title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (piąta izba) z dnia 29 października 2009 r. # Bowland Dairy Products Ltd przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Skarga o odszkodowanie - Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 - System wczesnego ostrzegania - Powiadomienie uzupełniające - Kompetencje władz krajowych - Opinia Komisji pozbawiona skutków prawnych - Zmiana przedmiotu sporu - Niedopuszczalność. # Sprawa T-212/06.

text:
         WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (piąta izba)
      z dnia 29 października 2009 r. (
            *1
         )
      „Skarga o odszkodowanie — Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 — System wczesnego ostrzegania — Powiadomienie uzupełniające — Kompetencje władz krajowych — Opinia Komisji pozbawiona skutków prawnych — Zmiana przedmiotu sporu — Niedopuszczalność”
      W sprawie T-212/06

         Bowland Dairy Products Ltd, z siedzibą w Barrowford, Lancashire (Zjednoczone Królestwo), reprezentowana przez J. Milligana, solicitor, D. Andersona, QC, oraz A. Robertsona, barrister,
      strona skarżąca,
      przeciwko

         Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej przez P. Olivera, J.P. Keppennego oraz L. Parpalę, działających w charakterze pełnomocników,
      strona pozwana,
      mającej za przedmiot po pierwsze wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji, w której odmówiła ona — jak twierdzi skarżąca — rozpowszechnienia w ramach systemu wczesnego ostrzegania przewidzianego w art. 50 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. L 31, s. 1) powiadomienia uzupełniającego, w którym wyrażona była zgoda Food Standards Agency [agencji ds. bezpieczeństwa żywności Zjednoczonego Królestwa] na wprowadzenie do obrotu białego sera produkowanego przez skarżącą, a po drugie żądanie naprawienia szkody, jaką skarżąca poniosła rzekomo w wyniku tej odmowy,
      SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (piąta izba),
      w składzie: M. Vilaras, prezes, M. Prek (sprawozdawca) i V.M. Ciucă, sędziowie,
      sekretarz: C. Kantza, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 5 marca 2009 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

         Ramy prawne

               1

               Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. L 31, s. 1) określa procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności.

               2

               Rozdział IV rozporządzenia nr 178/2002 zatytułowany „System wczesnego ostrzegania, zarządzanie kryzysami i sytuacje zagrożenia” ustanawia system wczesnego ostrzegania dotyczący żywności oraz pokarmu (zwany dalej „SWO”).

               3

               Artykuł 50 rozporządzenia nr 178/2002 stanowi:
               „System wczesnego ostrzegania
               1.   Niniejszym ustanawia się jako sieć system wczesnego ostrzegania dla powiadamiania o bezpośrednim lub pośrednim niebezpieczeństwie grożącym zdrowiu ludzkiemu, pochodzącym z żywności lub pokarmu. System obejmuje państwa członkowskie, Komisję i [Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności]. Każde państwo członkowskie, Komisja i [Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności] wyznaczą punkt kontaktowy, który będzie członkiem sieci. Komisja jest odpowiedzialna za zarządzanie siecią.
               2.   Jeżeli członek sieci posiada jakąkolwiek informację związaną z istnieniem bezpośredniego lub pośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu ludzkiemu, pochodzącego z żywności lub pokarmu, to o takiej informacji natychmiast powiadamia Komisję w ramach systemu wczesnego ostrzegania. Komisja niezwłocznie przekazuje tę informację członkom sieci.
               [Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności] może uzupełnić powiadomienie poprzez wszelką naukową lub techniczną informację, która będzie ułatwiać szybkie, stosowne działania zarządzające ryzykiem podejmowane przez państwo członkowskie.
               3.   Bez uszczerbku dla pozostałego ustawodawstwa wspólnotowego, państwa członkowskie niezwłocznie powiadamiają Komisję, w ramach systemu wczesnego ostrzegania, o:

                        a)

                        każdym przyjętym przez nie środku, którego celem jest ograniczenie wprowadzania na rynek lub zmuszenie do wycofania z rynku, albo wycofanie żywności lub pasz dla ochrony zdrowia ludzkiego i wymagającym szybkiego działania;

                        b)

                        każdym zaleceniu lub uzgodnieniu z profesjonalnymi podmiotami, których celem jest, na podstawie fakultatywnej lub obowiązkowej, ochrona, ograniczenie lub wprowadzenie specyficznych warunków co do wprowadzania na rynek lub ostatecznego spożycia żywności lub pasz, ze względu na poważne ryzyko dla zdrowia ludzkiego, wymagające szybkiego działania;

                        c)

                        każdym odrzuceniu, związanym z bezpośrednim lub pośrednim ryzykiem dla zdrowia ludzkiego, partii, kontenera, albo ładunku żywności lub pasz przez właściwy organ na posterunku granicznym Unii Europejskiej.

                  Powiadomieniu towarzyszy szczegółowe wyjaśnienie o powodach działania podjętego przez właściwe władze państwa członkowskiego, z którego powiadomienie zostało wysłane. W ślad za tym, we właściwym czasie, przekazuje się uzupełniające informacje, w szczególności gdy środki, na których oparte jest powiadomienie, są modyfikowane lub wycofywane.
               Komisja niezwłocznie przekazuje członkom sieci powiadomienie i informacje uzupełniające, otrzymane zgodnie z akapitem pierwszym i drugim”.

         Okoliczności powstania sporu

               4

               Skarżąca, Bowland Dairy Products Ltd, jest spółką prawa angielskiego, której przedmiot działalności stanowi produkcja sera świeżego, a w szczególności białego sera. Od 1999 r. spółka ta posiada zgodę Pendle Environmental Health Office, lokalnej władzy ds. żywności działającej pod nadzorem Food Standards Agency (zwanej dalej „FSA”) na wytwarzanie białego sera z mleka pochodzącego z różnych źródeł.

               5

               W dniu 9 czerwca 2006 r. Biuro ds. Żywności i Weterynarii (FVO), dyrekcja będąca częścią Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów Komisji Wspólnot Europejskich, przeprowadziło w obecności przedstawiciela FSA inspekcję pomieszczeń biurowych i laboratorium kontroli jakości skarżącej. Wyniki inspekcji FVO zostały przedstawione w wewnętrznej notatce Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów z dnia i odzwierciedlone w projekcie końcowego sprawozdania z kontroli, jaką FVO przeprowadziło w Zjednoczonym Królestwie w dniach od do

               6

               W dniu 14 czerwca 2006 r. FSA wystosowała w ramach SWO powiadomienie, w którym wskazała na następujące zagrożenie: „Wadliwe wytwarzanie produktów mlecznych. System kontroli nieprzystosowany do wykrywania antybiotyków”. FSA wskazała, że powiadomienie to dotyczy „wszystkich białych serów oznaczonych znakiem zdrowotności UK PE 023.EEC”, czyli wszystkich białych serów produkowanych przez skarżącą. W dniu przekazane zostały informacje uzupełniające w ramach SWO.

               7

               Między 16 a skarżąca zamknęła swe zakłady produkcyjne.

               8

               W dniu 20 czerwca 2006 r. FSA przeprowadziła audyt w zakładach skarżącej. W piśmie skierowanym do Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów w dniu FSA wyraziła swe zaniepokojenie praktykami, jakie zaobserwowała u skarżącej, i wskazała zastosowane w tym względzie środki. FSA uznała, że wznowienie działalności przez skarżącą po zastosowaniu zalecanych środków nie stwarza problemów w zakresie zdrowia publicznego ani nie narusza prawa wspólnotowego.

               9

               W dniu 26 czerwca 2006 r. FSA zezwoliła skarżącej na wznowienie działalności w zakresie produkcji białego sera, co skarżąca uczyniła jeszcze w tym samym dniu.

               10

               Dyskusja między Dyrekcją Generalną ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów a FSA na temat opinii FVO z dnia 9 czerwca 2006 r. oraz przeprowadzonego przez FSA audytu została wznowiona. W dniu odbyło się stosowne spotkanie.

               11

               Pismem z dnia 19 lipca 2006 r. przesłanym pocztą elektroniczną pan F. reprezentujący FSA przedstawił Komisji — zaznaczając, że prosi o przekazanie mu uwag lub sugestii — następujący projekt powiadomienia uzupełniającego:
               „W dniu 20 czerwca 2006 r. władze brytyjskie przeprowadziły pełny audyt w siedzibie spółki Bowland Dairy Products Ltd. W wyniku tego audytu dwie przeznaczone dla Niemiec partie białego sera wyprodukowane z mleka uznanego za nienadające się do spożycia przez człowieka zostały odesłane do Zjednoczonego Królestwa i zniszczone pod kontrolą w dniu 27 czerwca.
               Ponadto stwierdzono, że należy wdrożyć środki naprawcze, wobec czego udoskonalone zostały procedury analizy zagrożeń i kontroli punktów krytycznych, procedury kontroli jakości oraz badania składu dostarczanego mleka.
               W tej sytuacji władze brytyjskie zezwalają na wprowadzenie do obrotu białego sera produkowanego przez Bowland”.

