title: Wyrok Trybunału (siódma izba) z dnia 25 września 2008 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Czeskiej. # Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Dyrektywa 2006/73/WE - Środki wykonawcze do dyrektywy 2004/39/WE - Wymogi organizacyjne i warunki prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa inwestycyjne - Brak transpozycji w wyznaczonym terminie. # Sprawa C-87/08.

text:
      Wyrok Trybunału (siódma izba) z dnia 25 września 2008 r. – Komisja przeciwko Czechom
      (sprawa C‑87/08)
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego − Dyrektywa 2006/73/WE − Środki wykonawcze do dyrektywy 2004/39/WE − Wymogi
         organizacyjne i warunki prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa inwestycyjne − Brak transpozycji w wyznaczonym terminie

      Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Badanie zasadności przez Trybunał – Sytuacja, jaką należy wziąć pod uwagę – Sytuacja w chwili upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii (art. 226 WE) (por. pkt 9)
      Przedmiot

               Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Brak transpozycji dyrektywy Komisji 2006/73/WE z dnia 10 sierpnia 2006 r.
                  wprowadzającej środki wykonawcze do dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymogów organizacyjnych
                  i warunków prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tejże dyrektywy
                  (Dz.U. L 241, s. 26)

            Sentencja

                  1)

                  	Nie ustanawiając przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych w celu zastosowania się do dyrektywy Komisji
                     2006/73/WE z dnia 10 sierpnia 2006 r. wprowadzającej środki wykonawcze do dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
                     w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa inwestycyjne oraz pojęć
                     zdefiniowanych na potrzeby tejże dyrektywy, Republika Czeska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 53 ust. 1
                     tej dyrektywy.

                  2)

                  	Republika Czeska zostaje obciążona kosztami postępowania.


Wyrok Trybunału z dnia 19 czerwca 1973 r. # Carmine Capolongo przeciwko Azienda Agricole Maya. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Pretura di Conegliano - Włochy. # Sprawa 77-72.


Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (pierwsza izba) z dnia 7 lipca 2015 r.#WR przeciwko Komisji Europejskiej.#Służba publiczna – Wynagrodzenie – Dodatki rodzinne – Dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu – Artykuł 2 ust. 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego – Osoba traktowana jako dziecko pozostające na utrzymaniu – Osoba, wobec której urzędnik ma ustawowe obowiązki alimentacyjne i której utrzymanie nakłada na niego duże obciążenia – Warunki przyznania – Cofnięcie prawa do dodatku – Zwrot nadpłaconych kwot na mocy art. 85 regulaminu pracowniczego.#Sprawa F-53/14.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (pierwsza izba) z dnia 10 marca 1992 r. # Montedipe SpA przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Konkurencja. # Sprawa T-14/89.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 18 lipca 2007 r.#Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie - Niewykonanie - Artykuł 228 WE - Środki zapewniające wykonanie wyroku Trybunału - Rozwiązanie umowy.#Sprawa C-503/04.

text:
      Sprawa C‑503/04
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Republice Federalnej Niemiec
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Niewykonanie – Artykuł 228 WE – Środki zapewniające wykonanie wyroku Trybunału – Rozwiązanie umowy
      Streszczenie wyroku
      1.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie
            obowiązkowi wykonania wyroku – Kary pieniężne
      (art. 228 ust. 2 WE)
      2.        Zbliżanie ustawodawstw – Postępowania odwoławcze w dziedzinie zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane – Dyrektywa
            89/665
      (art. 226 WE i 228 WE; dyrektywa Rady 89/665, art. 3)
      3.        Zbliżanie ustawodawstw – Postępowania odwoławcze w dziedzinie zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane – Dyrektywa
            89/665
      (art. 226 WE i 228 WE; dyrektywa Rady 89/665, art. 2 ust. 6 akapit drugi)
      4.        Zbliżanie ustawodawstw – Postępowania odwoławcze w dziedzinie zamówień publicznych na usługi – Dyrektywa 92/50
      (art. 226 WE; dyrektywa Rady 92/50)
      5.        Państwa członkowskie – Zobowiązania – Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Względy uzasadniające wynikające z wewnętrznego
            porządku prawnego – Niedopuszczalność
      (art. 226 WE)
      1.        W ramach procedury przewidzianej w art. 228 ust. 2 WE skarga nie jest niedopuszczalna na takiej podstawie iż Komisja wycofała
         wniosek o zasądzenie okresowej kary pieniężnej. Ponieważ Trybunał może zasądzić karę pieniężną, której nie zaproponowała Komisja,
         skarga nie jest niedopuszczalna tylko z tego powodu, że na pewnym etapie postępowania przed Trybunałem Komisja uzna, iż zasądzenie
         okresowej kary pieniężnej nie jest już konieczne.

      (por. pkt 21, 22)
      2.        Procedura szczególna przewidziana w art. 3 dyrektywy 89/665 w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
         odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane,
         na podstawie której Komisja może podjąć działania wobec państwa członkowskiego, jeśli uzna, że nastąpiło jawne i rażące naruszenie
         przepisów wspólnotowych w zakresie udzielania zamówień publicznych, stanowi środek o charakterze prewencyjnym, który nie może
         ani uchylać, ani zastępować uprawnień Komisji wynikających z art. 226 WE oraz 228 WE.

      (por. pkt 23)
      3.        O ile prawdą jest, że przepis art. 2 ust. 6 akapit drugi dyrektywy 89/665 w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych
         i administracyjnych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy
         i roboty budowlane zezwala państwom członkowskim na pozostawienie w mocy umów zawartych z naruszeniem dyrektyw dotyczących
         udzielania zamówień publicznych i w związku z tym chroni uzasadnione oczekiwania stron umów, o tyle nie może on skutkować
         tym, że postępowanie instytucji zamawiających w stosunku do stron trzecich zostaje uznane za zgodne z prawem wspólnotowym
         po zawarciu takich umów.

      Skoro omawiany przepis nie ma wpływu na stosowanie art. 226 WE, nie może on również mieć wpływu na stosowanie art. 228 WE,
         gdyż w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie zostałby ograniczony zakres przepisów traktatu ustanawiających rynek wewnętrzny.
         Ponadto dotyczy on, jak wynika z jego brzmienia, odszkodowania, które osoba doznająca uszczerbku w wyniku naruszenia popełnionego
         przez instytucję zamawiającą może od niej uzyskać. Tymczasem z powodu jego specyficznego charakteru przepis ten nie może być
         uważany za regulujący również stosunki między państwem członkowskim i Wspólnotą, których dotyczą art. 226 WE i 228 WE.

      (por. pkt 33–35)
      4.        Zakładając nawet, że druga strona umowy w przypadku rozwiązania umowy zawartej z naruszeniem dyrektywy nr 92/50 odnoszącej
         się do koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na usługi może przeciwstawić instytucji zamawiającej zasady pewności
         prawa oraz ochrony uzasadnionych oczekiwań, zasadę pacta sund servanda a także prawo własności, państwo członkowskie nie może
         powoływać się na te zasady czy na to prawo w celu uzasadnienia niewykonania wyroku stwierdzającego uchybienie w rozumieniu
         art. 226 WE i w ten sposób uchylać się od swej odpowiedzialności w ramach prawa wspólnotowego.

      (por. pkt 36)
      5.        Państwo członkowskie nie może powoływać się na przepisy, praktyki lub sytuacje w jego porządku prawnym dla uzasadnienia nieprzestrzegania
         zobowiązań wynikających z prawa wspólnotowego.

      (por. pkt 38)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 18 lipca 2007 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Niewykonanie – Artykuł 228 WE – Środki zapewniające wykonanie wyroku Trybunału – Rozwiązanie umowy
      W sprawie C‑503/04
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 228 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 7 grudnia 2004 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez B. Schimę, działającego w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Federalnej Niemiec, reprezentowanej przez W.-D. Plessinga oraz C. Schulze-Bahr, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez
         H.-J. Prieß, Rechtsanwalt,

      strona pozwana,
      popieranej przez
      Republikę Francuską, reprezentowaną przez G. de Berguesa oraz J.‑C. Gracię, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      Królestwo Niderlandów, reprezentowane przez H.G. Sevenster oraz D.J.M. de Grave’a, działających w charakterze pełnomocników,

      Republikę Finlandii, reprezentowaną przez T. Pynnę, działającą w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      interwenienci,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans (sprawozdawca), prezes izby, P. Kūris, K. Schiemann, J. Makarczyk i J.‑C. Bonichot, sędziowie,
      rzecznik generalny: V. Trstenjak,
      sekretarz: H. von Holstein, zastępca sekretarza,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 7 grudnia 2006 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 28 marca 2007 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że nie podejmując środków niezbędnych w celu wykonania
         wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawach połączonych C‑20/01 i C‑28/01 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑3609, którego
         przedmiotem było zawarcie umowy o odprowadzanie ścieków przez gminę Bockhorn (Niemcy) oraz umowy na unieszkodliwianie odpadów
         przez miasto Brunszwik (Niemcy), Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 228
         ust. 1 WE jak też o zasądzenie od tego państwa członkowskiego wpłacenia na rzecz Komisji, na konto „zasoby własne Wspólnoty
         Europejskiej”, okresowej kary pieniężnej w wysokości 31 680 EUR za każdy dzień opóźnienia w podjęciu środków niezbędnych w celu
         wykonania tego wyroku w zakresie umowy o odprowadzanie ścieków zawartej przez gminę Bockhorn oraz w wysokości 126 720 EUR
         za każdy dzień opóźnienia w podjęciu środków niezbędnych w celu wykonania tego wyroku w zakresie umowy zawartej przez miasto
         Brunszwik, licząc od dnia ogłoszenia wyroku, który zapadnie do dnia podjęcia tych środków.

      2        Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 6 czerwca 2005 r. Republika Francuska, Królestwo Niderlandów oraz Republika Finlandii
         zostały dopuszczone do sprawyw charakterze interwenientów popierających żądania Republiki Federalnej Niemiec.

       Ramy prawne
      3        Dyrektywa Rady nr 89/665/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
         odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane
         (Dz.U. L 395, str. 33) w art. 2 ust. 6 stanowi:

      „Stosowanie uprawnień określonych w ust. 1 do umowy podpisanej wskutek udzielenia zamówienia, określają przepisy krajowe.
      Ponadto państwo członkowskie może uznać, z wyjątkiem sytuacji, gdy decyzja musi zostać uchylona przed przyznaniem odszkodowania,
         że po podpisaniu umowy wskutek udzielenia zamówienia uprawnienia organów odwoławczych są ograniczone do przyznania odszkodowań
         podmiotom, które doznały uszczerbku w wyniku naruszenia przepisów”.

      4        Zgodnie z art. 3 ust. 1 dyrektywy 89/665:

      „Komisja może zastosować procedurę, o której mowa w niniejszym artykule, gdy przed zawarciem umowy uważa, że w trakcie udzielania
         zamówienia objętego dyrektywami 71/305/EWG i 77/62/EWG nastąpiło jawne i rażące naruszenie przepisów wspólnotowych w dziedzinie
         zamówień publicznych”.

