Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 4 lipca 2014 r. # Construcción, Promociones e Instalaciones, SA przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Sprawa T-345/13.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba w składzie powiększonym) z dnia 8 października 1996 r. # Compagnie maritime belge transports SA i Compagnie maritime belge SA, Dafra-Lines A/S, Deutsche Afrika-Linien GmbH & Co. i Nedlloyd Lijnen BV przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Konkurencja - Grzywny. # Sprawy połączone T-24/93, T-25/93, T-26/93 oraz T-28/93.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 30 września 2010 r.#Uszodaépítő kft przeciwko APEH Központi Hivatal Hatósági Főosztály.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Baranya Megyei Bíróság - Węgry.#Szósta dyrektywa VAT - Dyrektywa 2006/112/WE - Prawo do odliczenia podatku naliczonego - Nowe uregulowanie krajowe - Wymogi dotyczące treści faktury - Stosowanie ze skutkiem wstecznym - Utrata prawa do odliczenia.#Sprawa C-392/09.

text:
      Sprawa C‑392/09
      Uszodaépítő kft
      przeciwko
      APEH Központi Hivatal Hatósági Főosztály
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Baranya Megyei Bíróság)
      Szósta dyrektywa VAT – Dyrektywa 2006/112/WE – Prawo do odliczenia podatku naliczonego – Nowe uregulowanie krajowe – Wymogi dotyczące treści faktury – Stosowanie ze skutkiem wstecznym – Utrata prawa do odliczenia
      Streszczenie wyroku
      Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Odliczenie
            podatku naliczonego – Procedura odwrotnego obciążenia – Podatnik będący płatnikiem podatku od wartości dodanej, jako odbiorca
            towarów lub usług – Prawo do odliczenia
      (dyrektywa Rady nr 2006/112, art. 167, 168, 178)
      Artykuły 167, 168 i 178 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, powinny być interpretowane
         w ten sposób, iż sprzeciwiają się one stosowaniu z mocą wsteczną przepisów krajowych, które w ramach systemu odwrotnego obciążenia
         uzależniają odliczenie podatku VAT związanego z pracami budowlanymi od korekty faktur dotyczących rzeczonych transakcji oraz
         od złożenia dodatkowej deklaracji korygującej, podczas gdy właściwy organ podatkowy posiada wszelkie informacje niezbędne
         dla ustalenia, iż podatnik jest zobowiązany do zapłaty podatku od wartości dodanej jako odbiorca danych transakcji, oraz dla
         weryfikacji kwoty podatku podlegającego odliczeniu.

      Okoliczność, iż podatnik opowiedział się za stosowaniem nowej ustawy w sprawie podatku od wartości dodanej ani nie dawnej
         ustawy, samo w sobie nie może mieć wpływu na jego prawo do odliczenia naliczonego podatku, które wynika bezpośrednio z art. 167
         i 168 dyrektywy 2006/112. Zasada neutralności podatkowej wymaga, aby odliczenie naliczonego podatku zostało przyznane, jeżeli
         zostały spełnione wymogi materialne nawet wówczas, gdy niektóre wymogi formalne zostały pominięte przez podatników. W konsekwencji,
         jeżeli organy podatkowe posiadają informacje niezbędne do ustalenia, że podatnik, jako odbiorca danej usługi, jest zobowiązany
         z tytułu podatku od wartości dodanej, art. 167, 168 i 178 lit f) dyrektywy 2006/112 sprzeciwiają się one stosowaniu przepisów
         krajowych, które w zakresie przysługującego owemu podatnikowi prawa do odliczenia tego podatku, nakładają dodatkowe warunki,
         które mogłyby w efekcie praktycznie uniemożliwić wykonanie tego prawa. Tak mogłoby być gdyby zostały spełnione materialne
         przesłanki z art. 168 lit. a) dyrektywy 2006/112 uzyskania prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej a właściwy organ
         podatkowy posiadał wszelkie informacje niezbędne dla ustalenia, iż podatnik jest zobowiązany do zapłaty podatku w chwili odmowy
         podatnikowi prawa od odliczenia podatku od wartości dodanej.

