title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 13 lipca 2006 r.#Sam Mc Cauley Chemists (Blackpool) Ltd i Mark Sadja przeciwko Pharmaceutical Society of Ireland i innym.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Supreme Court - Irlandia.#Dyrektywa 85/433/EWG - Wzajemne uznawanie dyplomów - Farmaceuci - Uznawanie dyplomów farmaceutów pracujących w nowo zakładanych ogólnodostępnych aptekach - Zakres uprawnień dyskrecjonalnych państw członkowskich.#Sprawa C-221/05.

text:
      Sprawa C‑221/05
      Sam Mc Cauley Chemists (Blackpool) Ltd
      i
      Mark Sadja
      przeciwko
      Pharmaceutical Society of Ireland i in.
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Supreme Court)
      Dyrektywa 85/433/EWG – Wzajemne uznawanie dyplomów – Farmaceuci – Uznawanie dyplomów farmaceutów pracujących w nowo zakładanych ogólnodostępnych aptekach – Zakres uprawnień dyskrecjonalnych państw członkowskich
      Streszczenie wyroku
      Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Działalność w dziedzinie farmacji
      (dyrektywa Rady 85/433, art. 2)
      Artykuł 2 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 85/433 dotyczącej wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów
         potwierdzających posiadanie kwalifikacji w zakresie farmacji, zawierającej środki mające na celu ułatwienie skutecznego wykonywania
         prawa przedsiębiorczości odnoszącego się do niektórych działalności z dziedziny farmacji, nakłada na każde państwo członkowskie
         obowiązek uznawania dyplomów, o których mowa w art. 4 tej dyrektywy, wydanych obywatelom państw członkowskich przez inne państwa
         członkowskie, stosownie do art. 2 dyrektywy 85/432 dotyczącej koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
         w zakresie niektórych rodzajów działalności w dziedzinie farmacji, nadając takim dyplomom taki sam skutek na terytorium tego
         państwa jak dyplomom, o których mowa w tymże art. 4, przez nie wydanym. Jednakże art. 2 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 85/433
         stanowi, że państwa członkowskie nie muszą uznawać, że dyplomy określone w ust. 1 tego artykułu uprawniają do zakładania nowych
         aptek ogólnodostępnych, uznając za takie także apteki działające krócej niż trzy lata.

      Wynika stąd, że wyżej wskazany art. 2, czytany w całości, nakłada obowiązek wzajemnego uznawania tylko w odniesieniu do aptek
         otwartych od co najmniej trzech lat. Zatem w sytuacji, w której państwo członkowskie dostosowuje się do tego minimalnego poziomu
         uznawania dyplomów, nie korzysta ono z żadnego uznania, wynikającego z dyrektywy.

      (por. pkt 27, 28, 33, 34 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 13 lipca 2006 r. (*)

      Dyrektywa 85/433/EWG – Wzajemne uznawanie dyplomów – Farmaceuci – Uznawanie dyplomów farmaceutów pracujących w nowo zakładanych ogólnodostępnych aptekach – Zakres uprawnień dyskrecjonalnych państw członkowskich
      W sprawie C‑221/05
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Supreme
         Court (Irlandia) postanowieniem z dnia 11 maja 2005 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 19 maja 2005 r., w postępowaniu:

      Sam Mc Cauley Chemists (Blackpool) Ltd,

      Mark Sadja
      przeciwko
      Pharmaceutical Society of Ireland,

      Minister for Health and Children,

      Ireland,

      Attorney General,
      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: A. Rosas, prezes izby, J. Malenovský (sprawozdawca), S. von Bahr, A. Borg Barthet i A. Ó Caoimh, sędziowie,
      rzecznik generalny: C. Stix‑Hackl,
      sekretarz: K. Sztranc‑Slawiczek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 16 marca 2006 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Sam Mc Cauley Chemists (Blackpool) Ltd i M. Sadjego przez G. Hogana i M. Haydena, SC, oraz przez C. Maguire, BL,
      –        w imieniu Minister for Health and Children, Irlandii i Attorney General przez D. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika,
         wspieranego przez P. Sreenana, SC, i J. Heslin, BL, oraz E. Neary, solicitor,

      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez H. Støvlbæka i M. Shottera, działających w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 dyrektywy Rady 85/433/EWG z dnia 16 września
         1985 r. dotyczącej wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji w zakresie
         farmacji, zawierającej środki mające na celu ułatwienie skutecznego wykonywania prawa przedsiębiorczości odnoszącego się do
         niektórych działalności z dziedziny farmacji (Dz.U. L 253, str. 37).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Sam Mc Cauley Chemists (Blackpool) Ltd (zwanego dalej „Sam Mc Cauley Chemists”)
         oraz M. Sadjim a Pharmaceutical Society of Ireland, Minister for Health and Children (zwanym dalej „ministrem”), Irlandią
         i Attorney General co do ważności aktu wykonawczego, dokonującego transpozycji do prawa irlandzkiego art. 2 dyrektywy 85/433.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3        Siódmy motyw dyrektywy 85/433 ma następujące brzmienie:

      „zgodnie z krajowymi politykami w zakresie zdrowia publicznego, mającymi na celu między innymi zapewnienie zadowalającego
         zaopatrzenia w produkty lecznicze na ich terytoriach, niektóre państwa członkowskie ograniczają liczbę nowo zakładanych aptek,
         podczas gdy inne nie przyjęły takich przepisów; w tych okolicznościach przedwczesne jest postanowienie, że skutki uznawania
         dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji w dziedzinie farmacji muszą obejmować działalność
         farmaceuty prowadzącego aptekę ogólnodostępną przez okres krótszy niż trzy lata; problem ten musi być powtórnie przeanalizowany
         przez Komisję i Radę w określonym terminie”.

      4        Artykuł 2 tej dyrektywy stanowi:

      „1. Każde państwo członkowskie uznaje dyplomy, świadectwa i inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji, wymienione
         w art. 4, przyznawane obywatelom państw członkowskich przez inne państwa członkowskie, zgodnie z art. 2 dyrektywy 85/432/EWG,
         poprzez nadawanie tym kwalifikacjom, odnośnie do prawa dostępu do rodzajów działalności wymienionych w art. 1 oraz ich prowadzenia
         na swoim terytorium, takiego samego znaczenia, jak tym dyplomom, świadectwom i innym dokumentom potwierdzającym posiadanie
         kwalifikacji, wymienionym w art. 4, które ono samo nadaje.

      2. Jednakże państwa członkowskie nie muszą uznawać, że dyplomy, świadectwa i inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji,
         określone w ust. 1, uprawniają do zakładania nowych aptek ogólnodostępnych. Do celów stosowania niniejszej dyrektywy, za nowe
         uważać się będzie także apteki działające krócej niż trzy lata.

      Pięć lat po terminie zastrzeżonym w art. 19 ust. 1 Komisja przedstawi Radzie sprawozdanie o sposobach wprowadzenia w życie
         poprzedniego akapitu przez państwa członkowskie oraz o możliwości rozszerzenia skutków wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw
         i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, określonych w ust. 1. Komisja przedstawi właściwe wnioski”.

       Uregulowania krajowe
      5        Artykuł 15 ust. 2 pkt 1 konstytucji Irlandii stanowi:

      „Wyłączne prawo stanowienia ustaw w imieniu Państwa powierza się Oireachtas [parlament Irlandii]; żadna inna władza ustawodawcza
         nie jest uprawniona do uchwalania ustaw w imieniu Państwa”.

      6        Zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 10 tej konstytucji:

      „Żadne z postanowień niniejszej Konstytucji nie nadaje ważności ustawom, aktom lub środkom przyjętym przez Państwo, których
         przyjęcia wymagają zobowiązania wypływające z przynależności do Unii Europejskiej lub Wspólnot […]”.

      7        Ustawa z 1972 r. w sprawie Wspólnot Europejskich (European Communities Act 1972) została przyjęta w celu wykonania tego ostatniego
         postanowienia Konstytucji. Z jednej strony art. 2 tej ustawy stanowi, że „traktaty regulujące Wspólnoty Europejskie oraz akty
         obecne i przyszłe przyjęte przez instytucje wspólnotowe wiążą Państwo i stanowią integralną część jego wewnętrznego porządku
         prawnego na warunkach określonych w tych traktatach”. Z drugiej strony art. 3 tej ustawy daje Minister of State uprawnienie
         „wydawania rozporządzeń w celu nadania pełnej skuteczności art. 2 niniejszej ustawy” Rozporządzenia te mogą zawierać „postanowienia
         uchylające, zmieniające lub stosujące, ze zmianami lub bez, inną ustawę […]”.