               12

               Pismem przesłanym pocztą elektroniczną w dniu 20 lipca 2006 r. Komisja udzieliła następującej odpowiedzi na pismo FSA:
               „Szanowny Panie [F.]!
               Nam także jest miło, że w dniu wczorajszym mogliśmy ponownie wyjaśnić stanowisko [Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów] dotyczące kwestii mleka zawierającego antybiotyki oraz serwatki. Po przerwie letniej zamierzamy zaproponować państwom członkowskim instrument prawny, którego celem będzie określenie sposobu postępowania z tymi dwoma składnikami oraz zasad kontroli tych składników przeprowadzanej ilekroć przeznaczane są one do produkcji sera.
               Dziękujemy za skonsultowanie z nami projektu wiadomości przeznaczonej do rozpowszechnienia w systemie wczesnego ostrzegania. Co się tyczy jej ostatniego zdania, które brzmi »W tej sytuacji władze brytyjskie zezwalają na wprowadzenie do obrotu białego sera produkowanego przez Bowland«, rozumiemy, że jest to stanowisko prezentowane przez FSA, a nie stanowisko [Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów]. Z naszych wczorajszych rozmów wywnioskowaliśmy, że od dnia 26 czerwca (tj. dnia, w którym Bowland wznowiła produkcję) Bowland ponownie wykorzystuje mleko, co do którego nie potwierdzono, że poziom zawartych w nim antybiotyków jest niższy od maksymalnego limitu pozostałości, oraz serwatkę, co do której nieobecność produktów chemicznych nie została potwierdzona przy użyciu odpowiednich narzędzi.
               Wobec tego [Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów] nie może przyjąć oświadczenia zawartego w Państwa wiadomości.
               Przedstawiony nam projekt tekstu możemy zaakceptować, tylko jeśli potwierdzą Państwo, że te dwa źródła mleka nie są wykorzystywane do produkcji białego sera.
               Możemy rozpowszechnić Państwa wiadomość w ramach SWO, ale w takim wypadku będzie jej towarzyszyć wiadomość [Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów] wyjaśniająca, że »służby Komisji stoją na stanowisku, że ser biały produkowany przez Bowland nie może być wprowadzany do obrotu«.
               Z poważaniem,
               [E. P.]”.

               13

               W przesłanym pocztą elektroniczną piśmie z dnia 23 sierpnia 2006 r. skierowanym do pana P. reprezentujący FSA pan Y. zwrócił się do Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów o rozpowszechnienie za pośrednictwem SWO informacji o treści identycznej z tą, którą zaproponowano w projekcie z dnia W tym samym dniu władze Zjednoczonego Królestwa przekazały tę samą wiadomość do ustanowionego przy Komisji punktu kontaktowego SWO.

               14

               W dniu 24 sierpnia 2006 r. Komisja rozpowszechniła to powiadomienie w ramach SWO. Rozpowszechniła także sporządzoną przez swe służby informację dotyczącą projektu sprawozdania ze spotkania odbytego w dniu , w której to informacji oświadczono, że Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów nie akceptuje zezwolenia, jakiego FSA udzieliła skarżącej (zwaną dalej „informacją z dnia ”).

         Przebieg postępowania i żądania stron

               15

               Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 11 lipca 2008 r. skarżąca wniosła niniejszą skargę.

               16

               Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie tego samego dnia skarżąca złożyła wniosek o zastosowanie środków tymczasowych, domagając się w szczególności tego, aby Sąd nakazał po pierwsze zawieszenie wykonania zaskarżonej decyzji wyrażonej w przesłanym pocztą elektroniczną piśmie z dnia 20 lipca 2006 r., a po drugie wstrzymanie rozpowszechniania w ramach SWO powiadomienia uzupełniającego FSA.

               17

               W dniu 25 sierpnia 2006 r. skarżąca przekazała Sądowi kopię pisma, które w tym samym dniu skierowała do Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów i w którym zwróciła się do Sądu o to, by potraktował jej wniosek o zastosowanie środków tymczasowych oraz zasadniczą skargę jako wymierzone nie tylko przeciwko przesłanemu pocztą elektroniczną pismu z dnia , ale także przeciwko informacji z dnia

               18

               Postanowieniem z dnia 12 września 2006 r. w sprawie T-212/06 R Bowland Dairy Products przeciwko Komisji prezes Sądu nakazał Komisji wycofanie informacji z dnia aż do dnia, w którym wydane zostanie postanowienie kończące postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych. W dniu Komisja zastosowała się do zawartej w tym postanowieniu dyspozycji.

               19

               Pismem z dnia 24 października 2006 r. skarżąca cofnęła swe żądania dotyczące zastosowania środków tymczasowych oraz żądania stwierdzenia nieważności. Wskazała jednak, że podtrzymuje swą skargę w części, w której dotyczy ona odszkodowania za szkody, jakie rzekomo poniosła.

               20

               Postanowieniem z dnia 29 listopada 2006 r. prezes Sądu nakazał wykreślenie sprawy T-212/06 R.

               21

               Na wniosek Komisji złożony odrębnym pismem z dnia 28 marca 2007 r. i niezakwestionowany przez skarżącą w jej pisemnych uwagach z dnia w dniu Sąd postanowił — tytułem środka organizacji postępowania — że zagadnienie wysokości odszkodowania nie zostanie poruszone, skoro nie ustalono, czy Wspólnota Europejska ponosi odpowiedzialność za szkodę, jaką rzekomo poniosła skarżąca.

               22

               Sprawa została przekazana trzeciej izbie Sądu. Ze względu na zmianę składu izb Sądu sędzia sprawozdawca został przydzielony do szóstej izby, której w rezultacie przydzielona została niniejsza sprawa. Ponieważ sędzia sprawozdawca nie mógł uczestniczyć w posiedzeniu, decyzją z dnia 7 stycznia 2008 r. prezes Sądu przydzielił sprawę piątej izbie.

               23

               Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (piąta izba) postanowił otworzyć procedurę ustną. Podczas rozprawy w dniu 5 marca 2009 r. wysłuchano wystąpień stron oraz ich odpowiedzi na pytania Sądu.

               24

               W skardze skarżąca wniosła do Sądu o stwierdzenie nieważności przesłanego pocztą elektroniczną pisma z dnia 20 lipca 2006 r. W piśmie z dnia skarżąca rozszerzyła swą skargę o stwierdzenie nieważności, obejmując nią także informację z dnia Pismem z dnia skarżąca cofnęła następnie swe żądania w zakresie stwierdzenia nieważności.

               25

               W replice skarżąca wnosi do Sądu o:

                        —

                        nakazanie Komisji zapłaty na rzecz skarżącej odszkodowania w kwocie odpowiadającej szkodzie, jaką poniosła ona w związku z przesłanym pocztą elektroniczną pismem z dnia 20 lipca 2006 r. oraz informacją z dnia , wraz z odsetkami;

                        —

                        obciążenie Komisji kosztami postępowania.

               26

               Komisja wnosi do Sądu o:

                        —

                        odrzucenie skargi jako częściowo niedopuszczalnej, a w każdym razie — oddalenie jej jako bezzasadnej;

                        —

                        obciążenie skarżącej kosztami postępowania.

         Co do prawa

               27

               Na wstępie należy podkreślić, że w trakcie procedury pisemnej skarżąca cofnęła żądania dotyczące stwierdzenia nieważności przesłanego pocztą elektroniczną pisma z dnia 20 lipca 2006 r. oraz informacji z dnia Cofnięcie tych wniosków zostało potwierdzone na rozprawie. Wobec tego Sąd rozpatrzy jedynie żądanie zasądzenia odszkodowania.

         Argumenty stron

               28

               Skarżąca zarzuca Komisji to, że uzależniła rozpowszechnienie powiadomienia uzupełniającego FSA od potwierdzenia przez FSA, że skarżąca nie wykorzystuje do produkcji białego sera mleka zawierającego antybiotyki ani serwatki albo od dołączenia do tego powiadomienia informacji Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów wyjaśniającej, że służby Komisji stoją na stanowisku, że ser biały produkowany przez skarżącą nie może być wprowadzany na rynek.

               29

               Skarżąca podnosi w szczególności, że przesłane pocztą elektroniczną pismo z dnia 20 lipca 2006 r. stanowi definitywną odmowę ze strony Komisji rozpowszechnienia powiadomienia uzupełniającego FSA, o ile do powiadomienia tego nie zostanie dołączone sprostowanie, z którego wynikałby brak zgody Komisji. O definitywnym charakterze tej odmowy świadczy okoliczność, że przesłane pocztą elektroniczną pismo z dnia stanowiło odpowiedź na wysłane także pocztą elektroniczną pismo FSA z dnia , które według skarżącej musiało zostać uznane za wniosek o rozpowszechnienie powiadomienia. Skarżąca utrzymuje nadto, że Sąd powinien potraktować niniejszą skargę jako zmierzającą do naprawienia szkód wyrządzonych nie tylko pismem z dnia , ale także informacją z dnia , mimo że informację tę rozpowszechniono w ramach SWO po dacie wniesienia skargi.

               30

               Z jednej strony skarżąca zwraca w tym względzie uwagę na to, że skutek informacji z dnia 24 sierpnia 2006 r. jest identyczny ze skutkiem przesłanego pocztą elektroniczną pisma z dnia , oraz na to, że argumenty i żądania skierowane przeciwko tym dwóm dokumentom także są identyczne.

               31

               Z drugiej strony powołuje się ona na ww. w pkt 18 niniejszego wyroku postanowienie w sprawie Bowland Dairy Products przeciwko Komisji, w którym nakazano Komisji wycofanie informacji z dnia 24 sierpnia 2006 r. aż do dnia, w którym wydane zostanie postanowienie kończące postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych. Skarżąca twierdzi, że w świetle postanowień art. 242 WE oraz art. 104 regulaminu Sądu prezes Sądu nie mógłby nakazać wycofania informacji z dnia , gdyby nie była ona uważana za część przedmiotu skargi.

