title: Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 19 marca 2015 r.#OTP Bank Nyrt. przeciwko Magyar Állam i Magyar Államkincstár.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Fővárosi Törvényszék.#Odesłanie prejudycjalne – Pomoc państwa – Artykuł 107 ust. 1 TFUE – Pojęcie „pomocy państwa” – Przyznana przed przystąpieniem Węgier do Unii Europejskiej pomoc mieszkaniowa dla pewnych kategorii gospodarstw domowych – Rozliczanie pomocy przez instytucję kredytową w zamian za przyznaną gwarancję państwową – Artykuł 108 ust. 3 TFUE – Środek, który nie został uprzednio zgłoszony Komisji Europejskiej – Niezgodność z prawem.#Sprawa C-672/13.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (szósta izba)
      z dnia 19 marca 2015 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Pomoc państwa — Artykuł 107 ust. 1 TFUE — Pojęcie „pomocy państwa” — Przyznana przed przystąpieniem Węgier do Unii Europejskiej pomoc mieszkaniowa dla pewnych kategorii gospodarstw domowych — Rozliczanie pomocy przez instytucję kredytową w zamian za przyznaną gwarancję państwową — Artykuł 108 ust. 3 TFUE — Środek, który nie został uprzednio zgłoszony Komisji Europejskiej — Niezgodność z prawem”
      W sprawie C‑672/13
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Fővárosi Törvényszék (Węgry) postanowieniem z dnia 30 lipca 2013 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 17 grudnia 2013 r., w postępowaniu:

         OTP Bank Nyrt

      przeciwko

         Magyar Állam,

         Magyar Államkincstár,

      TRYBUNAŁ (szósta izba),
      w składzie: A. Borg Barthet, pełniący obowiązki prezesa szóstej izby, E. Levits i F. Biltgen (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: N. Jääskinen,
      sekretarz: I. Illéssy, administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 13 listopada 2014 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu OTP Bank Nyrt przez P. Nagy’a, ügyvéd,

               —

               w imieniu rządu węgierskiego przez M. Fehéra oraz G. Koósa, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez K. Talabér-Ritz oraz L. Flynna, działających w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 107 TFUE i 108 TFUE.

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu, jaki zaistniał pomiędzy OTP Bank Nyrt (zwanym dalej „Bankiem OTP”), będącym węgierską instytucją kredytową, a Magyar Állam (zwanym dalej „państwem węgierskim”) i Magyar Államkincstár (zwanym dalej „węgierskim skarbem państwa”) w przedmiocie roszczenia o zwrot z tytułu gwarancji państwowej przyznanej Bankowi OTP przez państwo węgierskie.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

               3

               Zgodnie z art. 2 ust. 2 Traktatu pomiędzy Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (państwami członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczącego przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz.U. 2003, L 236, s. 17) traktat ten (zwany dalej „traktatem akcesyjnym”), wszedł w życie w dniu 1 maja 2004 r.

               4

               Zgodnie z art. 2 ust. 2 tego traktatu akcesyjnego warunki przystąpienia i dostosowania traktatów stanowiących podstawę Unii Europejskiej zostały zawarte w Akcie dotyczącym warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań traktatów stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. 2003, L 236, s. 33, zwanym dalej „aktem przystąpienia”).

               5

               Artykuł 22 tego aktu przystąpienia, który, podobnie jak jego pozostałe postanowienia, stanowi integralną część traktatu akcesyjnego, zawiera postanowienie, że środki wymienione w załączniku IV do tego aktu stosuje się zgodnie z warunkami określonymi w tym załączniku.

               6

               Punkt 3, zatytułowany „Polityka konkurencji”, załącznika IV do aktu przystąpienia brzmi następująco:

                        „1.

                        Następujące programy pomocowe lub pomoc indywidualna wprowadzone w życie w nowych państwach członkowskich przed dniem przystąpienia i mające nadal zastosowanie po tym dniu zostaną uznane w dacie przystąpienia za istniejącą pomoc w rozumieniu artykułu [108] ustęp 1 [TFUE]:

                                 a)

                                 środki pomocowe wprowadzone w życie przed dniem 10 grudnia 1994 r.;

                                 b)

                                 środki pomocowe wymienione w dodatku do niniejszego załącznika;

                                 c)

                                 środki pomocowe, które przed dniem przystąpienia zostały uznane przez organ nadzorujący pomoc państwa w nowych państwach członkowskich jako zgodne z dorobkiem i w stosunku do których Komisja, zgodnie z procedurą przewidzianą w ustępie 2, nie zgłosiła sprzeciwu w związku z istnieniem poważnych wątpliwości co do zgodności tych środków ze wspólnym rynkiem.

                           Wszystkie środki, mające nadal zastosowanie po dniu przystąpienia, które stanowią pomoc państwa i które nie spełniają powyżej określonych warunków, zostaną uznane w dniu przystąpienia za nową pomoc państwa dla celów stosowania artykułu [108] ustęp 3 [TFUE]”.

               7

               Zatytułowany „Definicje” art. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [108 TFUE] (Dz.U. L 83, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 8, t. 1, s. 339), po zmianach wprowadzonych rozporządzeniem Rady (WE) nr 1791/2006 z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U. L 363, s. 1) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 659/1999”), stanowi:
               „Do celów niniejszego rozporządzenia:

                        a)

                        »pomoc« oznacza każdy środek, spełniający wszystkie kryteria ustanowione w art. [107] ust. 1 [TFUE];

                        b)

                        »istniejąca pomoc« oznacza:

                                 (i)

                                 bez uszczerbku dla […] załącznika IV pkt 3 i dodatku do tego załącznika do aktu [przystąpienia], wszelką pomoc istniejącą przed wejściem w życie traktatu w odpowiednich państwach członkowskich, czyli programy pomocowe oraz pomoc indywidualną, których realizację rozpoczęto przed wejściem w życie traktatu, a które będą nadal stosowane po wejściu w życie traktatu;

                                 (ii)

                                 pomoc dozwoloną, czyli takie programy pomocowe i pomoc indywidualną, które zostały dozwolone przez Komisję lub przez Radę;

                                 (iii)

                                 pomoc uważaną za dozwoloną na podstawie art. 4 ust. 6 niniejszego rozporządzenia lub przed przyjęciem niniejszego rozporządzenia, ale zgodnie z niniejszą procedurą;

                                 (iv)

                                 pomoc uznaną za pomoc istniejącą na podstawie art. 15;

                                 (v)

                                 pomoc, jaka została uznana za pomoc istniejącą, ponieważ można stwierdzić, że w czasie gdy została wprowadzona w życie, nie stanowiła pomocy, a w okresie późniejszym stała się pomocą ze względu na rozwój wspólnego rynku bez wprowadzenia zmian przez państwo członkowskie. W przypadku gdy niektóre środki stają się pomocą po liberalizacji danego działania przez prawo wspólnotowe, środków takich nie uznaje się za pomoc istniejącą po terminie przyjętym dla liberalizacji;

                        c)

                        »nowa pomoc« oznacza każdą pomoc, czyli programy pomocowe i pomoc indywidualną, która nie jest pomocą istniejącą, włącznie ze zmianami istniejącej pomocy;

                        d)

                        »program pomocowy« oznacza każde działanie, na podstawie którego, bez dalszego wprowadzania w życie wymaganych środków, można dokonać wypłat pomocy indywidualnej na rzecz przedsiębiorstw określonych w ustawie w sposób ogólny i abstrakcyjny oraz każde działanie, na podstawie którego pomoc, która nie jest związana z konkretnym projektem, może zostać przyznana jednemu lub kilku przedsiębiorstwom na czas nieokreślony lub w nieokreślonej kwocie;

                        e)

                        »pomoc indywidualna« oznacza pomoc, która nie jest przyznawana na podstawie programu pomocowego oraz podlegającą obowiązkowi zgłoszenia pomoc przyznawaną na podstawie programu pomocowego;

                        f)

                        »pomoc przyznana bezprawnie« oznacza nową pomoc, wprowadzoną w życie z naruszeniem art. [108] ust. 3 [TFUE];

                  […]”.

         Prawo węgierskie

               8

               Na podstawie uprawnień przyznanych w ustawie budżetowej Republiki Węgierskiej na lata 2000–2002 rząd węgierski przyjął dekret rządowy nr 12/2001 z dnia 31 stycznia 2001 r. regulujący kwestię pomocy mającej na celu ułatwienie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych (Magyar Közlöny 2001/11, zwany dalej „dekretem z 2001 r.”).

               9

               Znajdujący się w rozdziale VII tego dekretu § 24 ust. 1 stanowił, że, niezależnie od tego, kto jest wykonawcą, inwestorem i sprzedającym, instytucje kredytowe udzielają określonych w rozdziałach II-VI tego dekretu pożyczek i je udostępniają, ustalają szczegółowe zasady zwrotu i udzielenia pomocy oraz zapewniają rozliczenie się w tym zakresie do celów budżetu centralnego.

               10

               Zgodnie z brzmieniem § 24 ust. 15 tego samego dekretu:
               „Instytucja kredytowa zawiera z ministrem i skarbem państwa umowę w przedmiocie wypłaty pomocy i zaliczek w rozumieniu ust. 11, a także dostarczenia danych koniecznych do przeprowadzenia kontroli finansowej. Zawarcie tej umowy pociąga za sobą uprawnienie tej instytucji kredytowej do rozliczenia pomocy i udzielonych zaliczek”.

               11

               Zgodnie z brzmieniem § 25 ust. 1 i 2 dekretu z 2001 r.:
               „1.   Jeżeli wnioskodawca celem nabycia mieszkania skorzystał z dodatku budowlanego, o którym mowa w § 5 ust. 4, państwo zwraca instytucji kredytowej 80% wypłaconej przez instytucję kredytową kwoty pożyczki w wysokości ustalonej zgodnie z § 13 ust. 1, która stała się nieściągalna w rozumieniu przepisów ustawy o rachunkowości; państwo zwraca również odsetki od tej pożyczki i koszty związane z jej udzieleniem do wysokości co najwyżej połowy jej kwoty głównej.
               2.   Państwo zwraca instytucji kredytowej łączną kwotę kapitału pożyczki, odsetek od niej i kosztów związanych z jej udzieleniem, wypłaconej przez instytucję kredytową w postaci zaliczek na podstawie § 5/A, która to kwota stała się nieściągalna w rozumieniu przepisów ustawy o rachunkowości”.

               12

               Paragraf 25/C dekretu z 2001 r., wprowadzony na podstawie § 10 dekretu rządowego nr 257/2011 z dnia 6 grudnia 2011 r. (zwanego dalej „dekretem z 2011 r.”), stanowi:
               „Przewidziany w § 25 ust. 1 i 2 dekretu [z 2001 r.] obowiązek państwa do zwrotu nie jest wymagalny w wypadku umów pożyczki zawartych w dniu 1 maja 2004 r. lub po tym dniu”.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               13

               W dniu 15 września 2008 r. ministerstwo ds. samorządu terytorialnego, skarb państwa i Bank OTP zawarli umowę zlecenia na podstawie § 24 ust. 15 dekretu z 2001 r.

               14

               W zastosowaniu rozdziału I pkt 1 tej umowy i w ramach wykonania ww. dekretu ministerstwo ds. samorządu terytorialnego powierzyło Bankowi OTP zadanie przeprowadzenia rozliczeń finansowych mieszkaniowej pomocy państwa. W tych ramach Bank OTP wywiązywał się z obowiązków polegających na: ocenie wniosków złożonych przez podmioty ubiegające się o pomoc mieszkaniową i przyznanie subwencjonowanej pożyczki na kupno nieruchomości, wypłacie pomocy zgodnie z warunkami przewidzianymi w dekrecie z 2001 r., czuwaniu nad tym, aby obciążenie nieruchomości hipoteką na rzecz państwa oraz zakaz ich zbywania i dalszego obciążania zostały wpisane do ksiąg wieczystych, rozliczaniu z budżetem kwot przyznanych z tytułu pomocy mieszkaniowej oraz podawaniu danych do wiadomości zgodnie z postanowieniami dekretu.

               15

               Jako świadczenie wzajemne Bank OTP otrzymywał zgodnie z postanowieniem zawartym w rozdziale II pkt 5 umowy zlecenia z dnia 15 września 2008 r. zwrot kosztów wynoszący 1,5% kwot przyznanych z tytułu pomocy mieszkaniowej oraz 3% ustalonych w umowie pożyczki kwot wypłaconych w postaci zaliczek, dodatku mieszkaniowego dla ludzi młodych oraz pomocy przyznanej w ramach dawnego reżimu zwrotu podatku.