       Wyrok w sprawach połączonych Komisja przeciwko Niemcom
      5        W pkt 1 i 2 sentencji ww. wyroku w sprawach połączonych Komisja przeciwko Niemcom Trybunał orzekł, co następuje:

      „1)      Z uwagi na nieopublikowanie przez gminę Bockhorn (Niemcy) ogłoszenia o zamówieniu dotyczącego umowy o odprowadzanie ścieków
         oraz z powodu braku publikacji wyniku postępowania o udzielenie zamówienia w suplemencie do Dziennika Urzędowego Wspólnot Europejskich, Republika Federalna Niemiec, udzielając tego zamówienia publicznego na usługi, uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą
         na mocy art. 8, art. 15 ust. 2 i art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady nr 92/50/EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. odnoszącej się do koordynacji
         procedur udzielania zamówień publicznych na usługi [Dz.U. L 209, str. 1].

      2)      W wyniku udzielenia przez miasto Brunszwik (Niemcy) zamówienia dotyczącego unieszkodliwiania odpadów w trybie procedury negocjacyjnej
         bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu, mimo że przesłanki przewidziane w art. 11 ust. 3 dyrektywy 92/50 w celu
         udzielenia zamówienia w trybie procedury negocjacyjnej bez publikacji ogłoszenia o zamówieniu na poziomie wspólnotowym nie
         zostały spełnione, Republika Federalna Niemiec, udzielając tego zamówienia publicznego na usługi, uchybiła zobowiązaniom,
         które na niej ciążą na mocy art. 8 i art. 11 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy”.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      6        Pismem z dnia 27 czerwca 2003 r. Komisja zwróciła się do rządu niemieckiego o poinformowanie jej o środkach podjętych w celu
         wykonania ww. wyroku w sprawach połączonych Komisja przeciwko Niemcom.

      7        Uznawszy odpowiedź rządu niemieckiego z dnia 7 sierpnia 2003 r. za niezadowalającą, Komisja w dniu 17 października 2003 r.
         zwróciła się do władz niemieckich o przedstawienie uwag w terminie dwóch miesięcy.

      8        W swoim komunikacie z dnia 23 grudnia 2003 r. rząd niemiecki powołał się na pismo skierowane na początku grudnia 2003 r. do
         rządu landu Dolnej Saksonii, w którym zwrócił się do niego o zapewnienie przestrzegania obowiązującego ustawodawstwa w zakresie
         udzielania zamówień publicznych oraz powiadomienie go o środkach, które umożliwią uniknięcie w przyszłości podobnych naruszeń.
         Rząd niemiecki powołał się także na art. 13 niemieckiego Vergabeverordnung (rozporządzenia dotyczącego udzielania zamówień
         publicznych), które weszło w życie z dniem 1 lutego 2001 r., stanowiącego, że umowy zawarte przez publiczne instytucje zamawiające
         są nieważne, jeżeli oferenci, których oferty zostały odrzucone, nie zostaną powiadomieni o zawarciu tych umów w terminie 14 dni
         przed udzieleniem zamówienia. Rząd niemiecki podniósł również, że w sprawie, która zakończyła się ww. wyrokiem w sprawach
         połączonych Komisja przeciwko Niemcom, prawo wspólnotowe nie wymagało rozwiązania dwóch spornych umów.

      9        W dniu 1 kwietnia 2004 r. Komisja skierowała do Republiki Federalnej Niemiec uzasadnioną opinię, na którą rząd niemiecki udzielił
         odpowiedzi w dniu 7 czerwca 2004 r.

      10      Zważywszy, że Republika Federalna Niemiec nie podjęła środków, które zapewniają wykonanie ww. wyroku w sprawach połączonych
         Komisja przeciwko Niemcom, Komisja podjęła decyzję o wniesieniu niniejszej skargi.

       W przedmiocie skargi
       Co do przedmiotu skargi
      11      Ponieważ Republika Federalna Niemiec w odpowiedzi na skargę podniosła, że w dniu 28 lutego 2005 r. miała zostać stwierdzona
         nieważność umowy o odprowadzanie ścieków zawartej przez gminę Bockhorn, Komisja w swojej replice stwierdziła, iż nie podtrzymuje
         swojej skargi ani wniosku o zasądzenie okresowej kary pieniężnej w zakresie, w jakim dotyczą one tej umowy.

      12      Ponieważ Komisja częściowo wycofała swoją skargę, należy ją rozpatrzyć jedynie w zakresie, w jakim dotyczy ona umowy na unieszkodliwianie
         odpadów zawartej przez miasto Brunszwik.

       W przedmiocie dopuszczalności
      13      Republika Federalna Niemiec podnosi w pierwszym rzędzie, że Komisja nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi, gdyż nie
         złożyła wniosku o wykładnię wyroku w rozumieniu art. 102 regulaminu. Według tego państwa członkowskiego spór dotyczący konsekwencji
         wynikających z ww. wyroku w sprawach połączonych Komisja przeciwko Niemcom mógł i powinien zostać rozstrzygnięty w ramach
         wniosku o wykładnię tego wyroku, a nie w ramach skargi wniesionej w trybie art. 228 WE.

      14      Teza ta nie może zostać jednak uwzględniona.

      15      W ramach postępowania o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom w rozumieniu art. 226 WE Trybunał zobowiązany jest bowiem wyłącznie
         do stwierdzenia, że doszło do naruszenia przepisu prawa wspólnotowego. Zgodnie z art. 228 ust. 1 WE zainteresowane państwo
         członkowskie zobowiązane jest następnie podjąć środki, które zapewniają wykonanie wyroku Trybunału (zob. podobnie wyrok z dnia
         18 listopada 2004 r. w sprawie C‑126/03 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. str. I‑11197, pkt 26). Ponieważ kwestia środków
         zapewniających wykonanie wyroku stwierdzającego uchybienie w rozumieniu art. 226 WE nie jest przedmiotem tego wyroku, nie
         może stanowić ona przedmiotu wniosku o wykładnię tego wyroku (zob. podobnie postanowienie z dnia 20 kwietnia 1988 r. w sprawach
         połączonych 146/85 INT i 431/85 INT Maindiaux i in. przeciwko CES i in., Rec. str. 2003, pkt 6).

      16      Ponadto to właśnie w ramach ewentualnej skargi wniesionej w trybie art. 228 ust. 2 WE państwo członkowskie, na którym spoczywa
         obowiązek podjęcia odpowiednich działań wynikających według niego z wyroku stwierdzającego uchybienie, powinno uzasadnić te
         działania, jeśli są one przedmiotem krytyki ze strony Komisji.

      17      Po drugie, Republika Federalna Niemiec wspierana przez Królestwo Niderlandów zwraca się w swojej duplice do Trybunału o zamknięcie
         postępowania zgodnie z art. 92 § 2 regulaminu, gdyż z dniem 10 lipca 2005 r. skarga stała się bezprzedmiotowa, ponieważ umowa
         na unieszkodliwianie odpadów zawarta przez miasto Brunszwik również została rozwiązania.

      18      Komisja odpowiada w swoich uwagach dotyczących uwag interwenienta złożonych przez Republikę Francuską, Królestwo Niderlandów
         oraz Republikę Finlandii, że posiada ona interes w uzyskaniu od Trybunału orzeczenia w przedmiocie, czy w momencie upływu
         terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii sporządzonej w trybie art. 228 WE, Republika Federalna Niemiec wykonała już ww.
         wyrok z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawach połączonych Komisja przeciwko Niemcom. Komisja podnosi jednak, iż zasądzenie zapłaty
         okresowej kary pieniężnej nie jest już konieczne.

      19      W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem datą odniesienia dla oceny istnienia uchybienia
         w rozumieniu art. 228 WE jest upływ terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii sporządzonej na podstawie tego przepisu (wyrok
         z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie C‑119/04 Komisja przeciwko Włochom, Zb.Orz. str. I‑6885, pkt 27 oraz przywołane tam orzecznictwo).

      20      W niniejszej sprawie uzasadniona opinia, którą jak wynika ze stempla poświadczającego przyjęcie, władze niemieckie otrzymały
         w dniu 1 kwietnia 2004 r., wyznaczała termin dwóch miesięcy. Datą odniesienia dla oceny istnienia uchybienia w rozumieniu
         art. 228 WE jest więc dzień 1 czerwca 2004 r. Jednakże tego dnia umowa na unieszkodliwianie odpadów zawarta przez miasto Brunszwik
         nie została jeszcze rozwiązana.

      21      Ponadto nie można także zgodzić się z zarzutem niedopuszczalności skargi, podniesionym przez Republikę Federalną Niemiec na
         rozprawie, opartym na wycofaniu przez Komisję wniosku o zasądzenie okresowej kary pieniężnej.

      22      Ponieważ Trybunał może zasądzić karę pieniężną, której nie zaproponowała Komisja (zob. podobnie wyrok z dnia 12 lipca 2005 r.
         w sprawie C‑304/02 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. str. I‑6263, pkt 90), skarga nie jest niedopuszczalna tylko z tego powodu,
         że na pewnym etapie postępowania przed Trybunałem Komisja uzna, iż zasądzenie okresowej kary pieniężnej nie jest już konieczne.

      23      Co się tyczy, po trzecie, zarzutu niedopuszczalności, opartego na art. 3 dyrektywy 89/655, do którego odwołuje się rzecznik
         generalny w pkt 44 swojej opinii, należy stwierdzić, że szczególna procedura przewidziana w tym przepisie stanowi środek o charakterze
         prewencyjnym, który nie może ani uchylać, ani zastępować uprawnień Komisji wynikających z art. 226 WE oraz 228 WE (zob. podobnie
         wyrok z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie C‑394/02 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz.. str. I‑4713, pkt 27 oraz przywołane tam
         orzecznictwo).

      24      Wobec powyższego skarga jest dopuszczalna.

       Co do istoty sprawy
      25      Komisja uważa, że Republika Federalna Niemiec nie podjęła wystarczających środków niezbędnych w celu wykonania ww. wyroku
         z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawach połączonych Komisja przeciwko Niemcom, gdyż rzeczone państwo członkowskie nie rozwiązało
         przed upływem terminu określonego w uzasadnionej opinii, zawartej przez miasto Brunszwik, umowy na unieszkodliwianie odpadów.

      26      Republika Federalna Niemiec podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w komunikacie rządu niemieckiego z dnia 23 grudnia 2003 r.,
         zgodnie z którym rozwiązanie umów, których dotyczy ten wyrok, nie było wymagane oraz podnosi, że wspomniane w tym komunikacie
         podjęte działania stanowiły wystarczające środki w celu wykonania tego wyroku.

      27      W tym względzie należy przypomnieć, że jak wynika z pkt 12 ww. wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawach połączonych Komisja
         przeciwko Niemcom, miasto Brunszwik i Braunschweigsche Kohlebergwerke zawarły umowę, na mocy której spółce tej powierzono
         wykonywanie działalności unieszkodliwiania odpadów za pomocą obróbki termicznej, począwszy od czerwca/lipca 1999 r. przez
         okres 30 lat.

