title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 19 lipca 2012 r.#Ahmed Mahamdia przeciwko Algierskiej Republice Ludowo-Demokratycznej.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Landesarbeitsgericht Berlin-Brandenburg.#Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Rozporządzenie (WE) nr 44/2001 – Jurysdykcja sądowa w sprawach dotyczących indywidualnych umów o pracę – Umowa zawarta z ambasadą państwa trzeciego – Immunitet państwa pracodawcy – Pojęcie filii, agencji lub innego oddziału w rozumieniu art. 18 ust. 2 – Zgodność umowy przyznającej właściwość sądom państwa trzeciego z art. 21.#Sprawa C‑154/11.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 19 lipca 2012 r. (
            *1
         )
      „Współpraca sądowa w sprawach cywilnych — Rozporządzenie (WE) nr 44/2001 — Jurysdykcja sądowa w sprawach dotyczących indywidualnych umów o pracę — Umowa zawarta z ambasadą państwa trzeciego — Immunitet państwa-pracodawcy — Pojęcie filii, agencji lub innego oddziału w rozumieniu art. 18 ust. 2 — Zgodność umowy przyznającej właściwość sądom państwa trzeciego z art. 21”
      W sprawie C-154/11
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Landesarbeitsgericht Berlin-Brandenburg (Niemcy) postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 29 marca 2011 r., w postępowaniu:

         Ahmed Mahamdia

      przeciwko

         Algierskiej Republice Ludowo-Demokratycznej,

      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, prezes, A. Tizzano, K. Lenaerts, J.C. Bonichot, prezesi izb, A. Rosas, R. Silva de Lapuerta, E. Levits, A. Ó Caoimh, L. Bay Larsen, T. von Danwitz, A. Arabadjiev, C. Toader (sprawozdawca) oraz C.G. Fernlund, sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu Algierskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej przez B. Blankenhorna, Rechtsanwalt,

               —

               w imieniu rządu hiszpańskiego przez S. Centeno Huertę, działającą w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez M. Wilderspina oraz A.M. Rouchaud-Joët, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Konfederacji Szwajcarskiej przez D. Klingelego, działającego w charakterze pełnomocnika,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 24 maja 2012 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 18 ust. 2 i art. 21 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1).

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy A. Mahamdią, pracownikiem ambasady Algierskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej w Berlinie (Niemcy), a jego zakładem pracy.

         Ramy prawne

         Prawo międzynarodowe

      Konwencja wiedeńska

               3

               Zgodnie z art. 3 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych, sporządzonej w Wiedniu dnia 18 kwietnia 1961 r.:
               „Funkcje misji dyplomatycznej obejmują między innymi:

                        a)

                        reprezentowanie państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;

                        b)

                        ochronę w państwie przyjmującym interesów państwa wysyłającego i jego obywateli, w granicach ustalonych przez prawo międzynarodowe;

                        c)

                        prowadzenie rokowań z rządem państwa przyjmującego;

                        d)

                        zaznajamianie się wszelkimi legalnymi sposobami z warunkami panującymi w państwie przyjmującym i z rozwojem zachodzących w nim wydarzeń oraz zdawanie z tego sprawy rządowi państwa wysyłającego;

                        e)

                        popieranie przyjaznych stosunków pomiędzy państwem wysyłającym a państwem przyjmującym oraz rozwijanie pomiędzy nimi stosunków gospodarczych, kulturalnych i naukowych”.

         Prawo Unii

      Rozporządzenie nr 44/2001

               4

               Zgodnie z motywem 2 rozporządzenia nr 44/2001:
               „Różnice pomiędzy przepisami poszczególnych państw o jurysdykcji i uznawaniu orzeczeń utrudniają należyte funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Dlatego nieodzown[e] jest wydanie przepisów celem ujednolicenia przepisów o jurysdykcji w sprawach cywilnych i handlowych […]”.

               5

               Motywy 8 i 9 tego rozporządzenia, dotyczące przepisów w przedmiocie pozwanych mających siedzibę lub miejsce zamieszkania w państwie trzecim, stanowią, jak następuje:

                        „(8)

                        Spory prawne podlegające niniejszemu rozporządzeniu muszą mieć łącznik z terytorium jednego spośród państw członkowskich związanych tym rozporządzeniem. Wspólne przepisy o jurysdykcji powinny zatem znajdować zastosowanie zasadniczo wtedy, gdy pozwany ma miejsce zamieszkania w jednym z tych państw członkowskich.

                        (9)

                        Pozwani bez miejsca zamieszkania [miejsca zamieszkania ani siedziby] w państwie członkowskim podlegają w ogólności krajowym przepisom o jurysdykcji, obowiązującym na terytorium państwa członkowskiego, w którym znajduje się sąd, przed który wytoczono powództwo, podczas gdy pozwani mający miejsce zamieszkania [miejsce zamieszkania albo siedzibę] w państwie członkowskim, które nie jest związane niniejszym rozporządzeniem, nadal podlegają [Konwencji z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 1972, L 299, s. 2), zmienionej kolejnymi konwencjami związanymi z przystąpieniem do niej nowych państw (zwanej dalej »konwencją brukselską«)]”.

               6

               Motyw 13 tego rozporządzenia, dotyczący między innymi przepisów o właściwości w odniesieniu do indywidualnych umów o pracę, stanowi, jak następuje:
               „W sprawach dotyczących ubezpieczenia, umów zawartych pomiędzy konsumentami i z zakresu prawa pracy strona słabsza powinna być chroniona przez przepisy jurysdykcyjne dla niej bardziej korzystne niż przepisy ogólne”.

               7

               Artykuł 1 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 określa zakres zastosowania tego rozporządzenia ratione materiae w sposób następujący:
               „Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie w sprawach cywilnych i handlowych, niezależnie od rodzaju sądu. Nie obejmuje ono w szczególności spraw podatkowych, celnych i administracyjnych”.

               8

               Co się tyczy powództw wytaczanych przeciwko osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie trzecim, art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
               „Jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania [miejsca zamieszkania ani siedziby] na terytorium państwa członkowskiego, jurysdykcję sądów każdego państwa członkowskiego, z zastrzeżeniem art. 22 i 23, określa prawo tego państwa”.

               9

               Artykuł 5 pkt 5 tego rozporządzenia stanowi, że osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium państwa członkowskiego może zostać pozwana przed sądy innego państwa członkowskiego „w sprawach dotyczących sporów wynikających z działalności filii, agencji lub innego oddziału – przed sąd miejsca, gdzie znajduje się filia, agencja lub inny oddział”.

               10

               Sekcja 5 rozdziału II rozporządzenia nr 44/2001, w skład której wchodzą art. 18–21, zawiera przepisy jurysdykcyjne dotyczące sporów z indywidualnych umów o pracę.

               11

               Artykuł 18 rozporządzenia nr 44/2001 stanowi:
               „1.   Jeżeli przedmiotem postępowania jest indywidualna umowa o pracę lub roszczenia z indywidualnej umowy o pracę, jurysdykcję określa się według niniejszej sekcji, bez uszczerbku dla art. 4 i art. 5 pkt 5.
               2.   Jeżeli pracodawca, z którym pracownik zawarł indywidualną umowę o pracę, nie ma miejsca zamieszkania [miejsca zamieszkania ani siedziby] na terytorium państwa członkowskiego, ale posiada filię, agencję lub inny oddział w państwie członkowskim, to będzie traktowany w sporach dotyczących ich działalności, jak gdyby miał miejsce zamieszkania [miejsca zamieszkania albo siedzibę] na terytorium tego państwa członkowskiego”.

               12

               Artykuł 19 tego rozporządzenia stanowi:
               „Pracodawca mający miejsce zamieszkania [miejsce zamieszkania albo siedzibę] w państwie członkowskim może być pozwany:

                        1)

                        przed sądy państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania [miejsce zamieszkania albo siedzibę]; lub

                        2)

                        w innym państwie członkowskim:

                                 a)

                                 przed sąd miejsca, w którym pracownik zazwyczaj świadczy lub ostatnio zazwyczaj świadczył pracę; lub

                                 b)

                                 jeżeli pracownik zazwyczaj nie świadczy lub zazwyczaj nie świadczył pracy w jednym i tym samym państwie – przed sąd miejsca, w którym znajduje się albo znajdował się oddział, który pracownika zatrudnił”.

               13

               Artykuł 21 tego rozporządzenia stanowi:
               „Od przepisów niniejszej sekcji można odstąpić na podstawie umowy tylko wówczas,

                        1)

                        jeżeli umowa została zawarta po powstaniu sporu; lub

                        2)

                        jeżeli przyznaje ona pracownikowi prawo do wytaczania powództwa przed sądy inne niż wymienione w niniejszej sekcji”.

         Prawo niemieckie

               14

               Artykuł 25 Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland (ustawy zasadniczej dla Republiki Federalnej Niemiec, zwanej dalej „GG”) stanowi:
               „Zasady ogólne prawa międzynarodowego stanowią część prawa związkowego. Mają one pierwszeństwo przed ustawami i stanowią bezpośrednie źródło praw i obowiązków mieszkańców terytorium związkowego”.

               15

               Paragraf 18 Gerichtsverfassungsgesetz (ustawy o ustroju sądów) w brzmieniu ogłoszonym w dniu 9 maja 1975 r. stanowi:
               „Członkowie misji dyplomatycznych działających na obszarze, na którym stosuje się niniejszą ustawę, członkowie ich rodzin oraz ich służba domowa zwolnieni są spod jurysdykcji sądów niemieckich zgodnie z Konwencją wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych z dnia 18 kwietnia 1961 r. […]”.

