do ostatnich z wymienionych spółek, aby mogły one korzystać, tak jak pierwsze z wymienionych
         spółek, ze zwolnienia z poboru u źródła podatku od dywidend otrzymywanych przez nie od spółek niderlandzkich.

      51      Wniosek ten w sposób dorozumiany potwierdza okoliczność, iż umowy dwustronne zawarte pomiędzy Królestwem Niderlandów a Republiką
         Islandii i Królestwem Norwegii uzależniają zwolnienie z poboru u źródła podatku od dywidend wypłacanych na rzecz spółek islandzkich
         i norweskich od jedynego warunku istnienia udziału w określonej wysokości w kapitale niderlandzkiej spółki wypłacającej, bez
         wymagania od nich spełnienia ponadto warunków ustanowionych w art. 4 ust. 2 Wet DB.

      52      Z powyższego wynika, że poprzez brak zwolnienia dywidend wypłacanych przez spółki niderlandzkie na rzecz spółek mających siedzibę
         w Islandii lub w Norwegii z poboru u źródła podatku od dywidend na tych samych warunkach co dywidendy wypłacane na rzecz spółek
         niderlandzkich lub na rzecz spółek mających siedzibę w innych państwach członkowskich Wspólnoty, Królestwo Niderlandów uchybiło
         zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 40 porozumienia o EOG.

       W przedmiocie kosztów
      53      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Komisja wniosła o obciążenie Królestwa Niderlandów, a to ostatnie przegrało sprawę, należy obciążyć je kosztami postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)      Poprzez brak zwolnienia dywidend wypłacanych przez spółki niderlandzkie na rzecz spółek mających siedzibę w Islandii lub w Norwegii
            z poboru u źródła podatku od dywidend na tych samych warunkach co dywidendy wypłacane na rzecz spółek niderlandzkich lub na
            rzecz spółek mających siedzibę w innych państwach członkowskich Wspólnoty Europejskiej Królestwo Niderlandów uchybiło zobowiązaniom
            ciążącym na nim na mocy art. 40 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r.
      2)     Królestwo Niderlandów zostaje obciążone kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: niderlandzki.


title: Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 10 listopada 2011 r. # Esprit International LP przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie sprzeciwu - Zgłoszenie graficznego wspólnotowego znaku towarowego przedstawiającego literę na kieszeni - Wcześniejszy graficzny krajowy znak towarowy przedstawiający literę - Względna podstawa odmowy rejestracji - Prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd - Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia(WE) nr 207/2009. # Sprawa T-22/10.

text:
      Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 10 listopada 2011 r. – Esprit International przeciwko OHIM – Marc O’Polo International (Przedstawienie
            litery na kieszeni)
      (sprawa T‑22/10)
      Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie graficznego wspólnotowego znaku towarowego przedstawiającego literę na kieszeni – Wcześniejszy graficzny krajowy znak towarowy przedstawiający literę – Względna podstawa odmowy rejestracji – Prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia(WE) nr 207/2009
      Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji – Sprzeciw właściciela wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego zarejestrowanego dla identycznych lub podobnych
         towarów lub usług – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego (rozporządzenie Rady nr 207/2009,
         art. 8 ust. 1 lit. b)) (por. pkt 106–108)

      Przedmiot

               Skarga na decyzję Czwartej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 19 listopada 2009 r. (sprawa R 1666/2008–4) dotyczącą postępowania
                  w sprawie sprzeciwu między Marc O’Polo International GmbH a Esprit International LP.

            Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	Esprit International LP zostaje obciążona kosztami postępowania.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba) z dnia 13 lutego 2007 r. # Mundipharma AG przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie sprzeciwu - Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego RESPICUR - Wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy RESPICORT - Względna podstawa odmowy rejestracji - Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd - Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 40/94 - Dowód używania wcześniejszego znaku towarowego - Artykuł 43 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 40/94. # Sprawa T-256/04.

text:
      Sprawa T‑256/04
      Mundipharma AG
      przeciwko
      Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM)
      Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego RESPICUR – Wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy RESPICORT – Względna podstawa odmowy rejestracji – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 40/94 – Dowód używania wcześniejszego znaku towarowego – Artykuł 43 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 40/94
      Streszczenie wyroku
      1.      Wspólnotowy znak towarowy – Uwagi osób trzecich i sprzeciw – Rozpatrywanie sprzeciwu – Dowód używania wcześniejszego znaku
            towarowego
      (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 43 ust. 2 i 3)
      2.      Wspólnotowy znak towarowy – Uwagi osób trzecich i sprzeciw – Rozpatrywanie sprzeciwu – Dowód używania wcześniejszego znaku
            towarowego
      (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 43 ust. 2 i 3)
      3.      Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego –Względne podstawy odmowy rejestracji – Sprzeciw
            właściciela wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego zarejestrowanego dla identycznych lub podobnych towarów
            lub usług
      (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 8 ust. 1 lit. b))
      1.      Artykuł 43 ust. 2 zdanie ostatnie rozporządzenia nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego należy interpretować w ten
         sposób, że w przypadku, gdy znak towarowy został zarejestrowany dla kategorii towarów lub usług, która jest na tyle szeroka,
         aby można było wyróżnić w jej ramach kilka podkategorii mogących występować niezależnie od siebie, w postępowaniu w sprawie
         sprzeciwu dowód rzeczywistego używania znaku towarowego dla części tych towarów lub usług zapewnia ochronę jedynie dla tej
         lub tych podkategorii, do których należą towary lub usługi, w odniesieniu do których znak towarowy był faktycznie używany.
         Natomiast jeżeli znak towarowy został zarejestrowany dla towarów lub usług zdefiniowanych w sposób na tyle precyzyjny, że
         dokonanie istotnych podziałów wewnątrz danej kategorii nie jest możliwe, wtedy na potrzeby postępowania w sprawie sprzeciwu
         dowód rzeczywistego używania znaku towarowego dla wspomnianych towarów lub usług bezwzględnie obejmuje całą tę kategorię.

      Choć funkcją pojęcia częściowego używania jest zapobieżenie sytuacjom, w których znaki towarowe nieużywane dla danej kategorii
         towarów nie byłyby dostępne, nie może ono jednak skutkować pozbawieniem uprawnionego z rejestracji wcześniejszego znaku towarowego
         wszelkiej ochrony dla towarów, które nie będąc całkowicie identyczne z tymi, których rzeczywiste używanie zostało wykazane,
         nie różnią się jednak od nich zasadniczo i należą do tej samej grupy, której podział miałby zawsze charakter arbitralny. W tym
         względzie uprawniony z rejestracji znaku towarowego praktycznie nie ma możliwości przedstawienia dowodu używania tego znaku
         dla wszystkich możliwych wariantów towarów, których dotyczy rejestracja. W konsekwencji pojęcia „część towarów lub usług”
         nie można rozumieć jako oznaczającego wszystkie gospodarcze odmiany podobnych towarów lub usług, lecz jako odnoszące się wyłącznie
         do towarów lub usług, które są na tyle odmienne, aby mogły stanowić spójne kategorie lub podkategorie.