               16

               Zgodnie z brzmieniem § 25 ust. 1 dekretu z 2001 r. w wersji obowiązującej w momencie zawarcia umowy zlecenia z dnia 15 września 2008 r., czyli przed zmianą tego dekretu z 2011 r., państwo węgierskie było, po spełnieniu pewnych warunków, zobowiązane do zwrotu instytucji kredytowej 80% wypłaconej przez instytucję kredytową kwoty pożyczki, która stała się nieściągalna w rozumieniu przepisów ustawy o rachunkowości, a także zwrotu odsetek od tej pożyczki i kosztów związanych z jej udzieleniem.

               17

               Paragraf 25 ust. 2 dekretu z 2001 r. stanowił, że państwo winno również zapewnić instytucji kredytowej zwrot łącznej kwoty kapitału pożyczki, odsetek od niej i kosztów związanych z jej udzieleniem, wypłaconej przez instytucję kredytową na podstawie § 5/A owego dekretu, która to kwota stała się nieściągalna.

               18

               Bank OTP wielokrotnie bezskutecznie wzywał państwo węgierskie do wykonania obowiązków wynikających z umowy zlecenia w zakresie odnoszącym się do trzeciego kwartału 2009 r. i kolejnych kwartałów następnych lat. Państwo węgierskie zakwestionowało te obowiązki, powołując się na § 25/C dekretu z 2001 r. wprowadzony w drodze dekretu z 2011 r. W następstwie tej zmiany przepisów państwo węgierskie uznało się bowiem za zwolnione z wykonywania obowiązków przewidzianych w § 25 ust. 1 i 2 dekretu z 2001 r. w zakresie dotyczącym umów pożyczki zawartych począwszy od dnia 1 maja 2004 r.

               19

               W tym właśnie kontekście Bank OTP wniósł do Fővárosi Tôrvényszék (sądu w Budapeszcie) skargę o zasądzenie od państwa węgierskiego zapłaty kwoty w wysokości 1261506204 HUF (forintów węgierskich) wraz z należnymi odsetkami i kosztami; wniósł on również o uznanie mającego zapaść rozstrzygnięcia za wywołujące skutki również w odniesieniu do skarbu państwa. Ponadto zdaniem Banku OTP państwo węgierskie wskutek przyjęcia § 25/C dekretu z 2001 r. uniemożliwiło wykonanie umowy zlecenia z dnia 15 września 2008 r. i efektem tego doprowadziło do jej jednostronnego zerwania. Z tego względu Bank OTP zażądał również rozliczenia się, zgodnie z § 479 ust. 3 węgierskiego kodeksu cywilnego, w odniesieniu do wyświadczonych w ramach wykonania umowy usług.

               20

               Państwo węgierskie i skarb państwa, wnosząc o oddalenie skargi Banku OTP twierdziły, że wprowadzona dekretem z 2011 r. zmiana dekretu z 2001 r. była konieczna ze względu na to, iż gwarancja udzielona przez państwo na warunkach określonych w § 25 ust. 1 i 2 dekretu z 2001 r. (zwana dalej „gwarancją państwową”) stanowi zabronioną przez prawo Unii pomoc państwa. Celem wydania przez państwo węgierskie dekretu z 2011 r. było zatem jedynie dostosowanie prawa węgierskiego do prawa Unii.

               21

               Fővárosi Tôrvényszék nie uwzględnił wniesionej przez Bank OTP skargi. Fővárosi Itelotabla (sąd apelacyjny w Budapeszcie) uchylił wyrok sądu pierwszej instancji, wskazując jednocześnie, że uzasadnionym może okazać się zbadanie zgodności tej ewentualnej pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 2 i 3 TFUE i przekazał sprawę Fővárosi Tôrvényszék do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji.

               22

               W postępowaniu przed Fővárosi Tôrvényszék, rozpoznającym sprawę ponownie w celu wydania nowego orzeczenia, Bank OTP podnosi, że w przypadku gdy sąd ten uzna, iż ww. gwarancja państwowa wchodzi w zakres zastosowania art. 107 ust. 1 TFUE, będzie musiał on skierować do Trybunału Sprawiedliwości pytanie dotyczące tego, czy gwarancja ta jest, w świetle prawa Unii, zgodna z rynkiem wewnętrznym, w szczególności uwzględniając ustanowiony w art. 107 ust. 2 lit. a) TFUE wyjątek dotyczący pomocy o charakterze socjalnym, a także okoliczność polegającą na tym, iż beneficjenci spornego rodzaju pomocy nie są instytucjami kredytowymi, lecz jednostkami.

               23

               Zdaniem Fővárosi Tôrvényszék rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu wymaga przeprowadzenia wykładni prawa Unii. Jeśli bowiem ww. gwarancja nie stanowi zakazanej pomocy państwa, czyli, innymi słowy, stanowi ona pomoc zgodną z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 2 i 3 TFUE, może się w odpowiednim przypadku okazać, że państwo węgierskie dopuściło się zerwania umowy zlecenia, nie mając ku temu ważnej podstawy prawnej.

               24

               W tych okolicznościach Fővárosi Törvényszék postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy gwarancja państwowa udzielona na podstawie dekretu [z 2001 r.] przed przystąpieniem Węgier do Unii Europejskiej jest pomocą państwa, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, czy jest ona zgodna z rynkiem wewnętrznym?

                        2)

                        Jeśli udzielona na podstawie ww. dekretu gwarancja państwowa jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym, w jaki sposób, opierając się na podstawie prawa Unii, można zaradzić ewentualnemu naruszeniu interesów zainteresowanych osób?”.

         W przedmiocie dopuszczalności

               25

               Rząd węgierski i Komisja wyrażają wątpliwości co do dopuszczalności ww. wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym czy też, co najmniej, któregoś z zawartych w nim pytań.

               26

               W tym względzie należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że w ramach postępowania, o którym mowa w art. 267 TFUE, wyłącznie do sądu krajowego, przed którym toczy się spór i który musi przyjąć odpowiedzialność za wydane orzeczenie, należy ocena, w świetle konkretnych okoliczności sprawy, zarówno niezbędności orzeczenia prejudycjalnego dla wydania rozstrzygnięcia, jak i istotnego charakteru pytań skierowanych do Trybunału. W związku z tym, jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest w zasadzie zobowiązany do wydania orzeczenia (zob. w szczególności wyrok Bruno i in., C‑395/08 i C‑396/08, EU:C:2010:329, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo).

               27

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału pytania dotyczące wykładni prawa Unii, z którymi zwrócił się do niego sąd krajowy w ramach stanu prawnego i faktycznego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny, a prawidłowość tego ustalenia nie podlega ocenie Trybunału, korzystają z domniemania, iż mają znaczenie dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w trybie prejudycjalnym, o które wnioskował sąd krajowy, jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą się zwrócono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego lub prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na przedstawione mu pytania (wyroki: van der Weerd i in., od C‑222/05 do C‑225/05, EU:C:2007:318, pkt 22; a także Melki i Abdeli, C‑188/10 i C‑189/10, EU:C:2010:363, pkt 27).

               28

               Trybunał przeprowadza zatem ocenę warunków charakteryzujących sytuację, w jakiej sąd krajowy kieruje do niego wniosek, jedynie w szczególnych okolicznościach (zob. podobnie wyrok PreussenElektra C‑379/98, EU:C:2001:160, pkt 39). W zakresie współpracy, koniecznej dla właściwego funkcjonowania instytucji wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, należy bowiem przyjąć, że sąd krajowy ze swojej strony będzie miał wzgląd na powierzone Trybunałowi zadanie, którym jest przyczynianie się do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich, a nie – wyrażanie opinii doradczych na pytania ogólne lub hipotetyczne (wyrok Schmidberger, C‑112/00, EU:C:2003:333, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).

               29

               Następnie należy podkreślić, że, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, nawet jeśli w ramach postępowania wszczętego na podstawie art. 267 TFUE zadanie Trybunału nie polega na dokonywaniu oceny zgodności ustawodawstwa krajowego z prawem Unii ani na dokonywaniu wykładni ustawodawczych lub wykonawczych przepisów krajowych, jest on jednak właściwy do podania sądowi krajowemu wszelkich wskazówek w zakresie wykładni prawa Unii umożliwiających temu sądowi ocenę powyższej zgodności w celu wydania orzeczenia w zawisłej przed nim sprawie (zob. w szczególności wyrok Paint Graphos i in., od C‑78/08 do C‑80/08, EU:C:2011:550, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).

               30

               Bardziej dokładnie rzecz ujmując, rozstrzygnięto już, że przysługujące Komisji uprawnienie do oceny zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem nie stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy skierował do Trybunału pytanie prejudycjalne o wykładnię pojęcia pomocy (wyrok DM Transport, C‑256/332, EU:C:1999:332, pkt 15). Trybunał może więc w szczególności dostarczyć sądowi odsyłającemu elementów wykładni prawa Unii pozwalających na określenie, czy przepis krajowy może być zakwalifikowany jako „pomoc państwa” w rozumieniu tego prawa (zob. podobnie wyrok Fallimento Traghetti del Mediterraneo, C‑140/09, EU:C:2010:335, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).

               31

               Sądy krajowe, rozpatrując zawisłe przed nimi spory, mogą być zobowiązane do dokonania wykładni i do stosowania pojęcia pomocy, o którym mowa w art. 107 ust. 1 TFUE, w szczególności w celu ustalenia, czy środek państwowy powinien podlegać przewidzianej w art. 108 ust. 3 TFUE procedurze uprzedniej kontroli, i, w odpowiednim przypadku, w celu sprawdzenia, czy dane państwo członkowskie uczyniło zadość temu obowiązkowi (zob. podobnie wyrok P, C‑6/12, EU:C:2013:525, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).

               32

               Wreszcie, ze względu na to, że, jak wynika z pkt 29 niniejszego wyroku, zadanie Trybunału polega na udzieleniu użytecznej odpowiedzi sądowi odsyłającemu, do niego też należy – gdy zajdzie taka potrzeba – przeformułowanie przedstawionych mu pytań (zob. w szczególności wyrok Bjankow, C‑249/11, EU:C:2012:608, pkt 57 i przytoczone tam orzecznictwo).

               33

               W świetle powyższego i celem udzielenia użytecznej odpowiedzi sądowi odsyłającemu zachodzi konieczność przeformułowania dwóch przedstawionych pytań, które należy rozpatrzyć łącznie, w ten sposób, że sąd odsyłający w istocie zwraca się z pytaniem, czy gwarancja państwowa może zostać uznana za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE i, w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej, czy pomoc ta podlegała ustanowionemu w art. 108 ust. 3 TFUE obowiązkowi zgłoszenia, a w odpowiednim przypadku – jakie są konsekwencje nieuczynienia zadość temu obowiązkowi.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         Uwagi wstępne

               34

               W zakresie dotyczącym kontroli przestrzegania przez państwa członkowskie obowiązków nałożonych na nie w art. 107 TFUE i 108 TFUE na wstępie należy przypomnieć wzajemny stosunek tych postanowień traktatowych oraz uprawnień i obowiązków, które postanowienia te ustanawiają, z jednej strony, dla Komisji, oraz, z drugiej strony, dla państw członkowskich.

               35

               Artykuł 108 TFUE ustanawia odrębne procedury w zależności od tego, czy pomoc stanowi pomoc nową czy istniejącą. O ile pomoc nowa podlega – zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE – obowiązkowi uprzedniego zgłoszenia Komisji i nie może zostać wprowadzona w życie przed zakończeniem postępowania poprzez wydanie decyzji końcowej, o tyle zgodnie z art. 108 ust. 1 TFUE istniejąca pomoc może być systematycznie realizowana tak długo, jak Komisja nie stwierdzi jej niezgodności ze wspólnym rynkiem (wyrok P, EU:C:2013:525, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).

               36

               W ramach tego systemu kontroli Komisja i sądy krajowe wykonują odmienne uprawnienia i zadania (wyrok Namur-Les assurances du crédit, C‑44/311, EU:C:1994:311, pkt 14).

               37

               Zgodnie z przytoczonym w pkt 31 niniejszego wyroku orzecznictwem sądy te, rozpatrując zawisłe przed nimi spory, mogą być zobowiązane do dokonania wykładni i do stosowania pojęcia pomocy, o którym mowa w art. 107 ust. 1 TFUE, w szczególności w celu ustalenia, czy środek państwowy wprowadzony z pominięciem procedury uprzedniej kontroli z art. 108 ust. 3 TFUE powinien podlegać tej procedurze, czy też nie. Jeśli sądy te dojdą do wniosku, że rozpatrywany przez nie środek rzeczywiście powinien był zostać uprzednio zgłoszony Komisji, winny one uznać go za przyznany bezprawnie. Natomiast nie są one właściwe, by orzekać w przedmiocie zgodności pomocy państwa ze wspólnym rynkiem, gdyż przeprowadzanie kontroli w tym zakresie należy do wyłącznej właściwości Komisji (zob. podobnie wyrok P, EU:C:2013:525, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).

