title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 29 marca 2012 r.#Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung przeciwko Pfeifer & Langen KG.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesverwaltungsgericht.#Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 – Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej – Artykuły 3 i 4 – Środki administracyjne – Zwrot nienależnych korzyści – Odsetki za opóźnienie i odsetki za zwłokę należne na podstawie prawa krajowego – Stosowanie przepisów o przedawnieniu zawartych w rozporządzeniu nr 2988/95 do takich odsetek za zwłokę – Termin rozpoczęcia biegu przedawnienia – Pojęcie „zawieszenia” – Pojęcie „przerwania”.#Sprawa C‑564/10.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 29 marca 2012 r. (
            *1
         )
      „Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 — Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej — Artykuły 3 i 4 — Środki administracyjne — Zwrot nienależnych korzyści — Odsetki za opóźnienie i odsetki za zwłokę należne na podstawie prawa krajowego — Stosowanie przepisów o przedawnieniu zawartych w rozporządzeniu nr 2988/95 do takich odsetek za zwłokę — Termin rozpoczęcia biegu przedawnienia — Pojęcie zawieszenia — Pojęcie przerwania”
      W sprawie C-564/10
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesverwaltungsgericht (Niemcy) postanowieniem z dnia 21 października 2010 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 2 grudnia 2010 r., w postępowaniu:

         Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung

      przeciwko

         Pfeifer & Langen KG,

      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: J.C. Bonichot, prezes izby, K. Schiemann, L. Bay Larsen, C. Toader (sprawozdawca) i E. Jarašiūnas, sędziowie,
      rzecznik generalny: E. Sharpston,
      sekretarz: A. Impellizzeri, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 17 listopada 2011 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung przez W. Wolskiego, B. Messerschmidt oraz J. Jakubiec, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Pfeifer & Langen KG przez D. Ehlego oraz C. Hagemanna, Rechtsanwälte,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez G. von Rintelena oraz P. Rossiego, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 26 stycznia 2012 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312, s. 1).

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką Pfeifer & Langen KG (zwaną dalej „spółką Pfeifer & Langen”) a Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung (agencją federalną ds. rolnictwa i żywności, zwaną dalej „Bundesanstalt”) w przedmiocie dochodzenia wierzytelności w postaci odsetek naliczonych od wierzytelności o zwrot refundacji opłat za składowanie, nienależnie uzyskanych na szkodę interesów finansowych Unii Europejskiej.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

      Rozporządzenie nr 2988/95

               3

               Zgodnie z motywem trzecim rozporządzenia nr 2988/95 „we wszystkich dziedzinach należy przeciwstawiać się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Wspólnot”.

               4

               Zgodnie z motywem piątym tego rozporządzenia, „nieprawidłowe postępowanie oraz środki administracyjne i kary odnoszące się do tego postępowania są przewidziane w zasadach sektorowych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem”.

               5

               Zgodnie z art. 1 tego rozporządzenia:
               „1.   W celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.
               2.   Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania [zaniechania] ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem”.

               6

               Zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 2988/95:
               „1.   Okres [termin] przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się [powstania] nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres [termin] krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.
               W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres [termin] przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres [termin] przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.
               Przerwanie okresu [biegu terminu] przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres [termin] przedawnienia biegnie na nowo.
               [...]
               2.   Okres wykonania [termin na wykonanie] decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres [termin] ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji.
               Przypadki przerwania i zawieszenia okresu [biegu] przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego.
               3.   Państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu [terminu] niż okres [termin] przewidziany […] w ust. 1 […]”.

               7

               Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia:
               „1.   Każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie [nienależnie] uzyskanej korzyści:

                        —

                        poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie [nienależnie] uzyskanych,

                  [...]
               2.   Stosowanie środków wymienionych w ust. 1 ogranicza się do wycofania uzyskanej korzyści łącznie – jeśli to zostało przewidziane – z odsetkami, które mogą być ustalane w oparciu o stawkę ryczałtową”.

         Rozporządzenie (WE) nr 1258/1999

               8

               Zgodnie z art. 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 1258/99 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. L 160, s. 103):
               „1.   Państwa członkowskie, zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi prawa krajowego, podejmują środki niezbędne do:

                        a)

                        upewnienia się, że transakcje finansowane przez [Europejski Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, zwany dalej »EFOGR«] są rzeczywiście przeprowadzane i dokonywane w poprawny sposób;

                        b)

                        zapobiegania nieprawidłowościom i postępowania z nimi [i ścigania ich];

                        c)

                        odzyskiwania [dochodzenia] kwot straconych wskutek nieprawidłowości lub zaniedbań.

                  Państwa członkowskie powiadomią Komisję o środkach podjętych w tym celu, w szczególności o stanie procedur administracyjnych i sądowych.
               2.   W przypadku braku całkowitego odzyskania [W razie niemożności wyegzekwowania należności w całości] skutki finansowe nieprawidłowości lub zaniedbań ponosi Wspólnota z wyjątkiem konsekwencji nieprawidłowości lub zaniedbań, które mogą obciążać władze administracyjne lub inne organy państw członkowskich.
               Odzyskane [wyegzekwowane] sumy wypłacane są agencjom płatniczym i odejmowane przez nie od wydatków finansowanych przez [EFOGR]. Odsetki od sum odzyskanych [wyegzekwowanych] lub wpłaconych z opóźnieniem wpłaca się do [EFOGR].
               3.   Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną na wniosek Komisji, ustala ogólne zasady w celu stosowania niniejszego artykułu”.

         Rozporządzenie (WE) nr 1290/2005

               9

               Zgodnie z art. 32 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. L 209, s. 1):
               „1.   Kwoty odzyskane [wyegzekwowane] w wyniku [w następstwie] nieprawidłowości lub zaniedbań, wraz z odsetkami, są przekazywane agencjom płatniczym i księgowane przez nie jako dochody przyznane w ramach [Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, zwanego dalej »EFRG«] w miesiącu ich rzeczywistego wpływu.
               2.   W przypadku zwrotu do budżetu wspólnotowego państwo członkowskie może zatrzymać 20% odpowiednich kwot tytułem ryczałtowego zwrotu kosztów windykacji, z wyjątkiem kwot dotyczących nieprawidłowości lub zaniedbań, które można przypisać władzom administracyjnym lub innym organom zainteresowanego państwa członkowskiego.
               3.   Przy przekazywaniu rocznych sprawozdań finansowych, przewidzianym w art. 8 ust. 1 lit. c) pkt iii) państwa członkowskie przesyłają Komisji skrócone zestawienie procedur windykacji wszczętych w wyniku nieprawidłowości, dołączając zestawienie kwot jeszcze nieodzyskanych [niewyegzekwowanych], w podziale według postępowania administracyjnego lub sądowego oraz według roku odpowiadającego pierwszemu administracyjnemu lub sądowemu ustaleniu nieprawidłowości.
               Państwa członkowskie udostępniają Komisji szczegółowe zestawienie indywidualnych procedur windykacji, jak również kwot indywidualnych jeszcze nieodzyskanych [niewyegzekwowanych].
               [...]”.

               10

               Zgodnie z art. 49 rozporządzenia nr 1290/2005 art. 32 tego rozporządzenia ma zastosowanie do wypadków zgłoszonych na podstawie art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 595/91 z dnia 4 marca 1991 r. dotyczącego nieprawidłowości i odzyskiwania kwot niesłusznie wypłaconych w związku z finansowaniem wspólnej polityki rolnej oraz organizacji systemu informacyjnego w tej dziedzinie i uchylającego rozporządzenie (EWG) 283/72 (Dz.U. L 67, s. 11) i które do dnia 16 października 2006 r. nie zostały jeszcze wyegzekwowane w całości.

         Prawo krajowe

               11

               Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 11 i § 14 ust. 1 zdanie pierwsze Gesetz zur Durchführung der Gemeinsamen Marktorganisationen (ustawy o wdrożeniu wspólnych organizacji rynku) w brzmieniu ustalonym na mocy Gesetz zur Änderung verwaltungsverfahrensrechtlicher Vorschriften (ustawy z dnia 2 maja 1996 r. o zmianie przepisów postępowania administracyjnego, BGBl. 1996 I, s. 656) (zwanej dalej „Marktorganisationengesetz”) od wierzytelności o zwrot szczególnych korzyści, takich jak otrzymane w ramach dziedzinie kompensowania opłat składowych, naliczane są odsetki, od chwili powstania wierzytelności, w wysokości wyższej o 3 punkty procentowe od stopy dyskontowej Deutsche Bundesbank (niemieckiego banku związkowego), chyba że Rada Unii Europejskiej lub Komisja postanowią inaczej za pomocą aktu prawnego.

