title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 5 lipca 2012 r.#Josef Geistbeck i Thomas Geistbeck przeciwko Saatgut-Treuhandverwaltungs GmbH.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof.#Sprawa C-509/10.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 5 lipca 2012 r. (
            *1
         )
      „Własność intelektualna i przemysłowa — Wspólnotowy system ochrony odmian roślin — Rozporządzenie (WE) nr 2100/94 — Przywilej rolnika — Pojęcie słusznego wynagrodzenia — Naprawienie szkody — Naruszenie”
      W sprawie C-509/10
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesgerichtshof (Niemcy) postanowieniem z dnia 30 września 2010 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 26 października 2010 r., w postępowaniu:

         Josef Geistbeck,

         Thomas Geistbeck

      przeciwko

         Saatgut-Treuhandverwaltungs GmbH,

      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: A. Tizzano, prezes izby, A. Borg Barthet, E. Levits (sprawozdawca), J.J. Kasel i M. Berger, sędziowie,
      rzecznik generalny: N. Jääskinen,
      sekretarz: K. Malacek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 stycznia 2012 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu J. Geistbecka i T. Geistbecka przez J. Beismanna oraz M. Mierscha, Rechtsanwälte,

               —

               w imieniu Saatgut-Treuhandverwaltungs GmbH przez K. von Gierkego oraz C. von Gierke, Rechtsanwälte,

               —

               w imieniu rządu greckiego przez X. Basakou oraz A.E. Vasilopoulou, działające w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu hiszpańskiego przez F. Díeza Morena, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez B. Schimę, F. Wilmana i M. Vollkommer, działających w charakterze pełnomocników,

         – po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 29 marca 2012 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni niektórych przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin (Dz.U. L 227, s. 1) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1768/95 z dnia 24 lipca 1995 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze w zakresie odstępstwa rolnego przewidzianego w art. 14 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94 (Dz.U. L 173, s. 14), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2605/98 z dnia 3 grudnia 1998 r. (Dz.U. L 328, s. 6, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1768/95”).

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu między rolnikami J. Geistbeckiem i T. Geistbeckiem a Saatgut-Treuhandverwaltungs GmbH (zwaną dalej „STV”) reprezentującą interesy posiadaczy prawa do ochrony odmian Kuras, Quarta, Solara i Marabel w przedmiocie nie w pełni zgłoszonej produkcji nasion tych odmian.

         Ramy prawne

         Rozporządzenie nr 2100/94

               3

               Zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 2100/94 prawo do wspólnotowej ochrony odmian roślin należy do „hodowcy”, to jest do „osob[y], która wyhodowała lub odkryła i rozwinęła odmianę, lub jej następc[y] prawn[ego]”.

               4

               Artykuł 13 tego rozporządzenia, zatytułowany „Uprawnienia posiadacza wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin i jego ograniczenia” stanowi:
               „1.   Wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin wywiera taki skutek, iż posiadaczowi lub posiadaczom wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin, zwanym dalej »posiadaczami«, przysługuje prawo do wykonywania działań wymienionych w ust. 2.
               2.   Bez uszczerbku dla przepisów art. 15 i 16, następujące działania w odniesieniu do składników odmiany lub materiału ze zbioru odmiany chronionej, zwanych dalej »materiałem«, wymagają upoważnienia posiadacza:

                        a)

                        wytwarzanie lub rozmnażanie (reprodukcja);

                  […]
               Posiadacz może udzielić swojego upoważnienia na określonych warunkach i z ograniczeniami.
               […]”.

               5

               Artykuł 14 ust. 1 tego rozporządzenia, zatytułowany „Odstępstwo od wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin”, stanowi:
               „Nie naruszając przepisów art. 13 ust. 2 i w celu ochrony produkcji rolnej rolnicy są upoważnieni do używania do rozmnażania w uprawie polowej materiału ze zbioru uzyskanego w ich własnym gospodarstwie, z uprawy materiału rozmnożeniowego odmiany chronionej wspólnotowym prawem do ochrony odmian roślin, ale niebędącej mieszańcem lub odmianą syntetyczną”.

               6

               W tym względzie art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 2100/94 stanowi:
               „Warunki mające na celu uregulowanie odstępstwa przewidzianego w ust. 1 i ochronę uzasadnionych interesów określonych hodowców i rolników zostaną ustanowione przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia w drodze przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 114 i w oparciu o następujące kryteria:
               […]

                        —

                        rolników prowadzących małe gospodarstwa nie obowiązuje wymóg zapłaty wynagrodzenia posiadaczowi; […]

                  […]

                        —

                        inni rolnicy obowiązani są do zapłaty godziwego [słusznego] wynagrodzenia posiadaczowi, którego wysokość powinna być w rozsądnym stopniu niższa od wysokości wynagrodzenia pobieranego w przypadku umowy licencyjnej na produkcję materiału rozmnożeniowego tej samej odmiany, na tym samym obszarze; właściwa wysokość godziwego wynagrodzenia może podlegać zmianom w czasie, w zależności od stopnia, w jakim stosuje się odstępstwo określone w ust. 1, w odniesieniu do tej odmiany,

                  […]

                        —

                        rolnicy, a także świadczący usługi przygotowawcze, przekazują posiadaczom na ich żądanie istotne informacje; […]”.

               7

               Artykuł 94 tego rozporządzenia, który dotyczy powództw cywilnych, które mogą być wniesione w przypadku naruszenia prawa ochrony odmian, stanowi:
               „1.   Każda osoba, która:

                        a)

                        nie będąc do tego uprawnioną, podejmuje jedno z działań określonych w art. 13 ust. 2 w odniesieniu do odmiany, na którą przyznano wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin;
                        […]

                  może być przedmiotem działania, podjętego przez posiadacza, mającego na celu zaniechanie naruszenia lub wypłatę słusznego wynagrodzenia lub obu [lub jedno i drugie].
               2.   Osoba, która działa umyślnie lub z niedbalstwa, jest ponadto obowiązana do naprawienia wszelkich szkód wynikających z naruszenia. W przypadkach winy nieumyślnej nieznacznego stopnia roszczenia można zmniejszyć stosownie do stopnia winy nieumyślnej, nie mogą być one jednak mniejsze od korzyści, która [którą] odniosła osoba naruszająca prawo”.

               8

               Uzupełniające stosowanie prawa krajowego odnośnie do naruszenia reguluje art. 97 ust. 1 tego rozporządzenia, który stanowi:
               „W przypadku gdy osoba odpowiedzialna za naruszenie w rozumieniu art. 94 bezpodstawnie uzyskała korzyści kosztem posiadacza prawa lub posiadacza licencji, sądy właściwe na podstawie art. 101 i 102 w odniesieniu do zwrotu tych korzyści stosują prawo krajowe, włącznie z prawem prywatnym międzynarodowym”.

         Rozporządzenie nr 1768/95

               9

               Zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1768/95:
               „Warunki określone w art. 1 realizowane są przez posiadacza [prawa do ochrony] odmiany reprezentującego hodowcę oraz przez rolnika w sposób umożliwiający ochronę uzasadnionych interesów prawnych obu stron”.

               10

               Artykuł 5 rozporządzenia nr 1768/95, który ustanawia następujące uregulowania dotyczące wynagrodzenia należnego posiadaczowi prawa do ochrony odmian, stanowi:
               „1.   Poziom słusznego wynagrodzenia, które należy wypłacić na rzecz posiadacza [prawa do ochrony] odmiany, stosownie do art. 14 ust. 3 tiret czwarte rozporządzenia podstawowego może stanowić przedmiot umowy między posiadaczem [prawa do ochrony] odmiany a danym rolnikiem.
               2.   W przypadku gdy umowa nie została zawarta lub jeżeli nie ma ona zastosowania, poziom wynagrodzenia jest w rozsądnym stopniu niższy od kwoty pobieranej za licencjonowaną produkcję materiału rozmnożeniowego najniższej kategorii kwalifikującego się do urzędowej certyfikacji w odniesieniu do tej samej odmiany, na tym samym obszarze.
               […]
               Jeżeli w przypadku ust. 2 umowa określona w ust. 4 nie ma zastosowania, to wynagrodzenie, jakie ma być wypłacone, wynosi 50% kwot pobranych za licencjonowaną produkcję materiału rozmnożeniowego, jak określono w ust. 2.
               […]”.

               11

               Artykuł 14 tego rozporządzenia, który dotyczy kontrolowania przez posiadacza [prawa do ochrony] odmiany wypełniania obowiązków przez rolnika, w ust. 1 stanowi:
               „W celu kontrolowania przez posiadacza [prawa do ochrony] odmian zgodności z przepisami art. 14 rozporządzenia podstawowego, określonymi w niniejszym rozporządzeniu, w zakresie wypełniania obowiązków przez rolnika, na wniosek posiadacza [prawa do ochrony] odmiany, rolnik:

                        a)

                        dostarcza dowody na poparcie złożonego przez niego oświadczenia dotyczącego informacji, na mocy art. 8, poprzez ujawnienie dostępnych dokumentów, takich jak faktury, stosowane etykiety lub pozostałe właściwe dokumenty zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. a), dotyczące:

                                 —

                                 świadczenia usług przetwarzania materiału ze zbioru odmiany należącej do posiadacza na materiał rozmnożeniowy przez jakąkolwiek osobę trzecią, lub

                                 —

                                 w przypadku art. 8 ust. 2 lit. e) – dostawy materiału rozmnożeniowego odmiany należącej do posiadacza,

                           lub poprzez pokazanie ziemi lub pomieszczeń i urządzeń magazynowych;

                        b)

                        udostępnia dowody wymagane na mocy art. 4 ust. 3 lub art. 7 ust. 5 lub zapewnia do nich dostęp”.