      28      Jak zauważyła rzecznik generalny w pkt 72 swojej opinii, środki wspomniane przez rząd niemiecki w komunikacie z dnia 23 grudnia
         2003 r. miały na celu wyłącznie uniemożliwienie zawierania nowych umów, które byłyby obarczone uchybieniami podobnymi do uchybienia
         stwierdzonego w tym wyroku. Środki te nie przeszkodziły jednak temu, że umowa zawarta przez miasto Brunszwik nadal w pełni
         obowiązywała w dniu 1 czerwca 2004 r.

      29      W związku z tym, iż umowa ta nie została rozwiązana do dnia 1 czerwca 2004 r., omawiane uchybienie nadal istniało w tym dniu.
         Oznacza to, że przez cały okres wykonywania umów zawartych z naruszeniem przepisów dyrektywy 92/50 utrzymywało się naruszenie
         swobodnego świadczenia usług spowodowanie nieprzestrzeganiem przepisów tej dyrektywy (ww. wyrok z dnia 10 kwietnia 2003 r.
         w sprawach połączonych Komisja przeciwko Niemcom, pkt 36). Ponadto w tym dniu można było przyjąć, że omawiane uchybienie trwałoby
         jeszcze przez kilkadziesiąt lat, biorąc pod uwagę długi okres, na który została zawarta wspomniana umowa.

      30      Wobec powyższego nie można uznać, w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, że jeśli chodzi o umowę zawartą przez miasto
         Brunszwik, Republika Federalna Niemiec przyjęła do dnia 1 czerwca 2004 r. środki zapewniające wykonanie ww. wyroku z dnia
         10 kwietnia 2003 r. w sprawach połączonych Komisja przeciwko Niemcom.

      31      Republika Federalna Niemiec popierana przez Republikę Francuską, Królestwo Niderlandów oraz Republikę Finlandii podnosi jednak,
         iż art. 2 ust. 6 akapit drugi dyrektywy 89/665, który pozwala państwom członkowskim ustanowić w przepisach krajowych, że po
         zawarciu umowy w wyniku udzielenia zamówienia publicznego, wniesienie skargi może skutkować jedynie przyznaniem odszkodowania
         i w związku z tym wykluczyć jakąkolwiek możliwość rozwiązania umowy, sprzeciwia się, aby stwierdzenie uchybienia w rozumieniu
         art. 226 WE w odniesieniu do takiej umowy pociągało za sobą obowiązek jej rozwiązania. Wspomniane państwa członkowskie podnoszą
         również, że zasady pewności prawa oraz ochrony uzasadnionych oczekiwań, zasada pacta sunt servanda, prawo podstawowe, jakim
         jest prawo własności, art. 295 WE oraz orzecznictwo Trybunału w zakresie ograniczenia skutków wyroku w czasie również sprzeciwiają
         się takiemu rozwiązaniu.

      32      Niemniej jednak tego rodzaju argumenty nie mogą zostać przyjęte.

      33      Co się tyczy, po pierwsze, art. 2 ust. 6 akapit drugi dyrektywy 89/665, Trybunał orzekł już, że choć prawdą jest, iż przepis
         ten zezwala państwom członkowskim na pozostawienie w mocy umów zawartych z naruszeniem dyrektyw dotyczących udzielania zamówień
         publicznych i w związku z tym chroni uzasadnione oczekiwania stron umów, nie może on skutkować tym, że postępowanie instytucji
         zamawiających w stosunku do stron trzecich zostaje uznane za zgodne z prawem wspólnotowym po zawarciu takich umów, gdyż ograniczałoby
         to zakres przepisów traktatu WE ustanawiających rynek wewnętrzny (ww. wyrok z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawach połączonych
         Komisja przeciwko Niemcom, pkt 39).

      34      W związku z powyższym, skoro art. 2 ust. 6 drugi akapit dyrektywy 89/665 nie ma wpływu na stosowanie art. 226 WE, nie może
         on również mieć wpływu na stosowanie art. 228 WE, gdyż w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie zostałby ograniczony zakres
         przepisów traktatu ustanawiających rynek wewnętrzny.

      35      Ponadto art. 2 ust. 6 akapit drugi dyrektywy 89/655, której celem jest zagwarantowanie istnienia we wszystkich państwach członkowskich
         skutecznych środków odwoławczych w przypadkach naruszeń prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych lub przepisów
         krajowych transponujących to prawo w celu zagwarantowania skutecznego stosowania dyrektyw w sprawie koordynacji procedur udzielania
         zamówień publicznych (wyrok z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie C‑470/99 Universale-Bau i in., Rec. str. I‑11617, pkt 71),
         dotyczy, jak wynika z jego brzmienia, odszkodowania, które osoba doznająca uszczerbku w wyniku naruszenia popełnionego przez
         instytucję zamawiającą może od niej uzyskać. Tymczasem z powodu jego specyficznego charakteru przepis ten nie może być uważany
         za regulujący również stosunki między państwem członkowskim i Wspólnotą, których dotyczą art. 226 WE i 228 WE.

      36      Co się tyczy, po drugie, zasad pewności prawa oraz ochrony uzasadnionych oczekiwań, zasady pacta sund servanda oraz prawa
         własności, zakładając nawet, że druga strona umowy w przypadku jej rozwiązania może przeciwstawić te zasady oraz to prawo
         instytucji zamawiającej, państwo członkowskie nie może powoływać się na nie w celu uzasadnienia niewykonania wyroku stwierdzającego
         uchybienie w rozumieniu art. 226 WE i w ten sposób uchylać się od swej odpowiedzialności w ramach prawa wspólnotowego (zob.
         analogicznie wyrok z dnia 17 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑470/03 AGM-COS.MET, dotychczas nie opublikowany w Zbiorze, pkt 72).

      37      Co się tyczy, po trzecie, art. 295 WE, który stanowi, że „traktat [...] nie przesądza w niczym zasad prawa własności w państwach
         członkowskich”, należy przypomnieć, że artykuł ten nie skutkuje wyłączeniem obowiązujących w państwach członkowskich zasad
         prawa własności spod podstawowych reguł traktatu (wyrok z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie C‑463/00 Komisja przeciwko Hiszpanii,
         Rec. str. I‑4581, pkt 67 oraz przywołane tam orzecznictwo). Szczególne cechy systemu prawa własności obowiązującego w państwach
         członkowskich nie mogą zatem uzasadniać kontynuacji uchybienia, polegającego na naruszeniu swobodnego świadczenia usług z powodu
         nieprzestrzegania przepisów dyrektywy 92/50.

      38      Ponadto należy przypomnieć, że państwo członkowskie nie może powoływać się na przepisy, praktyki lub sytuacje w jego porządku
         prawnym dla uzasadnienia nieprzestrzegania zobowiązań wynikających z prawa wspólnotowego (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja
         przeciwko Włochom, pkt 25 i przywołane tam orzecznictwo).

      39      Co się tyczy, po czwarte, orzecznictwa Trybunału w zakresie ograniczenia skutków wyroku w czasie wystarczy stwierdzić, że
         orzecznictwo to nie pozwala, w żadnym razie, uzasadnić niewykonania wyroku stwierdzającego uchybienie w rozumieniu art. 226 WE.

      40      Chociaż w odniesieniu do umowy zawartej przez miasto Brunszwik należy stwierdzić, że Republika Federalna Niemiec nie podjęła
         do dnia 1 czerwca 2004 r. środków zapewniających wykonanie ww. wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawach połączonych Komisja
         przeciwko Niemcom, sytuacja ta nie zachodziła już jednak w chwili dokonania przez Trybunał oceny stanu faktycznego. Wynika
         z tego, że nałożenie okresowej kary pieniężnej, czego w rzeczywistości nie domaga się już Komisja, nie jest uzasadnione.

      41      Podobnie z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie wydaje się konieczne zasądzenie ryczałtu.

      42      Wobec powyższego należy stwierdzić, że nie podejmując do dnia, w którym upłynął termin wyznaczony w uzasadnionej opinii wystosowanej
         przez Komisję w trybie art. 228 WE, środków zapewniających wykonanie ww. wyroku z dnia 10 kwietnia w sprawach połączonych
         Komisja przeciwko Niemcom dotyczącego zawarcia umowy na unieszkodliwianie odpadów przez miasto Brunszwik, Republika Federalna
         Niemiec uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy tego artykułu.

       W przedmiocie kosztów
      43      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Republika Federalna Niemiec przegrała sprawę, należy ją obciążyć kosztami postępowania, zgodnie z żądaniem Komisji. Zgodnie
         z art. 69 § 4 akapit pierwszy regulaminu Republika Francuska, Królestwo Niderlandów oraz Republika Finlandii, występujące
         w charakterze interwenientów, pokrywają własne koszty.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)      Nie podejmując do dnia, w którym upłynął termin wyznaczony w uzasadnionej opinii wystosowanej przez Komisję Wspólnot Europejskich
            w trybie art. 228 WE, środków zapewniających wykonanie wyroku z dnia 10 kwietnia w sprawach połączonych C‑20/01 i C‑28/01
            Komisja przeciwko Niemcom w przedmiocie zawarcia umowy na unieszkodliwianie odpadów przez miasto Brunszwik (Niemcy), Republika
            Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy tego artykułu
      2)      Republika Federalna Niemiec zostaje obciążona kosztami postępowania.
      3)      Republika Francuska, Królestwo Niderlandów oraz Republika Finlandii pokrywają własne koszty.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 29 czerwca 2017 r.#„L.Č.” IK przeciwko Valsts ieņēmumu dienests.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Augstākā tiesa.#Odesłanie prejudycjalne – Dyrektywa 2006/112/WE – Podatek od wartości dodanej (VAT) – Artykuł 146 ust. 1 lit. e) – Zwolnienia w eksporcie – Świadczenie usług bezpośrednio związane z eksportem lub importem towarów – Pojęcie.#Sprawa C-288/16.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 29 czerwca 2017 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Dyrektywa 2006/112/WE — Podatek od wartości dodanej (VAT) — Artykuł 146 ust. 1 lit. e) — Zwolnienia w eksporcie — Świadczenie usług bezpośrednio związane z eksportem lub importem towarów — Pojęcie”
      W sprawie C‑288/16
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Augstākā tiesa (sąd najwyższy, Łotwa) postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 23 maja 2016 r., w postępowaniu:

         „L.Č.” IK

      przeciwko

         Valsts ieņēmumu dienests,

      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), prezes izby, E. Regan, J.C. Bonichot, A. Arabadjiev i C.G. Fernlund, sędziowie,
      rzecznik generalny: E. Sharpston,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu rządu łotewskiego przez I. Kalniņša, D. Pelše oraz A. Bogdanovą, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez M. Owsiany-Hornung oraz E. Kalniņša, działających w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 146 ust. 1 lit. e) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 2006, L 347, s. 1).

               2

               Wniosek ów został złożony w ramach sporu między „L.Č.” IK a Valsts ieņēmumu dienests (organem podatkowym, Łotwa) w przedmiocie zastosowania podatku od wartości dodanej (VAT) do transakcji przewozu towarów przeprowadzonych w latach 2008–2010.