               12

               Zgodnie ze wskazówkami sądu krajowego, w świetle § 197 i § 201 Bürgerliches Gesetzbuch (kodeksu cywilnego, zwanego dalej „BGB”) według stanu obowiązywania do dnia 31 grudnia 2001 r., termin przedawnienia mający zastosowanie do roszczeń o odsetki wynosił cztery lata i rozpoczynał bieg od dnia 31 grudnia roku, w którym powstało roszczenie o odsetki. Przepisy te miały zastosowanie per analogiam do publicznoprawnych roszczeń o odsetki.

               13

               Po wejściu w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. Gesetz zur Modernisierung des Schuldrechts (ustawy z dnia 26 listopada 2001 r. o unowocześnieniu prawa zobowiązań, BGBl. 2001 I, s. 3138), § 195 BGB w brzmieniu odtąd obowiązującym stanowi, że zwyczajny termin przedawnienia roszczeń o odsetki wynosi trzy lata, zaś termin czteroletni ma zastosowanie do takich roszczeń powstałych przed dniem 1 stycznia 2002 r.

               14

               Na mocy § 217 BGB w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r.„[w] razie przerwania biegu przedawnienia nie uwzględnia się czasu, jaki upłynął do dnia przerwania; przedawnienie biegnie na nowo dopiero po ustaniu przyczyny przerwania”.

               15

               Zgodnie z § 53 ust. 1 Verwaltungsverfahrensgesetz (ustawy o postępowaniu administracyjnym) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r.„[a]kt administracyjny, który został wydany w celu dochodzenia prawa podmiotu prawa publicznego przerywa bieg przedawnienia tego prawa. Przerwa biegu przedawnienia trwa aż do dnia, gdy akt administracyjny stanie się prawomocny lub do dnia, gdy postępowanie administracyjne, które zostało zakończone wydaniem tego aktu, zostanie w inny sposób zakończone. Paragrafy 212 i 217 [BGB w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r.] stosuje się odpowiednio”.

               16

               W brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r. wskazany § 53 ust. 1 stanowi: „[a]kt administracyjny, który został wydany w celu stwierdzenia lub dochodzenia prawa podmiotu prawa publicznego zawiesza bieg przedawnienia tego prawa. Zawieszenie biegu przedawnienia trwa aż do dnia, gdy akt administracyjny stanie się prawomocny lub po upływie 6 miesięcy do dnia, gdy jego egzekucji dokonano w inny sposób”.

               17

               Paragraf 80 ust. 1 Verwaltungsgerichtsordnung (ordynacji o sądach administracyjnych) stanowi, że „[s]przeciw i odwołanie zmierzające do uchylenia aktu mają skutek suspensywny”.

         Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne

               18

               W czasie kampanii cukrowych 1994/1995, 1995/1996 i 1996/1997 spółka Pfeifer & Langen otrzymała na swój wniosek refundacje kosztów składowania, zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1785/81 z dnia 30 czerwca 1981 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz.U. L 177, s. 4), za oddanie na składowanie cukru w ramach wspólnej organizacji rynków.

               19

               Na mocy trzech decyzji wydanych w dniu 30 stycznia 2003 r. Bundesanstalt postanowił, że należy zażądać zwrotu refundacji kosztów składowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż w swych wnioskach spółka Pfeifer & Langen zgłosiła zawyżone ilości cukru. Ponadto w decyzjach tych stwierdzono, że od kwot, których zwrotu zażądano, należy naliczyć odsetki, a w późniejszych aktach administracyjnych zostanie określona dokładna wysokość tych odsetek.

               20

               Spółka Pfeifer & Langen wniosła sprzeciw od tych decyzji. Decyzjami z dnia 10 października 2006 r. Bundesanstalt obniżył kwoty podlegające zwrotowi, ale oddalił sprzeciw w pozostałym zakresie.

               21

               Spółka Pfeifer & Langen złożyła skargę do sądu, domagając się częściowego uchylenia decyzji rozstrzygających w przedmiocie jej sprzeciwów, jednakże do dnia dzisiejszego skarga nie została rozpoznana.

               22

               Decyzje rozstrzygające w przedmiocie sprzeciwów złożonych przez spółkę Pfeifer & Langen stały się ostateczne w zakresie kwoty, na jaką nie zostały one zaskarżone przed sądem, to jest na kwotę 469421,12 EUR, którą skarżąca przed sądem krajowym uiściła w dniu 15 listopada 2006 r.

               23

               Decyzją z dnia 13 kwietnia 2007 r. Bundesanstalt stwierdził, że odsetki należą się od tej kwoty, i zażądał od spółki Pfeifer & Langen zapłaty odsetek w wysokości 298650,93 EUR.

               24

               Ta ostatnia złożyła sprzeciw od tej decyzji, podnosząc w szczególności, że roszczenia o odsetki uległy częściowemu przedawnieniu.

               25

               Decyzją z dnia 22 października 2007 r. rozstrzygającą w przedmiocie tego sprzeciwu Bundesanstalt częściowo uwzględnił sprzeciw w zakresie, w jakim dotyczył on roszczeń o odsetki za lata 1997 i 1998. Wspomniany urząd związkowy uznał, że termin przedawnienia wynoszący cztery lata, przewidziany na mocy prawa krajowego, ma zastosowanie do tego rodzaju roszczeń, tak iż w dacie wydania decyzji nakazującej zwrot refundacji opłat składowych, to jest na dzień 30 stycznia 2003 r., roszczenia te były już przedawnione. Niemniej jednak co się tyczy roszczeń powstałych po dniu 31 grudnia 1998 r., opiewających na kwotę 237644,17 EUR, Bundesanstalt uznał, że te roszczenia o odsetki, powstałe w toku lat późniejszych, nie uległy przedawnieniu, w szczególności dlatego że wspomniane decyzje z dnia 30 stycznia 2003 r. spowodowały przerwanie biegu przedawnienia. W konsekwencji sprzeciw wniesiony przez spółkę Pfeifer & Langen został oddalony w zakresie dotyczącym tych ostatnich roszczeń o odsetki.

               26

               W dniu 14 listopada 2007 r. spółka Pfeifer & Langen złożyła skargę do Verwaltungsgericht Köln (sądu administracyjnego w Kolonii), żądając częściowego uchylenia decyzji z dnia 22 października 2007 r. dotyczącej jej sprzeciwu w zakresie, w jakim dotyczyła ona roszczeń o odsetki odnoszących się do okresu od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2002 r., które to roszczenia opiewały na kwotę 119984,27 EUR. Co się tyczy odsetek naliczonych w okresie późniejszych lat, skarżąca przed sądem krajowym je uiściła.

               27

               Wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r. Verwaltungsgericht Köln uchylił wskazaną decyzję z dnia 22 października 2007 r. do wysokości żądania skargi. Sąd ten uznał bowiem, że na podstawie § 14 Marktorganisationengesetz od wierzytelności związanych ze zwrotem korzyści indywidualnych nalicza się odsetki od dnia ich powstania. Tymczasem zdaniem tego sądu roszczenie o odsetki z tytułu zwłoki, będące przedmiotem sporu, powstało dopiero z chwilą doręczenia decyzji z dnia 30 stycznia 2003 r., to jest w dniu 31 stycznia 2003 r., wobec czego nie istniał obowiązek zapłaty odsetek za okres poprzedzający tę datę.

               28

               Bundesanstalt wniósł następnie rewizję do Bundesverwaltungsgericht (związkowego sądu administracyjnego), żądając oddalenia skargi spółki Pfeifer & Langen.

               29

               Bundesverwaltungsgericht podzielił stanowisko Verwaltungsgericht Köln, wedle którego w sprawie przed tymi sądami, obowiązek naliczania odsetek za zwłokę od kwot odpowiadających korzyściom bezpodstawnie uzyskanym z budżetu Unii podlega prawu krajowemu, w danym wypadku przepisowi § 14 Marktorganisationengesetz w wypadku, gdy obowiązek taki nie wynika z przepisu prawa Unii mającego zastosowanie do cukrownictwa.

               30

               Równocześnie Bundesverwaltungsgericht jest zdania, że Verwaltungsgericht Köln dokonał błędnej wykładni wskazanego § 14. Zdaniem bowiem Bundesverwaltungsgericht od roszczeń o zwrot nienależnie pobranych korzyści odsetki nalicza się od dnia powstania wierzytelności. W tych okolicznościach sąd ten jest zdania, że w zakresie, w jakim decyzje z dnia 30 stycznia 2003 r. mają za przedmiot cofnięcie nienależnej korzyści ze skutkiem retroaktywnym, odsetki są w rzeczywistości wymagalne za okres poprzedzający te decyzje.

               31

               Sąd ten doszedł do wniosku, że sporne roszczenia o odsetki nie uległy przedawnieniu, gdyż na mocy § 53 ust. 1 Verwaltungsverfahrensgesetz – w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r. – bieg przedawnienia został zawieszony wskutek wydania decyzji nakazującej zwrot z dnia 30 stycznia 2003 r. Niemniej jednak jest on zdania, że ewentualne zastosowanie przepisów o przedawnieniu ujętych w art. 3 rozporządzenia nr 2988/95, włączając w to przepisy dotyczące rozpoczęcia biegu przedawnienia oraz przerwania biegu przedawnienia, mogłyby mieć wpływ na kierunek orzeczenia wydanego w postępowaniu rewizyjnym.

