Wyrok Trybunału z dnia 13 lutego 1979 r. # Hoffmann-La Roche & Co. AG przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawa 85/76.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 2 kwietnia 2009 r.#Bouygues SA i Bouygues Télécom SA przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich.#Odwołanie - Pomoc państwa - Artykuł 88 ust. 2 WE - Przesłanki wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego - Poważne trudności - Kryteria uznania za pomoc państwa - Zasoby państwowe - Zasada niedyskryminacji.#Sprawa C-431/07 P.

text:
      Sprawa C‑431/07 P
      Bouygues SA
      i
      Bouygues Télécom SA
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Odwołanie – Pomoc państwa − Artykuł 88 ust. 2 WE − Przesłanki wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego − Poważne trudności −
         Kryteria uznania za pomoc państwa − Zasoby państwowe – Zasada niedyskryminacji

      Streszczenie wyroku
      1.        Odwołanie – Zarzuty – Niewystarczające uzasadnienie – Podanie przez Sąd uzasadnienia dorozumianego – Dopuszczalność – Przesłanki
      (art. 225 WE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 36, art. 53 akapit pierwszy)
      2.        Pomoc przyznawana przez państwa – Plany pomocy – Badanie przez Komisję – Etap wstępny i etap kontradyktoryjny postępowania
            – Zgodność pomocy ze wspólnym rynkiem – Trudności z oceną
      (art. 88 ust. 2, 3 WE)
      3.        Zbliżanie ustawodawstw – Sektor telekomunikacji – Wspólne przepisy ramowe dotyczące ogólnych zezwoleń i indywidualnych licencji
            – Dyrektywa 97/13 –Procedury udzielania
      (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 97/13)
      4.        Zbliżanie ustawodawstw – Sektor telekomunikacji – Wspólne przepisy ramowe dotyczące ogólnych zezwoleń i indywidualnych licencji
            – Dyrektywa 97/13 –Procedury udzielania – Zakaz dyskryminacji
      (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 97/13)
      1.        Spoczywający na Sądzie na mocy art. 36 i art. 53 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości obowiązek uzasadnienia
         nie nakazuje Sądowi dokonania wyjaśnienia, które podejmuje w sposób wyczerpujący punkt po punkcie argumentację przedstawioną
         przez strony sporu. Uzasadnienie może zatem być dorozumiane, pod warunkiem że umożliwia ono zainteresowanym poznanie powodów,
         dla których podjęte zostały dane środki, a właściwemu sądowi dostarcza elementów wystarczających dla dokonania kontroli.

      (por. pkt 42)
      2.        Postępowanie przewidziane w art. 88 ust. 2 WE jest nieodzowne w przypadku, gdy Komisja napotka poważne trudności w ocenie
         zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem. Komisja nie może zatem poprzestać na wstępnym badaniu, o którym mowa w art. 88 ust. 3 WE,
         w celu wydania korzystnej decyzji w sprawie pomocy, chyba że po pierwszym badaniu dojdzie do przekonania, iż pomoc ta jest
         zgodna ze wspólnym rynkiem. Jeśli natomiast to pierwsze badanie prowadzi Komisję do odmiennego przekonania lub nawet jeśli
         nie pozwala ono na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości powstałych w czasie badania zgodności tej pomocy ze wspólnym rynkiem,
         Komisja ma obowiązek zebrania wszelkich niezbędnych opinii i wszczęcia w tym celu postępowania, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE.

      Ponieważ pojęcie poważnych trudności ma obiektywny charakter, ustalenie w przedmiocie istnienia takich trudności powinno być
         dokonywane zarówno w świetle okoliczności przyjęcia spornego środka, jak również ocen, na których oparła się Komisja.

      (por. pkt 61, 63)
      3.        Dyrektywa 97/13 w sprawie wspólnych przepisów ramowych dotyczących ogólnych zezwoleń i indywidualnych licencji w dziedzinie
         usług telekomunikacyjnych pozostawia państwom członkowskim swobodę w wyborze procedury udzielania licencji, jeśli tylko przestrzegane
         są zasady wolnej konkurencji i równego traktowania. W ten sposób procedura udzielania licencji Universal Mobile Telecommunications
         System (UMTS) na podstawie procedury selekcji porównawczej jest dopuszczalna, jeżeli operatorzy są traktowani w taki sam sposób,
         w szczególności w zakresie opłat.

      W odniesieniu w szczególności do środka krajowego zmniejszającego opłaty należne od dwóch pierwszych operatorów, którym udzielono
         licencji UMTS w celu zrównania warunków udzielania wszystkich licencji, to procedura taka pozwala na uniknięcie sytuacji,
         w której ci operatorzy ponosiliby skutki dyskryminacji, skoro owo wyrównanie ma na celu właśnie uwzględnienie faktu, że w momencie
         udzielenia licencji nowemu operatorowi żaden z trzech operatorów z powodów niezależnych od ich woli nie miał dostępu do rynku,
         z tym skutkiem, iż ich sytuacja była porównywalna.

      (por. pkt 90, 91, 97)
      4.        Wartość gospodarcza licencji Universal Mobile Telecommunications System (UMTS) wynika w szczególności z możliwości, jaką dysponuje
         licencjobiorca, aby powołać się na prawa z licencji tej wynikające, mianowicie w szczególności na możliwość zajmowania odpowiedniego
         publicznego zakresu radiowego w celu wykorzystywania technologii UMTS.

      Dyskryminacja może polegać wyłącznie na stosowaniu różnych zasad do porównywalnych sytuacji lub też na stosowaniu tej samej
         zasady do różnych sytuacji. W odniesieniu do udzielania licencji UMTS okoliczność, że licencje udzielone niektórym operatorom
         są dawniejsze, uzasadniałaby ustalenie lub nawet wymagałaby ustalenia należnych opłat na wyższym poziomie od opłat należnych
         od nowego operatora jedynie wówczas, gdy wartość gospodarcza tych licencji już ze względu na sam fakt ich wcześniejszego udzielenia
         mogła być uważana za wyższą od wartości licencji udzielonej temu nowemu operatorowi.

      W ten sposób fakt, że licencje zostały udzielone w różnych terminach, nie uprawnia wniosku, że pierwsi licencjobiorcy, w dniu
         udzielenia licencji nowemu operatorowi, znajdowali się w innej sytuacji z punktu widzenia celu dyrektywy 97/13 w sprawie wspólnych
         przepisów ramowych dotyczących ogólnych zezwoleń i indywidualnych licencji w dziedzinie usług telekomunikacyjnych, tj. zapewnienia,
         że operatorzy mają dostęp do rynku usług UMTS na takich samych zasadach.

      (por. pkt 114, 115, 119, 122)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 2 kwietnia 2009 r.(*)

      Odwołanie – Pomoc państwa − Artykuł 88 ust. 2 WE − Przesłanki wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego − Poważne trudności −
         Kryteria uznania za pomoc państwa − Zasoby państwowe – Zasada niedyskryminacji

      W sprawie C‑431/07 P
      mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości, wniesione w dniu 18 września 2007 r.,
      Bouygues SA, z siedzibą w Paryżu (Francja)
      Bouygues Télécom SA, z siedzibą w Boulogne-Billancourt (Francja)
      reprezentowane przez adwokatów F. Sureau, D. Théophile’a, S. Perrotet, A. Bénabenta, J. Vogela oraz L. Vogela,
      strona skarżąca,
      w której drugą stroną są:
      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez C. Giolita, działającego w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana w pierwszej instancji,
      Republika Francuska, reprezentowana przez G. de Bergues’a oraz O. Christmann i A.L. Vendrolini, działających w charakterze pełnomocników,

      Orange France SA, reprezentowana przez adwokatów S. Hautbourga, S. Quessona oraz L. Olze Moreno,

      Société française du radiotéléphone – SFR, reprezentowana przez adwokata A. Vincenta oraz C. Vajdę, QC,

      interwenienci w pierwszej instancji,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, M. Ilešič, A. Tizzano (sprawozdawca), A. Borg Barthet i J.J. Kasel, sędziowie,
      rzecznik generalny: V. Trstenjak,
      sekretarz: M.A. Gaudissart, kierownik wydziału,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 11 września 2008 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 8 października 2008 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W odwołaniu spółki Bouygues Télécom SA (zwana dalej „Bouygues Télécom”) oraz Bouygues SA wnoszą do Trybunału o uchylenie wyroku
         Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 4 lipca 2007 r. w sprawie T‑475/04 Bouygues i Bouygues Télécom przeciwko
         Komisji, Zb.Orz. s. II‑2097 (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd oddalił skargę o stwierdzenie nieważności
         decyzji Komisji z dnia 20 lipca 2004 r. dotyczącej zmiany opłat należnych od Orange i SFR z tytułu udzielenia licencji na
         UMTS (Universal Mobile Telecommunication System) (Pomoc państwa NN 42/2004 – Francja) (zwanej dalej „sporną decyzją”).

       Wspólnotowe ramy prawne
      2        Dyrektywa 97/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 kwietnia 1997 r. w sprawie wspólnych przepisów ramowych dotyczących
         ogólnych zezwoleń i indywidualnych licencji w dziedzinie usług telekomunikacyjnych (Dz.U. L 117, s. 15), obowiązująca w czasie
         zajścia okoliczności faktycznych leżących u podstawy sporu, przewiduje w art. 8 ust. 4:

      „Państwa członkowskie mogą zmienić warunki zawarte w indywidualnej licencji w obiektywnie uzasadnionych przypadkach i pod
         warunkiem zachowania zasady proporcjonalności. Dokonując tego, państwa członkowskie zgłaszają ten zamiar we właściwy sposób
         i pozwalają zainteresowanym stronom na przedstawienie ich stanowiska w kwestii proponowanych zmian” [tłumaczenie nieoficjalne,
         podobnie jak wszystkie cytaty z tej dyrektywy poniżej].

      3        Artykuł 9 ust. 2 tiret pierwsze tej dyrektywy ma następujące brzmienie:

      „Jeśli państwo członkowskie zamierza udzielić indywidualnych licencji:
      –        udziela ich zgodnie z otwartymi, niedyskryminacyjnymi i przejrzystymi procedurami, które są jednakowe dla wszystkich kandydatów,
         chyba że istnieje obiektywny powód, aby traktować ich w różny sposób […]”.

      4        Artykuł 10 ust. 3 wymienionej dyrektywy stanowi:

      „Państwa członkowskie udzielają licencji indywidualnych w oparciu o obiektywne, niedyskryminacyjne, przejrzyste, proporcjonalne
         i szczegółowe kryteria wyboru. Podczas każdej selekcji należycie uwzględniają konieczność sprzyjania rozwojowi konkurencji
         i dążenia do osiągnięcia jak największych korzyści po stronie użytkowników”.

      5        Artykuł 11 dyrektywy 97/13 stanowi:

      „1.      Państwa członkowskie zagwarantują, by wszelkie opłaty nakładane na przedsiębiorstwa z tytułu procedury wydawania zezwoleń
         miały na celu jedynie pokrycie kosztów administracyjnych poniesionych w procesie wydawania, zarządzania, kontroli i stosowania
         odpowiednich indywidualnych zezwoleń. Opłaty związane z indywidualnym zezwoleniem powinny być proporcjonalne do nakładu pracy
         i podlegają publikacji w odpowiedni i wystarczająco szczegółowy sposób, by umożliwić łatwy do nich dostęp.

      2.      Bez szkody dla ust. 1 w przypadku niedostatecznych zasobów, państwa członkowskie mogą zezwolić krajowym organom regulacyjnym
         na pobieranie opłat w celu uwzględnienia konieczności zapewnienia optymalnego wykorzystania tych zasobów. Wspomniane opłaty
         nie są dyskryminacyjne i uwzględniają zwłaszcza konieczność sprzyjania rozwojowi innowacyjnych usług i konkurencji”.

      6        Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 128/1999/WE z dnia 14 grudnia 1998 r. dotycząca skoordynowanego wprowadzenia we
         Wspólnocie systemu łączności ruchomej i bezprzewodowej (UMTS) trzeciej generacji (Dz.U. 1999, L 17, s. 1), która pozostawała
         w mocy w czasie zaistnienia okoliczności faktycznych leżących u podstawy sporu, zgodnie z brzmieniem art. 1 miała na celu
         „ułatwienie szybkiego i skoordynowanego wprowadzania we Wspólnocie kompatybilnych sieci i usług UMTS […]” [tłumaczenie nieoficjalne,
         podobnie jak wszystkie cytaty z tej decyzji poniżej].

      7        Artykuł 3 ust. 1 tej decyzji stanowił:

      „Państwa członkowskie podejmują wszelkie konieczne działania zgodnie z art. 1 dyrektywy 97/13 w celu skoordynowanego i stopniowego
         wprowadzenia na ich terytorium usług UMTS najpóźniej do dnia 1 stycznia 2002 r. […]”.