      8        Zgodnie z postanowieniami art. 2 ustawy z 1962 r. o farmacji (Pharmacy Act 1962):

      „1. Prowadzenie przez daną osobę apteki wydającej lub przygotowującej środki lecznicze możliwe jest tylko, gdy:
      a)      jest ona osobą uprawnioną oraz jeżeli ta osoba lub osoba uprawniona nadzoruje osobiście aptekę, a także wydawanie i przygotowywanie
         tych środków leczniczych.

      […].
      3. Dla celów niniejszego artykułu przez »osobę uprawnioną« rozumie się uprawnionego farmaceutę (»registered pharmaceutical
         chemist«) […].

      3 A.      Dla celów niniejszego artykułu, określenia »osoba uprawniona« i »uprawniony farmaceuta« nie obejmują osób uprawnionych w oparciu
         o art. 22A ustawy z 1875 r. o farmacji [Pharmacy Act (Ireland) 1875] prowadzących aptekę wydającą lub przygotowującą środki
         lecznicze lub sprzedającą środki trujące, jeżeli apteka taka działa krócej niż trzy lata.

      […]”.
      9        Artykuł 22A ustawy z 1875 r. o farmacji daje uprawnienie do wykonywania zawodu farmaceuty osobom posiadającym dyplom, świadectwo
         lub jakikolwiek inny dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji z zakresu farmacji wydany w innym państwie członkowskim
         stosownie do art. 2 dyrektywy Rady 85/432/EWG z dnia 16 września 1985 r. dotyczącej koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych
         i administracyjnych w zakresie niektórych rodzajów działalności w dziedzinie farmacji (Dz.U. L 253, str. 34).

      10      Zarówno art. 2 ust. 3A ustawy z 1962 r. o farmacji jak i art. 22A ustawy z 1875 r. o farmacji wprowadzone zostały do irlandzkiego
         porządku prawnego – jeżeli chodzi o ich wersje mające zastosowanie w sprawie przed sądem krajowym – przez rozporządzenie z 1991 r.
         w sprawie uznawania dyplomów z dziedziny farmacji [European Communities (Recognition of Qualifications in Pharmacy) Regulations
         1991, zwane dalej „rozporządzeniem z 1991 r.”|], które wydane zostało przez ministra w celu transpozycji do prawa irlandzkiego
         dyrektywy 85/433. Rozporządzenie opiera się na art. 3 ustawy z 1972 r. w sprawie Wspólnot Europejskich.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      11      Sam Mc Cauley Chemists jest właścicielem apteki w Cork (Irlandia) otwartej w październiku 2000 r., która w czasie mającym
         znaczenie dla rozstrzygnięcia w postępowaniu głównym była apteką otwartą krócej niż trzy lata.

      12      M. Sadja uzyskał swój dyplom z dziedziny farmacji w Zjednoczonym Królestwie. Wskazano go jako „osobę uprawnioną" do prowadzenia
         powyższej apteki. Gdy Pharmaceutical Society of Ireland [stowarzyszenie farmaceutyczne Irlandii], prowadzące rejestr farmaceutów
         w Irlandii, które jednocześnie jest organem regulacyjnym w stosunku do farmaceutów w tym państwie członkowskim, dowiedziało
         się wskutek przeprowadzonego dochodzenia o tym wskazaniu, twierdziło, że M. Sadja nie był w świetle postanowień art. 2 ust. 3A
         ustawy z 1962 r. o farmacji osobą uprawnioną w rozumieniu tej ustawy i tym samym nie był uprawniony do nadzorowania tej apteki.
         Pharmaceutical Society of Ireland nakazało zakończenie takiego stanu rzeczy, ponieważ wykonywanie zawodu farmaceuty bez zezwolenia
         stanowi w Irlandii czyn zabroniony.

      13      Aby zakwestionować taką wykładnię, Sam Mc Cauley Chemists i M. Sadja wnieśli sprawę do High Cour, który oddalił ich skargę.
         Wnieśli następnie apelację do Supreme Court [sądu najwyższego], domagając się – w oparciu o zarzuty oparte na irlandzkim prawie
         konstytucyjnym – stwierdzenia nieważności rozporządzenia z 1991 r. w zakresie, w jakim dodał on art. 2 ust. 3A do ustawy z 1962 r.
         o farmacji.

      14      Przed sądem odsyłającym nie jest kwestionowane to, że państwo może dokonać implementacji dyrektywy do prawa krajowego w drodze
         rozporządzenia, które zmienia postanowienia ustaw tylko wtedy, gdy członkostwo we Wspólnotach Europejskich tego wymaga. Jakakolwiek
         zmiana takich postanowień wykraczająca poza wymogi dyrektywy, może zostać przyjęta tylko przez Oireachtas.

      15      W tym kontekście Sam Mc Cauley Chemists i M. Sadja podnieśli, że w zakresie w jakim rozporządzenie z 1991 r. ma na celu wyłączenie
         ze swego zakresu zastosowania uprawnionego farmaceuty wykonującego zawód w aptece otwartej krócej niż trzy lata, państwo czyni
         użytek z uznania, jakie daje państwom członkowskim dyrektywa 85/433. Ich zdaniem w jasny sposób wynika z kontekstu dyrektywy,
         że uznanie to związane jest wyłącznie z motywami prawa wewnętrznego.

      16      W istocie państwo ich zdaniem wykorzystało art. 3 ustawy z 1972 r. w sprawie Wspólnot Europejskich. Miało ono zamiar dokonać
         transpozycji tej dyrektywy przez akt wykonawczy zmieniający ustawę uchwaloną przez Oireachtas. Tymczasem ich zdaniem nie miało
         ono do tego prawa, ponieważ skorzystanie z uznania nie było wymagane przez żadne zobowiązanie wynikające z prawa wspólnotowego
         w rozumieniu art. 29 ust. 4 pkt 10 konstytucji Irlandii.

      17      W konsekwencji uzurpowano wyłączne uprawnienie do stanowienia ustaw w imieniu państwa, powierzone Oireachtas przez art. 15
         ust. 2 pkt 1 tej konstytucji. Jedynie Oireachtas jest ich zdaniem uprawniony do zmiany ustawy przez siebie uchwalonej.

      18      Natomiast zdaniem ministra rozporządzenie z 1991 r. konieczne było w związku ze zobowiązaniami wynikającymi z przynależności
         Irlandii do Wspólnot w rozumieniu art. 29 ust. 4 pkt 10 konstytucji. Dodanie art. 2 ust. 3A przez to samo rozporządzenie nie
         stanowi jego zdaniem skorzystania z własnego uznania przez Państwo. Odzwierciedla ono jego zdaniem ograniczony zakres obowiązku
         nałożonego na państwo członkowskie przez dyrektywę 85/433.

      19      Sąd odsyłający uważa, że jeżeli wyjdzie się z założenia, zgodnie z którym akt transponujący dyrektywę 85/433 – w zakresie
         w jakim wyłącza on ze swego zakresu stosowania działalność pewnych farmaceutów – stanowi skorzystanie z własnego uznania opartego
         wyłącznie na motywach prawa wewnętrznego, byłby on zobowiązany do rozstrzygnięcia, że zmiana ustawy z 1962 r. o farmacji aktem
         wykonawczym nie była możliwa z uwagi na brzmienie art. 15 konstytucji Irlandii. Rozporządzenie z 1991 r. byłoby zatem nieważne.