         Co do istoty

               38

               Uwzględniając powyższe oraz w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi należy w pierwszej kolejności ustalić, czy rozpatrywany w postępowaniu głównym środek stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE. W tym względzie należy dostarczyć sądowi odsyłającemu elementów koniecznych do dokonania wykładni przewidzianych w art. 107 ust. 1 TFUE warunków zakwalifikowania środka krajowego jako pomocy państwa, tj. finansowania tego środka przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych, selektywności tego środka oraz jego wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi i wynikającego z tego zakłócenia konkurencji. Należy więc zbadać kolejno te trzy warunki.

         W przedmiocie warunku dotyczącego finansowania środka przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych

               39

               Przedmiotem art. 107 ust. 1 TFUE jest „pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie”.

               40

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału pojęcie pomocy jest bardziej ogólne niż pojęcie subwencji, ponieważ obejmuje ono nie tylko świadczenia pozytywne takie jak same subwencje, ale również instrumenty, które w różnej formie zmniejszają zwykłe obciążenia budżetu przedsiębiorstwa i które przez to, mimo że nie są subwencjami w ścisłym znaczeniu tego słowa, mają taki sam charakter i identyczne skutki (zob. w szczególności wyrok Cassa di Risparmio di Firenze i in., C‑222/04, EU:C:2006:8, pkt 131 i przytoczone tam orzecznictwo).

               41

               Jeśli chodzi o postępowanie główne, z przedstawionych Trybunałowi akt sprawy wynika, po pierwsze, że gwarancja państwowa została przewidziana w umowie zlecenia zawartej między ministrem ds. samorządu terytorialnego, skarbem państwa i Bankiem OTP na podstawie § 24 ust. 15 dekretu z 2001 r.

               42

               Po drugie, korzystając co kwartał z gwarancji państwowej, instytucje kredytowe kierowały swe wnioski do ministerstwa ds. samorządu terytorialnego lub też ministerstwa ds. gospodarki, które przyznawały im wnioskowaną pomoc i zaliczki, przypisując im po kredytowej stronie budżetu ogólnego pozycje na koncie „Inna pomoc mieszkaniowa”, zgodnie z zapisem księgowym przyjętym przez skarb państwa.

               43

               Wynika z tego, że ww. gwarancja państwowa stanowi pomoc przyznawaną przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

         W przedmiocie warunku dotyczącego selektywnego charakteru środka

               44

               Artykuł 107 ust. 1 TFUE dotyczy pomocy, która „faworyzowałaby niektóre przedsiębiorstwa lub niektóre rodzaje produkcji”, czyli pomocy selektywnej.

               45

               Należy więc ustalić, czy ww. gwarancja państwowa może sprzyjać niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, w porównaniu z innymi przedsiębiorstwami, które w świetle celu tego systemu znajdują się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej.

               46

               Na wstępie należy podnieść, że dekret z 2001 r., na podstawie którego przyznano tę gwarancję, reguluje instytucję pomocy mającej na celu ułatwienie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych pewnych kategorii gospodarstw domowych. W § 24 ust. 1 tego dekretu przewidziano, że instytucje kredytowe udzielają pożyczek i je udostępniają oraz ustalają szczegółowe zasady zwrotu i udzielenia pomocy. W zamian, zgodnie z § 25 ust. 1 i 2 tego dekretu, danym instytucjom kredytowym zostaje przyznana gwarancja państwowa.

               47

               Zgodnie z orzecznictwem Trybunału w sytuacji, gdy przyznawana pomoc ma postać gwarancji, istotne jest określenie przez sąd krajowy beneficjentów tej pomocy, którymi mogą być albo kredytobiorca, albo kredytodawca, albo, w pewnych przypadkach, kredytodawca i kredytobiorca łącznie (zob. podobnie wyrok Residex Capital IV, C‑275/10, EU:C:2011:814, pkt 37).

               48

               W niniejszym przypadku, jak wynika to z pkt 46 niniejszego wyroku, dekret z 2001 r. stanowi, że jego wykonanie należy do instytucji kredytowych, skutkiem czego zostaną one objęte gwarancją państwa. Należy zatem uznać, że sporny środek przysparza korzyści wyłącznie sektorowi instytucji kredytowych.

               49

               Zgodnie zaś z orzecznictwem Trybunału pomoc może mieć selektywny charakter w świetle art. 107 ust. 1 TFUE, nawet jeśli dotyczy całego sektora gospodarczego (zob. w szczególności wyroki: Belgia/Komisja, C‑75/97, EU:C:1999:311, pkt 33; a także Paint Graphos i in., EU:C:2011:550, pkt 53).

               50

               Rozpatrywaną gwarancję państwową można zatem uznać za mającą charakter selektywny. Tego wystarczającego do celów zastosowania art. 107 ust. 1 TFUE stwierdzenia nie można podważyć, podnosząc okoliczność polegającą na tym, że, w odpowiednim przypadku, gwarancja ta przysparza korzyści również beneficjentom niebędącym instytucjami kredytowymi, takimi jak, w niniejszym przypadku, pewne kategorie gospodarstw domowych, których przychody nie pozwalają im na nabycie nieruchomości w oparciu o swe własne zasoby.

               51

               Należy jednak zauważyć, że podczas przeprowadzonej na rozprawie przed Trybunałem wymiany zdań okazało się, iż w trakcie 2008 r. doszło do zmiany dekretu z 2001 r., w efekcie której rozszerzona została możliwość wykonania przepisów tego dekretu w odniesieniu do innych podmiotów gospodarczych.

               52

               Jeśli chodzi o kwestię faktyczną, ostatecznie to do sądu odsyłającego należy sprawdzenie prawidłowości ustaleń faktycznych oraz dokonanie oceny tego, czy powołując się na nie można zakwestionować twierdzenie o selektywnym charakterze ww. gwarancji państwowej.

         W przedmiocie warunków dotyczących wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi i potencjalnego zakłócenia konkurencji

               53

               Artykuł 107 ust. 1 TFUE zakazuje pomocy, która wpływa negatywnie na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłóca konkurencję lub grozi jej zakłóceniem.

               54

               W ramach kwalifikacji danego środka krajowego jako pomocy państwa nie ma obowiązku ustalenia realnego wpływu pomocy na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi i rzeczywistego zakłócenia konkurencji, ale jedynie należy zbadać to, czy ta pomoc może wpłynąć na wymianę handlową i zakłócić konkurencję (wyroki: Włochy/Komisja, C‑372/97, EU:C:2004:234, pkt 44; Unicredito Italiano, C‑148/04, EU:C:2005:774, pkt 54).

               55

               W szczególności w sytuacji, gdy pomoc przyznana przez państwo członkowskie umacnia pozycję przedsiębiorstwa w stosunku do innych przedsiębiorstw konkurujących z nim w ramach wewnątrzwspólnotowej wymiany handlowej, należy uznać, że pomoc wywiera wpływ na tę wymianę handlową (zob. wyrok Unicredito Italiano, EU:C:2005:774, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo).

               56

               W tym względzie nie jest konieczne, aby przedsiębiorstwo będące beneficjentem uczestniczyło w wewnątrzwspólnotowej wymianie handlowej. Jeżeli mianowicie państwo członkowskie przyznaje pomoc przedsiębiorstwu, działalność krajowa może być przez to utrzymana lub zwiększona z tym skutkiem, że zmniejszą się szanse wejścia na rynek przedsiębiorstw mających siedzibę w innych państwach członkowskich. Ponadto wzmocnienie pozycji przedsiębiorstwa, które dotychczas nie uczestniczyło w wewnątrzwspólnotowej wymianie handlowej, może postawić je w sytuacji umożliwiającej mu wejście na rynek innego państwa członkowskiego (wyrok Unicredito Italiano, EU:C:2005:774, pkt 58).

               57

               Jeśli chodzi o postępowanie główne, należy podnieść, że rozpatrywana w nim gwarancja państwowa umożliwia instytucjom kredytowym przyznanie pożyczek bez konieczności ponoszenia związanego z tym normalnie ryzyka gospodarczego. Instytucje kredytowe, które zawarły umowę zlecenia taką jak ta rozpatrywana w postępowaniu głównym, nie muszą bowiem sprawdzać wypłacalności pożyczkobiorców ani też ustanawiać odpowiedniej gwarancji. Ponadto pożyczkobiorcy ci będą najczęściej korzystać ze świadczonych przez te instytucje kredytowe usług dodatkowych takich jak otwarcie konta bieżącego. Gwarancja państwowa przysparza zatem tym instytucjom kredytowym korzyści, gdyż skutkuje zwiększeniem ilości ich klientów i przychodów.

               58

               Wynika z tego, że ta gwarancja państwowa skutkuje umocnieniem pozycji instytucji kredytowych w stosunku do innych podmiotów gospodarczych oraz utrudnia podmiotom mającym siedzibę w innych państwach członkowskich wejście na rynek węgierski. Gwarancja ta może więc wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócać konkurencję w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

               59

               W świetle powyższego należy stwierdzić, że gwarancja państwowa przyznana wyłącznie instytucjom kredytowym ma a priori znamiona pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Niemniej jednak do sądu odsyłającego należy przeprowadzenie oceny tego, czy rzeczywiście gwarancja ta ma charakter selektywny, w szczególności poprzez ustalenie, czy w efekcie zmiany dekretu z 2001 r., jaka miała zostać dokonana w 2008 r., gwarancja ta mogła zostać przyznana również podmiotom gospodarczym innym niż jedynie instytucje kredytowe i, jeśli rzeczywiście miało to miejsce, czy za pomocą tej okoliczności można zakwestionować selektywny charakter tej gwarancji.

               60

               W drugiej kolejności, przy założeniu, że sąd odsyłający zakwalifikuje rozpatrywaną przezeń gwarancję państwową jako mającą znamiona pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, aby umożliwić mu przeprowadzenie oceny jej zgodności z prawem, należy ustalić, czy była ona objęta ustanowioną w art. 108 ust. 3 TFUE procedurą zgłoszenia. W tym celu należy ustalić, czy ta gwarancja jest pomocą istniejącą czy też nową pomocą.

               61

               Z art. 1 lit. b) ppkt (i) rozporządzenia (WE) nr 659/1999 wynika, że istniejącą pomocą jest, bez uszczerbku dla pkt 3 załącznika IV do aktu przystąpienia, wszelka pomoc istniejąca przed wejściem w życie traktatu w odpowiednich państwach członkowskich, czyli programy pomocowe oraz pomoc indywidualna, których realizację rozpoczęto przed wejściem w życie traktatu, a które będą nadal stosowane po wejściu w życie traktatu.

               62

               Punkt 3 załącznika IV do aktu przystąpienia stanowi, że wszystkie środki, mające nadal zastosowanie po dniu przystąpienia, które stanowią pomoc państwa i które nie spełniają warunków określonych w pkt 3 ust. 1 tego załącznika, zostaną uznane w dniu przystąpienia za nową pomoc państwa.

               63

               W niniejszym przypadku należy podnieść, że dekret z 2001 r., na podstawie którego przyznano ww. gwarancję państwową, wszedł w życie po dniu 10 grudnia 1994 r. i nie ma o nim mowy w wykazie pomocy wyliczonej w dodatku do załącznika IV do aktu przystąpienia i nie został zgłoszony Komisji w ramach tzw. procedury przejściowej, uregulowanej w pkt 3 ust. 1 lit. c) załącznika IV do tego aktu.

               64

               Gwarancja ta nie spełnia zatem trzech warunków określonych w pkt 3 ust. 1 lit. c) załącznika IV do aktu przystąpienia i należy ją więc uznać w odpowiednim przypadku za nową pomoc.

               65

               Zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE nowa pomoc podlega obowiązkowi uprzedniego zgłoszenia Komisji i nie może zostać wprowadzona w życie dopóty, dopóki postępowanie w jej sprawie nie zostanie zakończone wydaniem decyzji końcowej.

               66

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału pomoc wprowadzona w życie z naruszeniem zobowiązań wynikających z art. 108 ust. 3 TFUE jest niezgodna z prawem (wyrok Distribution Casino France i in., od C‑266/04 do C‑270/04, C‑276/04 i od C‑321/04 do C‑325/04, EU:C:2005:657, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).