               12

               Zgodnie z art. 18 rozporządzenia nr 1768/95:
               „1.   Osoba określona w art. 17 może zostać pozwana przez posiadacza [prawa do ochrony] odmiany w celu wypełnienia swoich zobowiązań stosownie do art. 14 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, określonych w niniejszym rozporządzeniu.
               2.   Jeżeli osoba taka wielokrotnie i umyślnie nie wypełniała obowiązków stosownie do art. 14 ust. 3 akapit czwarty [tiret czwarte] rozporządzenia podstawowego w odniesieniu do jednej lub więcej odmian należących do tego samego posiadacza, odpowiedzialność za wynagrodzenie posiadaczowi dalszych szkód, na podstawie art. 94 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, obejmuje co najmniej kwotę ryczałtową obliczoną na podstawie czterokrotnej średniej kwoty pobieranej za licencjonowaną produkcję analogicznej ilości materiału rozmnożeniowego chronionych odmian danych gatunków na danym obszarze, z zastrzeżeniem odszkodowania z tytułu jakiejkolwiek większej szkody”.

         Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne

               13

               J. Geistbeck i T. Geistbeck w latach 2001–2004 produkowali nasiona chronionych odmian Kuras, Quanta, Solara i Marabel po poinformowaniu o tym STV. W wyniku przeprowadzonej na gospodarstwie kontroli STV stwierdziła jednak, że faktyczne wielkości dla wszystkich wymienionych odmian były wyższe, zaś częściowo wynosiły więcej niż trzykrotność zgłoszonej ilości. W związku z powyższym STV zażądała zapłaty kwoty w wysokości 4576,15 EUR, co odpowiadałoby wynagrodzeniu, które byłoby jej należne. Ponieważ skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym zapłacili tylko połowę tej kwoty, STV wniosła pozew i zażądała zapłaty pozostałej kwoty, a także zwrotu kosztów powstałych przed wniesieniem pozwu w wysokości 141,05 EUR.

               14

               W pierwszej instancji sąd przychylił się do tego powództwa. Odwołanie wniesione przez skarżących w postępowaniu przed sądem krajowym zostało oddalone. Skarżący ci wnieśli więc kasację do sądu krajowego.

               15

               Opierając się na wyroku Trybunału z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie C-305/00 Schulin, Zb.Orz. s. I-3525, sąd ten uznaje, że rolnik, który nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku zgłoszenia względem posiadacza prawa do ochrony odmiany, nie może powoływać się na art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 i naraża się na ryzyko wytoczenia powództwa o stwierdzenie naruszenia zgodnie z art. 94 tego rozporządzenia oraz zapłaty słusznego wynagrodzenia.

               16

               Sąd krajowy pragnie uzyskać wskazówki dotyczące sposobu ustalenia należnego posiadaczowi chronionego prawa zgodnie z art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 „słusznego wynagrodzenia” oraz należnego w zastosowaniu ust. 2 tego artykułu odszkodowania.

               17

               Zdaniem tego sądu możliwe byłoby przyjęcie za podstawę obliczenia tego wynagrodzenia albo średniej kwoty pobieranej za licencjonowaną produkcję analogicznej ilości materiału rozmnożeniowego chronionych odmian danych gatunków na danym obszarze, albo wynagrodzenia należnego w przypadku zgodnej z prawem produkcji nasion zgodnie z art. 14 ust. 3 tiret czwarte rozporządzenia nr 2100/94 w związku z art. 5 ust. 5 rozporządzenia nr 1768/95 (zwanego dalej „wynagrodzeniem za uprawnioną produkcję nasion”).

               18

               W pierwszym przypadku osoba dopuszczająca się naruszenia powinna wypłacić średnią kwotę na takich samych warunkach i według takiej samej taryfy jak osoba trzecia, podczas gdy w drugim przypadku mogłaby powołać się na taryfę uprzywilejowaną zastrzeżoną dla rolników, mianowicie w wysokości 50% kwot należnych za licencjonowaną produkcję analogicznej ilości materiału rozmnożeniowego.

               19

               W tych okolicznościach Bundesgerichtshof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy »słuszne wynagrodzenie«, które rolnik ma wypłacić na rzecz posiadacza prawa do ochrony odmiany zgodnie z art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94, ponieważ skorzystał z uzyskanego z własnych zbiorów materiału rozmnożeniowego odmiany chronionej, nie spełniając warunków określonych w art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 2100/94 i art. 8 rozporządzenia nr 1768/95, należy obliczyć na podstawie średniej kwoty pobieranej na tym samym obszarze za licencjonowaną produkcję analogicznej ilości materiału rozmnożeniowego chronionych odmian danych gatunków roślin, czy też zamiast tego należy ustalić (niższe) wynagrodzenie, które byłoby pobierane w przypadku dozwolonej produkcji nasion ze zbiorów zgodnie z art. 14 ust. 3 tiret czwarte rozporządzenia nr 2100/94 oraz art. 5 rozporządzenia nr 1768/95?

                        2)

                        W przypadku gdy należy oprzeć się jedynie na wynagrodzeniu za dozwoloną produkcję nasion:

                  Czy posiadacz prawa do ochrony odmiany może w takiej sytuacji w przypadku jednorazowego zawinionego naruszenia obliczyć należne mu zgodnie z art. 94 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 odszkodowanie ryczałtowo na podstawie kwoty pobieranej za przyznanie licencji na produkcję materiału rozmnożeniowego?

                        3)

                        Czy przy obliczaniu słusznego wynagrodzenia należnego zgodnie z art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 albo dalszego odszkodowania należnego zgodnie z art. 94 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 jest dopuszczalne albo wręcz nakazane, aby uwzględnić specjalne nakłady na kontrolę sprawowaną przez organizację chroniącą prawa wielu posiadaczy prawa do ochrony odmian w taki sposób, że przyznana zostanie dwukrotność uzgadnianego z reguły wynagrodzenia lub kwoty należnej zgodnie z art. 14 ust. 3 tiret czwarte rozporządzenia nr 2100/94?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie pytania pierwszego

               20

               W pierwszym pytaniu sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia elementów umożliwiających obliczenie kwoty należnego zgodnie z art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 „słusznego wynagrodzenia”, które ma zapłacić rolnik, który nie spełnił wymogów ciążących na nim zgodnie z art. 14 ust. 3 tiret czwarte i szóste tego rozporządzenia. W szczególności zastanawia się on, czy powinien przyjąć za podstawę obliczania tego wynagrodzenia opłatę należną za licencjonowaną produkcję analogicznej ilości materiału rozmnożeniowego chronionych odmian danych gatunków na danym obszarze, zwaną „licencją Z”, czy licencję za uprawnioną produkcję nasion wskazaną w art. 14 ust. 3 tiret czwarte rozporządzenia nr 2100/94 wynoszącą zgodnie art. 5 ust. 5 rozporządzenia nr 1768/95 50% opłat należnych za licencjonowaną produkcję analogicznej ilości materiału rozmnożeniowego.

               21

               Należy na wstępie przypomnieć, że zgodnie z art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 wytwarzanie lub rozmnażanie (reprodukcja), przygotowywanie do rozmnażania, oferowanie do sprzedaży, sprzedaż lub inne wprowadzenie do obrotu oraz przechowywanie do każdego z celów wymienionych składników odmiany lub materiału ze zbioru odmiany chronionej wymaga upoważnienia posiadacza wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin (zob. ww. wyrok w sprawie Schulin, pkt 46).

               22

               W tym kontekście art. 14 rozporządzenia nr 2100/94 stanowi odstępstwo od zasady zgody posiadacza wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Schulin, pkt 47) w zakresie, w jakim używanie materiału ze zbioru uzyskanego przez rolników w ich własnym gospodarstwie do rozmnażania w uprawie polowej nie wymaga zgody posiadacza wspólnotowego prawa do ochrony odmian, o ile spełnia określone warunki wyraźnie wymienione w art. 14 ust. 3.

               23

               Trybunał orzekł już w tym zakresie, że rolnik, który nie zapłaci posiadaczowi prawa do ochrony odmiany słusznego wynagrodzenia, kiedy korzysta z materiału rozmnożeniowego chronionych odmian uzyskanego ze zbiorów, nie może powoływać się na art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94, a zatem należy uznać, że podejmuje on bez wymaganego upoważnienia jedno z działań wskazanych w art. 13 ust. 2 tego rozporządzenia (ww. wyrok w sprawie Schulin, pkt 71).

               24

               Tymczasem sytuacja, w jakiej znajdują się skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym, jest podobna do sytuacji rolników, którzy nie dokonali zapłaty „słusznego wynagrodzenia” przewidzianego w art. 14 ust. 3 tiret czwarte rozporządzenia nr 2100/94, ze względu na to, że nie zgłaszając części wyprodukowanej przez nich ilości materiału ze zbioru, skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym nie zapłacili tego wynagrodzenia.

               25

               Wynika stąd, że zasianie niezgłoszonych przez skarżących w postępowaniu przed sądem krajowym nasion stanowi, jak słusznie zaznaczył sąd krajowy, „naruszenie ochrony odmian” w rozumieniu art. 94 rozporządzenia nr 2100/94. Zasady ustalania słusznego wynagrodzenia, takiego jak to, które mają zapłacić J. Geistbeck i T. Geistbeck pozwanej w postępowaniu przed sądem krajowym, należy zatem ustalić w oparciu o ten przepis.

               26

               W tym względzie J. Geistbeck i T. Geistbeck twierdzą, że ponieważ art. 14 ust. 3 tiret czwarte i art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 używają prawie identycznych pojęć, „słuszne wynagrodzenie” należne zgodnie z art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 należy ustalić na podstawie opłaty za uprawnioną produkcję nasion.

               27

               Z taką interpretacją nie sposób się zgodzić.