       Okoliczności powstania sporu
      8        W dniu 28 lipca 2000 r. francuski minister przemysłu, poczty i telekomunikacji ogłosił przetarg w celu udzielenia czterech
         licencji na wprowadzenie we Francji metropolitalnej systemów łączności ruchomej i bezprzewodowej UMTS. Ostateczny termin składania
         ofert został wyznaczony na dzień 31 stycznia 2001 r., natomiast oferenci mogli wycofać swoje oferty do dnia 31 maja 2001 r.

      9        Zważywszy że zostały złożone wyłącznie dwie oferty, mianowicie spółki Société française du radiotéléphone – SFR (zwanej dalej
         „SFR”) oraz spółki France Télécom mobiles, przekształconej kilka miesięcy później w Orange France SA (zwanej dalej „Orange”),
         konieczne wydało się władzom francuskim ogłoszenie nowego przetargu w celu zapewnienia rzeczywistej konkurencji.

      10      W dwóch pismach z dnia 22 lutego 2001 r. o identycznej treści minister gospodarki i finansów oraz sekretarz stanu w ministerstwie
         przemysłu zapewnili kierownictwo SFR i Orange, że „szczegółowe sposoby przeprowadzania uzupełniających przetargów […] gwarantują
         równe traktowanie operatorów, którym ostatecznie zostaną udzielone licencje”.

      11      Nie oczekując na wszczęcie uzupełniającej procedury przetargowej, dwie pierwsze licencje UMTS zostały udzielone SFR i Orange
         w drodze dwóch zarządzeń z dnia 18 lipca 2001 r. Obie licencje wymagały uiszczenia opłaty o całkowitej wysokości 4 954 593 000 EUR,
         płatnej w ratach, z których pierwsza była płatna w dniu 31 września 2001 r., a ostatnia w dniu 30 czerwca 2016 r.

      12      W następstwie przeprowadzenia uzupełniającej procedury przetargowej w dniu 3 grudnia 2002 r. udzielono trzeciej licencji Bouygues
         Télécom. Wobec braku innych ofert czwarta licencja nie została udzielona.

      13      Udzielenie trzeciej licencji pociągało za sobą dokonanie opłaty składającej się z dwóch części − pierwszej, o stałej wartości
         w wysokości 619 209 795,27 EUR, płatnej dnia 30 września w roku udzielenia licencji lub przy jej wydaniu, jeżeli nastąpiło
         po tej dacie, i drugiej, o zmiennej wartości, uiszczanej corocznie do dnia 30 czerwca, z tytułu korzystania z częstotliwości
         w roku poprzednim, i określonej jako odsetek obrotu uzyskanego dzięki tym częstotliwościom.

      14      Poza tym w dwóch następnych zarządzeniach z dnia 3 grudnia 2002 r. (JORF z dnia 12 grudnia 2002 r., s. 20498 i 20499), dotyczących
         odpowiednio SFR i Orange minister wykonujący obowiązki ministra przemysłu wprowadził zmiany do przepisów dotyczących opłat
         za korzystanie i zarządzanie częstotliwościami, wydając przepisy identyczne z mającymi zastosowanie do Bouygues Télécom, opisane
         w poprzednim punkcie niniejszego wyroku.

      15      W dniu 31 stycznia 2003 r. Komisja Wspólnot Europejskich w następstwie złożonej przez wnoszące odwołanie skargi dotyczącej
         ogółu środków pomocowych przyjętych przez władze francuskie na rzecz France Télécom wszczęła postępowanie wyjaśniające z art. 88
         ust. 2 WE w odniesieniu do niektórych z tych środków, pośród których nie znajdował się środek polegający na zrównaniu opłat
         należnych od SFR i Orange z opłatami ustalonymi w stosunku do Bouygues Télécom.

      16      W spornej decyzji Komisja rozstrzygnęła na mocy art. 88 o niepodnoszeniu sprzeciwu wobec przywołanego środka polegającego
         na zrównaniu wspomnianych opłat, ponieważ nie zawierał on elementów pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE.

      17      W dniu 24 listopada 2004 r. wnoszące odwołanie wniosły do Sądu skargę zmierzającą do stwierdzenia nieważności spornej decyzji.

       Zaskarżony wyrok
      18      W uzasadnieniu skargi o stwierdzenie nieważności wnoszące odwołanie powołały w szczelności dwa zarzuty oparte z jednej strony
         na naruszeniu przez Komisję art. 87 ust. 1 WE, ponieważ zmiana wysokości opłat należnych od Orange i SFR stanowiła ich zdaniem
         pomoc państwa w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, a z drugiej strony na naruszeniu art. 88 ust. 2 WE z uwagi na fakt, że sprawa
         powodująca poważne trudności formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 88.

      19      Sąd rozpoznał oba zarzuty łącznie, ustosunkowując się wyłącznie do kwestii istnienia poważnych trudności. W pkt 93 zaskarżonego
         wyroku uznał, że gdyby takie trudności pojawiły się, stwierdzenie nieważności decyzji mogło mieć miejsce jedynie na tej podstawie,
         że nie zostało przeprowadzone kontradyktoryjne i pogłębione badanie przewidziane przez traktat WE, nawet jeśli nie wykazano,
         że ocena merytoryczna dokonana przez Komisję zawierała błędne ustalenia co do prawa i co do okoliczności faktycznych.

      20      W ramach tego badania, w pkt 95–126 zaskarżonego wyroku, Sąd po pierwsze odrzucił argumenty zmierzające do wykazania istnienia
         odziaływującej selektywnie korzyści o charakterze tymczasowym, z której skorzystały Orange i SFR, z uwagi na fakt, że dwie
         pierwsze licencje UMTS zostały udzielone tym dwóm spółkom, zanim Bouygues Télécom uzyskała licencję trzecią. Uznał on również
         w pkt 126 tego wyroku, że tego rodzaju ocena nie stanowiła o istnieniu poważnych trudności.

      21      W tym względzie Sąd stwierdził na wstępie, w pkt 100 i 106 zaskarżonego wyroku, że wspomniane licencje miały wartość gospodarczą
         i że w konsekwencji należy przyznać rację skarżącym, że władze francuskie, zmniejszając opłaty należne od Orange i SFR, zrezygnowały
         ze znacznych wpływów na rzecz państwa.

      22      Niemniej jednak Sąd wskazał następnie w pkt 107 zaskarżonego wyroku, że wierzytelności, jakie służyły państwu francuskiemu
         względem Orange i SFR, od których realizacji ono odstąpiło, nie miały charakteru pewnego. W istocie bowiem „z jednej strony
         w ramach procedury dotyczącej pierwszego przetargu dwaj wspomniani operatorzy mogli wycofać swoje oferty do dnia 31 maja 2001 r.,
         gdyby nie zapewniono ich, że będą traktowani na równi z innymi operatorami […], a z drugiej strony nadal mogli oni zrezygnować
         z licencji i w konsekwencji przestać uiszczać opłatę, w szczególności jeśli uważali, że są ofiarami nierównego traktowania
         w porównaniu z Bouygues Télécom”.

      23      Sąd stwierdził ponadto w pkt 111 zaskarżonego wyroku, że odstąpienie od dochodzenia przedmiotowych wierzytelności w każdym
         razie nie mieści się w definicji pomocy państwa z uwagi na cechy szczególne prawa wspólnotowego w dziedzinie telekomunikacji
         względem wspólnego prawa w dziedzinie pomocy państwa.

      24      Wreszcie Sąd w pkt 113 i 116 zaskarżonego wyroku orzekł, że o ile istnieje obiektywna różnica pomiędzy z jednej strony sytuacją
         Orange i SFR, a z drugiej strony – Bouygues Télécom, jeśli chodzi o moment, w którym zostały im udzielone licencje, to problemy
         związane z technologią UMTS oraz z sytuacją gospodarczą, niesprzyjającą jej rozwojowi uniemożliwiłyby pierwszym licencjobiorcom
         dostęp do rynku, a tym samym czerpanie w praktyce korzyści z wcześniejszego udzielenia licencji.

      25      W każdym razie, w pkt 123 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że „korzyść teoretycznie przyznana Orange i SFR była jedynym
         środkiem pozwalającym uniknąć – z naruszeniem dyrektywy 97/13 – wydania środka, który ze względu na istotną różnicę pomiędzy
         dwoma systemami opłat kolejno ustanowionych przez władze krajowe byłby dyskryminacyjny względem tych dwóch operatorów, podczas
         gdy z jednej strony w momencie spornej zmiany z uwagi na opóźnienie Orange i SFR w uruchomieniu ich usług UMTS żaden z operatorów
         nie był obecny na rynku […] i podczas gdy z drugiej strony cechy charakterystyczne licencji trzech operatorów konkurujących
         ze sobą były identyczne”.

      26      Po drugie w pkt 127−156 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił zarzuty wnoszących odwołanie zmierzające do wykazania, że zmiana wysokości
         opłat naruszała zasadę niedyskryminacji, i uznał, ze ocena poszanowania tej zasady nie stanowiła poważnej trudności wymagającej
         wszczęcia postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 88 WE.

      27      Po pierwsze, w pkt 134 i 136 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że pomimo sposobu, w jaki faktycznie przebiegała organizacja
         procedury, procedura udzielania licencji na UMTS stanowiła jedną całość zmierzającą do udzielenia czterech licencji, oraz
         że w konsekwencji zasada niedyskryminacji winna była mieć łączne zastosowanie do dwóch następujących po sobie przetargów.

      28      Po drugie, w pkt 148 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że treść trzech licencji była identyczna i że skoro żaden operator nie
         miał w dniu zmiany wysokości opłat należnych od Orange i SFR dostępu do rynku, przyjęte rozstrzygnięcie, polegające na zmianie
         z mocą wsteczną wysokości opłat, pozwoliło władzom francuskim nie tylko na zapewnienie równości traktowania trzech zainteresowanych
         operatorów, ale również uniknięcie opóźnień w rozpoczęciu świadczenia usług UMTS, których dotyczy dyrektywa 97/13.

      29      Po trzecie, w pkt 157 i 158 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł również, że ani złożoność sprawy, ani czas trwania postępowania
         przed Komisją nie miały takiego charakteru, by wywodzić stąd, że środek polegający na zrównaniu wysokości opłat stanowił poważną
         trudność.

      30      Na podstawie tych uwag Sąd oddalił skargę.

       Żądania stron
      31      W odwołaniu wnoszące odwołanie wnoszą do Trybunału o:

      –        uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem stanowiska prawnego zajętego przez
         Trybunał;

      –        obciążenie Komisji kosztami postępowania.
      32      Komisja, podobnie jak Republika Francuska, Orange i SFR wnoszą o oddalenie odwołania i obciążenie wnoszących odwołanie kosztami
         postępowania.

       W przedmiocie wniosku o ponowne otwarcie procedury ustnej
      33      Pismem złożonym w sekretariacie w dniu 17 listopada 2008 r. wnoszące odwołanie na podstawie art. 61 regulaminu postępowania
         wniosły do Trybunału o ponowne otwarcie procedury ustnej.

      34      W uzasadnieniu wniosku podnoszą, że niektóre kwestie podniesione przez rzecznik generalną w opinii mają nowy charakter i mogą
         wpłynąć na orzeczenie Trybunału.

      35      W tym względzie należy przypomnieć, że Trybunał może z urzędu, na wniosek rzecznika generalnego lub na wniosek stron, zarządzić
         otwarcie procedury ustnej na nowo, stosownie do art. 61 regulaminu Trybunału, jeżeli uzna, że sprawa nie została dostatecznie
         wyjaśniona lub że podstawą rozstrzygnięcia będzie argument, który nie był przedmiotem dyskusji stron (zob. w szczególności
         postanowienie z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie C‑17/98 Emesa Sugar, Rec. s. I‑665, pkt 18; wyroki: z dnia 29 kwietnia 2004 r.
         w sprawie C‑181/02 P Komisja przeciwko Kvaerner Warnow Werft, Rec. s. I‑5703, pkt 25; z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie
         C‑284/06 Burda, Zb.Orz. s. I‑4571, pkt 37).

      36      Niemniej jednak w niniejszej sprawie, wysłuchawszy rzecznik generalnej, Trybunał uznał, że dysponuje wszelkimi danymi koniecznymi,
         aby orzec w przedmiocie wniesionego przez stronę skarżącą odwołania, oraz że te dane były przedmiotem prowadzonego przed nim
         sporu. W konsekwencji należy oddalić wniosek o ponowne otwarcie procedury ustnej.

       W przedmiocie odwołania
      37      W uzasadnieniu odwołania wnoszące odwołanie powołują cztery zarzuty oparte odpowiednio na naruszeniu obowiązku uzasadnienia,
         naruszeniu prawa poprzez brak stwierdzenia zaistnienia poważnych trudności, błędnej subsumcji stanu faktycznego oraz wielokrotnego
         błędnego stosowania art. 87 WE.