         Ramy prawne

               3

               Artykuł 131 dyrektywy 2006/112 przewiduje:
               „Zwolnienia przewidziane w rozdziałach 2–9 stosuje się bez uszczerbku dla innych przepisów wspólnotowych i na warunkach ustalanych przez państwa członkowskie w celu zapewnienia prawidłowego i prostego stosowania tych zwolnień oraz zapobieżenia wszelkim możliwym przypadkom uchylania się od opodatkowania, unikania opodatkowania i nadużyć”.

               4

               Artykuł 146 owej dyrektywy, znajdujący się w tytule IX rozdział 6, który to rozdział jest zatytułowany „Zwolnienia w eksporcie”, stanowi w ust. 1:
               „Państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje:

                        a)

                        dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych przez sprzedawcę lub na jego rzecz poza terytorium Wspólnoty;

                  […]

                        e)

                        świadczenie usług, łącznie z usługami transportu i transakcjami pomocniczymi, ale z wyłączeniem świadczenia usług zwolnionych zgodnie z art. 132 i 135, w przypadku gdy są one bezpośrednio związane z eksportem lub importem towarów objętych przepisami art. 61 i art. 157 ust. 1 lit. a)”.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               5

               Na mocy umów zawartych z szeregiem nadawców spółka „Atek” SIA zobowiązała się do zapewnienia przewozu towarów objętych procedurą tranzytu zewnętrznego z portu w Rydze (Łotwa) na Białoruś.

               6

               Na mocy innej umowy spółka „Atek” powierzyła „L.Č.” rzeczywiste wykonanie tego przewozu towarów.

               7

               Wskazany przewóz został dokonany pojazdami należącymi do spółki „Atek” i wynajętymi przez „L.Č.”, przy uwzględnieniu, że w stosunku do nadawców tych towarów spółka „Atek” działała jako przewoźnik. Ze swojej strony „L.Č.” przyjął odpowiedzialność za prowadzenie tych pojazdów, ich naprawy, zaopatrzenie w paliwo, a także wypełnienie formalności celnych na przejściach granicznych, nadzór nad towarami, ich dostawę do adresata oraz czynności konieczne do ich załadunku i rozładunku.

               8

               Uznawszy, że opisane świadczenie usług jest związane z tranzytem, „L.Č.” zastosował do tych usług stawkę VAT w wysokości 0%.

               9

               „L.Č.” poddano kontroli podatkowej za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2010 r. W następstwie tej kontroli organ podatkowy określił wysokość zobowiązania podatkowego w zakresie VAT do zapłaty na rzecz skarbu państwa, a także ustalił kwotę grzywny oraz odsetek za zwłokę.

               10

               W decyzji z dnia 21 września 2011 r. organ podatkowy potwierdził to obliczenie wysokości zobowiązania podatkowego w zakresie VAT, uzasadniwszy, że „L.Č.” nie był uprawniony do zastosowania stawki VAT w wysokości 0% do usług, które świadczył w ramach jego umowy zawartej ze spółką „Atek”, ponieważ, po pierwsze, wobec braku istnienia stosunku prawnego z nadawcą lub odbiorcą przewożonych towarów usługi te nie mogą być porównywane do usług przewozowych ani do usług spedytora, oraz, po drugie, wobec braku posiadania wymaganego przez prawo łotewskie pozwolenia „L.Č.” nie może zostać uznany za przewoźnika i w rezultacie nie jest uprawniony do wykonywania przewozu towarów.

               11

               „L.Č.” wniósł odwołanie na tę decyzję do administratīvā rajona tiesa (rejonowego sądu administracyjnego, Łotwa), który to sąd orzeczeniem z dnia 11 grudnia 2012 r. oddalił to odwołanie.

               12

               Rozpatrujący skargę od tego orzeczenia Administratīvā apgabaltiesa (regionalny sąd administracyjny, Łotwa) w drodze wyroku z dnia 29 maja 2014 r. częściowo ją uwzględnił, a w pozostałej części oddalił. W szczególności sąd ów stwierdził, że wobec braku istnienia stosunku prawnego pomiędzy nadawcą lub odbiorcą towarów a „L.Č.” usługi świadczone przez „L.Č.” nie mogą być porównywane do usług przewozowych ani do usług spedytora, lecz stanowią świadczenie usług kierowcy polegających na wyposażaniu w kierowcę pojazdu należącego do przewoźnika posiadającego pozwolenie na międzynarodowy przewóz towarów, w rozpatrywanej sprawie – spółki „Atek”, oraz że wobec braku takiego pozwolenia „L.Č.” nie może być dalej uznawany za przewoźnika. W konsekwencji, zdaniem owego sądu, stawki VAT w wysokości 0% nie można zastosować do usług świadczonych przez „L.Č.”.

               13

               „L.Č.” wniósł skargę kasacyjną na ów wyrok do Augstākā tiesa (sądu najwyższego, Łotwa) w zakresie, w jakim Administratīvā apgabaltiesa (regionalny sąd administracyjny) w drodze tego wyroku oddalił skargę „L.Č.”.

               14

               Sąd odsyłający uważa, że zachodzą wątpliwości co do poprawnej wykładni art. 146 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2006/112. W szczególności wskazany sąd zastanawia się nad kwestią, czy – niezależnie od faktu, że usługi świadczone przez „L.Č.” były związane z towarami przewożonymi przez terytorium łotewskie – okoliczność, iż usługi te nie były świadczone bezpośrednio na rzecz odbiorcy lub nadawcy tych towarów, z którymi „L.Č.” nie miał zawartego stosunku prawnego, lecz na rzecz ich kontrahenta w Łotwie, czyli spółki „Atek”, wpływa na stosowanie zwolnienia przewidzianego w tym przepisie, który wymaga istnienia bezpośredniego związku pomiędzy świadczeniem usług a eksportem lub importem danych towarów.

               15

               W powyższych okolicznościach Augstākā tiesa (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy art. 146 ust. 1 lit. e) dyrektywy [2006/112] należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie z podatku ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy istnieje bezpośredni stosunek prawny, czyli wzajemny stosunek umowny pomiędzy usługodawcą a odbiorcą lub nadawcą towarów?

                        2)

                        Jakie kryteria musi spełniać bezpośredni związek, o którym mowa we wskazanym przepisie, by można było uznać, że usługa związana z importem lub eksportem towarów jest zwolniona z podatku?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

               16

               Poprzez swoje pytania, które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 146 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie z podatku przewidziane w tym przepisie ma zastosowanie do transakcji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, czyli świadczenia usług przewozu towarów do państw trzecich, gdy usługi te nie są świadczone bezpośrednio na rzecz nadawcy lub odbiorcy tych towarów.

               17

               W szczególności sąd ów dąży do wyjaśnienia, czy zastosowanie tego zwolnienia, które wymaga, aby dane świadczenia usług były „bezpośrednio związane” z importem lub eksportem towarów, o których mowa w rzeczonym przepisie, jest uzależnione od istnienia bezpośredniego stosunku prawnego, takiego jak wzajemny stosunek umowny, pomiędzy usługodawcą a odbiorcą lub nadawcą danych towarów.

               18

               W tym względzie należy przypomnieć, że art. 146 dyrektywy 2006/112 odnosi się do zwolnienia z VAT transakcji eksportu poza Unię Europejską. W istocie, w ramach handlu międzynarodowego, zwolnienie takie służy poszanowaniu zasady opodatkowania danych towarów i usług w miejscu ich przeznaczenia. Eksport oraz transakcje porównywalne powinny być zatem zwolnione z VAT w celu zapewnienia, że dana transakcja będzie opodatkowana wyłącznie w miejscu konsumpcji danych produktów [zob. w odniesieniu do art. 15 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatków od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. 1977, L 145, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 9, t. 1, s. 23), wyroki: z dnia 18 października 2007 r., Navicon, C‑97/06, EU:C:2007:609, pkt 29; a także z dnia 22 grudnia 2010 r., Feltgen i Bacino Charter Company, C‑116/10, EU:C:2010:824, pkt 16].

               19

               Zwolnienie znajdujące się w art. 146 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2006/112 uzupełnia zwolnienie przewidziane w tym samym art. 146 ust. 1 lit. a) i ma na celu, podobnie jak to drugie zwolnienie, zapewnienie opodatkowania danych świadczeń usług w miejscu ich przeznaczenia, czyli w miejscu konsumpcji eksportowanych produktów.

               20

               W tym celu wskazany art. 146 ust. 1 lit. e) przewiduje w szczególności, że usługi przewozu bezpośrednio związane z eksportem towarów poza Unię są zwolnione z VAT.

               21

               Wykładnia rozszerzająca tego przepisu, która obejmowałaby usługi, które nie są świadczone bezpośrednio na rzecz eksportera, importera lub odbiorcy takich towarów, mogłaby oznaczać dla państw członkowskich oraz zainteresowanych podmiotów ograniczenia trudne do pogodzenia z określonym w art. 131 dyrektywy 2006/112 prawidłowym i prostym zastosowaniem zwolnień z VAT.

               22

               Ponadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, zwolnienia z VAT należy interpretować w sposób ścisły, gdyż stanowią one odstępstwo od zasady ogólnej, zgodnie z którą VAT jest pobierany od każdej odpłatnej dostawy towarów i każdego świadczenia usług dokonywanych przez podatnika (zob. w szczególności wyroki: z dnia 26 czerwca 1990 r., Velker International Oil Company, C‑185/89, EU:C:1990:262, pkt 19; z dnia 16 września 2004 r., Cimber Air, C‑382/02, EU:C:2004:534, pkt 25; z dnia 14 września 2006 r., Elmeka, od C‑181/04 do C‑183/04, EU:C:2006:563, pkt 15, 20; a także z dnia 19 lipca 2012 r., A, C‑33/11, EU:C:2012:482, pkt 49).

               23

               W związku z tym z brzmienia i celu art. 146 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2006/112 wynika, iż przepis ów należy interpretować w ten sposób, iż istnienie bezpośredniego związku oznacza nie tylko, że dane świadczenia usług, z uwagi na ich przedmiot, przyczyniają się do rzeczywistego przeprowadzenia transakcji eksportu lub importu, ale także, że usługi te są świadczone bezpośrednio na rzecz, odpowiednio, eksportera, importera lub odbiorcy towarów określonych w rzeczonym przepisie.

               24

               W niniejszej sprawie usługi świadczone przez „L.Č.” są co prawda konieczne w celu rzeczywistego przeprowadzenia rozpatrywanej w postępowaniu głównym transakcji eksportu. Niemniej jednak usługi te nie są świadczone bezpośrednio na rzecz odbiorcy lub eksportera tych towarów, lecz na rzecz kontrahenta tego ostatniego, czyli na rzecz spółki „Atek”.

               25

               Ponadto z postanowienia odsyłającego wynika, że wskazane usługi były świadczone przy wykorzystaniu pojazdów należących do spółki „Atek”, która to spółka działała jako przewoźnik w stosunku do nadawców wspomnianych towarów.