               28

               Po pierwsze bowiem, należy stwierdzić, że chociaż sformułowanie „słuszne wynagrodzenie” zostało użyte w obydwu tych przepisach rozporządzenia nr 2100/94 w jego francuskiej wersji językowej, nie dotyczy to jednak innych wersji językowych, w szczególności niemieckiej i angielskiej wersji językowej, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 43 opinii. Nie można zatem wnioskować z podobieństwa wyrażeń użytych w tych przepisach rozporządzenia nr 2100/94, że przepisy te odnoszą się do tego samego pojęcia.

               29

               Po drugie, należy podkreślić, że art. 14 tego rozporządzenia należy interpretować w sposób ścisły, jako przepis wprowadzający odstępstwo od zasady wspólnotowej ochrony odmian, i nie ma on zastosowania w innych okolicznościach niż wyraźnie określone w tym artykule.

               30

               Jak bowiem podkreślił rzecznik generalny w pkt 45–47 opinii, pojęcie „słusznego wynagrodzenia” wskazane w art. 14 ust. 3 tiret czwarte rozporządzenia nr 2100/94 w związku z art. 5 ust. 5 rozporządzenia nr 1768/95 ma na celu ustanowienie równowagi między uzasadnionymi interesami prawnymi obu stron: rolników i posiadaczy prawa do ochrony odmian.

               31

               Artykuł 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94, którego brzmienie nie wprowadza rozróżnienia pod względem okoliczności, kim jest osoba naruszająca ochronę odmian, dotyczy natomiast właśnie zapłaty słusznego wynagrodzenia w ramach powództwa o stwierdzenie naruszenia ochrony odmian.

               32

               Wynika stąd, że w okolicznościach sprawy przed sądem krajowym opłaty za uprawnioną produkcję nasion w rozumieniu art. 14 rozporządzenia nr 2100/94 nie można przyjąć za podstawę obliczenia przewidzianego w art. 94 ust. 1 tego rozporządzenia „słusznego wynagrodzenia”.

               33

               Sąd krajowy wskazuje jako alternatywną podstawę obliczenia tego wynagrodzenia opłatę za produkcję licencjonowaną, to jest licencję Z.

               34

               Jak przypomniano w pkt 30 niniejszego wyroku, rolnik, który uchyla się od obowiązków ciążących na nim w szczególności zgodnie z art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 2100/94 w związku z art. 8 rozporządzenia nr 1768/95, nie może powoływać się na przywileje, jakie przysługiwałyby mu zgodnie z tym przepisem.

               35

               Należy zatem uznać go za osobę trzecią, która podjęła jedno z działań wskazanych w art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 bez upoważnienia.

               36

               Ze względu na to, że art. 94 rozporządzenia nr 2100/94 ma na celu naprawienie szkód poniesionych przez posiadacza prawa do ochrony odmian będącego poszkodowanym wskutek naruszenia ochrony odmian, należy uznać, że ponieważ w sprawie przed sądem krajowym, J. Geistbeck i T. Geistbeck nie mogli powołać się na „przywilej rolnika”, mianowicie odstępstwo od wspólnotowej ochrony odmian ustanowione w art. 14 ust. 1 tego rozporządzenia, wynikające z ust. 3 tego artykułu, szkoda ta odpowiada przynajmniej kwocie równej licencji Z, którą osoba trzecia powinna była zapłacić.

               37

               W związku z tym w celu ustalenia „słusznego wynagrodzenia” przewidzianego w art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 w okolicznościach faktycznych sprawy przed sądem krajowym za podstawę obliczania należy przyjąć kwotę równą opłacie należnej za produkcję licencjonowaną.

               38

               W pierwszej kolejności J. Geistbeck i T. Geistbeck twierdzą, by sprzeciwić się takiej wykładni, że materiał rozmnożeniowy z pierwszego zbioru jest niższej jakości niż materiał wskazany w art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94. Jednakże argument taki nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ reprodukcja chronionego materiału nie może mieć wpływu na istnienie związanego z tym materiałem prawa własności intelektualnej.

               39

               W drugiej kolejności J. Geistbeck i T. Geistbeck nie mogą również podnosić, że uwzględnienie kwoty równej opłacie należnej za produkcję objętą licencją Z za podstawę obliczenia „słusznego wynagrodzenia”, które ma zapłacić zgodnie z art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 rolnik niespełniający wymogów przewidzianych w art. 14 ust. 3 tego rozporządzenia w związku z art. 8 rozporządzenia nr 1768/95, oznaczałoby uznanie, iż przepisy art. 94 mają charakter odszkodowania karnego, co odbiega od właściwego celu tego artykułu.

               40

               Jak bowiem zaznaczono w pkt 35 niniejszego wyroku, rolnika, który powołał się na postanowienia art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 2100/94, należy uznać za osobę trzecią, która podjęła bez upoważnienia jedno z działań wymienionych w art. 13 ust. 2 tego rozporządzenia. Zatem uzyskana przez osobę naruszającą prawo ochrony odmian korzyść, którą art. 94 ust. 1 tego rozporządzenia ma na celu wyrównać, odpowiada kwocie równej opłacie należnej za produkcję objętą licencją Z, której rolnik nie zapłacił.

               41

               Ponadto przyjęcie za podstawę obliczania w celu ustalenia słusznego wynagrodzenia należnego w przypadku naruszenia ochrony odmian nie kwoty równej opłacie należnej za produkcję objętą licencją Z, lecz niższej kwoty odpowiadającej opłacie za uprawnioną produkcję nasion, mogłoby skutkować uprzywilejowaniem rolników, którzy nie dopełniają ciążącego na nich względem posiadacza prawa do ochrony odmian zgodnie z art. 14 ust. 3 tiret szóste rozporządzenia nr 2100/94 i art. 8 rozporządzenia nr 1768/95 obowiązku zgłoszenia w porównaniu z osobami, które prawidłowo zgłaszają produkowane nasiona.

               42

               Tymczasem charakter zachęcający związany z przewidzianym w art. 94 rozporządzenia nr 2100/94 pojęciem „słusznego wynagrodzenia” nasuwa się tym bardziej, że zgodnie z art. 14 ust. 3 tiret piąte tego rozporządzenia posiadacze prawa do ochrony odmian są jedynymi osobami odpowiedzialnymi za kontrolę i nadzór używania odmian chronionych w ramach uprawnionej produkcji nasion i że są w związku z tym uzależnieni od dobrej wiary i współpracy danych rolników.

               43

               Z całości powyższych rozważań wynika, że na pierwsze postawione pytanie należy odpowiedzieć, iż w celu ustalenia „słusznego wynagrodzenia”, które zgodnie z art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 ma zapłacić rolnik, który wykorzystał uzyskany z produkcji materiał rozmnożeniowy odmiany chronionej, nie dopełniając ciążących na nim zgodnie z art. 14 ust. 3 tego rozporządzenia w związku z art. 8 rozporządzenia nr 1768/95 obowiązków, za podstawę obliczenia należy przyjąć kwotę równą opłacie należnej za produkcję objętą licencją Z.

               44

               Ze względu na odpowiedź na pierwsze pytanie nie ma potrzeby odpowiadania na pytanie drugie.

         W przedmiocie pytania trzeciego

               45

               W ramach pytania trzeciego sąd krajowy zmierza do ustalenia z jednej strony, czy art. 94 rozporządzenia nr 2100/94 należy interpretować w ten sposób, że przy obliczaniu słusznego wynagrodzenia przewidzianego w art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 uwzględniana jest zapłata odszkodowania za nakłady na kontrolę poszanowania praw posiadacza prawa do ochrony odmian, czy też zapłata taka uwzględniana jest przy obliczeniu odszkodowania przewidzianego w art. 94 ust. 2. Z drugiej strony, w przypadku gdy posiadacz prawa do ochrony odmian twierdzi, że poniósł taką szkodę, sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy odszkodowanie może być obliczane ryczałtowo i odpowiadać dwukrotności uzgadnianego z reguły wynagrodzenia lub słusznego wynagrodzenia przewidzianego w art. 14 ust. 3 tiret czwarte tego rozporządzenia.

               46

               Komisja wskazała w swych uwagach, że kwestia ta jest czysto hipotetyczna, ze względu na to, że STV nie zażądała zapłaty takich nakładów.

               47

               W tym względzie z utrwalonego orzecznictwa wynika, że procedura przewidziana w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa wspólnotowego, które są niezbędne dla rozstrzygnięcia przedstawionych im sporów (zob. w szczególności wyroki: z dnia 24 marca 2009 r. w sprawie C-445/06 Danske Slagterier, Zb.Orz. s. I-2119, pkt 65; z dnia 15 września 2011 r. w sprawie C-197/10 Unió de Pagesos de Catalunya, Zb.Orz. s. I-8495, pkt 16, 39 i przytoczone tam orzecznictwo).

               48

               W ramach tej współpracy pytania dotyczące wykładni prawa Unii korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w trybie prejudycjalnym, o które wniósł sąd krajowy, jest więc możliwa tylko wtedy, gdy okazuje się oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym, gdy problem jest natury hipotetycznej, bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego albo prawnego koniecznymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytania, które zostały mu przedstawione (zob. w szczególności wyrok z dnia 5 grudnia 2006 r. w sprawach połączonych C-94/04 i C-202/04 Cipolla i in., Zb.Orz. s. I-11421, pkt 25; ww. wyrok w sprawie Unió de Pagesos de Catalunya, pkt 17).

               49

               Ponieważ w niniejszym przypadku z postanowienia odsyłającego wynika, że STV w postępowaniu przed sądem krajowym rzeczywiście zażądała zapłaty „słusznego wynagrodzenia” w rozumieniu art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94, należy odpowiedzieć na trzecie pytanie sądu krajowego w zakresie, w jakim dotyczy ono owego pojęcia „słusznego wynagrodzenia”.

               50

               Z tego tytułu wystarczy stwierdzić, że art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 poprzestaje na ustanowieniu słusznego wynagrodzenia w przypadku niezgodnego z prawem wykorzystania odmian roślin, nie przewidując jednak innego odszkodowania niż odszkodowanie związane z brakiem zapłaty tego wynagrodzenia.

