title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 2 grudnia 2010 r.#Ker-Optika bt przeciwko ÀNTSZ Dél-dunántúli Regionális Intézete.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Baranya megyei bíróság - Węgry.#Swobodny przepływ towarów - Zdrowie publiczne - Sprzedaż soczewek kontaktowych przez Internet - Uregulowanie krajowe zezwalające na sprzedaż soczewek kontaktowych jedynie w punktach sprzedaży wyrobów medycznych - Dyrektywa 2000/31/WE - Społeczeństwo informacyjne - Handel elektroniczny.#Sprawa C-108/09.

text:
      Sprawa C‑108/09
      Ker-Optika bt
      przeciwko
      ÀNTSZ Dél-dunántúli Regionális Intézete
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Baranya megyei bíróság)
      Swobodny przepływ towarów – Zdrowie publiczne – Sprzedaż soczewek kontaktowych przez Internet – Uregulowanie krajowe zezwalające na sprzedaż soczewek kontaktowych jedynie w punktach sprzedaży wyrobów medycznych – Dyrektywa 2000/31/WE – Społeczeństwo informacyjne – Handel elektroniczny
      Streszczenie wyroku
      1.        Zbliżanie ustawodawstw – Handel elektroniczny – Dyrektywa 2000/31
      (dyrektywa 2000/31 Parlamentu Europejskiego i Rady)
      2.        Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym
      (art. 34 TFUE, 36 TFUE; dyrektywa 2000/31 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 3 ust. 4)
      1.        Przepisy krajowe dotyczące sprzedaży soczewek kontaktowych należą do zakresu zastosowania dyrektywy 2000/31 w sprawie niektórych
         aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego („dyrektywy
         o handlu elektronicznym”), jako że dotyczą sprzedaży tych soczewek przez Internet, to znaczy w szczególności oferowania on-line
         oraz zawierania umów drogą elektroniczną. Z kolei przepisy krajowe dotyczące dostawy rzeczonych soczewek nie należą do zakresu
         zastosowania tej dyrektywy.

      (por. pkt 28, 31, 77; sentencja)
      2.        Artykuły 34 TFUE i 36 TFUE, a także dyrektywa 2000/31 w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego,
         w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego („dyrektywy o handlu elektronicznym”), powinny być interpretowane
         w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, które zezwala na sprzedaż soczewek kontaktowych jedynie w specjalistycznych
         punktach sprzedaży wyrobów medycznych.

      W istocie takie uregulowanie stanowi środek o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi zakazany przez art. 34 TFUE,
         ponieważ zakaz sprzedaży soczewek kontaktowych przez Internet, który zeń wynika ma zastosowanie do soczewek pochodzących z innych
         państw członkowskich, które stanowią przedmiot sprzedaży wysyłkowej i dostawy do miejsca zamieszkania konsumentów na terenie
         kraju oraz pozbawia podmioty gospodarcze pochodzące z innych państw członkowskich szczególnie skutecznego rodzaju sprzedaży
         tych towarów, znacznie utrudniające w ten sposób dostęp tych podmiotów rynku danego państwa członkowskiego.

      Nie budzi wątpliwości, że poprzez zastrzeżenie wydawania soczewek kontaktowych na rzecz sklepów optycznych oferujących usługi
         wykwalifikowanego optyka, takie uregulowanie jest właściwe dla zagwarantowania realizacji celu zmierzającego do zapewnienia
         ochrony zdrowia użytkowników soczewek kontaktowych. Jednakże przyjmując takie uregulowanie, ustawodawca krajowy przekracza
         przysługujące mu granice swobodnego uznania w dziedzinie ochrony zdrowia publicznego i uregulowanie to należy uznać za wykraczające
         poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia celu, na który się ono powołuje, ponieważ cel może zostać osiągnięty za pomocą
         mniej restrykcyjnych środków, niż środki wynikające z omawianego uregulowania, polegających na poddaniu pewnym ograniczeniom
         tylko pierwszej dostawy soczewek i na nakazaniu zainteresowanym podmiotom gospodarczym postawienia do dyspozycji klienta wykwalifikowanego
         optyka.

      Z tych samych powodów rzeczone uregulowanie, jako że zawiera ono zakaz sprzedaży soczewek kontaktowych przez Internet, nie
         może zostać uznane za proporcjonalne z punktu widzenia celu ochrony zdrowia publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 4 dyrektywy
         2000/31.

      (por. pkt 58, 64, 74-76, 78; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 2 grudnia 2010 r.(*)

      Swobodny przepływ towarów – Zdrowie publiczne – Sprzedaż soczewek kontaktowych przez Internet – Uregulowanie krajowe zezwalające na sprzedaż soczewek kontaktowych jedynie w punktach sprzedaży wyrobów medycznych – Dyrektywa 2000/31/WE – Społeczeństwo informacyjne – Handel elektroniczny
      W sprawie C‑108/09
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Baranya
         megyei bíróság (Węgry) postanowieniem z dnia 10 lutego 2009 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 23 marca 2009 r., w postępowaniu

      Ker-Optika bt
      przeciwko
      ÀNTSZ Dél-dunántúli Regionális Intézete,
      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, D. Šváby, R. Silva de Lapuerta, E. Juhász i J. Malenovský (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: B. Fülöp, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 15 kwietnia 2010 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu rządu węgierskiego przez R. Somssich, K. Szíjjártó oraz K. Veres, oraz przez M. Fehéra, działających w charakterze
         pełnomocników,

      –        w imieniu rządu czeskiego przez M. Smoleka, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu greckiego przez E. Skandalou, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu hiszpańskiego przez J.M. Rodríguez Cárcamę, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu niderlandzkiego przez C. Wissels, M. de Grave'go oraz Y. de Vriesa, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez H. Krämera oraz A. Siposa, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 15 czerwca 2010 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca
         2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego
         w ramach rynku wewnętrznego („dyrektywy o handlu elektronicznym”) (Dz.U. L 178, s. 1), a także art. 34 TFUE i art. 36 TFUE.

      2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy Ker-Optika bt (zwaną dalej „Ker-Optika”) a ’ÀNTSZ Dél-dunántúli Regionális
         Intézete (regionalną dyrekcją państwowego urzędu ds. sanitarnych i zdrowia publicznego dla Południowego Kraju Zadunajskiego,
         zwaną dalej „ÀNTSZ”) w przedmiocie decyzji administracyjnej, na podstawie której organ ten zakazał Ker-Optika sprzedaży soczewek
         kontaktowych przez Internet.

       Ramy prawne
       Uregulowania Unii
      3        Zgodnie z art. 1 pkt 2 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 98/36/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej
         procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego
         (Dz.U. L 204, s. 37) zmienionej przez dyrektywę 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r. (Dz.U. L 217,
         s. 18, zwanej dalej „dyrektywą 98/34”):

      „2)      »usługa« [oznacza] każd[ą] usług[ę] społeczeństwa informacyjnego, to znaczy każd[ą] usług[ę] normalnie świadczon[ą] za wynagrodzeniem,
         na odległość, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie odbiorcy usług.

            Do celów niniejszej definicji:
      –        »na odległość« oznacza usługę świadczoną bez równoczesnej obecności stron,
      –        »drogą elektroniczną« oznacza, iż usługa jest przesyłana pierwotnie i otrzymywana w miejscu przeznaczenia za pomocą sprzętu
         elektronicznego do przetwarzania (włącznie z kompresją cyfrową) oraz przechowywania danych, i która jest całkowicie przesyłana,
         kierowana i otrzymywana za pomocą kabla, odbiornika radiowego, środków optycznych lub innych środków elektromagnetycznych,

      –        »na indywidualne żądanie odbiorcy usług« oznacza, że usługa świadczona jest poprzez przesyłanie danych na indywidualne żądanie.
      [...]”
      4        Motywy 18, 21 i 34 dyrektywy 2000/31 stanowią:

      „(18) Usługi społeczeństwa informacyjnego obejmują szeroki zakres rodzajów działalności gospodarczej prowadzonych w trybie on-line;
         takie rodzaje działalności mogą w szczególności polegać na sprzedaży towarów on-line; nie zaliczają się do nich rodzaje działalności
         takie jak dostawa towarów jako taka lub świadczenie usług off-line;. [...] działania, które ze względu na swój charakter nie
         mogą być wykonane na odległość lub drogą elektroniczną, takie jak ustawowa kontrola ksiąg rachunkowych lub konsultacja medyczna
         wymagająca fizycznego badania pacjenta nie są usługami społeczeństwa informacyjnego.