               16

               Paragraf 20 Gerichtsverfassungsgesetz stanowi:
               „1.   Jurysdykcja sądów niemieckich nie obejmuje także przedstawicieli innych państw i osób im towarzyszących, którzy przebywają [w Niemczech] na zaproszenie Republiki Federalnej Niemiec [i objęci są] zakresem zastosowania niniejszej ustawy.
               2.   Jurysdykcja sądów niemieckich nie obejmuje ponadto osób innych niż wymienione w ust. 1 oraz w §§ 18 i 19, jeżeli osoby te są zwolnione spod tej jurysdykcji na mocy zasad ogólnych prawa międzynarodowego, umów międzynarodowych lub innych norm prawnych”.

               17

               Paragraf 38 Zivilprozessordnung (ordynacji o postępowaniu cywilnym) w brzmieniu ogłoszonym w dniu 5 grudnia 2005 r., noszący intytulację „Dopuszczalne klauzule prorogacyjne”, stanowi w ust. 2:
               „Można umówić się w zakresie właściwości sądu pierwszej instancji, gdy co najmniej jedna ze stron umowy nie podlega ogólnej jurysdykcji sądów niemieckich. Klauzula taka powinna mieć formę pisemną, a jeżeli ma formę ustną – powinna zostać potwierdzona na piśmie […]”.

         Postępowanie przed sądami krajowymi i pytania prejudycjalne

               18

               Ahmed Mahamdia, obywatel algierski i niemiecki, zamieszkuje w Niemczech. W dniu 1 września 2002 r. zawarł on z ministerstwem spraw zagranicznych Algierskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej umowę o pracę na czas określony jednego roku w charakterze pracownika kontraktowego, z możliwością jej przedłużenia; obowiązki pracownicze A. Mahamdii obejmowały wykonywanie funkcji kierowcy ambasady tego państwa w Berlinie.

               19

               W tej umowie, sporządzonej w języku francuskim, zawarto klauzulę prorogacyjną o brzmieniu następującym:
               „VI. Rozstrzyganie sporów
               W razie różnicy poglądów lub sporu powstałych na tle niniejszej umowy właściwe są wyłącznie sądy algierskie”.

               20

               Z postanowienia odsyłającego wynika, że w ramach swych obowiązków pracowniczych A. Mahamdia woził gości, pracowników, a przejściowo także ambasadora. Ponadto przewoził kuriera ambasady na trasie do niemieckich podmiotów oraz na pocztę. Bagaż dyplomatyczny był przejmowany lub przekazywany przez innego pracownika ambasady, którego przewoził A. Mahamdia. Z owego postanowienia wynika także, że strony spierają się co do tego, czy A. Mahamdia wykonywał także obowiązki tłumacza ustnego.

               21

               W dniu 9 sierpnia 2007 r. A. Mahamdia pozwał Algierską Republikę Ludowo-Demokratyczną przed Arbeitsgericht Berlin (sąd pracy w Berlinie), domagając się wynagrodzenia z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych świadczonej w latach 2005–2007.

               22

               W dniu 29 sierpnia 2007 r. chargé d’affaires wypowiedział na piśmie stosunek pracy A. Mahamdii z dniem 30 września 2007 r.

               23

               Powód rozszerzył wówczas żądanie pozwu złożonego do Arbeitsgericht Berlin, domagając się, po pierwsze, ustalenia niezgodności z prawem wypowiedzenia stosunku pracy, oraz po drugie, naprawienia szkody powstałej z tego tytułu oraz przywrócenia do pracy do czasu zakończenia sporu.

               24

               W zakresie postępowania w przedmiocie wypowiedzenia stosunku pracy Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna podniosła zarzut braku jurysdykcji sądów niemieckich, powołując się zarówno na normy prawa międzynarodowego w przedmiocie immunitetu jurysdykcyjnego, jak też na klauzulę prorogacyjną zawartą w treści umowy o pracę.

               25

               Wyrokiem z dnia 2 lipca 2008 r. Arbeitsgericht Berlin uznał ten zarzut za zasadny i wskutek tego odrzucił pozew A. Mahamdii. Sąd ten przyjął, że zgodnie z normami prawa międzynarodowego państwom służy immunitet jurysdykcyjny przy wykonywaniu swych funkcji suwerennych, a obowiązki służbowe powoda, powiązane funkcjonalnie z działalnością dyplomatyczną ambasady, nie podlegały jurysdykcji sądów niemieckich.

               26

               Powód przed sądem krajowym złożył apelację od tego wyroku do Landesarbeitsgericht Berlin-Brandenburg (krajowego sądu pracy dla Berlina i Brandenburgii), który wyrokiem z dnia 14 stycznia 2009 r. uchylił częściowo wyrok Arbeitsgericht Berlin.

               27

               Sąd odwoławczy podniósł, że apelujący był kierowcą ambasady i że jego obowiązki służbowe nie wchodziły w zakres wykonywania władzy publicznej przez pozwane państwo, lecz stanowiły działalność pomocniczą względem wykonywania jego suwerenności. Z tego względu Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna nie może w tej sprawie powoływać się na immunitet jurysdykcyjny. Sąd ten uznał ponadto, że sądy niemieckie są właściwe w tej sprawie, gdyż ambasada jest „oddziałem” w rozumieniu art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001. Wobec tego zastosowanie ma przepis art. 19 wspomnianego rozporządzenia. W tym względzie sąd ten podkreślił, że choć zazwyczaj „oddział” jest miejscem prowadzenia działalności handlowej, to jednak art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 może być zastosowany w odniesieniu do ambasady, gdyż, po pierwsze, w owym rozporządzeniu brak jest przepisu, na mocy którego przedstawicielstwa dyplomatyczne byłyby wyłączone spod jego zakresu zastosowania, a po drugie, ambasada posiada własne kierownictwo, które w sposób niezależny zawiera umowy, w tym także umowy cywilnoprawne, takie jak umowy o pracę.

               28

               Landesarbeitsgericht Berlin-Brandenburg uznał także za nieważną klauzulę prorogacyjną zawartą w spornej umowie o pracę. Sąd ów uznał, że klauzula ta nie spełnia wymogów określonych w art. 21 rozporządzenia nr 44/2001, gdyż została ona zamieszczona w umowie przed powstaniem sporu oraz odsyła pracownika jedynie do sądów algierskich.

               29

               Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna złożyła rewizję do Bundesarbeitsgericht (związkowego sądu pracy), powołując się zarówno na przysługujący jej immunitet jurysdykcyjny, jak też na wspomnianą klauzulę prorogacyjną.

               30

               Wyrokiem z dnia 1 lipca 2010 r. Bundesarbeitsgericht uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Landesarbeitsgericht Berlin-Brandenburg. Bundesarbeitsgericht w szczególności polecił sądowi odsyłającemu, by w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy dokonał on kwalifikacji prawnej obowiązków służbowych powoda, w szczególności obowiązków odnoszących się do przekładu ustnego, aby stwierdzić, czy mogą one zostać uznane za wchodzące w zakres suwerennych funkcji państwa pozwanego w postępowaniu głównym. Ponadto w wypadku gdyby w świetle materiału dowodowego należało dojść wniosku, że owo państwo nie może powoływać się na immunitet jurysdykcyjny, Bundesarbeitsgericht polecił Landesarbeitsgericht Berlin-Brandenburg ustalenie właściwości sądu w postępowaniu głównym w oparciu w szczególności o art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001, jak też o art. 7 Europejskiej konwencji o immunitecie państwa, opracowanej w ramach Rady Europy i otwartej do podpisu państw w Bazylei w dniu 16 maja 1972 r.

               31

               Co się tyczy prawa właściwego dla spornej umowy o pracę, Bundesarbeitsgericht orzekł, że sąd odwoławczy powinien ustalić, czy w braku wyraźnego wyboru prawa właściwego przez strony wybrały one w sposób dorozumiany prawo algierskie. Jako wskazówki w tej materii należy wziąć pod uwagę język umowy, pochodzenie powoda, a także charakter jego obowiązków służbowych.

               32

               W postanowieniu odsyłającym Landesarbeitsgericht Berlin-Brandenburg wskazał, że zgodnie z art. 25 GG państwa mogą powoływać się na swój immunitet jurysdykcyjny jedynie w sprawach dotyczących wykonywania przez nie władzy suwerennej. Tymczasem w świetle orzecznictwa Bundesarbeitsgericht sprawy z zakresu prawa pracy pomiędzy pracownikiem ambasady a zainteresowanym państwem podlegają jurysdykcji sądów niemieckich, jeżeli pracownik nie wykonywał na rzecz państwa zatrudniającego obowiązków wchodzących w zakres funkcji suwerennych.

               33

               W niniejszej sprawie sąd krajowy „domniemywa”, że A. Mahamdia nie wykonywał tego rodzaju obowiązków, albowiem Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna nie wykazała, by miało to miejsce.

               34

               Sąd ten jest także zdania, że jurysdykcja sądów niemieckich wynika z art. 18 i 19 rozporządzenia nr 44/2001, ale w celu zastosowania wskazanych przepisów należy wykazać, iż ambasada jest „filią, agencją lub innym oddziałem” w rozumieniu art. 18 ust. 2 tego rozporządzenia. Tylko bowiem w takim wypadku można by uznać, że Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna jest pracodawcą mającym siedzibę w jednym z państw członkowskich.