               32

               Wątpliwości sądu co do możliwości zastosowania art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w okolicznościach takich jak w sprawie przed sądem krajowym wynikają w szczególności z faktu, że Bundesfinanzhof (związkowy trybunał finansowy) w sprawie dotyczącej dopłat eksportowych orzekł, że wymieniony art. 3 ma zastosowanie do przedawnienia odsetek związanych ze zwrotem korzyści nienależnie uzyskanych w rozumieniu art. 4 ust. 2 tego rozporządzenia.

               33

               Niemniej jednak sąd odsyłający jest zdania, że tego rodzaju wykładnia nie jest konieczna, a ponieważ omawiany art. 4 ust. 2 nie sprzeciwia się istnieniu w prawie krajowym obowiązku naliczania odsetek, tam gdzie przepisy Unii nie przewidziały jeszcze takiego obowiązku, może więc być logiczne, że roszczenia o odsetki, wprowadzone przez prawo krajowe, są również uregulowane w tym prawie krajowym, co się tyczy ich przedawnienia. Ponadto sąd ten podnosi, że jeżeli przepis art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 miałby mieć zastosowanie do takich roszczeń o odsetki, powstałaby pewna trudność w stosowaniu zasady, wedle której przedawnienie biegnie od dnia powstania „nieprawidłowości” w rozumieniu art. 1 tego rozporządzenia, zważywszy, że co się tyczy roszczeń o odsetki, powstają one nie w chwili popełnienia nieprawidłowości, ale w okresie następującym po tej nieprawidłowości.

               34

               W tych okolicznościach Bundesverwaltungsgericht postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy art. 3 rozporządzenia [nr 2988/1995] odnosi się również do przedawnienia roszczeń o odsetki, które zgodnie z prawem krajowym są należne obok zwrotu korzyści uzyskanej niezgodnie z prawem w wyniku nieprawidłowości?
                        W przypadku udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi twierdzącej:

                        2)

                        Czy do przewidzianego zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia [nr 2988/1995] porównania terminów należy włączyć jedynie okres przedawnienia, czy też należy uwzględnić także przepisy krajowe, które początek tego okresu, bez konieczności wystąpienia żadnych wskazujących na to okoliczności, przesuwają na koniec roku kalendarzowego, w którym powstało roszczenie (w niniejszej sprawie: roszczenie o odsetki)?

                        3)

                        Czy także dla roszczeń o odsetki termin przedawnienia biegnie od momentu wystąpienia nieprawidłowości tudzież od momentu ustania ciągłej lub powtarzającej się nieprawidłowości, nawet jeśli roszczenia o odsetki dotyczą dopiero późniejszych okresów i w związku z tym powstają dopiero później? Czy początek okresu przedawnienia w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się zostaje przesunięty na podstawie art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia [nr 2988/95] także wobec roszczeń o odsetki do momentu ustania nieprawidłowości?

                        4)

                        Kiedy ustaje przerwanie biegu terminu przedawnienia wynikające z decyzji właściwego organu zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit trzeci zdanie drugie rozporządzenia [nr 2988/1995], która stwierdza merytorycznie istnienie spornego roszczenia (w niniejszej sprawie: roszczenia o odsetki)?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie pytania pierwszego

               35

               Za pomocą pierwszego pytania sąd krajowy zmierza do ustalenia w istocie, czy art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że przewidziany w tym przepisie termin przedawnienia ma zastosowanie nie tylko do dochodzenia roszczenia głównego, odpowiadającego zwrotowi korzyści uzyskanej nienależnie z budżetu Unii, ale także do dochodzenia odsetek naliczonych od tej wierzytelności, nawet jeśli obowiązek zapłaty odsetek wynika nie z prawa Unii, lecz ma podstawę jedynie w prawie krajowym.

               36

               Należy przypomnieć, że art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 ustanawia „ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego”, a jak wynika z motywu trzeciego tego rozporządzenia, celem tych zasad jest, by „we wszystkich dziedzinach […] przeciwstawiać się [zwalczać] działaniom [działania] przynoszącym [przynoszące] szkodę interesom finansowym Wspólnot”.

               37

               Uchwalając rozporządzenie nr 2988/95, a w szczególności jego art. 3 ust. 1 akapit pierwszy, ustawodawca Unii zamierzał ustanowić ogólną, mającą zastosowanie w tej dziedzinie zasadę przedawnienia, poprzez którą pragnął z jednej strony określić minimalny termin mający zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich, a z drugiej strony zrezygnować z możliwości odzyskiwania kwot nienależnie uzyskanych z budżetu Unii po upływie czterech lat od wystąpienia nieprawidłowości mającej wpływ na sporne płatności (wyroki: z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie C-131/10 Corman, Zb. Orz. s. I-14199, pkt 39; z dnia 5 maja 2011 r. w sprawach połączonych C-201/10 i C-202/10 Ze Fu Fleischhandel i Vion Trading, Zb. Orz. s. I-3545, pkt 24; a także z dnia 21 grudnia 2011 w sprawie C-465/10 Chambre de commerce et d’industrie de l’Indre, Zb. Orz. s. I-14081, pkt 52).

               38

               Co się tyczy refundacji kosztów składowania nienależnie uzyskanych przez beneficjenta, takich jak będące przedmiotem sporu przed sądem krajowym, należy podnieść, że art. 8 rozporządzenia nr 1258/1999 stanowi, że w ramach wspólnej polityki rolnej państwa członkowskie podejmują niezbędne działania, ażeby zapewnić skuteczną ochronę interesów finansowych Unii, a w szczególności by dochodzić zwrotu kwot utraconych wskutek nieprawidłowości lub zaniechań.

               39

               Reguła czteroletniego przedawnienia, ustanowiona w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 ma – w braku przepisów sektorowych stanowiących inaczej – zastosowanie do nieprawidłowości opisanych w art. 4 tego rozporządzenia, dotyczących szkody wyrządzonej interesom finansowym Unii (zob. wyroki: z dnia 24 czerwca 2004 r. w sprawie C-278/02 Handlbauer, Zb. Orz. s. I-6171, pkt 34; a także z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawach połączonych od C-278/07 do C-280/07 Josef Vosding Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb i in., Zb. Orz. s. I-457, pkt 22).

               40

               A zatem w braku zarówno w rozporządzeniu nr 1258/1999, jak i w rozporządzeniu nr 1785/81 przepisów dotyczących przedawnienia w tej dziedzinie, dochodzenie zwrotu nienależnie uzyskanych refundacji kosztów składowania mogło – na mocy art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 – ulec przedawnieniu, w braku czynności zawieszającej, po upływie czteroletniego okresu, począwszy od powstania nieprawidłowości, jednak pod warunkiem że państwo członkowskie, w którym wystąpiła nieprawidłowość, nie skorzystało z możliwości przyznanej mu w art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia do ustanowienia dłuższego okresu przedawnienia (zob. ww. wyrok w sprawach połączonych Josef Vosding Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb i in., pkt 36; ww. wyrok w sprawie Corman, pkt 48).

               41

               Artykuł 4 rozporządzenia nr 2988/95 stanowi ponadto w ust. 2, że cofnięciu uzyskanej korzyści może, jeśli zostało to przewidziane, towarzyszyć naliczenie odsetek, które mogą być ustalane w oparciu o stawkę ryczałtową.

               42

               Naliczanie takich odsetek, doliczanych do wierzytelności głównej o zwrot korzyści uzyskanej nienależnie z budżetu Unii, może być przewidziane w unijnych przepisach sektorowych. Przykładowo, przepisy takie zawiera rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. L 102, s. 11) czy rozporządzenie Komisji (EWG) nr 1957/69 z dnia 30 września 1969 r. ustanawiające dodatkowe szczegółowe przepisy w zakresie udzielania refundacji eksportowej w odniesieniu do produktów objętych systemem cen jednolitych (Dz.U. L 250, s. 1).

               43

               Gdy chodzi zaś z drugiej strony o zwrot nienależnie uzyskanych refundacji opłat składowych, takich jak będące przedmiotem sporu w sprawie przed sądem krajowym, ani rozporządzenie nr 1258/1999, ani rozporządzenie nr 1785/81 nie przewidują, by dochodzeniu zwrotu tych refundacji, w sytuacji gdy zostały one uzyskanie w sposób nienależny, miało towarzyszyć naliczanie odsetek.