      [...]
      (21)      [...]dziedzina podlegająca koordynacji obejmuje tylko wymagania odnoszące się do działalności w trybie on-line, takie jak
         informacja on-line, reklama on-line, zakupy on-line, zawieranie umów on-line; nie dotyczy wymagań prawnych państw członkowskich
         odnoszących się do towarów, takich jak normy bezpieczeństwa, obowiązków etykietowania lub odpowiedzialności za towary ani
         wymagań państw członkowskich odnoszących się do dostawy lub do transportu towarów, łącznie z dystrybucją produktów leczniczych
         [...].

      [...]
      (34)      Każde państwo członkowskie zmieni swoje ustawodawstwo, które zawiera wymagania, w szczególności w odniesieniu do formy, które
         mogą utrudniać korzystanie z umów drogą elektroniczną; należy systematycznie badać ustawodawstwa wymagające dostosowania,
         które powinno skupiać się na całości etapów i aktów koniecznych w procesie zawierania umowy, łącznie z podpisaniem umowy;
         wynikiem zmiany powinna być możliwość wykonania umowy zawartej drogą elektroniczną; [...]”

      5        Artykuł 1 ust. 1‑3 i 5 dyrektywy 2000/31 stanowi:

      „1.      Niniejsza dyrektywa dąży do przyczynienia się do właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego przez zapewnienie swobodnego
         przepływu usług społeczeństwa informacyjnego między państwami członkowskimi.

      2.      Niniejsza dyrektywa zbliża, w zakresie potrzebnym do osiągnięcia celu określonego w ust. 1, niektóre przepisy krajowe w sprawie
         usług społeczeństwa informacyjnego odnoszące się do rynku wewnętrznego, siedzib usługodawców, informacji handlowych, umów
         zawieranych drogą elektroniczną, odpowiedzialności pośredników, kodeksów postępowania, pozasądowych dróg rozstrzygania sporów,
         dochodzenia praw przed sądem oraz współpracy między państwami członkowskimi.

      3.      Niniejsza dyrektywa uzupełnia prawo wspólnotowe mające zastosowanie do usług społeczeństwa informacyjnego bez uszczerbku dla
         poziomu ochrony, w szczególności zdrowia publicznego oraz interesów konsumentów ustanowionego we wspólnotowych aktach prawnych
         oraz wykonujących je ustawodawstwach krajowych w zakresie, w jakim nie ogranicza to swobody świadczenia usług społeczeństwa
         informacyjnego.

      […]
      5.      Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:
      a)      dziedziny podatków;
      b)      zagadnień odnoszących się do usług społeczeństwa informacyjnego objętych dyrektywami 95/46/WE oraz 97/66/WE;
      c)      zagadnień odnoszących się do umów lub praktyk regulowanych prawem ochrony konkurencji;
      d)      następujących rodzajów działalności w zakresie usług społeczeństwa informacyjnego:
      –        działalności notariuszy lub zawodów równorzędnych w zakresie, w jakim wiążą się one z bezpośrednim i szczególnym udziałem
         w wykonywaniu władzy publicznej,

      –        reprezentowaniu klienta oraz obrony jego interesów przed sądami,
      –        gier hazardowych wiążących się z ustalaniem stawek mających wartość pieniężną w grach losowych, łącznie z loteriami i zakładami
         wzajemnymi.”

      6        Artykuł 2 dyrektywy 2000/31 ma następującą treść:

      „Do celów niniejszej dyrektywy następujące pojęcia oznaczają:
      a)      »usługi społeczeństwa informacyjnego« usługi w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 98/34/WE [...];
      [...]
      h)      »dziedzina podlegająca koordynacji«: wymagania ustanowione w systemach prawnych państw członkowskich mające zastosowanie do
         podmiotów świadczących usługi społeczeństwa informacyjnego lub do usług społeczeństwa informacyjnego, niezależnie od tego,
         czy mają charakter ogólny, czy zostały przewidziane szczególnie dla nich;

      i)      koordynowana dziedzina dotyczy wymagań, które muszą być spełnione przez usługodawcę w związku z:
      –        podjęciem działalności usługowej społeczeństwa informacyjnego, takich jak wymagania dotyczące kwalifikacji, zezwoleń lub zgłaszania,

      –        prowadzenia działalności polegającej na świadczeniu usług społeczeństwa informacyjnego, takich jak wymagania dotyczące zachowania
         usługodawcy, wymagania dotyczące jakości lub zawartość usługi, łącznie z mającymi zastosowanie do reklamy i umów, lub wymagania
         dotyczące odpowiedzialności usługodawcy;

      ii)      koordynowana dziedzina nie obejmuje takich wymagań jak:
      –        wymagania mające zastosowanie do towarów jako takich,
      –        wymagania mające zastosowanie do dostawy towarów,
      –        wymagania mające zastosowanie do usług, które nie są świadczone drogą elektroniczną.”
      7        Zgodnie z art. 3 dyrektywy 2000/31:

      1.      Każde państwo członkowskie zapewnia, aby usługi społeczeństwa informacyjnego świadczone przez usługodawcę mającego siedzibę
         na jego terytorium były zgodne z przepisami krajowymi stosowanymi w tym państwie członkowskim i wchodzącymi w zakres koordynowanej
         dziedziny.

      2.      Państwa członkowskie nie mogą z powodów wchodzących w zakres koordynowanej dziedziny ograniczać swobodnego przepływu usług
         społeczeństwa informacyjnego pochodzących z innego państwa członkowskiego.

      […]
      4.      Państwa członkowskie mogą podejmować środki mające na celu odstąpienie od ust. 2 w odniesieniu do określonej usługi społeczeństwa
         informacyjnego, jeżeli spełnione są następujące warunki:

      a)      środki są:
      i)      konieczne z jednego z następujących powodów:
      –        porządek publiczny, w szczególności zapobieganie, dochodzenie, wykrywanie oraz ściganie przestępstw, wraz z ochroną małoletnich
         oraz walką z podżeganiem do nienawiści z powodów rasowych, seksualnych, religijnych oraz narodowościowych, a także z naruszeniem
         godności człowieka dotyczącymi osób fizycznych,

      –        ochrona zdrowia publicznego,
      –        bezpieczeństwo publiczne, łącznie z zapewnianiem bezpieczeństwa narodowego oraz obrony narodowej,
      –        ochrona konsumentów, łącznie z inwestorami;
      ii)      podejmowane przeciw określonej usłudze społeczeństwa informacyjnego, która narusza cele określone w i) lub która faktycznie
         i poważnie grozi naruszeniem tych celów;

      iii) proporcjonalne do tych celów;
      b)      Państwo członkowskie przed podjęciem takich środków oraz bez uszczerbku dla postępowania sądowego, łącznie ze wstępną procedurą
         sądową oraz czynnościami przeprowadzonymi w postępowaniu przygotowawczym:

      –        zwróciło się do państwa członkowskiego określonego w ust. 1, aby podjęło środki, a państwo to ich nie podjęło lub były one
         niewystarczające,

      –        powiadomiło Komisję i państwo członkowskie określone w ust. 1 o zamiarze podjęcia takich środków.
      5.      Państwa członkowskie mogą w nagłym przypadku odstąpić od warunków ustanowionych w ust. 4 lit. b). W takim przypadku powiadamia
         się w możliwie najkrótszym terminie Komisję i państwo członkowskie określone w ust. 1 o podjętych środkach, wskazując powody,
         z których państwo członkowskie wnosi, że zachodzi taki nagły przypadek.