      (por. pkt 23, 24)
      2.      Artykuł 43 ust. 2 zdanie ostatnie rozporządzenia nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego należy interpretować w ten
         sposób, że w przypadku, gdy znak towarowy został zarejestrowany dla kategorii towarów lub usług, która jest na tyle szeroka,
         aby można było wyróżnić w jej ramach kilka podkategorii mogących występować niezależnie od siebie, w postępowaniu w sprawie
         sprzeciwu dowód rzeczywistego używania znaku towarowego dla części tych towarów lub usług zapewnia ochronę jedynie dla tej
         lub tych podkategorii, do których należą towary lub usługi, w odniesieniu do których znak towarowy był faktycznie używany.

      Skoro konsument poszukuje przede wszystkim towaru lub usługi mogących zaspokoić jego specyficzne potrzeby, cel i przeznaczenie
         danego towaru lub usługi mają istotny wpływ na dokonywany przez niego wybór. Stąd z uwagi na fakt, iż, konsumenci stosują
         kryterium celu lub przeznaczenia przed każdym zakupem, ma ono pierwszorzędne znaczenie przy definiowaniu podkategorii towarów
         lub usług. Jeśli chodzi w szczególności o produkt terapeutyczny, to cel i przeznaczenie tego produktu wyrażone są w jego wskazaniach
         terapeutycznych.

      (por. pkt 23, 29, 30)
      3.      W odczuciu niemieckich pacjentów cierpiących na choroby dróg oddechowych istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu
         do oznaczenia słownego RESPICUR, o którego rejestrację jako wspólnotowego znaku towarowego wniesiono dla „produktów terapeutycznych
         dla dróg oddechowych” należących do klasy 5 w rozumieniu porozumienia nicejskiego, oraz słownego znaku towarowego RESPICORT
         zarejestrowanego wcześniej w Niemczech dla „produktów farmaceutycznych i środków sanitarnych, plastrów” należących do tej
         samej klasy z uwagi na to, iż towary, o których mowa, są identyczne, a kolidujące ze sobą oznaczenia są podobne pod względem
         wizualnym, fonetycznym i koncepcyjnym. W istocie, ponieważ poziom uwagi i wiedzy konsumentów końcowych jest wyższy niż przeciętna,
         z uwagi na to, że cierpią oni na choroby uważane za poważne, będą oni w stanie wyróżnić w ramach obu występujących w sprawie
         znaków człon „respi” i zrozumieć jego koncepcyjne znaczenie, które wskazuje w sposób ogólny na charakter ich problemów zdrowotnych.
         Jednak ich ograniczona znajomość terminologii medycznej nie pozwoli im dostrzec koncepcyjnych wskazówek zawartych w członach
         „cur” i „cort”. Natomiast w odczuciu niemieckich profesjonalistów z zakresu medycyny nie istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia
         w błąd, ponieważ z uwagi na ich wiedzę i doświadczenie będą oni w stanie pojąć koncepcyjne znaczenie określeń, do których
         odnosi się człon „respi”, jak też człony „cur” i „cort”, co oznacza, że w szczególności w oczach profesjonalistów z zakresu
         medycyny charakter odróżniający wcześniejszego znaku towarowego jest osłabiony.

      (por. pkt 37, 58, 59, 62, 72, 73)
WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (druga izba)
      z dnia 13 lutego 2007 r.(*)

      Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego RESPICUR – Wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy RESPICORT – Względna podstawa odmowy rejestracji – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 40/94 – Dowód używania wcześniejszego znaku towarowego – Artykuł 43 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 40/94
      W sprawie T‑256/04
      Mundipharma AG, z siedzibą w Bazylei (Szwajcaria), reprezentowana przez adwokata F. Nielsena,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), początkowo reprezentowanemu przez B. Müllera, a następnie przez G. Schneidera, działających w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      w której drugą stroną w postępowaniu przed Izbą Odwoławczą OHIM, występującą przed Sądem w charakterze interwenienta, jest:
      Altana Pharma AG, z siedzibą w Konstancji (Niemcy), reprezentowana przez adwokata H. Beckera,

      mającej za przedmiot skargę na decyzję Drugiej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 19 kwietnia 2004 r. (sprawa R 1004/2002‑2), dotyczącą
         postępowania w sprawie sprzeciwu między Mundipharma AG a Altana Pharma AG,

      SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (druga izba),
      w składzie: J. Pirrung, prezes, A.W.H. Meij i I. Pelikánová, sędziowie,
      sekretarz: K. Andová, administrator,
      po zapoznaniu się ze skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 28 czerwca 2004 r.,
      po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę OHIM, złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 22 listopada 2004 r.,
      po zapoznaniu się z odpowiedzią interwenienta na skargę, złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 22 listopada 2004 r.,
      po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 24 stycznia 2006 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
       Okoliczności powstania sporu
      1        W dniu 7 października 1998 r. interwenient wystąpił do Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory)
         (OHIM), na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego
         (Dz.U. 1994, L 11, str. 1), z późn. zm., o rejestrację jako wspólnotowego znaku towarowego oznaczenia słownego RESPICUR (zwanego
         dalej „zgłoszonym znakiem towarowym”).

      2        Towary objęte zgłoszeniem należą do klasy 5 Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług
         dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., zrewidowanego i zmienionego, i odpowiadają następującemu opisowi:
         „produkty terapeutyczne dla dróg oddechowych”.

      3        Zgłoszenie to opublikowane zostało w Biuletynie Wspólnotowych Znaków Towarowych nr 45/1999 z dnia 7 czerwca 1999 r.

      4        W dniu 1 września 1999 r. skarżąca wniosła sprzeciw wobec rejestracji tego znaku, na podstawie art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia
         nr 40/94. Podstawę sprzeciwu stanowił słowny niemiecki znak towarowy nr 1155003 RESPICORT, zgłoszony w dniu 21 sierpnia 1989 r.
         i zarejestrowany w dniu 1 marca 1990 r. dla towarów z klasy 5 porozumienia nicejskiego, odpowiadających następującemu opisowi:
         „produkty farmaceutyczne i środki sanitarne, plastry” (dalej „wcześniejszy znak towarowy”).

      5        Decyzją z dnia 30 października 2002 r. Wydział Sprzeciwów odrzucił sprzeciw. Uznał on, że skarżąca nie wykazała ani praw przysługujących
         jej do wcześniejszego znaku towarowego, ani faktu używania tego znaku. Ponadto stwierdził on, że nie występuje prawdopodobieństwo
         wprowadzenia w błąd poprzez pomylenie zgłoszonego znaku towarowego z wcześniejszym znakiem towarowym.

      6        W dniu 12 grudnia 2002 r. skarżąca odwołała się od decyzji Wydziału Sprzeciwów.

      7        W decyzji z dnia 19 kwietnia 2004 r. (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”) Druga Izba Odwoławcza uchyliła decyzję Wydziału Sprzeciwów
         z powodu braków proceduralnych, oddalając jednak sprzeciw w całości.