               44

               Artykuł 8 rozporządzenia nr 1258/1999 i art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 1290/2005 z pewnością przewidują bowiem, że kwoty wyegzekwowane w związku z wystąpieniem nieprawidłowości lub zaniedbań, wraz z odsetkami, są przekazywane agencjom płatniczym i księgowane przez nie w miesiącu ich rzeczywistego wpływu jako dochody przyznane w ramach, odpowiednio, EFOGR lub EFRG. Tymczasem przepisy te, które zawierają jedynie prostą regułę dotyczącą zaksięgowania budżetowego takich wpływów, nie przewidują jednakże dla państw członkowskich obowiązku żądania odsetek od takich wyegzekwowanych kwot, w sytuacji gdy dotyczą one refundacji opłat składowych.

               45

               W konsekwencji w sprawie przed sądem krajowym wyłania się zagadnienie, czy w braku przepisów sektorowych przewidujących dochodzenie odsetek prawo Unii, a w szczególności art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 stoi na przeszkodzie temu, ażeby państwo członkowskie wprowadziło w życie, na podstawie swego prawa krajowego, obowiązek dochodzenia tego rodzaju odsetek doliczanych do kwoty korzyści nienależnie uzyskanej z budżetu Unii, a w wypadku odpowiedzi przeczącej, czy dochodzenie roszczeń o takie odsetki powinno być objęte terminem przedawnienia określonym w art. 3 tego rozporządzenia, czy też termin przedawnienia zostaje określony przez prawo krajowe tego państwa członkowskiego.

               46

               Gdy chodzi, po pierwsze, o samą zasadę pobierania odsetek przewidzianą przez prawo krajowe w sytuacji, gdy prawo Unii nie przewiduje pobierania takich odsetek, zostało już orzeczone, iż jest zgodne z prawem Unii, by państwo członkowskie przy okazji dochodzenia zwrotu korzyści nienależnie uzyskanej z budżetu Unii dochodziło w oparciu o swe prawo krajowe zapłaty odsetek, które – w braku przepisów przewidujących w określonym terminie ich wpłatę do funduszy wspólnotowych – stanowią przychód jego własnego budżetu (zob. wyrok z dnia 6 maja 1982 r. w sprawie 54/81 Fromme, Rec. s. 1449, pkt 8).

               47

               Nie inaczej jest w wypadku, gdy odsetki te, których naliczenie nie jest nakazane przez prawo Unii, są – w ramach środków finansowanych przez EFOGR – zwracane do budżetu Unii. Dlatego w takiej sytuacji, jaka występuje w sprawie przed sądem krajowym, prawo Unii, a w szczególności art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, nie stoi na przeszkodzie temu, ażeby państwa członkowskie przewidziały w swoim prawie krajowym dochodzenie zapłaty odsetek za zwłokę lub odsetek za opóźnienie obciążających należności nienależnie uzyskane z budżetu Unii, które to odsetki są zwracane do budżetu Unii w ramach środków finansowanych przez EFRG.

               48

               Co się tyczy, po drugie, zasad i przesłanek naliczania takich odsetek, w sytuacji gdy – tak jak w sprawie przed sądem krajowym – w oparciu o prawo krajowe państwa członkowskiego powstaje roszczenie o odsetki wychodzące poza roszczenie o zwrot korzyści finansowych nienależycie uzyskanych z budżetu Unii, to prawo krajowe tego państwa członkowskiego jest właściwe w zakresie ustalenia tego rodzaju zasad i przesłanek mających zastosowanie do dochodzenia takich odsetek mających charakter akcesoryjny względem roszczenia o zwrot kwot nienależnie uzyskanych (zob. wyrok z dnia 21 maja 1976 r. w sprawie 26/74 Roquette frères przeciwko Komisji, Rec. s. 677, pkt 12).

               49

               Wobec tego w braku w tym względzie przepisu sektorowego mającego zastosowanie do tej materii, również do tego państwa członkowskiego należy określenie i wdrożenie zasad przedawnienia mających zastosowanie do dochodzenia tego rodzaju roszczenia o odsetki, przewidzianego w jego prawie krajowym i uznawanego przez to prawo jako roszczenie autonomiczne względem roszczenia o zwrot korzyści nienależnie uzyskanej z budżetu Unii, którego dochodzenie regulują natomiast przepisy o przedawnieniu i wyjątki określone w art. 3 rozporządzenia nr 2988/95.

               50

               W tym względzie chociaż roszczenie o zwrot korzyści nienależnie uzyskanej z budżetu Unii objęte jest zasadami przedawnienia określonymi w art. 3 rozporządzenia nr 2988/95, to jednak nie wynika ani z brzmienia tego przepisu, ani z ogólnej systematyki tego rozporządzenia, by zasady te miały na celu uregulowanie dochodzenia roszczenia o odsetki, takiego jak roszczenie będące przedmiotem sporu przed sądem krajowym, gdyż w każdym wypadku dochodzenie tego roszczenia nie znajduje podstawy w przepisach sektorowych, lecz w prawie krajowym.

               51

               Tymczasem biorąc pod uwagę akcesoryjny charakter takiego roszczenia o odsetki, nie może ono być dochodzone, jeżeli na mocy art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 lub sektorowego przepisu Unii roszczenie główne, to jest roszczenie o zwrot korzyści nienależnie uzyskanej z budżetu Unii, uległo już przedawnieniu.

               52

               Ponadto z uwagi na fakt, że na mocy art. 325 TFUE państwa członkowskie zobowiązane są podejmować takie same środki do zwalczania nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe Unii, jakie podejmują do zwalczania nadużyć finansowych naruszających ich własne interesy finansowe, są one zobowiązane, wobec braku przepisów unijnych i w sytuacji, gdy ich prawo krajowe przewiduje naliczanie odsetek przy dochodzeniu zwrotu korzyści tego samego rodzaju nienależnie uzyskanych z ich budżetu krajowego, pobierać w analogiczny sposób odsetki przy dochodzeniu zwrotu korzyści uzyskanych nienależnie z budżetu Unii, w szczególności w sytuacji odmiennej od stanu faktycznego sprawy, w której zapadł ww. wyrok w sprawie Fromme, gdy kwoty pobrane tytułem tych odsetek, których dochodzenie nakazuje prawo krajowe, zostają ostatecznie zwrócone do budżetu Unii.

               53

               Biorąc pod uwagę powyższe, na pierwsze pytanie należy odpowiedzieć, że art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że termin przedawnienia przewidziany w tym przepisie w odniesieniu do dochodzenia roszczenia głównego o zwrot korzyści uzyskanej nienależnie z budżetu Unii nie ma zastosowania do dochodzenia roszczeń o odsetki naliczone od tej wierzytelności głównej, w sytuacji gdy obowiązek zapłaty odsetek wynika nie z prawa Unii, lecz ma podstawę jedynie w prawie krajowym.

         Pytania od drugiego do czwartego

               54

               Pytania od drugiego do czwartego zostały zadane pomocniczo, na wypadek odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze.

               55

               Wobec tego, mając wzgląd na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze, nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytania od drugiego do czwartego.

         W przedmiocie kosztów

               56

               Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich należy interpretować w ten sposób, że termin przedawnienia przewidziany w tym przepisie w odniesieniu do dochodzenia roszczenia głównego o zwrot korzyści uzyskanej nienależnie z budżetu Unii nie ma zastosowania do dochodzenia roszczeń o odsetki naliczone od tej wierzytelności głównej, w sytuacji gdy obowiązek zapłaty odsetek wynika nie z prawa Unii, lecz ma podstawę jedynie w prawie krajowym.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału z dnia 22 czerwca 1989 r. # Fédération de l'industrie de l'huilerie de la CEE (Fediol) przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Wspólna polityka handlowa. # Sprawa 70/87.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 19 marca 2009 r.#Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Wspólna polityka rolna - Opłaty z tytułu badań i kontroli weterynaryjnych - Dyrektywa 85/73/EWG - Rozporządzenie (WE) nr 882/2004.#Sprawa C-270/07.

text:
      Sprawa C‑270/07
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Republice Federalnej Niemiec
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wspólna polityka rolna – Opłaty z tytułu badań i kontroli weterynaryjnych – Dyrektywa 85/73/EWG – Rozporządzenie (WE) nr 882/2004
      Streszczenie wyroku
      1.        Rolnictwo – Zbliżanie ustawodawstw w zakresie zdrowia zwierząt – Finansowanie badania i kontroli sanitarnej świeżego mięsa
            – Dyrektywa 85/73 – Opłata specjalna na pokrycie faktycznych kosztów
      (dyrektywa Rady 85/73 zmieniona dyrektywą 97/79, załącznik A, rozdział I pkt 4 lit. b))
      2.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Przedmiot sporu – Określenie w trakcie postępowania
            poprzedzającego wniesienie skargi – Dostosowanie ze względu na zmianę prawa wspólnotowego – Dopuszczalność – Przesłanki
      (art. 226 WE)
      1.        Opłata, o której mowa w rozdziale I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73 w sprawie finansowania badań i kontroli
         weterynaryjnych przewidzianych w dyrektywach 89/662, 90/425, 90/675 i 91/496, zmienionej dyrektywą 97/79, z jednej strony
         nie powinna przekraczać kwoty faktycznie poniesionych kosztów, a z drugiej strony powinna ona uwzględniać wszystkie te koszty,
         przy czym żadne z nich nie mogą zostać pominięte. Nie może ona zatem mieć postaci opłaty „ryczałtowej”, gdyż istota opłaty
         ustalanej jako ryczałt polega na tym, że w pewnych sytuacjach przekracza ona faktyczne koszty finansowanych za jej pośrednictwem
         działań, zaś w niektórych sytuacjach jest ona niższa aniżeli te koszty.