       W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu obowiązku uzasadnienia stosowania wyjątku opartego na charakterze
            i strukturze systemu
       Argumentacja stron
      38      W pierwszym zarzucie wnoszące odwołanie przypisują Sądowi niedostateczne uzasadnienie zastosowania w niniejszym przypadku
         wyjątku opartego na charakterze i strukturze systemu wyłączającego stosowanie zasady, zgodnie z którą rozróżnienie faworyzujące
         jednego operatora lub wielu operatorów jest cechą konieczną korzyści działającej selektywnie. Ujmując rzecz w sposób bardziej
         szczegółowy, zaskarżony wyrok nie zawierał dostatecznie wyraźnego uzasadnienia, ani w odniesieniu do treści tego wyjątku,
         ani względem istnienia związku przyczynowego pomiędzy tym wyjątkiem a rezygnacją z zasobów państwowych o znacznej wartości.

      39      W szczególności skarżący przywołują różne argumenty, które ich zdaniem uzasadniają odwołanie w niniejszej sprawie do pojęcia
         struktury systemu, mianowicie do stosunku przepisów szczególnych, jakimi są przepisy wspólnotowe w dziedzinie telekomunikacji
         do mających charakter ogólny przepisów prawa wspólnotowego w zakresie pomocy państwa, konieczności przestrzegania terminu
         początkowego z dnia 1 stycznia 2002 r., przewidzianego w art. 3 ust. 1 decyzji nr 128/1999, lub poszukiwania czterech operatorów,
         aby zapewnić wystarczającą konkurencję. Niemniej jednak wnoszące odwołanie uważają, że żaden z tych argumentów nie miał charakteru
         decydującego lub w każdym razie nie został dostatecznie uzasadniony przez Sąd.

      40      Komisja, Republika Francuska, Orange i SFR twierdzą natomiast, że zaskarżony wyrok został wystarczająco uzasadniony w tym
         zakresie, obszernie odwołując się w celu oceny przywołanego wyjątku do ram prawnych oraz pozostającego w związku orzecznictwa.

      41      Komisja i SFR twierdzą, że ocena tych argumentów przywołanych przez wnoszące odwołanie jest częścią analizy zasadności wyroku,
         a nie faktu, czy obowiązek uzasadnienia został należycie spełniony. Republika Francuska podnosi w tym zakresie, że wbrew twierdzeniom
         wnoszących odwołanie tego rodzaju argumenty są całkowicie spójne i wzajemnie się uzupełniają.

       Ocena Trybunału
      42      Należy w tym miejscu przypomnieć, że spoczywający na Sądzie na mocy art. 36 i art. 53 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości
         obowiązek uzasadnienia nie nakazuje Sądowi dokonania wyjaśnienia, które podejmuje w sposób wyczerpujący punkt po punkcie argumentację
         przedstawioną przez strony sporu. Uzasadnienie może zatem być dorozumiane, pod warunkiem że umożliwia ono zainteresowanym
         poznanie powodów, dla których podjęte zostały dane środki, a właściwemu sądowi dostarcza elementów wystarczających dla dokonania
         kontroli (wyroki: z dnia 18 maja 2006 r. w sprawie C‑397/03 P Archer Daniels Midland i Archer Daniels Midland Ingredients
         przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑4429, pkt 60; z dnia 8 lutego 2007 r. w sprawie C‑3/06 P Groupe Danone przeciwko Komisji,
         Zb.Orz. s. I‑1331, pkt 46).

      43      Należy zatem stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd wskazał powody, dla których uznał, że umorzenie spornych wierzytelności
         nie mieści się w ramach pojęcia pomocy państwa niezgodnej z prawem wspólnotowym z powodu struktury systemu prawa w dziedzinie
         telekomunikacji.

      44      W istocie Sąd, zwłaszcza w pkt 108 i 110 zaskarżonego wyroku, wyjaśnił obszernie charakterystykę wspólnotowych ram prawnych
         obowiązujących w dziedzinie usług telekomunikacyjnych, które ustanowione zostały w dyrektywie 97/13 i w decyzji nr 128/1999.
         W szczególności orzekł, że ramy te wymagają, by państwa członkowskie, zachowując swobodę w wyborze procedury udzielania licencji
         UMTS, przestrzegały zasady równego traktowania operatorów, biorąc pod uwagę moment wejścia każdego z operatorów na rynek.

      45      Ponadto zgodnie z pkt 109 zaskarżonego wyroku, zgodnie z istniejącą już wykładnią wspólnotową art. 11 ust. 2 przytoczonej
         dyrektywy, opłaty nałożone na różnych operatorów muszą być równoważne pod względem gospodarczym.

      46      Wynika stąd, zdaniem Sądu, że władze francuskie w okolicznościach niniejszej sprawy nie miały innej możliwości jak zmniejszyć
         wysokość opłat należnych od Orange i SFR, a tym samym umorzyć wierzytelności będące przedmiotem sprawy, tak aby kwotę tę zrównać
         z wartością opłaty należnej od Bouygues Télécom.

      47      Stąd też jasno wynika z pkt 108−110, że okoliczności uzasadniające w niniejszej sprawie zastosowanie wyjątku opartego na strukturze
         systemu, mianowicie na spoczywającym na władzach krajowych obowiązku przestrzegania szczegółowych wymogów prawa wspólnotowego
         w dziedzinie telekomunikacji w zakresie równości traktowania, zostały przez Sąd jasno rozpoznane.

      48      Poza tym inne argumenty, na które powołały się wnoszące odwołanie, wynikają z błędnej interpretacji zaskarżonego wyroku.

      49      W istocie bowiem, wbrew temu, co twierdzą wnoszące odwołanie, po pierwsze Sąd w żaden sposób nie zbadał konieczności przestrzegania
         terminu początkowego z dnia 1 stycznia 2002 r. przewidzianego w art. 3 ust. 1 decyzji nr 128/1999, będącego datą wprowadzenia
         usług UMTS na terytorium państw członkowskich, jako cechy szczególnej systemu. W rzeczywistości uwzględnił on tę okoliczność
         w pkt 141 zaskarżonego wyroku jedynie, aby ocenić powody, dla których władze francuskie zdecydowały o niewszczynaniu ab initio
         procedury przetargowej.

      50      Po drugie z pkt 11 i 138 zaskarżonego wyroku wynika wyraźnie, że konieczność dokonania „wyb[oru] takiej liczby operatorów,
         która wystarczyłaby do zapewnienia skutecznej konkurencji w tym sektorze”, została wzięta pod uwagę przez Sąd nie jako cecha
         charakterystyczna sytemu, ale wyłącznie jako przyczynek do podsumowania, że pierwszy przetarg nie zakończył się zadawalającym
         rezultatem, mając na względzie konieczność zapewnienia konkurencji w danym sektorze, oraz że w konsekwencji należy poszukiwać
         innych operatorów.

      51      Wreszcie jeśli chodzi o niedostateczne uzasadnianie zaskarżonego wyroku w zakresie istnienia związku przyczynowego pomiędzy
         charakterem systemu a umorzeniem wierzytelności wobec Orange i SFR, wystarczy wskazać, że Sąd w pkt 123 przywołanego wyroku
         określił powody, dla których stwierdził istnienie tego rodzaju związku przyczynowego, orzekając, że ponieważ trzy licencje
         UMTS miały identyczny charakter, utrzymanie pierwotnej kwoty opłat należnych od Orange i SFR bezwzględnie prowadziłoby, z uszczerbkiem
         dla tych ostatnich, do naruszenia szczególnych zobowiązań w zakresie równego traktowania na gruncie wspólnotowego prawa w dziedzinie
         telekomunikacji.

      52      Mając na względzie powyższe uwagi, należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada prawnym wymogom umożliwiającym
         zrozumienie powodów, dla których sąd orzekł, że ze względu na strukturę systemu obniżenie wysokości opłat należnych od Orange
         i SFR, a tym samym umorzenie służących wobec nich wierzytelności, nie może być uznane za pomoc państwa.

      53      Zarzut pierwszy należy zatem oddalić jako bezzasadny.

       W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na braku istnienia poważnych trudności
       Argumentacja stron
      54      W ramach zarzutu drugiego wnoszące odwołanie podnoszą, że Sąd pomylił ocenę istnienia poważnych trudności z oceną zasadności
         spornej decyzji. W szczególności w celu ustalenia, czy Komisja nie miała obowiązku wszczęcia pogłębionego postępowania wyjaśniającego,
         Sąd ograniczył się do dodania w sposób formalny, z końcem badania zasadności każdego z zarzutów powołanych przez strony, że
         badanie to nie stanowi o istnieniu poważnych trudności.

      55      W rzeczywistości zajście istotnych trudności zostało potwierdzone faktem, że w zaskarżonym wyroku Sąd zastąpił własną ocenę
         wielu złożonych kwestii oceną Komisji, odrzucając w części analizę zawartą w spornej decyzji.

      56      Komisja kwestionuje dopuszczalność tego zarzutu, ponieważ nie został on podniesiony w postępowaniu w pierwszej instancji.
         Republika Francuska twierdzi, że w postępowaniu przez Sądem wnoszące odwołanie powołały zarzut konieczności wszczęcia formalnego
         postępowania wyjaśniającego dotyczącego pomocy, przewidzianego w art. 88 WE jedynie tytułem żądania ewentualnego.

      57      Co się tyczy zasadności sprawy, Komisja, Republika Francuska, SFR i Orange podnoszą, że stanowisko przyjęte przez Sąd jest
         poprawne pod względem prawnym i nie wynika z pomyłki. Komisja dodaje, że okoliczności, na których oparł się Sąd, są identyczne
         z podstawami spornej decyzji. Dowodzi to faktu, że dowody te były wystarczające, by orzec w przedmiocie kwestii, do których
         odwoływały się wnoszące odwołanie.

      58      Odnosząc się do argumentu, jakoby Sąd miał odrzucić analizę Komisji, Republika Francuska twierdzi, że Sąd nie zastąpił oceny
         Komisji własną oceną, skoro zaskarżony wyrok jest w znacznej części oparty na analizie zawartej w spornej decyzji. Komisja,
         SFR i Orange są zdania poza tym, że różne oceny dokonane przez Sąd zmierzały wyłącznie do ustosunkowania się do argumentów
         przywołanych przez wnoszące odwołanie w skardze. W szczególności SFR dodaje, że Sąd nie mógł zbadać braku istnienia poważnych
         trudności, nie dokonując pogłębionej analizy dowodów, którymi dysponowała Komisja. W każdym razie jej zdaniem tego rodzaju
         argumentacja jest nie tylko niedopuszczalna, ale również nie pozwala na ustalenia, w jaki sposób różnica pomiędzy oceną Sądu
         a Komisji może mieć skutki dla istnienia poważnych trudności i ważności zaskarżonego wyroku.

       Ocena Trybunału
      59      Należy na wstępie wskazać, wbrew temu, co utrzymuje Komisja, że omawiany zarzut nie kwestionuje ważności spornej decyzji,
         ale zarzuca Sądowi błędne stosowanie prawa w ramach analizy treści decyzji zmierzającej do stwierdzenia istnienia poważnych
         trudności.

      60      Wynika stąd, że zarzut drugi jest dopuszczalny.

      61      Odnosząc się do zasadności tego zarzutu, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem postępowanie przewidziane
         w art. 88 ust. 2 WE jest nieodzowne w przypadku, gdy Komisja napotka poważne trudności w ocenie zgodności pomocy ze wspólnym
         rynkiem. Komisja nie może zatem poprzestać na wstępnym badaniu, o którym mowa w art. 88 ust. 3 WE, w celu wydania korzystnej
         decyzji w sprawie pomocy, chyba że po pierwszym badaniu dojdzie do przekonania, iż pomoc ta jest zgodna ze wspólnym rynkiem.
         Jeśli natomiast to pierwsze badanie prowadzi Komisję do odmiennego przekonania lub nawet jeśli nie pozwala ono na wyjaśnienie
         wszystkich wątpliwości powstałych w czasie badania zgodności tej pomocy ze wspólnym rynkiem, Komisja ma obowiązek zebrania
         wszelkich niezbędnych opinii i wszczęcia w tym celu postępowania, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE (zob. w szczególności
         wyroki: z dnia 19 maja 1993 r. w sprawie C‑198/91 Cook przeciwko Komisji, Rec. s. I‑2487, pkt 29; z dnia 2 kwietnia 1998 r.
         w sprawie C‑367/95 P Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, Rec. s. I‑1719, pkt 39; z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie
         C‑521/06 P Athinaïki Techniki przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑5829, pkt 34).

      62      W niniejszej sprawie, jak wynika również z samego tytułu omawianej części wyroku, która dotyczy „zarzutów drugiego i trzeciego,
         opartych odpowiednio na naruszeniu art. 87 ust. 1 WE i art. 88 ust. 2 WE”, Sąd zbadał w pkt 95–160 zaskarżonego wyroku zarzut
         drugi powołany w skardze, oparty na naruszeniu art. 87 ust. 1 WE, a dotyczący wykładni pojęcia korzyści działającej selektywnie
         i zasady niedyskryminacji, łącznie z trzecim zarzutem skargi opartym na naruszeniu art. 88 ust. 2 WE polegającym na zaniechaniu
         przez Komisję wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, nawet jeśli analiza środka polegającego na wyrównaniu opłat
         powodowała poważne trudności.