      (por. pkt 36, 39-40, 42-43, 46; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 30 września 2010 r.(*)

      Szósta dyrektywa VAT – Dyrektywa 2006/112/WE – Prawo do odliczenia podatku naliczonego – Nowe uregulowanie krajowe – Wymogi dotyczące treści faktury – Stosowanie ze skutkiem wstecznym – Utrata prawa do odliczenia
      W sprawie C‑392/09
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Baranya
         Megyei Bíróság (Węgry) postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2009 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 5 października 2009 r.,
         w postępowaniu:

      Uszodaépítő kft
      przeciwko
      APEH Központi Hivatal Hatósági Főosztály,

      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: K. Lenaerts (sprawozdawca), prezes izby, R. Silva de Lapuerta, E. Juhász, J. Malenovský i D. Šváby, sędziowie,
      rzecznik generalny: N. Jääskinen,
      sekretarz: R. Grass,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu rządu węgierskiego przez J. Fazekas, M. Fehéra oraz Z. Tóth, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez B.D. Simona, działającego w charakterze pełnomocnika,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 17 i 20 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia
         17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system
         podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, s. 1), w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady
         2001/115/WE z dnia 20 grudnia 2001 r. (Dz.U. 2002, L 15, s. 24) (zwanej dalej „szóstą dyrektywą”), oraz podstawowych zasad
         prawa Unii.

      2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy Uszodaépítő kft a APEH Központi Hivatal Hatósági Főosztály (centralnym
         urzędem skarbowym, zwanym dalej „APEH”) w przedmiocie odmowy skarżącej w postępowaniu przed sądem krajowym przez ten urząd
         odliczenia od kwoty należnego od niej podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”) podatku VAT związanego z wyświadczonymi
         na jej rzecz pracami budowlanymi.

       Ramy prawne
       Uregulowania Unii
      3        Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347,
         s. 1) zgodnie z art. 411–413 uchyliła i zastąpiła z dniem 1 stycznia 2007 r. przepisy Unii w dziedzinie podatku VAT, a w szczególności
         szóstą dyrektywę. Zgodnie z motywami pierwszym i trzecim dyrektywy 2006/112 przeredagowanie szóstej dyrektywy było konieczne
         w celu jasnego i racjonalnego przedstawienia przepisów w przebudowanej strukturze i brzmieniu, bez wprowadzania zasadniczo
         zmian co do istoty. Przepisy dyrektywy 2006/112 są w ten sposób identyczne z odpowiadającymi im przepisami szóstej dyrektywy.

      4        Zgodnie z art. 167 dyrektywy 2006/112, który przejmuje treść art. 17 ust. 1 szóstej dyrektywy, „prawo do odliczenia powstaje
         w momencie, gdy podatek, który podlega odliczeniu, staje się wymagalny”.

      5        Artykuł 168 lit. a) dyrektywy 2006/112, który zasadniczo ma tę samą treść co art. 17 ust. 2 lit. a) szóstej dyrektywy w brzmieniu
         wynikającym z art. 28f ust. 1 ostatniej z wymienionych dyrektyw, stanowi:

      „Jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika, podatnik jest uprawniony, w państwie
         członkowskim, w którym dokonuje tych transakcji, do odliczenia następujących kwot od kwoty VAT, którą jest zobowiązany zapłacić:

      a)      VAT należnego lub zapłaconego w tym państwie członkowskim od towarów i usług, które zostały mu dostarczone lub które mają
         być mu dostarczone przez innego podatnika”.

      6        Artykuł 178 dyrektywy 2006/112, który przejmuje co do zasady treść art. 18 ust. 1 szóstej dyrektywy w brzmieniu wynikającym
         z art. 28f ust. 2 ostatniej z wymienionych dyrektyw, zawiera następujące przepisy:

      „W celu skorzystania z prawa do odliczenia podatnik musi spełnić następujące warunki:
      […]
      f)      jeśli podatnik jest zobowiązany do zapłaty VAT jako usługobiorca lub nabywca, w przypadku gdy zastosowanie mają art. 194–197
         i 199, musi dopełnić formalności określonych przez każde państwo członkowskie”.

      7        Artykuł 199 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112 stanowi:

      „1.      Państwa członkowskie mogą postanowić, że osobą zobowiązaną do zapłaty VAT jest podatnik – odbiorca następujących transakcji:
      a)      dostawy prac budowlanych […]”.
      8        System, taki jak wynikający z art. 199 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112, znany jest pod zwyczajowym określeniem „odwrotne
         obciążenie” i był wcześniej przewidziany przez art. 21 ust. 1 szóstej dyrektywy.