               35

               Ponadto w takim wypadku zgodnie z art. 21 pkt 2 rozporządzenia nr 44/2001 klauzula prorogacyjna wpisana do spornej umowy nie mogłaby, co do zasady, zostać zastosowania w celu wyłączenia właściwości sądów niemieckich.

               36

               Na podstawie powyższych rozważań Landesarbeitsgericht Berlin-Brandenburg postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytania prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy położona w państwie członkowskim ambasada państwa znajdującego się poza zakresem zastosowania rozporządzenia [nr 44/2001] jest filią, agencją lub innym oddziałem w rozumieniu art. 18 ust. 2 [tego] rozporządzenia […]?

                        2)

                        W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, czy klauzula prorogacyjna zawarta przed powstaniem sporu może uzasadniać jurysdykcję sądu znajdującego się poza zakresem zastosowania rozporządzenia nr 44/2001, jeżeli taka klauzula prorogacyjna wyłącza jurysdykcję wynikającą z art. 18 i 19 rozporządzenia nr 44/2001?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie pytania pierwszego

               37

               W pierwszym pytaniu sąd krajowy zasadniczo pyta, czy art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 należy interpretować w ten sposób, że ambasada jest „oddziałem” w rozumieniu tego przepisu, i w konsekwencji, czy rozporządzenie ma zastosowanie dla potrzeb ustalenia, jurysdykcji sądu do rozpoznania powództwa wytoczonego przeciwko państwu trzeciemu przez pracownika ambasady tego państwa w jednym z państw członkowskich.

               38

               Należy wpierw zauważyć, że rozporządzenie nr 44/2001, które określa zasady ustalania jurysdykcji sądów państw członkowskich, ma zastosowanie do wszelkich spraw cywilnych i handlowych, z wyłączeniem pewnego typu spraw wyraźnie wskazanych w tym rozporządzeniu. Jak wynika z pkt 10 niniejszego wyroku, sekcja 5 rozdziału II rozporządzenia, obejmująca art. 18–21, określa jurysdykcję w sprawach z zakresu indywidualnych umów o pracę.

               39

               Co się tyczy terytorialnego zakresu zastosowania rozporządzenia nr 44/2001, z motywu 2 oraz z opinii 1/03 z dnia 7 lutego 2006 r., Zb.Orz. s. I-1145, pkt 143, wynika, że celem tego rozporządzenia jest zunifikowanie przepisów o jurysdykcji państw członkowskich nie tylko w sprawach zamykających się w obrębie Unii Europejskiej, ale także w sprawach z elementem zewnętrznym, a to w zamiarze usunięcia przeszkód w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, które mogą wynikać z różnic pomiędzy krajowymi przepisami w tej materii.

               40

               Rozporządzenie nr 44/2001, a w szczególności rozdział II, w skład którego wchodzi art. 18, zawiera bowiem zestaw przepisów stanowiących zunifikowany system, który stosuje się nie tylko w relacjach pomiędzy różnymi państwami członkowskimi, ale także w relacjach pomiędzy jednym z państw członkowskich a państwem trzecim (zob. ww. opinię 1/03, pkt 144).

               41

               W szczególności art. 18 ust. 2 wskazanego rozporządzenia stanowi, że gdy pracownik zawiera umowę o pracę z pracodawcą, którego miejsce zamieszkania lub siedziba położone są poza Unią Europejską, lecz który ma filię, agencję lub inny oddział w jednym z państw członkowskich, pracodawcę takiego należy uznawać za mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w tym państwie dla potrzeb ustalania jurysdykcji sądowej.

               42

               Aby zapewnić pełną skuteczność tego rozporządzenia, a w szczególności jego art. 18, pojęcia prawne zawarte w tym akcie powinny być interpretowane w sposób niezależny, wspólny dla wszystkich państw (zob. podobnie wyrok z dnia 22 listopada 1978 r. w sprawie 33/78 Somafer, Rec. s. 2183, pkt 8).

               43

               W szczególności w celu określenia elementów, jakie charakteryzują pojęcia filii, agencji lub innego oddziału w rozumieniu art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 należy, w braku innych wskazówek w brzmieniu tego aktu prawnego, uwzględnić cel tego przepisu.

               44

               W odniesieniu do sporów na tle umów o pracę sekcja 5 rozdziału II rozporządzenia nr 44/2001 określa szereg przepisów, których celem – jak stwierdzono w motywie 13 tego aktu prawnego – jest ochrona słabszej strony umowy za pomocą przepisów jurysdykcyjnych, które są bardziej przychylne dla jej interesów (zob. podobnie wyrok z dnia 22 maja 2008 r. w sprawie C-462/06 Glaxosmithkline i Laboratoires Glaxosmithkline, Zb.Orz. s. I-3965, pkt 17).

               45

               Przepisy te pozwalają pracownikowi między innymi na pozwanie swego pracodawcy przed sąd, który pracownik uznaje za najbliższy z punktu widzenia swych interesów, dając mu możliwość wyboru pomiędzy sądem w państwie, w którym pracownik ma miejsce zamieszkania, sądem w państwie, w którym pracownik zazwyczaj świadczy pracę, oraz sądem w państwie, w którym znajduje się siedziba pracodawcy. Przepisy tej sekcji ograniczają również możliwość wyboru sądu przez pracodawcę pozywającego pracownika, a także możliwość umownego odstępstwa od przepisów o jurysdykcji określonych w rozporządzeniu.

               46

               Jak wynika z orzecznictwa Trybunału w przedmiocie przepisów o jurysdykcji w sprawach z zakresu umów o pracę na tle konwencji brukselskiej (zob. wyroki: z dnia 26 maja 1982 r. w sprawie 133/81 Ivenel, Rec. s. 1891, pkt 14; z dnia 13 lipca 1993 r. w sprawie C-125/92 Mulox IBC, Rec. s. I-4075, pkt 18; z dnia 9 stycznia 1997 r. w sprawie C-383/95 Rutten, Rec. s. I-57, pkt 22; z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie C-437/00 Pugliese, Rec. s. I-3573, pkt 18), przepisy sekcji 5 rozdziału II rozporządzenia nr 44/2001 należy interpretować, uwzględniwszy potrzebę zapewnienia odpowiedniej ochrony pracownikowi jako słabszej stronie umowy.

               47

               Co więcej, w celu zapewnienia ciągłości pomiędzy tym rozporządzeniem a konwencją brukselską pojęcia „filia”, „agencja” oraz „inny oddział” w rozporządzeniu należy interpretować w świetle kryteriów określonych przez Trybunał w orzecznictwie zapadłym na tle art. 5 ust. 5 konwencji brukselskiej, który to przepis zawiera takie same wyrażenia i określa szczególne przepisy o jurysdykcji w sprawach dotyczących działalności oddziału pochodnego w charakterze przedsiębiorstwa. Przepis ten został przejęty dosłownie do art. 5 ust. 5 rozporządzenia nr 44/2001.

               48

               Dokonując wykładni wskazanych pojęć „filia”, „agencja” oraz „inny oddział”, Trybunał określił dwa kryteria, które rozstrzygają o tym, czy powództwo powiązane z działalnością jednej z tych kategorii zakładów ma związek z państwem członkowskim. Po pierwsze, pojęcia „filia”, „agencja” oraz „inny oddział” zakładają istnienie ośrodka działalności sprawiającego wrażenie trwałości, takiego jak przedłużenie głównego przedsiębiorstwa. Musi ono posiadać kierownictwo oraz być wyposażone materialnie w sposób umożliwiający prowadzenie interesów z osobami trzecimi, tak by nie musiały one zwracać się bezpośrednio do głównego przedsiębiorstwa (zob. wyrok z dnia 18 marca 1981 r. w sprawie 139/80 Blanckaert & Willems, Rec. s. 819, pkt 11). Po drugie, spór powinien dotyczyć działań prawnych związanych z zarządzeniem tymi podmiotami lub też zobowiązań podjętych przez nie w imieniu przedsiębiorstwa głównego, jeżeli mają one być spełnione w państwie położenia takiego podmiotu (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Somafer, pkt 13).

               49

               W sporze przed sądami krajowymi należy przypomnieć, że funkcje ambasady, tak jak zostały one określone w art. 3 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych, obejmują zasadniczo reprezentowanie państwa wysyłającego, ochronę jego interesów oraz promowanie stosunków z państwem przyjmującym. Przy wykonywaniu tych funkcji ambasada, jak każdy inny podmiot publiczny, może działać iure gestionis, nabywając prawa i zaciągając zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym, w szczególności w wyniku zawierania umów prywatnoprawnych. Ma to miejsce w wypadku, gdy dochodzi do zawarcia umowy o pracę z osobami, które nie wykonują funkcji objętych zakresem wykonywania władzy publicznej.

               50

               Odnośnie pierwszego kryterium wzmiankowanego w pkt 48 niniejszego wyroku należy zauważyć, że ambasada może zostać przyrównana do trwałego ośrodka działalności skierowanego na zewnątrz i przyczyniającego się do identyfikacji i reprezentacji państwa, którego emanację stanowi.

               51

               Co się tyczy drugiego kryterium przywołanego w tym punkcie, jest jasne, że przedmiot sporu przed sądami krajowymi, to jest spór z zakresu prawa pracy, wykazuje dostateczny związek z funkcjonowaniem zainteresowanej ambasady w zakresie zarządzania personelem.

               52

               Wobec tego, gdy chodzi o umowy o pracę zawierane przez ambasadę w imieniu państwa, ambasada jest „oddziałem” w rozumieniu art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001, gdy obowiązki pracowników, z którymi ambasada zawiera te umowy, stanowią część działalności zarządzającej wykonywanej przez ambasadę w państwie przyjmującym.