      20      W tych okolicznościach Supreme Court postanowił zawiesić postępowanie i przedłożyć Trybunałowi następujące pytanie prejudycjalne:

      „Czy art. 2 dyrektywy [85/433]:
      a)      nakłada na państwo członkowskie wyłącznie obowiązek polegający na uznawaniu kwalifikacji, o których mowa w art. 2 ust. 1 dyrektywy,
         chyba, że chodzi o zakładanie nowych aptek, o którym mowa w art. 2 ust. 2 [tej dyrektywy] lub

       b)      nakłada na państwo członkowskie obowiązek inny niż uznawanie kwalifikacji, o których mowa w art. 2 ust. 1 dyrektywy, pozostawiając
         im jednocześnie uznanie w odniesieniu do uznawania tych kwalifikacji, jeżeli chodzi o zakładanie nowych ogólnodostępnych aptek,
         o których mowa w art. 2 ust. 2?”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      21      W swym pytaniu prejudycjalnym sąd krajowy pyta zasadniczo o to, czy art. 2 dyrektywy 85/433 ogranicza się do nałożenia na
         państwa członkowskie obowiązku uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji
         (zwanych dalej „dyplomami”) przy wykonywaniu zawodu w aptekach otwartych przynajmniej od trzech lat, czy też pozostawia im
         ponadto uznanie w odniesieniu do uznawania dyplomów, jeżeli chodzi o zakładanie nowych ogólnodostępnych aptek, zdefiniowanych
         w art. 2 ust. 2 tej dyrektywy.

      22      Stosownie do art. 43 WE ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli jednego państwa członkowskiego na terytorium innego
         państwa członkowskiego są zakazane w ramach postanowień traktatu WE.

      23      Wśród tych postanowień znajduje się art. 47 WE, który upoważnia Radę do uchwalenia dyrektyw zmierzających do wzajemnego uznawania
         dyplomów, w szczególności w odniesieniu do zawodu farmaceuty.

      24      Ponadto władze państwa członkowskiego są zobowiązane przy rozpatrywaniu wniosku obywatela innego państwa członkowskiego o wydanie
         pozwolenia na wykonywanie zawodu reglamentowanego uwzględnić kwalifikacje zawodowe zainteresowanego, dokonując porównania,
         z jednej strony, kwalifikacji potwierdzonych posiadanymi przez niego dyplomami, a także stosownym doświadczeniem zawodowym,
         oraz z drugiej strony, kwalifikacji zawodowych wymaganych przez ustawodawstwo krajowe do wykonywania danego zawodu i to niezależnie
         od przyjęcia lub nie dyrektywy przewidującej specjalny system wzajemnego uznawania owych dyplomów (zob. podobnie wyroki z dnia
         14 września 2000 r. w sprawie C‑238/98 Hocsman, Rec. str. I‑6623, pkt 23 i 31, oraz z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie
         C‑313/01 Morgenbesser, Rec. str. I‑13467, pkt 57 i 58).

      25      Jak wynika z art. 47 ust. 1 WE, dyrektywy takie mają na celu ułatwienie wzajemnego uznawania dyplomów, ustanawiając wspólne
         reguły i kryteria prowadzące tam gdzie to możliwe do automatycznego uznawania tychże dyplomów (wyrok z dnia 22 stycznia 2002 r.
         w sprawie C‑31/00 Dreessen, Rec. str.I‑663, pkt 26).

      26      Jeżeli chodzi o zakres tychże dyrektyw, należy wskazać, że art. 47 WE uprawnia prawodawcę wspólnotowego do dokonania pełnej
         harmonizacji określonych dyplomów, pozostawiając mu jednak ocenę tego, jak należy działać, by taki cel osiągnąć. Stąd też
         uprawniony jest on do posłużenia się harmonizacją dokonywaną etapami, biorąc pod uwagę fakt, iż wprowadzenie w życie przepisów
         harmonizujących jest co do zasady trudne, gdyż wymaga ono od właściwych instytucji wspólnotowych wypracowania w oparciu o różne
         i złożone przepisy krajowe wspólnych reguł, pozostających w zgodzie z celami określonymi przez traktat i mogących uzyskać
         kwalifikowaną większość członków Rady, a nawet ich jednomyślność (zob. podobnie, wyroki z dnia 13 maja 1997 r. w sprawie C‑233/94
         Niemcy przeciwko Parlamentowi i Radzie Rec. str. I‑2405, pkt 43, oraz z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie C‑166/98 Socridis,
         Rec. str. I‑3791, pkt 26).

      27      W tym konkretnym przypadku art. 2 ust. 1 dyrektywy 85/433 nakłada na każde państwo członkowskie obowiązek uznawania dyplomów,
         o których mowa w art. 4 dyrektywy, wydanych obywatelom państw członkowskich przez inne państwa członkowskie, stosownie do
         art. 2 dyrektywy 85/432, nadając takim dyplomom taki sam skutek na terytorium tego państwa jak dyplomom, o których mowa w art. 4,
         przez nie wydanym.

      28      Jednakże art. 2 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 85/433 stanowi, że państwa członkowskie nie muszą uznawać, że dyplomy, określone
         w ust. 1 tego artykułu, uprawniają do zakładania nowych aptek ogólnodostępnych, uznając za takie także apteki działające krócej
         niż trzy lata.

      29      Postanowienie to zawęża zatem zakres obowiązku, o którym mowa w art. 2 ust. 1 dyrektywy 85/433 z przyczyn określonych w jej
         siódmym motywie, zgodnie z którym w zakresie zdrowia publicznego niektóre państwa członkowskie ograniczają liczbę nowo zakładanych
         aptek, podczas gdy inne nie przyjęły takich przepisów; oraz że w tych okolicznościach przedwczesne jest postanowienie, że
         skutki uznawania dyplomów w zakresie farmacji muszą obejmować działalność farmaceuty prowadzącego nową aptekę.

      30      Nadto zgodnie z tym motywem problem ten musi być powtórnie przeanalizowany przez Komisję i Radę w określonym terminie. W tym
         celu art. 2 ust. 2 akapit drugi dyrektywy 85/433 stanowi, że Komisja przedstawi Radzie sprawozdanie o możliwości rozszerzenia
         skutków wzajemnego uznawania dyplomów określonych w ust. 1 tego artykułu na zakładanie nowych aptek, a także nakazuje jej
         przedstawienie właściwych wniosków.

      31      Z powyższego wynika, że jeżeli chodzi o uznawanie dyplomów z zakresu farmacji, celem prawodawcy wspólnotowego przy przyjmowaniu
         dyrektywy 85/433 była jedynie częściowa harmonizacja, gwarantująca minimalny poziom uznawania tych dyplomów, tj. uznawanie
         dla potrzeb wykonywania zawodu w aptekach otwartych przynajmniej trzy lata, przewidując dla państw członkowskich możliwość
         wyjścia poza minimalne wymogi nałożone przez tę dyrektywę.

      32      Uwzględniając brzmienie art. 249 akapit trzeci WE państwa członkowskie są zobowiązane osiągnąć ów minimalny poziom uznawania
         dyplomów, a w szczególności przewidzieć takie uznawanie w przepisach swego prawa wewnętrznego, nie pozostawiając im żadnego
         marginesu uznania w odniesieniu do tego rezultatu. W istocie to prawodawca wspólnotowy postanowił w sposób jasny i bezwarunkowy,
         czyniąc użytek z uprawnień nadanych mu przez traktat, jakie dyplomy z zakresu farmacji podlegają reżimowi wzajemnego uznawania,
         wprowadzonemu przez dyrektywę 85/433.

      33      Z lektury całego art. 2 dyrektywy 85/433 wynika, że przepis ten nakłada obowiązek wzajemnego uznawania tylko w odniesieniu
         do aptek otwartych od co najmniej trzech lat. Zatem w sytuacji, w której państwo członkowskie dostosowuje się do tego minimalnego
         poziomu uznawania dyplomów, nie korzysta ono z żadnego uznania, wynikającego z art. 2 dyrektywy 85/433.

      34      Stąd na postawione pytanie należy odpowiedzieć, że art. 2 dyrektywy 85/433 należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie,
         które stosuje się tylko do minimalnego wymogu uznawania dyplomów, przewidzianego przez tę dyrektywę, nie korzysta z żadnego
         uznania przez nią nadanego.