       Uregulowania krajowe
      9        Artykuł 127 ust. 1 lit. a) Általános forgalmi adóról szóló 2007. évi CXXVII törvény (ustawy CXXVII z 2007 r. w sprawie podatku
         VAT, zwanej dalej „nową ustawą w sprawie podatku VAT”), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2008 r., stanowi, że „obiektywną
         przesłanką skorzystania z prawa do odliczenia jest osobiste posiadanie przez podatnika […] faktury wystawionej na niego, która
         poświadcza wykonanie transakcji”.

      10      Artykuł 142 ust. 1 lit. b) nowej ustawy w sprawie podatku VAT stanowi:

      „1)      Podatek jest płacony przez nabywcę towaru lub usługobiorcę:
      […]
      b)      w przypadku prac budowlanych i instalacyjnych […]”.
      11      Zgodnie z art. 142 ust. 7 nowej ustawy w sprawie podatku VAT „w przypadku stosowania ust. 1 sprzedawca towaru lub usługodawca
         zobowiązani są do wystawienia faktury bez wskazywania naliczonego podatku ani też stawki określonej w art. 83 […]”.

      12      Artykuł 169 lit. k) nowej ustawy w sprawie podatku VAT stanowi:

      „Faktura powinna obowiązkowo zawierać następujące elementy:
      k)      […] w przypadku gdy to nabywca towarów lub usługobiorca jest zobowiązany do zapłaty podatku, wyraźne odesłanie do przepisu
         prawa lub inne wyraźne odniesienie do okoliczności, iż sprzedaż towarów lub świadczenie usług

      […]
      kb)      podlega opodatkowaniu w siedzibie lub miejscu zamieszkania nabywcy towarów lub usługobiorcy”.
      13      Artykuł 269 ust. 1 nowej ustawy w sprawie podatku VAT stanowi ponadto, że:

      „W przypadku gdy zarówno niniejsza ustawa, jak i ustawa LXXIV z 1992 r. w sprawie podatku VAT (zwana dalej „dawną ustawą w sprawie
         podatku VAT”) regulują dla tego samego zainteresowanego lub zainteresowanych prawa i obowiązki, które wykonywane są w drodze
         obciążenia odwrotnego i które wynikają z transakcji podlegającej opodatkowaniu opartej na tych samych okolicznościach faktycznych,
         określenie i stosowanie takich praw i obowiązków podlegać będzie nawet od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy wyłącznie
         postanowieniom [dawnej] ustawy w sprawie VAT, chyba że niniejsza ustawa, odmiennie niż [dawna] ustawa w sprawie podatku VAT,
         znosi obowiązki w odniesieniu do wszystkich zainteresowanych łącznie bądź też nakłada mniej uciążliwe obowiązki lub ustanawia
         nowe lub dodatkowe prawa. W takim przypadku zainteresowane osoby mogą dokonać wyboru w drodze wspólnej decyzji, czy chcą,
         aby ich prawa i obowiązki zostały określone i stosowane na podstawie niniejszej ustawy, nawet wówczas gdy takie prawa i obowiązki
         powstały przed wejściem w życie niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem terminu przedawnienia, o ile wszyscy zainteresowani wcześniej
         przedstawią właściwemu organowi podatkowemu swoją decyzję w postaci wspólnego pisemnego wniosku do właściwej jednostki tego
         organu najpóźniej do dnia 15 lutego 2008 r. Termin ten jest terminem zawitym i nie może zostać przedłużony. W przypadku złożenia
         wniosku po upływie czasu możliwe jest złożenie dodatkowej deklaracji, co nie będzie wiązało się z dopłatą”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      14      Skarżąca przed sądem krajowym zawarła umowę głównego wykonawstwa w dniu 9 czerwca 2006 r. z NÁS MPS-4 kft, zamawiającym, dotyczącą
         wykonania prac budowlanych. Skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym wykonała te prace przy pomocy różnych podwykonawców.

      15      Prace zaczęły się wiosną 2007 r., lecz zostały przerwane w lecie tego samego roku z powodu problemów finansowych. Prace wykonane
         do chwili tego przerwania zostały zafakturowane. Zarówno skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym, jak i jej podwykonawcy
         spełnili swoje obowiązki związane z deklaracją i zapłatą podatku VAT na podstawie dawnej ustawy w sprawie podatku VAT.