               51

               W tych okolicznościach na trzecie zadane pytanie należy odpowiedzieć, że przy obliczaniu „słusznego wynagrodzenia” przewidzianego w art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 nie powinna być uwzględniana zapłata odszkodowania za nakłady na kontrolę poszanowania praw posiadacza prawa do ochrony odmian.

         W przedmiocie kosztów

               52

               Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           W celu ustalenia „słusznego wynagrodzenia”, które zgodnie z art. 94 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin ma zapłacić rolnik, który wykorzystał uzyskany z produkcji materiał rozmnożeniowy odmiany chronionej, nie dopełniając obowiązków ciążących na nim zgodnie z art. 14 ust. 3 tego rozporządzenia w związku z art. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1768/95 z dnia 24 lipca 1995 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze w zakresie odstępstwa rolnego przewidzianego w art. 14 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94, zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2605/98 za podstawę obliczenia należy przyjąć kwotę opłaty należnej za licencjonowaną produkcję analogicznej ilości materiału rozmnożeniowego chronionych odmian danego gatunku na danym obszarze.

                           2)

                           Przy obliczaniu „słusznego wynagrodzenia” przewidzianego w art. 94 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 nie powinna być uwzględniana zapłata odszkodowania za nakłady na kontrolę poszanowania praw posiadacza prawa do ochrony odmian.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału z dnia 6 kwietnia 1962 r. # Meroni & Co. i inni przeciwko Wysokiej Władzy EWWiS. # Sprawy połączone 21/61 do 26/61.


title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 13 listopada 2014 r.#Ute Reindl przeciwko Bezirkshauptmannschaft Innsbruck.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złozony przez Unabhängiger Verwaltungssenat in Tirol.#Odesłanie prejudycjalne – Zbliżanie ustawodawstw w zakresie zdrowia zwierząt – Rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 – Załącznik I – Kryteria mikrobiologiczne dotyczące środków spożywczych – Salmonella w świeżym mięsie drobiowym – Stwierdzone na etapie dystrybucji nieprzestrzeganie kryteriów mikrobiologicznych – Przepisy krajowe karzące przedsiębiorstwo sektora spożywczego prowadzące działalność jedynie na etapie sprzedaży detalicznej – Zgodność z prawem Unii – Skuteczny, proporcjonalny i odstraszający charakter sankcji.#Sprawa C-443/13.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 13 listopada 2014 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Zbliżanie ustawodawstw w zakresie zdrowia zwierząt — Rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 — Załącznik I — Kryteria mikrobiologiczne dotyczące środków spożywczych — Salmonella w świeżym mięsie drobiowym — Stwierdzone na etapie dystrybucji nieprzestrzeganie kryteriów mikrobiologicznych — Przepisy krajowe karzące przedsiębiorstwo sektora spożywczego prowadzące działalność jedynie na etapie sprzedaży detalicznej — Zgodność z prawem Unii — Skuteczny, odstraszający i proporcjonalny charakter sankcji”
      W sprawie C‑443/13
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Landesverwaltungsgericht Tirol (poprzednio Unabhängiger Verwaltungssenat in Tirol) (Austria) postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2013 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 7 sierpnia 2013 r., w postępowaniu:

         Ute Reindl, ponosząca odpowiedzialność karną przedstawicielka MPREIS Warenvertriebs GmbH,
      przeciwko

         Bezirkshauptmannschaft Innsbruck,

      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: L. Bay Larsen (sprawozdawca), prezes izby, J. Malenovský, M. Safjan, A. Prechal i K. Jürimäe, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Szpunar,
      sekretarz: M. Aleksejev, administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 czerwca 2014 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu U. Reindl przez M. Waldmüllera oraz M. Baldaufa, Rechtsanwälte,

               —

               w imieniu rządu czeskiego przez M. Smolka oraz J. Vitákovą, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu francuskiego przez D. Colasa oraz C. Candat, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu polskiego przez B. Majczynę, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez D. Bianchiego oraz G. von Rintelena, działających w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz.U. L 338, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1086/2011 z dnia 27 października 2011 r. (Dz.U. L 281, s. 7, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 2073/2005”) w związku z wierszem 1.28 rozdziału I załącznika I do tego rozporządzenia.

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu, jaki zaistniał pomiędzy U. Reindl a Bezirkshauptmannschaft Innsbruck (organem administracyjnym pierwszej instancji w Innsbrucku) (Austria) w przedmiocie grzywny, jaka została nałożona na U. Reindl za nieprzestrzeganie limitu ilości bakterii Salmonella Thyphimurium, o którym mowa w wierszu 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

      Rozporządzenie (WE) nr 178/2002

               3

               Artykuł 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. L 31, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 15, t. 6, s. 463), zatytułowany „Cel i zakres [zastosowania]” stanowi w ust. 1, co następuje:
               „Niniejsze rozporządzenie tworzy podstawy do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i interesów konsumentów związanych z żywnością, ze szczególnym uwzględnieniem zróżnicowania podaży żywności, w tym produktów tradycyjnych, z jednoczesnym zapewnieniem sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Rozporządzenie określa wspólne zasady i obowiązki, środki umożliwiające stworzenie solidnej bazy naukowej, skuteczne ustalenia i procedury organizacyjne wspierające podejmowanie decyzji w sprawach bezpieczeństwa żywności i pasz.
               […]”.

               4

               Artykuł 3 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Pozostałe definicje”, przewiduje:
               „Do celów niniejszego rozporządzenia:
               […]

                        3)

                        »podmiot działający na rynku spożywczym [przedsiębiorstwo sektora spożywczego]« oznacza osoby fizyczne lub prawne odpowiedzialne za spełnienie wymogów prawa żywnościowego w przedsiębiorstwie spożywczym pozostającym pod ich kontrolą;

                  […]

                        8)

                        »wprowadzenie na rynek [dopuszczenie do obrotu]« oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania;

                  […]”.

               5

               Artykuł 14 rozporządzenia nr 178/2002, zatytułowany „Wymogi w zakresie bezpieczeństwa żywności”, ma następujące brzmienie:
               „1.   Żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być dopuszczany do obrotu.
               2.   Środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny, jeżeli uważa się, że:

                        a)

                        jest szkodliwy dla zdrowia;

                        b)

                        nie nadaje się do spożycia przez ludzi.

                  […]
               5.   Podczas podejmowania decyzji, że środek spożywczy nie nadaje się do spożycia przez ludzi, należy mieć na względzie, czy środek spożywczy nie może być spożywany przez ludzi stosownie z jego przeznaczeniem z powodu zanieczyszczenia, zarówno przez czynniki obce, jak i w inny sposób, czy też z powodu gnicia, psucia się lub rozkładu.
               […]”.

               6

               Artykuł 17 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Obowiązki”, stanowi:
               „1.   Podmioty działające na rynku spożywczym i pasz [przedsiębiorstwa sektorów spożywczego i paszowego] zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.
               2.   […]
               Państwa członkowskie ustanawiają również zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające”.

         Rozporządzenie nr 2160/2003

               7

               Artykuł 1 rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność (Dz.U. L 325, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 41, s. 328), zmienionego rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1086/2011 (zwanego dalej rozporządzeniem nr „2160/2003”), zatytułowany „Przedmiot i zakres [zastosowania]”, stanowi, co następuje:
               „1.   Celem niniejszego rozporządzenia jest zapewnienie podjęcia właściwych i skutecznych środków w zakresie wykrywania i kontroli salmonelli oraz innych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych na wszystkich stosownych etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, w szczególności na poziomie produkcji pierwotnej, łącznie z paszami, w celu ograniczenia rozpowszechniania i zagrożenia, jakie stanowią dla zdrowia publicznego.
               2.   Niniejsze rozporządzenie obejmuje:

                        a)

                        przyjęcie celów w odniesieniu do ograniczenia rozpowszechniania określonych chorób odzwierzęcych w populacjach zwierząt:

                                 (i)

                                 na poziomie produkcji pierwotnej; oraz

                                 (ii)

                                 w przypadkach dotyczących danych chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych, na innych etapach łańcucha pokarmowego, łącznie z paszą i żywnością;

                  […]”.

               8

               Zgodnie z art. 5 rozporządzenia nr 2160/2003 wymogi oraz minimalne zasady w zakresie pobierania próbek ustanowione w jego załączniku II są wprowadzane w życie w ramach krajowych programów kontroli. Ten noszący tytuł „Kontrola chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych wymienionych w załączniku I” załącznik zawiera część E, która dotyczy szczególnych wymogów dotyczących świeżego mięsa, a jej pkt 1 stanowi:
               „Od dnia 1 grudnia 2011 r. świeże mięso drobiowe pochodzące od populacji zwierząt wymienionych w załączniku I spełnia odpowiednie kryterium mikrobiologiczne ustanowione w wierszu 1.28 rozdziału 1 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005”.

               9

               W załączniku I do rozporządzenia nr 2160/2003 mowa jest o szeregu gatunków drobiu, do których należą m.in. indyki.

         Rozporządzenie nr 2073/2005

               10

               Motywy 1, 2 i 3 tego rozporządzenia mają następujące brzmienie:

                        „(1)

                        Wysoki poziom ochrony zdrowia publicznego jest jednym z podstawowych celów prawa żywnościowego ustanowionego w rozporządzeniu [nr 178/2002]. Czynniki zagrożenia mikrobiologicznego w środkach spożywczych stanowią istotne źródło zachorowań i zatruć pokarmowych u ludzi.

                        (2)

                        Środki spożywcze nie powinny zawierać mikroorganizmów, ich toksyn ani metabolitów w ilościach stanowiących niedopuszczalne zagrożenie dla zdrowia ludzi.