      63      Podejście to jest uzasadnione z uwagi na fakt, że ponieważ – jak na to wskazała rzecznik generalna w pkt 208 i 214 opinii
         – pojęcie poważnych trudności ma obiektywny charakter, ustalenie w przedmiocie istnienia takich trudności powinno być dokonywane
         zarówno w świetle okoliczności przyjęcia spornego środka, jak również ocen, na których oparła się Komisja (zob. w tym zakresie
         ww. wyrok w sprawie Cook przeciwko Komisji, pkt 30, 31).

      64      Sąd przeprowadził tego rodzaju badanie, dokonując analizy powodów, dla których Komisja uznała, że środek polegający na zrównaniu
         opłat nie stanowił korzyści działającej selektywnie oraz że nie naruszał zasady niedyskryminacji.

      65      Sąd w pierwszej instancji nie dokonał błędnego zastosowania prawa w trakcie badania motywów Komisji, aby ocenić, czy zostały
         one określone na podstawie wystarczających informacji, oraz aby wykluczyć istnienie poważnych trudności.

      66      Co więcej, w odwołaniu same wnoszące odwołanie uznały, że Sąd słusznie, w pkt 93 zaskarżonego wyroku, wywiódł z orzecznictwa,
         że „należy zbadać argumenty przedstawione przez skarżące w stosunku do [spornej] decyzji dotyczące istnienia poważnych trudności.
         W rzeczywistości gdyby takie trudności pojawiły się, można by było stwierdzić nieważność decyzji jedynie na tej podstawie,
         że nie zostało przeprowadzone kontradyktoryjne i pogłębione badanie przewidziane przez traktat, nawet jeśli nie wykazano,
         że ocena merytoryczna dokonana przez Komisję zawierała błędy co do prawa i co do okoliczności faktycznych”.

      67      W każdym razie łączne zbadanie obu zarzutów skargi wymagało, by Sąd nie ograniczał się wyłącznie do oceny istnienia poważnych
         trudności, ale ustosunkował się również do argumentów podniesionych przez wnoszące odwołanie w uzasadnieniu drugiego zarzutu,
         zmierzającego do stwierdzenia nieważności decyzji, dotyczącego zasadności oceny Komisji.

      68      Należy stwierdzić w tym zakresie, że zastąpienie motywów, na które powołują się wnoszące odwołanie, nie stanowi w rzeczywistości
         nic innego jak odpowiedź na ich argumenty.

      69      Tym samym po pierwsze, argument wnoszących odwołanie, jakoby Sąd zastąpił własnym tokiem wnioskowania uzasadnienie spornej
         decyzji, gdy w pkt 105, 109 i 110 zaskarżonego wyroku stwierdził, że usługi UMTS mają wartość rynkową, jest bezpodstawny.

      70      W rzeczywistości bowiem i jak wynika z przytoczonego pkt 105 zaskarżonego wyroku oraz jak w pkt 222 opinii stwierdziła rzecznik
         generalna, przeciwne stanowisko – w szczególności argument, że usługi te nie mają wartości gospodarczej – Komisja zajęła dopiero
         podczas rozprawy przed Sądem. Tymczasem decyzja Komisji opierała się na innych argumentach. W tych okolicznościach nie sposób
         podtrzymywać, by Sąd w pierwszej instancji zastąpił uzasadnienie Komisji swoim własnym wnioskowaniem.

      71      Po drugie, taka sama sytuacja zachodzi w odniesieniu do twierdzenia, jakoby Sąd zastąpił własną oceną uzasadnienie zaskarżonej
         decyzji, gdy w pkt 113–121 zaskarżonego wyroku uznał, że Orange i SFR skorzystały z potencjalnej tymczasowej korzyści wynikającej
         z faktu wcześniejszego udzielenia im licencji.

      72      W istocie bowiem nawet gdyby założyć, że ustosunkowując się do argumentu wnoszących odwołanie, Sąd doszedł do odmiennego wniosku
         niż zawarte w spornej decyzji rozstrzygnięcie Komisji, to nie zmienia to faktu, że w pkt 123–125 zaskarżonego wyroku, Sąd
         tytułem uzupełnienia i nie dokonując zamiany uzasadnień, utrzymał tę motywację, zgodnie z którą niezaistnienie korzyści działającej
         selektywnie wynikało z zastosowania wspólnotowych ram legislacyjnych w dziedzinie usług telekomunikacyjnych.

      73      Po trzecie, nie sposób również zgodzić się z podniesionym przez wnoszące odwołanie argumentem, jakoby Sąd zastąpił swą własną
         oceną uzasadnienie Komisji, gdy w pkt 131 i 132 zaskarżonego wyroku uznał, że Orange i SFR z jednej strony i Bouygues Télécom
         z drugiej strony nie znajdowały się w podobnej sytuacji ze względu na fakt, że ostatnia ze spółek ponosiła ryzyko, że nie
         będzie mogła uruchomić swoich usług UMTS lub że będzie mogła uruchomić je dopiero z opóźnieniem.

      74      Należy stwierdzić w tym względzie, że sporna decyzja wyłączyła wszelką możliwość dyskryminacji, nie ze względu na podobieństwo
         sytuacji trzech zainteresowanych operatorów, ale poprzez stosowanie wspólnotowych ram legislacyjnych w dziedzinie usług telekomunikacyjnych,
         które wymagały przyjęcia danego rozwiązania przez władze francuskie. W konsekwencji fakt, czy operatorzy ci znajdowali się,
         czy też nie znajdowali się w podobnej sytuacji, nie był okolicznością, która mogła wpłynąć na pozycję Komisji, jeśli chodzi
         o obciążające ich ryzyko.

      75      Po czwarte i ostatnie, twierdzenie, jakoby w ramach analizy różnych możliwości otwierających się przed władzami francuskimi
         i ich wpływu na równość traktowania licencjobiorców, zawartej w pkt 137–157 zaskarżonego wyroku, Sąd nie zastąpił uzasadnienia
         Komisji swoim własnym, jest również pozbawione zasadności.

      76      W rzeczywistości, zgodnie z uwagami rzecznik generalnej z pkt 225 jej opinii Komisja wzięła pod uwagę te opcje już w spornej
         decyzji, a w związku z tym Sąd nie zastąpił uzasadnienia Komisji swoim własnym.

      77      Mając na uwadze powyższe uwagi, należy stwierdzić, że nawet jeśli Sąd w ramach badania niektórych argumentów podniesionych
         przez wnoszące odwołanie w pierwszej instancji doszedł do odmiennych wniosków niż Komisja w spornej decyzji, żadne z rozważań
         Sądu nie może podważyć jej zasadności ani wykazać istnienia poważnych trudności.

      78      Drugi z zarzutów powołanych w uzasadnieniu odwołania winien zostać zatem oddalony jako bezzasadny.

       W przedmiocie zarzutu czwartego, opartego na błędnym stosowaniu art. 87 WE
      79      Zarzut czwarty, który należy zbadać przed rozpoznaniem zarzutu trzeciego, jest podzielony na dwie części.

       W przedmiocie pierwszej i drugiej części zarzutu czwartego
      –       Argumentacja stron
      80      W ramach pierwszej części tego zarzutu wnoszące odwołanie twierdzą, że Sąd błędnie zastosował prawo, wywodząc, że w niniejszej
         sprawie wyjątek oparty na strukturze systemu czynił nieuchronnym umorzenie przez państwo francuskie wierzytelności wobec Orange
         i SFR. W rzeczywistości jako że struktura systemu wymagała poszukiwania jak największej liczby operatorów, władze francuskie
         mogły bądź ponownie wszcząć całą procedurę ab initio, bądź – jak to się stało w niniejszej sprawie – ogłosić nowy przetarg.

      81      Jakkolwiek w tym ostatnim przypadku władze te miały obowiązek zastosować inne warunki gospodarcze. W rzeczywistości, wbrew
         temu, co orzekł Sąd, nie spowodowało to żadnej dyskryminacji, ponieważ pierwotni licencjobiorcy nie znajdowali się w identycznej
         sytuacji z licencjobiorcami, którzy zostaliby wyłonieni w wyniku nowego przetargu. Z jednej strony bowiem licencjobiorcy ci
         zostali zapewnieni, że zachowają swe licencje na UMTS bez możliwości ich cofnięcia z powodu pojawienia się nowych oferentów,
         a z drugiej strony posiadali oni oczywistą przewagę ze względu na wcześniejsze uzyskanie licencji.

      82      W opinii Orange i SFR ta część zarzutu czwartego jest niedopuszczalna, ponieważ zmierza do dokonania nowej oceny zarzutów
         podniesionych w pierwszej instancji.

      83      W każdym razie Komisja, Republika Francuska, SFR i Orange twierdzą, że Sąd zbadał inne opcje rozważane przez władze francuskie
         i stwierdził w odniesieniu do konieczności przestrzegania nie tylko zasad równości traktowania i ochrony swobodnej konkurencji,
         ale również terminu z dnia 1 stycznia 2002 r. przewidzianego w art. 3 ust. 1 decyzji nr 128/1999, że opcja ostatecznie przyjęta
         przez władze francuskie była jedyną pozwalającą na zapewnienie poszanowania przywołanych zasad, a tym samym wydawała się „nieunikniona”.

      84      W ramach drugiej części zarzutu czwartego wnoszące odwołanie podnoszą, że Sąd wielokrotnie błędnie stosował prawo, stwierdzając,
         że korzyść działająca selektywnie na rzecz Orange i SFR nie miała miejsca.

      –       Ocena Trybunału
      85      Należy na wstępie wskazać, że niedopuszczalne są dwa argumenty podniesione przez wnoszące odwołanie na poparcie twierdzenia,
         że nałożenie na Orange i SFR opłat UMTS w kwocie odmiennej niż wymagana od Bouygues Télécom nie spowodowało dyskryminacji
         pierwszych licencjobiorców.

      86      Z art. 225 WE, art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości oraz art. 112 § 1 lit. c) regulaminu Trybunału wynika,
         że odwołanie musi dokładnie wskazywać zakwestionowane części wyroku, którego uchylenie ma na celu, oraz zawierać argumenty
         prawne, które szczegółowo uzasadniają to żądanie (postanowienie z dnia 11 listopada 2003 r. w sprawie C‑488/01 P Martinez
         przeciwko Parlamentowi, Rec. s. I‑13355, pkt 40; wyrok z dnia 11 września 2007 r. w sprawie C‑227/04 P Lindorfer przeciwko
         Radzie, Zb.Orz. s. I‑6767, pkt 45, i przytoczone tam orzecznictwo).

      87      W uzasadnieniu pierwszego z tych dwóch argumentów, zgodnie z którym Orange i SFR zostały zapewnione, że utrzymają udzielone
         im licencje, bez możliwości ich podważenia przez innych oferentów, wnoszące odwołanie nie powołują się na naruszenie prawa
         w części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w szczególności jego pkt 144, w którym Sąd uznał, że trzej operatorzy znajdują
         się w podobnej sytuacji.

      88      Co do drugiego z przywołanych argumentów, zgodnie z którym SFR i Orange skorzystały na wcześniejszym uzyskaniu licencji, pozostaje
         również stwierdzić, że wnoszące odwołanie nie przedstawiają żadnego argumentu, który byłby zdolny podważyć ocenę dokonaną
         w tym zakresie przez Sąd, w szczególności w pkt 115–122 zaskarżonego wyroku.

      89      Co się tyczy innych argumentów podniesionych w ramach drugiej części zarzutu czwartego, należy podnieść, że wbrew twierdzeniom
         Orange i SFR nie ograniczają się one do powtórzenia argumentów powołanych w pierwszej instancji, ale są w rzeczywistości skierowane
         przeciwko istotnej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, głównie pkt 108–111, a tym samym są dopuszczalne.

      90      Odnosząc się do zasadności tych argumentów, należy przypomnieć, że Sąd stwierdził w pkt 108 zaskarżonego wyroku, iż dyrektywa
         97/13 i decyzja nr 128/1999 pozostawiają państwom członkowskim swobodę w wyborze procedury udzielania licencji, jeśli tylko
         przestrzegane są zasady wolnej konkurencji i równego traktowania.

      91      Sąd wywiódł stąd, nie napotykając sprzeciwu ze strony wnoszących odwołanie, że państwa członkowskie mogą optować za procedurą
         selekcji porównawczej, istotne jest jednak, by operatorzy byli traktowani w taki sam sposób, w szczególności w zakresie opłat.

      92      W niniejszej sprawie władze francuskie, korzystając ze służącego im zakresu swobodnej oceny, zdecydowały o udzieleniu licencji
         UMTS właśnie w drodze selekcji porównawczej. Jak stwierdza Sąd w pkt 12 zaskarżonego wyroku, wyłącznie z powodu częściowego
         niepowodzenia pierwszego przetargu, który uniemożliwił udzielenie dostatecznej liczby licencji, aby zapewnić rzeczywistą konkurencję
         na rynku usług telekomunikacyjnych, władze francuskie znalazły się w sytuacji wymagającej poszukiwania innych licencjobiorców.