               67

               Jeśli chodzi zaś o postępowanie główne, należy uznać, że Węgry nie zgłosiły Komisji rozpatrywanej gwarancji państwowej.

               68

               Z powyższego wynika, że, przy założeniu, iż sąd odsyłający uzna tę gwarancję za mającą znamiona pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, należy uznać taką gwarancję za nową pomoc, która z tego względu podlega przewidzianemu w art. 108 ust. 3 TFUE obowiązkowi uprzedniego zgłoszenia Komisji. Do sądu odsyłającego należy sprawdzenie, czy dane państwo członkowskie wywiązało się z tego obowiązku, i – jeśli sąd ten dojdzie do wniosku, że nie miało to miejsca – uznanie tej pomocy za przyznaną bezprawnie.

               69

               W trzeciej kolejności, w odniesieniu do konsekwencji takiej bezprawności, w szczególności w zakresie dotyczącym beneficjentów takiej bezprawnie przyznanej pomocy należy przede wszystkim przypomnieć, że Trybunał wielokrotnie rozstrzygał, iż to do sądów krajowych należy, zgodnie z ich prawem krajowym, wyciągnięcie wszystkich należnych konsekwencji naruszenia art. 108 ust. 3 TFUE, tak w odniesieniu do ważności aktów wykonawczych dla środków pomocowych, jak i w odniesieniu do ewentualnego zwrotu wsparcia finansowego przyznanego z naruszeniem tego przepisu (zob. podobnie wyroki: van Calster i in., C‑261/01 i C‑262/01, EU:C:2003:571, pkt 64; Xunta de Galicia, C‑71/04, EU:C:2005:493, pkt 49; a także CELF i ministre de la Culture et de la Communication, C‑199/06, EU:C:2008:79, pkt 41).

               70

               Logiczną konsekwencją stwierdzenia bezprawności pomocy jest jej zniesienie poprzez jej odzyskanie, co ma na celu przywrócenie uprzednio istniejącej sytuacji (zob. w szczególności wyroki: Włochy i SIM 2 Multimedia/Komisja, C‑328/99 i C‑399/00, EU:C:2003:252, pkt 66; Mediaset/Komisja, C‑403/10 P, EU:C:2011:533, pkt 122).

               71

               Zasadniczym celem zwrotu pomocy państwa udzielonej bezprawnie jest bowiem eliminacja zakłócenia konkurencji spowodowanego przez przewagę konkurencyjną powstałą na skutek przyznania takiej pomocy (wyroki: Niemcy/Komisja, C‑277/00, EU:C:2004:238, pkt 76; Komisja/MTU Friedrichshafen, C‑520/07 P, EU:C:2009:557, pkt 57). Poprzez zwrot pomocy beneficjent traci bowiem przewagę, którą uzyskał na rynku względem swych konkurentów, przywrócona zostaje też sytuacja sprzed wypłaty pomocy (wyrok Komisja/Włochy, EU:C:1995:96, pkt 22).

               72

               Nakazanie zwrotu pomocy mogłoby być niewłaściwe tylko wtedy, gdyby zachodziły nadzwyczajne okoliczności (zob. wyrok Residex Capital IV, EU:C:2011:814, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).

               73

               Jeśli chodzi zaś o postępowanie główne, z przedstawionych Trybunałowi akt sprawy nie wynika, że przed sądem odsyłającym powoływano się na zachodzenie takich nadzwyczajnych okoliczności. Sąd krajowy musi zatem co do zasady nakazać zwrot rozpatrywanej w postępowaniu głównym pomocy zgodnie z przepisami prawa krajowego.

               74

               Następnie należy przypomnieć, że przeprowadzenie oceny zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem należy do wyłącznej kompetencji Komisji i że przeprowadza je ona nawet w przypadku, gdy państwo członkowskie naruszy ustanowiony w art. 108 ust. 3 zdanie ostatnie TFUE zakaz wprowadzania w życie środków pomocowych. W takiej sytuacji zadanie sądów krajowych polega jedynie – do czasu wydania przez Komisję końcowej decyzji – na ochronie praw jednostek przed ewentualnym naruszeniem przez władze państwa tego zakazu (zob. podobnie wyrok CELF i ministre de la Culture et de la Communication, EU:C:2008:79, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).

               75

               To do Komisji należy zatem sprawdzenie zgodności ww. gwarancji państwowej z rynkiem wewnętrznym, m.in. w celu dokonania oceny, czy pomoc ta może zostać objęta wyłączeniem przewidzianym w art. 107 ust. 2 lit. a) TFUE dla pomocy o charakterze socjalnym.

               76

               Nawet jednak zakładając, że podejmując decyzję końcową, Komisja uzna ww. gwarancję państwową za zgodną ze wspólnym rynkiem, sąd krajowy pozostaje zobowiązany do nakazania zwrotu tej pomocy zgodnie z przepisami prawa krajowego. Skutkiem końcowej decyzji Komisji nie jest konwalidacja a posteriori aktów wykonawczych nieważnych z powodu podjęcia ich z naruszeniem zakazu przewidzianego w tym artykule, gdyż byłoby to sprzeczne z bezpośrednią skutecznością art. 108 ust. 3 zdanie ostatnie TFUE i naruszałoby interesy jednostek, które sądy krajowe mają za zadanie chronić. Jakakolwiek inna wykładnia sprzyjałaby nieprzestrzeganiu przez dane państwo członkowskie wspomnianego postanowienia i pozbawiałaby go skuteczności (zob. podobnie wyroki: Fédération nationale du commerce extérieur des produits alimentaires i Syndicat national des négociants et transformateurs de saumon, C‑354/90, EU:C:1991:440, pkt 16 ; a także SFEI i in., C‑39/94, EU:C:1996:285, pkt 67–69).

               77

               Wreszcie, w odniesieniu do beneficjentów gwarancji państwa należy podkreślić, że biorąc pod uwagę imperatywny charakter kontroli pomocy państwa sprawowanej przez Komisję na mocy art. 108 TFUE, przedsiębiorstwa będące beneficjentami pomocy mogą co do zasady powoływać się na uzasadnione oczekiwania co do prawidłowości tej pomocy tylko wówczas, gdy taka pomoc została przyznana zgodnie z procedurą przewidzianą w tym postanowieniu, a z drugiej strony, że staranny podmiot gospodarczy powinien zwykle być w stanie upewnić się, że dopełniono wymogów tej procedury. W szczególności, gdy pomoc została wprowadzona w życie bez dokonania uprzedniego zgłoszenia Komisji, efektem czego jest ona bezprawna w świetle art. 108 ust. 3 TFUE, beneficjent pomocy nie może powoływać się na uzasadnione oczekiwania co do prawidłowości przyznania tej pomocy (wyrok Unicredito Italiano, EU:C:2005:774, pkt 104 i przytoczone tam orzecznictwo).

               78

               Z powyższego wynika, że zgodnie z prawem Unii beneficjentom gwarancji państwowej takiej jak ta rozpatrywana w postępowaniu głównym, która została przyznana z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE i, co za tym idzie, stanowi pomoc przyznaną bezprawnie, nie przysługuje środek zaskarżenia.

               79

               Uwzględniając całokształt powyższych rozważań, na zadane przez sąd odsyłający pytania należy udzielić następującej odpowiedzi:

                        —

                        gwarancja państwowa przyznana wyłącznie instytucjom kredytowym ma a priori znamiona pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE; niemniej jednak do sądu odsyłającego należy dokonanie oceny, czy rzeczywiście gwarancja ta ma charakter selektywny, w szczególności poprzez ustalenie, czy w efekcie zmiany dekretu, jaka miała zostać dokonana w 2008 r., gwarancja ta mogła zostać przyznana również podmiotom gospodarczym innym niż tylko instytucje kredytowe i, jeśli rzeczywiście miało to miejsce, czy uwzględniając tę okoliczność, można zakwestionować selektywny charakter tej gwarancji;

                        —

                        przy założeniu, iż sąd odsyłający uzna tę gwarancję za mającą znamiona pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, należy uznać taką gwarancję za nową pomoc, która na tej podstawie podlega przewidzianemu w art. 108 ust. 3 TFUE obowiązkowi uprzedniego zgłoszenia Komisji Europejskiej; do sądu odsyłającego należy sprawdzenie, czy dane państwo członkowskie wywiązało się z tego obowiązku, i – jeśli sąd ten dojdzie do wniosku, że nie miało to miejsca – uznanie tej pomocy za przyznaną bezprawnie;

                        —

                        zgodnie z prawem Unii beneficjentom gwarancji państwowej takiej jak ta rozpatrywana w postępowaniu głównym, która została przyznana z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE i, co za tym idzie, stanowi pomoc przyznaną bezprawnie, nie przysługuje środek zaskarżenia;

         W przedmiocie kosztów

               80

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje:

                     Gwarancja udzielona wyłącznie instytucjom kredytowym i przyznana przez państwo węgierskie w § 25 ust. 1 i 2 dekretu rządowego nr 12/2001 z dnia 31 stycznia 2001 r. regulującego kwestię pomocy mającej na celu ułatwienie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych ma a priori znamiona „pomocy państwa” w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Niemniej jednak do sądu odsyłającego należy dokonanie oceny, czy rzeczywiście gwarancja ta ma charakter selektywny, w szczególności poprzez ustalenie, czy w efekcie zmiany tego dekretu, jaka miała zostać dokonana w 2008 r., gwarancja ta mogła zostać przyznana również podmiotom gospodarczym innym niż tylko instytucje kredytowe i, jeśli rzeczywiście miało to miejsce, czy uwzględniając tę okoliczność, można zakwestionować selektywny charakter tej gwarancji.

                     Przy założeniu, iż sąd odsyłający uzna tę gwarancję za mającą znamiona „pomocy państwa” w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, należy uznać taką gwarancję za nową pomoc, która na tej podstawie podlega przewidzianemu w art. 108 ust. 3 TFUE obowiązkowi uprzedniego zgłoszenia Komisji Europejskiej. Do sądu odsyłającego należy sprawdzenie, czy dane państwo członkowskie wywiązało się z tego obowiązku, i – jeśli sąd ten dojdzie do wniosku, że nie miało to miejsca – uznanie tej pomocy za przyznaną bezprawnie.

                     Zgodnie z prawem Unii beneficjentom gwarancji państwowej takiej jak ta rozpatrywana w postępowaniu głównym, która została przyznana z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE i, co za tym idzie, stanowi pomoc przyznaną bezprawnie, nie przysługuje środek zaskarżenia.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: węgierski.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (pierwsza izba w składzie powiększonym) z dnia 28 stycznia 1999 r. # Bretagne Angleterre Irlandia (BAI) przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Skarga o odszkodowanie - Pomoc państwa. # Sprawa T-230/95.


Wyrok Sądu (trzecia izba) z dnia 25 listopada 2014 r. # Verband der Kölnisch-Wasser Hersteller eV przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Sprawa T-556/13.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 7 lipca 2004 r. # Société des mines de Sacilor - Lormines SA przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Traktat EWWiS - Hutnictwo żelaza i stali - Zrzeczenie się koncesji górniczych - Obciążenia nałożone przez Republikę Francuską na przedsiębiorstwa górnicze - Skarga do Komisji - Brak pozytywnej odpowiedzi ze strony Komisji - Skarga na bezczynność - Skarga o stwierdzenie nieważności - Dopuszczalność - Legitymacja procesowa - Przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 80 EWWiS. # Sprawy połączone T-107/01 oraz T-175/01.

text:
      Sprawy połączone T-107/01 i T-175/01
      Société des mines de Sacilor – Lormines SA
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Traktat EWWiS – Hutnictwo żelaza i stali – Zrzeczenie się koncesji górniczych – Obciążenia nałożone przez Republikę Francuską na przedsiębiorstwa górnicze – Skarga do Komisji – Brak pozytywnej odpowiedzi ze strony Komisji – Skarga na bezczynność – Skarga o stwierdzenie nieważności – Dopuszczalność – Legitymacja procesowa – Przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 80 EWWiS
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (czwarta izba) z dnia 7 lipca 2004 r. II–0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Postępowanie – Zarzut niedopuszczalności – Bezwzględne przeszkody procesowe – Badanie przez Sąd z urzędu
      (art. 80 EWWiS; regulamin Sądu, art. 113)
      2.     Skarga o stwierdzenie nieważności – Skarga wniesiona przez przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw na podstawie art. 33
            akapit drugi EWWiS – Legitymacja procesowa – Przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 80 EWWiS – Przedsiębiorstwo nieposiadające
            legitymacji procesowej zarówno w chwili wniesienia skargi, jak i w chwili wystąpienia okoliczności wskazanych w skardze, której
            odrzucenie zostało zaskarżone – Brak legitymacji procesowej
      (art. 33 akapit drugi EWWiS i art. 80 EWWiS)
      3.     Skarga na bezczynność – Skarga wniesiona przez przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw na podstawie art. 35 EWWiS – Legitymacja
            procesowa – Przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 80 EWWiS
      (art. 35 EWWiS i art. 80 EWWiS)
      1.     Zgodnie z art. 113 regulaminu Sąd może w każdym czasie rozważyć z urzędu, czy zostały spełnione bezwzględne przeszkody procesowe,
         do których zalicza się brak właściwości sądu wspólnotowego do rozpoznania skargi. Kontrola dokonywana przez Sąd nie jest zatem
         ograniczona do przeszkód procesowych powołanych przez strony.