                        (3)

                        Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 ustanawia ogólne wymagania bezpieczeństwa żywności, zgodnie z którymi zabronione jest wprowadzanie na rynek [dopuszczanie do obrotu] żywności, która nie jest bezpieczna. Przedsiębiorstwa sektora spożywczego są zobowiązane do wycofania z rynku niebezpiecznej żywności. W celu zwiększenia stopnia ochrony zdrowia publicznego oraz w celu uniknięcia rozbieżnych interpretacji należy ustalić zharmonizowane kryteria bezpieczeństwa dotyczące oceny produktów żywnościowych, szczególnie pod względem obecności określonych mikroorganizmów chorobotwórczych”.

               11

               Artykuł 1 tego rozporządzenia, zatytułowany „Przedmiot i zakres [zastosowania]”, stanowi, co następuje:
               „Niniejsze rozporządzenie ustanawia kryteria mikrobiologiczne dotyczące niektórych mikroorganizmów oraz przepisy wykonawcze obowiązujące przedsiębiorstwa sektora spożywczego przy wdrażaniu ogólnych i szczegółowych zasad higieny dla środków spożywczych, o których mowa w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 […]”.

               12

               Zgodnie z art. 2 tego rozporządzenia, zatytułowanym „Definicje”, stosuje się następujące definicje:

                        „a)

                        »mikroorganizmy« oznaczają bakterie, wirusy, drożdże, pleśnie, glony, pierwotniaki pasożytnicze, mikroskopijne robaki pasożytnicze oraz ich toksyny i metabolity;

                        b)

                        »kryterium mikrobiologiczne« oznacza wymaganie pozwalające na akceptację produktu, partii środków spożywczych lub procesu na podstawie braku, obecności lub liczby mikroorganizmów i/lub ilości ich toksyn lub metabolitów w jednostce masy, objętości, na powierzchni lub partii;

                        c)

                        »kryterium bezpieczeństwa żywności« oznacza wymaganie określające akceptację produktu lub partii środków spożywczych, stosowane dla produktów wprowadzanych na rynek [dopuszczanych do obrotu];

                        d)

                        »kryterium higieny procesu« oznacza wymaganie pozwalające na akceptację funkcjonującego procesu produkcji. Kryterium tego nie stosuje się do produktów wprowadzanych na rynek [dopuszczanych do obrotu]. Kryterium to określa wskaźnikową wartość zanieczyszczenia, po przekroczeniu której konieczne są działania naprawcze w celu utrzymania higieny procesu na poziomie zgodnym z prawem żywnościowym;

                  […]

                        f)

                        »okres przydatności do spożycia« oznacza okres odpowiadający okresowi poprzedzającemu datę ważności lub datę przydatności do spożycia, zgodnie z definicjami tych dat, zawartymi odpowiednio w art. 9 i 10 dyrektywy 2000/13/WE [Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych, Dz.U. L 109, s. 29 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 15, t. 5, s. 75];

                  […]”.

               13

               Artykuł 3 rozporządzenia nr 2073/2005, zatytułowany „Wymagania ogólne”, stanowi:
               „1.   Przedsiębiorstwa sektora spożywczego są zobowiązane dopilnować, aby środki spożywcze były zgodne z odpowiednimi kryteriami mikrobiologicznymi wymienionymi w załączniku I. W tym celu na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności, włączając w to handel detaliczny, przedsiębiorstwa sektora spożywczego podejmują środki, w ramach obowiązujących je procedur opartych na zasadach HACCP oraz w ramach wdrażania dobrych praktyk higienicznych, mające na celu zapewnienie:

                        a)

                        takiego sposobu dostaw i przetwarzania surowców i środków spożywczych, będących pod kontrolą danego przedsiębiorstwa, oraz takiego postępowania z nimi, aby spełnione były kryteria higieny procesu;

                        b)

                        możliwości spełnienia kryteriów bezpieczeństwa żywności, mających zastosowanie w ciągu całego okresu przydatności do spożycia produktów, w dających się rozsądnie przewidzieć warunkach dystrybucji, przechowywania i stosowania.

                  2.   Jeśli jest to konieczne, przedsiębiorstwa sektora spożywczego odpowiedzialne za wytwarzanie danego produktu powinny prowadzić badania zgodnie z załącznikiem II w celu zbadania zgodności z kryteriami w ciągu całego okresu przydatności do spożycia. […]
               […]”.

               14

               Załącznik I do rozporządzenia nr 2073/2005 zawiera rozdział I, noszący tytuł „Kryteria bezpieczeństwa żywności”, którego wiersz 1.28 przedstawia się następująco:

                  „1.28 Świeże mięso drobiowe (20)

                     Salmonella
                     Typhimurium (21) Salmonella
                     enteritidis

                  5

                  0

                  Nieobecne w 25 g

                  EN/ISO 6579 (wykrywanie), schemat White’a-Kaufmanna-Le Minora (określanie serotypów)

                  Produkty wprowadzane do obrotu w ciągu okresu przydatności do spożycia

                  (20) Kryterium to ma zastosowanie do świeżego mięsa zwierząt ze stad hodowlanych Gallus gallus, kur niosek, brojlerów oraz zwierząt ze stad indyków hodowlanych i rzeźnych.
                  (21) Odnośnie do jednofazowych szczepów Salmonella Typhimurium objęty jest tylko szczep o wzorze antygenowym 1,4,[5],12:i:-”.

         Prawo austriackie

               15

               Paragraf 5 ust. 1 i 5 Bundesgesetz über Sicherheitsanforderungen und weitere Anforderungen an Lebensmittel, Gebrauchsgegenstände und kosmetische Mittel zum Schutz der Verbraucherinnen und Verbraucher (austriackiej ustawy federalnej dotyczącej wymogów w zakresie bezpieczeństwa i innych wymogów w odniesieniu do żywności, przedmiotów użytkowych i środków kosmetycznych oraz w sprawie ochrony konsumentów, BGBI. I, 13/2006, w wersji opublikowanej w BGBI. I, 80/2013, zwanej dalej „LMSVG”) stanowi:
               „1.   Zakazane jest wprowadzanie do obrotu środków spożywczych:

                        1)

                        które są niebezpieczne w rozumieniu art. 14 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, tj. są szkodliwe dla zdrowia lub nie nadają się do spożycia przez ludzi,

                  […]
               5.   Środki spożywcze:

                        1)

                        są szkodliwe dla zdrowia, jeżeli mogą zagrażać lub naruszać zdrowie;

                        2)

                        nie nadają się do spożycia przez ludzi, jeżeli nie jest zagwarantowana możliwość ich zastosowania zgodnie z przeznaczeniem;

                  […]”.

               16

               Paragraf 90 ust. 1 LMSVG stanowi:
               „Ten, kto wprowadza do obrotu środki spożywcze
               1)   które nie nadają się do spożycia przez ludzi
               […]
               popełnia […] wykroczenie administracyjne i podlega nakładanej przez organ administracji okręgowej [Bezirksverwaltungsbehörde] karze pieniężnej do 20000 EUR, w razie recydywy do 40000 EUR, w razie nieściągalności grzywny zastępczą karą pozbawienia wolności do sześciu tygodni.
               […]”.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               17

               Ute Reindl jest kierownikiem oddziału przedsiębiorstwa MPREIS Warenvertriebs GmbH (zwanego dalej „MPREIS”), prowadzącego działalność w zakresie detalicznego handlu żywnością. Z tego względu ponosi odpowiedzialność za przestrzeganie przez ten oddział wszystkich mających wobec niego zastosowanie przepisów dotyczących sektora spożywczego.

               18

               W dniu 29 marca 2012 r. w toku kontroli tego oddziału przez organ kontroli żywności została pobrana próbka pakowanego próżniowo świeżego filetu z piersi indyka, który został wyprodukowany i zapakowany przez przedsiębiorstwo trzecie. MPREIS uczestniczyło jedynie w etapie dystrybucji produktu spożywczego, z którego pobrano tę próbkę.

               19

               Pobrana próbka została poddana przez austriacką agencję zdrowia i bezpieczeństwa żywienia w Innsbrucku badaniu mikrobiologicznemu. W ramach sporządzonej ekspertyzy agencja ta doszła do wniosku, że zbadana próbka była w wykrywalnym stopniu zanieczyszczona Salmonellą Typhimurium i że w związku z tym próbka ta zarówno „nie nadaje się do spożycia przez ludzi” w rozumieniu § 5 ust. 5 pkt 2 LMSVG, jak również jest niebezpieczna w rozumieniu art. 14 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 178/2002. W ekspertyzie tej agencja przyjęła jako kryterium bezpieczeństwa żywności kryterium określone w wierszu 1.28 rozdział 1 załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005.

               20

               Na podstawie tej ekspertyzy Bezirkshauptmannschaft Innsbruck wszczął przeciwko U. Reindl postępowanie karne w przedmiocie uchybienia § 5 ust. 5 pkt 2 LMSVG. Bezirkshauptmannschaft Innsbruck ustalił, że U. Reindl dopuściła się wykroczenia polegającego na nieprzestrzeganiu wynikających z wiersza 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005 wymogów dotyczących ilości bakterii Salmonella Typhimurium i nałożył na nią karę na podstawie § 90 ust. 1 pkt 1 LMSVG.

               21

               Ute Reindl zaskarżyła wydaną przez Bezirkshauptmannschaft Innsbruck decyzję przed Unabhängiger Verwaltungssenat in Tirol, po stronie którego to sądu pojawiły się wątpliwości co do tego, jaki jest wynikający z przewidzianego w rozporządzeniu nr 2073/2005 systemu zakres odpowiedzialności przedsiębiorstwa sektora spożywczego prowadzącego działalność jedynie na etapie dystrybucji.

               22

               W powyższych okolicznościach Unabhängiger Verwaltungssenat in Tirol postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy art. 1 rozporządzenia […] nr 2073/2005 należy interpretować w ten sposób, że świeże mięso drobiowe musi spełniać kryterium mikrobiologiczne ustanowione w wierszu 1.28 rozdziału 1 załącznika I do rozporządzenia […] nr 2073/2005 na każdym etapie dystrybucji?