      […]”
      8        Artykuł 4 ust. 1 tej dyrektywy stanowi, iż:

      „Państwa członkowskie zapewniają, żeby podjęcie i prowadzenie działalności przez usługodawcę świadczącego usługi społeczeństwa
         informacyjnego nie wymagały zezwolenia ani żadnego innego wymogu mającego równoważny skutek”.

      9        Zgodnie z art. 9 ust. 1 dyrektywy 2000/31:

      „Państwa członkowskie zapewniają, żeby ich system prawny umożliwiał zawieranie umów drogą elektroniczną. Państwa członkowskie
         zapewniają w szczególności, żeby wymagania prawne mające zastosowanie do procesu zawierania umów nie stanowiły przeszkody
         dla używania umów elektronicznych ani nie prowadziły do pozbawienia prawnej skuteczności i ważności takich umów z tego powodu,
         że są one zawierane drogą elektroniczną”.

       Uregulowania krajowe
      10      Zgodnie z art. 3 § 1 Az elektronikus kereskedelmi szolgáltatások, valamint az információs társadalommal összefüggő szolgáltatásokról
         szóló 2001. évi CVIII. Törvény (ustawy CVIII. z 2001 r. o usługach społeczeństwa informacyjnego i o handlu elektronicznym,
         zwanej dalej „ustawą o handlu elektronicznym”):

      „W celu rozpoczęcia lub wykonywania działalności polegającej na świadczeniu usług społeczeństwa informacyjnego nie jest wymagane
         uprzednie zezwolenie ani jakakolwiek inna decyzja administracyjna o równoważnych skutkach prawnych”.

      11      Zgodnie z art. 3 § 1 rozporządzenia a gyógyászati segédeszközök forgalmazásának, javításának, kölcsönzésének szakmai követelményeiről
         szóló 7/2004 (XI. 23.) egészségügyi minisztériumi rendelet (rozporządzenia 7/2004 (XI. 23.) ministra zdrowia w sprawie wymagań
         zawodowych dotyczących sprzedaży, naprawy i wypożyczania wyrobów medycznych):

      „Sprzedaż, naprawa i wypożyczanie wyrobów medycznych […] powinny odbywać się w specjalistycznych punktach, posiadających zezwolenie
         wymagane na podstawie przepisów szczególnych i spełniających wymogi określone w pkt I.1 i I.2 załącznika 2 do rozporządzenia”.

      12      Zgodnie z załącznikiem 1 do tego rozporządzenia:

      „Z zakresu zastosowania niniejszego rozporządzenia wyłączone są następujące wyroby medyczne:
      [...]
      –        artykuły optyczne wytwarzane seryjnie, z wyjątkiem soczewek kontaktowych;
      [...]”.
      13      Z pkt I.1. lit. d) załącznika 2 do rzeczonego rozporządzenia wynika, że sprzedaż soczewek kontaktowych i okularów dobieranych
         indywidualnie może odbywać się jedynie w punktach sprzedaży o powierzchni nie mniejszej niż 18m2 lub lokalach oddzielonych od warsztatu. Wśród warunków dotyczących personelu w pkt I.2. lit. c) tego załącznika znajduje
         się wymóg, zgodnie z którym osoba zajmująca się sprzedażą soczewek kontaktowych powinna być optometrystą lub lekarzem okulistą
         specjalizującym się w dziedzinie soczewek kontaktowych.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      14      Ker-Optika sprzedaje soczewki kontaktowe za pośrednictwem strony internetowej. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2008 r. ÀNTSZ Pécsi,
         Sellyei, Siklósi Kistérségi Intézete (oddział ÁNTSZ dla terenu Pécs, Sellye i Siklós) zakazał mu prowadzenia tej działalności.

      15      W wyniku odwołania wniesionego przez Ker-Optika od tej decyzji, ÀNTSZ decyzją z dnia 14 listopada 2008 r. utrzymał ten zakaz.

      16      L’ÀNTSZ oparł się w szczególności na rozporządzeniu Ministra Zdrowia 7/2004 (XI.23.), zgodnie z którym sprzedaż soczewek powinna
         odbywać się w sklepach wyspecjalizowanych punktach sprzedaży wyrobów medycznych lub w drodze sprzedaży użytkownikowi końcowemu
         w miejscu zamieszkania. Tymczasem ostatnie z wymienionych pojęć ani w nazwie, ani w treści nie obejmuje sprzedaży przez Internet.

      17      Ker-Optika wniosła skargę od tej decyzji podnosząc w szczególności, iż sprzedaż szkieł kontaktowych przez Internet nie może
         być ograniczana ze względu na art. 3 § 1 ustawy o handlu elektronicznym, która gwarantuje swobodne wykonywanie działalności
         polegającej na świadczeniu usług społeczeństwa informacyjnego.

      18      W tym zakresie ÀNTSZ powołał się na osiemnasty motyw dyrektywy 2000/31, z którego wynika, że zakres zastosowania ustawy o handlu
         elektronicznym nie może obejmować sprzedaży soczewek przez Internet. W rzeczywistości bowiem, zgodnie z tym motywem, działania,
         które ze względu na swój charakter nie mogą być wykonane na odległość lub drogą elektroniczną, takie jak konsultacja medyczna
         wymagająca fizycznego badania pacjenta, nie są usługami społeczeństwa informacyjnego. Tymczasem sprzedaż soczewek kontaktowych
         wymaga takiej konsultacji.

      19      W tych okolicznościach Baranya megyei bíróság postanowił zawiesić postępowanie i skierować do Trybunału następujące pytania
         prejudycjalne:

      „1) Czy sprzedaż soczewek kontaktowych stanowi konsultację medyczną wymagającą fizycznego badania pacjenta, a tym samym jest
         wyłączona z zakresu stosowania dyrektywy [2000/31]?

      2)      Jeżeli sprzedaż soczewek kontaktowych nie stanowi konsultacji medycznej wymagającej fizycznego badania pacjenta, czy wykładni
         art. 30 WE należy dokonywać w ten sposób, że sprzeczne z jego postanowieniami jest uregulowanie państwa członkowskiego, które
         stanowi, że soczewki kontaktowe mogą być sprzedawane wyłącznie w specjalistycznych punktach sprzedaży wyrobów medycznych?

      3)      Czy uregulowanie węgierskie, zgodnie z którym sprzedaż soczewek kontaktowych jest dozwolona jedynie w specjalistycznych punktach
         sprzedaży wyrobów medycznych, jest sprzeczne z zasadą swobodnego przepływu towarów określoną w art. 28 WE?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      20      W swoich pytaniach, które należy ocenić łącznie, sąd krajowy zasadniczo pyta o to, czy prawo Unii sprzeciwia się uregulowaniu
         krajowemu, takiemu jak sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, które zezwala na sprzedaż szkieł kontaktowych jedynie w specjalistycznych
         punktach sprzedaży wyrobów medycznych i w konsekwencji zakazuje ich sprzedaży przez Internet.

      21      Aby udzielić odpowiedzi na to pytanie, należy określić przepisy prawa Unii mające zastosowanie do sprzedaży soczewek kontaktowych,
         a następnie określić, czy przepisy te sprzeciwiają się przepisowi krajowemu takiemu, jak sporny w postępowaniu przed sądem
         krajowym.

      22      Na wstępie w ramach sprzedaży przez Internet można wyróżnić w szczególności następujące elementy. Sprzedaż ta obejmuje po
         pierwsze, czynność sprzedaży, w właściwym tego słowa znaczeniu, która charakteryzuje się ofertą zawarcia umowy on-line oraz
         zawarciem umowy drogą elektroniczną. Po drugie, z ową sprzedażą wiąże się dostawa sprzedanego towaru, która co do zasady jest
         dokonywana do miejsca zamieszkania klienta. Ponadto sprzedaż lub dostawę poprzedza, w niektórych szczególnych przypadkach,
         konsultacja klienta z lekarzem.

       W przedmiocie dyrektywy 2000/31
      23      Po pierwsze, jeżeli chodzi o czynność sprzedaży, to należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że zgodnie z art. 1 ust. 2
         i art. 2 lit. a) dyrektywy 2000/31, dyrektywa ta zbliża niektóre przepisy krajowe w sprawie usług społeczeństwa informacyjnego,
         to znaczy usług normalnie świadczonych za wynagrodzeniem na odległość drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie odbiorcy
         usług.