               26

               W konsekwencji usługi świadczone przez „L.Č.” nie wchodzą w zakres stosowania zwolnienia z podatku przewidzianego w art. 146 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2006/112.

               27

               W tych okolicznościach na zadane pytania należy odpowiedzieć, iż art. 146 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie z podatku przewidziane w tym przepisie nie ma zastosowania do świadczenia usług, takiego jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, dotyczącego transakcji polegającej na przewozie towarów do państw trzecich, gdy usługi te nie są świadczone bezpośrednio na rzecz nadawcy lub odbiorcy tych towarów.

         W przedmiocie kosztów

               28

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 146 ust. 1 lit. e) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie z podatku przewidziane w tym przepisie nie ma zastosowania do świadczenia usług, takiego jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, dotyczącego transakcji polegającej na przewozie towarów do państw trzecich, gdy usługi te nie są świadczone bezpośrednio na rzecz nadawcy lub odbiorcy tych towarów.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: łotewski.


Wyrok Trybunału z dnia 12 lipca 1973 r. # Riseria Luigi Geddo przeciwko Ente Nazionale Risi. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Pretura di Milano - Włochy. # Sprawa 2-73.


Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 11 grudnia 2013 r.#Smartbook AG przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory).#Wspólnotowy znak towarowy – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego SMARTBOOK – Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji – Brak charakteru odróżniającego – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-123/12.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (pierwsza izba) z dnia 6 lipca 2004 r. # Hubert Huygens przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy - Skarga o odszkodowanie - Skarga o stwierdzenie nieważności - Niedopuszczalność. # Sprawa T-281/01.

text:
      WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (pierwsza izba)
      z dnia 6 lipca 2004 r.
      Sprawa T-281/01
      Hubert Huygens
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Urzędnicy – Procedura oceny – Opóźnienie w sporządzeniu sprawozdania z oceny – Rozsądny termin – Skarga o odszkodowanie – Krzywda i szkoda majątkowa – Procedura awansowania – Dorozumiana odmowa awansowania skarżącego – Skarga o uchylenie – Decyzja o nieawansowaniu skarżącego w postępowaniu w roku 2000 – Brak uzasadnienia – Decyzja awansowania 54 urzędników w postępowaniu w roku 2000 – Niedopuszczalność
      Pełny tekst w języku francuskim II-0000
      Przedmiot:         Skarga mająca za przedmiot wniosek o naprawienie szkody spowodowanej opóźnieniem powstałym w czasie procedury oceny skarżącego
         w postępowaniu w latach 1997-1999 oraz wniosek o uchylenie dorozumianej decyzji Komisji nieuwzględniającej wniosku o naprawienie
         szkody wynikłej w związku z tym opóźnieniem, dorozumianej decyzji Komisji odmawiającej awansowania skarżącego do grupy zaszeregowania
         B1 w ramach postępowania w sprawie awansowania w roku 2000, a także decyzji Komisji o awansowaniu 54 urzędników do grupy zaszeregowania
         B1 w ramach postępowania w sprawie awansowania w roku 2000 oraz, w każdym razie, decyzji dyrektora Urzędu Oficjalnych Publikacji
         Wspólnot Europejskich o awansowaniu czterech urzędników do grupy zaszeregowania B1 w ramach postępowania w sprawie awansowania
         w roku 2000.

      Orzeczenie:         Komisja wypłaci skarżącemu kwotę 500 EUR tytułem zadośćuczynienia za doznaną przez niego krzywdę. Decyzja Komisji o nieawansowaniu
         skarżącego do grupy zaszeregowania B1 w ramach postępowania w sprawie awansowania w roku 2000, która wynika z publikacji w Informations
         administratives nr 31 z dnia 6 kwietnia 2000 r. listy urzędników awansowanych do tej grupy zaszeregowania, zostaje uchylona.
         W pozostałej części skarga zostaje oddalona. Komisja zostaje obciążona kosztami postępowania.

      Streszczenie
      1.     Urzędnicy – Skarga – Skarga o odszkodowanie – Wniosek o uchylenie poprzedzającej wniesienie skargi decyzji oddalającej wniosek
            o odszkodowanie – Wniosek niemający autonomicznego charakteru w stosunku do żądań o odszkodowanie
      (regulamin pracowniczy, art. 90 i 91)
      2.     Urzędnicy – Skarga – Wniosek w rozumieniu art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego – Termin do złożenia – Rozsądny termin
      (regulamin pracowniczy, art. 90 ust. 1)
      3.     Urzędnicy – Ocena – Sprawozdanie z oceny – Sporządzenie – Termin – Bezwzględny charakter terminów ustalonych przez uregulowania
            wewnętrzne danej instytucji – Przekroczenie terminu – Niezgodne z prawem działanie administracji
      (regulamin pracowniczy, art. 43)
      4.     Urzędnicy – Ocena – Sprawozdanie z oceny – Sporządzenie – Przekroczenie terminu – Niezgodne z prawem działanie administracji
            wyrządzające krzywdę
      (regulamin pracowniczy, art. 43)
      5.     Urzędnicy – Awans – Zażalenie kandydata, który nie został awansowany – Decyzja o oddaleniu – Całkowity brak uzasadnienia –
            Konwalidacja w trakcie postępowania spornego – Niedopuszczalność – Konsekwencje
      (regulamin pracowniczy, art. 25 ust. 2, art. 45 i 90 ust. 2)
      6.     Urzędnicy – Skarga – Uprzednie zażalenie w drodze administracyjnej – Termin – Uwzględnienie z urzędu – Prekluzja – Otwarcie
            na nowo – Przesłanki – Nowa okoliczność faktyczna
      (artykuł 236 WE; regulamin pracowniczy, art. 90 i 91)
      1.     Decyzja instytucji oddalająca wniosek o odszkodowanie stanowi integralną część uprzedniego postępowania administracyjnego,
         które poprzedza wniesienie skargi o odszkodowanie do Sądu Pierwszej Instancji. W konsekwencji żądania uchylenia sformułowane
         przez urzędnika nie mogą być oceniane w sposób autonomiczny w odniesieniu do żądań w kwestii ustalenia odpowiedzialności.
         W istocie akt zawierający stanowisko instytucji w fazie poprzedzającej wniesienie skargi ma jedynie umożliwić stronie, która
         poniosłaby szkodę, złożenie do Sądu wniosku o odszkodowanie.

      (zob. pkt 38)
      Odesłanie: Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-90/95 Gill przeciwko Komisji, 18 grudnia 1997 r., RecFP str. I-A-471 i II-1231,
         pkt 45; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-77/99 Ojha przeciwko Komisji, 6 marca 2001 r., RecFP str. I-A-61 i II-293, pkt 68;
         Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-209/99 Hoyer przeciwko Komisji, 5 grudnia 2002 r., RecFP str. I-A-243 i II-1211, pkt 32

      2.     Artykuł 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego nie zakreśla terminu, w którym do organu powołującego winien zostać złożony wniosek.
      Jednakże należy uznać, że wniosek taki jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy złożony został w rozsądnym terminie. W istocie o
         ile prawdą jest, że brak wprowadzenia terminu w art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego ma na celu ochronę uprawnień urzędnika
         poprzez umożliwienie mu odwołania się do administracji w dowolnym momencie, o tyle wymóg pewności prawnej oznacza, że skorzystanie
         przez urzędnika z prawa do zwrócenia się do administracji z wnioskiem o odszkodowanie nie może być odkładane w nieskończoność.

      Kwestia, czy wniosek o odszkodowanie złożony został w rozsądnym terminie, musi zostać oceniona in concreto pod kątem okoliczności
         każdej sprawy.

      (zob. pkt 42 i 46–48)
      3.     Administracja ma bezwzględny obowiązek dbania o okresowe przygotowywanie sprawozdań z oceny w terminach zakreślonych w regulaminie
         pracowniczym oraz o ich regularne sporządzanie zarówno dla celów dobrej administracji, jak i dla zabezpieczenia interesów
         urzędników.

      Orzecznictwo dające administracji rozsądny termin na sporządzenie oceny nie może mieć zastosowania w sytuacji, gdy wiążące
         postanowienia wewnętrznych uregulowań tej administracji wprowadzają do procedury oceny ścisłe terminy.

      W braku szczególnych okoliczności na jego uzasadnienie, wszelkie przekroczenie takiego terminu winno zostać uznane za niezgodne
         z prawem działanie danej instytucji pociągające za sobą jej odpowiedzialność.

      Urzędnik nie może jednak skarżyć się na opóźnienie zaistniałe w przygotowaniu sprawozdania z jego oceny, w sytuacji gdy opóźnienie
         to można przypisać jemu, przynajmniej częściowo, lub gdy przyczynił się do niego w znacznym stopniu.

      (zob. pkt 58, 64–67 i 71)
      Odesłanie: Trybunał, sprawa 61/76 Geist przeciwko Komisji, 14 lipca 1977 r., Rec. str. 1419, pkt 44 i 45; Trybunał, sprawy
         połączone 156/79 i 51/80 Gratreau przeciwko Komisji, 18 grudnia 1980 r., Rec. str. 3943, pkt 15; Trybunał, sprawa 207/81 Ditterich
         przeciwko Komisji, 5 maja 1983 r., Rec. str. 1359, pkt 25; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-29/89 Moritz przeciwko Komisji,
         13 grudnia 1990 r., Rec. str. II-787, pkt 22; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-56/96 Burban przeciwko Parlamentowi, 28 maja
         1997 r., RecFP str. I-A-109 i II-331, pkt 44, 45 i 48; Sąd Pierwszej Instancji, sprawy połączone T-101/98 i T-200/98 Stodtmeister
         przeciwko Radzie, 19 września 2000 r., RecFP str. I-A-177 i II-807, pkt 49; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-187/01 Mellone
         przeciwko Komisji, 12 czerwca 2002 r., RecFP str. I-A-81 i II-389, pkt 77; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-278/01 den Hamer
         przeciwko Komisji, 7 maja 2003 r., RecFP str. I-A-139 i II-665, pkt 88, 90 i 91; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-327/01
         Lavagnoli przeciwko Komisji, 7 maja 2003 r., RecFP str. I-A-143 i II-691, pkt 54, 56 i 57; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa
         T-296/01 Tatti przeciwko Komisji, 30 września 2003 r., RecFP str. I-A-225 i II-1093, pkt 58

      4.     Opóźnienie w sporządzeniu sprawozdań z oceny samo w sobie wyrządza krzywdę urzędnikowi z uwagi na fakt, że urzędnik, który
         posiada tylko nieprawidłowe i niekompletne akta osobowe, doznaje w związku z tym krzywdy wynikłej ze stanu niepewności i niepokoju,
         w którym się znajduje, dotyczącego jego przyszłości zawodowej.