                        2)

                        Czy przedsiębiorstwa sektora spożywczego uczestniczące w etapie dystrybucji żywności podlegają reżimowi rozporządzenia (WE) nr 2073/2005 w pełnym zakresie?

                        3)

                        Czy kryterium mikrobiologiczne ustanowione w wierszu 1.28 rozdziału 1 załącznika I do rozporządzenia […] nr 2073/2005 musi być przestrzegane na każdym etapie dystrybucji również przez przedsiębiorstwa sektora spożywczego nieuczestniczące w produkcji (a wyłącznie w etapie dystrybucji)?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie pytania pierwszego

               23

               Zadając swe pierwsze pytanie sąd odsyłający zastanawia się w istocie, czy pkt 1 części E załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003 należy interpretować w taki sposób, że świeże mięso drobiowe pochodzące od zwierząt wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia musi spełniać kryterium mikrobiologiczne, o którym mowa w wierszu 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005, na wszystkich etapach dystrybucji, w tym również – na etapie sprzedaży detalicznej.

               24

               Należy przypomnieć, że zgodnie z pkt 1 części E załącznika II dorozporządzenia nr 2160/2003 począwszy od dnia 1 grudnia 2011 r. świeże mięso drobiowe pochodzące od zwierząt wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia musi spełniać mające zastosowanie kryterium mikrobiologiczne określone w wierszu 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005.

               25

               W tym względzie należy podnieść, że wiersz 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005 wyraźnie przewiduje, iż to kryterium znajduje zastosowanie do „produktów wprowadzanych do obrotu w ciągu okresu przydatności do spożycia”.

               26

               Pojęcia „wprowadzania do obrotu” oraz „okresu przydatności do spożycia” zostały zdefiniowane odpowiednio w rozporządzeniach nr 178/2002 i nr 2073/2005. W art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002 określono pojęcie „wprowadzenia na rynek [dopuszczenia do obrotu]” jako posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. W art. 2 lit. f) rozporządzenia nr 2073/2005 określono natomiast pojęcie „okresu przydatności do spożycia” jako odpowiadającego okresowi poprzedzającemu datę ważności lub datę przydatności do spożycia, zgodnie z definicjami tych dat zawartymi odpowiednio w art. 9 i 10 dyrektywy 2000/13.

               27

               Z definicji tych wynika, że pojęcie „produktów wprowadzanych do obrotu w ciągu okresu przydatności do spożycia” dotyczy środków spożywczych takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym świeże mięso drobiowe, które są przewchowywane w celu ich sprzedaży, dystrybucji czy też dysponowania nimi w inny sposób w okresie poprzedzającym datę ich ważności lub datę ich przydatności do spożycia.

               28

               Wreszcie, gdyby nie ustanowiono wymogu, aby świeże mięso drobiowe takie jak to rozpatrywane w postępowaniu głównym spełniało określone w wierszu 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005 kryterium mikrobiologiczne na wszystkich etapach dystrybucji, w tym również na etapie sprzedaży detalicznej, realizacja jednego z podstawowych celów prawa żywnościowego, polegającego na osiągnięciu wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego, do którego odsyła motyw 1 rozporządzenia nr 2073/2005, byłaby poważnie utrudniona w sytuacji dopuszczania do obrotu środków spożywczych zawierających mikroorganizmy w ilościach stanowiących niedopuszczalne zagrożenie dla zdrowia ludzi.

               29

               Oznacza to, że zarówno z brzmienia wiersza 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005, jak i z realizowanego przez prawo żywnościowe celu wynika, iż to kryterium mikrobiologiczne znajduje zastosowanie do produktu będącego świeżym mięsem drobiowym, takiego jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym, [również] na etapie dystrybucji.

               30

               Na pierwsze pytanie należy zatem odpowiedzieć, że pkt 1 części E załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003 należy interpretować w ten sposób, iż świeże mięso drobiowe pochodzące od zwierząt wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia musi spełniać kryterium mikrobiologiczne, o którym mowa w wierszu 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005 na wszystkich etapach dystrybucji, w tym również na etapie sprzedaży detalicznej.

         W przedmiocie pytań drugiego i trzeciego

               31

               Zadając pytania drugie i trzecie, które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający zastanawia się w istocie, czy prawo Unii, a w szczególności rozporządzenia nr 178/2002 i 2073/2005, należy interpretować w taki sposób, że sprzeczny z nimi jest przepis krajowy taki jak ten rozpatrywany przez sąd odsyłający, na podstawie którego przedsiębiorstwo sektora spożywczego prowadzące działalność jedynie na etapie dystrybucji jest karane za dopuszczenie do obrotu środka spożywczego ze względu na niespełnianie kryterium mikrobiologicznego, o którym mowa w załączniku I rozdział I wiersz 1.28 rozporządzenia nr 2073/2005.

               32

               Należy podnieść, że w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2073/2005 wyjaśniono, iż przedsiębiorstwa sektora spożywczego czuwają nad tym, aby środki spożywcze spełniały odpowiednie kryteria mikrobiologiczne wymienione w załączniku I do tego rozporządzenia na każdym etapie dystrybucji żywności, włączając w to handel detaliczny.

               33

               Choć w rozporządzeniu nr 2073/2005 określone zostały kryteria mikrobiologiczne, jakie winny spełniać środki spożywcze na wszystkich etapach procesu dostarczania żywności, to jednak rozporządzenie to nie zawiera przepisów regulujących zasady odpowiedzialności ponoszonej przez przedsiębiorstwa sektora spożywczego.

               34

               W tym względzie należałoby się oprzeć na rozporządzeniu nr 178/2002. Przepis art. 17 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że przedsiębiorstwa sektora spożywczego zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, iż środki spożywcze spełniają określone w prawie żywnościowym wymogi znajdujące zastosowanie w odniesieniu do prowadzonej przez nie działalności.

               35

               Artykuł 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002 stanowi natomiast, że to państwa członkowskie ustanawiają zasady dotyczące kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego, a kary te winny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

               36

               Wynika z tego, że prawo Unii, a w szczególności rozporządzenia nr 178/2002 i 2073/2005 należy interpretować w taki sposób, że co do zasady nie jest sprzeczny z nimi przepis krajowy taki jak ten rozpatrywany przez sąd odsyłający, na podstawie którego przedsiębiorstwo sektora spożywczego prowadzące działalność jedynie na etapie dystrybucji jest karane za dopuszczenie do obrotu środka spożywczego ze względu na niespełnianie przezeń kryterium mikrobiologicznego, o którym mowa w wierszu 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005.

               37

               Niemniej jednak państwa członkowskie przy ustalaniu zasad stosowania kar mających zastosowanie w przypadku niespełnienia tego kryterium mikrobiologicznego mają obowiązek przestrzegania warunków i granic ustanowionych w prawie Unii, w tym także przewidzianego w art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002 wymogu, aby kary te były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

               38

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem państwa członkowskie, zachowując prawo wyboru sankcji, są zobowiązane zapewnić, by naruszenia przepisów prawa Unii były karane na zasadach materialnych i proceduralnych analogicznych do tych stosowanych w przypadku naruszeń prawa krajowego o podobnym charakterze i szkodliwości, pozwalających, by sankcja była skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca (zob. podobnie wyroki: Lidl Italia, C‑315/05, EU:C:2006:736, pkt 58; Berlusconi i in., C‑387/02, C‑391/02 i C‑403/02, EU:C:2005:270, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo).

               39

               W takim przypadku środki karne przyjęte w ustawodawstwie krajowym nie powinny wykraczać poza to, co odpowiednie i konieczne do realizacji uzasadnionych celów tej regulacji, przy czym tam, gdzie istnieje możliwość wyboru spośród większej liczby odpowiednich rozwiązań, należy stosować najmniej dotkliwe, a wynikające z tego niedogodności nie mogą być nadmierne w stosunku do zamierzonych celów (wyrok Urbán, C‑210/10, EU:C:2012:64, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).

               40

               Dla dokonania oceny tego, czy sankcja jest zgodna z zasadą proporcjonalności, sąd odsyłający winien uwzględnić w szczególności charakter i wagę naruszenia, którego ukaraniu służy ta sankcja, oraz sposób ustalania jej kwoty (zob. wyrok Equoland, C‑272/13, EU:C:2014:2091, pkt 35).

               41

               Uregulowanie zaś takie jak to rozpatrywane przez sąd odsyłający, przewidujące w przypadku dopuszczenia do obrotu środków spożywczych nienadających się do spożycia przez ludzi karę grzywny, mogą przyczynić się do osiągnięcia przypomnianego w pkt 28 niniejszego wyroku podstawowego celu prawa żywnościowego, a mianowicie osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego.

               42

               Nawet zakładając, że rozpatrywany w postępowaniu głównym system sankcji jest systemem opartym na odpowiedzialności obiektywnej, należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem taki system nie jest jako taki nieproporcjonalny w odniesieniu do zamierzonych celów, jeśli może on skłaniać osoby, do których się odnosi, do przestrzegania przepisów rozporządzenia i gdy zamierzone cele są związane z ogólnym interesem mogącym uzasadniać ustanowienie takiego systemu (wyrok Urbán, EU:C:2012:64, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).

               43

               Do sądu krajowego należy zatem dokonanie z uwzględnieniem powyższych czynników oceny tego, czy rozpatrywana w postępowaniu głównym sankcja jest zgodna z zasadą proporcjonalności, o której mowa w art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002.