      24      W ten sposób z osiemnastego motywu dyrektywy 2000/31 wynika, że usługi społeczeństwa informacyjnego obejmują między innymi
         sprzedaż towarów on-line.

      25      Jest to potwierdzone motywami projektu dyrektywy przedstawionego przez Komisję w dniu 18 listopada 1998 r. [COM(1998) 586
         wersja ostateczna], który stanowi, że usługi społeczeństwa informacyjnego obejmują usługi sprzedaży towarów i usług umożliwiające
         zawarcie transakcji elektronicznych on-line w celu zakupu towarów, jak również interaktywne telezakupy oraz elektroniczne
         centra sprzedaży.

      26      Wreszcie należy podnieść, że zgodnie z motywem trzydziestym czwartym oraz art. 9 ust. 1 dyrektywy 2000/31, każde państwo członkowskie
         powinno systematycznie dostosowywać swoje ustawodawstwo, które zawiera wymagania, które mogą utrudniać korzystanie z umów
         drogą elektroniczną, i które dotyczy wszystkich etapów i aktów koniecznych w procesie zawierania umowy dotyczących sprzedaży
         on-line, takich jak oferta zawarcia umowy, negocjacje i zawarcie umowy drogą elektroniczną.

      27      Należy wreszcie podkreślić, że działalność sprzedaży wyrobów medycznych takich jak soczewki kontaktowe nie należy do działalności,
         do której na podstawie art. 1 ust. 5 dyrektywy 2000/31 nie ma ona zastosowania.

      28      W związku z tym dziedzina podlegająca koordynacji z dyrektywy 2000/31 obejmuje przepisy krajowe, które zakazują czynności
         dotyczących sprzedaży soczewek kontaktowych, to znaczy w szczególności oferowania on-line oraz zawierania umów drogą elektroniczną.

      29      Po drugie, jeżeli chodzi o transakcje dostawy, to należy podnieść, że zgodnie z samymi postanowieniami art. 2 lit. h) ppkt ii)
         dyrektywy 2001/31, koordynowana dziedzina nie obejmuje wymogów mających zastosowanie do dostawy towarów, w której umowa została
         zawarta drogą elektroniczną.

      30      W związku z tym przepisy krajowe dotyczące warunków, na jakich dany towar sprzedawany przez Internet może zostać doręczony
         na terytorium państwa członkowskiego, nie są objęte zakresem zastosowania rzeczonej dyrektywy.

      31      Z powyższego wynika, że warunki dostawy soczewek kontaktowych nie są objęte zakresem stosowania dyrektywy 2000/31.

      32      Po trzecie należy zbadać, czy na ww. twierdzenia ma wpływ okoliczność, iż sprzedaż lub dostawa soczewek kontaktowych może
         zostać uzależniona od wcześniejszej konsultacji klienta z lekarzem.

      33      W tym zakresie, tak jak to wynika z osiemnastego motywu dyrektywy 2000/31, działania, które ze względu na swój charakter nie
         mogą być wykonane na odległość lub drogą elektroniczną, takie jak konsultacja medyczna wymagająca fizycznego badania pacjenta,
         nie są usługami społeczeństwa informacyjnego i w związku z tym nie są objęte tą dyrektywą.

      34      W tych okolicznościach w przypadku, w którym konsultacja medyczna wymagająca fizycznego badania klienta stanowiłaby nierozerwalną
         część sprzedaży soczewek kontaktowych, wymóg takiej konsultacji skutkowałby tym, iż taka sprzedaż nie weszłaby ostatecznie
         do zakresu zastosowania rzeczonej dyrektywy.

      35      W kwestii tej należy podnieść, że soczewki te mają bezpośredni kontakt z oczami i stanowią wyroby medyczne, których stosowanie
         może w szczególnych wypadkach spowodować zapalenie oka, a nawet trwałą wadę wzroku, przy czym mogą one zostać wywołane przez
         samo tylko noszenie owych soczewek. Wymóg wcześniejszej konsultacji medycznej może w związku z tym okazać się uzasadniony.

      36      W tym zakresie osoba zamierzająca nosić soczewki kontaktowe może zostać zobowiązana do poddania się prewencyjnemu badaniu
         okulistycznemu, w trakcie którego, po pierwsze bada się, czy względy natury medycznej nie sprzeciwiają się temu, aby osoba
         ta nosiła soczewki, oraz, po drugie, ustala się dokładne wartości niezbędnej korekty w dioptriach.

      37      Niemniej jednak badanie to nie stanowi nierozerwalnej części sprzedaży soczewek kontaktowych. W rzeczywistości bowiem może
         ono zostać dokonane niezależnie od czynności sprzedaży, ponieważ sprzedaż może zostać dokonana nawet na odległość na podstawie
         recepty wydanej przez lekarza okulistę, który wcześniej zbadał klienta.

      38      W związku z tym należy stwierdzić, że konsultacja medyczna wymagająca fizycznego zbadania pacjenta, od jakiej może zostać
         uzależniona sprzedaż soczewek kontaktowych, nie jest nierozerwalnie związana z tą sprzedażą.

      39      Ponadto, o ile prawdą jest, że względy natury medycznej mogą wymagać, aby klient poddawał się również konsultacjom medycznym
         w celu fizycznego zbadania umieszczenia soczewek oraz kontrolom okulistycznym w regularnych odstępach czasu w celu określenia
         wpływu noszenia soczewek, to jednak owe badania i kontrola następują w trakcie używania soczewek, to znaczy już po ich dostawie.
         W ten sposób konsultacje medyczne nie są związane z czynnością sprzedaży soczewek.

      40      Z powyższego wynika, że przepis krajowy, który zakazuje sprzedaży takich soczewek przez Internet, należy co do zasady do zakresu
         zastosowania dyrektywy 2000/31.

       W przedmiocie prawa pierwotnego
      41      Ponieważ przepisy dotyczące warunków dostawy soczewek kontaktowych nie należą do zakresu stosowania dyrektywy 2000/31, to
         powinny one być oceniane z punktu widzenia prawa pierwotnego, to znaczy traktatu FUE.

      42      Tytułem wstępu należy zbadać, czy przepisy te powinny być oceniane z perspektywy swobody świadczenia usług, tak jak twierdzi
         rząd węgierski, czy też z perspektywy swobodnego przepływu towarów, tak jak to sugeruje sąd krajowy.

      43      W tym względzie z orzecznictwa Trybunału wynika, że jeżeli dany przepis prawa krajowego wiąże się zarówno ze swobodnym przepływem
         towarów, jak i z inną podstawową swobodą, to Trybunał poddaje go analizie zasadniczo pod kątem jednej tylko z tych dwu podstawowych
         swobód, jeżeli okaże się, że jedna z nich ma zupełnie drugorzędne znaczenie w stosunku do drugiej i można ją z tą drugą powiązać
         (zob. podobnie wyroki: z dnia 24 marca 1994 r. w sprawie C‑275/92 Schindler, Rec. s. I‑1039, pkt 22, a także z dnia 26 maja
         2005 r. w sprawie C‑20/03 Burmanjer i in., Rec. s. I‑4133, pkt 35).

      44      Ponadto, z wyroku z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie C‑322/01 Deutscher Apothekerverband, Rec. s. I‑14887, pkt 65, 76 i 124
         wynika, że przepis krajowy dotyczący umowy charakteryzującej się sprzedażą towaru przez Internet i dostawą tych towarów do
         miejsca zamieszkania konsumenta, może być oceniany tylko z punktu widzenia przepisów z dziedziny swobodnego przepływu towarów,
         a tym samym z punktu widzenia art. 34 TFUE oraz art. 36 TFUE.

      45      W niniejszej sprawie uregulowanie krajowe zakazujące sprzedaży soczewek kontaktowych przez Internet dotyczy umowy sprzedaży
         charakteryzującej się dostawą takich soczewek do miejsca zamieszkania konsumenta.