               32

               Komisja twierdzi, że pismo przesłane pocztą elektroniczną z dnia 20 lipca 2006 r. nie stanowi odmowy rozpowszechnienia powiadomienia uzupełniającego FSA, ponieważ w dniu jego wysłania Komisji nie doręczono definitywnego wniosku w tym zakresie. W piśmie przesłanym pocztą elektroniczną w dniu zwrócono się bowiem jedynie o zaopiniowanie projektu powiadomienia uzupełniającego.

               33

               Komisja utrzymuje ponadto, że informacja z dnia 24 sierpnia 2006 r. nie jest objęta zakresem skargi, gdyż sporządzono ją dopiero po wniesieniu skargi. Instytucja ta podnosi, że rozszerzenie początkowego przedmiotu skargi poprzez skierowanie pisma do Komisji stanowi rzadko spotykaną praktykę, pozostającą w oczywistej niezgodności ze statutem Trybunału Sprawiedliwości i regulaminem postępowania.

         Ocena Sądu

               34

               Po pierwsze należy przypomnieć, że art. 21 akapit pierwszy statutu Trybunału, który stosuje się do postępowania przed Sądem na podstawie art. 53 akapit pierwszy tego statutu, stanowi, że „wniesienie skargi do Trybunału następuje poprzez skierowanie jej w formie pisemnej do sekretarza Trybunału” oraz że „skarga musi zawierać […] przedmiot sporu, wnioski oraz zwięzłe przedstawienie zarzutów prawnych stanowiących podstawę skargi”.

               35

               Podobnie, art. 44 § 1 lit. c) i d) regulaminu Sądu stanowi, że skarga określona w art. 21 statutu Trybunału wymienia przedmiot sporu, zwięzłe przedstawienie zarzutów oraz żądania skarżącego.

               36

               Nawet jeśli art. 48 § 2 tego regulaminu pozwala w pewnych przypadkach na podniesienie nowych zarzutów w toku postępowania, to przepisu tego w żadnym wypadku nie można rozumieć jako pozwalającego stronie skarżącej na wniesienie nowych żądań i w ten sposób na zmianę przedmiotu sporu (zob. wyrok Sądu z dnia 12 lipca 2001 r. w sprawie T-3/99 Banatrading przeciwko Radzie, Rec. s. II-2123, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).

               37

               Po drugie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem powstanie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty wymaga łącznego spełnienia kilku przesłanek, czyli bezprawności zachowania zarzucanego instytucjom, rzeczywistego wystąpienia szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy zarzucanym zachowaniem a powoływaną szkodą. Jeśli jedna z przesłanek pozostaje niespełniona, skargę należy oddalić w całości, bez konieczności badania innych przesłanek (zob. wyrok Trybunału z dnia 29 września 1982 r. w sprawie 26/81 Oleifici Mediterranei przeciwko EWG, Rec. s. 3057, pkt 16; wyroki Sądu: z dnia w sprawach połączonych T-481/93 i T-484/93 Exporteurs in Levende Varkens i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II–2941, pkt 80; z dnia w sprawie T-344/04 Bouychou przeciwko Komisji, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo).

               38

               Z orzecznictwa tego wynika, że akt lub zachowanie pozwanej instytucji, leżące u podstaw powstania domniemanej szkody, stanowią część przedmiotu skargi o odszkodowanie i winny zostać wskazane w skardze. Z tego samego powodu żądania sformułowane w takiej skardze należy rozumieć w ten sposób, że dotyczą one odszkodowania za szkody, jakie według skarżącego wyrządził akt lub zachowanie wskazane w skardze.

               39

               Po trzecie należy zwrócić uwagę na to, że art. 50 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 ustanawia SWO zrzeszający w charakterze członków sieci państwa członkowskie, Komisję oraz Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), przy czym podmiotem odpowiedzialnym za zarządzanie siecią jest Komisja. W ramach tej sieci państwa członkowskie powiadamiają Komisję o środkach wymienionych w art. 50 ust. 3 akapit pierwszy lit. a)–c) rozporządzenia, a także — na mocy art. 50 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia — przedstawiają informacje uzupełniające, w szczególności w sytuacji gdy wskazane w powiadomieniu środki zostaną zmienione lub wycofane. Komisja ze swej strony zobowiązana jest do niezwłocznego przekazania członkom sieci powiadomienia i informacji uzupełniających otrzymanych zgodnie z art. 50 ust. 3 akapity pierwszy i drugi. Jednakże jako członek sieci Komisja może również — zgodnie z art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002 — przekazywać członkom sieci wszelkie informacje związane z istnieniem bezpośredniego lub pośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu ludzkiemu, pochodzącego z żywności lub pokarmu.

               40

               Z przepisów tych wynika, że sporządzanie powiadomień przewidzianych w art. 50 ust. 3 rozporządzenia nr 178/2002, a także przedkładanie takich powiadomień Komisji w celu przekazania ich innym członków sieci, należy wyłącznie do zadań właściwej władzy danego państwa członkowskiego.

               41

               Komisja może oczywiście wyrażać swą opinię nawet na temat zadań, których wykonanie podlega kompetencjom władz krajowych, jednakże opinia taka pozbawiona jest skutków prawnych i nie wiąże tych władz (wyrok Trybunału z dnia 27 marca 1980 r. w sprawie 133/79 Sucrimex i Westzucker przeciwko Komisji, Rec. s. 1299, pkt 16; postanowienie Trybunału z dnia w sprawie 151/88 Włochy przeciwko Komisji, Rec. s. 1255, pkt 22; wyrok Sądu z dnia w sprawie T-160/98 Van Parys i Pacific Fruit Company przeciwko Komisji, Rec. s. II-233, pkt 65). Żądania zasądzenia odszkodowania wywodzone z okoliczności, że Komisja wyraziła taką opinię, są zatem niedopuszczalne (postanowienie Sądu z dnia w sprawie T-92/06 Lademporiki i Parousis & Sia przeciwko Komisji, pkt 26; zob. podobnie także ww. wyrok w sprawie Sucrimex i Westzucker przeciwko Komisji, pkt 22, 25).

               42

               W niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na to, że przesłane do FSA pocztą elektroniczną pismo z dnia 20 lipca 2006 r. stanowiło odpowiedź na przesłane przez FSA pocztą elektroniczną pismo z dnia Z wymienionego w drugiej kolejności pisma wynika, że FSA zwróciła się do Komisji o przedstawienie uwag i sugestii, w tym także sugestii co do zmian treści powiadomienia. Ponadto FSA podkreśliła, że ma zamiar niezwłocznego rozpowszechnienia powiadomienia w ramach SWO oraz że ze względu na to zależy jej na uzyskaniu stanowiska Komisji tak szybko, jak to możliwe.

               43

               Wynika stąd, że w przesłanym pocztą elektroniczną piśmie z dnia 20 lipca 2006 r. Komisja ograniczyła się do wyrażenia swej opinii w odpowiedzi na przedstawioną w tym względzie prośbę FSA. Wobec tego, w świetle orzecznictwa przywołanego w pkt 41 niniejszego wyroku, sformułowane w skardze żądania dotyczące zasądzenia odszkodowania, wywodzone z okoliczności, że udzielając odpowiedzi na pytanie FSA, Komisja wyraziła swą opinię na temat treści powiadomienia zawierającego informacje uzupełniające w rozumieniu art. 50 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 178/2002, które FSA zamierzała przekazać Komisji w celu podania do wiadomości innych członków sieci, są niedopuszczalne i należy je odrzucić.

               44

               Co się tyczy wniosku skarżącej, w którym domaga się ona, aby w uzasadnieniu jej żądań dotyczących zasądzenia odszkodowania uwzględniono także informację z dnia 24 sierpnia 2006 r., z rozważań przedstawionych w pkt 34–36 niniejszego wyroku i z przytoczonego tamże orzecznictwa wynika, że wniosek ten również należy odrzucić jako niedopuszczalny, ponieważ zmierza on do zmiany przedmiotu sporu, a także początkowych żądań skargi (zob. także podobnie ww. w pkt 36 niniejszego wyroku wyrok w sprawie Banatrading przeciwko Radzie, pkt 29).

               45

               Wbrew twierdzeniom skarżącej zasadności tego wniosku nie podważa okoliczność, że ww. w pkt 18 niniejszego wyroku postanowieniem w sprawie Bowland Dairy Products przeciwko Komisji prezes Sądu nakazał wycofanie informacji z dnia 24 sierpnia 2006 r. Wystarczy w tym względzie zaznaczyć, że postanowienie to wydane zostało w ramach postępowania w przedmiocie środków tymczasowych, które w żaden sposób nie przesądza o wyniku postępowania głównego.

               46

               Z całości powyższych rozważań wynika, że niniejszą skargę o odszkodowanie należy odrzucić jako niedopuszczalną.

         W przedmiocie kosztów

               47

               Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu Sądu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ w tym przypadku skarżąca przegrała sprawę, zgodnie z żądaniem Komisji należy obciążyć ją kosztami postępowania, nie wyłączając kosztów postępowania w przedmiocie zastosowania środków tymczasowych.

               Z powyższych względów
               SĄD (piąta izba)
               orzeka, co następuje:

                           1)

                           Skarga zostaje odrzucona jako niedopuszczalna.

                           2)

                           Bowland Dairy Products Ltd zostaje obciążona kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania w przedmiocie zastosowania środków tymczasowych.