      (zob. pkt 86 i 87)
      Odesłanie: ww. sprawa Geist przeciwko Komisji, pkt 48; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-73/89 Barbi przeciwko Komisji, 8 listopada
         1990 r., Rec. str. II-619, pkt 41; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-20/89 Moritz przeciwko Komisji, 16 grudnia 1993 r., Rec.
         str. II-1423, pkt 46; ww. sprawa Burban przeciwko Parlamentowi, pkt 72; ww. sprawa Stodtmeister przeciwko Radzie, pkt 56;
         ww. sprawa Lavagnoli przeciwko Komisji, pkt 48; ww. sprawa Tatti przeciwko Komisji, pkt 59

      5.     Organ powołujący nie ma obowiązku uzasadniania decyzji o awansowaniu w odniesieniu do urzędników, którzy nie zostali awansowani,
         ma on jednak obowiązek uzasadnienia decyzji o oddaleniu zażalenia urzędnika, który nie został awansowany, jako że domniemywa
         się, że uzasadnienie decyzji o oddaleniu pokrywa się z uzasadnieniem decyzji, na którą wniesiono zażalenie, tak iż analiza
         motywów jednej i drugiej sprowadza się do tego samego.

      Całkowity brak uzasadnienia przed wniesieniem skargi nie może być zrekompensowany przez wyjaśnienia udzielone przez wyżej
         wskazany organ po wniesieniu skargi. Na tym etapie wyjaśnienia takie nie spełniałyby już swej funkcji. Wniesienie skargi uniemożliwia
         zatem organowi powołującemu konwalidację jego decyzji przez udzielenie odpowiedzi oddalającej zażalenie opatrzonej uzasadnieniem.

      W przypadku gdy wiadomym jest, że instytucja ma swobodne uznanie - co oznacza, że nie można wykluczyć tego, iż możliwe było
         podjęcie odmiennej decyzji - naruszenie przez instytucję obowiązku uzasadnienia, które to uzasadnienie powinno być sporządzone
         w momencie wydawania aktu, wobec możliwości konwalidacji tego braku najpóźniej przed wniesieniem skargi, winno skutkować uchyleniem
         zaskarżonej decyzji, bez konieczności badania przez Sąd pozostałych zarzutów.

      (zob. pkt 106–108, 112 i 115)
      Odesłanie: Trybunał, sprawa 188/73 Grassi przeciwko Radzie, 30 października 1974 r., Rec. str. 1099, pkt 13; Trybunał, sprawa
         195/80 Michel przeciwko Parlamentowi, 26 listopada 1981 r., Rec. str. 2861, pkt 22; Trybunał, sprawa 111/86 Delauche przeciwko
         Komisji, 16 grudnia 1987 r., Rec. str. 5345, pkt 13; Trybunał, sprawa C-343/87 Culin przeciwko Komisji, 7 lutego 1990 r.,
         Rec. str. I-225, pkt 13 i 15; Trybunał, sprawa C 115/92 P Parlament przeciwko Volgerowi, 9 grudnia 1993 r., Rec. str. I-6549,
         pkt 23; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-52/90 Volger przeciwko Parlamentowi, 12 lutego 1992 r., Rec. str. II-121, pkt 36
         i 40; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-25/92 Vela Palacios przeciwko KES, 3 marca 1993 r., Rec. str. II-201, pkt 25; Sąd
         Pierwszej Instancji, sprawa T-351/99 Brumter przeciwko Komisji, 20 lipca 2001 r., RecFP str. I-A-165 i II-757, pkt 33 i 34;
         Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-117/01 Roman Parra przeciwko Komisji, 20 lutego 2002 r., RecFP str. I-A-27 i II-121, pkt 26
         i 32; Sąd Pierwszej Instancji, sprawy połączone T-338/00 i T-376/00 Morello przeciwko Komisji, 12 grudnia 2002 r., RecFP str. I-A-301
         i II-1457, pkt 48; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-241/02 Callebaut przeciwko Komisji, 18 września 2003 r., RecFP str. I-A-215
         i II-1061, pkt 42

      6.     Terminy do wniesienia zażalenia i skargi uwzględniane są z urzędu i nie mogą być zmieniane przez strony czy sąd, jako że wprowadzone
         zostały w celu zapewnienia przejrzystości i pewności sytuacji prawnych.

      Dopuszczalność skargi wniesionej do Sądu w trybie art. 236 WE i art. 91 regulaminu pracowniczego uzależniona jest od prawidłowego
         przebiegu postępowania poprzedzającego wniesienie skargi oraz od przestrzegania przewidzianych w nim terminów.

      Jedynie zaistnienie nowych i istotnych okoliczności może uzasadnić wniosek o ponowne rozpatrzenie wcześniejszej decyzji, która
         nie została zaskarżona w wyznaczonym terminie.

      Późniejsze odkrycie przez skarżącego zarzutu lub elementu wcześniej istniejącego nie może, co do zasady, zostać zrównane z nową
         okolicznością mogącą uzasadnić otwarcie na nowo biegu terminu do wniesienia skargi, w przeciwnym razie zostałaby naruszona
         zasady pewności prawnej.

      (zob. pkt 124–127)
      Odesłanie: Trybunał, sprawy połączone 122/79 i 123/79 Schiavo przeciwko Radzie, 19 lutego 1981 r., Rec. str. 473, pkt 22;
         Trybunał, sprawa 127/84 Esly przeciwko Komisji, 15 maja 1985 r., Rec. str. 1437, pkt 10; Trybunał, sprawa 161/87 Muysers i Tülp
         przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, 14 czerwca 1988 r., Rec. str. 3037, pkt 11; Trybunał, sprawa C-246/95 Coen, 23 stycznia
         1997 r., Rec. p. I-403, pkt 21; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-34/91 Whitehead przeciwko Komisji, 11 maja 1992 r., Rec.
         str. II-1723, pkt 18; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-45/93 Branco przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, 20 lipca 1994 r.,
         RecFP str. I-A-197 i II-641, pkt 22; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-506/93 Moat przeciwko Komisji, 21 lutego 1995 r., RecFP
         str. I-A-43 i II-147, pkt 28; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-16/97 Chauvin przeciwko Komisji, 11 lipca 1997 r., RecFP str. I-A-237
         i II-681, pkt 37; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-147/96 Batho przeciwko Komisji, 4 lutego 2000 r., dotychczas nieopublikowana
         w Zbiorze, pkt 46; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-142/00 Van Huffel przeciwko Komisji, 15 listopada 2001 r., RecFP str. I-A-219
         i II-1011, pkt 36


Wyrok Sądu pierwszej instancji (piąta izba) z dnia 11 lipca 1997 r. # Oleifici Italiani Spa przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Skarga o odszkodowanie. # Sprawa T-267/94.


Wyrok Trybunału z dnia 13 grudnia 1991 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Rebublice Włoskiej. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego - Dyrektywa 87/53/EWG. # Sprawa C-69/90.


Wyrok Trybunału z dnia 14 marca 1985 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej. # środki o skutku równoważnym. # Sprawa 269/83.


Wyrok Sądu (dziewiąta izba) z dnia 29 stycznia 2015 r.#Blackrock, Inc. przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory)(OHIM).#Wspólnotowy znak towarowy – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego INVESTING FOR A NEW WORLD – Znak towarowy tworzony przez slogan reklamowy – Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji – Brak charakteru odróżniającego – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-59/14.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (piąta izba) z dnia 30 września 1998 r. # Richie Ryan przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu Wspólnot Europejskich. # Skarga o stwierdzenie nieważności - Uzasadnienie. # Sprawa T-121/97.


title: Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 31 stycznia 2012 r.#Królestwo Hiszpanii przeciwko Komisja Europejska.#EFOGR – Sekcja Gwarancji – Wydatki wyłączone z finansowania wspólnotowego – Sektor wina – Zakaz sadzenia nowych winnic – Krajowe systemy kontroli – Ryczałtowa korekta finansowa – Gwarancje proceduralne – Błąd w ocenie – Proporcjonalność.#Sprawa T-206/08.

text:
      Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 31 stycznia 2012 r. –
      Hiszpania przeciwko Komisji
      (sprawa T‑206/08)
      EFOGR – Sekcja Gwarancji – Wydatki wyłączone z finansowania wspólnotowego – Sektor wina – Zakaz sadzenia nowych winnic – Krajowe systemy kontroli – Ryczałtowa korekta finansowa – Gwarancje proceduralne – Błąd w ocenie – Proporcjonalność
      1.                     Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Decyzja w sprawie rozliczenia rachunków z tytułu wydatków finansowanych
            przez EFOGR (art. 253 WE) (por. pkt 24, 25)
      2.                     Prawo Unii – Zasady – Prawo do obrony – Zastosowanie do postępowania administracyjnego wszczętego przez Komisję – Przestrzeganie
            na etapie zawiadomienia o wynikach kontroli przeprowadzonych w ramach zarządzania EFOGR – Zakres (rozporządzenie Komisji nr 1663/95,
            art. 8 ust. 1) (por. pkt 45–47)
      3.                     Rolnictwo – Wspólna polityka rolna – Finansowanie przez EFOGR – Przyznanie pomocy i premii – Ciążący na państwach członkowskich
            obowiązek zorganizowania skutecznego systemu kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu – Dorozumiały obowiązek – Zakres
            (rozporządzenia: Rady nr 2392/86, art. 4 ust. 4; nr 1493/1999, art. 2 ust. 1; Komisji nr 2729/2000, art. 5 ust. 2) (por. pkt 77,
            78)
      4.                     Rolnictwo – EFOGR – Rozliczanie rachunków – Odmowa pokrycia wydatków wynikających z niewłaściwego stosowania przepisów wspólnotowych
            – Zakwestionowanie przez zainteresowane państwo członkowskie – Ciężar dowodu – Rozłożenie ciężaru dowodu między Komisję a państwo
            członkowskie (por. pkt 79, 104, 105, 114, 122)
      Przedmiot

               Wniosek o stwierdzenie częściowej nieważności decyzji Komisji 2008/321/WE z dnia 8 kwietnia 2008 r. wyłączającej z finansowania
                  wspólnotowego niektóre wydatki poniesione przez państwa członkowskie z tytułu Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji
                  i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) (Dz.U. L 109, s. 35)

            Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	Królestwo Hiszpanii pokrywa własne koszty, a także koszty poniesione przez Komisję Europejską.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (pierwsza izba) z dnia 6 grudnia 1994 r. # Lisrestal - Organização Gestão de Restaurantes Colectivos Ldª i inni przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Europejski Fundusz Społeczny - Uzasadnienie. # Sprawa T-450/93.


title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 2 grudnia 2004 r.#E. Gavrielides Oy.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Helsingin hallinto-oikeus - Finlandia.#Dyrektywa 90/642/EWG - Najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów - Liście winogron.#Sprawa C-398/03.

text:
      Sprawa C‑398/03
      Postępowanie z powództwa E. Gavrielides Oy
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Helsingin hallinto‑oikeus)
      Dyrektywa 90/642/EWG – Najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów – Liście winogron
      Streszczenie wyroku
      Rolnictwo – Zbliżanie ustawodawstw – Pozostałości pestycydów w produktach pochodzenia roślinnego – Dyrektywa 90/642 – Stosowanie
            do produktu niewymienionego w załącznikach do dyrektywy – Przesłanka – Wcześniejsza ocena naukowa – Brak stosowania dyrektywy
            do liści winogron z powodu braku oceny
      (dyrektywa Rady 90/642)
      Sam fakt, że produkt nie jest wymieniony w załącznikach do dyrektywy 90/642 w sprawie ustalania najwyższych dopuszczalnych
         poziomów pozostałości pestycydów w niektórych produktach pochodzenia roślinnego, w tym owocach i warzywach, nie wyklucza stosowania
         wspomnianej dyrektywy w odniesieniu do tego produktu. W tym zakresie należy rozważyć, czy ów produkt może zostać przypisany
         do produktu lub grupy produktów określonych wyraźnie w dyrektywie 90/642 w kontekście uregulowań w przedmiocie najwyższych
         dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów. Taka ocena wymaga wzięcia pod uwagę głównego celu wspomnianej dyrektywy,
         który polega na pogodzeniu, z jednej strony, konieczności skutecznej ochrony roślin i produktów roślinnych przed organizmami
         szkodliwymi i chwastami w celu zapewnienia plonów z produkcji roślinnej we Wspólnocie oraz wydajności w rolnictwie wspólnotowym,
         a z drugiej strony, konieczności ochrony zdrowia człowieka lub zwierząt oraz środowiska przed szkodliwym oddziaływaniem pestycydów.