               44

               W świetle powyższych względów na drugie i trzecie z zadanych przez sąd odsyłający pytań należy odpowiedzieć, iż prawo Unii, a w szczególności rozporządzenia nr 178/2002 i 2073/2005, należy interpretować w taki sposób, że co do zasady nie jest sprzeczny z nimi przepis krajowy taki jak ten rozpatrywany przez sąd odsyłający, na podstawie którego przedsiębiorstwo sektora spożywczego prowadzące działalność jedynie na etapie dystrybucji jest karane za dopuszczenie do obrotu środka spożywczego ze względu na niespełnianie kryterium mikrobiologicznego, o którym mowa w wierszu 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005. Do sądu krajowego należy dokonanie oceny tego, czy rozpatrywana w postępowaniu głównym kara jest zgodna z zasadą proporcjonalności, o której mowa w art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002.

         W przedmiocie kosztów

               45

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Punkt 1 części E załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność, zmienionego rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1086/2011 z dnia 27 października 2011 r., należy interpretować w ten sposób, iż świeże mięso drobiowe pochodzące od zwierząt wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia musi spełniać kryterium mikrobiologiczne, o którym mowa w wierszu 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych, zmienionego rozporządzeniem nr 1086/2011, na wszystkich etapach dystrybucji, w tym również na etapie sprzedaży detalicznej.

                           2)

                           Prawo Unii, a w szczególności rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności i rozporządzenie nr 2073/2005 po zmianach wprowadzonych rozporządzeniem nr 1086/2011 należy interpretować w taki sposób, że co do zasady nie jest sprzeczny z nimi przepis krajowy taki jak ten rozpatrywany przez sąd odsyłający, na podstawie którego przedsiębiorstwo sektora spożywczego prowadzące działalność jedynie na etapie dystrybucji jest karane za dopuszczenie do obrotu środka spożywczego ze względu na niespełnianie kryterium mikrobiologicznego, o którym mowa w wierszu 1.28 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia nr 2073/2005. Do sądu krajowego należy dokonanie oceny tego, czy rozpatrywana w postępowaniu głównym sankcja jest zgodna z zasadą proporcjonalności, o której mowa w art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 26 kwietnia 2007 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Finlandii. # Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Zamówienie publiczne na dostawę wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia - Artykuł 28 WE - Ograniczenia ilościowe w przywozie - Środki o skutku równoważnym - Zasada niedyskryminacji - Obowiązek zachowania przejrzystości. # Sprawa C-195/04.

text:
      Sprawa C‑195/04
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Republice Finlandii
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Zamówienie publiczne na dostawę wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia – Artykuł 28 WE – Ograniczenia ilościowe w przywozie – Środki o skutku równoważnym – Zasada niedyskryminacji – Obowiązek zachowania przejrzystości
      Streszczenie wyroku
      1.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Przedmiot sporu – Określenie w trakcie postępowania
            poprzedzającego wniesienie skargi
      (art. 226 WE)
      2.        Postępowanie – Skarga wszczynająca postępowanie – Wymogi formalne
      (regulamin Trybunału, art. 38 ust. 1 lit. c))
      1.        O ile przedmiot skargi na podstawie art. 226 WE jest wyznaczony przez przewidziane w tym przepisie postępowanie poprzedzające
         wniesienie skargi i w związku z tym uzasadniona opinia Komisji oraz skarga powinny być oparte na tych samych zarzutach, to
         nie jest wymagane, aby pisma te musiały być w każdym przypadku sformułowane w sposób identyczny, skoro przedmiot sporu nie
         został rozszerzony lub zmodyfikowany, lecz przeciwnie – został zawężony. Komisja może zatem uszczegółowić w skardze pierwotne
         zarzuty, pod warunkiem jednak że nie dokonuje zmiany przedmiotu sporu.

      (por. pkt 18)
      2.        Z art. 38 § 1 lit. c) regulaminu Trybunału, jak i z odnoszącego się do niego orzecznictwa wynika, że skarga wszczynająca postępowanie
         musi zawierać przedmiot sporu oraz zwięzłe przedstawienie zarzutów, zaś owo przedstawienie zarzutów musi być wystarczająco
         zrozumiałe i precyzyjne, tak aby pozwalało stronie pozwanej na przygotowanie obrony, a Trybunałowi na dokonanie kontroli.
         Z powyższego wynika, że istotne okoliczności faktyczne i prawne, na których opiera się skarga, muszą wynikać w sposób spójny
         i zrozumiały z tekstu samej skargi oraz że żądania w niej zawarte powinny być sformułowane w sposób pozbawiony dwuznaczności
         w celu uniknięcia orzekania przez Trybunał ultra petita lub z pominięciem jednego zarzutu.

      (por. pkt 22)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 26 kwietnia 2007 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Zamówienie publiczne na dostawę wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia – Artykuł 28 WE – Ograniczenia ilościowe w przywozie – Środki o skutku równoważnym – Zasada niedyskryminacji – Obowiązek zachowania przejrzystości
      W sprawie C‑195/04
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 29 kwietnia 2004 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez M. Huttunena oraz K. Wiednera, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Finlandii, reprezentowanej przez T. Pynnä oraz E. Bygglin, działające w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana,
      popieranej przez:
      Królestwo Danii, reprezentowane przez J. Molde’a, działającego w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      Republikę Federalną Niemiec, reprezentowaną przez A. Tiemann oraz M. Lummę, działających w charakterze pełnomocników,

      Królestwo Niderlandów, reprezentowane przez H.G. Sevenster i C.M. Wissels oraz P. van Ginnekena, działających w charakterze pełnomocników,

      interwenienci,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, R. Schintgen, P. Kūris, R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca) i G. Arestis, sędziowie,
      rzecznik generalny: E. Sharpston,
      sekretarz: B. Fülöp, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 8 czerwca 2006 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 18 stycznia 2007 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W swojej skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że pozwalając Senaatti-kiinteistöt (poprzednio
         Valtion kiinteistölaitos), organowi zarządzającemu nieruchomościami fińskiej administracji, na naruszenie w ramach umowy dotyczącej
         wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia podstawowych zasad traktatu WE, a w szczególności zasady niedyskryminacji, z której
         wynika obowiązek zachowania przejrzystości, Republika Finlandii naruszyła zobowiązania, które ciążą na niej na mocy art. 28 WE.

       Okoliczności faktyczne sporu i postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      2        W marcu 1998 r. Senaatti-kiinteistöt w ramach przetargu ograniczonego opublikowała w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich oraz w Suomen säädöskokoelma (Dzienniku Urzędowym Republiki Finlandii) zaproszenie do składania ofert dotyczące zamówienia publicznego na renowacje i modyfikacje
         pomieszczeń administracji regionalnej w Turku (zwane dalej „początkowym zaproszeniem do składania ofert”).

      3        Zamówienie to zostało podzielone na części, których pojedyncza wartość wynosiła od 1 000 000 do 22 000 000 FIM. Oferty mogły
         obejmować jedną lub kilka części albo całość zamówienia. Jedna z tych części obejmowała dostawę i instalację wyposażenia zakładu
         zbiorowego żywienia przeznaczonego dla zaplecza kuchennego stołówki rzeczonej administracji.

      4        Strony postępowania nie zgadzają się w kwestii, czy na tym etapie postępowania przetargowego została złożona instytucji zamawiającej
         oferta dotycząca wskazanej części zamówienia. Zdaniem Republiki Finlandii została złożona tylko jedna oferta, należąca do
         spółki Kopal Markkinointi Oy, podczas gdy Komisja twierdzi, że nie miało to miejsca.

      5        Na początku 2000 r. instytucja zamawiająca zwróciła się bezpośrednio do czterech przedsiębiorstw, które poprosiła o przedstawienie
         ofert dotyczących dostawy i instalacji wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia.

      6        W piśmie z dnia 14 lutego 2000 r. instytucja zamawiająca poinformowała adresatów pisma, że z uwagi na zbyt wysoką cenę otrzymanych
         ofert postanowiła je wszystkie odrzucić. Republika Finlandii i Komisja nie zgadzają się w kwestii, czy rzeczone pismo zostało
         skierowane do wszystkich przedsiębiorstw, które złożyły oferty obejmujące wyposażenie i instalację wyposażenia zakładu zbiorowego
         żywienia w ramach początkowego zaproszenia do składania ofert.

      7        W tym samym piśmie instytucja zamawiająca wskazała również, że powierzyła spółce Amica Ravintolat Oy, najemcy stołówki administracji
         regionalnej w Turku, dokonanie zakupu wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia na rachunek tej instytucji i do wysokości maksymalnej
         kwoty 1 050 000 FIM oraz zwróciła się do adresatów rzeczonego pisma o złożenie ich ofert bezpośrednio tej spółce.

      8        Ostatecznie Amica Ravintolat Oy zakupiła omawiane wyposażenie od spółki Hackman-Metos Oy.

      9        Komisja, do której wniesiono skargę dotyczącą prawidłowego przebiegu postępowania prowadzonego przez Senaatti-kiinteistöt,
         wezwała Republikę Finlandii w piśmie z dnia 17 lipca 2002 r. do przedstawienia uwag w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania
         tego pisma.

      10      Pismem z dnia 3 września 2002 r. władze fińskie udzieliły odpowiedzi na rzeczone wezwanie.

      11      Uznawszy, że Republika Finlandii uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 28 WE, Komisja w dniu 19 grudnia
         2002 r. zwróciła się do Republiki Finlandii z uzasadnioną opinią, w której nakazała jej podjęcie wszelkich środków niezbędnych
         w celu zastosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od jej doręczenia.

      12      W piśmie z dnia 12 lutego 2003 r. władze fińskie zakwestionowały zarzucane przez Komisję uchybienie i stwierdziły, że w niniejszym
         przypadku zarówno art. 28 WE, jak i wynikające z niego zasada niedyskryminacji oraz obowiązek zachowania przejrzystości były
         przestrzegane.

      13      Uznawszy, że wyjaśnienia udzielone przez władze fińskie nie są zadawalające, Komisja podjęła decyzję o wniesieniu niniejszej
         skargi.