       W przedmiocie kosztów
      35      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny w stosunku do postępowania przed
         sądem odsyłającym, zatem do niego należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 2 dyrektywy Rady z dnia 16 września 1985 r. dotyczącej wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów
            potwierdzających posiadanie kwalifikacji w zakresie farmacji, zawierającej środki mające na celu ułatwienie skutecznego wykonywania
            prawa przedsiębiorczości odnoszącego się do niektórych działalności z dziedziny farmacji, należy interpretować w ten sposób,
            że państwo członkowskie, które stosuje się tylko do minimalnego wymogu uznawania dyplomów, przewidzianego przez tę dyrektywę,
            nie korzysta z żadnego uznania przez nią nadanego.
      Podpisy
      * Język postępowania: angielski.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba) z dnia 13 grudnia 2004 r. # El Corte Inglés, SA przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Graficzny znak towarowy EMILIO PUCCI - Sprzeciw właściciela krajowych graficznych znaków towarowych EMIDIO TUCCI - Częściowa odmowa rejestracji. # Sprawa T-8/03.

text:
          WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (druga izba)
      z dnia 13 grudnia 2004 r. (
            *1
         )
      W sprawie T-8/03

         El Corte Inglés SA, z siedzibą w Madrycie (Hiszpania), reprezentowana przez adwokata J. Rivasa Zurda,
      strona skarżąca,
      przeciwko

         Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), reprezentowanemu przez P. Bullocka oraz O. Montalta, działających w charakterze pełnomocników,
      strona pozwana,
      w której drugą stroną w postępowaniu przed Izbą Odwoławczą OHIM, występującą przed Sądem w charakterze interwenienta, jest:

         Emilio Pucci Sri, z siedzibą we Florencji (Włochy), reprezentowana przez adwokatów P.L. Roncaglię, G. Lazzerettiego oraz M. Bolettę,
      mającej za przedmiot skargę na decyzję Czwartej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 3 października 2002 r. (sprawy połączone R 700/2000-4 i R 746/2000-4), dotyczącą sprzeciwu właściciela krajowych graficznych znaków towarowych EMIDIO TUCCI wobec rejestracji znaku graficznego EMILIO PUCCI w charakterze wspólnotowego znaku towarowego,
      SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (druga izba),
      w składzie: J. Pirrung, prezes, A.W.H. Meij i N.J. Forwood, sędziowie,
      sekretarz: J. Palacio González, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 9 czerwca 2004 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      Okoliczności powstania sporu

               1

               W dniu 1 kwietnia 1996 r. interwenient, na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 1994, L 11, str. 1), z późn. zm., złożył do OHIM Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM) wniosek o rejestrację wspólnotowego znaku towarowego.

               2

               Znak będący przedmiotem zgłoszenia to oznaczenie graficzne EMILIO PUCCI w formie przedstawionej poniżej:

               3

               Towary objęte zgłoszeniem należą do klas 3,18, 24 i 25 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., zrewidowanego i zmienionego, i odpowiadają w ramach poszczególnych klas następującemu opisowi:

                        —

                        klasa 3: „środki wybielające i inne substancje stosowane w praniu; środki do czyszczenia, polerowania, szorowania i ścierania; mydła; środki perfumeryjne; olejki eteryczne, kosmetyki, płyny do pielęgnacji włosów; środki do czyszczenia zębów”,

                        —

                        klasa 18: „skóra i imitacje skóry, wyroby z tych materiałów nieujęte w innych klasach; skóry zwierzęce; skóry surowe; kufry i torby podróżne; parasole zwykłe i przeciwsłoneczne, laski; bicze, uprzęże i wyroby rymarskie”,

                        —

                        klasa 24: „tkaniny i wyroby włókiennicze nieujęte w innych klasach, nakrycia na łóżka i stoły”,

                        —

                        klasa 25: „odzież, obuwie, nakrycia głowy”.

               4

               W dniu 6 kwietnia 1998 r. zgłoszenie to zostało opublikowane w Biuletynie Wspólnotowych Znaków Towarowych nr 25/1998.

               5

               W dniu 3 lipca 1998 r. skarżąca wniosła w trybie art. 42 rozporządzenia nr 40/94 sprzeciw wobec rejestracji zgłoszonego znaku towarowego dla wszystkich towarów objętych zgłoszeniem.

               6

               W uzasadnieniu swego sprzeciwu skarżąca powoływała się na prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94, ze względu na podobieństwo do różnych krajowych znaków towarowych należących do niej, w tym w szczególności do dwóch znaków towarowych składających się z oznaczenia graficznego EMIDIO TUCCI, w formie przedstawionej poniżej:

               Te dwa znaki towarowe stanowiły przedmiot następujących rejestracji w Hiszpanii:

                        —

                        rejestracja nr 1908876 z dnia 5 grudnia 1994 r. dla towarów z klasy 3 („środki wybielające i inne substancje stosowane w praniu; środki do czyszczenia, polerowania, szorowania i ścierania; mydła; środki perfumeryjne; olejki eteryczne, kosmetyki, płyny do pielęgnacji włosów; środki do czyszczenia zębów”),

                        —

                        rejestracja nr 855782 z dnia 30 maja 1984 r. dla towarów z klasy 25 („odzież, obuwie, nakrycia głowy”).

               7

               Jednocześnie skarżąca twierdziła, że wskazane znaki towarowe cieszą się renomą w Hiszpanii, stąd używanie bez uzasadnionego powodu zgłoszonego znaku towarowego przynosiłoby nienależne korzyści z odróżniającego charakteru lub renomy tych znaków lub byłoby dla nich szkodliwe w rozumieniu art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94.

               8

               Mocą decyzji z dnia 20 kwietnia 2000 r. Wydział Sprzeciwów OHIM, bazując jedynie na dwóch hiszpańskich znakach towarowych opisanych powyżej w pkt. 6:

                        —

                        częściowo uwzględnił sprzeciw i w konsekwencji odmówił rejestracji zgłaszanego znaku towarowego dla wszystkich towarów należących do klas 3 i 25 oraz dla części towarów należących do klasy 18 („skóra i imitacje skóry, wyroby z tych materiałów nieujęte w innych klasach; skóry zwierzęce; skóry surowe; kufry i torby podróżne”),

                        —

                        odrzucił sprzeciw i w konsekwencji dopuścił rejestrację zgłoszonego znaku dla towarów „parasole zwykłe i przeciwsłoneczne, laski; bicze, uprzęże i wyroby rymarskie”, należących do klasy 18, jak również dla wszystkich towarów należących do klasy 24.

               9

               Zarówno interwenient, jak i skarżąca wnieśli do OHIM, w trybie art. 57-62 rozporządzenia nr 40/94, odwołanie od decyzji Wydziału Sprzeciwów, odpowiednio w zakresie dotyczącym częściowej odmowy rejestracji zgłaszanego znaku towarowego i w zakresie dotyczącym częściowego odrzucenia sprzeciwu.

               10

               Orzekając w dwóch postępowaniach odwoławczych, połączonych w trybie art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 216/96 ustanawiającego regulamin wewnętrzny izb odwoławczych OHIM Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (Dz.U. L 28, str. 11), decyzją z dnia 3 października 2002 r. (sprawy połączone R 700/2000-4 i R 746/2000-4; zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”), doręczoną skarżącej w dniu 7 listopada 2002 r., Czwarta Izba Odwoławcza OHIM:

                        —

                        uchyliła decyzję Wydziału Sprzeciwów w części, w której uwzględniono sprzeciw i w konsekwencji odrzucono zgłoszenie znaku towarowego w zakresie dotyczącym towarów „skóra i imitacje skóry, wyroby z tych materiałów nieujęte w innych klasach; skóry zwierzęce; skóry surowe; kufry i torby podróżne”, należących do klasy 18,

                        —

                        oddaliła odwołanie i utrzymała w mocy decyzję Wydziału Sprzeciwów w zakresie dotyczącym towarów należących do klas 3, 24 i 25, jak również dla towarów „parasole zwykłe i przeciwsłoneczne, laski; bicze, uprzęże i wyroby rymarskie”, należących do klasy 18.

         Żądania stron

               11

               Skarżąca wnosi do Sądu o:

                        —

                        stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim uwzględnia częściowo odwołanie interwenienta, oddala odwołanie skarżącej i dopuszcza rejestrację wspólnotowego znaku towarowego dla towarów należących do klas 18 i 24,

                        —

                        odmowę rejestracji zgłoszonego znaku towarowego dla wszystkich towarów objętych zgłoszeniem i należących do klas 18 i 24,

                        —

                        obciążenie OHIM i interwenienta kosztami postępowania.

               12

               OHIM i interwenient wnoszą do Sądu o:

                        —

                        oddalenie skargi,

                        —

                        obciążenie skarżącej kosztami postępowania.

         Co do prawa

               13

               Na poparcie swych żądań skarżąca podnosi w istocie jako główny zarzut naruszenie przepisu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 oraz jako zarzut posiłkowy naruszenie przepisu art. 8 ust. 5 tego rozporządzenia.