      8        W zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza uznała, iż Wydział Sprzeciwów nie powinien był odrzucać sprzeciwu z powodu nieprzedstawienia
         dowodu przysługiwania tytułu prawnego do wcześniejszego znaku towarowego. Dalej stwierdziła ona, że skarżąca nie wykazała
         faktu używania wcześniejszego znaku towarowego w niezbędnym zakresie i że pod uwagę należy wziąć wyłącznie używanie tego znaku
         w odniesieniu do „aerozoli zawierających kortykosterydy, wydawanych wyłącznie na receptę”, które nie zostało zakwestionowane
         przez interwenienta. Odnośnie do występowania prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd Izba Odwoławcza uznała, że występujące
         w sprawie towary są identyczne, zaś omawiane oznaczenia wykazują pewne podobieństwo, dla którego przeciwwagę stanowią jednak
         występujące między nimi wyraźne różnice. Doszła ona do wniosku, że częścią wspólną danego kręgu odbiorców wcześniejszego znaku
         towarowego i kręgu odbiorców zgłoszonego znaku towarowego są odbiorcy będący profesjonalistami, którzy w związku z tym stanowią
         dany krąg odbiorców w niniejszej sprawie. Z uwagi na stwierdzone różnice Izba Odwoławcza uznała, że nie występuje prawdopodobieństwo
         wprowadzenia w błąd polegające na ryzyku pomylenia zgłoszonego znaku towarowego z wcześniejszym znakiem towarowym.

       Przebieg postępowania i żądania stron
      9        W dniu 10 listopada 2005 r. Sąd zażądał udzielenia przez strony odpowiedzi na postawione przezeń pytania. Strony udzieliły
         odpowiedzi na pytania Sądu w zakreślonym terminie.

      10      Skarżąca wnosi do Sądu o:

      –        stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
      –        obciążenie OHIM kosztami postępowania.
      11      OHIM wnosi do Sądu o:

      –        oddalenie skargi;
      –        obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
      12      Interwenient popiera żądania OHIM.

       W przedmiocie dopuszczalności
      13      Zarówno skarżąca, jak i interwenient wyraźnie odsyłają w treści swoich pism do pism złożonych przez nich w postępowaniu w sprawie
         sprzeciwu przed OHIM. Interwenient powołał się także na uzasadnienie decyzji Wydziału Sprzeciwów i Izby Odwoławczej.

      14      Należy w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z art. 21 statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 44 § 1 lit. c) regulaminu Sądu
         skarga powinna zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów. Zgodnie z orzecznictwem powinno ono być na tyle jasne i precyzyjne,
         by strona pozwana mogła przygotować się do obrony oraz by Sąd mógł orzec w przedmiocie skargi, w stosownych przypadkach bez
         konieczności pozyskiwania dodatkowych informacji. Sąd orzekł także, że o ile treść skargi może być wsparta odesłaniami do
         konkretnych fragmentów załączonych do niej pism, o tyle ogólne odesłanie do innych dokumentów, nawet załączonych do skargi,
         nie może kompensować braku istotnych elementów w skardze, a Sąd nie ma obowiązku zastępowania stron i poszukiwania istotnych
         elementów w załącznikach (zob. postanowienie Sądu z dnia 29 listopada 1993 r. w sprawie T‑56/92 Koelman przeciwko Komisji,
         Rec. str. II‑1267, pkt 21 i 23, oraz wyrok Sądu z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie T‑231/99 Joynson przeciwko Komisji, Rec.
         str. II‑2085, pkt 154, i wskazane tam orzecznictwo). Orzecznictwo to może być także stosowane w odniesieniu do odpowiedzi
         na skargę drugiej strony postępowania w sprawie sprzeciwu przed izbą odwoławczą, występującej w postępowaniu przed Sądem w charakterze
         interwenienta na mocy art. 46 regulaminu Sądu, który ma zastosowanie w sprawach z zakresu własności intelektualnej na podstawie
         art. 135 § 1 akapit drugi tego regulaminu [wyrok Sądu z dnia 13 lipca 2004 r. w sprawie T‑115/02 AVEX przeciwko OHIM – Ahlers
         (a), Zb.Orz. str. II‑2907, pkt 11].

      15      Skarga i odpowiedź na skargę są niedopuszczalne w zakresie, w jakim odsyłają do dokumentów złożonych odpowiednio przez skarżącą
         i interwenienta w postępowaniu przed OHIM oraz do decyzji wydanych przez OHIM w związku z postępowaniem w sprawie sprzeciwu,
         ponieważ zawarte w nich ogólne odesłanie nie daje się powiązać z zarzutami i argumentami rozwiniętymi odpowiednio w skardze
         i w odpowiedzi na skargę złożonej przez interwenienta.

       Co do istoty sprawy
      16      Skarżąca podnosi tylko jeden zarzut, dotyczący naruszenia przez Izbę Odwoławczą art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94,
         a polegający na stwierdzeniu przezeń niewystępowania prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odniesieniu do zgłoszonego znaku
         towarowego i wcześniejszego znaku towarowego. Porusza ona zasadniczo pięć kwestii, a mianowicie: ograniczenie wykazu towarów
         branych pod uwagę w odniesieniu do znaku wcześniejszego, sposób określenia danego kręgu odbiorców, podobieństwo oznaczeń,
         odróżniający charakter wcześniejszego znaku towarowego i okoliczność, że prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd polegające
         na możliwości pomylenia występujących w sporze oznaczeń zostało stwierdzone przez Deutsches Patent‑ und Markenamt (niemiecki
         urząd ds. patentów i znaków towarowych).

       W przedmiocie ograniczenia wykazu towarów objętych wcześniejszym znakiem towarowym i w przedmiocie podobieństwa towarów
       Zaskarżona decyzja
      17      W pkt 31 zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza stwierdziła, że w odpowiedzi na żądanie interwenienta skierowane na podstawie
         art. 43 ust. 2 i 3 rozporządzenia 40/94 skarżąca nie przedstawiła dowodu na to, że wcześniejszy znak towarowy był w Niemczech
         rzeczywiście używany. W związku z powyższym Izba Odwoławcza uznała, że na potrzeby oceny występowania prawdopodobieństwa wprowadzenia
         w błąd, za objęte wcześniejszym znakiem towarowym można uznać tylko te towary, w stosunku do których interwenient nie zażądał
         wykazania rzeczywistego używania znaku, a mianowicie „aerozole zawierające kortykosterydy, wydawane wyłącznie na receptę”.

       Argumenty stron
      18      Skarżąca nie podważa ustalenia Izby Odwoławczej, która twierdzi, że rzeczywiste używanie znaku wcześniejszego nie zostało
         wykazane. Jednak jej zdaniem Izba Odwoławcza niesłusznie ograniczyła swobodę prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą,
         stwierdzając, że wcześniejszy znak towarowy może być wzięty pod uwagę jedynie w zakresie, w jakim obejmuje on „aerozole zawierające
         kortykosterydy, wydawane wyłącznie na receptę”. Takie rozumowanie równa się ograniczeniu ochrony znaku wcześniejszego do towarów,
         które zostały rzeczywiście wprowadzone do obrotu. Zgodnie z orzecznictwem niemieckim, dotyczącym podobnych przypadków, ochrona
         nie powinna być ograniczona do produktów wydawanych wyłącznie na receptę.