      16      Po wejściu w życie nowej ustawy w sprawie podatku VAT, skarżąca przed sądem krajowym, zamawiający oraz podwykonawcy w drodze
         wspólnej decyzji i zgodnie z art. 269 ust. 1 owej ustawy wystąpili w dniu 14 lutego 2008 r. o zastosowanie przepisów nowej
         ustawy do prac wykonywanych na podstawie umowy pomiędzy skarżącą w postępowaniu przed sądem krajowym a zamawiającym oraz na
         podstawie umów zawartych pomiędzy tą skarżącą i jej podwykonawcami (zwanej dalej „oświadczeniem z dnia 14 lutego 2008 r.”).

      17      W wyniku kontroli deklaracji podatku VAT złożonej przez skarżącą w postępowaniu przed sądem krajowym za rok 2007, dokonanej
         przez organ podatkowy, organ ten decyzją z dnia 23 maja 2008 r. ustalił zadłużenie skarżącej z tytułu podatku VAT w łącznej
         wysokości 52 822 000 HUF odpowiadające miesiącom od kwietnia do września 2007 r. Organ podatkowy wyjaśnił w tym zakresie,
         że skarżąca przed sądem krajowym nie mogła skorzystać z prawa do odliczenia na podstawie faktur wystawionych przez wykonawców,
         ponieważ nie były one zgodne z przepisami nowej ustawy w sprawie podatku VAT. W rzeczywistości bowiem w wyniku oświadczenia
         z dnia 14 lutego 2008 r. przepisy nowej ustawy w sprawie podatku VAT w dziedzinie odwrotnego obciążenia miały zastosowanie
         z mocą wsteczną do faktur wystawionych w trakcie 2007 r. Zdaniem tego organu faktury wystawione przez podwykonawców powinny
         być zgodne z przepisami art. 142 ust. 7 i art. 169 lit. k) nowej ustawy. W związku z tym, aby skarżąca przed sądem krajowym
         mogła skorzystać z prawa do odliczenia zgodnie z przepisami nowej ustawy w sprawie podatku VAT, po pierwsze, podwykonawcy
         powinni zmienić wystawione faktury, i po drugie, rzeczona skarżąca powinna zmienić swoją deklarację VAT za rok 2007 r. poprzez
         sporządzenie dodatkowej deklaracji.

      18      Decyzją z dnia 5 września 2008 r. APEH utrzymał w mocy decyzję z dnia 23 maja 2008 r.

      19      Skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym wniosła skargę do sądu odsyłającego zmierzającą do stwierdzenia nieważności decyzji
         APEH z dnia 5 września 2008 r. Sąd ten twierdzi, że art. 269 ust. 1 nowej ustawy w sprawie podatku VAT poprzez uchylenie z mocą
         wsteczną prawa do odliczenia wykonywanego wcześniej regularnie przez skarżącą w postępowaniu przed sądem krajowym na podstawie
         dawnej ustawy w sprawie podatku VAT narusza art. 17 i 20 szóstej dyrektywy, a także poszczególne podstawowe zasady prawa unijnego.

      20      W tych okolicznościach Baranya Megyei Bíróság postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
         pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy przepis państwa członkowskiego, który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2008 r., po powstaniu prawa do odliczenia podatku,
         i który wymaga dla odliczenia zapłaconego i zadeklarowanego podatku VAT za usługi dostaw towarów wyświadczone w 2007 r. zmiany
         treści faktur i złożenia dodatkowej deklaracji, jest zgodny z art. 17 i 20 szóstej dyrektywy?