      46      W związku z tym uregulowanie to powinno być oceniane z punktu widzenia art. 34 TFUE i 36 TFUE.

       W przedmiocie istnienia przeszkody w swobodnym przepływie towarów
      47      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wszelkie uregulowania państw członkowskich dotyczące handlu, mogące, bezpośrednio lub
         pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie, utrudnić handel wewnątrz Unii należy uznać za środki o skutku równoważnym z ograniczeniami
         ilościowymi w rozumieniu art. 34 TFUE (zob. w szczególności wyroki z dnia 11 lipca 1974 r. w sprawie 8/74 Dassonville, Rec.
         s. 837, pkt 5, oraz z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie C‑110/05 Komisja przeciwko Włochom, Zb.Orz. s. I‑519, pkt 33).

      48      Z równie utrwalonego orzecznictwa wynika, że art. 34 TFU stanowi odzwierciedlenie obowiązku poszanowania zasady niedyskryminacji
         i wzajemnego uznawania towarów wytworzonych i wprowadzonych na rynek w innych państwach członkowskich w sposób zgodny z prawem,
         a także obowiązku zapewnienia towarom unijnym swobodnego dostępu do rynków krajowych (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko
         Włochom, pkt 34 i przywołane tam orzecznictwo).

      49      W ten sposób za środek o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi należy uznać środki przyjęte przez państwo członkowskie,
         które mają na celu mniej korzystne traktowanie towarów pochodzących z innych państw członkowskich, podobnie jak i przepisy
         dotyczące warunków, jakim powinny odpowiadać te towary, nawet jeżeli przepisy te są bez rozróżnienia stosowane do wszystkich
         towarów (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 35 i 37).

      50      Do tego samego pojęcia należy każdy inny przepis stanowiący przeszkodę w dostępie do rynku jednego z państw członkowskich
         towarów pochodzących z innych państw członkowskich (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 37).

      51      Z kolei stosowanie do towarów pochodzących z innych państw członkowskich przepisów krajowych, które ograniczają niektóre sposoby
         sprzedaży lub ich zakazują, o ile nie są one stosowane są do wszystkich zainteresowanych podmiotów gospodarczych prowadzących
         działalność na terytorium kraju i nie dotyczą w ten sam sposób, z prawnego i faktycznego punktu widzenia, obrotu towarami
         krajowymi i towarami pochodzącymi z innych państw członkowskich, jest w stanie utrudnić, bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście
         lub potencjalnie, wymianę handlową między państwami członkowskimi w rozumieniu wyroku w sprawie Dassonville. W rzeczywistości
         bowiem stosowanie takiego rodzaju uregulowania do sprzedaży towarów pochodzących z innego państwa członkowskiego i spełniających
         przepisy wydane przez to państwo może utrudnić dostęp tych towarów do rynku w stopniu większym niż ma to miejsce w odniesieniu
         do produktów krajowych (zob. podobnie wyrok z dnia 24 listopada 1993 r. w sprawie C‑267/91 i C‑268/91 Keck i Mithouard, Rec.
         s. I‑6097,pkt 16 i 17, oraz ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 36).

      52      W ten sposób należy zbadać, czy sporne w postępowaniu przed sądem krajowym uregulowanie krajowe spełnia dwa warunki wymienione
         w poprzedzającym punkcie, to znaczy, czy ma ono zastosowanie do wszystkich odnośnych podmiotów gospodarczych prowadzących
         działalność na terytorium kraju oraz czy w jednakowy sposób pod względem prawnym i faktycznym dotyczy towarów krajowych oraz
         towarów pochodzących z innych państw członkowskich.

      53      Jeżeli chodzi o warunek pierwszy, to należy podnieść, że rzeczone uregulowanie ma zastosowanie do wszystkich podmiotów gospodarczych
         zajmujących się sprzedażą soczewek kontaktowych, w taki sposób, iż warunek ten jest spełniony.

      54      Jeżeli chodzi o warunek drugi, to nie można zaprzeczyć, że zakaz sprzedaży soczewek kontaktowych przez Internet ma zastosowanie
         do soczewek pochodzących z innych państw członkowskich, które stanowią przedmiot sprzedaży wysyłkowej i dostawy do miejsca
         zamieszkania konsumentów na Węgrzech. Należy w związku z tym stwierdzić, ze zakaz sprzedaży soczewek kontaktowych drogą wysyłkową
         pozbawia podmioty gospodarcze pochodzące z innych państw członkowskich szczególnie skutecznego rodzaju sprzedaży tych towarów
         i znacznie ogranicza w ten sposób dostęp tych podmiotów rynku danego państwa członkowskiego (zob. podobnie w odniesieniu do
         lekarstw ww. wyrok w sprawie Deutscher Apothekerverband, pkt 74).

      55      W tych okolicznościach uregulowanie to nie dotyczy w jednakowy sposób sprzedaży soczewek kontaktowych przez węgierskie podmioty
         gospodarcze oraz sprzedaży dokonywanej przez podmioty gospodarcze z innych państw członkowskich.

      56      Z powyższego wynika, że rzeczone uregulowanie stanowi środek o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi zakazany przez
         art. 34 TFUE, chyba że może on zostać obiektywnie uzasadniony.

       W przedmiocie uzasadnienia przeszkody w swobodnym przepływie towarów
      57      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przeszkoda w swobodnym przepływie towarów może zostać uzasadniona względami interesu ogólnego
         wymienionymi w art. 36 TFUE lub nadrzędnymi wymogami. W jednym lub w drugim przypadku przepis krajowy powinien być w stanie
         zagwarantować realizację zamierzonego celu i nie wychodzić poza to, co jest konieczne dla jego osiągnięcia (zob. w szczególności
         ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 59 i przywołane orzecznictwo).

      58      W tym zakresie, jeżeli rzeczony przepis należy do dziedziny zdrowia publicznego, to należy uwzględnić okoliczność, że zdrowie
         i życie ludzi ma pierwszorzędne znaczenie pośród dóbr i interesów chronionych traktatem, i że do państw członkowskich należy
         decyzja o poziomie, na którym chcą zapewnić ochronę zdrowia publicznego oraz sposobie osiągnięcia tego poziomu. Jako że poziom
         ten może być różny w poszczególnych państwach członkowskich, należy przyznać państwom członkowskim swobodę uznania w tym zakresie
         (zob. wyrok z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie C‑570/07 i C‑571/07 Blanco Pérez i Chao Gómez, dotychczas niepublikowane w Zbiorze,
         pkt 44 i przywołane tam orzecznictwo).

      59      W niniejszej sprawie uzasadnienie przywołane przez rząd węgierski dotyczy konieczności zapewnienia ochrony zdrowia użytkowników
         soczewek kontaktowych. Uzasadnienie to odpowiada w związku z tym trosce o zdrowie publiczne dopuszczonej przez art. 36 TFUE,
         która jest w stanie uzasadniać przeszkodę w swobodnym przepływie towarów.

      60      Tym samym należy zbadać, czy uregulowanie sporne przed sądem krajowym jest w stanie zagwarantować zamierzony w ten sposób
         cel.

      61      W tym zakresie rządy węgierski i hiszpański podnoszą, iż konieczne jest zmuszenie klientów do realizacji dostaw soczewek kontaktowych
         w specjalistycznych punktach sprzedaży, ponieważ powinni oni mieć dostęp do okulisty, który dokona koniecznego badania fizycznego,
         przeprowadzi kontrolę i udzieli klientowi wskazówek co do noszenia owych soczewek.

      62      Odnośnie do tej kwestii należy przypomnieć, o czym była mowa w pkt 35 niniejszego wyroku, iż samo tylko noszenie soczewek
         kontaktowych może w szczególnych przypadkach spowodować chorobę oczu, a nawet trwałe uszkodzenie wzroku.