      19      Zdaniem skarżącej należy uznać, że używanie wcześniejszego znaku towarowego zostało wykazane w odniesieniu do „produktów terapeutycznych
         dla dróg oddechowych”. Zgodnie z zasadą wyrażoną w wyroku Sądu z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie T‑126/03 Reckitt Benckiser
         (España) przeciwko OHIM – Aladin (ALADIN), Rec. str. II‑2861, pkt 45 i 46, ta grupa produktów stanowi wyraźną podkategorię
         w ramach ogólnej kategorii „produktów farmaceutycznych”.

      20      OHIM zgadza się w tej kwestii ze skarżącą, zwracając jednak uwagę, że w świetle wymienionego wyżej wyroku w sprawie ALADIN
         poszczególne podkategorie należałoby określić na podstawie wskazań terapeutycznych danego towaru. W jego ocenie „produkty
         terapeutyczne dla dróg oddechowych” stanowią odpowiednią podkategorię.

      21      Interwenient podnosi, że swoboda wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącą nie została ograniczona, ponieważ na
         rynku niemieckim może ona wprowadzać do obrotu nowe towary pod wcześniejszym znakiem towarowym. Jeśli zaś chodzi o zastosowanie
         w niniejszej sprawie rozumowania zawartego w wymienionym wyżej wyroku w sprawie ALADIN, interwenient uważa, że właściwą kategorię
         stanowią „glukokortykosterydy”.

       Ocena Sądu
      22      Zgodnie z art. 43 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 40/94:

      „2. Na wniosek zgłaszającego, właściciel wcześniejszego wspólnotowego znaku towarowego, który zgłosił sprzeciw, przedstawia
         dowód, że w okresie pięciu lat poprzedzających publikację zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego, wcześniejszy wspólnotowy
         znak towarowy był rzeczywiście używany we Wspólnocie w odniesieniu do towarów lub usług, dla których jest on zarejestrowany
         i które on przytacza jako uzasadnienie swojego sprzeciwu, lub że istnieją usprawiedliwione powody nieużywania znaku pod warunkiem,
         że wcześniejszy wspólnotowy znak towarowy był w tym terminie zarejestrowany od co najmniej pięciu lat. Wobec braku takiego
         dowodu sprzeciw odrzuca się. Jeżeli wcześniejszy wspólnotowy znak towarowy był używany tylko dla części towarów lub usług,
         dla których jest on zarejestrowany, do celów rozpatrywania sprzeciwu uznawany jest on za zarejestrowany tylko dla tej części
         towarów lub usług.

      3. Ustęp 2 stosuje się do wcześniejszych krajowych znaków towarowych określonych w art. 8 ust. 2 lit. a), zastępując używanie
         w państwie członkowskim, w którym wcześniejszy krajowy znak towarowy jest chroniony, używaniem we Wspólnocie”.

      23      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem z zacytowanych wyżej przepisów wynika, że w przypadku, gdy znak towarowy został zarejestrowany
         dla kategorii towarów lub usług, która jest na tyle szeroka, aby można było wyróżnić w jej ramach kilka podkategorii mogących
         występować niezależnie od siebie, w postępowaniu w sprawie sprzeciwu dowód rzeczywistego używania znaku towarowego dla części
         tych towarów lub usług zapewnia ochronę jedynie dla tej lub tych podkategorii, do których należą towary lub usługi, w odniesieniu
         do których znak towarowy był faktycznie używany. Natomiast jeżeli znak towarowy został zarejestrowany dla towarów lub usług
         zdefiniowanych w sposób na tyle precyzyjny, że dokonanie istotnych podziałów wewnątrz danej kategorii nie jest możliwe, wtedy
         na potrzeby postępowania w sprawie sprzeciwu dowód rzeczywistego używania znaku towarowego dla wspomnianych towarów lub usług
         bezwzględnie obejmuje całą tę kategorię (ww. wyrok w sprawie ALADIN, pkt 45)

      24      Choć funkcją pojęcia częściowego używania jest zapobieżenie sytuacjom, w których znaki towarowe nieużywane dla danej kategorii
         towarów nie byłyby dostępne, nie może ono jednak skutkować pozbawieniem uprawnionego z rejestracji wcześniejszego znaku towarowego
         wszelkiej ochrony dla towarów, które nie będąc całkowicie identyczne z tymi, których rzeczywiste używanie zostało wykazane,
         nie różnią się jednak od nich zasadniczo i należą do tej samej grupy, której podział miałby zawsze charakter arbitralny. W tym
         względzie należy zauważyć, że uprawniony z rejestracji znaku towarowego praktycznie nie ma możliwości przedstawienia dowodu
         używania tego znaku dla wszystkich możliwych wariantów towarów, których dotyczy rejestracja. W konsekwencji pojęcia „część
         towarów lub usług” nie można rozumieć jako oznaczającego wszystkie gospodarcze odmiany podobnych towarów lub usług, lecz jako
         odnoszące się wyłącznie do towarów lub usług, które są na tyle odmienne, aby mogły stanowić spójne kategorie lub podkategorie
         (ww. wyrok w sprawie ALADIN, pkt 46).

      25      Należy zauważyć, że choć w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała rzeczywistego używania wcześniejszego znaku towarowego
         w odniesieniu do żadnych towarów, to interwenient nie zażądał przedstawienia dowodu takiego używania w odniesieniu do „aerozoli
         zawierających kortykosterydy, wydawanych wyłącznie na receptę”. Jak zauważyła Izba Odwoławcza w pkt 25 zaskarżonej decyzji,
         z uwagi na to, że w świetle art. 43 ust. 2 rozporządzenia nr 40/94 przedstawienie dowodu używania znaku, na który powołano
         się w sprzeciwie, następuje na żądanie zgłaszającego znak do rejestracji, to właśnie zgłaszający powinien określić zakres
         takiego dowodu. A zatem skoro w sformułowanym przez siebie żądaniu przedstawienia dowodu interwenient nie wskazał wyraźnie
         na „aerozole zawierające kortykosterydy, wydawane wyłącznie na receptę”, nie ma potrzeby badania, czy wcześniejszy znak towarowy
         był rzeczywiście używany w Niemczech dla tych towarów.

      26      Następnie należy przypomnieć, że wcześniejszy znak towarowy został zarejestrowany dla „produktów farmaceutycznych, środków
         sanitarnych i plastrów”. Ta kategoria produktów jest na tyle szeroka, by można było wyróżnić w jej ramach liczne podkategorie,
         które mogą być przedmiotem odrębnych rozważań. A zatem okoliczność, iż wcześniejszy znak towarowy należy uznać za używany
         dla „aerozoli zawierających kortykosterydy, wydawanych wyłącznie na receptę”, oznacza, że ochroną objęta jest tylko ta podkategoria,
         do której towary te należą.