               53

               Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna twierdziła przed sądami niemieckimi, jak również w swych uwagach w niniejszym postępowaniu prejudycjalnym, że uznanie jurysdykcji sądu państwa przyjmującego ambasadę prowadziłoby do naruszenia norm międzynarodowego prawa zwyczajowego regulujących kwestię immunitetu jurysdykcyjnego, a biorąc pod uwagę te normy, rozporządzenie nr 44/2001, a w szczególności jego art. 18, nie ma zastosowania w sprawie takiej jak sprawa przed sądami krajowymi.

               54

               W tym względzie należy zauważyć, że w świetle ogólnie przyjętych zasad prawa międzynarodowego dotyczących immunitetu jurysdykcyjnego państwo nie może zostać pozwane przed sądy innego państwa w sprawie takiej jak sprawa przed sądami krajowymi. Taki immunitet jurysdykcyjny państw stanowi część prawa międzynarodowego i znajduje oparcie w zasadzie par in parem non habet imperium, gdyż państwo nie może podlegać jurysdykcji innego państwa.

               55

               Jak jednak zauważył rzecznik generalny w pkt 17–23 opinii, w świetle aktualnego stanu prawa międzynarodowego nie może uznawać tego immunitetu za absolutny, ale uznaje się go powszechnie w sytuacji, gdy spór dotyczy aktów suwerennych dokonywanych iure imperii. Można natomiast wykluczyć immunitet w sytuacjach, gdy postępowanie sądowe dotyczy aktów dokonywanych iure gestionis, które nie są objęte zakresem wykonywania władzy publicznej.

               56

               W konsekwencji, biorąc pod uwagę treść tej zasady międzynarodowego prawa zwyczajowego dotyczącej immunitetu jurysdykcyjnego państw, należy uznać, że immunitet ten nie stoi na przeszkodzie zastosowaniu rozporządzenia nr 44/2001 w sprawie takiej jak sprawa przed sądami krajowymi, w której pracownik domaga się odszkodowania i kwestionuje wypowiedzenie stosunku pracy nawiązanego z państwem, gdy sąd, przed który wytoczono powództwo, ustalił, że obowiązki wykonywane przez tego pracownika nie były objęte zakresem wykonywania władzy publicznej, lub gdy nie istnieje prawdopodobieństwo, by postępowanie mogło naruszyć interesy bezpieczeństwa tego państwa. W oparciu o takie ustalenie sąd, przed który wytoczono powództwo w takiej sprawie jak sprawa przed sądem krajowym, może także uznać, że sprawa ta objęta jest przedmiotowym zakresem zastosowania rozporządzenia nr 44/2001.

               57

               Z powyższego wynika, że na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 należy interpretować w ten sposób, że ambasada państwa trzeciego położona na terytorium państwa członkowskiego jest „oddziałem” w rozumieniu tego przepisu dla potrzeb sporu wynikłego na tle umowy o pracę zawartej przez tę ambasadę w imieniu państwa wysyłającego, jeżeli obowiązki wykonywane przez pracownika nie obejmują wykonywania władzy publicznej. Zadaniem sądu krajowego rozpoznającego sprawę jest ustalenie dokładnego charakteru obowiązków wykonywanych przez pracownika.

         W przedmiocie pytania drugiego

               58

               W drugim pytaniu sąd krajowy zasadniczo pyta, czy art. 21 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 należy interpretować w ten sposób, że umowa w przedmiocie klauzuli prorogacyjnej zawarta przed powstaniem sporu objęta jest zakresem tego przepisu, gdy klauzula ta przyznaje wyłączną jurysdykcję sądowi znajdującemu się poza zakresem tego rozporządzenia, wyłączając jurysdykcję opartą na przepisach szczególnych art. 18 i 19 tego rozporządzenia.

               59

               Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna jest zdania, że art. 21 rozporządzenia nie wyklucza, by strony, za pomocą postanowienia umowy o pracę, mogły przyznać sądowi państwa trzeciego jurysdykcję w sprawach z zakresu tej umowy. W niniejszej sprawie wybór taki nie niesie ze sobą niekorzystnych skutków dla pracownika i jest zgodny z życzeniem strony, aby umowa podlegała prawu tego państwa.

               60

               Jak stwierdzono w motywie 13 rozporządzenia nr 44/2001, celem szczególnych przepisów o jurysdykcji zawartych w sekcji 5 rozdziału II jest zapewnienie odpowiedniej ochrony pracowników. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału przytoczonym w pkt 46 niniejszego wyroku cel ten należy mieć na względzie przy interpretowaniu tych przepisów.

               61

               Artykuł 21 rozporządzenia nr 44/2001 ogranicza możliwość zawarcia przez strony umowy o pracę umowy o jurysdykcję. Taka umowa musi zatem zostać zawarta po powstaniu sporu lub, jeżeli była ona zawarta wcześniej, musi ona pozwalać pracownikowi wytaczać powództwa przed sądy inne niż te, którym jurysdykcja przysługuje na mocy tych przepisów.

               62

               Mając wzgląd na cel art. 21 rozporządzenia nr 44/2001, tę ostatnią przesłankę należy – jak zauważył rzecznik generalny w pkt 58 i 59 opinii – rozumieć w ten sposób, że tego rodzaju umowa, zawarta przed powstaniem sporu, musi przyznawać jurysdykcję do rozpoznania powództwa wytoczonego przez pracownika sądom innym niż te określone w art. 18 i 19 rozporządzenia nr 44/2001. Skutkiem umowy jest więc nie wykluczenie jurysdykcji tych sądów, lecz rozszerzenie możliwości wybrania przez pracownika pomiędzy różnymi sądami mającymi jurysdykcję.

               63

               Co więcej, z brzmienia art. 21 rozporządzenia nr 44/2001 wynika, że umowy o jurysdykcję mogą „przyznawać pracownikowi prawo” wytoczenia powództwa przed sądy inne niż wymienione w art. 18 i 19. W konsekwencji przepisu tego nie można interpretować w ten sposób, że umowa o jurysdykcję może mieć zastosowanie wyłączne, i tym samym zakazywać pracownikowi wytaczania powództwa przed sądy, które mają jurysdykcję na mocy art. 18 i 19.

               64

               Cel w postaci ochrony pracownika jako słabszej strony umowy, o którym była mowa w pkt 44 i 46 niniejszego wyroku, nie zostałby bowiem osiągnięty, gdyby jurysdykcja określona w art. 18 i 19 w celu zapewnienia tej ochrony mogła zostać wyłączona na mocy umowy o jurysdykcję zawartej przed powstaniem sporu.

               65

               Co więcej, ani z brzmienia, ani z celu art. 21 rozporządzenia nr 44/2001 nie wynika, by taka umowa nie mogła przyznawać jurysdykcji sądom państwa trzeciego, pod warunkiem jednak, że nie wyłącza ona jurysdykcji przyznanej na mocy artykułów rozporządzenia.

               66

               Z powyższego wynika, że na pytanie drugie należy udzielić odpowiedzi, iż art. 21 pkt 2 rozporządzenia nr 44/2001 należy interpretować w ten sposób, że umowa o udzielenie jurysdykcji zawarta przed powstaniem sporu objęta jest tym przepisem, o ile daje ona pracownikowi możliwość wytoczenia powództwa zarówno przed sądy mające zazwyczaj jurysdykcję na mocy przepisów szczególnych zawartych w art. 18 i 19 rozporządzenia, jak i przed inne sądy, w tym – w odpowiednim wypadku – sądy położone poza Unią Europejską.

         W przedmiocie kosztów

               67

               Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Artykuł 18 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że ambasada państwa trzeciego położona na terytorium państwa członkowskiego jest „oddziałem” w rozumieniu tego przepisu dla potrzeb sporu wynikłego na tle umowy o pracę zawartej przez tę ambasadę w imieniu państwa wysyłającego, jeżeli obowiązki wykonywane przez pracownika nie obejmują wykonywania władzy publicznej. Zadaniem sądu krajowego rozpoznającego sprawę jest ustalenie dokładnego charakteru obowiązków wykonywanych przez pracownika.