      63      Biorąc pod uwagę istniejące w ten sposób zagrożenie dla zdrowia publicznego, państwo członkowskie może wymagać, aby soczewki
         kontaktowe były dostarczane przez wykwalifikowanego pracownika, który zwróci uwagę klienta na owe zagrożenia, przeprowadzi
         badania klienta i zaleci lub odradzi klientowi noszenie soczewek, zalecając zainteresowanemu w razie potrzeby konsultację
         z lekarzem okulistą. Ze względu na owe zagrożenia państwo członkowskie może wymagać również, aby w przypadku, gdy noszenie
         soczewek nie jest odradzane, wykwalifikowani pracownicy określili najbardziej odpowiedni rodzaj soczewek, skontrolowali umieszczenie
         soczewek w oczach klienta oraz dostarczyli klientowi informacji dotyczących ich prawidłowego używania i konserwacji (zob.
         podobnie wyrok z dnia 25 maja 1993 r. w sprawie C‑271/92 LPO, Rec. s. I‑2899, pkt 11).

      64      W rzeczywistości bowiem nie prowadząc do całkowitego wyeliminowania ryzyka ponoszonego przez użytkowników soczewek, skontaktowanie
         ich z wykwalifikowanym optykiem oraz świadczone przez niego usługi są w stanie zmniejszyć owo ryzyko. W ten sposób, poprzez
         zastrzeżenie wydawania soczewek kontaktowych na rzecz sklepów optycznych oferujących usługi takiego optyka, uregulowanie sporne
         w postępowaniu przed sądem krajowym jest właściwe dla zagwarantowania realizacji celu zmierzającego do zapewnienia ochrony
         zdrowia owych użytkowników.

      65      Niemniej jednak przepisy te nie mogą wychodzić poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia takiego celu, to znaczy, nie mogą
         istnieć środki, za pomocą których można osiągnąć ten cel, a które w mniejszym stopniu ograniczałyby swobodny przepływ towarów.

      66      Po pierwsze, jeżeli chodzi o wymóg, zgodnie z którym wymaga się fizycznej obecności klienta w celu zbadania jego oczu przez
         okulistę w punkcie sprzedaży, to należy podnieść, po pierwsze, że badanie prewencyjne, które ma zostać dokonane tytułem kontroli
         przez lekarza okulistę, może odbywać się poza sklepem optycznym.

      67      Po drugie, nic w aktach przedstawionych Trybunałowi nie pozwala na stwierdzenie, iż sporne przed sądem krajowym uregulowanie
         nakazuje okuliście uzależnienie każdego wydania soczewek od przeprowadzenia prewencyjnego badania lub wcześniejszej konsultacji
         lekarskiej, ani też, iż uregulowanie to uzależnia owo wydanie od takich wymogów, między innymi w przypadku kolejnych dostaw
         soczewek na rzecz tego samego klienta.

      68      W ten sposób, takie badania i konsultacje należy uznać za fakultatywne, tak, że to każdy użytkownik soczewek kontaktowych
         jest odpowiedzialny za poddanie się takim badaniom i konsultacjom, a zadanie optyka polega w tym zakresie na doradztwie na
         rzecz użytkowników.

      69      Tymczasem klienci mogą zasięgnąć porady w podobny sposób przed zakupem soczewek kontaktowych w ramach ich sprzedaży przez
         Internet za pomocą funkcji interaktywnych na danej stronie internetowej, z których klient powinien obowiązkowo skorzystać
         zanim będzie mógł przystąpić do zakupu owych soczewek (zob. podobnie w odniesieniu do sprzedaży leków przez Internet ww. wyrok
         w sprawie Deutscher Apothekerverband, pkt 114).

      70      Po drugie, państwo członkowskie może oczywiście wymagać – tak jak to zostało stwierdzone w pkt 63 niniejszego wyroku, aby
         najbardziej właściwy rodzaj soczewek został określony przez optyka, który przy tej okazji miałby obowiązek skontrolować umieszczenie
         soczewek w oczach klienta oraz dostarczyć temu klientowi porad w celu prawidłowego przechowywania i konserwacji tych soczewek.

      71      Niemniej jednak należy podnieść, iż usługi takie są zasadniczo wymagane jedynie podczas pierwszej dostawy szkieł kontaktowych.
         W rzeczywistości podczas późniejszych dostaw, co do zasady nie ma konieczności świadczenia na rzecz klienta takich usług.
         Wystarczy, aby klient wskazał sprzedawcy rodzaj soczewek, jakie zostały mu wydane w trakcie pierwszej dostawy, a szczególne
         cechy tych soczewek zostały dostosowane w razie potrzeby przez lekarza okulistę, który wyda nową receptę z uwzględnieniem
         zmian wzroku klienta.

      72      Po trzecie, długotrwałe używanie soczewek kontaktowych powinno wiązać się z dodatkowymi informacjami i poradami, które mogą
         zostać dostarczone klientowi za pomocą funkcji interaktywnych znajdujących się na stronie internetowej dostawcy.

      73      Ponadto państwo członkowskie może nałożyć na zainteresowane podmioty gospodarcze obowiązek postawienia do dyspozycji klienta
         wykwalifikowanego optyka, który dostarczy mu na odległość zindywidualizowanych informacji i porad w dziedzinie używania i konserwacji
         soczewek kontaktowych. Udzielanie takich porad i informacji na odległość może być ponadto korzystne, ponieważ umożliwia użytkownikowi
         soczewek formułowanie przemyślanych i konkretnych pytań, bez konieczności przemieszczania się (zob. podobnie w zakresie sprzedaży
         leków przez Internet, ww. wyrok w sprawie Deutscher Apothekerverband, pkt 113).

      74      Z powyższego wynika, że cel zmierzający do zapewnienia ochrony zdrowia użytkowników soczewek kontaktowych może zostać osiągnięty
         za pomocą mniej restrykcyjnych środków, niż środki wynikające z uregulowania spornego w postępowaniu przed sądem krajowym,
         polegających na poddaniu pewnym ograniczeniom tylko pierwszej dostawy soczewek i na nakazaniu zainteresowanym podmiotom gospodarczym
         postawienia do dyspozycji klienta wykwalifikowanego optyka.

      75      W związku z tym, jeżeli państwo członkowskie przyjmuje uregulowanie takie jak sporne w postępowaniu przed sądem krajowym,
         to przekracza ono granice swobodnego uznania, o których przypomina się w pkt 58 niniejszego wyroku, w związku z czym uregulowanie
         to należy uznać za wykraczające poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia celu, na który się ono powołuje.

      76      Z tych samych powodów rzeczone uregulowanie, jako że zawiera ono zakaz sprzedaży soczewek kontaktowych przez Internet, nie
         może zostać uznane za proporcjonalne z punktu widzenia celu ochrony zdrowia publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 4 dyrektywy
         2000/31.

      77      Z uwagi na powyższe, na pytania skierowane przez sąd krajowy należy odpowiedzieć, że przepisy krajowe dotyczące sprzedaży
         soczewek kontaktowych należą do zakresu zastosowania dyrektywy 2000/31, jako że dotyczą sprzedaży tych soczewek przez Internet.
         Z kolei, przepisy krajowe dotyczące dostawy rzeczonych soczewek nie należą do zakresu zastosowania tej dyrektywy.

      78      Artykuły 34 TFUE i 36 TFUE, a także dyrektywa 2000/31 powinny być interpretowane w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu
         krajowemu, które zezwala na sprzedaż soczewek kontaktowych jedynie w specjalistycznych punktach sprzedaży wyrobów medycznych.