         W przedmiocie zarzutu głównego, opartego na naruszeniu przepisu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94
      Argumenty stron

               14

               Skarżąca twierdzi, iż wbrew dokonanej przez Izbę Odwoławczą w zaskarżonej decyzji ocenie, w niniejszej sprawie istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94.

               15

               Po pierwsze, jej zdaniem istnieje ścisłe, bliskie identyczności, podobieństwo spornych oznaczeń.

               16

               Po drugie, istnieje jej zdaniem oczywista i ścisła zależność między towarami oznaczonymi wcześniejszymi znakami towarowymi, należącymi do klasy 3 oraz, przede wszystkim, do klasy 25, a towarami objętymi zgłoszeniem znaku, należącymi do klas 18 i 24. Skarżąca podkreśla, że wszystkie te klasy dotyczą sektora mody i tkanin niezależnie od tego, czy chodzi o same ubrania i tkaniny przeznaczone do ich uszycia oraz akcesoria, czy też o produkty kosmetyczne. Jej zdaniem są one związane w sposób nierozerwalny z pięknością, pielęgnacją ciała, wyglądem i wizerunkiem. Omawiane towary są sprzedawane za pomocą tych samych kanałów dystrybucji, tak iż konsumenci kojarzą je ze sobą, przypisując im wspólne pochodzenie handlowe. W decyzji z dnia 20 kwietnia 2000 r. Wydział Sprzeciwów uznał nadto, że istnieje możliwość ustalenia związku między klasą 18 a klasą 25, jeśli spełnione zostały określone warunki, takie jak — między innymi — „charakter wysoce odróżniający” znaku towarowego EMIDIO TUCCI.

               17

               Po trzecie, skarżąca przypomina, że dla celów stosowania art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 należy w każdym wypadku dokonać całościowej oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd (wyrok Trybunału z dnia 11 listopada 1997 r. w sprawie C-251/95 SABEL, Rec. str. I-6191, pkt 22), przy jednoczesnym uwzględnieniu wysoce odróżniającego charakteru wcześniejszych znaków towarowych, jak i zasady współzależności.

               18

               Odnośnie do pierwszej z powyższych kwestii skarżąca przypomina, że im bardziej odróżniający jest wcześniejszy znak towarowy, tym większe jest prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd, a zatem znaki towarowe, które mają charakter wysoce odróżniający — samoistny lub wynikający z ich znajomości na rynku — cieszą się większą ochroną niż te, których charakter jest mało odróżniający (wyrok Trybunału z dnia 22 czerwca 1999 r. w sprawie C-342/97 Lloyd Schuhfabrik Meyer, Rec. str. I-3819, pkt 20).

               19

               Odnośnie do drugiej z powyższych kwestii skarżąca przypomina, że całościowa ocena prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd zakłada pewną współzależność pomiędzy branymi pod uwagę czynnikami, w tym w szczególności między podobieństwem znaków towarowych a podobieństwem oznaczonych nimi towarów lub usług. Stąd niski stopień podobieństwa pomiędzy objętymi znakiem towarami lub usługami może być zrównoważony wysokim stopniem podobieństwa między samymi znakami i odwrotnie (wyrok Trybunału z dnia 29 września 1998 r. w sprawie C-39/97 Canon, Rec. str. I-5507, pkt 17, oraz ww. w pkt 18 wyrok w sprawie Lloyd Schuhfabrik Meyer, pkt 19).

               20

               W niniejszej sprawie skarżąca podnosi, że z uwagi, z jednej strony, na wysoce odróżniający charakter wcześniejszych znaków towarowych, a z drugiej strony na graniczące z identycznością podobieństwo spornych oznaczeń, które pozwala na uwzględnienie niższego stopnia podobieństwa towarów, zastosowanie tych zasad powinno doprowadzić do odmowy rejestracji zgłoszonego znaku towarowego dla towarów należących do klas 18 i 24.

               21

               Ani OHIM, ani interwenient nie zaprzeczyli istnieniu znacznego podobieństwa spornych oznaczeń.

               22

               Jeśli chodzi o podobieństwo omawianych towarów, w ramach towarów objętych zgłoszeniem znaku towarowego OHIM dokonuje rozróżnienia na towary należące do klasy 18 „skóry zwierzęce; skóry surowe; kufry i torby podróżne; parasole zwykłe i przeciwsłoneczne, laski; bicze, uprzęże i wyroby rymarskie” i towary należące do klasy 24 z jednej strony (dalej zwane „towarami z pierwszej grupy”), oraz towary z klasy 18 „skóra i imitacje skóry, wyroby z tych materiałów nieujęte w innych klasach” (dalej zwane „towarami z drugiej grupy”) z drugiej strony.

               23

               Odnośnie do towarów z pierwszej grupy OHIM podziela zdanie Izby Odwoławczej, że między tymi towarami a towarami z klas 3 i 25, oznaczonymi wcześniejszymi znakami towarowymi należącymi do skarżącej, zwykle nie zachodzi podobieństwo.

               24

               Odnośnie do towarów z drugiej grupy OHIM stwierdza, że wydaje się, iż przy dokonywaniu oceny podobieństwa między tymi towarami a towarami należącymi do klasy 25, oznaczonymi jednym z wcześniejszych znaków towarowych należących do skarżącej, Izba Odwoławcza wzięła pod uwagę jedynie ich odmienne charakter i przeznaczenie, nie wypowiadając się w kwestii tego, czy mogą się one ewentualnie uzupełniać.

               25

               Tymczasem towary z drugiej grupy obejmują akcesoria skórzane i imitacje skóry, takie jak różnego rodzaju torby i torebki, portmonetki, portfele itp., które zdaniem OHIM są zwykle postrzegane przez odbiorców jako pozostające w ścisłym stosunku komplementarności z odzieżą i obuwiem z klasy 25. Zdaniem OHIM powszechnie wiadomo, iż odbiorcy, w szczególności płci żeńskiej, przywiązują dużą wagę do wyboru torby czy torebki i dbają o to, aby pasowały one do danego rodzaju odzieży lub obuwia.

               26

               W tym względzie OHIM powołuje się na praktykę decyzyjną Wydziału Sprzeciwów, a w szczególności na dwie decyzje, w których uznano, że „torebki” z jednej strony oraz „przedmioty ze skóry i z imitacji skóry oraz torby” z drugiej strony stanowią dopełnienie „odzieży i obuwia” z takim skutkiem, że towary z klasy 18 są co do zasady postrzegane przez konsumentów jako akcesoria odzieży i obuwia z klasy 25. Ta praktyka decyzyjna została przyjęta w wytycznych dotyczących postępowań w sprawie sprzeciwu, wydanych przez Prezesa OHIM w dniu 10 maja 2004 r.

               27

               Mając powyższe na względzie, OHIM pozostawia ocenie Sądu kwestię, czy pomiędzy omawianymi towarami istnieje stosunek komplementarności.

               28

               Natomiast zdaniem interwenienta w niniejszej sprawie należy zastosować przypomnianą przez Izbę Odwoławczą zasadę generalną, zgodnie z którą towary z klas 18 i 24 z jednej strony oraz towary z klas 3 i 25 z drugiej strony powinny być zwykle uznawane za niepodobne do siebie, a to ze względu na ich odmienny charakter, przeznaczenie, sposób używania oraz sposób dystrybucji i sprzedaży.

               29

               Wyjątki od tej zasady powinny być dopuszczane jedynie w pewnych szczególnych przypadkach, na przykład wtedy gdy przedsiębiorstwo tekstylne stało się znane na rynku ze swych tkanin i postanowiło wykorzystać ten sukces, rozszerzając działalność na szycie odzieży. W takim przypadku konsument będzie kojarzył te towary z jednym i tym samym producentem.

               30

               Zdaniem interwenienta w rozpatrywanym tutaj stanie faktycznym brakuje tego typu szczególnego związku, albowiem skarżąca nigdy nie używała znaku towarowego EMIDIO TUCCI poza sektorem odzieży męskiej.

               31

               Odnośnie do całościowej oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, jeżeli chodzi, po pierwsze, o uwzględnienie utrzymywanego przez skarżącą wysoce odróżniającego charakteru wcześniejszych znaków towarowych, OHIM i interwenient uważają, że Izba Odwoławcza słusznie uznała dowody dostarczone przez skarżącą za niewystarczające.