                           2)

                           Artykuł 21 pkt 2 rozporządzenia nr 44/2001 należy interpretować w ten sposób, że umowa o udzielenie jurysdykcji zawarta przed powstaniem sporu objęta jest tym przepisem, o ile daje ona pracownikowi możliwość wytoczenia powództwa zarówno przed sądy mające zazwyczaj jurysdykcję na mocy przepisów szczególnych zawartych w art. 18 i 19 rozporządzenia, jak i przed inne sądy, w tym – w odpowiednim wypadku – sądy położone poza Unią Europejską.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału z dnia 1 czerwca 1961 r. # Gabriel Simon przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. # Sprawa 15-60.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 18 maja 2006 r. # Magpar VI BV przeciwko Staatssecretaris van Financiën. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Hoge Raad der Nederlanden - Niderlandy. # Podatki pośrednie od gromadzenia kapitału - Dyrektywa 69/335/EWG - Artykuł 7 ust.1 lit. b) i bb) - Podatek kapitałowy - Zwolnienie - Warunki - Zachowanie nabytych udziałów przez okres pięciu lat. # Sprawa C-509/04.

text:
      Sprawa C‑509/04
      Magpar VI BV
      przeciwko
      Staatssecretaris van Financiën
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez
      Hoge Raad der Nederlanden)
      Podatki pośrednie od gromadzenia kapitału – Dyrektywa 69/335/EWG – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) i bb) – Podatek kapitałowy – Zwolnienie – Warunki – Zachowanie nabytych udziałów przez okres pięciu lat
      Opinia rzecznika generalnego A. Tizzana przedstawiona w dniu 17 stycznia 2006 r.
      Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 18 maja 2006 r.
      Streszczenie wyroku
      Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki pośrednie od gromadzenia kapitału – Podatek kapitałowy pobierany
            od spółek kapitałowych
      (dyrektywa Rady 69/335, art. 7 ust. 1 lit. b) i bb))
      Wykładni art. 7 ust. 1 lit. b) i bb) dyrektywy 69/335 dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, zmienionej dyrektywami
         73/79 i 85/303, należy dokonywać w ten sposób, że jeśli pierwsza spółka kapitałowa w okresie pięciu lat od nabycia udziałów
         drugiej spółki kapitałowej w ramach połączenia w drodze wymiany tytułów uczestnictwa zwolnionego od podatku kapitałowego przestaje
         posiadać nabyte udziały, ponieważ ta druga spółka połączyła się z trzecią spółką kapitałową i w wyniku tego przestała istnieć,
         przy czym pierwsza spółka w zamian otrzymała udziały tej trzeciej spółki, warunek zachowania pierwotnie nabytych udziałów
         przez okres pięciu lat, o którym mowa w lit. bb) tego przepisu, nie rozciąga się na udziały trzeciej spółki posiadane przez
         tę pierwszą spółkę. W istocie skoro druga czynność, która ma w niniejszej sprawie decydujące znaczenie, stanowi czynność restrukturyzacyjną
         dotyczącą przedsiębiorstw, objętą art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 69/335, to ów warunek zachowania udziałów przez okres pięciu
         lat nie obowiązuje. Dotyczy on wyłącznie czynności objętych zakresem art. 7 ust. 1 lit. bb) dyrektywy, to znaczy czynności
         nabycia udziałów stanowiących przynajmniej 75% kapitału innej spółki kapitałowej w zamian za przyznanie udziałów spółki nabywającej.

      Nie ma w tym zakresie znaczenia fakt, iż art. 7 ust. 1 lit. bb) akapit drugi zdanie drugie dyrektywy dotyczy „przeniesienia”
         posiadanych udziałów w następstwie czynności zwolnionej od podatku kapitałowego, podczas gdy w przypadku połączenia spółka
         przejmowana przestaje istnieć, zatem nie można mówić o przeniesieniu udziałów w znaczeniu literalnym. Sformułowanie tego przepisu
         obejmuje czynność łączenia przez przejęcie, w wyniku której udziały spółki przejmowanej tracą byt, a uprawnieni do nich otrzymują
         w zamian udziały spółki przejmującej.

      (por. pkt 30, 36, 40, 41, 45, 47 oraz pkt 1, 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 18 maja 2006 r. (*)

      Podatki pośrednie od gromadzenia kapitału – Dyrektywa 69/335/EWG – Artykuł 7 ust.1 lit. b) i bb) – Podatek kapitałowy – Zwolnienie – Warunki – Zachowanie nabytych udziałów przez okres pięciu lat
      W sprawie C‑509/04
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Hoge Raad
         der Nederlanden (Niderlandy) postanowieniem z dnia 10 grudnia 2004 r., które wpłynęło do Trybunału w tym samym dniu, w postępowaniu:

      Magpar VI BV
      przeciwko
      Staatssecretaris van Financiën,

      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, J. N. Cunha Rodrigues, K. Lenaerts, E. Juhász (sprawozdawca) i M. Ilešič, sędziowie,
      rzecznik generalny: A. Tizzano,
      sekretarz: K. Sztranc, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –       w imieniu rządu niderlandzkiego, przez H. G. Sevenster i M. De Grave’a, działających w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich, przez M. Afonso i A. Weimara, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 17 stycznia 2006 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 7 ust. 1 lit. b) i bb) dyrektywy Rady 69/335/EWG
         z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz.U. L 249, str. 25), zmienionej dyrektywami
         Rady 73/79/EWG z dnia 9 kwietnia 1973 r. (Dz.U. L 103, str. 13) i 85/303/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. (Dz.U. L 156, str. 23,
         zwanej dalej „dyrektywą 69/335”).

      2       Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką Magpar VI BV (zwaną dalej „Magpar”) a niderlandzkimi organami podatkowymi
         w przedmiocie odmowy przyznania spółce zwolnienia od podatku kapitałowego od gromadzenia kapitału, zgodnie z art. 7 ust. 1
         dyrektywy 69/335.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3       Jak wynika z pierwszego motywu dyrektywy 69/335, ma ona na celu wspieranie swobodnego przepływu kapitału, aby umożliwić stworzenie
         unii gospodarczej o cechach podobnych do cech rynku krajowego. W tym zakresie, zgodnie z motywami szóstym, siódmym i ósmym,
         dyrektywa ta zmierza do ujednolicenia podatku od wkładów kapitałowych we Wspólnocie Europejskiej przez wprowadzenie jednolitego
         podatku od gromadzenia kapitału, który w ramach wspólnego rynku może być nałożony tylko jednorazowo, oraz przez zniesienie
         wszystkich innych podatków pośrednich o takich samych cechach jak podatek kapitałowy.

      4       Dlatego, zgodnie z brzmieniem art. 1 dyrektywy 69/335, „Państwa członkowskie naliczają podatek od wkładu kapitałowego do spółek
         kapitałowych, ujednolicony […]”.

      5       Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 69/335 stanowi:
      „Do czasu wejścia w życie przepisów, które mają być przyjęte przez Radę zgodnie z ust. 2:
      a)      stawka podatku kapitałowego nie może być wyższa niż 2 % i niższa niż 1 %;
      b)      ta stawka zostanie zmniejszona o 50 % lub więcej, jeżeli jedna lub kilka spółek kapitałowych przeniesie wszystkie swoje aktywa
         i pasywa, lub jedną bądź więcej gałęzi swojej działalności do jednej lub więcej spółek kapitałowych, które są w trakcie tworzenia
         lub już istnieją.

      Zmniejszenie zależy od następujących warunków:
      –       rekompensatą za wkłady będzie wyłącznie przyznanie udziałów w spółce lub spółkach, chociaż państwa członkowskie mają prawo
         to zmniejszenie rozszerzyć na przypadki, w których rekompensatą za wkłady jest przyznanie udziałów w spółce lub spółkach oraz
         płatność gotówkowa nieprzekraczająca 10 % nominalnej wartości udziałów,

      –       spółki biorące udział w operacji mają swoje rzeczywiste centrum zarządzania lub statutową siedzibę na terytorium państwa członkowskiego;
      […]”.
      6       Do powołanego przepisu dyrektywy 69/335 dyrektywa 73/79 dodała lit. bb) o następującym brzmieniu:
      „[s]tawka podatku kapitałowego może zostać zmniejszona o 50 % lub więcej, jeżeli spółka kapitałowa, w trakcie tworzenia lub
         już istniejąca otrzyma udziały stanowiące przynajmniej 75 % kapitału innej spółki kapitałowej. W przypadku gdy ta wartość
         procentowa została osiągnięta w wyniku kilku czynności, obniżoną stawkę stosuje się wyłącznie do czynności, dzięki której
         wartość ta została osiągnięta, jak również do kolejnych czynności zwiększających tę wartość.

      Jednakże kwota podatku nienaliczonego na podstawie niniejszego przepisu podlega zapłacie, jeżeli spółka, która nabyła udziały,
         nie zachowała, przez okres pięciu lat od dnia dokonania czynności objętej obniżoną stawką, wszystkich udziałów innej spółki
         – i co najmniej 75 % kapitału tej spółki – które posiada w wyniku tej czynności, włączając w to udziały nabyte wcześniej i posiadane
         w chwili dokonania tej czynności. Obniżona stawka znajduje jednak zastosowanie, jeżeli we wspomnianym okresie udziały te zostaną
         przeniesione na inny podmiot w ramach czynności, która jest objęta obniżoną stawką na mocy postanowień akapitu pierwszego
         lub lit. b), lub też w toku likwidacji spółki która nabyła udziały.

      Zmniejszenie zależy od następujących warunków:
      –       rekompensatą za wkłady będzie wyłącznie przyznanie udziałów w spółce lub spółkach, chociaż państwa członkowskie mają prawo
         to zmniejszenie rozszerzyć na przypadki, w których rekompensatą za wkłady jest przyznanie udziałów w spółce lub spółkach oraz
         płatność gotówkowa nieprzekraczająca 10 % nominalnej wartości udziałów,

      –       spółka otrzymująca wkład kapitałowy oraz spółka, której udziały są przedmiotem wkładu, mają swoje rzeczywiste centrum zarządzania
         lub statutową siedzibę na terytorium państwa członkowskiego”[tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tej
         dyrektywy poniżej].

      7       Uzasadnienie powyższej możliwości zmniejszenia stawki podatku kapitałowego zostało podane w dwóch motywach dyrektywy 73/79:
      „artykuł 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy [69/335] przewiduje stosowanie obniżonej stawki podatku kapitałowego dla niektórych działań
         restrukturyzacyjnych spółek w drodze wnoszenia aktywów;

      należy umożliwić rozszerzenie stosowania tej obniżonej stawki na czynności, w ramach których spółka w trakcie tworzenia lub
         już istniejąca, otrzymuje, w zamian za własne udziały, pakiet udziałów innej spółki, w wyniku czego uzyskuje całkowitą kontrolę
         nad tą spółką; czynność taka jest porównywalna, pod względem gospodarczym, z czynnościami restrukturyzacyjnymi, do których
         stosuje się art. 7 ust. 1 lit. b)”.