       W przedmiocie kosztów
      79      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
      Przepisy krajowe dotyczące sprzedaży soczewek kontaktowych należą do zakresu zastosowania dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu
            Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności
            handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego („dyrektywy o handlu elektronicznym”), jako że dotyczą sprzedaży tych soczewek
            przez Internet. Z kolei przepisy krajowe dotyczące dostawy rzeczonych soczewek nie należą do zakresu zastosowania tej dyrektywy.
      Artykuły 34 TFUE i 36 TFUE, a także dyrektywa 2000/31 powinny być interpretowane w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu
            krajowemu, które zezwala na sprzedaż soczewek kontaktowych jedynie w specjalistycznych punktach sprzedaży wyrobów medycznych.
      Podpisy
      * Język postępowania: węgierski.


title: Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (pierwsza izba) z dnia 30 listopada 2009 r. # Carlo De Nicola przeciwko Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu (EBI). # Sprawy pracownicze - Awans - Skarga o odszkodowanie - Dopuszczalność. # Sprawa F-55/08.

text:
      WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ
      (pierwsza izba)
      z dnia 30 listopada 2009 r.
      Sprawa F-55/08
      Carlo De Nicola
      przeciwko
      Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu
      Służba publiczna – Personel Europejskiego Banku Inwestycyjnego – Ocena – Awans – Ubezpieczenie chorobowe – Pokrycie kosztów leczenia – Mobbing – Obowiązek staranności – Skarga o odszkodowanie – Właściwość Sądu – Dopuszczalność
      Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 41 regulaminu pracowniczego Europejskiego Banku Inwestycyjnego, w której C. De Nicola żąda
         w szczególności, w pierwszej kolejności, stwierdzenia nieważności decyzji komisji odwoławczej Europejskiego Banku Inwestycyjnego
         z dnia 14 grudnia 2007 r. oddalającej jego odwołanie, mające na celu doprowadzenie, po pierwsze, do ponownego rozpatrzenia
         oceny przyznanej mu za 2006 r., a po drugie, do stwierdzenia nieważności decyzji Banku z dnia 13 lipca 2007 r. w sprawie awansów
         za 2006 r., ze względu na to, że pominięto go przy awansie do grupy funkcyjnej D; w drugiej kolejności, stwierdzenia nieważności
         swojego sprawozdania z oceny za 2006 r. oraz decyzji z dnia 13 lipca 2007 r. ze względu na to, że pominięto go przy awansie
         do wspomnianej grupy funkcyjnej; w trzeciej kolejności, stwierdzenia, że był on ofiarą mobbingu; w czwartej kolejności, zasądzenia
         od Banku naprawienia szkód, które jego zdaniem poniósł z powodu mobbingu; i wreszcie, stwierdzenia nieważności odmownej decyzji
         w sprawie pokrycia określonych kosztów leczenia laserowego.

      Orzeczenie: Skarga zostaje oddalona. Skarżący zostaje obciążony kosztami.

      Streszczenie
      1.      Urzędnicy – Pracownicy Europejskiego Banku Inwestycyjnego – Skarga – Skarga na decyzję oddalającą zażalenie – Dopuszczalność
      (regulamin pracowniczy, art. 90, 91)
      2.      Urzędnicy – Pracownicy Europejskiego Banku Inwestycyjnego – Ocena
      (regulamin pracowniczy Europejskiego Banku Inwestycyjnego, art. 22)
      3.      Urzędnicy – Pracownicy Europejskiego Banku Inwestycyjnego – Roczne sprawozdanie z oceny
      (regulamin pracowniczy, art. 91)
      4.      Urzędnicy – Pracownicy Europejskiego Banku Inwestycyjnego – Ocena – Przewodnik praktyczny na temat oceny
      5.      Urzędnicy – Skarga – Zarzut niezgodności z prawem – Dopuszczalność
      (art. 241 WE; regulamin pracowniczy, art. 91)
      6.      Urzędnicy – Pracownicy Europejskiego Banku Inwestycyjnego – Ocena – Komisja odwoławcza
      (regulamin pracowniczy Europejskiego Banku Inwestycyjnego, art. 22)
      7.      Urzędnicy – Pracownicy Europejskiego Banku Inwestycyjnego – Zabezpieczenie społeczne – Ubezpieczenie zdrowotne – Koszty leczenia
            – Zwrot – Odmowa – Zakwestionowanie opinii lekarza zakładowego
      (regulamin pracowniczy Europejskiego Banku Inwestycyjnego, art. 35)
      8.      Urzędnicy – Pracownicy Europejskiego Banku Inwestycyjnego – Skarga – Stosowanie w drodze analogii art. 91 ust. 1 regulaminu
            pracowniczego
      (art. 236 WE; regulamin pracowniczy, art. 91; regulamin pracowniczy Europejskiego Banku Inwestycyjnego, art. 41)
      1.      Żądania skierowane przeciwko stanowisku ustanowionej w Europejskim Banku Inwestycyjnym komisji odwoławczej do spraw oceny
         członków personelu skutkują poddaniem pod rozstrzygnięcie sądu wspólnotowego sprawozdań z oceny, od których wniesiono takie
         odwołanie w drodze administracyjnej.

      (zob. pkt 84)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawy połączone T‑7/98, T‑208/98 i T‑109/99 De Nicola przeciwko EBI, 23 lutego 2001 r., RecFP s. I‑A‑49,
         II‑185, pkt 132

      2.      Zgodnie z art. 22 regulaminu pracowniczego Europejskiego Banku Inwestycyjnego postępowanie w sprawie oceny rocznej każdego
         z członków personelu „określa się w drodze wewnętrznej decyzji” EBI. Ponieważ jedynym odnoszącym się do tego dokumentem jest
         notatka służbowa, należy stwierdzić, że właśnie w drodze tej notatki EBI określił procedurę oceny rocznej i że wspomniana
         notatka służbowa wraz z przewodnikiem praktycznym na temat oceny, znajdującym się w załączniku do tej notatki, stanowią ogół
         wiążących norm, od których przestrzegania EBI nie może odstąpić, jeżeli nie chce działać niezgodnie z prawem. Nawet przy założeniu,
         że omawiana notatka służbowa nie byłaby „decyzją wewnętrzną”, określoną w regulaminie pracowniczym, fakt ten nie pozbawiałby
         jej mocy wiążącej, gdyż należy ją rozpatrywać przynajmniej jako wewnętrzną wytyczną, w której EBI ustanowił sam dla siebie
         normy postępowania, wprawdzie o charakterze wskazówek, lecz od których przestrzegania nie może on odstąpić, nie podając ku
         temu powodów, gdyż w przeciwnym razie naruszona zostanie zasada równego traktowania.

      Tym samym, jeżeli w przewodniku praktycznym na temat oceny określono, do kiedy najpóźniej powinny odbyć się rozmowy w sprawie
         oceny, termin ten powinien być przestrzegany. Podobnie, skoro wspomniany przewodnik stanowi, że przed rozmową w sprawie oceny
         dany członek personelu powinien wypełnić określone części projektu sprawozdania z oceny przedkładanego mu przez oceniającego,
         przeanalizowanie tych części i ich wypełnienie w odpowiedni sposób wymaga od zainteresowanego minimum czasu na zastanowienie,
         a zatem należy dać mu odpowiednio dużo czasu między otrzymaniem projektu sprawozdania z oceny a spotkaniem, zaś za odpowiedni
         czas nie można uznać kilku minut.

      Jednakże nieprawidłowości dotyczące terminu odbycia rozmowy w sprawie oceny i udzielonego urzędnikowi czasu na naniesienie
         swoich uwag na projekt sprawozdania z oceny nie mogą jako takie stanowić uzasadnienia stwierdzenia nieważności spornego sprawozdania,
         ponieważ, po pierwsze, długi czas trwania postępowania w sprawie oceny oraz narosłe w jego trakcie opóźnienia nie mogą same
         w sobie wpłynąć na zgodność z prawem sprawozdania z oceny, a po drugie, urzędnikowi umożliwiono przedstawienie uwag, analiz
         i komentarzy na temat spornego projektu w trakcie jeszcze jednej rozmowy w sprawie oceny.