      Natomiast sama okoliczność, iż opłata pobierana na podstawie wspomnianego przepisu składa się z różnych elementów odpowiadających
         poszczególnym kosztom, nie czyni tej opłaty niezgodną z tym przepisem.

      Uzależnienie pobierania takiej opłaty od spełnienia warunku, że opłata ta umożliwia poznanie w sposób jasny i szczegółowy
         charakteru jej poszczególnych składników, pozwalając dłużnikowi na poznanie dokładnej struktury całej opłaty, nie narusza
         względów przejrzystości.

      Ponadto ponieważ opłata taka nie obejmuje kosztów innych niż przewidziane w uregulowaniach wspólnotowych i nie przewyższa
         ona wysokości kosztów faktycznie poniesionych, nie niweczy ona realizacji określonego w dyrektywie 85/73 celu zwalczania zakłóceń
         konkurencji.

      (por. pkt 32, 37, 41, 43)
      2.        Chociaż żądania zawarte w skardze o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego nie mogą co do zasady zostać
         rozszerzone ponad uchybienia zarzucane w sentencji uzasadnionej opinii i w wezwaniu do usunięcia uchybienia, to jednak dopuszczalna
         jest skarga Komisji o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom, które wynikają z pierwotnej wersji aktu prawa wspólnotowego,
         następnie zmienionego lub uchylonego, i które zostały utrzymane w nowych przepisach. Natomiast przedmiot sporu nie może zostać
         rozszerzony o zobowiązania wynikające z nowych przepisów, które nie mają odpowiedników w pierwotnej wersji danego aktu prawa,
         gdyż stanowiłoby to naruszenie istotnych wymogów proceduralnych wpływające na prawidłowość postępowania w przedmiocie stwierdzenia
         uchybienia zobowiązaniom.

      (por. pkt 50)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 19 marca 2009 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wspólna polityka rolna – Opłaty z tytułu badań i kontroli weterynaryjnych – Dyrektywa 85/73/EWG – Rozporządzenie (WE) nr 882/2004
      W sprawie C‑270/07
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 6 czerwca 2007 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez F. Erlbachera oraz A. Szmytkowską, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
         w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Federalnej Niemiec, reprezentowanej przez M. Lummę oraz C. Schulze-Bahr, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez U. Karpensteina,
         Rechtsanwalt,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, M. Ilešič, A. Borg Barthet, E. Levits i J.J. Kasel (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
      sekretarz: K. Sztranc-Sławiczek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 września 2008 r.,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że wobec niedostosowania do przepisów wspólnotowych
         § 4 Ausführungsgesetz zum Fleischhygienerecht und zum Geflügelfleischrecht für das Land Schleswig-Holstein (ustawy wykonawczej
         dotyczącej przepisów sanitarnych w sprawie mięsa i mięsa drobiowego kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu) z dnia 12 stycznia
         1998 r. (GVOBl. Schl.-H. 1998, s. 2, zwanej dalej „ustawą wykonawczą kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu”), Republika Federalna
         Niemiec uchybiła lub w dalszym ciągu uchybia zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 1 i art. 5 ust. 3 i 4 dyrektywy Rady
         85/73/EWG z dnia 29 stycznia 1985 r. w sprawie finansowania badań i kontroli weterynaryjnych przewidzianych w dyrektywach
         89/662/EWG, 90/425/EWG, 90/675/EWG i 91/496/EWG (Dz.U. L 32, s. 14), zmienionej dyrektywą Rady 97/79/WE z dnia 18 grudnia
         1997 r. (Dz.U. L 24, s. 31, zwanej dalej „dyrektywą 85/73”), a także po dniu 1 stycznia 2007 r. na mocy art. 27 ust. 2, 4
         i 10 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych
         przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt
         i dobrostanu zwierząt (Dz.U. L 165, s. 1, i – sprostowanie – Dz.U. L 191, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE)
         nr 776/2006 z dnia 23 maja 2006 r. (Dz.U. L 136, s. 3) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 882/2004”).

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      2        Z brzmienia art. 3 ust. 1 pkt A lit. d) w związku z art. 5 ust. 1 lit. a) ppkt ii) dyrektywy Rady 64/433/EWG z dnia 26 czerwca
         1964 r. w sprawie problemów zdrowotnych wpływających na handel wewnątrzwspólnotowy świeżym mięsem (Dz.U. 1964, 121, s. 2012),
         zmienionej i skodyfikowanej przez dyrektywę Rady 91/497/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. (Dz.U. L 268, s. 69) (zwanej dalej „dyrektywą
         64/433”), w związku z rozdziałem VIII pkt 40 lit. d) załącznika I do tej dyrektywy, wynika, że badania poubojowe mięsa świeżego
         obejmują w razie potrzeby badania laboratoryjne, w skład których wchodzą, w stosownym przypadku, badanie bakteriologiczne
         i badanie na obecność pozostałości substancji o działaniu farmakologicznym.

      3        Dyrektywa 64/433 została uchylona ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2006 r. dyrektywą 2004/41/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
         z dnia 21 kwietnia 2004 r. uchylającą niektóre dyrektywy dotyczące higieny i warunków zdrowia przy produkcji i wprowadzaniu
         do obrotu niektórych produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi i zmieniającą dyrektywy Rady
         89/662/EWG i 92/118/EWG oraz decyzję Rady 95/408/WE (Dz.U. L 157, s. 33).

      4        Zgodnie z art. 4 ust. 1 dyrektywy 2004/41 odniesienia między innymi do dyrektywy 64/433 są uważane w zależności od kontekstu
         za odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego
         szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. L 139, s. 55), jak również
         do rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy
         dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez
         ludzi (Dz.U. L 139, s. 206, i – sprostowanie – Dz.U. L 226, s. 83).

      5        Z brzmienia art. 5 ust. 1 lit. d) i f) rozporządzenia nr 854/2004 w związku z rozdziałem II część D i F załącznika I do tego
         rozporządzenia wynika, że badania poubojowe mięsa świeżego winny obejmować, o ile zostanie to uznane za konieczne, badania
         laboratoryjne w celu sformułowania ostatecznej diagnozy lub wykrycia w szczególności występowania chorób zwierzęcych lub czynników,
         które mogą wymagać uznania mięsa za nienadające się do spożycia przez ludzi lub nałożenia ograniczeń dotyczących jego wykorzystania.
         Urzędowy lekarz weterynarii winien dopilnować, by przeprowadzone zostały wszelkie inne konieczne badania laboratoryjne.

      6        W odniesieniu do kwestii finansowania omawianych badań i kontroli art. 1 dyrektywy 85/73 stanowi, że państwa członkowskie
         zapewnią, aby pobierana była opłata wspólnotowa w celu pokrycia kosztów takich badań i kontroli.

      7        Zgodnie z art. 5 ust. 1 dyrektywy 85/73 opłatę wspólnotową ustala się na poziomie, który umożliwia pokrycie kosztów poniesionych
         przez właściwe władze z tytułu kosztów wynagrodzeń i kosztów ubezpieczeń społecznych stanowiących część kosztów wykonania
         inspekcji, jak również kosztów administracyjnych związanych z wykonywaniem kontroli i inspekcji, które mogą zawierać koszty
         stażu inspektorów. Ponadto na mocy art. 5 ust. 3 państwa członkowskie upoważnione są do pobierania kwot wyższych niż poziomy
         opłat wspólnotowych z zastrzeżeniem, że cała opłata pobrana przez każde państwo członkowskie nie jest wyższa od faktycznego
         kosztu inspekcji. Artykuł 5 ust. 4 stanowi natomiast, że opłaty wspólnotowe zastępują każdą inną opłatę lub należność za inspekcję
         sanitarną pobraną przez władze krajowe, regionalne lub lokalne państw członkowskich za inspekcje i kontrole określone w art. 1
         tej dyrektywy.

      8        Rozdział 1 pkt 1 załącznika A do dyrektywy 85/73 określa kwoty ryczałtowe z tytułu kosztów inspekcji związanych z ubojem.
         Sposoby finansowania badań i kontroli związanych z rozbiorem mięsa uregulowane są w pkt 2 tego rozdziału. Zgodnie z rozdziałem I
         pkt 4 lit. a) i b):

      „W celu pokrycia podwyższonych kosztów państwa członkowskie mogą:
      a)      dla danego zakładu zwiększyć kwoty ryczałtowe przewidziane w pkt 1 i 2 lit. a).
      […]
      b)      lub nakładać specjalne opłaty pokrywające faktyczne koszty”.
      9        Artykuł 27 rozporządzenia nr 882/2004 stanowi:

      „1.      Państwa członkowskie mogą pobierać opłaty lub należności mające na celu pokrycie kosztów poniesionych w ramach kontroli urzędowych.
      2.      Jednakże w odniesieniu do działań określonych w załączniku IV sekcja A oraz załączniku V sekcja A państwa członkowskie zapewniają
         pobieranie opłat.