      Przeszkoda procesowa dotycząca kwestii braku statusu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 80 EWWiS ma, w zakresie w jakim dotyczy
         ona legitymacji skarżącej i dostępnych jej środków zaskarżenia, charakter bezwzględny, a zatem Sąd może ją rozważyć z urzędu.

      (por. pkt 51–52)
      2.     Wyliczenie w art. 33 akapit drugi EWWiS podmiotów prawnych uprawnionych do wnoszenia skargi o stwierdzenie nieważności ma
         charakter enumeratywny, zatem podmioty w nim niewymienione nie mogą skutecznie wnosić takich skarg.

      Nie ma więc legitymacji do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności decyzji EWWiS przedsiębiorstwo, które wobec braku
         wykonywania swojej działalności nie posiada statusu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 80 EWWiS w chwili wniesienia skargi
         i które zresztą nie posiadało tego statusu w chwili wystąpienia okoliczności wskazanych w skardze, której odrzucenie przez
         Komisję zostało zaskarżone.

      (por. pkt 53–54, 56, 59–62)
      3.     Zgodnie z art. 35 skarga na bezczynność jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy skarżąca posiada status przedsiębiorstwa w rozumieniu
         art. 80 EWWiS.

      (por. pkt 55)
WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (czwarta izba)
      z dnia 7 lipca 2004 r. (*)

      Traktat EWWiS – Hutnictwo żelaza i stali – Zrzeczenie się koncesji górniczych – Obciążenia nałożone przez Republikę Francuską na przedsiębiorstwa górnicze – Skarga do Komisji – Brak pozytywnej odpowiedzi ze strony Komisji – Skarga na bezczynność – Skarga o stwierdzenie nieważności – Dopuszczalność – Legitymacja procesowa – Przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 80 EWWiS
      W sprawach połączonych T‑107/01 i T‑175/01
      Société des mines de Sacilor – Lormines SA, z siedzibą w Puteaux (Francja), reprezentowana przez adwokatów: początkowo przez G. Marty, następnie przez R. Schmitt,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej przez G. Rozeta oraz L. Ström, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana,
      mającej za przedmiot skargę na bezczynność oraz, ewentualnie, skargę o stwierdzenie nieważności, skierowane przeciwko odmowie
         ze strony Komisji uwzględnienia skargi wniesionej do niej przez skarżącą, mającej na celu uzyskanie stwierdzenia naruszenia
         przez Republikę Francuską postanowień art. 4 lit. b) i c) EWWiS i art. 86 EWWiS w wyniku nałożenia na skarżącą, jej zdaniem,
         nadmiernych obciążeń w ramach wszczęcia postępowań w sprawie opuszczenia i zrzeczenia się posiadanych przez nią koncesji górniczych,

      SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (czwarta izba),
      w składzie: H. Legal, prezes, V. Tiilii i M. Vilaras, sędziowie,
      sekretarz: J. Palacio González, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 lutego 2004 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
       Ramy prawne
      1       Artykuł 4 EWWiS stanowi:
      „Wymienione poniżej uznaje się za niezgodne ze wspólnym rynkiem węgla i stali, i w konsekwencji za zniesione i zakazane w granicach
         Wspólnoty, jak przewidziano w niniejszym Traktacie:

      […]
      b)      przepisy lub praktyki dyskryminujące niektórych producentów, nabywców lub konsumentów, w szczególności pod względem cen, warunków
         dostaw, taryf przewozowych, jak również środki i praktyki utrudniające nabywcy swobodny wybór dostawcy;

      c)      subwencje lub pomoc udzielane przez państwo lub też szczególne obciążenia nakładane przez nie, niezależnie od ich postaci;
      […]”.
      2       Artykuł 33 EWWiS stanowi:
      „Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy do orzekania w przedmiocie skarg wniesionych przez Państwo Członkowskie lub Radę o stwierdzenie
         nieważności decyzji lub zaleceń Komisji z powodu braku kompetencji, naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, naruszenia
         niniejszego Traktatu lub jakiejkolwiek reguły prawnej związanej z jego stosowaniem lub nadużycia władzy. Trybunał Sprawiedliwości
         nie może jednak dokonywać oceny sytuacji wynikającej z faktów lub okoliczności natury gospodarczej, w świetle których Komisja
         podjęła decyzje lub wydała zalecenia, z wyjątkiem przypadków, w których podnosi się wobec Komisji zarzut nadużycia władzy
         lub otwartego niestosowania się do postanowień niniejszego Traktatu lub jakiejkolwiek reguły prawnej związanej z jego stosowaniem.

      Przedsiębiorstwa lub zrzeszenia, o których mowa w artykule 48, mogą na tych samych zasadach wszczynać postępowanie przeciwko
         decyzjom lub zaleceniom o charakterze indywidualnym ich dotyczącym lub przeciwko ogólnym decyzjom lub zaleceniom, w których
         w ich opinii nadużyto w stosunku do nich władzy.

      […]”.
      3       Zgodnie z art. 35 EWWiS:
      „ Jeżeli Komisja, będąc zobowiązana na mocy postanowienia niniejszego Traktatu lub przepisów przyjętych w celu jego wykonania,
         do podjęcia decyzji lub uchwalenia zalecenia, nie wykona tego obowiązku, mogą jej zwrócić na to uwagę, stosownie do przypadku
         – Państwa, Rada, przedsiębiorstwa lub zrzeszenia.

      Mogą one postąpić tak samo również wówczas, kiedy postanowienie niniejszego Traktatu lub przepisy przyjęte w celu jego wykonania
         upoważniają Komisję do podjęcia decyzji lub uchwalenia zalecenia, a Komisja powstrzymuje się od tego, dopuszczając się w ten
         sposób nadużycia władzy.

      Jeżeli w terminie dwóch miesięcy Komisja nie podjęła żadnej decyzji ani nie uchwaliła żadnego zalecenia, skarga do Trybunału
         Sprawiedliwości na dorozumianą decyzję odmowną wynikającą z bezczynności Komisji w tej sprawie może zostać wniesiona w ciągu
         miesiąca”.

      4       Artykuł 80 EWWiS stanowi:
      „Za przedsiębiorstwa w rozumieniu niniejszego Traktatu uważa się te przedsiębiorstwa, które wykonują swoją działalność w dziedzinie
         węgla i stali w granicach terytoriów określonych w artykule 79 akapit pierwszy i ponadto – w odniesieniu do artykułów 65 i 66,
         jak również informacji wymaganych dla ich stosowania oraz opartych na nich skarg – przedsiębiorstwa lub organizacje zajmujące
         się zwyczajowo dystrybucją inną niż sprzedaż konsumentom krajowym albo rzemieślnikom”.

       Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
      5       Skarżąca, nosząca wówczas nazwę Lormines, będąca pośrednią spółką zależną Usinor, została założona w 1978 r. w celu przejęcia
         przyznanych na rzecz Sacilor koncesji i dzierżaw kopalni żelaza w Lotaryngii. W wyniku przeprowadzonej w 1982 r. nacjonalizacji
         jej spółki–matki skarżąca przekształciła się w przedsiębiorstwo publiczne. W 1991 r. rząd francuski, mając na uwadze zanik
         wydobycia rud żelaza w tym regionie, podjął decyzję o zakończeniu produkcji. Ostatnie kopalnie żelaza eksploatowane przez
         skarżącą zaprzestały działalności w lipcu 1993 r. Skarżąca spółka została sprywatyzowana w latach 1995 i 1997.

      6       Wygaśnięcie przedmiotu działalności spółki stanowiło podstawę do wystąpienia o jej rozwiązanie. W związku z powyższym skarżąca
         wszczęła postępowania w sprawie opuszczenia i zrzeczenia się.

      7       Postępowanie w sprawie opuszczenia ma na celu zamknięcie i zabezpieczenie dawnych urządzeń górniczych. W jej toku przedsiębiorstwo
         górnicze obowiązane jest stosować się do zasad szczególnej polityki w zakresie górnictwa, której zadanie polega na określeniu
         zakresu prac niezbędnych do zabezpieczenia dawnych urządzeń górniczych.

      8       Celem postępowania w sprawie zrzeczenia się jest doprowadzenie do przedterminowego wygaśnięcia koncesji. Postępowanie to pozwala
         koncesjonariuszowi na uniknięcie obowiązków wynikających z realizacji szczególnej polityki w zakresie górnictwa i zwalnia
         go z domniemania odpowiedzialności za wszelkie szkody powstałe na powierzchni.

      9       Czynności wchodzące w zakres postępowania w sprawie opuszczenia w poszczególnych, eksploatowanych przez skarżącą kopalniach
         zostały wykonane zgodnie z przepisami dekretu 80-330 z dnia 7 maja 1980 r. w sprawie polityki w zakresie górnictwa i kamieniołomów
         (décret relatif à la police des mines et des carrières, JORF z dnia 10 maja 1980 r., str. 1179), w zmienionym brzmieniu, co
         zostało stwierdzone przez właściwe organy krajowe w trakcie 1996 r.

      10     Wniosek o przedterminowe zrzeczenie się odpowiednich koncesji nie został jednakże uwzględniony przez właściwego ministra i organy
         krajowe nadal stosowały wobec skarżącej środki polityki w zakresie górnictwa, opierając się na ustawie 94-588 z dnia 15 lipca
         1994 r. zmieniającej niektóre przepisy kodeksu górniczego oraz art. L. 711–12 kodeksu pracy (loi modifiant certaines dispositions
         du code minier et l’article L. 711–12 du code du travail, JORF z dnia 16 lipca 1994 r., str. 10239). Co za tym idzie, skarżąca
         była nadal zobowiązana znosić obciążenia w zakresie środków nadzoru i robót publicznych.

      11     Co więcej, ustawa 99-245 z dnia 30 marca 1999 r. w sprawie odpowiedzialności za szkody powstałe na skutek działalności górniczej
         i zapobiegania zagrożeniom górniczym po zakończeniu eksploatacji (loi relative à la responsabilité en matière de sommages
         consécutifs à l’exploitation minière et à la prévention des riques miniers après la fin de l’exploitation, JORF z 31 marca
         1999 r., str. 4767) rozciągnęła domniemanie odpowiedzialności z tytułu działalności górniczej, wprowadzając domniemanie wieczystej
         odpowiedzialności byłego koncesjonariusza. Ustawa ta nakłada również na podmiot, który zaprzestał działalności górniczej,
         obowiązek uiszczenia opłaty wyrównawczej przeznaczonej na finansowanie wydatków publicznych przez okres dziesięciu lat.

      12     Uchwałą nadzwyczajnego walnego zgromadzenia z dnia 3 marca 2000 r. skarżąca została postawiona w stan likwidacji.
      13     Uznawszy, że odmowa ze strony organów francuskich stwierdzenia wygaśnięcia koncesji, skutkująca poddaniem jej nowym, nieprzewidywalnym
         i nadmiernym obciążeniom, stanowi naruszenie art. 4 EWWiS i 86 EWWiS, skarżąca wniosła do Komisji skargę, datowaną na 9 lutego
         2001 r. i wpisaną do rejestru sekretariatu generalnego Komisji w dniu 21 lutego 2001 r.