      27      W zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza stwierdziła, że wcześniejszy znak towarowy należy wziąć pod uwagę jedynie w takim zakresie,
         w jakim obejmuje on towary, w stosunku do których rzeczywiste używanie znaku nie było przedmiotem sporu. W tym celu zdefiniowała
         ona podkategorię odpowiadającą tym towarom, a mianowicie „aerozole zawierające kortykosterydy, wydawane wyłącznie na receptę”.

      28      Definicja ta jest niezgodna z art. 43 ust. 2 rozporządzenia nr 40/94, interpretowanym w świetle wymienionego wyżej rozstrzygnięcia
         w sprawie ALADIN, który to przepis znajduje zastosowanie do wcześniejszych krajowych znaków towarowych na podstawie art. 43
         ust. 3 tego rozporządzenia.

      29      W tym miejscu należy zauważyć, że skoro konsument poszukuje przede wszystkim towaru lub usługi mogących zaspokoić jego specyficzne
         potrzeby, cel i przeznaczenie danego towaru lub usługi mają istotny wpływ na dokonywany przez niego wybór. Stąd z uwagi na
         fakt, iż konsumenci stosują kryterium celu lub przeznaczenia przed każdym zakupem, ma ono pierwszorzędne znaczenie przy definiowaniu
         podkategorii towarów lub usług.

      30      Cel i przeznaczenie produktu terapeutycznego wyrażone są w jego wskazaniach terapeutycznych. Tymczasem definicja zastosowana
         przez Izbę Odwoławczą nie jest oparta na tym kryterium, ponieważ brak jest w niej stwierdzenia, iż dane towary przeznaczone
         są do leczenia chorób, i nie wskazuje ona, o jakie choroby chodzi.

      31      Należy dodać, że kryteria przyjęte przez Izbę Odwoławczą, czyli kryterium postaci preparatu, kryterium aktywnego składnika
         i kryterium dostępności wyłącznie na receptę, są co do zasady nieodpowiednie, aby zdefiniować podkategorię towarów w sposób
         wskazany w wymienionym wyżej wyroku ALADIN, z uwagi na to, że zastosowanie tych kryteriów nie oznacza zastosowania kryteriów
         celu i przeznaczenia towaru, o których była mowa wyżej. Często jest tak, że dana choroba może być leczona kilkoma lekami występującymi
         w różnych postaciach i zawierającymi różne składniki aktywne, spośród których to leków niektóre dostępne są w wolnej sprzedaży,
         a inne tylko na receptę.

      32      Wynika z tego, że nie uwzględniając celu i przeznaczenia omawianych towarów, Izba Odwoławcza zdefiniowała podkategorię towarów
         w sposób arbitralny.

      33      Z powodów wskazanych w pkt 29–30 powyżej podaktegoria towarów obejmująca produkty, których rzeczywistemu używaniu nie zaprzeczano,
         powinna być określona na podstawie kryterium wskazań terapeutycznych.

      34      Podkategoria zaproponowana przez interwenienta, czyli „glukokortykosterydy”, nie jest odpowiednia. Definicja ta oparta jest
         na kryterium aktywnego składnika. Jednak, jak wskazano w pkt 31 powyżej, samo to kryterium nie jest co do zasady wystarczające
         do zdefiniowania podkategorii produktów terapeutycznych.

      35      Odpowiednia jest natomiast definicja zaproponowana przez skarżącą i przez OHIM, zgodnie z którą miałoby chodzić o „produkty
         terapeutyczne dla dróg oddechowych”, ponieważ po pierwsze jest ona oparta na wskazaniach terapeutycznych omawianych towarów,
         a po drugie umożliwia ona zdefiniowanie podkategorii na tyle precyzyjnie, na ile jest to wymagane zgodnie z wymienionym wyżej
         wyrokiem w sprawie ALADIN.

      36      Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że na potrzeby niniejszej sprawy wcześniejszy znak towarowy należy uznać za zarejestrowany
         dla „produktów terapeutycznych dla dróg oddechowych”.

      37      Należy także zauważyć, że powyższe stwierdzenie nie ma wpływu na ustalenie Izby Odwoławczej zawarte w pkt 38 zaskarżonej decyzji
         i niezakwestionowane przez strony, zgodnie z którym towary objęte dwoma występującymi w sprawie znakami towarowymi są identyczne.

      38      Dlatego też mimo stwierdzenia w zaskarżonej decyzji, iż ochrona znaku wcześniejszego rozciąga się tylko na „aerozole zawierające
         kortykosterydy, wydawane wyłącznie na receptę”, decyzja ta jest dotknięta nieprawidłowością, której wpływ na dokonaną przez
         Izbę Odwoławczą ocenę występowania prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy ocenić.

       W przedmiocie danego kręgu odbiorców
       Argumenty stron
      39      Skarżąca twierdzi, że wśród produktów terapeutycznych dla dróg oddechowych, które jej zdaniem objęte są dwoma występującymi
         w sprawie znakami towarowymi, znajdują się zarówno produkty dostępne w wolnej sprzedaży, jak i wydawane wyłącznie na receptę.
         Z tego względu dany krąg odbiorców składa się z profesjonalistów z zakresu medycyny oraz z konsumentów końcowych, czyli pacjentów.

      40      OHIM podziela co do zasady stanowisko skarżącej, precyzując po pierwsze, że należy wziąć pod uwagę konsumentów niemieckich,
         a po drugie, że poziom uwagi konsumentów końcowych, którymi są pacjenci cierpiący na ciężkie choroby dróg oddechowych, waha
         się między średnim a wysokim.

      41      Interwenient twierdzi, że skoro wszystkie glukokortykosterydy wydawane są na receptę, odbiorcami wcześniejszego znaku towarowego
         są profesjonaliści z zakresu medycyny. W związku z tym odbiorcy ci będą stanowić w niniejszej sprawie dany krąg odbiorców.
         Dodaje, że pacjenci zwykle wykazują szczególnie wysoki stopień uwagi przy dokonywaniu wyboru produktów terapeutycznych stosowanych
         w przypadku poważnych chorób, takich jak te, o których mowa w niniejszej sprawie.

       Ocena Sądu
      42      Na wstępie należy przypomnieć, że przy dokonywaniu całościowej oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy wziąć pod
         uwagę przeciętnego konsumenta danej kategorii towarów, który jest właściwie poinformowany, dostatecznie uważny i rozsądny.
         Należy także uwzględnić okoliczność, że poziom uwagi przeciętnego konsumenta może ulegać zmianom, w zależności od tego, o jaką
         kategorię towarów lub usług chodzi (zob. analogicznie wyrok Trybunału z dnia 22 czerwca 1999 r. w sprawie C‑342/97 Lloyd Schuhfabrik
         Meyer, Rec. str. I‑3819, pkt 25 i 26).