                     Vilaras
                     Prek
                     Ciucă
                     Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 29 października 2009 r.
                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: angielski.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 10 grudnia 1998 r. # Glob-Sped AG przeciwko Hauptzollamt Lörrach. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundesfinanzhof - Niemcy. # Sprawa C-328/97.


title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 3 września 2015 r.#„Fast Bunkering Klaipėda” UAB przeciwko Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės.#Odesłanie prejudycjalne – Podatki – Podatek od wartości dodanej (VAT) – Dyrektywa 2006/112/WE – Artykuł 148 lit. a) – Dostawa towarów – Pojęcie – Zwolnienie – Dostawy towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego jednostek pływających przeznaczonych do żeglugi na pełnym morzu – Dostawy realizowane na rzecz pośredników działających we własnym imieniu.#Sprawa C-526/13.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C‑526/13
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (Litwa) postanowieniem z dnia 30 września 2013 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 7 października 2013 r., w postępowaniu:
            „Fast Bunkering Klaipėda” UAB
            przeciwko
            Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos ,
            TRYBUNAŁ (czwarta izba),
            w składzie: L. Bay Larsen, prezes izby, K. Jürimäe, J. Malenovský (sprawozdawca), M. Safjan i A. Prechal, sędziowie,
            rzecznik generalny: E. Sharpston,
            sekretarz: M. Aleksejev, administrator,
            uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 grudnia 2014 r.,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu „Fast Bunkering Klaipėda” UAB przez I. Misiūnasa, atstovas,
            – w imieniu rządu litewskiego przez D. Kriaučiūnasa, R. Krasuckaitė oraz D. Stepanienė, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez C. Colelli oraz A. Collabollettę, avvocati dello Stato,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez C. Soulay oraz A. Steiblytė, działające w charakterze pełnomocników,
            po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 5 marca 2015 r.,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 148 lit. a) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347, s. 1).
            2. Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką „Fast Bunkering Klaipėda” UAB (zwaną dalej „FBK”) a Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos (krajową dyrekcją ds. podatków przy ministerstwie finansów Republiki Litewskiej) w przedmiocie statusu dostawy paliwa dokonanej na rzecz pośredników działających we własnym imieniu w kontekście podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”).
            Ramy prawne
            Prawo międzynarodowe
            3. Konwencja o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, podpisana w Chicago (Stany Zjednoczone) dnia 7 grudnia 1944 r., została ratyfikowana przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej, przy czym sama Unia nie jest stroną tej konwencji. Konwencja ta określa w szczególności zasady dotyczące rejestracji statków powietrznych oraz zezwoleń na loty.
            Prawo Unii
            4. Dyrektywa 2006/112 uchyliła i zastąpiła z dniem 1 stycznia 2007 r. szóstą dyrektywę Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, s. 1, zwaną dalej „szóstą dyrektywą”).
            5. Artykuł 14 dyrektywy 2006/112 stanowi:
            „1. »Dostawa towarów« oznacza przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel.
            2. Poza czynnością, o której mowa w ust. 1, za dostawę towarów uznaje się następujące czynności:
            […]
            c) przekazanie towaru na podstawie umowy, zgodnie z którą prowizja płacona jest od zakupu lub sprzedaży.
            […]”.
            6. Artykuł 131 tej dyrektywy stanowi:
            „Zwolnienia przewidziane w rozdziałach 2–9 stosuje się […] na warunkach ustalanych przez państwa członkowskie w celu zapewnienia prawidłowego i prostego stosowania tych zwolnień oraz zapobieżenia wszelkim możliwym przypadkom uchylania się od opodatkowania, unikania opodatkowania i nadużyć”.
            7. Artykuł 146 ust. 1 dyrektywy 2006/112 stwierdza:
            „Państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje:
            a) dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych przez sprzedawcę lub na jego rzecz poza terytorium Wspólnoty;
            […]”.
            8. Artykuł 148 lit. a) dyrektywy 2006/112 przejmuje w analogicznym brzmieniu przepis art. 15 pkt 4 szóstej dyrektywy. Artykuł 148 przewiduje:
            „Państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje:
            a) dostawy towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego jednostek pływających przeznaczonych do żeglugi na pełnym morzu i przewożących odpłatnie pasażerów lub używanych do celów handlowych, przemysłowych lub do połowów […];
            […]
            e) dostawy towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego statków powietrznych używanych przez linie lotnicze zajmujące się głównie odpłatnym przewozem na trasach międzynarodowych;
            f) dostawę, przebudowę, naprawę, konserwację, czarterowanie oraz wynajem statków powietrznych, o których mowa w lit. e), jak również dostawę, wynajem, naprawę oraz konserwację sprzętu będącego częścią tych statków powietrznych lub służącego ich eksploatacji;
            […]”.
            Prawo litewskie
            9. Artykuł 44 ustawy Republiki Litewskiej nr IX‑751 z dnia 5 marca 2002 r. o podatku od wartości dodanej (Žin. 2002, nr 35‑1271), zmienionej ustawą nr X‑261 z dnia 21 czerwca 2005 r. (Žin. 2005, nr 81‑2944) (zwanej dalej „ustawą o podatku VAT”), przewiduje:
            „1. Dostawy towarów podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT według stawki zerowej, w sytuacji gdy dostarczane towary stanowią zaopatrzenie statków, o których mowa w art. 43 ust. 1 niniejszej ustawy [a mianowicie »statków morskich przeznaczonych do przewozu pasażerów i ładunków na trasach międzynarodowych lub świadczących odpłatnie inne usługi«] […].
            […]
            3. W niniejszej ustawie […] paliwa (paliwa silnikowe) i smary określane są mianem zapasów”.
            Okoliczności faktyczne w postępowaniu głównym i pytanie prejudycjalne
            10. FBK jest zarejestrowana do celów podatku VAT na Litwie.
            11. W okresie pomiędzy 1 października 2008 r. a 31 grudnia 2011 r. FBK zaopatrywała w paliwo, na litewskich wodach terytorialnych, statki przeznaczone do żeglugi na pełnym morzu. Paliwo to pochodziło od państw trzecich i było składowane na Litwie w ramach procedury składu celnego. Na podstawie tej procedury pobór podatku VAT należnego od przywozu tego paliwa był zawieszony, dopóki nie zostało ono dopuszczone do swobodnego obrotu w Unii Europejskiej.
            12. Gdy FBK otrzymywała zamówienie, dane paliwo opuszczało skład celny i FBK dokonywała niezbędnych formalności. Paliwo było następnie sprzedawane „bez kosztów na pokładzie”, czyli bez kosztów transportu i innych związanych z tym kosztów oraz opłat, a także bez ubezpieczenia, a FBK samodzielnie tankowała je do zbiorników paliwowych statków.
            13. Zamówienia były jednak kierowane do FBK nie przez podmioty eksploatujące statki, lecz przez pośredników mających siedzibę w różnych państwach członkowskich, którym to pośrednikom FBK wystawiała faktury z tytułu sprzedaży. Pośrednicy ci działali we własnym imieniu zarówno wobec FBK, jak i wobec podmiotów eksploatujących statki, kupując od FBK i sprzedając tym ostatnim. Na rozprawie przedstawiciel FBK wyjaśnił, że pośrednicy ci nigdy osobiście nie realizowali jakichkolwiek dostaw paliwa, bowiem ich rola polegała głównie na gromadzeniu zamówień i zapewnianiu zapłaty za dostarczone paliwo. Dopiero gdy paliwo zostało zatankowane do zbiorników statków, FBK mogła określić faktycznie przekazaną ilość i wystawić odpowiednią fakturę.
            14. Wychodząc z założenia, że sprzedaż rozpatrywanego paliwa była zwolniona z podatku VAT na podstawie przepisów litewskich transponujących art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112, FBK zastosowała do tych dostaw paliwa zerową stawkę podatku VAT.
            15. W wyniku kontroli podatkowej dotyczącej okresu wskazanego w pkt 11 niniejszego wyroku Klaipėdos apskrities valstybinė mokesčių inspekcija (inspekcja podatkowa okręgu Kłajpedy) sporządziła w dniu 15 lutego 2013 r. protokół, w którym wskazała, że skoro dane paliwo było sprzedawane nie bezpośrednio przez FBK podmiotom eksploatującym statki, lecz pośrednikom działającym we własnym imieniu, należy uważać, że pośrednicy odsprzedawali paliwo tym podmiotom. W konsekwencji FBK nie mogła stosować zwolnienia przewidzianego w art. 44 ust. 1 ustawy o podatku VAT, ponieważ zwolnienie to ma zastosowanie tylko w wypadku dostawy towarów podmiotom eksploatującym statki morskie przeznaczone do przewozu pasażerów i ładunków na trasach międzynarodowych.
            16. Decyzją z dnia 26 marca 2013 r., na podstawie protokołu sporządzonego w dniu 15 lutego 2013 r., Klaipėdos apskrities valstybinė mokesčių inspekcija określiła inną wysokość zobowiązania podatkowego w stosunku do wysokości wykazanej w deklaracji przez FBK na podstawie zerowej stawki podatku VAT do spornych dostaw paliwa, w kwocie 37 847 771 litów litewskich (LTL), czyli około 11 mln EUR.