      […]
      4.      Opłaty pobrane do celów kontroli urzędowych zgodnie z ust. 1 lub 2:
      a)      nie są wyższe od kosztów poniesionych przez odpowiedzialne właściwe organy w odniesieniu do kwestii wymienionych w załączniku
         VI;

      oraz
      b)      mogą być ustalone jako stawka ryczałtowa na podstawie kosztów poniesionych przez właściwe organy przez dany okres lub, tam
         gdzie ma to zastosowanie, jako kwoty ustalone w załączniku IV sekcja B lub w załączniku V sekcja B.

      […]
      10.      Bez uszczerbku dla kosztów wynikających z wydatków określonych w art. 28 państwa członkowskie nie pobierają żadnych opłat
         innych niż opłaty określone w niniejszym artykule do celów wykonania niniejszego rozporządzenia.

      […]”.
       Uregulowania krajowe
      10      Paragraf 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu brzmi następująco:

      „1)      Wysokość opłat z tytułu kontroli przedubojowych i poubojowych, w tym badań na obecność pozostałości, badań na obecność włośnicy
         oraz kontroli sanitarnych, określa się odrębnie dla każdego zwierzęcia na podstawie jego gatunku w zakładach rozbiorowych,
         w których dokonuje się rozbioru mięsa i oddziela się mięso od kości, przy czym opłaty te nalicza się za tonę mięsa z kością.

      2)      Przy obliczaniu wysokości opłat pod uwagę bierze się:
      1.      wynagrodzenia i składki na ubezpieczenie społeczne służb przeprowadzających inspekcje,
      2.      koszty administracyjne związane z przeprowadzaniem kontroli i inspekcji, które mogą zostać powiększone o wydatki na ustawiczne
         kształcenie personelu przeprowadzającego inspekcje.

      3)      Opłaty administracyjne ulegają zwiększeniu w zakresie wynoszącym:
      1.      do 100%, gdy dana czynność administracyjna przeprowadzana jest na żądanie, między godziną 18 a 7 rano, a w dużych przedsiębiorstwach
         między godziną 18 a 6 rano, w soboty po godzinie 15, jak również w niedziele i dni ustawowo wolne od pracy.

      2.      do 50%, gdy dana czynność administracyjna przeprowadzana jest na żądanie, poza wyznaczonymi godzinami inspekcji lub dniami
         uboju.

      4)      […]
      Oprócz opłat pobiera się [...] następujące koszty:
      […]
      2.      związane z przeprowadzeniem badań bakteriologicznych koszty wysyłki (próbek bakteriologicznych, próbek BSE i innych podejrzanych
         próbek, z wyjątkiem próbek przeznaczonych do badań na obecność pozostałości [...]) oraz

      3.      kosztów przeprowadzenia badań dotyczących próbek wymienionych w ust. 2 [...]”.
       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      11      W następstwie otrzymania skargi w dniu 21 marca 2005 r. Komisja skierowała do Republiki Federalnej Niemiec wezwanie do usunięcia
         uchybienia, informując to państwo członkowskie o tym, iż uznała ona, że § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu
         jest niezgodny ze stosownymi przepisami dyrektywy 85/73, zinterpretowanej przez Trybunał w wyroku z dnia 30 maja 2002 r. w sprawach
         połączonych C‑284/00 i C‑288/00 Stratmann i Fleischversorgung Neuss, Rec. s. I‑4611.

      12      W dniu 20 maja 2005 r. władze niemieckie udzieliły odpowiedzi na to wezwanie, wskazując w niej, że wątpliwości Komisji dotyczące
         prawidłowej transpozycji do prawa krajowego dyrektywy 85/73 są bezzasadne oraz że ww. wyrok w sprawie Stratmann i Fleischversorgung
         Neuss nie ma w tej sprawie znaczenia.

      13      Nie będąc usatysfakcjonowana tą odpowiedzią, Komisja wydała w dniu 4 lipca 2006 r. uzasadnioną opinię, w której powtórzyła
         zarzuty sformułowane w wezwaniu do usunięcia uchybienia i wezwała Republikę Federalną Niemiec do podjęcia niezbędnych kroków
         w celu dostosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od daty jej notyfikacji.

      14      Wobec tego, że państwo to nie odpowiedziało na uzasadnioną opinię, Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę.

       W przedmiocie skargi
       Argumentacja stron
      15      Komisja podnosi, że stosując § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu właściwe władze tego kraju
         mogą pobierać sumy odpowiadające kosztom poniesionym w związku z przeprowadzaniem badań bakteriologicznych mięsa świeżego
         obok ryczałtowej kwoty opłaty wspólnotowej. Tymczasem w ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss Trybunał
         uznał, iż zarówno z brzmienia dyrektyw 64/433 i 85/73, jak i z ich celu wynika, iż koszty związane z takimi badaniami powinny
         być pokrywane z opłaty wspólnotowej pobieranej przez państwa członkowskie na podstawie drugiej ze wskazanych dyrektyw.

      16      Sytuacji tej nie zmieniło w żaden sposób wejście w życie nowych uregulowań wspólnotowych, a mianowicie rozporządzeń nr 853/2004
         i 854/2004 z dniem 1 stycznia 2006 r., jak również rozporządzenia nr 882/2004 z dniem 1 stycznia 2007 r. Z jednej strony bowiem
         z brzmienia stosownych przepisów tych rozporządzeń wynika, że badania bakteriologiczne stanowią jeszcze cześć obowiązkowych
         inspekcji i kontroli sanitarnych, których koszty pokrywane są z opłaty wspólnotowej. Badania te nie mogą zatem wiązać się
         z pobieraniem żadnych innych należności niż te, które zawierają się w tej opłacie. Z drugiej strony § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej
         kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu stoi na przeszkodzie praktycznej skuteczności odnośnych przepisów wspólnotowych, gdyż
         mają one na celu – jak stwierdził wcześniej Trybunał w ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss, który w drodze
         analogii można odnieść do nowych uregulowań wspólnotowych – usunięcie zakłóceń konkurencji wynikających z istnienia różnic
         dotyczących poziomu finansowania badań i kontroli. Tymczasem cel ten byłby zagrożony, jeżeli określone badania przewidziane
         w prawie wspólnotowym nie byłyby objęte zharmonizowanym w ten sposób wspólnotowym systemem finansowania, lecz mogłyby być
         wprowadzane specjalne opłaty krajowe za te badania.

      17      Wbrew temu, co twierdzi Republika Federalna Niemiec, przepis taki jak § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu
         nie może opierać się na rozdziale I pkt 4 załącznika A do dyrektywy 85/73. W ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung
         Neuss Trybunał wyraźnie wykluczył bowiem możliwość powoływania się na pkt 4 lit. b) tego załącznika w celu uzasadnienia pobierania
         sum stanowiących koszty przeprowadzania badań bakteriologicznych obok ryczałtowych kwot opłaty wspólnotowej. W wyroku tym
         Trybunał orzekł także, że opłata pobierana na podstawie tego przepisu winna mieć postać ryczałtu. W niniejszej sprawie nie
         chodzi jednak o ogólne podwyższenie ryczałtowej kwoty opłaty wspólnotowej pokrywającej całość faktycznie poniesionych kosztów.
         Paragraf 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu jest zatem sprzeczny z art. 5 ust. 4 akapit pierwszy
         dyrektywy 85/73.

      18      Komisja podnosi nadto, iż dla niniejszej sprawy nie ma znaczenia wyrok z dnia 9 września 1999 r. w sprawie C‑374/97 Feyrer,
         Rec. s. I‑5153, przywołany przez Republikę Federalną Niemiec na poparcie jej stanowiska. Zagadnienia poruszone przez Trybunał
         w tym wyroku różnią się bowiem istotnie od kwestii podniesionych w niniejszym sporze.

      19      Republika Federalna Niemiec utrzymuje, że ustawę wykonawczą kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu uchwalono na podstawie przepisów
         zawartych w art. 1 dyrektywy 85/73 w związku z rozdziałem I pkt 4 lit. b) załącznika A do tej dyrektywy, zgodnie z którymi
         państwa członkowskie mogą pobierać opłaty pokrywające koszty faktycznie poniesione w związku z badaniami zwierząt przeznaczanych
         do uboju i kontrolami sanitarnymi.