      93      W takiej sytuacji wymienione władze miały przed sobą trzy możliwości, mianowicie wszcząć procedurę ab initio, wystosować uzupełniający
         przetarg, nie zmieniając z mocą wsteczną kwoty opłat UMTS należnych od Orange i SFR lub też ogłosić przetarg z działającą
         wstecz zmianą wysokości opłat.

      94      W tych okolicznościach, tak jak orzekł Sąd w pkt 141 zaskarżonego wyroku, opcja, by wszcząć procedurę ab initio, naruszyłaby
         obowiązek przestrzegania terminu z dnia 1 stycznia 2002 r., ustanowionego w art. 3 ust. 1 decyzji nr 128/1999, jako końcowego
         terminu transpozycji dyrektywy 97/13 do porządku prawnego państw członkowskich w zakresie skoordynowanego i stopniowego wprowadzenia
         na ich terytorium usług UMTS. W ten sposób – jak słusznie wskazał Sąd w pierwszej instancji w pkt 144 i 145 tego wyroku –
         opcja polegająca na wymaganiu od Orange i SFR uiszczenia opłat znacznie wyższych niż opłaty wymagane od Bouygues Télécom,
         w sytuacji gdy ci trzej operatorzy nie mieli z powodów niewynikających wyłącznie z ich woli dostępu do rynku, a licencje były
         identyczne, stanowiłaby dyskryminacje względem Orange i SFR.

      95      Innym słowy, zastosowanie jednej z dwóch opcji uniemożliwiłoby władzom francuskim przestrzeganie prawa wspólnotowego.

      96      W tych warunkach, w ramach opcji ostatecznie wybranej przez te władze umorzenie spornych wierzytelności wynikające z zastosowania
         środka polegającego na wyrównaniu z mocą wsteczną opłat UMTS należnych od Orange i SFR do poziomu opłat wymaganych od Bouygues
         Télécom było nieuniknione.

      97      W istocie bowiem, w momencie zajścia okoliczności leżących u podstawy sporu, z jednej strony wyłącznie ta opcja mogła zmniejszyć
         ryzyko opóźnionego uruchomienia usług UMTS, gwarantując przy tym udzielenie w terminie przewidzianym w art. 3 ust. 1 decyzji
         nr 128/1999 przynajmniej dwóch licencji. Z drugiej strony opcja ta pozwalała również na uniknięcie sytuacji, w której ci trzej
         operatorzy ponosiliby skutki dyskryminacji, skoro wyrównanie opłat miało na celu właśnie uwzględnienie faktu, że w momencie
         udzielenia licencji Bouygues Télécom żaden z operatorów z powodów niezależnych od ich woli nie miał dostępu do rynku, z tym
         skutkiem, iż ich sytuacja była porównywalna.

      98      Wynika stąd, że w tych okolicznościach Sąd nie zastosował błędnie prawa, orzekając, że ramy wspólnotowe w dziedzinie usług
         telekomunikacyjnych, a w szczególności zasada niedyskryminacji, wymagałyby, aby władze francuskie wyrównały opłaty należne
         od Orange i SFR z opłatami wymaganymi od Bouygues Télécom.

      99      W konsekwencji należy uznać pierwszą część zarzutu czwartego za bezzasadną.

      100    Jako że pierwsza część zarzutu czwartego winna zostać oddalona, drugą część tego zarzutu należy uznać za niemającą znaczenia
         dla sprawy.

      101    Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zakwalifikowanie danego środka jako pomocy wymaga spełnienia wszystkich
         przesłanek przewidzianych w art. 87 ust. 1 WE (zob. wyrok z dnia 15 lipca 2004 r. w sprawie C‑345/02 Pearle i in., Zb.Orz.
         s. I‑7139, pkt 32, i przytoczone tam orzecznictwo).

      102    Artykuł 87 ust. 1 WE wymienia cztery przesłanki kumulatywne. Po pierwsze, musi to być pomoc państwa lub pomoc z zasobów państwowych.
         Po drugie, pomoc ta musi móc wpływać na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi. Po trzecie, musi przynosić korzyść
         osobom, którym jest przyznawana. Po czwarte, musi zakłócać lub zagrażać zakłóceniem konkurencji (ww. wyrok w sprawie Pearle
         i in., pkt 33, i przytoczone tam orzecznictwo).

      103    Jak wynika z analizy pierwszej części zarzutu czwartego, Sąd w żaden sposób nie zastosował błędnie prawa, gdy w pkt 111 zaskarżonego
         wyroku orzekł, że w niniejszej sprawie rezygnacja z zasobów państwowych nie mogła stanowić dowodu na istnienie pomocy państwa,
         ponieważ umorzenie wierzytelności wobec Orange i SFR było nieuniknione z uwagi na strukturę systemu.

      104    Wynika stąd, że w niniejszej sprawie pierwsza z przesłanek wymienionych w pkt 102 niniejszego wyroku, konieczna w celu stwierdzenia
         istnienia pomocy państwa, nie została spełniona.

      105    Dlatego też druga część zarzutu czwartego dotycząca istnienia korzyści na rzecz Orange i SFR nie może w każdym razie podważyć
         zasadności rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie istnienia pomocy państwa w niniejszej sprawie.

       W przedmiocie części trzeciej zarzutu czwartego
      –       Argumentacja stron
      106    W trzeciej części zarzutu czwartego wnoszące odwołanie twierdzą, że Sąd naruszył prawo, stosując zasadę niedyskryminacji.

      107    Twierdzą one na wstępie, że Orange i SFR z jednej strony i Bouygues Télécom z drugiej nie znajdowały się w takiej samej sytuacji
         w momencie, w którym przystąpiono do zrównania opłat, mając przy tym na uwadze fakt, że licencje UMTS dotyczyły wykonywania
         działalności w różnych okresach czasu. Ponadto zmiana kryteriów udzielania licencji była niemożliwa z prawnego punktu widzenia,
         zarówno ze względu na zasadę nienaruszalności udzielania licencji w ramach procedur przetargowych, jak i dyrektywę 97/13.
         Wreszcie przestrzeganie celów przewidzianych dyrektywami wspólnotowymi, w szczególności dyrektyw 97/13, nie figuruje pośród
         wyczerpującego wykazu wyjątków przewidzianych w art. 87 ust. 2 WE.

      108    Natomiast zdaniem Orange i Komisji, trzej licencjobiorcy UMTS znajdowali się de facto w takiej samej sytuacji, skoro ani Orange,
         ani SFR nie mogły w sposób rzeczywisty korzystać z licencji. W tych okolicznościach zasada niedyskryminacji wymagała w nieunikniony
         sposób wyrównania z mocą wsteczną wysokości opłat. W każdym razie Orange kwestionuje dopuszczalność tej części zarzutu czwartego,
         ponieważ stosowanie zasady niedyskryminacji było już w oparciu o te same argumenty przedmiotem sporu przed Sądem.

      109    Odnosząc się do zgodności z prawem warunków udzielenia licencji, Komisja podnosi z jednej strony, że Sąd stwierdził, iż zasada
         nienaruszalności udzielonych licencji nie figuruje ani w dyrektywie, ani w żadnym innym obowiązującym przepisie prawa wspólnotowego.
         W każdym razie zdaniem Orange zasada ta może podważyć zobowiązanie do przestrzegania zasady niedyskryminacji. Z drugiej strony,
         w opinii Komisji, SFR i Orange możliwość zmiany warunków udzielenia licencji jest wyraźnie przewidziana w dyrektywie 97/13.
         Republika Francuska podnosi w tym względzie, że tego rodzaju zmiana była nie tylko możliwa, ale nawet wymagana w rozumieniu
         art. 11 ust. 2 przywołanej dyrektywy, zgodnie z którym opłaty nie mogą mieć charakteru dyskryminującego.

      110    Wreszcie Komisja, Republika Francuska, SFR i Orange twierdzą, że Sąd nie uznał, by dyrektywa 97/13 była wyjątkiem, dołączając
         ją do wyjątków przewidzianych w art. 87 ust. 2 WE od zakazu stosowania pomocy niezgodnej z wolnym rynkiem przewidzianym w art. 87
         ust. 1 WE.

      –       Ocena Trybunału
      111    Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentu wnoszących odwołanie, zgodnie z którym Sąd błędnie uznał, że Orange i SFR
         z jednej strony, a Bouygues Télécom z drugiej znajdowały się w takiej samej sytuacji, należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom
         Orange argument ten jest dopuszczalny.

      112    Należy przypomnieć w tym względzie, że w sytuacji gdy wnoszący odwołanie kwestionuje interpretację lub zastosowanie przez
         Sąd prawa wspólnotowego, okoliczności prawne rozpatrywane w pierwszej instancji mogą ponownie stanowić przedmiot sporu w ramach
         odwołania (zob. wyrok z dnia 13 lipca 2000 r. w sprawie C‑210/ P Salzgitter przeciwko Komisji, Rec. s. I‑5843, pkt 43). Gdyby
         bowiem wnoszący odwołanie nie mógł oprzeć odwołania na zarzutach i argumentach podniesionych przed Sądem, postępowanie odwoławcze
         pozbawione byłoby częściowo sensu (zob. w szczególności wyrok z dnia 6 marca 2003 r. w sprawie C‑41/00 P Interporc przeciwko
         Komisji, Rec. s. I‑2125, pkt 17; ww. postanowienie w sprawie Martinez przeciwko Parlamentowi, pkt 39).

      113    Argument dotyczący identycznej sytuacji trzech zainteresowanych operatorów odpowiada takim wymogom, ponieważ zmierza on dokładnie
         do zakwestionowania dokonanej przez Sąd analizy zasady niedyskryminacji.

      114    Odnosząc się do istoty sprawy, należy również podkreślić, że – jak przypominają wnoszące odwołanie – dyskryminacja może polegać
         wyłącznie na stosowaniu różnych zasad do porównywalnych sytuacji lub też na stosowaniu tej samej zasady do różnych sytuacji
         (wyroki: z dnia 14 lutego 1995 r. w sprawie C‑279/93 Schumacker, Rec. s. I‑225, pkt 30; z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie
         C‑341/05 Laval un Partneri, Zb.Orz. s. I‑11767, pkt 115).

      115    W niniejszej sprawie wcześniejsze udzielenie Orange i SFR licencji UMTS uzasadniało lub nawet wymagałoby ustalenie należnych
         opłat na wyższym poziomie od opłat należnych od Bouygues Télécom, jedynie wówczas, gdy wartość gospodarcza tych licencji już
         ze względu na sam fakt ich wcześniejszego udzielenia mogła być uważana za wyższą od wartości licencji udzielonej tej spółce.

      116    Jest jednak jasne, że nie zachodzi to w tym przypadku.

      117    W istocie bowiem jak stwierdził Sąd w pkt 116 zaskarżonego wyroku, Orange i SFR nie mogły korzystać z licencji, które zostały
         im udzielone.

      118    Jak słusznie przypomniał Sąd w pkt 100 i 110 zaskarżonego wyroku, mimo że prawdą jest, że licencja ma wartość gospodarczą,
         wartość ta zależy od momentu uzyskania przez każdego z zainteresowanych operatorów dostępu do rynku (zob. także wyrok z dnia
         22 maja 2003 r. w sprawie C‑462/99 Connect Austria, Rec. s. I‑5197, pkt 93).

      119    Innymi słowy, wartość gospodarcza licencji wynika w szczególności z możliwości, jaką dysponuje licencjobiorca, aby powołać
         się na prawa z licencji tej wynikające, mianowicie jak w niniejszej sprawie możliwość zajmowania odpowiedniego publicznego
         zakresu radiowego w celu wykorzystywania technologii UMTS.

      120    Tak jak Sąd stwierdził w pkt 116 zaskarżonego wyroku bez sprzeciwu ze strony wnoszących odwołanie w ramach niniejszego postępowania,
         nie budzi wątpliwości, że w dniu udzielenia licencji Bouygues Télécom, tj. w dniu 3 grudnia 2002 r. Orange i SFR nie mogły
         jeszcze uruchomić swych usług UMTS, a zatem korzystania z licencji ze względów niezależnych od ich woli, mianowicie problemów
         związanych z technologią UMTS i warunków gospodarczych niesprzyjających jej rozwojowi. W konsekwencji wartość licencji udzielonych
         Orange i SFR nie mogła być jedynie ze względu na ich wcześniejsze udzielenie większa od wartości licencji udzielonej Bouygues
         Télécom.

      121    Poza tym w pkt 119–121 zaskarżonego wyroku Sąd odrzucił również argumenty skarżących, czego nie kwestionują wnoszące odwołanie
         w ramach niniejszego postępowania, zmierzające do wykazania, że wcześniejsze udzielenie licencji Orange i SFR nadało im przewagę,
         jeśli chodzi o pierwszeństwo w nabywaniu terenów, wizerunek znaku towarowego i zdobywanie części rynku.