            17. W dniu 15 kwietnia 2013 r. FBK wniosła odwołanie od decyzji Klaipėdos apskrities valstybinė mokesčių inspekcija do Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos.
            18. Decyzją z dnia 27 czerwca 2013 r. Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos oddaliła to odwołanie na tej podstawie, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału wynikającym z wyroków Velker International Oil Company (C‑185/89, EU:C:1990:262) i Elmeka (od C‑181/04 do C‑183/04, EU:C:2006:563) zwolnienie przewidziane w art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112 dla dostaw towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego jednostek pływających przeznaczonych do żeglugi na pełnym morzu, transpozycję którego to przepisu stanowi art. 44 ust. 1 ustawy o podatku VAT, może mieć zastosowanie tylko na ostatnim etapie łańcucha sprzedaży spornych towarów, gdy są one dostarczane eksploatującemu statek podmiotowi, który będzie z nich korzystać.
            19. W dniu 30 lipca 2013 r. FBK wniosła skargę na tę decyzję do Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (komisji sporów podatkowych przy rządzie Republiki Litewskiej).
            20. Organ ten uznał, że istnieje wątpliwość co do kwestii, czy możliwe jest zastosowanie argumentacji Trybunału użytej w wyroku Velker International Oil Company (C‑185/89, EU:C:1990:262) do sytuacji, w której, po pierwsze, dane towary są tankowane do zbiorników statków, które zostaną wykorzystane przez podatnika, a po drugie, faktycznie miały miejsce wystarczające kontrole pozwalające zapewnić skuteczne wykorzystanie towarów w celu zaopatrzenia w paliwo statków przeznaczonych do żeglugi na pełnym morzu. W wyroku A (C‑33/11, EU:C:2012:482) Trybunał przyznał bowiem, że zwolnienie, przewidziane w obecnym art. 148 lit. f) dyrektywy 2006/112 dla dostaw statków powietrznych, może mieć zastosowanie do wcześniejszych dostaw na końcowym etapie łańcucha sprzedaży, w szczególności na tej podstawie, iż przy uwzględnieniu rodzaju danych towarów, a także zwłaszcza mechanizmów rejestracji i zezwoleń, jakim podlega ich eksploatacja, to rozszerzenie zwolnienia nie wydaje się powodować, dla państw członkowskich i danych podmiotów, ograniczeń trudnych do pogodzenia z właściwym i prostym zastosowaniem zwolnień, przewidzianym w obecnym art. 131 dyrektywy 2006/112.
            21. W tych okolicznościach Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės postanowiła zawiesić postępowanie i przedłożyć Trybunałowi następujące pytanie prejudycjalne:
            „Czy art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że oznacza on, iż zawarte w nim uregulowania dotyczące zwolnienia z podatku VAT mają zastosowanie nie tylko do dostaw na rzecz podmiotu eksploatującego statek przeznaczony do żeglugi na pełnym morzu, który to podmiot wykorzystuje dostarczone towary do zaopatrzenia statku, lecz także do dostaw innych niż te realizowane na rzecz podmiotu eksploatującego statek, a mianowicie na rzecz [pośredników działających we własnym imieniu], jeżeli w chwili dostawy ostateczne przeznaczenie towarów jest z góry znane i wykazane w należyty sposób, a potwierdzające to dowody zostają przedłożone organom podatkowym zgodnie z przewidzianymi prawem wymogami?”.
            W przedmiocie pytania prejudycjalnego
            22. Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w tym przepisie zwolnienie ma zastosowanie do dostaw towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego dokonanych na rzecz pośredników działających we własnym imieniu, jeżeli w chwili dostawy ostateczne przeznaczenie towarów jest znane i zostało wykazane w należyty sposób, a potwierdzające to dowody zostają przedłożone organom podatkowym zgodnie z przepisami krajowymi.
            23. Należy przypomnieć, że art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112 przewiduje, iż z podatku VAT zwolnione są dostawy towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego jednostek pływających przeznaczonych do żeglugi na pełnym morzu i przewożących odpłatnie pasażerów lub używanych do celów handlowych, przemysłowych lub do połowów.
            24. Na wstępie trzeba stwierdzić, że przepis ten został sformułowany w taki sam sposób jak art. 15 pkt 4 szóstej dyrektywy, którą uchyliła i zastąpiła dyrektywa 2006/112.
            25. W konsekwencji orzecznictwo Trybunału dotyczące art. 15 pkt 4 szóstej dyrektywy jest co do zasady właściwe do interpretacji art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112.
            26. Zgodnie z tym orzecznictwem transakcje polegające na zaopatrzeniu w paliwo i zaopatrzeniu ogólnym jednostek pływających przeznaczonych do żeglugi na pełnym morzu są zwolnione, bowiem są to transakcje równoznaczne z wywozem (wyrok Velker International Oil Company, C‑185/89, EU:C:1990:262, pkt 21).
            27. W związku z tym, podobnie jak zwolnienie przewidziane dla wywozów stosuje się wyłącznie do końcowej dostawy towarów wywożonych przez sprzedawcę lub na jego rachunek, tak zwolnienie przewidziane w art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112 nie może zostać rozszerzone na dostawy tych towarów na wcześniejszym etapie sprzedaży (zob. podobnie wyrok Velker International Oil Company, C‑185/89, EU:C:1990:262, pkt 22).
            28. Wniosek taki znajduje ponadto potwierdzenie w okoliczności, że rozszerzenie zwolnienia na etapy wcześniejsze od końcowej dostawy towarów na rzecz podmiotu eksploatującego statki, który wykorzysta je do celów ich zaopatrzenia, wymagałoby, aby państwa ustanowiły mechanizmy kontroli i nadzoru w celu zapewnienia ostatecznego przeznaczenia dostarczonych towarów objętych zwolnieniem. Zamiast uproszczenia procedur administracyjnych mechanizmy te oznaczałyby dla państw i zainteresowanych podatników ograniczenia, które byłyby trudne do pogodzenia z właściwym i prostym stosowaniem zwolnień, wymaganym w art. 131 dyrektywy 2006/112 (zob. podobnie wyrok Velker International Oil Company, C‑185/89, EU:C:1990:262, pkt 24).
            29. Wynika z tego, że aby można było skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112, dostawa towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego powinna zostać dokonana na rzecz podmiotu eksploatującego statki przeznaczone do żeglugi na pełnym morzu, który je wykorzysta, i w konsekwencji powinna nastąpić na ostatnim etapie łańcucha sprzedaży tych towarów.
            30. Należy też zbadać, czy dostawa towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego na rzecz pośredników działających we własnym imieniu, takich jak w postępowaniu głównym, spełnia warunki określone w poprzednich punktach.
            31. W tym względzie należy stwierdzić, że dyrektywa 2006/112 nie stosuje pojęcia pośrednika działającego we własnym imieniu.
            32. Z art. 14 ust. 2 lit. c) tej dyrektywy wynika bowiem, że przekazanie towaru na podstawie umowy, zgodnie z którą prowizja płacona jest od zakupu lub sprzedaży, należy uważać za dostawę towarów.
            33. Umowa dotycząca prowizji co do zasady stanowi porozumienie, poprzez które pośrednik zobowiązuje się do dokonania we własnym imieniu, ale na rachunek osoby trzeciej, jednej czynności prawnej lub większej ich liczby.
            34. W konsekwencji dostawa towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego dokonana na rzecz pośredników działających we własnym imieniu, nawet jeśli działają oni na rachunek podmiotów eksploatujących statki, którzy je wykorzystają, powinna zostać oddzielona, do celów art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112, od dostawy dokonanej na rzecz tych podmiotów.
            35. Dostawa towarów dokonana na rzecz pośrednika działającego we własnym imieniu nie następuje na ostatnim etapie łańcucha sprzedaży tych towarów, przy założeniu, że uważa się, iż pośrednik ów nabył je nie w celu ich wykorzystania, lecz odsprzedaży na rzecz podmiotów trzecich.
            36. Wynika z tego, że dostawa towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego dokonana na rzecz pośredników działających we własnym imieniu, takich jak w postępowaniu głównym, co do zasady nie może być uważana za dostawę taką jak przewidziana w art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112, a zatem nie może korzystać ze zwolnienia przewidzianego w tym przepisie.
            37. Trybunał przyznał jednak, wprawdzie w kontekście art. 15 pkt 6 szóstej dyrektywy, którego przepis został prawie identycznie powtórzony w art. 148 lit. f) dyrektywy 2006/112, że przewidziane w nim zwolnienie ma zastosowanie również do dostawy statku powietrznego na rzecz podmiotu, który sam nie jest przedsiębiorstwem lotniczym zajmującym się głównie odpłatnym przewozem na trasach międzynarodowych, lecz nabywa ten statek powietrzny w celu jego wyłącznego wykorzystania przez takie przedsiębiorstwo, nie przenosząc na nie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel, jeżeli wykorzystanie to jest znane i zostało wykazane w należyty sposób. W tym względzie Trybunał podkreślił między innymi, że z uwagi na rodzaj omawianego towaru, a także w szczególności z uwagi na mechanizmy rejestracji i zezwoleń, od jakich uzależnione jest jego wykorzystywanie, sprawdzenie rzeczywistego charakteru takiego wykorzystania nie może tworzyć dla państw i zainteresowanych podmiotów przeszkód, których nie można by było pogodzić z prawidłowym i prostym stosowaniem zwolnień (zob. podobnie wyrok A, C‑33/11, EU:C:2012:482, pkt 56, 57).