      43      Należy przede wszystkim zgodzić się z OHIM, że skoro wcześniejszy znak towarowy zarejestrowany został w Niemczech, dany krąg
         odbiorców stanowią konsumenci niemieccy.

      44      Po drugie nie zaprzeczono temu, że dany krąg odbiorców towarów objętych zgłoszonym znakiem towarowym, czyli produktów terapeutycznych
         dla dróg oddechowych, składa się zarówno z pacjentów jako konsumentów końcowych, jak i profesjonalistów z zakresu medycyny.

      45      Jeśli chodzi o towary, dla których wcześniejszy znak towarowy uważa się za zarejestrowany, zarówno z pism stron, jak i z ich
         odpowiedzi na pytania postawione na rozprawie wynika, że spośród produktów terapeutycznych dla dróg oddechowych niektóre dostępne
         są tylko na receptę, a inne w wolnej sprzedaży. Z uwagi na to, że niektóre z tych produktów mogą być kupione przez pacjentów
         bez recepty, należy uznać, że ich odbiorcami są, poza profesjonalistami z zakresu medycyny, także konsumenci końcowi.

      46      Po trzecie, należy zgodzić się z interwenientem, że skoro liczne choroby dróg oddechowych należą do chorób ciężkich, dotknięci
         nimi pacjenci są zazwyczaj dobrze poinformowani, a także szczególnie uważni i rozsądni przy dokonywaniu wyboru odpowiedniego
         dla nich leku.

      47      Należy zatem stwierdzić, że dany krąg odbiorców składa się z niemieckich profesjonalistów z zakresu medycyny oraz niemieckich
         pacjentów cierpiących na choroby dróg oddechowych, przy czym stopień uwagi tych ostatnich jest zwykle wyższy niż przeciętny.

       W przedmiocie podobieństwa oznaczeń
       Argumenty stron
      48      Skarżąca twierdzi, że słowa „respicort” i „respicur” wykazują bardzo wysoki stopień podobieństwa z uwagi na podobną długość
         oraz z tego względu, że siedem z ich liter jest identycznych i występuje w tej samej kolejności. Pod względem fonetycznym,
         różnica między samogłoskami „o” i „u” jest jej zdaniem bardzo niewielka, a dodatek w postaci spółgłoski „t” na końcu wyrazu
         „respicort” jest słabo zauważalny. Brzmienie tych dwóch samogłosek jest przytłumione, i w związku z tym dźwięczą one podobnie.
         Ponadto w języku niemieckim końcowe „t” w wyrazie „respicort” zwykle nie jest wymawiane albo wymawiane jest jedynie słabo,
         z uwagi na to, że końcowe litery są często „połykane”. Dlatego też końcowe „t” nie jest zauważalne, tym bardziej, że słowo
         „respicort” nie jest słowem niemieckim, lecz stanowi określenie fantazyjne. Jest zatem prawdopodobne, że będzie ono wymawiane
         bez końcowego „t”. Jeśli chodzi o płaszczyznę koncepcyjną, skarżąca stwierdza, iż dani konsumenci nie będą rozdzielać występujących
         w sporze znaków towarowych na dwa człony, czyli z jednej strony „respi”, a z drugiej „cur” lub „cort”. Dodaje ona, że dani
         konsumenci końcowi i tak nie są w stanie zrozumieć znaczenia tych członów.

      49      OHIM twierdzi, że występujące w sprawie znaki towarowe wykazują jedynie niewielki stopień podobieństwa. W tym względzie zwraca
         on uwagę, że dany krąg odbiorców dostrzeże w członie „respi” element opisowy, i w związku z tym nie będzie on postrzegany
         jako wskazówka pochodzenia handlowego. Nie może on zatem stanowić jednej z podstaw ustalenia, że omawiane oznaczenia są podobne.
         Człon „cort” będzie natomiast postrzegany przez odbiorców profesjonalnych i część konsumentów końcowych jako odnoszący się
         do kortykosterydów. Podobnie, te same grupy odbiorców zinterpretują człon „cur” jako odnoszący się do słów „kuracja” lub „leczyć”.

      50      Dalej OHIM stwierdza, że różne samogłoski, a mianowicie „o” i „u”, oraz obecność końcowej litery „t” we wcześniejszym znaku
         towarowym tworzą zauważalną różnicę na płaszczyźnie wizualnej. Od strony fonetycznej zgłoszony znak towarowy kończy się długim
         dźwiękiem, wymawianym w niskim tonie, z uwagi na połączenie liter „u” i „r”. Końcowy człon wcześniejszego znaku towarowego
         charakteryzuje się natomiast twardym brzmieniem litery „t”, którą niemieccy odbiorcy wymawiają. Od strony koncepcyjnej różnica
         między końcowymi członami obu oznaczeń stanowi przeciwwagę dla ewentualnych podobieństw na płaszczyznach wizualnej i fonetycznej.

      51      Interwenient zgadza się co do zasady ze stanowiskiem OHIM. Dodaje, że jeśli chodzi o człon „respi”, który stanowi odniesienie
         do słowa „respiratoire” (oddechowy), należy mieć na uwadze konieczność pozostawienia tego określenia do swobodnego używania.

       Ocena Sądu
      52      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem całościowa ocena prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, jeśli chodzi o podobieństwo wizualne,
         fonetyczne lub koncepcyjne występujących w sprawie oznaczeń, powinna być oparta na ogólnym wrażeniu, jakie oznaczenia te wywierają,
         ze szczególnym uwzględnieniem ich elementów odróżniających i dominujących [zob. wyrok Sądu z dnia 14 października 2003 r.
         w sprawie T‑292/01 Phillips‑Van Heusen przeciwko OHIM – Pash Textilvertrieb und Einzelhandel (BASS), Rec. str. II‑4335, pkt 47,
         i wskazane tam orzecznictwo].

      53      Różnice koncepcyjne istniejące między występującymi w sprawie znakami towarowymi mogą w dużym stopniu stanowić istotną przeciwwagę
         dla istniejących między nimi podobieństw wizualnych i fonetycznych. Aby taka przeciwwaga wystąpiła, konieczne jest jednak,
         aby przynajmniej jeden z owych znaków miał dla danego kręgu odbiorców wyraźne i określone znaczenie, które pojmują oni od
         razu, i by drugi znak takiego znaczenia nie miał lub miał znaczenie zupełnie inne (ww. wyrok w sprawie BASS, pkt 54).

      54      Na podstawie tych właśnie reguł należy badać występowanie podobieństwa między zgłoszonym znakiem towarowym RESPICUR a wcześniejszym
         znakiem towarowym RESPICORT.

      55      W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w oczach wszystkich danych konsumentów omawiane znaki towarowe są podobne pod
         względem wizualnym, ponieważ składają się one z jednego słowa, są podobnej długości, a także mają wspólnych sześć pierwszych
         liter „respic” oraz ósmą literę „r”. Ani różnice między samogłoskami „u” i „o” na poziomie siódmej litery, ani dodatek w postaci
         dziewiątej litery „t” we wcześniejszym znaku towarowym, nie są w stanie zniwelować tego wizualnego podobieństwa.