               32

               Odnosząc się, po drugie, do uwzględnienia zasady współzależności, OHIM — nie negując zastrzeżeń sformułowanych powyżej w pkt 24-27 w przedmiocie towarów z grupy drugiej — uważa, że Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła obiektywny brak — choćby nawet słabego — związku między objętymi zgłoszeniem znaku towarami z klas 18 i 24 a towarami z klasy 3, a tym bardziej z klasy 25, oznaczonymi wcześniejszymi znakami towarowymi.

         Ocena Sądu

               33

               Zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 w wyniku sprzeciwu właściciela wcześniejszego znaku towarowego, zgłoszonego znaku towarowego nie rejestruje się, jeżeli ze względu na jego identyczność lub podobieństwo do wcześniejszego znaku towarowego lub ze względu na identyczność lub podobieństwo do towarów lub usług objętych owymi dwoma znakami towarowymi istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd odbiorców na terytorium, na którym chroniony jest wcześniejszy znak towarowy.

               34

               Dla celów tego przepisu art. 8 ust. 2 lit. a) ppkt ii) rozporządzenia nr 40/94 precyzuje, że w przypadku znaków towarowych zarejestrowanych w państwie członkowskim, pod pojęciem wcześniejszych znaków towarowych należy rozumieć znaki towarowe, w odniesieniu do których złożenie wniosku o rejestrację jest wcześniejsze od daty wniosku o rejestrację wspólnotowego znaku towarowego.

               35

               W rozpatrywanym tutaj stanie faktycznym skarżąca oparła swój sprzeciw na istnieniu czterech krajowych znaków towarowych, tj. dwóch hiszpańskich znaków towarowych opisanych powyżej w pkt 6 oraz dwóch innych znaków zarejestrowanych odpowiednio w Hiszpanii w dniu 5 grudnia 1996 r. pod nr 2027132 dla towarów z klasy 18 oraz w dniu 20 listopada 1997 r. pod nr 2092894 dla towarów z klasy 24. Podczas rozprawy skarżąca zażądała rozszerzenia przedmiotu skargi również na te dwa ostatnie znaki. W tym względzie wystarczy stwierdzić, podobnie jak uczynił to Wydział Sprzeciwów, że wspomniane znaki towarowe zostały zgłoszone odpowiednio w dniach 6 maja 1996 r. i 19 maja 1997 r., podczas gdy zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego zostało złożone w dniu 1 kwietnia 1996 r. Z tego powodu jedynie dwa znaki towarowe opisane powyżej w pkt 6 mogą zostać uznane za wcześniejsze w rozumieniu wskazanego w poprzednim punkcie przepisu i tym samym uwzględnione na potrzeby stosowania art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94. Te dwa wcześniejsze znaki towarowe zostały zarejestrowane w Hiszpanii, która stanowi terytorium właściwe dla celów stosowania tego przepisu. Z uwagi na charakter towarów oznaczonych tymi znakami towarowymi właściwy krąg odbiorców stanowią konsumenci końcowi.

               36

               Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd wtedy, gdy odbiorcy mogliby uznać, że dane towary lub usługi pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub ewentualnie z przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo.

               37

               Według tego samego orzecznictwa prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd podlega całościowej ocenie, zgodnie ze sposobem postrzegania rozpatrywanych oznaczeń oraz towarów lub usług przez właściwy krąg odbiorców, z uwzględnieniem wszystkich istotnych czynników występujących w danym przypadku, a w szczególności współzależności między podobieństwem oznaczeń a podobieństwem oznaczonych towarów lub usług [zob. wyrok Sądu z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie T-162/01 Laboratorios RTB przeciwko OHIM — Giorgio Beverly Hills (GIORGIO BEVERLY HILLS), Rec. str. II-2821, pkt 31-33 oraz wskazane w nim orzecznictwo].

               38

               W rozpatrywanym tutaj stanie faktycznym ani OHIM, ani interwenient nie podważyli dokonanej przez Izbę Odwoławczą oceny, zgodnie z którą oznaczenia pozostające w konflikcie są do siebie podobne w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 40/94.

               39

               Należy zatem zbadać, czy stopień podobieństwa omawianych towarów — tj. towarów należących do klas 3 i 25, oznaczonych wcześniejszymi znakami towarowymi, z jednej strony i towarów należących do klas 18 i 24, objętych zgłoszeniem wspólnotowego znaku towarowego, z drugiej strony — jest wystarczająco wysoki, by uznać, że w odniesieniu do tych dwóch znaków towarowych istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd.

               40

               W tym kontekście należy przede wszystkim stwierdzić, że — jak przypomina zasada 2 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2868/95 z dnia 13 grudnia 1995 r. wykonującego rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. L 303, str. 1) — klasyfikacja towarów i usług dokonana na mocy porozumienia nicejskiego służy wyłącznie celom administracyjnym. W konsekwencji towary nie mogą być uważane za niepodobne z tego tylko powodu, że znajdują się one w innych klasach tej klasyfikacji, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.

               41

               Należy następnie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy ocenie podobieństwa rozpatrywanych towarów należy mieć na uwadze wszystkie istotne czynniki, które charakteryzują wzajemny stosunek tych towarów. Czynniki te obejmują między innymi charakter towarów, ich przeznaczenie, sposób używania, jak również to, czy konkurują one ze sobą, czy też się uzupełniają [ww. w pkt 19 wyrok w sprawie Canon, pkt 23, oraz wyrok Sądu z dnia 4 listopada 2003 r. w sprawie T-85/02 Díaz przeciwko OHIM — Granjas Castelló (CASTILLO), Rec. str. II-4835, pkt 32].

               42

               Stąd podnoszona w niniejszej sprawie przez skarżącą okoliczność, że wszystkie omawiane towary są związane z pięknością, pielęgnacją ciała, wyglądem i wizerunkiem, nawet gdyby została dowiedziona, nie wystarczy, by można je było uznać za podobne, jeśli w pozostałym zakresie różnią się one istotnie pod względem wszystkich istotnych czynników charakteryzujących ich wzajemny stosunek.

               43

               W tej kwestii OHIM słusznie twierdzi, że towary z klasy 18 mają odmienny charakter i przeznaczenie od charakteru i przeznaczenia towarów z klas 3 i 25, oznaczonych wcześniejszymi znakami towarowymi skarżącej. Skarżąca nie zaprzecza istnieniu owych różnic w odniesieniu do towarów z klasy 3. Co do towarów z klasy 25, służą one osłonie i ubraniu części ludzkiego ciała, podczas gdy towary z klasy 18 służą przenoszeniu przedmiotów, dekorowaniu otoczenia lub dostarczają surowców producentom artykułów skórzanych i skóropodobnych. Zwykle są one produkowane przez innych wytwórców i rozprowadzane innymi kanałami dystrybucji. Fakt, iż takie towary, jak walizki i parasole z jednej strony oraz ubrania i obuwie z drugiej strony mogą być sprzedawane w tych samych strukturach handlowych, takich jak duże domy handlowe czy też supermarkety, nie jest szczególnie istotny w tym aspekcie, albowiem w tego typu punktach sprzedaży można natrafić na towary o bardzo różnej naturze, co niekoniecznie oznacza, że konsumenci przypisują im to samo źródło pochodzenia. Między takimi towarami nie zachodzi też stosunek konkurencji.

               44

               Podobnie tkaniny i produkty tekstylne z klasy 24 z jednej strony oraz odzież i obuwie z klasy 25 z drugiej strony różnią się między sobą pod wieloma względami, takimi jak charakter, przeznaczenie, pochodzenie i kanały dystrybucji. Stąd Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła w pkt 31 zaskarżonej decyzji, że jedynie w szczególnych przypadkach — tj. gdy producent tkanin wykorzystuje powszechną znajomość swego własnego znaku towarowego i postanawia rozszerzyć swą działalność na produkcję odzieży — ten sam znak towarowy jest używany do oznaczania produktów końcowych (odzieży) jak i półfabrykatów (tkaniny na ubrania). Z dokumentów przedstawionych przez skarżącą nie wynika, by tego typu sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym tutaj stanie faktycznym.