      14     W skardze do Komisji skarżąca podniosła, że organy francuskie, nakładając na nią „szczególne obciążenia”, naruszyły art. 4
         lit. c) EWWiS. Skarżąca zwróciła się do Komisji o stwierdzenie, na podstawie art. 88 EWWiS, uchybienia przez Republikę Francuską
         zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy tego Traktatu oraz o nakazanie:

      „– uznania, że spółka Lormines nie jest już uprawnioną z tytułu koncesji i dzierżaw od dnia rzeczywistego zrzeczenia się ich;

      – uznania, że od dnia rzeczywistego zrzeczenia się przyznanych jej koncesji i dzierżaw spółka Lormines nie podlega domniemaniu
         odpowiedzialności;

      – zaprzestania nakładania na spółkę Lormines jakichkolwiek obciążeń z tytułu tych koncesji i dzierżaw;
      – wypłaty na rzecz spółki Lormines odszkodowania za obciążenia, którym została poddana od momentu rzeczywistego zrzeczenia
         się przysługujących jej koncesji i dzierżaw”.

      15     W piśmie z dnia 30 marca 2001 r., którego odbiór według pełnomocnika skarżącej nastąpił w dniu 20 kwietnia 2001 r., podpisanym
         przez dyrektora „Pomoc państwa II” wchodzącej w skład Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji, Komisja udzieliła następującej
         odpowiedzi:

      „Na podstawie dostępnych informacji pracownicy Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji ustalili, że podniesiona kwestia nie podlega
         regulacji prawa wspólnotowego, lecz wyłącznie prawa francuskiego. Tym samym kwestionowane środki, odnoszące się do warunków
         ustanowionych przez państwo francuskie dla zrzeczenia się koncesji górniczych przez spółki prowadzące działalność górniczą,
         nie są środkami wykonawczymi właściwymi dla przedsiębiorstw EWWiS. Należą one do dziedziny bezpieczeństwa i odpowiedzialności
         cywilnej, które to dziedziny podlegają kompetencji Państw Członkowskich, a nie Wspólnoty. Przedsiębiorstwa EWWiS nie są wyłączone
         spod nałożonych przez państwa obowiązków dyktowanych względami natury ogólnej, takimi jak bezpieczeństwo, odpowiedzialność
         cywilna lub środowisko naturalne. Konsekwencje finansowe tych obowiązków nie mogą zatem być postrzegane jako szczególne obciążenia
         nałożone na przedsiębiorstwa EWWiS w rozumieniu art. 4 lit. c) [EWWiS].

      Jeżeli znajdą się Państwo w posiadaniu nowych danych zawierających dowód przeciwny, byłbym wdzięczny za ich przekazanie podległym
         mi pracownikom w możliwie najkrótszym terminie”.

      16     W piśmie z dnia 9 maja 2001 r. pełnomocnik skarżącej ustosunkował się do pisma Komisji. Podtrzymał zarzut naruszenia art. 4
         lit. c) EWWiS w zakresie dotyczącym pojęcia „szczególne obciążenia” oraz nałożenia obciążeń wyłącznie na przedsiębiorstwa
         objęte Traktatem EWWiS. Ponadto powołał się on na istnienie dyskryminacji sprzecznej z art. 4 lit. b) EWWiS. Wnioskował on
         w sposób następujący:

      „Z tego powodu i mając na uwadze art. 35 [EWWiS], zwracam się do Komisji o stwierdzenie uchybienia przez Republikę Francuską
         zobowiązaniom, które na nią nakładają art. 4 lit. b) [EWWiS] i art. 86 [EWWiS]”.

      17     Pełnomocnik skarżącej zwrócił się również o zarządzenie tych samych środków co środki, o które wnioskował w skardze do Komisji
         datowanej na 9 lutego 2001 r. (pkt 14 powyżej).

      18     W piśmie z dnia 10 lipca 2001 r., którego odbiór według pełnomocnika skarżącej nastąpił w dniu 19 lipca 2001 r., podpisanym
         przez dyrektora „Polityka w zakresie przedsiębiorstw i środowisko, eksploatacja zasobów naturalnych i szczególne gałęzie przemysłu”,
         wchodzącej w skład Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorstw, Komisja skierowała do niego następującą odpowiedź:

      „W Państwa piśmie z dnia 14 maja 2001 r. powołują się Państwo posiłkowo na sprzeczną z art. 4 lit. b) [EWWiS] dyskryminację,
         której ofiarą padła Lormines. Kwestia ta została poddana analizie przez właściwych w sprawie, podległych mi pracowników. Z przeprowadzonej
         analizy wynika, że art. 4 lit. b) [EWWiS] odnosi się jedynie do sprzedaży produktów EWWiS. Stosowanie ogólnej zasady niedyskryminacji
         zostało sprecyzowane w art. 60 [EWWiS] (cena sprzedaży) i art. 70 [EWWiS] (koszty przewozu). Szczególne obciążenia nałożone
         w następstwie zrzeczenia się koncesji górniczych przez spółki prowadzące działalność górniczą nie wchodzą zatem w zakres stosowania
         art. 4 lit. b) [EWWiS].

      Jeżeli chodzi o pozostałe aspekty Państwa skargi, pozwalam sobie powołać się na odpowiedź Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji,
         udzieloną w piśmie z dnia 30 marca 2001 r.”.

       Przebieg postępowania i żądania stron
      19     Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniach 9 maja 2001 r. i 31 lipca 2001 r., wpisanymi do rejestru odpowiednio pod numerami
         T‑107/01 i T‑175/01, skarżąca wniosła niniejsze skargi.

      20     Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 19 czerwca 2001 r. pozwana podniosła w sprawie T‑107/01 zarzut niedopuszczalności
         na mocy art. 114 regulaminu Sądu. Postanowieniem Sądu z dnia 11 października 2001 r. zarzut ten i koszty pozostawiono do rozstrzygnięcia
         w wyroku.

      21     Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 12 października 2001 r. pozwana podniosła w sprawie T‑175/01 zarzut niedopuszczalności
         na mocy art. 114 regulaminu Sądu. Postanowieniem Sądu z dnia 12 marca 2002 r. zarzut ten i koszty pozostawiono do rozstrzygnięcia
         w wyroku.

      22     Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 29 maja 2002 r., wpisanym do rejestru odpowiednio pod numerami T‑107/01 R
         i T‑175/01 R, skarżąca wniosła o zastosowanie środków tymczasowych. Wniosek ten został oddalony postanowieniem prezesa Sądu
         z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawach połączonych T‑107/01 R i T‑175/01 R Lormines przeciwko Komisji (Rec. str. II‑3193), a koszty
         pozostawiono do rozstrzygnięcia w wyroku.

      23     Postanowieniem prezesa czwartej izby Sądu z dnia 15 listopada 2002 r. sprawy T‑107/01 i T‑175/01 zostały połączone do celów
         procedury ustnej i wydania wyroku, zgodnie z art. 50 regulaminu.

      24     Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (czwarta izba) postanowił otworzyć procedurę ustną i, w ramach środków
         organizacji postępowania, o których mowa w art. 64 regulaminu, wezwał pozwaną do udzielenia odpowiedzi na przedłożone na piśmie
         pytanie. Pozwana udzieliła odpowiedzi w wyznaczonym terminie.

      25     Strony przedstawiły swe stanowiska oraz udzieliły odpowiedzi na pytania Sądu na rozprawie w dniu 18 lutego 2004 r.
      26     W sprawie T‑107/01 skarżąca wnosi do Sądu o:
      –       uznanie skargi za dopuszczalną;
      –       tytułem roszczenia głównego i na podstawie art. 35 [EWWiS], stwierdzenie nieważności dorozumianej decyzji Komisji z dnia 21 kwietnia
         2001 r. odmawiającej uwzględnienia jej skargi z dnia 21 lutego 2001 r.;

      –       ewentualnie, na podstawie art. 33 [EWWiS], stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia 30 marca 2001 r. odmawiającej uwzględnienia
         tej skargi;

      –       obciążenie Komisji kosztami postępowania.
      27     W sprawie T‑107/01 pozwana wnosi do Sądu o:
      –       uznanie skargi za niedopuszczalną;
      –       ewentualnie, oddalenie skargi głównej jako bezzasadnej oraz umorzenie postępowania w przedmiocie skargi subsydiarnej;
      –       obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
      28     W sprawie T‑175/01 skarżąca wnosi do Sądu o:
      –       uznanie skargi za dopuszczalną;
      –       stwierdzenie nieważności, na podstawie art. 35 [EWWiS], dorozumianej decyzji Komisji z dnia 9 lipca 2001 r. odmawiającej uwzględnienia
         skargi z dnia 9 maja 2001 r.;

      –       stwierdzenie nieważności, na podstawie art. 33 [EWWiS], wyraźnej decyzji Komisji z dnia 10 lipca 2001 r. odmawiającej uwzględnienia
         tej skargi;

      –       obciążenie Komisji kosztami postępowania.
      29     W replice skarżąca wnosi, tytułem roszczenia ewentualnego, o uznanie przez Sąd decyzji Komisji zawartej w piśmie z dnia 10 lipca
         2001 r. za nieistniejącą.

      30     W sprawie T‑175/01 pozwana wnosi do Sądu o:
      –       uznanie skargi za niedopuszczalną;
      –       ewentualnie, oddalenie skargi jako bezzasadnej;
      –       obciążenie skarżącej kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania w przedmiocie środków tymczasowych.
       Co do prawa
      31     W obydwu sprawach Komisja powołuje zarzut niedopuszczalności skarg na bezczynność i o stwierdzenie nieważności, opierając
         go na kilku przesłankach.

      32     Jako że kwestia ta ma charakter wstępny i jest wspólna dla skarg na bezczynność i o stwierdzenie nieważności, należy poddać
         analizie zarzut oparty na braku po stronie skarżącej legitymacji procesowej na podstawie art. 33 EWWiS i art. 35 EWWiS, który
         to brak ma wynikać z faktu, że nie jest ona przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 80 EWWiS.

       W przedmiocie statusu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 80 EWWiS
       Argumenty stron
      33     Komisja utrzymuje, że skarżąca nie jest przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 80 EWWiS, ponieważ nie prowadziła ona żadnego
         rodzaju działalności objętej Traktatem EWWiS, ani w momencie wniesienia niniejszych skarg, ani w czasie, w którym zwróciła
         się do Komisji, ani nawet w momencie nałożenia na nią omawianych obciążeń. Podkreśla ona, iż dane dostarczone przez skarżącą
         wskazują, że prowadzona przez nią działalność w zakresie wydobycia żelaza została zakończona w dniu 31 lipca 1993 r., a od
         dnia 31 grudnia 1999 r. nie dysponowała ona już siłą roboczą.

      34     Skarżąca twierdzi, że podniesiony wobec niej przez Komisję zarzut braku statusu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 80 EWWiS
         jest niedopuszczalny, zgodnie z art. 48 § 2 regulaminu. Wskazuje ona, że zarzut ten został zawarty tylko w odpowiedzi na skargę
         w sprawie T‑107/01, a nie w odrębnym piśmie, w którym sformułowano zarzut niedopuszczalności.

      35     Dodaje ona, że Komisja nie może podnosić tego zarzutu, gdyż legitymacja procesowa danej osoby nie może być kwestionowana w toku
         postępowania sądowego, jeżeli została ona uznana przez instytucje wspólnotowe w ramach uprzedniego postępowania administracyjnego
         (wyroki Trybunału z dnia 8 października 1974 r. w sprawie 175/73 Union syndicale i in. przeciwko Radzie, Rec. str. 917 i Sądu
         z dnia 11 lipca 1996 r. w sprawie T‑161/94 Sinochem Heilongjiang przeciwko Radzie, Rec. str. II‑695, pkt 34).

      36     Jeżeli chodzi o istotę poruszonej kwestii, skarżąca twierdzi, że jest przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 80 EWWiS, a co za
         tym idzie, ma legitymację procesową na podstawie art. 33 EWWiS i art. 35 EWWiS.

      37     Uważa ona, że taka wykładnia jest jedyną zgodną z literą i pełną skutecznością Traktatu EWWiS, który musi obejmować całość
         procesu produkcji, od wejścia po rzeczywiste opuszczenie rynku węgla i stali, z uwzględnieniem zaprzestania działalności produkcyjnej.

      38     Skarżąca podkreśla również, że obciążenia, o których powiadomiła Komisję, zostały na nią nałożone przez Republikę Francuską
         ze względu na prowadzoną przez nią działalność w zakresie wydobycia rud żelaza oraz na fakt, że pozostawała w posiadaniu –
         wbrew swej woli – poszczególnych koncesji na eksploatację kopalni żelaza. Jest ona zdania, że przedsiębiorstwo w rozumieniu
         art. 80 EWWiS, któremu państwo odmówiło możliwości zrzeczenia się koncesji na eksploatację kopalni żelaza w sytuacji, kiedy
         jedynie akceptacja tego zrzeczenia się pozwoliłaby mu na opuszczenie rynku, musi być objęte ochroną przewidzianą w tym Traktacie.