      Włączenie danego produktu niewymienionego w załącznikach do dyrektywy 90/642 do danej grupy lub podgrupy produktów w nich
         wymienionych zakłada zatem, że ten niewymieniony produkt powinien być uprzednio przedmiotem naukowej oceny opartej na wyważeniu
         dwóch wymogów wywiedzionych z głównego celu wspomnianej dyrektywy, z której wynika, w świetle tego podwójnego wymogu, iż dozwolone
         jest stosowanie do takiego produktu najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów określonych dla tej grupy
         lub podgrupy produktów, do której przewiduje się jego przypisanie.

      Wynika z tego, że dyrektywy 90/642 nie stosuje się do liści winogron, które nie figurują wśród produktów wymienionych w załącznikach
         do dyrektywy, ponieważ korzystne i niekorzystne oddziaływanie pestycydów na nie nie było dotychczas przedmiotem żadnej naukowej
         oceny.

      (por. pkt 22–24, 26)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 2 grudnia 2004 r. (*)

      Dyrektywa 90/642/EWG – Najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów – Liście winogron
      W sprawie C‑398/03
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym,
      złożony przez Helsingin hallinto‑oikeus (Finlandia), postanowieniem z dnia 22 września 2003 r., które wpłynęło do Trybunału
         w dniu 24 września 2003 r., w postępowaniu z powództwa:

      E. Gavrielides Oy,
      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: K. Lenaerts (sprawozdawca), prezes izby, J. N. Cunha Rodrigues i K. Schiemann, sędziowie,
      rzecznik generalny: J. Kokott,
      sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 16 września 2004 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu E. Gavrielides Oy przez E. Gavrielidesa,
      –        w imieniu rządu greckiego przez K. Marinou i V. Kontolaimosa, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu fińskiego przez A. Guimaraes‑Purokoski, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez E. Paasivirtę, B. Doherty’ego i P. Aalta, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 23 września 2004 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady 90/642/EWG z dnia 27 listopada 1990 r.
         w sprawie ustalania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w niektórych produktach pochodzenia roślinnego,
         w tym owocach i warzywach (Dz.U. L 350, str. 71), zmienionej dyrektywą Komisji 2000/42/WE z dnia 22 czerwca 2000 r. (Dz.U. L 158,
         str. 51, zwanej dalej „dyrektywą 90/642”).

      2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między spółką E. Gavrielides Oy (zwaną dalej „Gavrielides”) a fińską administracją
         celną w następstwie decyzji, w których sprzeciwiła się ona wwozowi do Finlandii liści winogron przez Gavrielides.

       Ramy prawne
      3        Artykuł 1 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 90/642 stanowi:

      „Niniejsza dyrektywa stosuje się do produktów wyszczególnionych w załączniku I w kolumnie 1, których przykłady znajdują się
         w kolumnie 2, zarówno do produktów z wymienionej grupy, jak i ich części opisanych w kolumnie 3, o ile mogą zawierać określone
         pozostałości pestycydu”.

      4        Zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 90/642:

      „Produkty z tych grup lub, gdy to stosowne, części tych produktów, określonych w art. 1 nie zawierają, od czasu wprowadzenia
         ich do obrotu, wyższych poziomów pozostałości pestycydu niż te wymienione w wykazie określonym w załączniku II”.

      5        Załącznik I do dyrektywy 90/642 zawiera wykaz grup produktów oraz produkty określone w art. 1 tej dyrektywy.

      6        W kolumnie pierwszej tego załącznika widnieje grupa owoców jagodowych i drobnych owoców. Wśród produktów należących do tej
         grupy wymienione są w kolumnie drugiej winogrona deserowe i do produkcji wina. Zgodnie z kolumną trzecią najwyższe dopuszczalne
         poziomy pozostałości pestycydów stosuje się do „całych owoców po usunięciu czapeczki i szypułek”.

      7        W kolumnie pierwszej tego załącznika znajduje się także grupa warzyw liściowych i świeżych ziół. Wśród produktów należących
         do tej grupy w kolumnie drugiej wymienione są zioła. Zgodnie z kolumną trzecią najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości
         pestycydów stosuje się do „całego produktu po usunięciu psujących się zewnętrznych liści, korzeni i ziemi (jeśli są)”.

      8        Załącznik II do dyrektywy 90/642 określa najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów dla różnych produktów lub
         części produktów określonych w art. 1 tej dyrektywy. Wymienia się tam mianowicie w grupie owoców jagodowych i drobnych owoców
         winogrona deserowe i do produkcji wina, a także, w grupie warzyw liściowych i świeżych ziół, podgrupę ziół. Podgrupa ta zawiera
         wyliczenie produktów: trybula, szczypiorek, pietruszka naciowa, seler naciowy, jak również rubrykę „Inne”.

      9        W tym załączniku II określone są najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości chlorpiryfosu w odniesieniu do winogron deserowych
         i do produkcji wina w wysokości 0,5 mg/kg, a dla świeżych ziół w wysokości 0,05 mg/kg.

      10      W tym samym załączniku określone są najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości fenarimolu w odniesieniu do winogron deserowych
         i do produkcji wina w wysokości 0,3 mg/kg, a dla świeżych ziół w wysokości 0,02 mg/kg.

      11      Dyrektywa 90/642 została przetransponowana do prawa fińskiego w drodze decyzji nr 896/1999 ministerstwa handlu i przemysłu
         w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w owocach, warzywach, zbożach, jajkach i produktach
         na bazie jajek.

      12      Artykuł 3 ust. 1 tej decyzji odsyła w celu określenia najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów do załączonej
         do niej listy substancji. Wspomniana lista powtarza poziomy wymienione w pkt 9 i 10 niniejszego wyroku w odniesieniu do najwyższych
         poziomów pozostałości chlorpiryfosu i fenarimolu dopuszczalnych w przypadku, odpowiednio, winogron oraz świeżych ziół.

       Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu i pytania prejudycjalne
      13      Gavrielides zamierzała wwieźć do Finlandii w marcu 2002 r. partię rolad z liści winogron faszerowanych ryżem, a w lipcu 2002 r.
         partię liści winogron konserwowanych w solance.

      14      Laboratorium fińskiej administracji celnej pobrało próbki tych produktów w celu dokonania pomiaru ich poziomu pozostałości
         pestycydów i wykryło w faszerowanych liściach winogron 0,28 mg/kg chlorpiryfosu, a w liściach winogron konserwowanych w solance
         0,11 mg/kg chlorpiryfosu i 0,14 mg/kg fenarimolu.

      15      Biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonej analizy oraz uwzględniając, że w celach zastosowania uregulowania w przedmiocie maksymalnych
         poziomów pozostałości pestycydów liście winogron należały do grupy warzyw liściowych i świeżych ziół, w ramach której powinny
         być one utożsamiane z ziołami, fińska administracja celna decyzjami z dnia 29 lipca oraz 12 sierpnia 2002 r. zakazała wwozu,
         wywozu, zatrzymania w celu odsprzedaży, oferowania do sprzedaży oraz wszelkiej innej formy zbywania tych produktów, na podstawie
         tego, że poziomy pozostałości pestycydów w próbkach pobranych z tych produktów przekraczały najwyższe dopuszczalne poziomy
         chlorpiryfosu i fenarimolu określone w odniesieniu do ziół.

      16      Gavrielides wniosła do Helsingin hallinto‑oikeus skargę o uchylenie wspomnianych decyzji fińskiej administracji celnej.

      17      Stwierdziwszy, że uregulowania krajowe są identyczne z uregulowaniami wspólnotowymi w tym przedmiocie, Helsingin hallinto‑oikeus
         uznał, że rozstrzygnięcie sporu w zawisłym przed nim postępowaniu zależy od odpowiedzi na pytanie, czy dyrektywa 90/642 powinna
         być interpretowana w ten sposób, że określa ona w sposób wiążący najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości chlorpiryfosu
         i fenarimolu w odniesieniu do liści winogron.

      18      W braku orzecznictwa z zakresu postawionego pytania Helsingin hallinto‑oikeus postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się
         do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy art. 1 ust. 1 dyrektywy Rady 90/642/EWG z dnia 27 listopada 1990 r. w sprawie ustalania najwyższych dopuszczalnych poziomów
         pozostałości pestycydów w niektórych produktach pochodzenia roślinnego, w tym owocach i warzywach, z późniejszymi zmianami,
         powinien być interpretowany w ten sposób, że dyrektywę tę stosuje się do liści winogron?

      2)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej:
      a)      Czy załącznik I do dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że liście winogron powinny być zaklasyfikowane do grupy produktów
         »Warzywa liściowe i świeże zioła«, zaś załącznik II w ten sposób, że liście winogron powinny być zaklasyfikowane pośród »Innych
         [ziół]«?

      b)      Do której grupy produktów i do której rubryki należy zaklasyfikować liście winogron, jeżeli nie powinny one być klasyfikowane
         pośród »Innych [ziół]«?”.

       Ocena Trybunału
      19      Bezsporne jest, że liście winogron nie są wymienione ani w dyrektywie 90/642, ani w jej załącznikach.

      20      Postawione przez sąd krajowy pytania sprowadzają się zasadniczo do kwestii, czy pomimo braku ich wymienienia dyrektywa 90/642
         powinna być interpretowana w taki sposób, że stosuje się ją do liści winogron, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, do której
         grupy produktów i rubryki należy zaklasyfikować wymieniony produkt.

      21      W tej kwestii należy podkreślić, że art. 1 ust. 1 dyrektywy 90/642, który definiuje zakres stosowania wspomnianej dyrektywy,
         określa jako „przykłady” produkty należące do grup wymienionych w załączniku I do tej dyrektywy. Ponadto w załączniku II do
         tej samej dyrektywy pierwsza kolumna zatytułowana jest „Grupy i przykłady indywidualnych produktów, do których stosuje się
         najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości”, a wiele grup i podgrup produktów wymienionych w tym załączniku zawiera na końcu
         wyliczenia produktów rubrykę „Inne”.