      122    Stąd też fakt, że licencje zostały udzielone trzem zainteresowanym operatorom w różnych terminach, nie uprawnia wniosku, że
         Orange i SFR w dniu udzielenia licencji Bouygues Télécom znajdowały się w innej sytuacji z punktu widzenia celu dyrektywy
         97/13, tj. zapewnienia, że operatorzy mają dostęp do rynku usług UMTS na takich samych zasadach.

      123    W konsekwencji Sąd nie naruszył prawa, orzekając, że trzech zainteresowanych operatorów znajdowało się w takiej samej sytuacji.

      124    Ustosunkowując się w następnej kolejności do istnienia zasady nienaruszalności kryteriów udzielenia licencji, na którą powołują
         się wnoszące odwołanie, należy po pierwsze stwierdzić, że wbrew temu, co twierdzą wnoszące odwołanie, Trybunał w pkt 60 wyroku
         z dnia 7 grudnia 2000 r. w sprawie C‑324/98 Telaustria i Telefonadress, Rec. s. I‑10745 ograniczył się do potwierdzenia, że
         podmioty zamawiające mają obowiązek przestrzegać zasady niedyskryminacji, nawet jeśli prowadzi to do zawierania umów, które
         są wyłączone z zakresu zastosowania dyrektywy Rady 93/38/EWG z dnia 14 czerwca 1993 r. koordynującej procedury udzielania
         zamówień publicznych przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i telekomunikacji (Dz.U.
         L 199, s. 84), nie ustalając jednak w żaden sposób istnienia zasady nienaruszalności kryteriów udzielenia licencji.

      125    Po drugie, jak wskazała rzecznik generalna w pkt 192 opinii, art. 11 ust. 2 dyrektywy 97/13 przewiduje, że wysokość opłat
         powinna uwzględniać w szczególności konieczność wspierania rozwoju innowacyjnych usług oraz konkurencji. Nie jest przedmiotem
         sporu w niniejszej sprawie fakt, że gdyby władze francuskie nie ustanowiły środka zrównania wysokości opłat UMTS, ponosiłyby
         poważne ryzyko wycofania ofert przez Orange i SFR. Stąd też właśnie w celu zapewnienia rozwoju konkurencji opłaty należne
         od dwóch pierwszych licencjobiorców zostały zmienione, aby dostosować je do poziomu opłat obciążających Bouygues Télécom.

      126    Wreszcie tak samo bezpodstawny jest argument, jakoby Sąd naruszył prawo, uznając, że dyrektywa 97/13 wprowadziła wyjątek od
         art. 87 ust. 1 WE, który powiększył katalog wyłączeń pierwotnie przewidziany w art. 87 ust. 2 WE.

      127    W istocie bowiem jak wskazała rzecznik generalna w pkt 196 opinii, należy przypomnieć, że art. 87 ust. 2 WE przewiduje wyjątki
         od zasady niezgodności pomocy państwa z traktatem.

      128    Stwierdzając w szczególności w świetle dyrektywy 97/13, że środek polegający na zrównaniu wysokości opłat należnych od Orange
         i SFR nie stanowi pomocy państwa, Sąd nie mógł rozszerzyć zakresu art. 87 ust. 2 WE, ponieważ przepis ten ma zastosowanie
         do środków stanowiących pomoc państwa.

      129    Nie sposób zgodzić się z żadną z trzech części zarzutu czwartego, wobec czego zarzut ten podlega oddaleniu.

       W przedmiocie zarzutu trzeciego opartego na błędnej kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych
      130    Zarzut trzeci podniesiony przez wnoszące odwołanie, oparty na jakoby błędnej kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych,
         również dzieli się na trzy części.

      131    SFR i Republika Francuska kwestionują w pierwszej kolejności dopuszczalność tego zarzutu w zakresie, w jakim w poszczególnych
         swych częściach podważa on ocenę stanu faktycznego dokonaną przez Sąd.

       W przedmiocie pierwszej części zarzutu trzeciego
      –       Argumentacja stron
      132    W pierwszej części zarzutu trzeciego wnoszące odwołanie podnoszą, że uznając dwie następujące po sobie procedury przetargowe
         na udzielenie licencji UMTS za jedną i tę samą procedurę, Sąd dokonał błędnej kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych.
         W szczególności stosując art. 11 dyrektywy 97/13, Sąd w pierwszej instancji winien był ograniczyć się do analizy sposobu,
         w jaki faktycznie przebiegała organizacja procedury, i winien był zatem stwierdzić, iż przeprowadzono dwie odrębne procedury.
         Na podstawie tego błędu Sąd doszedł do błędnego wniosku o braku dyskryminacji, stwierdzając, że sytuacja trzech operatorów
         ubiegających się o te licencje była podobna, podczas gdy w rzeczywistości była różna.

      133    Komisja tytułem żądania głównego, tak jak Republika Francuska, SFR i Orange tytułem żądania ewentualnego, podnoszą, że Sąd
         był uprawniony, by uznać, że procedura udzielenia licencji UMTS stanowiła w rzeczywistości jedną i tę samą procedurę. W tym
         względzie to państwo członkowskie, SFR i Orange twierdzą, że odwołanie się do art. 11 dyrektywy 97/13 nie jest w niniejszej
         sprawie trafne.

      134    W każdym razie, zdaniem Komisji, ta część zarzutu trzeciego nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ fakt, że miała miejsce tylko
         jedna procedura przetargowa, nie przesądzał o ocenie przestrzegania zasady równości traktowania przez Sąd, skoro uwzględnił
         on nie tylko szczególne zasady organizacji przetargu, ale również jego wyniki. Poza tym twierdzi ona, że zasada niedyskryminacji
         winna być stosowana w odniesieniu do obu przetargów ujmowanych całościowo.

      135    SFR uważa, że Sąd dokonał prawidłowej wykładni zasady równości traktowania, opierając się na kontekście wyłaniającego się
         rynku UMTS i stwierdzając, że żaden z zainteresowanych operatorów nie miał dostępu do tego rynku.

      136    Wreszcie Komisja twierdzi, że w ramach nowej procedury przetargowej ci sami operatorzy uzyskali licencje UMTS na takich samych
         zasadach.

      –       Ocena Trybunału
      137    Należy przypomnieć, że z art. 225 WE i z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości wynika, że odwołanie może
         dotyczyć jedynie kwestii prawnych i że jedynie Sąd jest właściwy do dokonywania ustaleń faktycznych – z wyjątkiem sytuacji,
         gdy nieprawidłowość jego ustaleń jest widoczna na podstawie dokumentów dołączonych do akt sprawy – oraz do oceny ustalonych
         okoliczności faktycznych. Ocena okoliczności faktycznych, z wyłączeniem przypadków wypaczenia przedstawionych Sądowi dowodów,
         nie stanowi kwestii prawnej, która jako taka poddana jest kontroli Trybunału (wyroki: z dnia 2 marca 1994 r. w sprawie C‑53/92 P
         Hilti przeciwko Komisji, Rec. s. I‑667, pkt 42; z dnia 21 czerwca 2001 r. w sprawach połączonych od C‑280/99 P do C‑282/99 P
         Moccia Irme i in. przeciwko Komisji, Rec. s. I‑4717, pkt 78; z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie C‑362/05 P Wunenburger przeciwko
         Komisji, Zb.Orz. s. I‑4333, pkt 66).

      138    W niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na fakt, że Sąd, aby stwierdzić jedność procedury przetargowej, wbrew temu, co twierdzą
         wnoszące odwołanie, nie zastosował w żaden sposób art. 11 dyrektywy 97/13, który poza tym nie dostarcza żadnego kryterium
         prawnego pozwalającego na dokonanie oceny, czy procedura udzielania licencji jedną całością, czy też składa się z wielu następujących
         po sobie faz. W istocie bowiem Sąd ograniczył się do stwierdzenia z jednej strony w pkt 11 zaskarżonego wyroku, że procedura
         przetargowa miała na celu udzielenie licencji, a z drugiej strony w pkt 12, 14 i 15 tego wyroku do stwierdzenia, że władze
         francuskie, nie osiągając swego pierwotnego celu, tj. udzielenia czterech licencji, zorganizowały „dodatkowy przetarg”.

      139    W ramach oceny tych okoliczności Sąd wywiódł w pkt 134 zaskarżonego wyroku, że „pomimo sposobu, w jaki faktycznie przebiegła
         organizacja procedury udzielania licencji UMTS, zapoczątkowan[a] w lipcu 2000 r. przez władze francuskie, stanowiła [ona]
         w rzeczywistości jedyną procedurę”.

      140    W tych okolicznościach kwestia, czy władze te zorganizowały jedną, czy dwie procedury, dotyczy dokonanej przez Sąd oceny okoliczności
         faktycznych, a nie jak twierdzą wnoszące odwołanie, kwestii prawnej związanej z kwalifikacją prawną okoliczności faktycznych
         w świetle art. 11 dyrektywy 97/13.

      141    Wnoszące odwołanie nie twierdzą, że Sąd dokonał wypaczenia okoliczności faktycznych lub przedstawionych mu dowodów, wobec
         czego należy stwierdzić, że pierwsza część zarzutu trzeciego jest niedopuszczalna.

       W przedmiocie drugiej części zarzutu trzeciego
      –       Argumentacja stron
      142    W ramach drugiej części zarzutu trzeciego wnoszące odwołanie zarzucają Sądowi, że dokonał błędnej kwalifikacji prawnej okoliczności
         faktycznych, stwierdzając, iż sporne wierzytelności, które zostały umorzone przez państwo francuskie, miały niepewny charakter.

      143    W tym względzie wnoszące odwołanie podnoszą po pierwsze, że licencje UMTS zostały udzielone Orange i SFR w drodze dwóch zarządzeń
         z dnia 18 lipca 2001 r., tj. po upływie terminu z dnia 31 maja 2001 r., w którym możliwe było wycofanie oferty. Twierdzą one
         po drugie, że możliwość rezygnacji z licencji przez operatorów nie uprawnia wniosku, by sporne wierzytelności miały niepewny
         charakter, ponieważ zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wierzytelność ma niepewny charakter jedynie wówczas, gdy jej powstanie
         jest uzależnione od realizacji zdarzenia przyszłego i niepewnego lub warunku zawieszającego.

      144    Komisja, Republika Francuska, SFR i Orange są zdania natomiast, że sporne wierzytelności miały charakter niepewny.

      145    Podnoszą one w szczególności, że bez gwarancji, iż Orange i SFR będą korzystały z równego traktowania, zawartych w pismach
         ministra z dnia 22 lutego 2001 r. obie spółki prawdopodobnie wycofałyby złożone oferty, ponieważ termin przewidujący możliwość
         cofnięcia oferty w dniu tym jeszcze nie upłynął. Poza tym zdaniem Komisji przywołane wierzytelności, przed udzieleniem licencji
         wymienionym spółkom, zarządzeniami z dnia 18 lipca 2001 r., nie były jeszcze wymagalne.

      146    Orange dodaje, że jeśli chodzi o zezwolenia na zajęcie publicznego zakresu radiowego, możliwość wycofania się po dniu 31 maja
         2001 r. istniała nadal, ponieważ licencjobiorcy mogą w każdym czasie zrezygnować z licencji, a w konsekwencji przestać uiszczać
         wynikającą stąd opłatę.

      147    W każdym razie w opinii Komisji, Republiki Francuskiej i Orange ta druga część zarzutu trzeciego nie ma znaczenia dla sprawy,
         ponieważ dotyczy nieistotnej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jako że Sąd oparł swą ocenę, że umorzenie spornych wierzytelności
         nie stanowi pomocy państwa również na wyjątku dotyczącym struktury systemu.

      –       Ocena Trybunału
      148    Należy przypomnieć, że zarzut skierowany przeciwko nieistotnemu motywowi orzeczenia Sądu nie może prowadzić do jego uchylenia
         i dlatego jest bezskuteczny (zob. w szczególności wyrok z dnia 28 czerwca 2005 r. w sprawach połączonych C‑189/02 P, C‑202/02 P,
         od C‑205/02 P do C‑208/02 P i C‑213/02 P Dansk Rørindustri i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑5425, pkt 148, i przytoczone
         tam orzecznictwo).

      149    Po pierwsze, jak wskazuje rzecznik generalna w pkt 131 opinii, mimo że w pkt 106 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że władze
         francuskie zrezygnowały z zasobów państwa o znacznej wartości, stwierdzając jednocześnie, że zasoby te miały niepewny charakter,
         to jednak w pkt 111 tego wyroku Sąd orzekał, że „okoliczność, że państwo mogło zrezygnować z zasobów i że mogła z tego wyniknąć
         korzyść dla beneficjentów obniżki opłaty, nie wystarcza do spełnienia warunków istnienia pomocy państwa niezgodnej ze wspólnym
         rynkiem, biorąc pod uwagę szczególny charakter wspólnotowego prawa telekomunikacji w stosunku do powszechnego prawa z zakresu
         pomocy państwa. W rzeczywistości rezygnacja ze spornej tu wierzytelności była nieunikniona z uwagi na strukturę systemu, poza
         tym […] wspomniana wierzytelność nie była pewna”.