      39     Udzielając w toku rozprawy odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obciążenia, na które skarży się Lormines, mogły wpłynąć na
         jej sytuację konkurencyjną, skoro zaprzestała ona działalności, skarżąca utrzymuje, że obciążenia te wpłynęły na jej sytuację
         poprzedzającą zaprzestanie działalności, jako że – gdyby tylko mogłaby ona była przewidzieć je w czasie, kiedy prowadziła
         wciąż działalność – być może nie przyjęłaby innych koncesji, jak to uczyniła. Skarżąca dodała w powyższym względzie, że obciążenia
         związane z zamknięciem kopalni powinny były być przewidywalne w czasie, kiedy prowadziła jeszcze działalność, co umożliwiłoby
         jej zapewnienie odpowiednich rezerw i stosowne działania podatkowe. Stwierdziła ponadto, że w chwili wejścia w życie ustawy
         z dnia 15 lipca 1994 r. znajdowała się wciąż w posiadaniu rud.

      40     Poza tym skarżąca przypomina, że istnieje wspólnotowa regulacja pomocy na zamknięcie przedsiębiorstw sektora hutnictwa żelaza
         i stali. Podnosi ona, że obciążenia nałożone w trakcie zaprzestawania działalności przedsiębiorstwa produkcji węgla lub stali,
         jak to miało miejsce w niniejszym przypadku, powinny być oceniane w kontekście postanowień Traktatu EWWiS, ponieważ koszty
         opuszczenia rynku, jak wszystkie koszty bezpośrednie i pośrednie, stanowią część gospodarki przedsiębiorstwa.

      41     Skarżąca zwraca również uwagę, że Sąd przyznał już, że spółka, w odniesieniu do której otwarcie postępowania upadłościowego
         doprowadziło do zaprzestania działalności przed wniesieniem przez nią skargi do sądu wspólnotowego, miała status przedsiębiorstwa
         w rozumieniu art. 33 EWWiS, art. 35 EWWiS i art. 80 EWWiS (wyrok Sądu z dnia 25 marca 1999 r. w sprawie T‑37/97 Forges de
         Clabecq przeciwko Komisji, Rec. str. II‑859).

      42     W toku rozprawy skarżąca powołała się na fakt, że w wyrokach z dnia 17 maja 1983 r. w sprawie 168/82 EWWiS przeciwko Ferriere
         Sant’Anna (Rec. str. 1681) i z dnia 22 lutego 1990 r. w sprawie C‑221/88 Busseni (Rec. str. I‑495) Trybunał uznał, iż Wysoka
         Władza może zgłosić wierzytelności (z tytułu opodatkowania na mocy art. 49 EWWiS i 50 EWWiS lub grzywien) do pasywów masy
         upadłości niektórych przedsiębiorstw, które już zaprzestały działalności. Utrzymuje ona, że – przez wzgląd na zasadę spójności
         – zgłoszenie tych wierzytelności do pasywów masy upadłości tamtych przedsiębiorstw oznacza, że przedsiębiorstwo znajdujące
         się w sytuacji skarżącej może wnieść skargę na podstawie art. 33 EWWiS i 35 EWWiS.

      43     Skarżąca dowodzi również, że Komisja uznała, iż środki przyjmowane przez państwo wobec przedsiębiorstwa będącego w trakcie
         zamykania eksploatowanych przez nie kopalni żelaza powinny być zgodne z Traktatem EWWiS nawet po zaprzestaniu działalności
         w zakresie wydobycia, ponieważ środki te są związane z działalnością gospodarczą objętą tym Traktatem. Skarżąca dodaje, że
         Komisja interweniowała w takiej sytuacji na mocy art. 95 EWWiS (decyzja Komisji 96/269/EWWiS z dnia 29 listopada 1995 r. w sprawie
         projektu pomocy ze strony Austrii dla Voest-Alpine Erzberg Gesellschaft mbH, Dz.U. 1996, L 94, str. 17). Decyzja ta dotyczyła
         pomocy, której część obejmowała okres późniejszy względem opuszczenia rynku przez przedsiębiorstwa będące jej beneficjentami.

      44     Komisja odpowiada, że znany jest jej wyrok Trybunału z dnia 20 marca 1959 r. w sprawie 18/57 Nold przeciwko Wysokiej Władzy
         (Rec. str. 89), w którym uznana została legitymacja procesowa na podstawie art. 33 EWWiS spółki w likwidacji. Komisja podnosi
         jednakże, że owa spółka kontynuowała swą działalność, w odróżnieniu od skarżącej, która od ponad dziesięciu lat nie prowadzi
         już żadnej działalności, mogącej mieć wpływ na rynek produktów objętych Traktatem EWWiS.

      45     Komisja podnosi ponadto, że argument skarżącej oparty na istnieniu pomocy na zamknięcie przedsiębiorstw sektora hutnictwa
         żelaza i stali nie jest zasadny. Zwraca ona uwagę, że ostatni kodeks pomocy dla sektora hutnictwa żelaza i stali (decyzja
         Komisji nr 2496/96/EWWiS z dnia 18 grudnia 1996 r. ustanawiająca reguły wspólnotowe w zakresie pomocy na rzecz przemysłu hutnictwa
         żelaza i stali, Dz.U. L 338, str. 42) odnosi się wyłącznie do pomocy dla funkcjonujących przedsiębiorstw, które kończą definitywnie
         swą działalność produkcyjną w zakresie hutnictwa żelaza i stali. Ponadto sytuacją rozstrzygającą w niniejszej sprawie nie
         jest fakt rzeczywistego opuszczenia rynku węgla i stali, lecz sytuacja znacznie późniejsza względem opuszczenia tego rynku.

      46     Co się tyczy argumentu skarżącej opartego na wyroku w sprawie Forges de Clabecq przeciwko Komisji, przywołanego w pkt 41 powyżej,
         pozwana zauważa, że pomimo, iż dane przedsiębiorstwo ogłosiło upadłość, sąd krajowy uznał za konieczną kontynuację jego działalności,
         w celu jego restrukturyzacji i naprawy.

      47     Jeżeli chodzi o argument oparty na decyzji 96/269, pozwana utrzymuje, że sytuacja omawianego w tej decyzji przedsiębiorstwa
         była zasadniczo różna od sytuacji skarżącej. W powołanej decyzji była mowa o tym, że kopalnie żelaza miały zostać zamknięte.
         Jednakże w chwili przyznania spornej pomocy przedsiębiorstwo wciąż prowadziło działalność produkcyjną.

      48     W odpowiedzi na zarzut skarżącej oparty na art. 48 § 2 regulaminu Komisja twierdzi, że nie jest zobowiązana do przedstawiania
         wszystkich przesłanek niedopuszczalności w zarzucie niedopuszczalności sformułowanym w odrębnym piśmie i że może ona powołać
         inne przesłanki niedopuszczalności w swej odpowiedzi na skargę. W każdym razie Sąd jest uprawniony do rozważenia z urzędu
         istnienia ewentualnych bezwzględnych przeszkód procesowych.

       Ocena Sądu
      49     Przed przystąpieniem do analizy zasadności podniesionego przez Komisję zarzutu niedopuszczalności, Sąd uznaje za konieczne
         zbadanie, czy jest on dopuszczalny. Należy przypomnieć, że powołany zarzut został podniesiony przez Komisję tylko w odpowiedzi
         na skargę w sprawie T‑107/01 i w zarzucie niedopuszczalności przedstawionym w sprawie T‑175/01.

      50     Jeżeli chodzi o twierdzenie skarżącej, zgodnie z którym legitymacja procesowa danej osoby nie może być kwestionowana w toku
         postępowania sądowego, jeżeli została ona uznana przez instytucje wspólnotowe w ramach uprzedniego postępowania administracyjnego,
         należy zauważyć, że wyroki w sprawach Union syndicale i in. przeciwko Radzie oraz Sinochem Heilongjiang przeciwko Radzie (pkt 35
         powyżej), powołane na poparcie tego twierdzenia, są pozbawione jakiegokolwiek znaczenia dla niniejszej sprawy. Jej okoliczności
         różnią się bowiem od okoliczności leżących u podstaw spraw, w których wydano przytoczone wyroki. Wyrok w sprawie Union syndicale
         i in. przeciwko Radzie dotyczył właściwości Trybunału do rozpoznania skargi bezpośredniej wniesionej przez zrzeszenie zawodowe
         na podstawie art. 91 regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich. Przedmiotem sprawy Sinochem Heilongjiang przeciwko Radzie
         również nie była kwestia uprawnienia pozwanej do podnoszenia zarzutu niedopuszczalności w toku postępowania sądowego, lecz
         posiadania przez skarżącą statusu osoby prawnej w rozumieniu art. 230 WE, przy założeniu, że była ona traktowana przez instytucje
         wspólnotowe w toku postępowania administracyjnego jako niezależna jednostka prawna.

      51     Jeżeli chodzi o zarzut skarżącej, zgodnie z którym art. 48 § 2 regulaminu zakazuje Komisji podnoszenia w odpowiedzi na skargę
         przedstawionej w sprawie T‑107/01 kwestii braku statusu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 80 EWWiS, wobec braku podniesienia
         tej kwestii w zarzucie niedopuszczalności, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 113 regulaminu Sąd może w każdym czasie rozważyć
         z urzędu, czy zachodzą bezwzględne przeszkody procesowe, do których orzecznictwo zalicza brak właściwości sądu wspólnotowego
         do rozpoznania skargi (wyroki Trybunału z dnia 18 marca 1980 r. w sprawach połączonych 154/78, 205/78, 206/78, od 226/78 do
         228/78, 263/78 i 264/78, 31/79, 39/79, 83/79 i 85/79 Valsabbia i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 907, pkt 7 oraz Sądu z dnia
         17 czerwca 1998 r. w sprawie T‑174/95 Svenska Journalistförbundet przeciwko Radzie, Rec. str. II‑2289, pkt 80). Kontrola dokonywana
         przez Sąd nie jest zatem ograniczona do przeszkód procesowych powołanych przez strony (postanowienie Sądu z dnia 10 lipca
         2002 r. w sprawie T‑387/00 Comitato organizzatore del convegno internazionale przeciwko Komisji, Rec. str. II‑3031, pkt 36).

      52     W niniejszej sprawie przeszkoda procesowa podniesiona przez Komisję ma, w zakresie w jakim dotyczy ona legitymacji skarżącej
         i dostępnych jej środków zaskarżenia, charakter bezwzględny, a zatem, zgodnie z przywołanym powyżej orzecznictwem, Sąd może
         ją rozważyć z urzędu (wyrok Sądu z dnia 24 października 1997 r. w sprawie T‑239/94 EISA przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1839,
         pkt 27).

      53     Jeżeli chodzi o zasadność zarzutu niedopuszczalności, należy zauważyć, że art. 33 akapit drugi EWWiS stanowi, że „przedsiębiorstwa
         lub zrzeszenia wymienione w artykule 48 [EWWiS]” mogą, na tych samych zasadach jak w akapicie pierwszym, wnosić skargi o stwierdzenie
         nieważności decyzji lub zaleceń o charakterze indywidualnym ich dotyczącym lub przeciwko ogólnym decyzjom lub zaleceniom,
         w których w ich opinii nadużyto w stosunku do nich władzy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wyliczenie w tym artykule podmiotów
         prawnych uprawnionych do wnoszenia skargi o stwierdzenie nieważności ma charakter enumeratywny, zatem podmioty w nim niewymienione
         nie mogą skutecznie wnosić takich skarg (wyroki Trybunału z dnia 11 lipca 1984 r. w sprawie 222/83 Commune de Differdange
         i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 2889, pkt 8 i Sądu z dnia 8 lipca 2003 r. w sprawie T‑374/00 Verband der freien Rohrwerke
         i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑0000, pkt 33).

      54     Należy również dodać, że na mocy art. 80 EWWiS i 81 EWWiS, jedynie przedsiębiorstwa prowadzące działalność produkcyjną w sektorze
         węgla i stali są objęte postanowieniami Traktatu EWWiS, a co za tym idzie, określenia „węgiel” i „stal” mieszczą wyłącznie
         produkty wymienione w załączniku I do EWWiS (wyrok Trybunału z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie C‑334/99 Niemcy przeciwko
         Komisji, Rec. str. I‑1139, pkt 77).