      56      Po drugie, odnośnie do kwestii porównania płaszczyzny fonetycznej, należy stwierdzić, że występujące w sprawie znaki towarowe
         wymawiane są jako trzysylabowe, przy czym wymowa pierwszych dwóch sylab „respi” jest w obu przypadkach identyczna. W wymowie
         trzeciej sylaby, czyli odpowiednio „cur” i „cort” słychać jednocześnie podobieństwa, spowodowane obecnością spółgłosek „c”
         i „r”, i różnice związane z różnymi samogłoskami „u” i „o”, oraz z literą „t” we wcześniejszym znaku towarowym. Mimo to różnice
         te nie są dostateczną przeciwwagą dla identyczności dwóch pierwszych sylab i podobieństwa wywołanego obecnością spółgłosek
         „c” i „r” w wymowie trzeciej sylaby. Należy zatem stwierdzić, że znaki są podobne pod względem fonetycznym.

      57      Po trzecie, odnosząc się do kwestii podobieństwa koncepcyjnego, należy przede wszystkim zauważyć, że choć przeciętny konsument
         zwykle postrzega znak towarowy jako całość, nie poddając analizie jego poszczególnych elementów (ww. wyrok w sprawie Lloyd
         Schuhfabrik Meyer, pkt 25), to jednak w przypadku oznaczenia słownego konsument ten rozdzieli to oznaczenie na wyrazy, które
         mają dla niego konkretne znaczenie lub są podobne do znanych mu słów [wyrok Sądu z dnia 6 października 2004 r. w sprawie T‑356/02
         Vitakraft‑Werke Wührmann przeciwko OHIM – Krafft (VITAKRAFT), Zb.Orz. str. II‑3445, pkt 51]. Z tego powodu nie można z góry,
         bez badania szczególnych okoliczności tej konkretnej sprawy, zgodzić się z argumentem skarżącej, zgodnie z którym konsument
         nie będzie rozdzielał na części występujących w sprawie znaków towarowych.

      58      W dalszej kolejności należy zauważyć, że sposób postrzegania występujących w sprawie znaków od strony koncepcyjnej będzie
         różny w przypadku każdej z dwóch grup tworzących dany krąg odbiorców. Odbiorcy profesjonalni będą co do zasady w stanie –
         z uwagi na swoją wiedzę i doświadczenie – pojąć koncepcyjne znaczenie określeń, do których odnoszą się poszczególne człony
         występujących w sprawie znaków, a mianowicie „respiratoire” (oddechowy) dla „respi”, „cure” (kuracja) lub „guérir” (leczyć)
         dla „cur” i „corticoïdes” (kortykosterydy) dla „cort”. A zatem rozbierając te oba znaki towarowe na człony, odbiorcy ci dojdą
         do przekonania, że zgłoszony znak towarowy oznacza „lek na chorobę dróg oddechowych”, a wcześniejszy znak towarowy ‑ „kortykosterydy
         przeznaczone dla dróg oddechowych”. Wskazane wyżej interpretacje wykazują pewną rozbieżność koncepcyjną z uwagi na to, że
         znaczenie wcześniejszego znaku towarowego jest bardziej wyraziste niż znaczenie zgłoszonego znaku towarowego, niemniej jednak
         obie wskazują na ogólną koncepcję związaną z oddychaniem. Stąd nawet jeśli różnice koncepcyjne osłabiają podobieństwo wizualne
         i fonetyczne znaków, o którym mowa wyżej, nie są one na tyle wyraźne, by całkowicie znieść to podobieństwo w oczach odbiorców
         profesjonalnych.

      59      Jeśli chodzi o konsumentów końcowych, jak zostało wskazane wyżej, ich poziom uwagi i wiedzy jest wyższy niż przeciętna, z uwagi
         na to, że cierpią oni na choroby uważane za poważne. Dlatego też będą oni w stanie wyróżnić w ramach obu występujących w sprawie
         znaków człon „respi” i zrozumieć jego koncepcyjne znaczenie, które wskazuje w sposób ogólny na charakter ich problemów zdrowotnych.
         Jednak ich ograniczona znajomość terminologii medycznej nie pozwoli im dostrzec koncepcyjnych wskazówek zawartych w członach
         „cur” i „cort”. W związku z tym na płaszczyźnie koncepcyjnej występujące w sprawie znaki towarowe będą dla nich podobne z uwagi
         na to, że zawierają identyczny człon „respi”, będący jedynym członem przedstawiającym dla nich wyraźne i określone znaczenie
         koncepcyjne.

      60      Na przedstawione powyżej wnioski dotyczące sposobu postrzegania omawianych znaków nie ma wpływu argument OHIM, zgodnie z którym
         człon „respi” nie może mieć wpływu na ocenę podobieństwa oznaczeń z uwagi na jego opisowy charakter. Mimo tego charakteru
         wskazany człon, który znajduje się na początku obu znaków, zajmuje dwie z ich trzech sylab i jest dłuższy niż drugi człon
         każdego z tych znaków, wpływa w istotny sposób na całościowe wrażenie wywoływane przez omawiane oznaczenia. Poza tym, jeśli
         chodzi o odbiorców profesjonalnych, wyżej stwierdzone już zostało, że dostrzegą oni we wszystkich członach występujących w sprawie
         znaków opis przeznaczenia lub aktywnego składnika odnośnych towarów. Dlatego też odbiorcy ci nie będą skłonni przywiązywać
         szczególnej uwagi do danego członu, lecz postrzegać będą każdy z obu znaków jako koncepcyjną całość.

      61      Wreszcie stwierdzić należy, że także argument interwenienta wskazany w pkt 51 powyżej, a odnoszący się do konieczności pozostawienia
         członu „respi” do swobodnego używania, nie ma wpływu na powyższe ustalenia dotyczące sposobu postrzegania występujących w sprawie
         znaków. Stwierdzenie podobieństwa między występującymi w sprawie znakami rozpatrywanymi całościowo nie może być traktowane
         jako prowadzące do monopolizacji członu „respi”.

      62      Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że występujące w sprawie znaki towarowe są przeciętnie podobne w oczach odbiorców
         profesjonalnych i bardzo podobne w oczach konsumentów końcowych. Dla tych ostatnich znaki te są podobne na płaszczyznach:
         wizualnej, fonetycznej i koncepcyjnej. Odbiorcy profesjonalni dostrzegą z kolei pewną różnicę koncepcyjną między tymi dwoma
         znakami. Różnica ta nie jest jednak wystarczająca, aby całkowicie zniwelować stwierdzone podobieństwo wizualne i fonetyczne.

       W przedmiocie odróżniającego charakteru znaku wcześniejszego i prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd
       Argumenty stron
      63      Skarżąca twierdzi, że wcześniejszy znak towarowy ma charakter przeciętnie odróżniający. W tym względzie wskazuje ona, że określenie
         „respicort” jest określeniem fantazyjnym i że o ile człon „respi” stanowi odniesienie do wyrazu „respiratoire” (oddechowy),
         o tyle drugiemu członowi „cort” dani konsumenci nie będą przypisywać żadnego znaczenia opisowego, tym bardziej, że nie jest
         on oddzielony od pierwszego członu, w związku z czym jest słabiej zauważalny. Odróżniający charakter wcześniejszego znaku
         towarowego wzmacnia fakt, że w sektorze leków „oznaczenia ewokacyjne” są powszechnie używane.