      8       Dyrektywa Rady 73/80/EWG z dnia 9 kwietnia 1973 r. dotycząca ustalenia wspólnych stawek podatku kapitałowego (Dz.U. L 103,
         str. 15) przewidziała dodatkowe obniżenie stawek podatku kapitałowego. Zgodnie z brzmieniem art. 1:

      „Stawka podatku kapitałowego określona w art. 7 dyrektywy [69/335] od dnia 1 stycznia 1976 r. zostaje ustalona na 1 %”.
      9       Artykuł 2 dyrektywy 73/80 stanowi:
      „Obniżone stawki przewidziane w art. 7 ust. 1 lit. b) i bb) […] dyrektywy [69/335] od dnia 1 stycznia 1976 r. zostają ustalone
         na poziomie od 0 % do 0,50 %”.

      10     W motywie drugim dyrektywy 85/303 podniesiono, że „konsekwencje gospodarcze podatku kapitałowego są niekorzystne dla łączenia
         i rozwoju przedsiębiorstw”. Jednakże ze względu na fakt, że utrata przychodów, która nastąpiłaby w wyniku zniesienia podatku
         kapitałowego, byłaby nie do przyjęcia dla niektórych państw członkowskich, w motywie trzecim tej dyrektywy wskazano, że „należy
         dać państwom członkowskim możliwość uzyskania zwolnienia z podatku kapitałowego lub nakładania go na wszystkie lub część operacji
         objętych jego zakresem”.

      11     Ponadto, zgodnie z treścią motywu czwartego dyrektywy 85/303, który stwierdza że „dla operacji podlegających obecnie zmniejszonej
         stawce podatku kapitałowego należy ustanowić obowiązkowe zwolnienie”, art. 1 pkt 2 tej dyrektywy nadał art. 7 dyrektywy 69/335
         następujące brzmienie:

      „1.      Państwa członkowskie zwolnią z podatku kapitałowego operacje, […] które w dniu 1 lipca 1984 r. były zwolnione z podatku lub
         opodatkowane stawką 0,50 % lub niższą.

      Zwolnienie zależy od warunków, które w tamtym dniu były stosowane do przyznania zwolnienia lub, zależnie od okoliczności,
         nałożenia podatku według stawki 0,50 % lub niższej.

      […]”.
      12     Zatem, jeśli chodzi o warunki zwolnienia od podatku kapitałowego, dyrektywa 85/303 odsyła do art. 7 art. 1 lit. b) i bb) dyrektywy
         69/335.

       Uregulowania krajowe
      13     Powyższy przepis dyrektywy 69/335 został transponowany do prawa niderlandzkiego przez art. 37 Wet op belastingen van rechtsverkeer
         (ustawy dotyczącej opodatkowaniu obrotu prawnego, Stb. 1970, nr 611), zmienionej ustawą z dnia 13 grudnia 1996 r. (Stb. 1996,
         nr 652, zwanej dalej „WBR”). Artykuł ten stanowi:

      „1.      Przy zachowaniu warunków, które zostaną określone w przepisach o charakterze ogólnym, gromadzenie kapitału jest zwolnione
         od podatku w następujących przypadkach:

      a.      w przypadku łączenia, podziału i przekształcenia wewnętrznego;
      […].
      2.      Zwolnienie przewidziane w ust. 1 lit. a) stosuje się wyłącznie w następujących przypadkach:
      a.      podmiot, którego kapitał podzielony jest na udziały, nabywa, w zamian za przyznanie własnych udziałów, wyłącznie udziały innego
         podobnego podmiotu, przy czym na podstawie tej czynności nabywa co najmniej 75 % udziałów tego podmiotu lub powiększa posiadany
         pakiet udziałów do 75 % lub więcej;

      b.      podmiot, którego kapitał podzielony jest na udziały, nabywa, w zamian za przyznanie własnych udziałów, wyłącznie całość majątku
         lub całość przedsiębiorstwa lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa innego podobnego podmiotu;

      […]”.
      14     Artykuł 14 rozporządzenia wykonawczego do powyższej ustawy z dnia 22 czerwca 1971 r. (Stb. 1971, nr 393), zmienionego rozporządzeniem
         z dnia 27 lutego 1996 r. (Stb. 1996, nr 144) zawiera warunki stosowania zwolnienia od podatku kapitałowego. Przepis ten stanowi:

      „1.      Podatek, który na podstawie art. 37 ust. 1 lit. a) ustawy nie został naliczony w przypadku łączenia, w rozumieniu art. 37
         ust. 2 lit. a) ustawy, podlega jednak zapłacie przez podmiot, który nabył udziały innego podmiotu, jeżeli przez okres pięciu
         lat od dnia wniesienia wkładu nie zachowuje on wszystkich nabytych lub już posiadanych w tym dniu udziałów, a co najmniej
         75 % udziałów tego innego podmiotu.

      2.      Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku przeniesienia udziałów w ramach łączenia lub przekształcenia wewnętrznego, w rozumieniu
         art. 37 ust. 2 ustawy, jak również w przypadku rozwiązania lub likwidacji podmiotu, który nabył udziały”.

      15     Zgodnie z art. 309 księgi drugiej Burgelijk Wetboek (niderlandzkiego kodeksu cywilnego), łączenie jest czynnością prawną dokonywaną
         przez dwie lub więcej osoby prawne, na mocy której jedna z nich nabywa pod tytułem ogólnym całość majątku innej albo wspólnie
         tworzą one nową osobę prawną, która nabywa pod tytułem ogólnym całość ich majątków. Zgodnie z art. 311 ust. 1 księgi drugiej
         kodeksu cywilnego, poza osobą prawną, która nabywa majątek, w wyniku wejścia w życie połączenia łączące się osoby prawne przestają
         istnieć.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      16     Z postanowienia odsyłającego wynika, że w 1998 r. pięć spółek prawa prywatnego zawiązało spółkę jawną pod firmą Magnus Management
         Consultants. Udziały tych pięciu spółek (zwanych dalej „dawnymi spółkami”) znajdowały się w posiadaniu pięciu różnych osób
         fizycznych, z których każda, jako jedyny wspólnik, posiadała udziały jednej spółki.

      17     W dniu 17 sierpnia 1998 r. zostały utworzone spółki Magpar, Magpar VIII BV i Magpar XI BV, a w dniu 31 sierpnia 1998 r. –
         spółki Magpar II BV i Magpar V BV (zwane dalej „nowymi spółkami”). W nieokreślonym dokładnie dniu, ale około dnia 31 sierpnia
         1998 r., nowe spółki nabyły, wyłącznie w drodze wymiany udziałów, całość udziałów dawnych spółek. Magpar nabyła całość udziałów
         jednej z dawnych spółek – M. J. Hoffmann Beheer BV (zwanej dalej „Hoffmann”).

      18     Wniesienie udziałów Hoffmann do Magpar było zwolnione od podatku kapitałowego na mocy przepisów art. 37 ust. 1 lit. a) i ust. 2
         lit. a) WBR.

      19     W dniu 31 sierpnia 1998 r. została utworzona spółka Magnus Holding NV (zwana dalej „Holding”), która powstała w drodze połączenia
         w rozumieniu art. 309 księgi drugiej niderlandzkiego kodeksu cywilnego. W ramach tego połączenia Holding nabyła pod tytułem
         ogólnym całość majątku dawnych spółek, w tym Hoffmann. W wyniku połączenia nowe spółki nabyły pakiety akcji Holding odpowiadające
         ich wkładom. W ten sposób Magpar otrzymała pakiet akcji Holding proporcjonalny do nabytego przez tę ostatnią spółkę majątku
         Hoffmann.

      20     Również w dniu 31 sierpnia 1998 r. została utworzona spółdzielnia w rozumieniu art. 53 księgi drugiej niderlandzkiego kodeksu
         cywilnego – Coöperatie Pym UA (zwana dalej „spółdzielnią”), do której w charakterze członków przystąpiło kilka spółek, w tym
         Magpar. Spółka ta, w tym samym dniu, przeniosła na spółdzielnię posiadane akcje Holding w zamian za przyznanie jej praw członkowskich.

      21     W dniu 27 listopada 1998 r. akcje Holding zostały dopuszczone do obrotu na giełdzie amsterdamskiej.
      22     W dniu 5 lutego 1999 r. Magpar otrzymała decyzję podatkową dotyczącą zapłaty podatku kapitałowego w kwocie 87 782 NLG, która
         to decyzja, po wniesieniu przez spółkę odwołania, została potwierdzona przez niderlandzkie organy podatkowe. Po uznaniu przez
         Gerechtshof te Arnhem (sąd apelacyjny w Arnhem) skargi Marpar za bezzasadną, spółka ta wniosła kasację do Hoge Raad.

      23     Hoge Raad stwierdza, że łączenie regulowane przez prawo niderlandzkie stanowi czynność, do której znajduje zastosowanie zwolnienie
         od podatku kapitałowego. W konsekwencji, nabycie przez Holding pod tytułem ogólnym majątku dawnych spółek zwolnione jest od
         podatku kapitałowego. Wobec tego, zgodnie z art. 7 ust. 1 lit bb) akapit drugi zdanie drugie dyrektywy 69/335, nie można powoływać
         się wobec Magpar na pięcioletni okres przewidziany w zdaniu pierwszym tego przepisu w związku z przeniesieniem na Holding
         udziałów Hoffmann. Jednakże uwzględniając w szczególności swoje dotychczasowe orzecznictwo, Hoge Raad zastanawia się, czy
         obowiązek zachowania udziałów nie rozciąga się na akcje Holding objęte przez Magpar w następstwie nabycia przez Holding udziałów
         Hoffmann i czy w konsekwencji, z powodu przeniesienia posiadanych akcji Holding na spółdzielnię, Magpar nie stała się zobowiązana
         do zapłaty podatku kapitałowego.