      14      Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 14 października 2004 r. Królestwo Danii, Republika Federalna Niemiec oraz Królestwo
         Niderlandów zostały dopuszczone do sprawy w charakterze interwenientów popierających żądania Republiki Finlandii.

       W przedmiocie dopuszczalności
      15      Republika Finlandii twierdzi, że skarga Komisji jest niedopuszczalna.

      16      Zdaniem tego państwa członkowskiego uzasadniona opinia nie obejmuje tych samych zarzutów, które wyrażone zostały w skardze.
         W rzeczonej opinii Komisja stwierdziła, że instytucja zamawiająca powinna była dopilnować odpowiedniego opublikowania zamówienia
         oraz że zarzucane uchybienie wynikało z faktu, że najemca stołówki administracji regionalnej w Turku, jako pełnomocnik rzeczonej
         instytucji, zawarł umowę na dostawę wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia, podczas gdy w swojej skardze podnosi ona, iż
         instytucja zamawiająca powinna była zorganizować przetarg i że uchybienie wynika z faktu, że początkowe zaproszenie do składnia
         ofert nie zakończyło się osiągnięciem zamierzonego celu oraz że omawiane zamówienie nie było następnie przedmiotem opublikowanego
         zaproszenia do składania ofert.

      17      Komisja rozszerzyła zatem przedmiot sporu, który został zdefiniowany w ramach postępowania poprzedzającego wniesienie skargi.

      18      Należy w tym względzie przypomnieć, że o ile przedmiot skargi na podstawie art. 226 WE jest wyznaczony przez przewidziane
         w tym przepisie postępowanie poprzedzające wniesienie skargi i w związku z tym uzasadniona opinia Komisji oraz skarga powinny
         być oparte na tych samych zarzutach, to nie jest wymagane, aby pisma te musiały być w każdym przypadku sformułowane w sposób
         identyczny, skoro przedmiot sporu nie został rozszerzony lub zmodyfikowany, lecz przeciwnie – został zawężony (wyroki z dnia
         12 czerwca 2003 r. w sprawie C‑229/00 Komisja przeciwko Finlandii, Rec. str. I‑5727, pkt 44 i 46, z dnia 14 lipca 2005 r.
         w sprawie C‑433/03 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. str. I‑6985, pkt 28, oraz z dnia 30 stycznia 2007 r. w sprawie C‑150/04
         Komisja przeciwko Danii, Zb.Orz. str. I‑1163, pkt 67). Komisja może zatem uszczegółowić w skardze pierwotne zarzuty, pod warunkiem
         jednak że nie dokonuje zmiany przedmiotu sporu (wyroki z dnia 11 września 2001 r. w sprawie C‑67/99 Komisja przeciwko Irlandii,
         Rec. str. I‑5757, pkt 23, z dnia 12 października 2004 r. w sprawie C‑328/02 Komisja przeciwko Grecji, niepublikowany w Zbiorze,
         pkt 32, oraz z dnia 26 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑494/01 Komisja przeciwko Irlandii, Rec. str. I‑3331, pkt 38).

      19      Tymczasem należy stwierdzić, że w niniejszym przypadku Komisja nie rozszerzyła, nie zmodyfikowała ani nawet nie zawęziła przedmiotu
         sporu, który został zdefiniowany w uzasadnionej opinii z dnia 19 grudnia 2002 r.

      20      Z treści żądań uzasadnionej opinii i skargi Komisji, które są sformułowane w prawie identyczny sposób, wynika nie tylko, że
         są one oparte na tych samych zarzutach, ale również że Komisja, podnosząc w swojej skardze fakt, iż instytucja zamawiająca
         powinna zorganizować przetarg, jedynie sprecyzowała zarzut zawarty początkowo w uzasadnionej opinii, zgodnie z którym zamówienie
         obejmujące dostawę wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia przeznaczonego dla administracji regionalnej w Turku powinno być
         odpowiednio opublikowane.

      21      Trybunał jest uprawniony do badania z urzędu, czy spełnione zostały przesłanki wniesienia skargi o stwierdzenie uchybienia
         zobowiązaniom państwa członkowskiego przewidziane w art. 226 WE (wyroki z dnia 31 marca 1992 r. w sprawie C‑362/90 Komisja
         przeciwko Włochom, Rec. str. I‑2353, pkt 8, z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie C‑439/99 Komisja przeciwko Włochom, Rec.
         str. I‑305, pkt 8, oraz z dnia 4 maja 2006 r. w sprawie C‑98/04 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Zb.Orz. str. I‑4003,
         pkt 16).

      22      W tym względzie należy przypomnieć, że zarówno z art. 38 § 1 lit. c) regulaminu Trybunału, jak i z odnoszącego się do niego
         orzecznictwa wynika, że skarga wszczynająca postępowanie musi zawierać przedmiot sporu oraz zwięzłe przedstawienie zarzutów,
         zaś owo przedstawienie zarzutów musi być wystarczająco zrozumiałe i precyzyjne, tak aby pozwalało stronie pozwanej na przygotowanie
         obrony, a Trybunałowi na dokonanie kontroli. Z powyższego wynika, że istotne okoliczności faktyczne i prawne, na których opiera
         się skarga, muszą wynikać w sposób spójny i zrozumiały z tekstu samej skargi (wyroki z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie C‑178/00
         Włochy przeciwko Komisji, Rec. str. I‑303, pkt 6, oraz z dnia 14 października 2004 r. w sprawie C‑55/03 Komisja przeciwko
         Hiszpanii, niepublikowany w Zbiorze, pkt 23, oraz z dnia 15 września 2005 r. w sprawie C‑199/03, Zb.Orz. str. I‑8027, pkt 50)
         oraz że żądania w niej zawarte powinny być sformułowane w sposób pozbawiony dwuznaczności w celu uniknięcia orzekania przez
         Trybunał ultra petita lub z pominięciem jednego zarzutu (wyroki z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie C‑296/01 Komisja przeciwko
         Francji, Rec. str. I‑13909, pkt 121, oraz z dnia 15 czerwca 2006 r. w sprawie C‑255/04 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz.
         str. I‑5251, pkt 24).

      23      Tymczasem w niniejszym przypadku skarga Komisji nie spełnia tych wymogów.

      24      W swojej skardze Komisja wnosi o stwierdzenie, że Republika Finlandii uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy
         art. 28 WE, z uwagi na fakt, że Senaatti-kiinteistöt w ramach umowy dotyczącej wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia naruszył
         podstawowe zasady traktatu, a w szczególności zasadę niedyskryminacji, z której wynika obowiązek zachowania przejrzystości.

      25      Jak zauważyła rzecznik generalny w pkt 45 przedstawionej opinii, żądania zawarte w skardze, tak jak zostały one sformułowane,
         są niejednoznaczne i nie pozwalają na ustalenie w sposób jasny i precyzyjny zarzutu stawianego przez Komisję Republice Finlandii,
         ponieważ dotyczą jednocześnie art. 28 WE, zasadniczych przepisów traktatu, zasady niedyskryminacji, jak też obowiązku zachowania
         przejrzystości.

      26      Ponadto zakładając nawet, że przedmiotem skargi Komisji jest stwierdzenie naruszenia art. 28 WE, ani żądania zawarte w skardze,
         ani sam jej tekst nie wskazują jasno i precyzyjnie, jakie działanie w niniejszym przypadku stanowi ograniczenie ilościowe
         w przywozie lub środek o skutku równoważnym w rozumieniu tego przepisu.

      27      Komisja ogranicza się bowiem do zakwestionowania postawy instytucji zamawiającej „w ramach umowy dotyczącej wyposażenia zakładu
         zbiorowego żywienia”.

      28      Co więcej, Komisja na żadnym etapie postępowania nie była w stanie przedstawić w sposób spójny i precyzyjny okoliczności faktycznych,
         na których opierają się zarzuty podniesione na poparcie skargi.

      29      W swojej skardze Komisja nie zawarła żadnej precyzyjnej informacji dotyczącej początkowego zaproszenia do składania ofert,
         lecz ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że „nie zakończyło się ono osiągnięciem zamierzonego celu, jeśli chodzi o nabycie
         wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia”.

      30      W związku z tym ani tekst skargi, ani odpowiedzi Komisji udzielone na pytania zadane przez Trybunał w trakcie rozprawy nie
         pozwoliły na jednoznaczne ustalenie, czy oferta dotycząca dostawy wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia została przedstawiona
         instytucji zamawiającej w ramach rzeczonego zaproszenia do składani ofert.

      31      Ponadto w swojej replice Komisja twierdzi, nie wykazując tego jednak, że po pierwsze, co najmniej jedno przedsiębiorstwo,
         które przedstawiło taką ofertę, nie należało do grupy czterech przedsiębiorstw, do których zwróciła się instytucja zamawiająca
         w 2000 r., a po drugie, że część obejmująca dostawę wyposażenia zakładu zbiorowego żywienia, stanowiąca element zamówienia
         opublikowanego w ramach początkowego zaproszenia do składania ofert, nie miała takiego samego przedmiotu jak zamówienie, w wyniku
         którego zawarto w tym samym roku umowy.

      32      W tej sytuacji Trybunał nie posiada wystarczających elementów, które pozwoliłyby mu na właściwe zrozumienie charakteru zarzucanego
         Republice Finlandii naruszenia prawa wspólnotowego oraz ocenę istnienia podnoszonego przez Komisję naruszenia (zob. podobnie
         ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, pkt 18).

      33      W związku z tym skargę należy odrzucić jako niedopuszczalną.

       W przedmiocie kosztów
      34      Zgodnie z art. 69 ust. 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
         Ponieważ Republika Finlandii wniosła o obciążenie Komisji kosztami postępowania, a skarga Komisji została uznana za niedopuszczalną,
         należy obciążyć ją kosztami postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)      Skarga zostaje odrzucona jako niedopuszczalna.
      2)      Komisja Wspólnot Europejskich zostaje obciążona kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: fiński.