               45

               Należy zatem stwierdzić, że towary należące do klas 18 i 24 — dalekie od pozostawania w „oczywistej i ścisłej zależności” — zwykle nie wykazują nawet wystarczających podobieństw w stosunku do towarów należących do klas 3 i 25, by pociągnąć za sobą prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd miarodajnego kręgu odbiorców w kwestii pochodzenia handlowego, nawet w przypadku podobieństwa oznaczeń.

               46

               Należy wszakże zbadać bardziej szczegółowo twierdzenie OHIM, zgodnie z którym w ramach towarów z klasy 18 towary z drugiej grupy, takie jak torby, torebki, portfele, portmonetki i inne podobne akcesoria, pozostają w ścisłym stosunku komplementarności z odzieżą i obuwiem z klasy 25, a zatem rozpatrywane towary mogłyby ewentualnie zostać uznane za podobne w rozumieniu nadanym w ww. w pkt 19 wyroku w sprawie Canon.

               47

               Zgodnie z definicją przedstawioną przez OHIM w pkt 2.6.1. wskazanych powyżej w pkt 26 wytycznych dotyczących postępowań w sprawie sprzeciwu, towary komplementarne to takie towary, między którymi istnieje ścisły związek w tym znaczeniu, że jeden z nich jest niezbędny lub istotny dla używania drugiego, w wyniku czego konsumenci mogą uznać, że ich wytwarzaniem zajmuje się jedno i to samo przedsiębiorstwo.

               48

               Niemniej jednak w niniejszej sprawie OHIM w żaden sposób nie ustalił ani nawet nie uprawdopodobnił istnienia tego typu komplementarności między towarami z drugiej grupy a towarami z klasy 25. Wydaje się raczej, że OHIM ma na myśli komplementarność o charakterze estetycznym, a zatem subiektywnym, zdeterminowaną nawykami lub preferencjami konsumentów, które mogą wynikać z marketingowych zabiegów producentów, czy też zdeterminowaną prostymi zjawiskami ze świata mody. Należy przy tym stwierdzić, że zgodnie z tezą OHIM nie wydaje się, by owa komplementarność osiągnęła stadium prawdziwej „potrzeby” estetycznej, tak by konsumenci oceniali jako niezwyczajne lub szokujące noszenie torby, która nie byłaby dopasowana do ich odzieży lub obuwia.

               49

               Stąd w niniejszej sprawie konkretne elementy pozwalające na dokonanie oceny zasadności tezy OHIM nie tylko nie były przedmiotem jakiejkolwiek kontradyktoryjnej debaty przed Izbą Odwoławczą, ale nie zostały nawet przedstawione przez OHIM w ramach niniejszego postępowania.

               50

               Ponadto OHIM twierdzi, iż „prawdopodobne” jest, że konsumenci, zwłaszcza kobiety, będą uważać towary z drugiej grupy, a w szczególności torebki, za „akcesoria” odzieży wierzchniej, a nawet butów. Zdaniem OHIM bowiem „normalne” jest, że znaczna część odbiorców uważa owe towary za „akcesoria dopełniające”, albowiem są one ściśle dopasowane do odzieży wierzchniej i butów, oraz że „mogą doskonale” być rozprowadzane przez samych producentów lub producentów z nimi powiązanych.

               51

               Przede wszystkim należy stwierdzić, że powyższe wyjaśnienia są w pewnej mierze oparte na spekulatywnym lub hipotetycznym założeniu, o ile nie wręcz na zwykłych twierdzeniach pozbawionych uzasadnienia.

               52

               Ponadto zarówno wytyczne dotyczące postępowań w sprawie sprzeciwu, jak i wskazane przez OHIM dwie decyzje Wydziału Sprzeciwów przyznają, że nie jest powszechne, by torebki oraz odzież i obuwie były rozprowadzane przez tych samych producentów lub producentów powiązanych.

               53

               W tych warunkach Sąd nie uważa za zasadne podawać w wątpliwość dokonanej przez Izbę Odwoławczą oceny podobieństwa towarów jedynie na podstawie twierdzeń OHIM niepopartych żadnymi dowodami.

               54

               Jako jeden z elementów, który należałoby wziąć pod uwagę przy dokonywaniu całościowej oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd skarżąca wskazała ponadto ponadprzeciętny charakter odróżniający jej wcześniejszego znaku towarowego (zob. powyżej pkt 17, 18 i 20).

               55

               Jak słusznie wskazał Wydział Sprzeciwów (zob. pkt III.B.4 decyzji z dnia 20 kwietnia 2000 r.), ponadprzeciętny charakter odróżniający wcześniejszego znaku towarowego — samoistny lub wynikający z jego znajomości na rynku — stanowi w istocie jeden ze szczególnych przypadków, w którym dopełnianie estetyczne, jakie może istnieć między towarami z drugiej grupy a towarami z klasy 25 ze względu na potencjalnie akcesoryjny charakter tych ostatnich, może zostać uznane za rozstrzygające dla celów oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.

               56

               Po pierwsze, skarżąca nie przedstawiła wszakże żadnego dowodu ani argumentu, które byłyby w stanie poprzeć twierdzenie, zgodnie z którym jej wcześniejsze znaki towarowe mają samoistny charakter odróżniający. W tych okolicznościach twierdzenie to musi zostać odrzucone.

               57

               Po drugie, mimo że Wydział Sprzeciwów uznał istnienie wysoce odróżniającego charakteru tych znaków towarowych wynikającego z ich znajomości na rynku, istnienie owego charakteru odróżniającego zostało słusznie zanegowane przez Izbę Odwoławczą, zważywszy na dowody przedłożone przez skarżącą, która to kwestia zostanie rozwinięta w pkt 67 i następnych niniejszego wyroku.

               58

               Skarżąca nie może zatem powoływać się na wysoce odróżniający charakter jej wcześniejszych znaków towarowych.

               59

               Z powyższych rozważań wynika, że Izba Odwoławcza w żaden sposób nie naruszyła prawa, orzekając, że ze względu na brak podobieństwa spornych towarów w niniejszej sprawie nie zachodzi prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd. Stąd należy oddalić główny zarzut oparty na naruszeniu przepisu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94.

         W przedmiocie zarzutu ewentualnego, opartego na naruszeniu przepisu art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94
      Argumenty stron

               60

               Zakładając nawet, że między oznaczonymi wcześniejszymi znakami towarowymi towarami z klasy 3 oraz, w szczególności, z klasy 25 a towarami z klas 18 i 24 objętymi zgłoszeniem znaku towarowego nie istnieje żaden związek, zdaniem skarżącej OHIM powinien był odmówić dokonania rejestracji zgłaszanego znaku towarowego na podstawie art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94.

               61

               W niniejszej sprawie bezsporne jest bowiem, że wcześniejsze krajowe znaki towarowe EMIDIO TUCCI cieszą się renomą w omawianym państwie członkowskim, gdyż są one znane dużej części potencjalnie zainteresowanego kręgu odbiorców, oraz mają wysoce odróżniający charakter, w szczególności w sektorze mody męskiej, co zresztą przyznał sam Wydział Sprzeciwów w swej decyzji z dnia 20 kwietnia 2000 r.

               62

               W tym zakresie skarżąca powołuje się na dowody przedstawione w trakcie postępowania przed OHIM.

               63

               Ponadto skarżąca deklaruje przedstawienie nowych dowodów w postaci dokumentów i zeznań świadków, w tym w szczególności wniosku o udzielenie informacji skierowanego do hiszpańskiego urzędu patentowego i znaków towarowych, dotyczącego istnienia zarejestrowanych w nim w ramach poszczególnych klas klasyfikacji międzynarodowej znaków towarowych, jak również nowych zdjęć, broszur, oświadczeń pisemnych, ogłoszeń, magazynów i nowych dokumentów reklamowych.

               64

               Zdaniem skarżącej rejestracja zgłoszonego znaku towarowego dla towarów z klas 18 i 24 prowadziłaby do nadużycia przyznanego szczególnie odróżniającego charakteru jej wcześniejszych znaków towarowych.

               65

               OHIM i interwenient twierdzą, że Izba Odwoławcza słusznie oceniła jako niewystarczające dowody przedstawione przez skarżącą na poparcie jej sprzeciwu, mające na celu udowodnienie zarówno wysoce odróżniającego charakteru znaków towarowych EMIDIO TUCCI na potrzeby dokonania oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, jak i powszechnej znajomości owych znaków towarowych w rozumieniu art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94.