            38. Sąd odsyłający zastanawia się nad kwestią, czy orzecznictwo to jest właściwe do celów wykładni art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112 i czy może prowadzić do stosowania rzeczonego przepisu do dostaw towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego dokonanych na rzecz pośredników działających we własnym imieniu, jeżeli w chwili dostawy ostateczne przeznaczenie towarów jest znane i wykazane w należyty sposób, a potwierdzające to dowody zostają przedłożone organom podatkowym zgodnie z przepisami krajowymi.
            39. W tym względzie należy na wstępie przypomnieć, że w pkt 53 wyroku A (C‑33/11, EU:C:2012:482) Trybunał wyraźnie stwierdził, iż w odniesieniu do wykładni art. 15 pkt 6 szóstej dyrektywy – przepisu, którego brzmienie jest identyczne z brzmieniem art. 148 lit. f) dyrektywy 2006/112 – nie należy przenosić rozwiązań przyjętych w wyroku Velker International Oil Company (C‑185/89, EU:C:1990:262) odnośnie do wykładni art. 15 pkt 4 szóstej dyrektywy, którego treść jest identyczna z treścią art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112.
            40. Następnie należy stwierdzić, że nawet jeśli zwolnienia przewidziane w art. 148 lit. a) i f) dyrektywy 2006/112 mają tę cechę wspólną, iż ich stosowanie jest uzależnione od przyszłego wykorzystania danych towarów, to jednak wskazane towary, czyli paliwo w pierwszym przypadku i statek powietrzny w drugim, mają radykalnie odmienny charakter, tak że w żaden sposób nie narzuca się ewentualna analogia pomiędzy tymi dwoma odpowiednimi systemami zwolnienia.
            41. Ponadto zwolnienia z podatku VAT przewidziane w art. 148 dyrektywy 2006/112 stanowią autonomiczne pojęcia prawa Unii, które w konsekwencji powinny podlegać jednolitej wykładni i jednolitemu stosowaniu w całej Unii (zob. podobnie wyrok Unterpertinger, C‑212/01, EU:C:2003:625, pkt 34).
            42. W wyroku A (C‑33/11, EU:C:2012:482) Trybunał – aby dojść do wniosku, zgodnie z którym dane zwolnienie mogło być stosowane do dostawy statku powietrznego dokonanej w warunkach określonych w pkt 37 niniejszego wyroku – oparł się więc w szczególności na istnieniu zasad rejestracji i zezwoleń na loty istniejących we wszystkich państwach członkowskich, w szczególności ze względu na przynależność wszystkich tych państw do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym wymienionej w pkt 3 niniejszego wyroku.
            43. Nie jest bezsporne, czy we wszystkich państwach członkowskich istnieją wspólne zasady lub mechanizmy zezwoleń pozwalające zapewnić skuteczne wykorzystanie towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego statków przeznaczonych do żeglugi na pełnym morzu.
            44. Wynika z tego, że jednolite stosowanie art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112 nie mogłoby zostać zapewnione bez podważenia celu uproszczenia procedur administracyjnych wskazanego w pkt 28 niniejszego wyroku, gdyby przepis ten należało interpretować jako mający zastosowanie do dostaw towarów dokonanych na rzecz podmiotów gospodarczych, które nie są podmiotami eksploatującymi statki przeznaczone do żeglugi na pełnym morzu, lecz które nabywają owe towary do wyłącznego wykorzystania przez te podmioty, i to nawet jeśli przeznaczenie to jest znane i wykazane w należyty sposób, a potwierdzające to dowody zostają przedłożone organom podatkowym zgodnie z przepisami krajowymi.
            45. W konsekwencji, nawet jeśli niektóre państwa, jak wydaje się to mieć miejsce w wypadku Republiki Litewskiej, indywidualnie wprowadziłyby mechanizmy pozwalające zapewnić skuteczne wykorzystanie towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego statków przeznaczonych do żeglugi na pełnym morzu, to orzecznictwo przedstawione w pkt 37 niniejszego wyroku nie mogłoby zostać uznane za właściwe do interpretacji art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112.
            46. Z powyższego wynika, że zwolnienie przewidziane w art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112 co do zasady nie ma zastosowania do dostaw dokonanych na rzecz pośredników działających we własnym imieniu, nawet jeśli w chwili dostawy ostateczne przeznaczenie towarów jest znane i zostało wykazane w należyty sposób, a potwierdzające to dowody zostają przedłożone organom podatkowym zgodnie z przepisami krajowymi.
            47. Następnie, z akt sprawy dostępnych Trybunałowi oraz z wyjaśnień złożonych przez przedstawicieli FBK na rozprawie wynika, że w sprawie głównej FBK samodzielnie tankowała paliwo bezpośrednio do zbiorników statków, dla których było ono przeznaczone. Wystawiała ona następnie odpowiednią fakturę pośrednikom działającym we własnym imieniu, jako że dopiero po zatankowaniu można było określić dokładną ilość dostarczonego w ten sposób paliwa.
            48. W tych okolicznościach nie można wykluczyć, że przeniesienie własności paliwa na tych pośredników następuje dopiero po zatankowaniu. Jeżeli tak jest – czego zbadanie należy do sądu odsyłającego – powinno się stwierdzić, że takie przeniesienie własności nastąpiło najwcześniej z chwilą, gdy podmioty eksploatujące statki uzyskały uprawnienie do faktycznego rozporządzania paliwem jak właściciele.
            49. Jak bowiem stwierdziła rzecznik generalna w pkt 42–44 opinii, od momentu zatankowania paliwa do zbiorników statku podmiot eksploatujący ów statek jest zwykle uważany za uprawnionego do faktycznego rozporządzania nim jak właściciel.
            50. W konsekwencji należy stwierdzić, że w takich okolicznościach, mimo iż według form przewidzianych przez właściwe prawo krajowe własność paliwa została formalnie przeniesiona na pośredników i uważano, że działają oni we własnym imieniu, w żadnym momencie pośrednicy ci nie byli w stanie rozporządzać dostarczonym paliwem, bowiem prawo do rozporządzania nim należało do podmiotów eksploatujących statki od momentu zatankowania do nich paliwa przez FBK.
            51. Aby daną transakcję można było zakwalifikować jako dostawę towarów dokonaną przez osobę w rozumieniu art. 14 ust. 1 dyrektywy 2006/112, konieczne jest, aby w następstwie tej transakcji osoba ta zyskała uprawnienie do faktycznego rozporządzania tymi towarami jak właściciel. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pojęcie „dostawy towarów” przewidziane w tym przepisie nie odnosi się bowiem do przeniesienia własności w formach przewidzianych we właściwych przepisach krajowych, lecz obejmuje każdą transakcję przekazania rzeczy przez stronę, która upoważnia drugą stronę do rozporządzania tą rzeczą, jakby była ona jej właścicielem (wyrok Ewita‑K, C‑78/12, EU:C:2013:486, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo).
            52. Wynika z tego, że w sytuacji przywołanej w pkt 48 niniejszego wyroku transakcje dokonane przez podmiot gospodarczy, taki jak FBK, nie mogą zostać zakwalifikowane jako dostawy dokonane na rzecz pośredników działających we własnym imieniu, lecz powinny być uważane za stanowiące dostawy dokonane bezpośrednio na rzecz podmiotów eksploatujących statki, mogących na tej podstawie korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112.
            53. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, na postawione pytanie powinno się odpowiedzieć, iż art. 148 lit. a) dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie przewidziane w tym przepisie co do zasady nie ma zastosowania do dostaw towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego dokonanych na rzecz pośredników działających we własnym imieniu, nawet jeśli w chwili dostawy ostateczne przeznaczenie towarów jest znane i zostało wykazane w należyty sposób, a potwierdzające to dowody zostają przedłożone organom podatkowym zgodnie z przepisami krajowymi. Jednakże w okolicznościach takich jak te w postępowaniu głównym rzeczone zwolnienie może mieć zastosowanie, jeżeli przeniesienie własności danych towarów na tych pośredników w formach przewidzianych przez właściwe prawo krajowe nastąpiło najwcześniej z chwilą, gdy podmioty eksploatujące jednostki pływające przeznaczone do żeglugi na pełnym morzu uzyskały uprawnienie do faktycznego rozporządzania tymi towarami jak właściciele, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego.
            W przedmiocie kosztów
            54. Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
            Artykuł 148 lit. a) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie przewidziane w tym przepisie co do zasady nie ma zastosowania do dostaw towarów w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego dokonanych na rzecz pośredników działających we własnym imieniu, nawet jeśli w chwili dostawy ostateczne przeznaczenie towarów jest znane i zostało wykazane w należyty sposób, a potwierdzające to dowody zostają przedłożone organom podatkowym zgodnie z przepisami krajowymi. Jednakże w okolicznościach takich jak te w postępowaniu głównym rzeczone zwolnienie może mieć zastosowanie, jeżeli przeniesienie własności danych towarów na tych pośredników w formach przewidzianych przez właściwe prawo krajowe nastąpiło najwcześniej z chwilą, gdy podmioty eksploatujące jednostki pływające przeznaczone do żeglugi na pełnym morzu uzyskały uprawnienie do faktycznego rozporządzania tymi towarami jak właściciele, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego.