      20      Państwo to twierdzi przede wszystkim, że opłata przewidziana przez ustawę wykonawczą kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu
         w związku z badaniami zwierząt przeznaczonych do uboju i kontrolami sanitarnymi nie obejmuje kosztów transportu i badania
         próbek pobieranych w celu przeprowadzenia badań bakteriologicznych. Jest to również zgodne z prawem krajowym, które przewiduje,
         że opłata w żadnym wypadku nie może pokrywać tego rodzaju kosztów. Odrębne pobieranie kwot przeznaczonych na pokrycie takich
         kosztów jest więc zgodne z prawem.

      21      Republika Federalna Niemiec podnosi dalej, że kraj związkowy Szlezwik‑Holsztyn nie pobiera tytułem opłat za przeprowadzenie
         badań i kontroli mięsa świeżego ani kwot ryczałtowych przewidzianych w rozdziale I pkt 2 i 3 załącznika A do dyrektywy 85/73,
         ani opłat mających na celu podwyższenie kwot ryczałtowych na podstawie pkt 4 lit. a) tego rozdziału. Nie można zatem twierdzić
         – jak czyni to Komisja – że należności te pobierane są „obok” ryczałtowej opłaty wspólnotowej. Istnieje w tym względzie bardzo
         istotna różnica między przepisami kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu a przepisami, których dotyczyło postępowanie, w którym
         zapadł ww. wyrok w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss. Ponadto zgodnie z pkt 32 wyroku w sprawie Feyrer państwo członkowskie
         może skorzystać z przyznanego mu w rozdziale I pkt 4 lit. b) załącznika do dyrektywy 85/73 uprawnienia bez dodatkowych warunków,
         o ile opłata specjalna nie przekroczy faktycznych kosztów. Wobec tego, skoro przesłanka ta została spełniona, dopuszczalne
         jest pobieranie dodatkowych opłat z tytułu realizacji różnych świadczeń. Należy jednak zapewnić – tak jak w niniejszym przypadku
         – by nie oznaczało to finansowania z dwóch źródeł.

      22      Republika Federalna Niemiec utrzymuje wreszcie, że § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu nie
         jest sprzeczny ani z brzmieniem, ani z celem rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73. Z jednej strony bowiem
         z analizy porównawczej poszczególnych wersji językowych tego przepisu wynika, iż nie stoi on na przeszkodzie pobieraniu kilku
         opłat cząstkowych, ani też pobieraniu opłat i należności połączonych stanowiących „opłatę całkowitą”. Z drugiej strony cel
         realizowany przez tę dyrektywę – czyli harmonizacja podstaw wymiaru opłat – nie powinien prowadzić do harmonizacji stosowanych
         stawek, gdyż w samej dyrektywie przewidziano odstępstwa pozwalające państwom członkowskim na uwzględnianie różnic w strukturze
         kosztów.

      23      Państwo to dodaje także, iż kwota omawianej opłaty musi różnić się w poszczególnych przypadkach, ponieważ uwzględniane przy
         jej wymierzaniu koszty różnią się w zależności od warunków panujących w konkretnych ubojniach oraz rodzajów przeprowadzanych
         badań. Opłata mająca na celu pokrycie faktycznych kosztów różni się istotnie od opłaty ryczałtowej, gdyż wysokość tej pierwszej
         zależy od kosztów dotyczących danej ubojni, zaś w przypadku tej drugiej jednakowe koszty przypisywane są wszystkim ubojniom.
         Przepis taki jak § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu w żaden sposób nie narusza zakazu przekraczania
         faktycznych kosztów badań sformułowanego w art. 5 ust. 3 dyrektywy 85/73.

      24      Rozporządzenia nr 853/2004 i 854/2004, jak również 882/2004, mające zastosowanie odpowiednio od dnia 1 stycznia 2006 r. i 1 stycznia
         2007 r. w żaden sposób nie zmieniają tej sytuacji, a zatem argumenty Republiki Federalnej Niemiec przytoczone w pkt 19–23
         niniejszego wyroku można w drodze analogii odnieść do tych nowych rozporządzeń.

       Ocena Trybunału
      25      Na wstępie należy zaznaczyć, iż w uzasadnieniu skargi Komisja podnosi dwa zarzuty dotyczące naruszenia zobowiązań ciążących
         na Republice Federalnej Niemiec na mocy: po pierwsze – art. 1 i art. 5 ust. 3 i 4 dyrektywy 85/73, a po drugie – rozporządzenia
         nr 882/2004.

       W przedmiocie zarzutu pierwszego
      26      W celu rozstrzygnięcia kwestii zasadności zarzutu pierwszego na wstępie konieczne jest ustalenie, czy przywołany przez Komisję
         ww. wyrok w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss ma znaczenie w niniejszej sprawie, oraz udzielenie odpowiedzi na pytanie,
         czy rozdział I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73 należy interpretować tak, jak czyni to ta instytucja, według
         której opłata pobierana na podstawie tego przepisu winna mieć postać ryczałtu.

      27      Odnosząc się po pierwsze do kwestii zastosowania w drodze analogii ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss
         na gruncie stanu prawnego istniejącego w niniejszej sprawie, należy stwierdzić – na co wskazała Republika Federalna Niemiec
         i czemu nie zaprzecza Komisja – że kraj związkowy Szlezwik‑Holsztyn nie pobiera tytułem opłat za przeprowadzenie badań i kontroli
         mięsa świeżego ani kwot ryczałtowych przewidzianych w rozdziale I pkt 2 i 3 załącznika A do dyrektywy 85/73, ani opłat mających
         na celu podwyższenie kwot ryczałtowych na podstawie pkt 4 lit. a) tego rozdziału.

      28      Wobec ustalenia, iż w omawianej sytuacji właściwe władze krajowe pobierają tylko jedną opłatę specjalną, nawet jeśli składa
         się ona z kilku elementów, należy stwierdzić, że przepisy kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu różnią się istotnie od przepisów
         analizowanych w ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss.

      29      W konsekwencji rozstrzygnięcia przyjętego przez Trybunał w ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung nie można w drodze
         analogii zastosować do sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie.

      30      Po drugie, jeżeli chodzi o wykładnię rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73, należy przede wszystkim stwierdzić,
         że – przeciwnie do twierdzeń Komisji – w pkt 56 ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss Trybunał nie orzekł,
         że opłata przewidziana w tym przepisie winna mieć postać ryczałtu.

      31      Zwyżki, o których mówi Trybunał w pkt 56 tego wyroku, są bowiem zwyżkami przewidzianymi w rozdziale I pkt 4 lit. a) załącznika A
         do dyrektywy 85/73, gdyż jedynie w tym przepisie posłużono się określeniami „zwiększyć” i „kwoty ryczałtowe”. Druga część
         pkt 56, która odnosi się do przysługującej państwom członkowskim możliwości pobierania opłaty specjalnej w kwocie przewyższającej
         poziom opłaty wspólnotowej, w żaden sposób nie nawiązuje do pojęcia ryczałtu, lecz ogranicza się do uzależnienia skorzystania
         z tej możliwości od spełnienia przesłanki, by opłata taka pokrywała całość faktycznie poniesionych kosztów.

      32      Wynika stąd, że omawiana opłata z jednej strony nie powinna przekraczać kwoty faktycznie poniesionych kosztów, a z drugiej
         strony powinna ona uwzględniać wszystkie te koszty, przy czym żadne z nich nie mogą zostać pominięte. Nie może ona zatem mieć
         postaci opłaty „ryczałtowej” w znaczeniu przypisywanym temu pojęciu przez Komisję, gdyż – jak stwierdził Trybunał w pkt 52
         ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss – istota opłaty ustalanej jako ryczałt polega na tym, że w pewnych
         sytuacjach przekracza ona faktyczne koszty finansowanych za jej pośrednictwem działań, zaś w niektórych sytuacjach jest ona
         niższa aniżeli te koszty.

      33      Należy nadmienić, że taka interpretacja pkt 56 ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss jest w istocie zgodna
         z jego systematyką, gdyż punkt ten stanowi część bardziej obszernych rozważań zmierzających do udzielenia odpowiedzi na pytanie,
         czy koszty badań bakteriologicznych i badań mających na celu wykrycie włośnicy przeprowadzanych na podstawie pochodnego prawa
         wspólnotowego są objęte opłatą wspólnotową pobieraną przez państwa członkowskie z tytułu badań i kontroli sanitarnych mięsa
         świeżego w wykonaniu tychże przepisów prawa wspólnotowego bądź czy przepisy te upoważniają państwa członkowskie do pobierania
         – obok opłaty wspólnotowej – opłaty specjalnej mającej na celu pokrycie tych kosztów.

      34      Ponieważ w postępowaniu w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w którym zapadł ww. wyrok w sprawie
         Stratmann i Fleischversorgung Neuss, Trybunał nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy opłata pobierana na podstawie rozdziału I
         pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73 winna mieć postać ryczałtu, z wyroku tego nie należy wywodzić jakichkolwiek
         wniosków, które miałyby służyć udzieleniu odpowiedzi na to pytanie.