      150    Należy po drugie, przypomnieć również, że z powodów powołanych w pkt 87−95 niniejszego wyroku zarzut wnoszących odwołanie
         skierowany przeciwko uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a dotyczący struktury systemu w kontekście umorzenia wierzytelności
         państwa, nie był zasadny.

      151    W tych okolicznościach, zakładając nawet, że choćby argumenty wnoszących odwołanie, jakoby Sąd błędnie uznał sporne wierzytelności
         za niepewne, były dopuszczalne i zasadne, należy stwierdzić, że tego rodzaju błąd, w sytuacji gdy jego istnienie zostałoby
         wykazane, nie jest w stanie w każdym razie podważyć wniosku, do którego doszedł Sąd w pkt 11 zaskarżonego wyroku.

      152    Należy zatem oddalić drugą część zarzutu trzeciego jako niemającą znaczenia dla sprawy.

       W przedmiocie trzeciej części zarzutu trzeciego
      –       Argumentacja stron
      153    W ramach trzeciej części zarzutu trzeciego wnoszące odwołanie twierdzą, że Sąd wypaczył treść pism ministra z dnia 22 lutego
         2001 r., orzekając, że pisma te dotyczą obietnicy „równego traktowania” z innymi operatorami, podczas gdy w rzeczywistości
         gwarancja dotyczyła wyłącznie „sprawiedliwego traktowania”. Zobowiązanie ministra do zapewnienia sprawiedliwego traktowania
         nie może stanowić obietnicy wyrównania z mocą wsteczną kwoty opłat należnych od pierwszych licencjobiorców UMTS do wysokości
         opłat wynikających z licencji udzielonych później. Tego rodzaju wypaczenie treści omawianych pism obciąża całość zaskarżonego
         wyroku.

      154    Zdaniem Komisji argument ten jest niedopuszczalny z tego względu, że kwestia równoznaczności semantycznej pojęć „sprawiedliwość”
         i „równość” jest argumentem nowym. Orange uważa, że argument ten jest niedopuszczalny z uwagi na fakt, że podważa on ocenę
         stanu faktycznego dokonaną przez Sąd.

      155    W każdym razie Komisja jest zdania, podobnie jak twierdzi Orange tytułem zarzutu uzupełniającego, że ta część zarzutu trzeciego
         nie ma znaczenia dla sprawy, jako że obietnice ministrów nie zajmowały istotnej roli w ustaleniach i wnioskowaniu Sądu.

      156    Tytułem uzupełnienia Komisja twierdzi, że wnoszące odwołanie nie zdołały wykazać błędności wniosku Sądu, że dwaj pierwsi licencjobiorcy
         w rzeczywistości nie odnieśli żadnej korzyści. Republika Francuska i SFR twierdzą natomiast, że jest wykluczone, by Sąd dokonał
         wypaczenia treści tych pism.

      –       Ocena Trybunału
      157    Jak twierdzi Komisja i Orange, ta część zarzutu trzeciego nie ma znaczenia dla sprawy.

      158    W istocie bowiem jasno wynika z pkt 153 i 154 zaskarżonego wyroku, że Sąd oparł ocenę konieczności obniżenia przez władze
         francuskie wysokości opłat należnych od SFR i Orange na zasadzie równości traktowania, jak wymaga tego dyrektywa 97/13.

      159    Innymi słowy, sąd w pierwszej instancji w żaden sposób nie uznał, by środek polegający na zrównaniu wysokości opłat był podyktowany
         zapewnieniami tych władz o „równym traktowaniu” wyrażonymi w pismach ministra z dnia 22 lutego 2001 r.

      160    W konsekwencji nawet zakładając, że argument wnoszących odwołanie, zgodnie z którym Sąd wypaczył w oczywisty sposób treść
         pism, jeśli chodzi o omawiane zapewnienia, jest dopuszczalny i zasadny, nie zmienia to faktu, iż w każdym razie nie rodzi
         on żadnych konsekwencji dla zasadności zaskarżonego wyroku.

      161    Stąd też mając na względzie orzecznictwo przytoczone w pkt 148 niniejszego wyroku, należy oddalić tę część zarzutu trzeciego.

      162    Żaden z czterech podniesionych przez wnoszące odwołanie zarzutów nie może zostać przyjęty, wobec czego odwołanie należy oddalić
         jako w części niedopuszczalne, a w części bezzasadne.

       W przedmiocie kosztów
      163    Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu Trybunału, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 tego regulaminu,
         kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.

      164    Ponieważ Komisja, Orange i SFR wniosły o obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania, a przegrały one sprawę, należy
         obciążyć je kosztami postępowania.

      165    W myśl art. 69 § 4 tego regulaminu, mającego także zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 regulaminu,
         należy orzec, że państwa członkowskie – interwenienci – pokrywają własne koszty. Dlatego Republika Francuska pokryje własne
         koszty.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Odwołanie zostaje oddalone.
      2)      Bouygues SA i Bouygues Télécom SA zostają obciążone kosztami postępowania.
      3)      Republika Francuska pokrywa własne koszty.
      Podpisy
      * Język postępowania: francuski.


title: Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (druga izba) z dnia 8 listopada 2007 r. # Marta Andreasen przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawy pracownicze - Urzędnicy - Uzasadnienie. # Sprawa F-40/05.

text:
      WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ (druga izba)

      z dnia 8 listopada 2007 r.
      Sprawa F‑40/05
      Marta Andreasen
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Służba publiczna – Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Kara w postaci wydalenia ze służby – Komisja dyscyplinarna – Skład – Zastosowanie w czasie nowych przepisów – Artykuł 6 europejskiej konwencji praw człowieka – Dochowanie terminów w postępowaniu dyscyplinarnym – Non bis in idem – Proporcjonalność – Uzasadnienie
      Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 236 WE i 152 EWEA, w której M. Andreasen żąda, między innymi, stwierdzenia nieważności
         decyzji Komisji z dnia 13 października 2004 r. w sprawie jej wydalenia ze służby bez obniżenia uprawnień emerytalnych.

      Orzeczenie:      Skarga zostaje oddalona. Każda ze stron pokrywa własne koszty.

      Streszczenie
      1.      Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Zgodność z prawem – Kontrola sądowa – Granice
      (regulamin pracowniczy, załącznik IX)
      2.      Prawo wspólnotowe – Zasady – Prawo do skutecznej ochrony sądowej
      (Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47)
      3.      Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Nieistotny dla sprawy charakter zarzutu opartego na art. 6
            europejskiej konwencji praw człowieka
      (regulamin pracowniczy, załącznik IX)
      4.      Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Wejście w życie nowych norm obowiązujących względem komisji
            dyscyplinarnej
      (regulamin pracowniczy, załącznik IX, art. 5 ust. 1, 4, art. 6 ust. 5)
      5.      Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Zasada ne bis in idem – Zawieszenie
      (regulamin pracowniczy, załącznik IX, art. 9 ust. 3, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 2)
      6.      Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Termin wyznaczony do wydania rozstrzygnięcia odnośnie do sytuacji
            zawieszonego urzędnika
      (regulamin pracowniczy, załącznik IX, art. 24 ust. 2)
      7.      Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Termin
      (regulamin pracowniczy, załącznik IX, art. 18, art. 22 ust. 1)
      8.      Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Sankcja – Wydalenie ze służby
      9.      Urzędnicy – Prawa i obowiązki – Swoboda wyrażania opinii – Wykonywanie – Granice – Powaga urzędu – Obowiązek lojalności
      (regulamin pracowniczy, art. 11, art. 12 akapit pierwszy, art. 21)
      10.    Urzędnicy – Prawa i obowiązki – Oficjalne uczestnictwo w spotkaniach naukowych
      11.    Prawo wspólnotowe – Zasady – Prawa podstawowe – Swoboda wyrażania opinii – Ograniczenia uzasadnione interesem ogólnym
      (regulamin pracowniczy, art. 17 akapit drugi)
      12.    Urzędnicy – Decyzja niekorzystna – Kara dyscyplinarna – Obowiązek uzasadnienia – Zakres
      (regulamin pracowniczy, art. 25 akapit drugi)
      1.      Regulamin pracowniczy powierza organowi powołującemu i komisji dyscyplinarnej wyłączną odpowiedzialność w zakresie przeprowadzenia
         postępowania dyscyplinarnego. Żaden przepis odnoszący się do środków dyscyplinarnych ustanowionych regulaminem pracowniczym
         nie zezwala, by takie postępowanie było ponownie przeprowadzone przez Sąd z jego własnej inicjatywy i niezależnie od zarzutów
         skutecznie podnoszonych przez stronę skarżącą. Nawet w zakresie środków dyscyplinarnych, kontrola zgodności z prawem wykonywana
         przez sąd wspólnotowy w ramach sporów o stwierdzenie nieważności ogranicza się zatem do sprawdzenia, wyłącznie w świetle podnoszonych
         zarzutów, zgodności z prawem przebiegu postępowania dyscyplinarnego, a także rzeczywistego wystąpienia, zakresu i ciężaru
         okoliczności, w odniesieniu do których organ powołujący wymierzył zaskarżoną karę dyscyplinarną.

      (zob. pkt 111)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑242/97 Z przeciwko Parlamentowi, 4 maja 1999 r., RecFP str. I‑A‑77, II‑401, pkt 19
      2.      Prawa podstawowe stanowią integralną część ogólnych zasad prawa, których przestrzeganie zapewnia sąd wspólnotowy. W tym celu
         sąd ten czerpie z tradycji konstytucyjnych wspólnych państwom członkowskim oraz ze wskazówek zawartych w instrumentach międzynarodowych
         dotyczących ochrony praw człowieka, przy których opracowaniu państwa członkowskie współpracowały lub do których przystąpiły.
         Europejska konwencja praw człowieka posiada w tym kontekście znaczenie szczególne.

      Prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu stanowi takie prawo podstawowe. Jednostki powinny bowiem móc korzystać ze skutecznej
         ochrony sądowej swoich praw, jakie wywodzą ze wspólnotowego porządku prawnego. Prawo to zostało również zapisane w art. 6
         i 13 europejskiej konwencji praw człowieka i potwierdzone w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

      (zob. pkt 122, 124)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa 222/84 Johnston, 15 maja 1986 r., Rec. str. 1651, pkt 18; sprawa C‑50/00 P Unión de Pequeños Agricultores
         przeciwko Radzie, 25 lipca 2002 r., Rec. str. I‑6677, pkt 39; sprawa C‑112/00 Schmidberger, 12 czerwca 2003 r., Rec. str. 5659,
         pkt 71; sprawa C‑263/02 P Komisja przeciwko Jégo‑Quéré, 1 kwietnia 2004 r., Zb.Orz. str. I‑3425, pkt 29; sprawa C‑540/03 Parlament
         przeciwko Radzie, 27 czerwca 2006 r., Zb.Orz. str. I‑5769, pkt 35; sprawa C‑229/05 P PKK i KNK przeciwko Radzie, 18 stycznia
         2007 r., Zb.Orz. str. I‑439, pkt 76; sprawa C‑432/05 Unibet, 13 maja 2007 r., Zb.Orz. str. I‑2271, pkt 37

      3.      Zgodnie z art. 6 ust. 1 europejskiej konwencji praw człowieka każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia
         jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach
         o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej.

      Zarzut oparty na art. 6 ust. 1 europejskiej konwencji praw człowieka pod adresem kary przewidzianej regulaminem pracowniczym,
         zastosowanej po przeprowadzeniu dochowującego wymogów staranności postępowania dyscyplinarnego przeciwko urzędnikowi, może
         być jedynie odrzucony.

      Po pierwsze bowiem, kara taka ewidentnie nie posiada cech orzeczenia w przedmiocie oskarżenia w sprawie karnej w rozumieniu
         art. 6 ust. 1 europejskiej konwencji praw człowieka.

      Po drugie, z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że decyzja dyscyplinarna wydana przez organ administracyjny
         niekoniecznie podlega wymogom ustanowionym w tym przepisie, który wymaga jedynie możliwości poddania takiej decyzji kontroli
         sądu spełniającego wymienione w nim warunki.

      (zob. pkt 125–127)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑26/89 De Compte przeciwko Parlamentowi, 17 października 1991 r., Rec. str. II‑781, pkt 94
      4.      Artykuły 5–8 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, które weszły w życie w dniu 1 maja 2004 r., wprowadziły pewne zmiany
         w ustanawianiu i składzie komisji dyscyplinarnej. Ich zastosowanie względem komisji dyscyplinarnej ustanowionej przed tą datą
         celem rozpatrzenia przypadku urzędnika, wobec którego toczy się postępowanie dyscyplinarne, nie dotyczyłoby tylko przyszłych
         skutków sytuacji powstałej pod rządami dawnej ustawy, lecz prowadziłoby bezwzględnie do nadania tym przepisom mocy wstecznej.