title: Wyrok Trybunału (ósma izba) z dnia 26 kwietnia 2012 r.#The Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs przeciwko Able UK Ltd.#wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Upper Tribunal (Tax and Chancery Chamber) (Zjednoczone Królestwo).#Podatek VAT – Dyrektywa 2006/112/WE – Zwolnienia – Artykuł 151 ust. 1 lit. c) – Demontaż przestarzałych statków marynarki Stanów Zjednoczonych na terytorium państwa członkowskiego.#Sprawa C‑225/11.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C‑225/11
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Upper Tribunal (Tax and Chancery Chamber) (Zjednoczone Królestwo) postanowieniem z dnia 9 maja 2011 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 13 maja 2011 r., w postępowaniu:
            The Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs
            przeciwko
            Able UK Ltd ,
            TRYBUNAŁ (ósma izba),
            w składzie: A. Prechal (sprawozdawca), prezes izby, K. Schiemann i L. Bay Larsen, sędziowie,
            rzecznik generalny: P. Mengozzi,
            sekretarz: A. Calot Escobar,
            uwzględniając procedurę pisemną,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez L. Seeborutha, działającego w charakterze pełnomocnika,
            – w imieniu rządu polskiego przez M. Szpunara, działającego w charakterze pełnomocnika,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez R. Lyala oraz C. Soulay, działających w charakterze pełnomocników,
            podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347, s. 1, zwanej dalej „dyrektywą VAT”).
            2. Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs (zwanym dalej „Commissioners”) a Able UK Ltd (zwaną dalej „Able”) w przedmiocie podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”) obejmującego usługi demontażu przestarzałych statków marynarki Stanów Zjednoczonych.
            Ramy prawne
            Prawo międzynarodowe
            3. Traktat Północnoatlantycki został podpisany w Waszyngtonie (Stany Zjednoczone) w dniu 4 kwietnia 1949 r.
            4. Protokół dotyczący statusu międzynarodowych dowództw wojskowych, ustanowionych na podstawie Traktatu Północnoatlantyckiego, sporządzony w Paryżu dnia 28 sierpnia 1952 r. (zwany dalej „protokołem o dowództwach wojskowych”), stanowi w art. 8 ust. 1:
            „W celu ułatwienia ustanowienia, budowy, utrzymania i działania dowództwa sojuszniczego dowództwo takie w interesie wspólnej obrony oraz dla jego oficjalnej i wyłącznej korzyści będzie zwolnione, tak dalece, jak to jest możliwe, z opłat celnych i podatków mających wpływ na jego wydatki. Każda strona niniejszego protokołu przystąpi do negocjacji z każdym dowództwem sojuszniczym działającym na jej terytorium, w celu zawarcia porozumienia wprowadzającego w życie niniejsze postanowienia”.
            Prawo Unii
            5. Zgodnie z art. 151 ust. 1 dyrektywy VAT:
            „Państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje:
            [...]
            c) dostawy towarów i świadczenie usług w państwach członkowskich, które są stronami Traktatu Północnoatlantyckiego, na rzecz sił zbrojnych innych państw będących stronami tego traktatu, do użytku tych sił zbrojnych lub towarzyszącego im personelu cywilnego lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn, gdy siły te biorą udział we wspólnych działaniach obronnych;
            d) dostawy towarów lub świadczenie usług dokonywane z przeznaczeniem do innego państwa członkowskiego na rzecz sił zbrojnych każdego z państw będących stronami Traktatu Północnoatlantyckiego, innego niż państwo członkowskie przeznaczenia, do użytku tych sił zbrojnych lub towarzyszącego im personelu cywilnego lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn, gdy siły te biorą udział we wspólnych działaniach obronnych;
            [...]”.
            Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
            6. Z postanowienia odsyłającego wynika, że Able zawarła z United States Department of Transportation Maritime Administration (departamentem administracji transportu morskiego Stanów Zjednoczonych) umowę na demontaż trzynastu statków będących w służbie marynarki Stanów Zjednoczonych, które zostały jednak następnie przydzielone do floty rezerwowej i były zacumowane w James River w Wirginii (Stany Zjednoczone). Umowa ta składała się z dwóch odrębnych części. Po pierwsze, statki miały zostać przygotowane, a następnie odholowane ze Stanów Zjednoczonych do Zjednoczonego Królestwa. Po drugie, po uprzednim ich zabezpieczeniu w obiekcie należącym do spółki Able, znajdującym się w Teesside (Zjednoczone Królestwo), miały one zostać poddane demontażowi. Inspektorzy rządu Stanów Zjednoczonych mieli być obecni na terenie zakładu w trakcie obowiązywania umowy.
            7. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2008 r. Able zwróciła się do Commissioners o zajęcie stanowiska w kwestii przepisów prawa z dziedziny podatku VAT, którymi objęte były świadczone przez nią usługi demontażu. Able twierdziła, że świadczone przez nią usługi były objęte zwolnieniem zgodnie z art. 15 pkt 10 tiret trzecie szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, s. 1), zastąpionym od tego czasu art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT.
            8. W dniu 15 października 2008 r. Commissioners wydał decyzję, zgodnie z którą usługi demontażu świadczone przez spółkę Able były objęte normalną stawką podatku VAT. Spółka ta w dniu 21 października 2008 r. wniosła o zmianę wskazanej decyzji. Ponieważ Commissioners w dniu 18 listopada 2008 r. utrzymał w mocy tę decyzję, Able wniosła skargę do First‑tier Tribunal (Tax Chamber), który w orzeczeniu z dnia 24 listopada 2009 r. stwierdził, że świadczone przez spółkę Able usługi demontażu statków objęte były zwolnieniem.
            9. Commissioners wniósł odwołanie od tego orzeczenia do sądu krajowego. Zdaniem Commissioners art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT ma zastosowanie wyłącznie do sił zbrojnych państwa będącego stroną Traktatu Północnoatlantyckiego wizytujących w państwie członkowskim będącym również stroną tego traktatu, i tylko wówczas, gdy te siły zbrojne uczestniczą w działalności bezpośrednio związanej ze wspólnymi działaniami obronnymi.
            10. Upper Tribunal (Tax and Chancery Chamber), uznawszy, że rozstrzygnięcie przedłożonego mu sporu wymaga dokonania wykładni art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
            „Czy wykładni art. 151 ust. 1 lit. c) [dyrektywy VAT] należy dokonywać w ten sposób, że zwolnieniem z podatku VAT objęte jest świadczenie w Zjednoczonym Królestwie na rzecz United States Department of Transportation Maritime Administration usług demontażu przestarzałych statków marynarki Stanów Zjednoczonych w jednej lub w obu następujących sytuacjach:
            a) jeżeli świadczenie to nie zostało dokonane na rzecz części sił zbrojnych członka NATO [Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego] biorących udział we wspólnych działaniach obronnych lub na rzecz towarzyszącego im personelu cywilnego;
            b) jeżeli świadczenie to nie zostało dokonane na rzecz części sił zbrojnych członka NATO stacjonujących w Zjednoczonym Królestwie lub wizytujących Zjednoczone Królestwo lub na rzecz towarzyszącego tym siłom personelu cywilnego?”.
            W przedmiocie pytania prejudycjalnego
            11. W odniesieniu do pierwszej części przedłożonego pytania z postanowienia odsyłającego wynika, że jej podstawą jest brzmienie art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT. Brzmienie to pozwala na odczytanie ostatniej części zdania tego przepisu, to jest zwrotu „gdy siły te biorą udział we wspólnych działaniach obronnych”, jako odnoszącej się wyłącznie do części zdania, która bezpośrednio ją poprzedza, to jest „[dostawy towarów i świadczenie usług] w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn”, a nie jako dotyczącej wskazanego przepisu w całości. Brak w niektórych wersjach językowych, tak jak w wersjach angielskiej i francuskiej, przecinka poprzedzającego tę ostatnią część zdania potwierdzałby taką analizę.
            12. W tym względzie należy zauważyć, że przecinek znajduje się w tym miejscu w niektórych innych wersjach językowych rzeczonego przepisu, takich jak wersje hiszpańska, duńska i niderlandzka. W tych okolicznościach nie można zatem uznać, że występowanie przecinka lub jego brak jest rozstrzygający dla celów wykładni art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT.
            13. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału sformułowania użytego w jednej z wersji językowych przepisu prawa Unii nie można traktować jako jedynej podstawy jego wykładni lub przyznawać mu w tym zakresie pierwszeństwa względem innych wersji językowych. Stanowisko takie byłoby bowiem niezgodne z wymogiem jednolitego stosowania prawa Unii. W przypadku wystąpienia rozbieżności między różnymi wersjami językowymi przepis ów należy interpretować z uwzględnieniem ogólnej systematyki i celu uregulowania, którego jest on częścią (zob. w szczególności wyrok z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie C‑41/09 Komisja przeciwko Niderlandom, Zb.Orz. s. I‑831, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
            14. W tym względzie należy przypomnieć, że również zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zwolnienia z podatku VAT, do których należy zwolnienie ustanowione w art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT, powinny być interpretowane w sposób ścisły, bowiem stanowią one wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą każda usługa świadczona odpłatnie przez podatnika podlega temu podatkowi (zob. podobnie w szczególności wyrok z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie C‑116/10 Feltgen i Bacino Charter Company, Zb.Orz. s. I‑14187, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo).