      55     Podobnie, zgodnie z art. 35 skarga na bezczynność jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, jeżeli skarżąca posiada status przedsiębiorstwa
         w rozumieniu art. 80 EWWiS (wyrok Trybunału z dnia 14 lipca 1961 r. w sprawach połączonych 9/60 i 12/60 Vloeberghs przeciwko
         Wysokiej Władzy, Rec. str. 391, 422)

      56     Prawdą jest, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału nie wymaga się, aby skarżąca posiadała ów status w chwili wniesienia skargi
         (wyrok Trybunału z dnia 10 stycznia 2002 r. w sprawie C‑480/99 P Plant i in. przeciwko Komisji i South Wales Small Mines,
         Rec. str. I‑265, pkt 44).

      57     W wyroku tym Trybunał odrzucił zarzut Komisji podnoszący niedopuszczalność skargi wniesionej przez przedsiębiorstwa prowadzące
         działalność górniczą, oparty na fakcie, że przedsiębiorstwa te nie dostarczyły dowodu, że w chwili wniesienia swej skargi
         do sądu wspólnotowego wykonywały wciąż działalność w zakresie produkcji węgla (pkt 37 i 44).

      58     Trybunał podkreślił, że fakt posiadania przez skarżących statusu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 80 EWWiS w chwili wystąpienia
         okoliczności wskazanych w odrzuconej przez Komisję skardze nie został zakwestionowany i orzekł, że „fakt, iż utracili oni
         następnie ten status, nie może ich pozbawiać interesu w doprowadzeniu do stwierdzenia naruszenia reguł konkurencji, którego
         konsekwencje ponieśli w czasie, kiedy posiadali status przedsiębiorstwa, ze względu na który byli uprawnieni do wniesienia
         skargi do Komisji” (pkt 44).

      59     W niniejszym przypadku fakt, że skarżąca zaprzestała swej działalności w lipcu 1993 r., jest niezaprzeczalny.
      60     Ponadto skargi z dnia 9 lutego 2001 r. i 9 maja 2001 r., skierowane przez nią do Komisji, które dały początek niniejszym sprawom,
         dotyczą obciążeń, które – jako że zostały ustanowione przez francuskie ustawy 94-588 z dnia 15 lipca 1994 r. i 99-245 z dnia
         30 marca 1999 r. – nie istniały w chwili zakończenia przez skarżącą działalności produkcyjnej.

      61     W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarżąca nie może zostać uznana za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 80 EWWiS,
         gdyż sam fakt posiadania przez nią rudy w momencie wejścia w życia ustawy z dnia 15 lipca 1994 r. nie pozwala na obalenie
         tego twierdzenia.

      62     Co więcej skarżąca nie poniosła konsekwencji podnoszonych naruszeń Traktatu EWWiS, kiedy posiadała ona jeszcze status przedsiębiorstwa
         w rozumieniu art. 80 EWWiS, jako że kwestionowane przez nią obciążenia wynikają z przepisów późniejszych względem zakończenia
         jej działalności górniczej. Co za tym idzie, okoliczności stanowiące przedmiot jej skarg do Komisji nie miały żadnego wpływu
         na wspólnotowy rynek węgla i stali.

      63     Pozostałe argumenty skarżącej nie podważają twierdzenia, że nie posiada ona statusu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 80 EWWiS.

      64     Co się tyczy argumentów skarżącej opartych na twierdzeniu, że Traktat EWWiS musi obejmować całość procesu produkcji oraz na
         powiązaniu ekonomicznym między obciążeniami będącymi przedmiotem jej skarg do Komisji a wykonywaną przez nią uprzednio działalnością,
         należy przyjąć, że żaden z tych argumentów nie podważa faktu, że – niezgodnie z wymogami art. 80 EWWiS – skarżąca nie wykonywała
         działalności produkcyjnej w sektorze węgla i stali w chwili wystąpienia okoliczności wskazanych w skargach do Komisji ani
         w chwili, w której zwróciła się do Komisji w celu złożenia skargi na obciążenia nałożone przez Republikę Francuską. Poza tym
         nie są to naruszenia, których konsekwencje skarżąca mogła ponieść w czasie, kiedy posiadała jeszcze status przedsiębiorstwa
         w rozumieniu art. 80 EWWiS.

      65     Nie zasługuje również na uwzględnienie argument skarżącej, zgodnie z którym przedsiębiorstwo korzysta z ochrony sądowej przyznanej
         przez Traktat EWWiS aż do chwili rzeczywistego opuszczenia rynku. Jak wielokrotnie podkreślały sądy wspólnotowe, nie należy
         do nich wprowadzenie odstępstw od systemu sądowego ustanowionego przez Traktaty (zob., w szczególności w kwestii środków zaskarżenia
         przewidzianych przez Traktat EWWiS, wyrok Trybunału z dnia 4 lipca 1963 r. w sprawie 12/63 Schlieker przeciwko Wysokiej Władzy,
         Rec. str. 173, 186 i wyrok w sprawie Verband der freien Rohrwerke i in. przeciwko Komisji, przywołany w pkt 53 powyżej, pkt 38).

      66     Wprawdzie warunki wszczęcia postępowania przed sądem wspólnotowym muszą być interpretowane w świetle zasady skutecznej ochrony
         sądowej, niemniej interpretacja taka nie może prowadzić do zniesienia warunku wyraźnie sformułowanego w Traktacie EWWiS bez
         przekroczenia kompetencji powierzonych przez ten Traktat sądom wspólnotowym (postanowienie Trybunału z dnia 28 marca 2003 r.
         w sprawie C‑75/02 P Diputación Foral de Alava i in. przeciwko Komisji, Rec. str. I‑2903, pkt 34).

      67     Argumenty skarżącej oparte na wynikającej z Traktatu EWWiS ochronie sądowej całości procesu produkcji, od wejścia do rzeczywistego
         opuszczenia rynku, to jest ustania bytu przedsiębiorstwa, nie znajdują uzasadnienia również we wspólnotowej regulacji pomocy
         na zamknięcie przedsiębiorstw sektora hutnictwa żelaza i stali. Komisja słusznie podkreśla, że ostatni kodeks pomocy dla sektora
         hutnictwa żelaza i stali (decyzja nr 2496/96) odnosi się wyłącznie do przedsiębiorstw, które wciąż prowadzą działalność. Artykuł 4
         ust. 2 tej decyzji stanowi, że „pomoc dla przedsiębiorstw, które kończą definitywnie swą działalność produkcyjną w zakresie
         hutnictwa żelaza i stali w ramach EWWiS, może zostać uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem pod warunkiem […], że wytwarzały
         one regularnie produkty hutnictwa żelaza i stali w ramach EWWiS do chwili notyfikacji danej pomocy zgodnie z art. 6 […]”.
         Z preambuły omawianej decyzji wynika, że wyrażenie zgody na taką pomoc ma na celu „zachęcanie do częściowego zamykania obiektów
         lub finansowanie definitywnego zakończenia wszelkiej działalności w ramach EWWiS przez najmniej konkurencyjne przedsiębiorstwa”.

      68     Jeżeli chodzi o argument skarżącej powołujący fakt uznania przez Sąd w wyroku w sprawie Forges de Clabecq przeciwko Komisji
         (przywołanym w pkt 41 powyżej) za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 80 EWWiS przedsiębiorstwa w upadłości, należy zauważyć,
         że wyrok ten dotyczył przedsiębiorstwa sektora hutnictwa żelaza i stali, które w chwili przyjęcia przez Komisję decyzji w sprawie
         pomocy na jego rzecz było objęte planem naprawczym mającym na celu niedopuszczenie do ogłoszenia jego upadłości i doprowadzenie
         do umożliwienia mu kontynuowania działalności. Ponadto decyzja Komisji w tej sprawie, przyjęta w dniu 18 grudnia 1996 r.,
         poprzedzała upadłość na wniosek dłużnika, stwierdzoną wyrokiem właściwego sądu handlowego z dnia 3 stycznia 1997 r. (pkt 6–11,
         18 i 19 tego wyroku). Poza tym omawiana sytuacja różni się radykalnie od okoliczności niniejszej sprawy.

      69     Co się tyczy argumentów skarżącej opartych na wyrokach w sprawach EWWiS przeciwko Ferriere Sant’Anna i Busseni (przywołanych
         w pkt 42 powyżej), wystarczy zwrócić uwagę, że przedmiotem tych spraw był problem możliwości zapisania wierzytelności Wysokiej
         Władzy jako wierzytelności uprzywilejowanych po stronie pasywów masy upadłości niektórych przedsiębiorstw. Co za tym idzie,
         podkreślić trzeba, że wyroki te odnoszą się do problemów odmiennych od tych będących przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie
         oraz że skarżąca nie wykazała, w jaki sposób fakt, że te wierzytelności mogą zostać zapisane po stronie pasywów masy upadłości
         przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 80 EWWiS, daje jej możliwość skutecznego wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności.
         Ponadto należy zwrócić uwagę, że owe wierzytelności odpowiadały zobowiązaniom pieniężnym przedsiębiorstw względem Wysokiej
         Władzy, wynikającym z prowadzonej przez nie działalności.

      70     Wreszcie, jeśli chodzi o decyzję 96/269, stwierdzić trzeba, że zawierała ona zgodę na przyznanie pomocy przedsiębiorstwu,
         które – odmiennie niż skarżąca – w chwili podjęcia decyzji przez Komisję wciąż prowadziło działalność (zob. pkt II tej decyzji).

      71     W tych okolicznościach argumenty skarżącej, których celem jest doprowadzenie do uznania jej za przedsiębiorstwo w rozumieniu
         art. 80 EWWiS, muszą zostać oddalone.

      72     Z całości powyższych rozważań wynika, że skargi wniesione przez skarżącą muszą zostać odrzucone jako niedopuszczalne.
       W przedmiocie kosztów
      73     Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu Sądu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
         Ponieważ skarżąca przegrała sprawę, zgodnie z żądaniami pozwanej należy obciążyć ją kosztami postępowania, w tym kosztami
         postępowania w przedmiocie środków tymczasowych.

      Z powyższych względów
      SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI (czwarta izba)
      orzeka, co następuje:
      1)      Skargi zostają odrzucone jako niedopuszczalne.
      2)      Skarżąca zostaje obciążona kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania w przedmiocie środków tymczasowych.

               Legal

                Tiili

                Vilaras

         Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 7 lipca 2004 r.

               Sekretarz

                      Prezes

               H. Jung

                      H. Legal

         * Język postępowania: francuski.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba) z dnia 16 grudnia 2008 r. # Miguel Torres, SA przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie sprzeciwu - Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego MANSO DE VELASCO - Wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy VELASCO - Względna podstawa odmowy rejestracji - Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd - Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 40/94. # Sprawa T-259/06.

text:
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (trzecia izba) z dnia 16 grudnia 2008 r. – Torres przeciwko OHIM – Navisa Industrial Vinícola
            Española (MANSO DE VELASCO)
      (sprawa T‑259/06)
      Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego MANSO DE VELASCO – Wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy VELASCO – Względna podstawa odmowy rejestracji – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 40/94
      Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji – Sprzeciw właściciela wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego zarejestrowanego dla identycznych lub podobnych
         towarów lub usług – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 8
         ust. 1 lit. b)) (por. pkt 27, 73)

      Przedmiot

               Skarga na decyzję Pierwszej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 29 czerwca 2006 r. (sprawa R 865/2005‑1) dotyczącą postępowania w sprawie
                  sprzeciwu między Navisa Industrial Vinícola Española, SA a Miguel Torres, SA.

            Informacje dotyczące sprawy

               Zgłaszający wspólnotowy znak towarowy:

               Miguel Torres, SA

               Zgłoszony wspólnotowy znak towarowy:

               Słowny znak towarowy MANSO DE VELASCO dla towarów z klasy 33 – zgłoszenie nr 2261527

               Właściciel znaku towarowego lub oznaczenia, na które powołano się w sprzeciwie:

               Navisa Industrial Vinícola Española, SA

               Znak towarowy lub oznaczenie, na które powołano się w sprzeciwie:

               Hiszpański słowny znak towarowy VELASCO dla towarów z klasy 33

               Decyzja Wydziału Sprzeciwów:

               Uwzględnienie sprzeciwu i odrzucenie zgłoszenia

               Decyzja Izby Odwoławczej:

               Oddalenie odwołania

      Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	Miguel Torres, SA zostaje obciążona kosztami postępowania.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 6 listopada 2003 r.#Królestwo Niderlandów przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich.#Sprawa C-293/00.


Wyrok Trybunału z dnia 3 kwietnia 1968 r. # Firma Molkerei-Zentrale Westfalen/Lippe GmbH przeciwko Hauptzollamt Paderborn. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Bundesfinanzhof - Niemcy. # Sprawa 28-67.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 11 stycznia 2001 r. # Hans Gevaert przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Odwołanie - Urzędnicy. # Sprawa C-389/98 P.