      Biorąc pod uwagę zasady, które zgodnie z utrwalonym orzecznictwem regulują skutki w czasie przepisów prawa wspólnotowego,
         w braku jakiegokolwiek, nawet dorozumianego, wskazania w nowych przepisach, umożliwiającego przyjęcie, że mogą one mieć zastosowanie
         z mocą wsteczną, należy stwierdzić, że nie zobowiązują w żaden sposób do zmiany ustanawiania i składu komisji dyscyplinarnej
         ustanowionej przed ich wejściem w życie.

      (zob. pkt 159, 171)
      5.      Środek zawieszający, który może zostać zastosowany względem urzędnika, wobec którego toczy się postępowanie dyscyplinarne,
         posiada z natury charakter tymczasowy i jako taki nie jest środkiem dyscyplinarnym, a tym samym nie wchodzi w zakres zastosowania
         zasady ne bis in idem, wyraźnie wyrażonej w przepisach regulaminu pracowniczego dotyczących środków dyscyplinarnych wobec
         urzędników.

      (zob. pkt 181–183)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa C‑308/04 P SGL Karbon przeciwko Komisji, 29 czerwca 2006 r., Zb.Orz. str. I‑5977, pkt 26
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑333/99 X przeciwko EBC, 18 października 2001 r., Rec. str. II‑3021, pkt 149, 151
      6.      Artykuł 24 ust. 2 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, który wszedł w życie w dniu 1 maja 2004 r. i który przewiduje,
         że sytuacja zawieszonego urzędnika musi zostać ostatecznie rozstrzygnięta w ciągu sześciu miesięcy od daty początku obowiązywania
         decyzji o zawieszeniu, a jeżeli w tym terminie nie podjęto takiej decyzji, zainteresowany urzędnik ponownie ma prawo do otrzymywania
         pełnego wynagrodzenia, ma zapobiec temu, by urzędnik, wobec którego toczy się postępowanie dyscyplinarne, mógł zostać pozbawiony
         wynagrodzenia przez okres ponad sześciu miesięcy bez rozstrzygnięcia jego sprawy. Z tego wynika, że tak przewidziany termin
         jest jedynie ostateczny w tym sensie, że po jego upływie urzędnik ponownie korzysta z prawa do wynagrodzenia w pełnej wysokości.
         Natomiast okoliczność, że organ powołujący nie rozstrzygnął ostatecznie sprawy danego urzędnika w rozpatrywanym terminie,
         nie może, jako taka, prowadzić do wniosku o niezgodności z prawem decyzji kończącej prowadzone przeciwko niemu postępowanie
         dyscyplinarne.

      (zob. pkt 189, 190)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑549/93 D przeciwko Komisji, 26 stycznia 1995 r., RecFP str. I‑A‑13, II‑43, pkt 32, 33; sprawa
         T‑121/99 Irving przeciwko Komisji, 16 maja 2000 r., RecFP str. I‑A‑85, II‑357, pkt 49

      7.      Terminy ustalone na przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego, choć nie są terminami ostatecznymi, wyrażają jednak zasadę
         dobrej administracji mającej na celu uniknięcie, w interesie zarówno administracji jak i urzędników, nieuzasadnionego opóźnienia
         w wydaniu kończącej je decyzji. Organy dyscyplinarne mają zatem obowiązek prowadzić postępowanie z zachowaniem staranności
         i działać w taki sposób, by każdy akt w ramach postępowania następował w rozsądnym terminie po wydaniu poprzedzającego go
         aktu. Nieprzestrzeganie tego terminu, co może podlegać ocenie wyłącznie w świetle szczególnych okoliczności danego przypadku,
         może prowadzić do stwierdzenia nieważności aktu wydanego po terminie, i to pod rządami zarówno dawnego regulaminu pracowniczego
         jak i obowiązującego po dniu 1 maja 2004 r.

      (zob. pkt 194, 195)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa 13/69 Van Eick przeciwko Komisji, 4 lutego 1970 r., Rec. str. 3, pkt 4; sprawa 228/83 F. przeciwko Komisji,
         29 stycznia 1985 r., Rec. str. 275, pkt 30; sprawy połączone 175/86 i 209/86 M. przeciwko Radzie, 19 kwietnia 1988 r., Rec.
         str. 1891, pkt 16

      Sąd Pierwszej Instancji: ww. sprawa De Compte przeciwko Parlamentowi, pkt 88; ww. sprawa D przeciwko Komisji, pkt 25; sprawa
         T‑197/00 Onidi przeciwko Komisji, 30 maja 2002 r., RecFP str. I‑A‑69, II‑325, pkt 91; sprawa T‑307/01 François przeciwko Komisji,
         10 czerwca 2004 r., Zb.Orz. str. II‑1669, pkt 47

      8.      Decyzja nakładająca karę w postaci wydalenia ze służby wiąże się koniecznie z działaniem nacechowanym dużą rozwagą ze strony
         instytucji, zważywszy na poważne i nieodwracalne konsekwencje płynące z takiej decyzji. Instytucja korzysta w tym względzie
         z szerokiego zakresu uznania, a kontrola sądowa ogranicza się do sprawdzenia ścisłości ustalonego stanu faktycznego oraz braku
         oczywistego błędu w ocenie okoliczności faktycznych.

      (zob. pkt 220)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑141/97 Yasse przeciwko EBI, 28 września 1999 r., RecFP str. I‑A‑177, II‑929, pkt 63
      9.      Artykuł 12 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2004 r.) ma zapewniać,
         by urzędnicy wspólnotowi przedstawiali w swoim zachowaniu obraz godności, odpowiadający szczególnie właściwemu i godnemu szacunku
         postępowaniu, którego ma się prawo oczekiwać od członków międzynarodowej służby publicznej. Wynika z tego w szczególności,
         że zniewagi wyrażone publicznie przez urzędnika i godzące w część osób, do których się odnoszą, stanowią same w sobie naruszenie
         powagi urzędu w rozumieniu tego przepisu. Artykuł 12 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego jest, podobnie jak art. 11 i 21,
         jednym ze szczególnych wyrazów obowiązku lojalności, który zobowiązuje urzędnika nie tylko do powstrzymania się od zachowań
         godzących w powagę urzędu i szacunek należny instytucji i jej władzom, lecz również do wykazania się, tym bardziej jeśli ma
         on wysoką grupę zaszeregowania, postępowaniem poza wszelkimi podejrzeniami, aby związek zaufania łączący go z instytucją był
         wciąż zachowany. Wspomniany art. 12 nie stanowi przeszkody w będącej prawem podstawowym swobodzie wyrażania opinii, z jakiej
         korzystają urzędnicy wspólnotowi, lecz nakłada rozsądne granice w wykonywaniu tego prawa w interesie służby.

      Na podstawie art. 12 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego, za poważne zniewagi godzące w część osób, do których są kierowane,
         uważa się nie tylko sugestie mogące jako takie szkodzić godności tych osób, lecz również twierdzenia o charakterze rzucającym
         cień na ich reputację zawodową. Forma tych twierdzeń nie ma znaczenia: chodzi tu zarówno o bezpośrednie ataki, jak i o twierdzenia
         poczynione w sposób powątpiewający, pośredni, ukryty, w drodze insynuacji lub dotyczące osoby niewymienionej wyraźnie, lecz
         której identyfikacja jest możliwa.

      W tym względzie przesłanie przez urzędnika notatek, które przez swój charakter naruszają powagę jego urzędu, stanowi samo
         w sobie naruszenie obowiązku zawartego w art. 12 akapit pierwszy tego regulaminu pracowniczego, bez względu na poziom upublicznienia
         takich notatek.

      (zob. pkt 233–235)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑146/89 Williams przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, 26 listopada 1991 r., Rec. str. II‑1293,
         pkt 76; sprawa T‑273/94 N przeciwko Komisji, 15 maja 1997 r., RecFP str. I‑A‑97, II‑289, pkt 126–129; sprawa T‑183/96 E przeciwko
         KES, 17 lutego 1998 r., RecFP str. I‑A‑67, II‑159, pkt 38, 39, 41; sprawy połączone T‑34/96 i T‑163/96 Connolly przeciwko
         Komisji, 19 maja 1999 r., RecFP str. I‑A‑87, II‑463, pkt 123, 124, 129; sprawa T‑259/97 Teixeira Neves przeciwko Trybunałowi
         Sprawiedliwości, 12 września 2000 r., RecFP str. I‑A‑169, II‑773, pkt 29, 30, 47

      10.    Wyłącznie do przełożonych należy, przy zachowaniu pełnej swobody, decyzja w sprawie możliwości zezwolenia na uczestnictwo
         urzędników w spotkaniach naukowych w oficjalnym charakterze.

      (zob. pkt 250)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa 338/82 Albertini i Montagnani przeciwko Komisji, 17 maja 1984 r., Rec. str. 2123, pkt 32
      11.    Prawo do swobody wyrażania opinii, zapisane w art. 10 europejskiej konwencji praw człowieka, stanowi prawo podstawowe, którego
         przestrzeganie zapewnia sąd wspólnotowy i z którego korzystają, między innymi, urzędnicy wspólnotowi. Niemniej prawo do swobody
         wyrażania opinii nie stanowi prerogatywy bezwzględnej, lecz może zawierać ograniczenia, pod warunkiem że faktycznie odpowiadają
         one celom interesu ogólnego, realizowanym przez Wspólnotę i nie stanowią – w świetle zamierzonego celu – nieproporcjonalnej
         i niemożliwej do zniesienia ingerencji, która naruszałaby samą treść tak gwarantowanego prawa. Nie można uznać, by rozpatrywany
         w świetle tych zasad art. 17 akapit drugi regulaminu pracowniczego (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2004 r.),
         mówiący o publikacji przez urzędników tekstów dotyczących działania Wspólnot, nakładał nieuzasadnione ograniczenie na swobodę
         wyrażania opinii przez urzędników.

      Po pierwsze, przewidziany tym przepisem wymóg uprzedniej zgody na publikacje odpowiada zasługującemu na ochronę celowi, by
         tekst dotyczący działania Wspólnot nie mógł godzić w ich interesy, a w szczególności w reputację i obraz jednej z instytucji.
         Po drugie, wspomniany art. 17 akapit drugi nie stanowi środka nieproporcjonalnego do celu interesu ogólnego, jaki ma chronić.
         Uprzednia zgoda na publikacje jest wymagana tylko wówczas, gdy tekst, jaki zainteresowany urzędnik zamierza opublikować lub
         do którego publikacji zamierza doprowadzić, dotyczy działania Wspólnot. Ponadto nie wprowadzono żadnego bezwzględnego zakazu
         publikacji. Wprost przeciwnie, art. 17 akapit drugi zdanie ostatnie regulaminu pracowniczego ustala jasno zasadę udzielania
         zgody na publikację, ponieważ takiej zgody można odmówić jedynie w przypadku, gdy planowana publikacja mogłaby naruszyć interesy
         Wspólnot.

      (zob. pkt 251, 252)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: ww. sprawa Connolly przeciwko Komisji, pkt 148, 149–152
      12.    Uzasadnienie decyzji niekorzystnej ma na celu zapewnienie zainteresowanej osobie informacji koniecznych do stwierdzenia, czy
         decyzja jest zasadna i umożliwienie sądowi wspólnotowemu przeprowadzenie jej kontroli sądowej.

      Kwestia tego, czy uzasadnienie decyzji organu powołującego nakładającej karę na urzędnika spełnia te wymogi, winna być oceniona
         w świetle nie tylko brzmienia, lecz również jej kontekstu oraz wszystkich norm prawnych regulujących daną materię. W tym względzie,
         o ile organ powołujący powinien dokładnie wskazać okoliczności obciążające urzędnika oraz względy, które skłoniły go do zastosowania
         wybranej kary, o tyle nie wymaga się jednak od niego ustosunkowania się do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych
         podnoszonych przez zainteresowanego w trakcie postępowania. Jeśli organ powołujący zdecyduje się na taką samą karę, jaką zaproponowała
         komisja dyscyplinarna, nie jest konieczne dodatkowe uzasadnienie w przedmiocie właściwego charakteru kary.

      (zob. pkt 259, 260)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa C‑188/96 P Komisja przeciwko V, 20 listopada 1997 r., Rec. str. I‑6561, pkt 26–29
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑12/94 Daffix przeciwko Komisji, 28 marca 1995 r., RecFP str. I‑A‑71, II‑233, pkt 33; sprawa
         T‑144/96 Y przeciwko Parlamentowi, 16 lipca 1998 r., RecFP str. I‑A‑405, II‑1153, pkt 27; ww. sprawa Connolly przeciwko Komisji,
         pkt 93; ww. sprawa Onidi przeciwko Komisji, pkt 156; sprawa T‑277/01 Stevens przeciwko Komisji, 5 grudnia 2002 r., RecFP str. I‑A‑253,
         II‑1273, pkt 70, 71