      35      Należy ponadto stwierdzić, że wykładnia rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73, zgodnie z którą opłata
         pobierana na podstawie tego przepisu nie może składać się z kilku elementów, nie znajduje poparcia w ww. wyroku w sprawie
         Feyrer.

      36      W pkt 26 wyroku w sprawie Feyrer, który odnosi się do rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73, Trybunał
         przypomniał bowiem, że na podstawie art. 2 ust. 3 tej dyrektywy – a po zmianie art. 5 ust. 3 – „cała opłata pobrana”, o której
         mowa w tym przepisie, nie powinna być wyższa niż faktyczny koszt badania. Tymczasem „cała” opłata zawsze stanowi sumę kilku
         tworzących ją składników.

      37      Sama okoliczność, iż opłata omawiana w niniejszym postępowaniu składa się z różnych elementów odpowiadających poszczególnym
         kosztom, nie czyni zatem tej opłaty niezgodną z rozdziałem I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73.

      38      W tym względzie należy dodać, że w niniejszej sprawie bezsporne jest to, iż analizowana opłata nie przekracza faktycznie poniesionych
         kosztów. Wobec tego opłata ta nie pozostaje w tym zakresie w sprzeczności z rozdziałem I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy
         85/73 (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Feyrer, pkt 27 i 29).

      39      Z tego samego względu opłata ta nie jest także sprzeczna z art. 1 i art. 5 ust. 4 dyrektywy 85/73.

      40      Należy wreszcie stwierdzić, że – wbrew twierdzeniom Komisji – względy przejrzystości i zwalczania zakłóceń konkurencji nie
         sprzeciwiają się pobieraniu opłaty takiej jak ta, której dotyczy pierwszy z podniesionych przez Komisję zarzutów.

      41      Jeżeli chodzi, po pierwsze, o względy przejrzystości, to należy zaznaczyć, iż ze względu na fakt, że opłata ta jest skonstruowana
         tak, że możliwe jest poznanie w sposób jasny i szczegółowy charakteru jej poszczególnych składników, jej dłużnik ma możliwość
         poznania dokładnej struktury całej opłaty, jak również jest on w stanie z jednej strony wprowadzić zmiany w zakresie organizacji
         swej działalności, tak aby zoptymalizować swój sposób funkcjonowania – w szczególności zaś zaoszczędzić pewne koszty, a z drugiej
         strony porównać w stosownym przypadku swe koszty z kosztami ponoszonymi przez inne podmioty gospodarcze.

      42      Po drugie, gdy chodzi o aspekt zwalczania zakłóceń konkurencji, należy przypomnieć, że cel ten realizowany jest nie poprzez
         wprowadzanie opłaty, której wysokość jest jednolita w całej Wspólnocie Europejskiej, lecz poprzez stanowienie zharmonizowanych
         norm w dziedzinie finansowania badań i kontroli sanitarnych mięsa świeżego (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Feyrer, pkt 40).
         Harmonizacji podlegają także działania podejmowane w zakresie badań i kontroli, jak również – co wynika z art. 5 ust. 1 dyrektywy
         85/73 oraz z rozdziału I pkt 4 i 5 załącznika A do tej dyrektywy – różne składniki kosztów, które mogą być brane pod uwagę
         przy ustalaniu opłaty wspólnotowej.

      43      Ponieważ jednak nie wykazano ani nawet nie twierdzono, że opłata przewidziana w § 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu
         obejmuje składniki kosztów inne niż przewidziane w uregulowaniach wspólnotowych bądź przewyższa wysokość kosztów faktycznie
         poniesionych, nie niweczy ona realizacji określonego w dyrektywie 85/73 celu zwalczania zakłóceń konkurencji.

      44      W świetle tych rozważań należy stwierdzić, że argumentacja przedstawiona przez Komisję na poparcie zarzutu pierwszego nie
         może być uwzględniona.

      45      Wobec powyższego pierwszy z zarzutów podniesionych przez Komisję należy oddalić jako bezzasadny.

       W przedmiocie zarzutu drugiego
      46      W ramach zarzutu drugiego Komisja podnosi, że po dniu 1 stycznia 2007 r. Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom
         ciążącym na niej na mocy art. 27 ust. 2, 4 i 10 rozporządzenia nr 882/2004, jako że nie dostosowała do tych przepisów uregulowań
         zawartych w § 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu.

      47      Odnosząc się do tego zarzutu, należy na wstępie zaznaczyć, że w uzasadnionej opinii z dnia 6 lipca 2006 r. nie wspomniano
         o zarzucanym Republice Federalnej Niemiec uchybieniu przepisom rozporządzenia nr 882/2004, a poza tym rozporządzenie to weszło
         w życie w dacie późniejszej aniżeli dzień, w którym opinia ta została przedstawiona temu państwu członkowskiemu.

      48      W tych okolicznościach należy zbadać, czy drugi z zarzutów podniesionych przez Komisję na poparcie jej skargi jest dopuszczalny.

      49      W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału zaistnienie uchybienia w ramach postępowania prowadzonego
         na podstawie art. 226 WE powinno być oceniane przy uwzględnieniu prawodawstwa wspólnotowego obowiązującego w chwili upływu
         terminu wyznaczonego przez Komisję danemu państwu członkowskiemu w celu zastosowania się do uzasadnionej opinii (zob. w szczególności
         wyroki: z dnia 9 listopada 1999 r. w sprawie C‑365/97 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑7773, pkt 32; z dnia 5 października
         2006 r. w sprawie C‑275/04 Komisja przeciwko Belgii, Zb.Orz. s. I‑9883, pkt 34).

      50      Chociaż żądania zawarte w skardze nie mogą co do zasady zostać rozszerzone ponad uchybienia zarzucane w sentencji uzasadnionej
         opinii i w wezwaniu do usunięcia uchybienia, to jednak dopuszczalna jest skarga Komisji o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom,
         które wynikają z pierwotnej wersji aktu prawa wspólnotowego, następnie zmienionego lub uchylonego, i które zostały utrzymane
         w nowych przepisach. Natomiast przedmiot sporu nie może zostać rozszerzony o zobowiązania wynikające z nowych przepisów, które
         nie mają odpowiedników w pierwotnej wersji danego aktu prawa, gdyż stanowiłoby to naruszenie istotnych wymogów proceduralnych
         wpływające na prawidłowość postępowania w przedmiocie stwierdzenia uchybienia zobowiązaniom (zob. podobnie wyrok z dnia 12 czerwca
         2003 r. w sprawie C‑363/00 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑5767, pkt 22, oraz ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii,
         pkt 35).

      51      W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że opłaty i należności, o których mowa w art. 27 ust. 2, 4 i 10 rozporządzenia
         nr 882/2004, mogą – co wynika bardziej konkretnie z art. 27 ust. 4 lit. b) – być ustalane jako stawki ryczałtowe.

      52      W tych okolicznościach należy stwierdzić, iż omawiane opłaty i należności różnią się zasadniczo od opłat, jakie państwa członkowskie
         mogą pobierać na podstawie rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73, które – jak wskazano w pkt 32 niniejszego
         wyroku – nie mogą mieć postaci opłaty ryczałtowej, lecz winny odpowiadać faktycznie poniesionym kosztom.

      53      Wynika stąd, iż podnosząc zarzut drugi, Komisja rozszerzyła wskazany w uzasadnionej opinii przedmiot sporu o zobowiązanie
         wynikające z rozporządzenia nr 882/2004, które nie znajduje odpowiednika w dyrektywie 85/73, a zatem instytucja ta naruszyła
         istotne wymogi proceduralne wpływające na prawidłowość postępowania w przedmiocie stwierdzenia uchybienia zobowiązaniom państwa
         członkowskiego.

      54      Drugi z podniesionych przez Komisję zarzutów należy więc oddalić jako niedopuszczalny.

      55      Wobec powyższego wniesioną przez Komisję skargę należy w całości oddalić.

       W przedmiocie kosztów
      56      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Republika Federalna Niemiec wniosła o obciążenie Komisji kosztami, a ta ostatnia przegrała sprawę, Komisję należy obciążyć
         kosztami.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Skarga zostaje oddalona.
      2)      Komisja Wspólnot Europejskich zostaje obciążona kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału z dnia 20 marca 1984 r. # C. Razzouk i A. Beydoun przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy. # Sprawy połączone 75 oraz 117/82.


Wyrok Sądu (piąta izba) z dnia 25 września 2015 r. # Carsten Bopp przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Sprawa T-209/14.


Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (trzecia izba) z dnia 14 września 2011 r. # André Hecq przeciwko Komisji Europejskiej. # Sprawy pracownicze - Urzędnicy - Zabezpieczenie społeczne. # Sprawa F-47/10.


Wyrok Trybunału z dnia 26 października 1983 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Rebublice Włoskiej. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego - Zasada równego traktowania kobiet i mężczyzn. # Sprawa 163/82.