      (zob. pkt 105, 106, 109, 112, 113, 121–124)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawy połączone 129/82 i 274/82 Lux przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, 13 grudnia 1984 r., Rec. s. 4127, pkt 20
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑18/93 Marcato przeciwko Komisji, 26 października 1994 r., RecFP s. I‑A‑215, II‑681, pkt 36;
         sprawa T‑165/01 McAuley przeciwko Radzie, 10 września 2003 r., RecFP s. I‑A‑193, II‑963, pkt 44; sprawa T‑50/04 Micha przeciwko
         Komisji, 25 października 2005 r., Zb.Orz.SP s. I‑A‑339, II‑1499, pkt 45; sprawy połączone T‑155/03, T‑157/03 i T‑331/03 Cwik
         przeciwko Komisji, 13 grudnia 2005 r., Zb.Orz.SP s. I‑A‑411, II‑1865, pkt 159–161

      3.      Sąd wspólnotowy nie może swoją oceną zastąpić oceny osób odpowiedzialnych za jej dokonywanie w odniesieniu do personelu Europejskiego
         Banku Inwestycyjnego. EBI, podobnie jak pozostałym instytucjom i organom Wspólnot, przysługuje bowiem szeroki zakres uznania
         w zakresie oceny pracy członków swojego personelu. Kontrola zgodności z prawem dokonywana przez sąd wspólnotowy w odniesieniu
         do ocen zawartych w rocznym sprawozdaniu z oceny członka personelu EBI obejmuje wyłącznie ewentualne nieprawidłowości formalne,
         oczywiste błędy w ustaleniach faktycznych powodujące wadliwość oceny oraz ewentualne nadużycia władzy.

      (zob. pkt 126)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawy połączone T‑178/00 i T‑341/00 Pflugradt przeciwko EBC, 22 października 2002 r., Rec. s. II‑4035,
         pkt 69

      4.      Przepisu przewodnika praktycznego na temat oceny, znajdującego się w załączniku do notatki służbowej określającej procedurę
         oceny w Europejskim Banku Inwestycyjnym, który stanowi, że cele powinny zostać „zaakceptowane przez ocenianego”, nie można
         interpretować w ten sposób, że jeśli oceniany nie wyrazi zgody, sprawozdanie z oceny będzie nieprawidłowe. Gdyby przyjąć taką
         interpretację, przepis ten zmuszałby administrację do uzyskania w każdym przypadku przyzwolenia członków personelu w kwestii
         rodzaju przydzielanych im zadań i stwarzałby sytuację, w której sami wybieraliby sobie cele, które powinni osiągnąć, co w oczywisty
         sposób przeczyłoby normom dobrej administracji i zasadzie hierarchii zawodowej.

      (zob. pkt 131)
      5.      Jakkolwiek urzędnik może zasadniczo zakwestionować, w drodze wyjątku, zgodność z prawem przepisów o charakterze ogólnym, wydanych
         przez wspólnotową instytucję lub jednostkę organizacyjną, i nie można tego rozpatrywać jako wniosek o wydanie nakazu, to może
         to uczynić pod dwoma warunkami: że indywidualna decyzja, której stwierdzenia nieważności się domaga, została podjęta w drodze
         bezpośredniego zastosowania wspomnianych przepisów i że zarzut niezgodności z prawem może poprzez swój rezultat przynieść
         mu korzyść.

      (zob. pkt 172)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawy połączone C‑432/98 P i C‑433/98 P Rada przeciwko Chvatal i in., 5 października 2000 r., Rec. s. I‑8535, pkt 33
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑135/05 Campoli przeciwko Komisji, 29 listopada 2006 r., Zb.Orz.SP s. I‑A‑2‑297, II‑A‑2‑1527,
         pkt 132

      6.      Komisja odwoławcza, do której członek personelu Europejskiego Banku Inwestycyjnego może się zwrócić w ramach swojej rocznej
         oceny, nie działa na równi z przełożonym właściwych organów EBI. Nie zastępuje ona swoją decyzją decyzji wspomnianych organów.
         Komisja sprawuje funkcję quasi‑sądowniczą, polegającą na kontroli zgodności z prawem przedłożonych jej decyzji, na podstawie
         podobnych względów, jakimi kieruje się sąd wspólnotowy. Sprawdza ona w szczególności, czy procedura sporządzania sprawozdań
         z oceny przebiegała prawidłowo i czy EBI nie przekroczył w oczywisty sposób granic uznania, które w zakresie oceny i awansowania
         ma szczególnie szeroki zakres.

      Jeżeli sąd wspólnotowy po zbadaniu zgodności z prawem tych samych decyzji, które zostały skierowane do komisji odwoławczej,
         dojdzie do tego samego wniosku co komisja, czyli że zarzuty wobec tych decyzji należy oddalić, sąd wspólnotowy nie ma już
         potrzeby orzekać w przedmiocie żądań skierowanych przeciwko decyzji komisji. Żądania te są tożsame z żądaniami stwierdzenia
         nieważności decyzji EBI, stanowiącymi przedmiot sporu.

      Nawet przy założeniu, że zgodność z prawem decyzji komisji odwoławczej może podlegać rozpoznaniu w sposób autonomiczny i że
         zostanie ona zakwestionowana, tego rodzaju stwierdzenie nieważności pozostawi w mocy sporne sprawozdanie, które nie zostało
         zastąpione wspomnianą decyzją. Stwierdzenie nieważności decyzji nie może skutkować zobowiązaniem EBI do ponownego wystąpienia
         do komisji odwoławczej w sprawie sprzeciwu wobec spornego sprawozdania, który wniósł skarżący, ponieważ sąd wspólnotowy sam
         już orzekł w przedmiocie tego sprzeciwu.

      (zob. pkt 196, 197, 199)
      7.      Z pkt III załącznika II do wewnętrznych przepisów dotyczących ubezpieczenia chorobowego, przyjętych na podstawie art. 35 regulaminu
         pracowniczego Europejskiego Banku Inwestycyjnego wynika, że członek personelu EBI zamierzający zakwestionować odmowę zwrotu
         poniesionych przez siebie kosztów leczenia powinien skorzystać z dostępnej w tym celu drogi prawnej o szczególnym charakterze.
         Byłoby niezgodne z celem zamierzonym we wspomnianych przepisach, którym jest korzystanie z pomocy niezależnego lekarza przy
         rozstrzyganiu sporów o charakterze medycznym, by umożliwić członkowi personelu skuteczne podważenie opinii lekarza zakładowego
         z pominięciem ustanowionej szczególnie w tym celu procedury.

      (zob. pkt 212)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa F‑97/07 De Fays przeciwko Komisji, 17 czerwca 2008 r., Zb.Orz.SP s. I‑A‑1‑0000, II‑A‑1‑0000,
         pkt 56

      8.      EBI, który jest upoważniony do określenia warunków zatrudnienia obowiązujących jego pracowników na mocy statutu Europejskiego
         Banku Inwestycyjnego, ma kompetencje do tego, by określić przesłanki wystąpienia przez członków swojego personelu do Trybunału
         na podstawie art. 236 WE.

      W art. 41, dotyczącym środków odwoławczych, regulamin pracowniczy EBI poprzestaje na przypomnieniu o jurysdykcji Trybunału
         oraz na ustanowieniu postępowania polubownego. Nie zawiera on zatem żadnych szczególnych norm skutkujących ograniczeniem lub
         rozszerzeniem jurysdykcji Trybunału w takim kształcie, jaki wynika dla urzędników z art. 91 regulaminu pracowniczego i utrwalonego
         orzecznictwa.

      Wobec braku odpowiednich przepisów w regulaminie pracowniczym EBI nie powinno się stosować bezpośrednio norm regulaminu pracowniczego,
         co stanowiłoby pogwałcenie szczególnego charakteru warunków zatrudnienia członków personelu Europejskiego Banku Inwestycyjnego,
         lecz należy wzorować się na tych normach i stosować je w drodze analogii, jako że czysto wewnętrzne spory między EBI a jego
         pracownikami są z natury podobne do sporów między instytucjami wspólnotowymi a ich urzędnikami lub pracownikami.

      Do skarg członków personelu Europejskiego Banku Inwestycyjnego należy więc zastosować w drodze analogii zasadę wynikającą
         z art. 91 ust. 1 regulaminu pracowniczego, zgodnie z którą sąd wspólnotowy nie ma żadnej podstawy kompetencyjnej, jeżeli wniesiona
         do niego skarga nie jest skierowana przeciwko aktowi przyjętemu przez administrację w celu odrzucenia żądań skarżącego.

      (zob. pkt 233–236, 239)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: ww. sprawa De Nicola przeciwko EBI, pkt 100, 101, 107