      24     Rzecznik generalny przy Hoge Raad, którego opinia została dołączona do postanowienia odsyłającego, jest zdania, że tego rodzaju
         rozszerzenie zakazu zbywania udziałów wprowadza dodatkowy warunek zwolnienia od podatku czynności takiej jak połączenie przez
         wymianę udziałów, gdy tymczasem brzmienie dyrektywy 69/335 na to nie zezwala, tym bardziej, że przeniesienie to byłoby niekorzystne
         dla zobowiązanego. Z tego względu rzecznik generalny opowiedział się za zwróceniem się do Trybunału z wnioskiem o wydanie
         orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

      25     W tej sytuacji Hoge Raad postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
      „1)      Czy wykładni art. 7 ust. 1 lit. bb) dyrektywy [69/335], zmienionej dyrektywą [73/79], należy dokonywać w ten sposób, że jeśli
         spółka, w okresie pięciu lat od nabycia udziałów w ramach połączenia w drodze wymiany tytułów uczestnictwa zwolnionego od
         podatku kapitałowego, przestaje posiadać te udziały, gdyż spółka, której udziały posiadała, połączyła się z inną spółką, to
         warunki, o których mowa w tym przepisie, mają zastosowanie do posiadanych udziałów w spółce przejmującej?

      2)      Czy dla odpowiedzi na powyższe pytanie ma znaczenie fakt, że spółka, której udziały zostały nabyte, przestała istnieć w związku
         z wejściem w życie połączenia z inną spółką (art. 311 ust. 1 księgi drugiej kodeksu cywilnego), wobec czego nie można mówić
         o przeniesieniu udziałów w znaczeniu literalnym?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania pierwszego
      26     Rząd niderlandzki podnosi, że aby udzielić odpowiedzi na powyższe pytanie należy odwołać się do celu określonego w motywie
         drugim dyrektywy 73/79, którym jest korzystniejsze traktowanie czynności porównywalnych z czynnościami restrukturyzacyjnymi,
         do których stosuje się art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 69/335, czyli czynności, w ramach których spółka w trakcie tworzenia
         lub już istniejąca, otrzymuje, w zamian za własne udziały, pakiet udziałów innej spółki, w wyniku czego uzyskuje całkowitą
         kontrolę nad tą spółką. Wymóg zachowania nabytych udziałów przez okres pięciu lat, który warunkuje zwolnienie od podatku kapitałowego,
         zdaniem rządu niderlandzkiego służy zagwarantowaniu trwałości sprawowania kontroli przez spółkę nabywającą udziały. Zachowanie
         kontroli powinno być zagwarantowane w przypadku późniejszego przeniesienia na inny podmiot udziałów nabytych pierwotnie w ramach
         czynności również zwolnionej od podatku kapitałowego, ponieważ w drodze tej czynności podmiot dokonujący przeniesienia otrzymuje
         udziały w zamian za udziały, które przeniósł.

      27     Zdaniem rządu niderlandzkiego, obowiązek zachowania udziałów przez okres pięciu lat rozciąga się więc na udziały nabyte w ramach
         drugiej czynności zwolnionej od podatku kapitałowego, w miejsce udziałów nabytych pierwotnie, gdyż w przeciwnym razie ta druga
         czynność wiązałaby się z nieproporcjonalną korzyścią podatkową. Zatem w istocie ciążący na Magpar obowiązek zachowania udziałów
         Hoffmann przez pięć lat rozciągał się na akcje Holding nabyte na mocy drugiej czynności w miejsce udziałów Hoffmann, przez
         czas, który w chwili dokonania drugiej czynności pozostawał jeszcze do końca tego pięcioletniego okresu.

      28     Przyłączając się do poglądu wyrażonego w opinii rzecznika generalnego przy Hoge Raad, Komisja Wspólnot Europejskich powołuje
         się na brzmienie art. 7 ust. 1 lit. bb) dyrektywy 69/335, który nie przewiduje dalszego zakazu zbywania udziałów uzyskanych
         w zamian za udziały nabyte pierwotnie w ramach czynności takiego rodzaju, jak będąca przedmiotem postępowania przed sądem
         krajowym. W konsekwencji, pierwotny zakaz zbywania nie może rozciągać się na udziały otrzymane następnie jako wynagrodzenie
         za wkład kapitałowy do spółki.

      29     Dlatego, zdaniem Komisji, jeśli w okresie pięciu lat, w następstwie czynności zwolnionej od podatku kapitałowego, spółka wyzbywa
         się udziałów nabytych pierwotnie w ramach czynności również zwolnionej od tego podatku, zwolnienie pozostaje w mocy bez żadnych
         innych warunków. W istocie, ciążący na Magpar obowiązek zachowania udziałów Hoffmann przez pięć lat nie rozciągał się więc
         na akcje Holding nabyte przez Magpar w miejsce udziałów Hoffmann.

      30     W celu udzielenia użytecznej odpowiedzi na pierwsze pytanie, odzwierciedlające główny problem, przed którym stanął sąd odsyłający,
         należy na wstępie wskazać, że obowiązek zachowania przez pięć lat udziałów spółki kapitałowej nabytych przez inną spółkę kapitałową
         dotyczy wyłącznie czynności objętych zakresem art. 7 ust. 1 lit. bb) dyrektywy 69/335, to znaczy czynności nabycia udziałów
         stanowiących przynajmniej 75 % kapitału innej spółki kapitałowej w zamian za przyznanie udziałów spółki nabywającej.

      31     Obowiązek ten nie dotyczy natomiast działań restrukturyzacyjnych objętych art. 7 ust. 1 lit. b) powołanej dyrektywy, to znaczy
         czynności nabycia bądź całości majątku spółki kapitałowej, bądź jednej lub więcej gałęzi jej działalności, przez inną spółkę
         kapitałową, w zamian za przyznanie udziałów tej spółki.

      32     Wniosek taki wynika jednoznacznie z brzmienia art. 7 ust. 1 dyrektywy 69/335 uzupełnionej dyrektywą 73/79. W istocie ta ostatnia
         dyrektywa nie zmieniła lit. b) omawianego przepisu, lecz dodała lit. bb), która przewiduje, w odniesieniu do wskazanych tam
         czynności, obowiązek zachowania nabytych udziałów przez okres pięciu lat.

      33     Z postanowienia odsyłającego wynika, że pierwsza czynność będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, to znaczy
         nabycie Hoffmann przez Magpar, objęta jest zakresem art. 7 ust. 1 lit. bb) dyrektywy 69/335. W istocie Magpar nabyła, w zamian
         za przyznanie jej własnych udziałów, całość udziałów Hoffmann, która w dalszym ciągu istniała jako spółka. Wobec tego, aby
         zachować przywilej zwolnienia od podatku przewidzianego w powyższym przepisie, Magpar miała obowiązek, zgodnie z tym przepisem,
         zachować udziały Hoffmann przez pięć lat od dnia dokonania tej czynności, z wyjątkiem przypadku przeniesienia tych udziałów
         w ramach czynności zwolnionej na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b) lub lit. bb) dyrektywy 69/335.

      34     Z postanowienia odsyłającego, a właściwie z dołączonej do niego opinii rzecznika generalnego przy Hoge Raad, wynika również,
         że druga czynność rozważana w postępowaniu przed sądem krajowym, to znaczy nabycie Hoffmann przez Holding, objęta była zakresem
         art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 69/335 i z tego tytułu była również zwolniona od podatku kapitałowego. Holding w istocie nabyła
         w drodze połączenia, pod tytułem ogólnym, całość majątku Hoffmann, kontrolowanej przez Magpar, w zamian za przyznanie tej
         ostatniej spółce własnych akcji.

      35     W niniejszej sprawie, sąd odsyłający zwraca się z pytaniem, czy ciążący na Magpar obowiązek zachowania udziałów Hoffmann przez
         pięć lat rozciągał się na akcje Holding, otrzymane przez Magpar w ramach drugiej czynności połączenia, przez czas pozostający
         jeszcze do końca tego pięcioletniego okresu, a w razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej, czy Magpar utraciła prawo do zwolnienia
         od podatku ze względu na fakt, że wyzbyła się akcji Holding w następstwie trzeciej czynności dokonanej w ciągu powyższego
         okresu, w zamian za przyznanie jej praw członkowskich w spółdzielni.

      36     Odpowiedź na to pytanie jest związana z faktem, że druga czynność, która ma w niniejszej sprawie decydujące znaczenie, to
         znaczy nabycie przez Holding pod tytułem ogólnym całego majątku Hoffmann, objęta jest zakresem art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy
         69/335. Jak to zostało wyjaśnione w pkt 30 i 31 niniejszego wyroku, zachowanie udziałów nabytych przez spółkę kapitałową przez
         okres pięciu lat nie jest wymagane w przypadku czynności związanych z restrukturyzacją przedsiębiorstw objętych zakresem tego
         przepisu, ponieważ w niniejszej sprawie utrata udziałów pociągnęła za sobą nabycie przez Holding pod tytułem ogólnym całego
         majątku Hoffmann oraz ponieważ Hoffmann przestała istnieć.