      22      Z powyższego wynika, że – jak utrzymują, wbrew głównym twierdzeniom Gavrielides i rządu greckiego, rząd fiński oraz Komisja
         Wspólnot Europejskich – sam fakt, że produkt nie jest wymieniony w załącznikach do dyrektywy 90/642, nie wyklucza stosowania
         wspomnianej dyrektywy w odniesieniu do tego produktu. Jednakże należy jeszcze rozważyć, czy ów produkt może zostać przypisany
         do produktu lub grupy produktów określonych wyraźnie w dyrektywie 90/642 w kontekście uregulowań w przedmiocie najwyższych
         dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów.

      23      Taka ocena wymaga wzięcia pod uwagę głównego celu tej dyrektywy, który zgodnie z jej pierwszymi sześcioma motywami oraz z tym,
         co podkreślił rzecznik generalny w pkt 32 i 33 swojej opinii, polega na pogodzeniu, z jednej strony, konieczności skutecznej
         ochrony roślin i produktów roślinnych przed organizmami szkodliwymi i chwastami w celu zapewnienia plonów z produkcji roślinnej
         we Wspólnocie oraz wydajności w rolnictwie wspólnotowym, a z drugiej strony, konieczności ochrony zdrowia człowieka lub zwierząt
         oraz środowiska przed szkodliwym oddziaływaniem pestycydów.

      24      W konsekwencji włączenie danego produktu niewymienionego w załącznikach do dyrektywy 90/642 do danej grupy lub podgrupy produktów
         w nich wymienionych zakłada, jak twierdzi Komisja w swoich uwagach na piśmie, że ten niewymieniony produkt powinien być uprzednio
         przedmiotem naukowej oceny opartej na wyważeniu dwóch wymogów określonych w poprzednim punkcie niniejszego wyroku, z której
         wynika, w świetle tego podwójnego wymogu, iż dozwolone jest stosowanie do takiego produktu najwyższych dopuszczalnych poziomów
         pozostałości pestycydów określonych dla tej grupy lub podgrupy produktów, do której przewiduje się jego przypisanie.

      25      Konieczność wcześniejszej naukowej oceny potwierdzona jest w motywie trzynastym dyrektywy 90/642, według którego określenie
         obowiązkowych najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów „wymaga długotrwałych badań technicznych”.

      26      W odniesieniu do postępowania przed sądem krajowym należy podkreślić, że według informacji przedłożonych przez Komisję korzystne
         i niekorzystne oddziaływanie pestycydów na liście winogron nie było dotychczas przedmiotem żadnej naukowej oceny, tak że nie
         jest dozwolone zaklasyfikowanie tych liści ani w rubryce „Inne” podgrupy ziół w ramach grupy warzyw liściowych i świeżych
         ziół, jak chciał rząd fiński, ani do podgrupy winogron deserowych i do produkcji wina w ramach grupy owoców jagodowych i drobnych
         owoców, jak posiłkowo twierdził Gavrielides oraz rząd grecki.

      27      W odniesieniu do przypuszczalnej możliwości przypisania liści winogron do podgrupy świeżych ziół dodać należy, że wspomniane
         liście wykazują w porównaniu z przykładami świeżych ziół wymienionymi w załącznikach I i II do dyrektywy 90/642, czyli trybulą,
         szczypiorkiem, pietruszką naciową i selerem naciowym, różnice pod względem morfologicznym, sposobu spożywania, warunków uprawy
         oraz narażenia na organizmy szkodliwe, które nie pozwalają – w obecnym braku podstaw naukowych – na stosowanie wobec nich
         najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów określonych dla świeżych ziół.

      28      Na poparcie swoich argumentów rząd fiński powołał się na dokument zatytułowany „Klasyfikacja (drobnych) upraw niewymienionych
         w załączniku do dyrektywy Rady 90/642/EWG” [Classification of (minor) crops not listed in the Appendix of Council Directive
         90/642/EEC], na którego str. 107 i 108 liście winogron utożsamione są ze świeżymi ziołami.

      29      Wymieniony dokument stanowi załącznik do dokumentu orientacyjnego Komisji z dnia 22 lipca 1997 r. zatytułowanego „Wytyczne
         w sprawie zbierania danych dotyczących pozostałości, o których mowa w załączniku II, część A, pkt 6 oraz w załączniku III,
         część A, pkt 8 dyrektywy 91/414/EWG dotyczącej wprowadzenia do obrotu środków ochrony roślin” (Guidelines for the generation
         of data concerning residues as provided in Annex II, part A, section 6 and Annex III, part A, section 8 of Directive 91/414/ECC
         concerning the placing of plant protection products on the market).

      30      Jednakże dokument powołany przez rząd fiński nie jest w stanie podważyć powyższej analizy.

      31      W istocie, jak wynika ze wskazówek dostarczonych przez Komisję, dokument ten wyraża wyłącznie punkt widzenia służb Komisji,
         a nie Stałego Komitetu ds. Ochrony Roślin, który nie wypowiedział się dotychczas w tym przedmiocie. W konsekwencji proponowane
         utożsamienie nie opiera się na żadnej ocenie naukowej.

      32      Oprócz tego, jak wskazuje tytuł dokumentu orientacyjnego z dnia 22 lipca 1997 r., do którego załączony jest powoływany dokument,
         wspomniane utożsamienie wpisane jest w precyzyjne ramy prawne, a mianowicie ramy dyrektywy Rady 91/414/EWG z dnia 15 lipca
         1991 r. dotyczącej wprowadzenia do obrotu środków ochrony roślin (Dz.U. L 230, str. 1).

      33      W załączniku I do tej dyrektywy zawarty jest wykaz substancji czynnych dopuszczonych w celu wykorzystania w środkach ochrony
         roślin. W odróżnieniu od dyrektywy 90/642 nie określa ona jednak najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości substancji
         czynnych, do których jest stosowana. Jak twierdzi Komisja w swych uwagach na piśmie, dyrektywa 91/414 w art. 4 ust. 1 ustanawia
         zasadę uzależnienia wprowadzenia do obrotu środków ochrony roślin zawierających takie substancje od wcześniejszego zezwolenia
         właściwego Państwa Członkowskiego, które – jeżeli ustanowiło na okres przejściowy najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości
         – zobowiązane jest podać je do wiadomości Komisji w celu zbadania przez nią ich akceptowalności.

      34      Na tym tle utożsamienie liści winogron ze świeżymi ziołami proponowane we wspomnianym w pkt 28 niniejszego wyroku dokumencie
         dotyczy, jak wynika z tytułu „Wytycznych”, do którego wspomniany dokument jest załączony, przedstawienia, wraz z przedłożeniem
         dokumentacji w celu włączenia nowej substancji czynnej do załącznika I do dyrektywy 91/414 lub dokumentacji do celów wydania
         zezwolenia na wprowadzenie do obrotu środka ochrony roślin, informacji zgromadzonych podczas kontrolowanych prób, odnoszących
         się do zachowania się pozostałości danej substancji lub produktu w produktach, żywności i paszach poddanych działaniu środka
         lub na ich powierzchni, zgodnie z częścią A pkt 6 załącznika II oraz częścią A pkt 8 załącznika III do dyrektywy 91/414.

      35      Utożsamienie to, przewidziane w kontekście dyrektywy 91/414 wyłącznie w celu zebrania informacji na temat wyników prób dotyczących
         zachowania się pozostałości substancji czynnych lub środków ochrony roślin na powierzchni żywności i produktów poddanych ich
         działaniu, nie może – w braku podstaw naukowych – zostać rozszerzone na dziedzinę, której dotyczy dyrektywa 90/642, czyli
         ustalanie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów.

      36      Wynika z tego, że w kontekście dyrektywy 90/642 liście winogron nie mogą być utożsamiane ze świeżymi ziołami.

      37      W odniesieniu do przypuszczalnej możliwości przypisania liści winogron do winogron trzeba jeszcze zaznaczyć, po pierwsze,
         że podgrupa „winogron deserowych i do produkcji wina” obejmuje, z jednej strony, „winogrona deserowe”, a z drugiej strony,
         „winogrona do produkcji wina”. Nie zawiera ona rubryki „Inne”, co prowadzi do uznania, że wyliczenie produktów objętych tą
         podgrupą ma charakter wyczerpujący, stanowiący przeszkodę dla przypisania do niej innych produktów, takich jak liście winogron.

      38      Po drugie, należy zauważyć, że w odniesieniu do grupy „owoców jagodowych i drobnych owoców”, do której należą podgrupy „winogron
         deserowych i do produkcji wina”, najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów stosuje się do „całego produktu” według
         brzmienia kolumny trzeciej załącznika I do dyrektywy 90/642. Uściślenie to stanowi przeszkodę dla włączenia do tej grupy wyżej
         wymienionych produktów części rośliny, jak liście winogron, które byłyby odłączone od tych owoców jagodowych i drobnych owoców.

      39      Po trzecie, za taką interpretacją przemawiają różnice istniejące między liśćmi winogron a winogronami. W istocie, poza znaczącymi
         różnicami w sposobie spożywania, oba produkty różnią się, jak podkreśla Komisja w swoich uwagach na piśmie, pod względem morfologicznym,
         a zatem także pod względem ich zdolności zatrzymywania pozostałości pestycydów, jak również pod względem warunków ich zbioru,
         a w konsekwencji, pod względem długości okresu ich narażenia na organizmy szkodliwe.

      40      Z powyższego wynika, że w kontekście dyrektywy 90/642 liście winogron nie mogą być utożsamiane z winogronami deserowymi i do
         produkcji wina.

      41      W świetle powyższych rozważań uznać należy, że dyrektywy 90/642 nie stosuje się do liści winogron.

      42      W konsekwencji sądowi krajowemu należy udzielić odpowiedzi, że dyrektywy 90/642 nie stosuje się do liści winogron.

       W przedmiocie kosztów
      43      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
      Dyrektywy Rady 90/642/EWG z dnia 27 listopada 1990 r. w sprawie ustalania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości
            pestycydów w niektórych produktach pochodzenia roślinnego, w tym owocach i warzywach, zmienionej dyrektywą Komisji 2000/42/WE
            z dnia 22 czerwca 2000 r. nie stosuje się do liści winogron.
      Podpisy
      * Język postępowania: fiński.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 9 sierpnia 1994 r. # Neckermann Versand AG przeciwko Hauptzollamt Frankfurt/Main-Ost. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Hessisches Finanzgericht - Niemcy. # Wspólna taryfa celna. # Sprawa C-395/93.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba) z dnia 13 marca 2003 r. # Jose Pedro Pessoa e Costa przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy. # Sprawa T-166/02.


Wyrok Trybunału z dnia 12 stycznia 1994 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Rebublice Włoskiej. # Niedopuszczalność. # Sprawa C-296/92.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 11 lipca 1968 r. # Henri Labeyrie przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawa 16-67.