      64      Skarżąca twierdzi ogółem, że występujące w niniejszej sprawie towary są identyczne, stopień podobieństwa – bardzo wysoki,
         a odróżniający charakter znaku wcześniejszego – przeciętny. Na tej podstawie stwierdza ona występowanie prawdopodobieństwa
         wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego i zgłoszonego znaku towarowego.

      65      OHIM jest zdania, że charakter odróżniający wcześniejszego znaku towarowego jest bardzo niewielki. Twierdzi on, że człon „respi”
         postrzegany będzie zwykle jako odniesienie do słowa „respiratoire” (oddechowy), zaś człon „cort” postrzegany będzie, przynajmniej
         przez odbiorców profesjonalnych, jako odniesienie do „corticoïdes” (kortykosterydów). W jego ocenie wcześniejszy znak towarowy
         składa się zatem wyłącznie z elementów opisowych. OHIM podnosi także, że skarżąca nie przedstawiła dowodów na lansowaną przezeń
         tezę o powszechnym używaniu „oznaczeń ewokacyjnych” w sektorze leków.

      66      W konkluzji stwierdza on, że z uwagi na małe podobieństwo między oznaczeniami i niewielki charakter odróżniający wcześniejszego
         znaku towarowego, należy wykluczyć wszelkie prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd.

      67      Interwenient podziela stanowisko OHIM. Dodaje on, że potwierdzeniem niewielkiego charakteru odróżniającego wcześniejszego
         znaku jest duża liczba zarejestrowanych znaków towarowych zawierających człon „respi” i „cort”.

       Ocena Sądu
      68      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd istnieje, jeżeli odbiorcy mogliby uznać, że dane
         towary lub usługi pochodzą od tego samego przedsiębiorstwa lub od przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo.

      69      Zgodnie z tym orzecznictwem prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd należy oceniać całościowo, zgodnie ze sposobem postrzegania
         danych oznaczeń oraz towarów przez właściwy krąg odbiorców, przy uwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności danej sprawy,
         a w szczególności wzajemnej zależności między podobieństwem oznaczeń a podobieństwem towarów lub usług, do których się odnoszą
         [zob. wyrok Sądu z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie T‑162/01 Laboratorios RTB przeciwko OHIM – Giorgio Beverly Hills (GIORGIO
         BEVERLY HILLS), Rec. str. II‑2821, pkt 29–33 oraz wyrok z dnia 22 czerwca 2004 r. w sprawie T‑185/02 Ruiz‑Picasso i in. przeciwko
         OHIM – DaimlerChrysler (PICARO), Zb.Orz. str. II‑1739, pkt 49 i 50, i wskazane tam orzecznictwo].

      70      Powyżej ustalono, że odnośne towary są identyczne, a występujące w sprawie znaki – przeciętnie podobne w oczach odbiorców
         profesjonalnych i bardzo podobne w oczach konsumentów końcowych.

      71      Jeśli chodzi o odróżniający charakter wcześniejszego znaku towarowego, należy zauważyć, że znak ten będzie postrzegany jako
         opisowy przez obie grupy danego kręgu odbiorców, choć w różnym stopniu. Jak wskazano wyżej przy okazji badania podobieństwa
         koncepcyjnego, odbiorcy będący profesjonalistami dostrzegą w obu członach opis przeznaczenia lub aktywnego składnika danego
         produktu, podczas gdy konsumenci końcowi nie przypiszą określonego znaczenia koncepcyjnego członowi „cort”, będąc jednak w stanie
         odczytać wskazówkę zawartą w członie „respi”.

      72      Dlatego też można uznać, że w oczach danego kręgu odbiorców, a w szczególności profesjonalistów z zakresu medycyny, charakter
         odróżniający wcześniejszego znaku towarowego jest osłabiony. Nie można uwzględnić argumentu skarżącej dotyczącego częstego
         używania „oznaczeń ewokacyjnych” w sektorze produktów terapeutycznych, ponieważ po pierwsze nie przedstawiono w tym zakresie
         żadnych dowodów, a po drugie skarżąca nie wyjaśniła, dlaczego okoliczność ta miałaby mieć znaczenie w konkretnym przypadku
         występującego w niniejszej sprawie wcześniejszego znaku towarowego.

      73      Co więcej, o ile z uwagi na wzajemną zależność czynników mających znaczenie przy ocenie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd
         oraz fakt, że prawdopodobieństwo to jest tym wyższe, im bardziej odróżniający charakter ma znak, który stanowi podstawę sprzeciwu
         (ww. wyrok w sprawie Lloyd Schuhfabrik Meyer, pkt 20), mało odróżniający charakter wcześniejszego znaku towarowego pozwala
         wykluczyć występowanie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odniesieniu do odbiorców będących profesjonalistami, to jednak
         nie wystarcza to w przypadku konsumentów końcowych, dla których występujące w sprawie znaki są bardzo podobne.

      74      Dlatego też należy orzec o występowaniu prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odniesieniu do zgłoszonego znaku towarowego
         i wcześniejszego znaku towarowego w przypadku końcowego konsumenta niemieckiego. Jedyny podniesiony zarzut należy zatem uwzględnić
         i stwierdzić w związku z tym nieważność zaskarżonej decyzji, bez konieczności badania, jakie znaczenie dla niniejszej sprawy
         ma decyzja wydana przez Deutsches Patent‑ und Markenamt, na którą powołała się skarżąca.

       W przedmiocie kosztów
      75      Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu Sądu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
         Ponieważ OHIM przegrał sprawę w niniejszym przypadku, należy obciążyć go kosztami własnymi oraz kosztami poniesionymi przez
         skarżącą, w żądanym przez nią zakresie. W związku z tym, że skarżąca nie zażądała obciążenia interwenienta kosztami, pokryje
         ona poniesione przez siebie koszty związane z interwencją. Interwenient pokryje koszty własne.

      Z powyższych względów
      SĄD (druga izba)
      orzeka, co następuje:
      1)      Stwierdza się nieważność decyzji Drugiej Izby Odwoławczej Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe
            i wzory) (OHIM) z dnia 19 kwietnia 2004 r. (sprawa R 1004/2002‑2).
      2)      OHIM pokryje koszty własne oraz koszty poniesione przez skarżącą, z wyjątkiem kosztów związanych z interwencją.
      3)      Skarżąca pokryje koszty poniesione przez nią w związku z interwencją.
      4)      Interwenient pokryje koszty własne.

               Pirrung

                Meij

                Pelikánová

         Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 13 lutego 2007 r.

               Sekretarz

                      Prezes

               E. Coulon

                      J. Pirrung

         * Język postępowania: niemiecki.