               66

               Co się zaś tyczy nowych dowodów powołanych przez skarżącą na poparcie jej skargi, OHIM uważa, iż nie mogą one zostać przedstawione po raz pierwszy w postępowaniu przed Sądem.

         Ocena Sądu

               67

               Z orzecznictwa Trybunału dotyczącego wykładni art. 5 ust. 2 pierwszej dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. 1989, L 40. str. 1), którego treść normatywna jest co do zasady identyczna z treścią art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94, wynika, że dla spełnienia wymogu związanego z renomą wcześniejszy krajowy znak towarowy musi być znany znacznej części odbiorców potencjalnie zainteresowanych oznaczonymi nim towarami lub usługami. Przy badaniu tego wymogu należy rozpatrzyć wszystkie istotne okoliczności danego przypadku, to znaczy w szczególności udział znaku towarowego w rynku, natężenie, zasięg geograficzny i długość okresu jego używania, wielkość inwestycji dokonanych przez przedsiębiorstwo w celu jego promocji (wyrok z dnia 14 września 1999 r. w sprawie C-375/97 General Motors, Rec. str. I-5421, pkt 26 i 27).

               68

               W rozpatrywanym tutaj stanie faktycznym Wydział Sprzeciwów dokonał rozróżnienia pomiędzy renomą znaku towarowego a jego ponadprzeciętnym charakterem odróżniającym wynikającym z jego znajomości na rynku. Bez potrzeby decydowania, czy owo rozróżnienie powinno zostać utrzymane, czy też nie, należy stwierdzić, że uzyskanie ponadprzeciętnego charakteru odróżniającego wynikającego ze znajomości znaku towarowego na rynku zakłada siłą rzeczy, iż znak ten jest znany co najmniej znacznej części potencjalnie zainteresowanych odbiorców.

               69

               Ponieważ znak towarowy cieszy się renomą jedynie wtedy, gdy jest on przynajmniej znany na tynku, poniższe rozważania znajdują zastosowanie zarówno w kwestii oceny utrzymywanej przez skarżącą renomy jej wcześniejszych znaków towarowych w rozumieniu art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94, jak i w kwestii uwzględnienia utrzymywanego przez nią ponadprzeciętnego charakteru odróżniającego tych znaków towarowych na rynku w ramach oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd na podstawie art. 8 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia (zob. powyżej pkt 54 i nast.).

               70

               Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca — najpierw w postępowaniu przed Wydziałem Sprzeciwów, a następnie przed Izbą Odwoławczą — przedstawiła następujące dowody dla ustalenia zarówno renomy jej wcześniejszych krajowych znaków towarowych, jak i uzyskania przez nie „ponadprzeciętnego charakteru odróżniającego” wynikającego z ich znajomości na rynku:

                        —

                        13 kserokopii reklam odzieży ze znakiem towarowym EMIDIO TUCCI, które ukazały się w 1998 r. w różnych gazetach i magazynach hiszpańskich (Tribuna, Tiempo, Epoca, El País i El Mundo),

                        —

                        siedem pism od różnych wydawców środków masowego przekazu (Grupo Zeta, El País, Diario ABC, RTVE, El Mundo, Tribuna i PCM), sporządzonych w 1999 r. i poświadczających, że odzież oznaczona znakiem towarowym EMIDIO TUCCI była przedmiotem reklam w owych środkach masowego przekazu „w ciągu ostatnich pięciu lat”, tj. w latach 1994-1998,

                        —

                        kasetę wideo zawierającą kilka spotów reklamowych wraz z zaświadczeniem, zgodnie z którym spoty te zostały wyemitowane w telewizji (Tele Cinco) „w latach 1994-1998”.

               71

               Badając owe dowody, Izba Odwoławcza stwierdziła, że:

                        —

                        kserokopie reklam, które ukazały się w prasie hiszpańskiej w 1998 r. są późniejsze w stosunku do wniosku o rejestrację rozpatrywanego wspólnotowego znaku towarowego (złożonego w dniu 1 kwietnia 1996 r.), a zatem nie mają znaczenia dla sprawy przy dokonaniu oceny, czy wcześniejszy krajowy znak towarowy miał już w tej dacie charakter wysoce odróżniający wynikający z jego znajomości na rynku,

                        —

                        większość zaświadczeń dostarczonych przez dyrektorów poszczególnych środków masowego przekazu została sporządzona dla celów, które nie pozwalają na ustalenie, czy i w jakim zakresie wcześniejsze znaki towarowe stanowiły przedmiot reklamy przed datą 1 kwietnia 1996 r.; jedynie dwa spośród nich, tj. pisma od redaktorów naczelnych magazynów Epoca i Tribuna wskazują na daty mające znaczenie dla sprawy, zawierające się w okresie między 1994 a 1995 r., w którym to rozpatrywane znaki towarowe były przedmiotem reklam,

                        —

                        ten sam zarzut odnosi się do kasety wideo,

                        —

                        skarżąca nie dostarczyła żadnych danych na temat wysokości obrotu zrealizowanego ze sprzedaży towarów opatrzonych rozpatrywanymi znakami towarowymi ani na temat inwestycji poczynionych celem ich promocji w istotnym dla sprawy okresie.

               72

               Bazując na aktach sprawy, powyższe stwierdzenia należy przyjąć.

               73

               Słusznie zatem, przyłączając się do stanowiska Izby Odwoławczej, OHIM i interwenient twierdzą, iż utrzymywany przez skarżącą wysoce odróżniający charakter wcześniejszych znaków towarowych wynikający z ich znajomości na tynku, a co za tym idzie utrzymywana przez nią renoma tych znaków towarowych, nie zostały należycie wykazane za pomocą dowodów dostarczonych przez skarżącą w trakcie postępowania administracyjnego, albowiem dowody te nie zawierają obiektywnych elementów wystarczająco precyzyjnych lub wiarygodnych, które pozwalałyby na oszacowanie udziału znaków towarowych EMIDIO TUCCI w tynku w Hiszpanii, a także natężenia, zasięgu geograficznego oraz czasu trwania ich używania, jak również wielkość inwestycji dokonanych przez przedsiębiorstwo w celu promocji tych znaków towarowych (zob. analogicznie wyrok Trybunału z dnia 4 maja 1999 r. w sprawie C-108/97 i C-109/97 Windsurfing Chiemsee, Rec str. I-2779, pkt 51).

               74

               Odnośnie do nowych dowodów przedstawionych przez skarżącą po raz pierwszy w postępowaniu przed Sądem (zob. pkt 63 powyżej), zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa należy odrzucić je jako niedopuszczalne [wyroki Sądu: z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie T-247/01 eCopy przeciwko OHIM (ECOPY), Rec. str. II-5301, pkt 49, z dnia 6 marca 2003 r. w sprawie T-128/01 DaimlerChrysler przeciwko OHIM (Calandre), Rec. str. II-701, pkt 18, oraz z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie T-129/01 Alejandro przeciwko OHIM — Anheuser-Busch (BUDMEN), Rec. str. II-2251, pkt 67].

               75

               Należy dodać, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu ani argumentu, który mógłby wykazać, że używanie zgłoszonego znaku towarowego przyniosłoby nienależne korzyści z charakteru odróżniającego lub renomy wcześniejszych znaków towarowych lub że byłoby ono dla nich szkodliwe, a zatem wymogi stosowania przepisu art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94 nie zostały tak czy inaczej spełnione.

               76

               W tych okolicznościach posiłkowy zarzut oparty na naruszeniu przepisu art. 8 ust. 5 rozporządzenia 40/94 nie jest zasadny, a zatem podlega oddaleniu.

               77

               W konsekwencji skarga podlega oddaleniu w całości.

         W przedmiocie kosztów

               78

               Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu Sądu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżąca przegrała sprawę, należy — zgodnie z wnioskiem OHIM i interwenienta — obciążyć ją kosztami postępowania.

               Z powyższych względów
               SĄD (druga izba)
               orzeka, co następuje:

                        1)

                        Skarga zostaje oddalona.

                        2)

                        Strona skarżąca zostaje obciążona kosztami postępowania.

                     Pirrung
                     Meij
                     Forwood
                     Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 13 grudnia 2004 r.

                           Sekretarz
                           H.Jung

                           Prezes
                           J. Pirrung

            (
            *1
         )	Język postępowania: włoski,