      37     Taka wykładnia odpowiada nie tylko brzmieniu omawianego przepisu, ale również ewolucji, jaką przeszły powołane dyrektywy wspólnotowe
         dotyczące podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, opisanej w pkt 5–12 niniejszego wyroku. Tak więc dyrektywa 73/79 rozszerzyła
         zakres zastosowania obniżonych stawek podatku kapitałowego, dyrektywa 73/80 przewidywała zmniejszenie zarówno stawki podatku
         kapitałowego, jak i obniżonej stawki tego podatku, podczas gdy dyrektywa 85/303 przyznała państwom członkowskim możliwość
         zwolnienia od podatku kapitałowego wszystkich lub niektórych czynności objętych jej zakresem oraz wprowadziła zwolnienie dla
         czynności dotychczas opodatkowanych według obniżonych stawek.

      38     Ponadto wykładnia ta jest zgodna z duchem i celem omawianej regulacji, która zmierza do stopniowego ułatwiania przepływu kapitału
         związanego z koncentracją przedsiębiorstw i do umożliwienia tym ostatnim przybierania, bez niepotrzebnych przeszkód, takich
         struktur i form organizacyjnych, które są najlepiej przystosowanie do wymagań ciągle zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej.

      39     Wreszcie, jak wynika z opinii rzecznika generalnego przy Hoge Raad, oraz z pkt 31–37 opinii rzecznika generalnego, a także
         z uwag Komisji, należy stwierdzić, że odmienne rozwiązanie uzależniałoby zachowanie przywileju zwolnienia od podatku kapitałowego
         od dodatkowego warunku, który z perspektywy omawianej regulacji stanowiłby zbędny wymóg wpływający niekorzystnie na działania
         restrukturyzacyjne przedsiębiorstw. W tym kontekście należy uznać, że gdyby prawodawca wspólnotowy miał zamiar wprowadzić
         tego rodzaju wymóg, dokonałby tego w sposób wyraźny.

      40     Z powyższego wynika, że wykładni art. 7 ust. 1 lit. b) i bb) dyrektywy 69/335 należy dokonywać w ten sposób, że jeśli spółka
         kapitałowa w okresie pięciu lat od nabycia udziałów drugiej spółki kapitałowej w ramach połączenia w drodze wymiany tytułów
         uczestnictwa zwolnionego od podatku kapitałowego przestaje posiadać nabyte udziały, ponieważ ta druga spółka połączyła się
         z trzecią spółką kapitałową i w wyniku tego przestała istnieć, przy czym pierwsza spółka w zamian otrzymała udziały tej trzeciej
         spółki, warunek zachowania pierwotnie nabytych udziałów przez okres pięciu lat, o którym mowa w lit. bb) tego przepisu, nie
         rozciąga się na udziały trzeciej spółki posiadane przez tę pierwszą spółkę.

       W przedmiocie pytania drugiego
      41     Drugie pytanie dotyczy kwestii, czy dla udzielenia odpowiedzi na pierwsze pytanie ma znaczenie fakt, że art. 7 ust 1 lit. bb)
         akapit drugi zdanie drugie dyrektywy 69/335 dotyczy „przeniesienia” („[…] jeżeli […] udziały te zostaną przeniesione […]”),
         podczas gdy w przypadku połączenia spółka przejmowana przestaje istnieć, tak jak w sprawie przed sądem krajowym, zatem nie
         można mówić o przeniesieniu udziałów w znaczeniu literalnym.

      42     Jak wynika z pkt 4.3.9 opinii rzecznika generalnego przy Hoge Raad, pytanie to ma rację bytu na gruncie prawa niderlandzkiego,
         zgodnie z którym w przypadku połączenia akcje spółki przejmowanej posiadane przez akcjonariuszy tracą byt, w zamian za co
         otrzymują oni, z mocy prawa, akcje spółki przejmowanej.

      43     Należy w tym miejscu wskazać, że łączenie, w różnych swoich postaciach, zostało w sposób ogólny ujęte w trzeciej dyrektywie
         Rady 78/855/EWG z dnia 9 października 1978 r. wydanej na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) traktatu, dotyczącej łączenia się
         spółek akcyjnych (Dz.U. L 295, str. 36), z której można w drodze analogii wywieść pewne wskazówki użyteczne dla udzielenia
         odpowiedzi na omawiane pytanie. Artykuł 3 ust. 1 tej dyrektywy definiuje łączenie przez przejęcie jako „operację, poprzez
         którą jedna lub więcej spółek zostaje rozwiązanych bez postępowania likwidacyjnego i przenosi do innej wszystkie swoje aktywa
         i pasywa w zamian za emitowanie dla akcjonariuszy spółki lub spółek przejmowanych akcji w spółce przejmującej”. Te same pojęcia
         zostały odpowiednio użyte w art. 4 ust. 1 tej dyrektywy, dotyczącym łączenia przez zawiązanie nowej spółki, oraz w art. 24,
         dotyczącym przejęcia spółki przez inną spółkę, posiadającą całość jej akcji.

      44     Dyrektywa 69/335 nie definiuje pojęcia „przeniesienia”, nie odsyłając jednakże w tym celu do przepisów państw członkowskich.
         Pojęciu temu należy zatem nadać w całej Wspólnocie autonomiczną i jednolitą wykładnię, którą należy ustalić, uwzględniając
         kontekst przepisu i cel danego uregulowania (zob. wyrok z dnia 12 października 2004 r. w sprawie C‑55/02 Komisja przeciwko
         Portugalii, Zb.Orz. str. I‑9387, pkt 44 i 45 oraz powołane tam orzecznictwo).

      45     Zatem, w szczególności z uwagi na fakt, że art. 7 ust 1 lit. bb) akapit drugi zdanie drugie dyrektywy 69/335 ma na celu zachowanie
         przywileju zwolnienia podatkowego przewidzianego w przepisach wspólnotowych, jak to zostało przedstawione wyżej, należy uznać,
         że sformułowanie „jeżeli […] udziały te zostaną przeniesione” nabiera zasięgu wspólnotowego i nie może być interpretowane
         w sposób zawężający. Sformułowanie to obejmuje czynność łączenia przez przejęcie, w wyniku której udziały spółki przejmowanej
         tracą byt, a uprawnieni do nich otrzymują w zamian udziały spółki przejmującej.

      46     Nawet jeśli, zgodnie z prawem państwa członkowskiego, utrata bytu przez udziały spółki przejmowanej i przyznanie udziałów
         spółki przejmującej stanowią odrębne zdarzenia prawne, to niemniej jednak są one nierozerwalnie związane pod względem gospodarczym
         w takim zakresie, w jakim udziały spółki przejmującej są przyznawane w zamian za udziały spółki przejmowanej i proporcjonalnie
         do ich wartości. Z tego względu, model prawny przeprowadzenia połączenia na gruncie prawa krajowego nie może wpływać na istnienie
         rzeczywistego i ścisłego powiązania gospodarczego. Zatem pojęcie „przeniesienia” musi być w tym kontekście rozumiane jako
         pojęcie ogólne, obejmujące tego rodzaju czynności.

      47     Na drugie pytanie należy zatem odpowiedzieć, że fakt, iż art. 7 ust 1 lit. bb) akapit drugi zdanie drugie dyrektywy 69/335
         dotyczy „przeniesienia” posiadanych udziałów w następstwie czynności zwolnionej od podatku kapitałowego, nie ma znaczenia
         dla odpowiedzi na pierwsze pytanie.

       W przedmiocie kosztów
      48     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Wykładni art. 7 ust. 1 lit. b) i bb) dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia
            kapitału, zmienionej dyrektywami Rady 73/79/EWG z dnia 9 kwietnia 1973 r. oraz 85/303/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r., należy
            dokonywać w ten sposób, że jeśli spółka kapitałowa w okresie pięciu lat od nabycia udziałów drugiej spółki kapitałowej w ramach
            połączenia w drodze wymiany tytułów uczestnictwa zwolnionego od podatku kapitałowego przestaje posiadać nabyte udziały, ponieważ
            ta druga spółka połączyła się z trzecią spółką kapitałową i w wyniku tego przestała istnieć, przy czym pierwsza spółka w zamian
            otrzymała udziały tej trzeciej spółki, warunek zachowania pierwotnie nabytych udziałów przez okres pięciu lat, o którym mowa
            w lit. bb) tego przepisu, nie rozciąga się na udziały trzeciej spółki posiadane przez tę pierwszą spółkę.
      2)      Fakt, iż art. 7 ust 1 lit. bb) akapit drugi zdanie drugie dyrektywy 69/335 zmienionej dyrektywami 73/79 i 85/303 dotyczy „przeniesienia”
            posiadanych udziałów w następstwie czynności zwolnionej od podatku kapitałowego, nie ma znaczenia dla odpowiedzi na pierwsze
            pytanie.
      Podpisy
      * Język postępowania: niderlandzki.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 9 stycznia 2003 r. # Republika Włoska przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Rozliczenie rachunków - Refundacje wywozowe. # Sprawa C-177/00.


Wyrok Trybunału z dnia 16 grudnia 1981 r. # Pasquale Foglia przeciwko Mariella Novello. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Pretura di Bra - Włochy. # Sprawa 244/80.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba) z dnia 18 września 2003 r. # Giorgio Lebedef i inni przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy - Wynagrodzenie. # Sprawa T-221/02.


Wyrok Trybunału z dnia 21 września 1989 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej. # Uchybienie zobowiązaniom. # Sprawa 68/88.