            15. Tymczasem wykładnia, zgodnie z którą ostatnia część zdania art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT odnosi się wyłącznie do części zdania, która ją bezpośrednio poprzedza, prowadziłaby do tego, że zwolnieniu ustanowionemu w tym przepisie przyznano by nie tylko szeroki, lecz również niespójny zakres stosowania, jak słusznie podnosi rząd Zjednoczonego Królestwa.
            16. Gdyby przyjąć bowiem taką wykładnię, dostawy towarów i świadczenie usług w państwach członkowskich, które są stronami Traktatu Północnoatlantyckiego, na rzecz sił zbrojnych innych państw będących stronami tego traktatu na potrzeby tych sił zbrojnych lub towarzyszącego im personelu cywilnego byłyby objęte zwolnieniem z podatku VAT w każdych okolicznościach, podczas gdy dostawy towarów i świadczenie usług w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn byłyby objęte zwolnieniem z podatku VAT wyłącznie wtedy, gdy siły te biorą udział we wspólnych działaniach obronnych. Tymczasem rozróżnienie takie w odniesieniu do zakresu zwolnienia ustanowionego w art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT wydaje się pozbawione sensu.
            17. Ponadto wskazany przepis należy odczytywać z uwzględnieniem celu zwolnienia, które przepis ten ustanawia. Co się tyczy tego celu, nic nie wskazuje, jak zostało to podniesione przed sądem krajowym, aby obejmował on uniemożliwienie państwom członkowskim będącym stronami Traktatu Północnoatlantyckiego uzyskania korzyści podatkowej wynikającej z przystąpienia tych państw do NATO. Ponadto, jak zauważył sam sąd krajowy, taki cel oznaczałby istnienie ogólnego zwolnienia dostaw towarów i świadczenia usług na rzecz zobowiązań podjętych w ramach NATO, w tym również przez własne siły zbrojne państwa członkowskiego, w którym mają miejsce te dostawy towarów lub to świadczenie usług. Tymczasem jest oczywiste, że art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT nie ustanawia zwolnienia o takim zakresie.
            18. Natomiast wydaje się, że cel założony przez prawodawcę Unii ustanawiającego wskazany przepis powinien być raczej rozumiany, jak zauważa Komisja Europejska, jako obejmujący umożliwienie państwom członkowskim dotrzymanie pewnych zobowiązań podjętych w ramach NATO. Tymczasem w dokumentach przedłożonych Trybunałowi nie istnieje żadna wskazówka pozwalająca uznać, że należy przyjąć wykładnię wskazanego art. 151 ust. 1 lit. c) przedstawioną w pkt 15 niniejszego wyroku, aby zobowiązania takie mogłyby zostać dotrzymane.
            19. Przeciwnie, art. 8 protokołu o dowództwach wojskowych – którym, jak zauważa Komisja, zainspirował się w szczególności prawodawca Unii, przyjmując art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT – odnosi się właśnie do zwolnienia z opłat celnych i podatków mających wpływ na wydatki ponoszone „w interesie wspólnej obrony”.
            20. Wykładni art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT należy zatem dokonywać w ten sposób, że świadczenie usług, takie jak będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, w państwie członkowskim będącym stroną Traktatu Północnoatlantyckiego, obejmujące demontaż przestarzałych statków marynarki innego państwa będącego stroną tego traktatu, jest objęte zwolnieniem z podatku VAT na mocy tego przepisu, wyłącznie jeżeli owo świadczenie usług następuje na rzecz części sił zbrojnych tego innego państwa biorących udział we wspólnych działaniach obronnych lub na rzecz towarzyszącego im personelu cywilnego.
            21. Co się tyczy drugiej części pytania przedłożonego przez sąd krajowy, należy zauważyć, że brzmienie art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT nie wskazuje samo w sobie, czy świadczenie usług, takie jak będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, w państwie członkowskim będącym stroną Traktatu Północnoatlantyckiego w celu objęcia go zwolnieniem z podatku VAT musi być dokonane na rzecz części sił zbrojnych innego państwa będącego stroną tego traktatu stacjonujących na terytorium zainteresowanego państwa członkowskiego lub wizytujących to terytorium lub na rzecz towarzyszącego tym siłom zbrojnym personelu cywilnego.
            22. Jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część przepis ten stanowi (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Feltgen i Bacino Charter Company, pkt 12 i przytoczone tam orzecznictwo).
            23. Jeśli chodzi o kontekst art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT, należy – jak zauważają słusznie rządy Zjednoczonego Królestwa i polski – uwzględnić ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT tego artykułu. Podczas gdy pierwszy z tych dwóch przepisów obejmuje zwolnieniem z podatku VAT, pod pewnymi warunkami, dostawy towarów i świadczenie usług dokonane w państwach członkowskich, które są stronami Traktatu Północnoatlantyckiego, na rzecz sił zbrojnych innych państw będących stronami tego traktatu, drugi przepis obejmuje zwolnieniem, na takich samych warunkach, dostawy towarów lub świadczenie usług dokonywane z przeznaczeniem do innego państwa członkowskiego na rzecz sił zbrojnych każdego z państw będących stronami Traktatu Północnoatlantyckiego, innego niż państwo członkowskie przeznaczenia.
            24. Z tych dwóch przepisów wynika, jak zaznaczono już w pkt 17 niniejszego wyroku, że prawodawca Unii chciał wykluczyć, aby dostawy towarów i świadczenie usług przeznaczone dla sił zbrojnych państwa członkowskiego, w którym następują te dostawy towarów lub to świadczenie usług, objęte były zwolnieniem z podatku VAT.
            25. Tymczasem, po pierwsze, rzeczone wykluczenie, w zakresie, w jakim dotyczy ono właśnie sił zbrojnych stacjonujących na terytorium ich własnego państwa członkowskiego lub wizytujących to terytorium, sugeruje już zatem samo w sobie, że miejsce stacjonowania sił zbrojnych lub miejsce, w którym te siły zbrojne wizytują, jest istotne dla potrzeb stosowania wskazanych przepisów.
            26. Po drugie, gdyby wykładnia art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT była dokonywana w ten sposób, że przepis ten obejmuje zwolnieniem z podatku VAT dostawy towarów i świadczenie usług w państwie członkowskim, które jest stroną Traktatu Północnoatlantyckiego, na rzecz sił zbrojnych innego państwa będącego stroną tego traktatu, nawet jeśli rzeczone siły zbrojne nie stacjonują na terytorium rzeczonego państwa członkowskiego ani nie wizytują tego terytorium, te dostawy towarów lub to świadczenie usług mogłyby ostatecznie być dokonywane, nie podlegając podatkowi VAT, na rzecz sił zbrojnych innego państwa członkowskiego, które stacjonują na terytorium tego ostatniego państwa lub wizytują to terytorium. Tymczasem taka wykładnia rzeczonego przepisu byłaby sprzeczna z wolą prawodawcy Unii, wskazaną w pkt 24 niniejszego wyroku.
            27. Uwzględniając zatem powyższe uwagi oraz konieczność dokonywania ścisłej wykładni zwolnień z podatku VAT, jak przypomniano w pkt 14 niniejszego wyroku, wykładni art. 151 ust. 1 lit. c) należy dokonywać w ten sposób, że na przewidzianych w nim warunkach obejmuje on zwolnieniem z podatku VAT dostawy towarów i świadczenie usług w państwie członkowskim będącym stroną Traktatu Północnoatlantyckiego na rzecz sił zbrojnych innego państwa będącego stroną tego traktatu, jeżeli te siły zbrojne stacjonują na terytorium zainteresowanego państwa członkowskiego lub wizytują to terytorium.
            28. Z dokumentów przedłożonych Trybunałowi nie wynika, aby wykładnia wskazanego przepisu odmienna od wykładni przyjętej w poprzednim punkcie była konieczna w celu umożliwienia państwom członkowskim dochowania zobowiązań podjętych przez te państwa w ramach NATO.
            29. Natomiast z art. 8 protokołu o dowództwach wojskowych wynika, że artykuł ten – ustanawiając zwolnienie z należności celnych i podatków w celu ułatwienia ustanowienia, budowy, utrzymania i działania dowództwa sojuszniczego na terytorium państwa będącego stroną Traktatu Północnoatlantyckiego – oznacza z definicji, iż chodzi w nim o siły zbrojne stacjonujące na terytorium tego państwa lub wizytujące to terytorium.
            30. W rezultacie na przedłożone pytanie należy udzielić odpowiedzi, że wykładni art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT należy dokonywać w ten sposób, iż świadczenie usług, takie jak będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, w państwie członkowskim będącym stroną Traktatu Północnoatlantyckiego, obejmujące demontaż przestarzałych statków marynarki innego państwa będącego stroną tego traktatu, jest objęte zwolnieniem z podatku VAT na mocy tego przepisu, wyłącznie jeżeli:
            – to świadczenie usług następuje na rzecz części sił zbrojnych tego innego państwa biorących udział we wspólnych działaniach obronnych lub na rzecz towarzyszącego im personelu cywilnego oraz jeżeli
            – to świadczenie usług następuje na rzecz części wskazanych sił zbrojnych stacjonujących na terytorium zainteresowanego państwa członkowskiego lub wizytujących to terytorium lub na rzecz towarzyszącego tym siłom personelu cywilnego.
            W przedmiocie kosztów
            31. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:
            Wykładni art. 151 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy dokonywać w ten sposób, że świadczenie usług, takie jak będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, w państwie członkowskim będącym stroną Traktatu Północnoatlantyckiego, obejmujące demontaż przestarzałych statków marynarki innego państwa będącego stroną tego traktatu, jest objęte zwolnieniem z podatku od wartości dodanej na mocy tego przepisu, wyłącznie jeżeli:
            – to świadczenie usług następuje na rzecz części sił zbrojnych tego innego państwa biorących udział we wspólnych działaniach obronnych lub na rzecz towarzyszącego im personelu cywilnego oraz jeżeli
            – to świadczenie usług następuje na rzecz części wskazanych sił zbrojnych stacjonujących na terytorium zainteresowanego państwa członkowskiego lub wizytujących to terytorium lub na rzecz towarzyszącego tym siłom personelu cywilnego.