      2)      Czy środek ustanowiony w art. 269 ust. 1 nowej ustawy o podatku VAT, zgodnie z którym w przypadku spełnienia wskazanych w tym
         przepisie przesłanek, prawa i obowiązki są określane i stosowane w oparciu o przepisy tejże ustawy, nawet wówczas gdyby powstały
         przed jej wejściem w życie, z zastrzeżeniem terminu przedawnienia, jest zgodny z ogólnymi zasadami prawa [unijnego], a w szczególności,
         czy jest on w obiektywny sposób uzasadniony, racjonalny i proporcjonalny oraz czy jest on zgodny z zasadą pewności prawa?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie dopuszczalności
      21      Węgierski rząd uważa, iż spór przed sądem krajowym nie wymaga wykładni przepisów i zasad prawnych przywołanych w odesłaniu
         prejudycjalnym. Zauważa w tym zakresie, po pierwsze, że stosowanie z mocą wsteczną przepisów nowej ustawy w sprawie podatku
         VAT opiera się wyłącznie na wyraźnym i spontanicznym oświadczeniu woli ze strony skarżącej przed sądem krajowym i innych zainteresowanych
         podatników. Ponieważ skarżąca przed sądem krajowym wyraźnie wniosła o takie zastosowanie tejże ustawy, powinna ona dostosować
         się do związanych z tym skutków prawnych. Po drugie, spór przed sądem krajowym wynika z błędnej interpretacji przez skarżącą
         przepisów przejściowych nowej ustawy w sprawie podatku VAT. Rzeczony spór dotyczy kwestii związanej z interpretacją prawa
         krajowego, a nie prawa Unii.

      22      W tym zakresie należy przypomnieć, że na podstawie utrwalonego orzecznictwa, w ramach współpracy między Trybunałem Sprawiedliwości
         Unii Europejskiej a sądami krajowymi, o której mowa w art. 267 TFUE, to wyłącznie do sądów krajowych rozpatrujących sprawę,
         które winny wziąć odpowiedzialność za wydane następnie orzeczenie sądowe, należy dokonanie oceny, z uwzględnieniem charakterystycznych
         elementów każdej sprawy, zarówno niezbędności orzeczenia prejudycjalnego dla wydania przez nie wyroku, jak i istotności pytań,
         które stawiają Trybunałowi. W rezultacie, gdy pytania te dotyczą wykładni prawa wspólnotowego, Trybunał jest co do zasady
         zobowiązany do orzekania (zob. w szczególności wyroki: z dnia 13 marca 2001 r. w sprawie C‑379/98 PreussenElektra, Rec. s. I‑2099,
         pkt 38; z dnia 1 października 2009 r. w sprawie C‑103/08 Gottwald, Zb.Orz. s. I‑9117, pkt 16; z dnia 22 kwietnia 2010 r. w sprawie
         C‑82/09 Dimos Agiou Nikolaou, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 14).

      23      Wynika stąd, że domniemanie istotności związane z pytaniami prejudycjalnymi przedkładanymi przez sądy krajowe może zostać
         obalone jedynie w wyjątkowych przypadkach, w szczególności gdy oczywiste jest, że wnioskowana wykładnia przepisów prawa wspólnotowego,
         o które chodzi w pytaniach, nie ma żadnego związku z realiami bądź przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym (zob.
         w szczególności ww. wyrok w sprawie Gottwald, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo).

      24      Tymczasem w niniejszej sprawie niezależnie od faktu, iż skarżąca przed sądem krajowym opowiedziała się za stosowaniem wobec
         niej nowej ustawy w sprawie podatku VAT, nawet jeżeli wybór dokonany został w oparciu o błędną wykładnię odnośnej ustawy,
         oczywiste jest, że przepisy tej nowej ustawy znajdą zastosowanie do postępowania przed sądem krajowym oraz że sąd krajowy
         ma wątpliwości co do zgodności przepisów przejściowych tej ustawy z poszczególnymi przepisami prawa unijnego, ponieważ przepisy
         te uniemożliwiają skarżącej przed sądem krajowym wykonanie przysługującego jej prawa do odliczenia podatku VAT.

      25      W związku z tym należy stwierdzić, iż nie jest oczywiste, że przedłożone w niniejszej sprawie pytania prejudycjalne nie mają
         znaczenia dla orzeczenia, które ma wydać sąd krajowy.

      26      W konsekwencji należy stwierdzić dopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

       W przedmiocie pytania pierwszego
      27      Odnosząc się w pierwszej kolejności do przedmiotu pytania pierwszego, należy stwierdzić, że wniosek sądu odsyłającego dotyczy
         wykładni art. 17 i 20 szóstej dyrektywy.

      28      Niemniej jednak zgodnie z art. 411 i 413 dyrektywy 2006/112 dyrektywa ta uchyliła i zastąpiła szóstą dyrektywę z dniem 1 stycznia
         2007 r.

      29      W ten sposób, ponieważ wszystkie okoliczności faktyczne sprawy w postępowaniu przed sądem krajowym nastąpiły po dniu 1 stycznia
         2007 r., jedynie wykładnia dyrektywy 2006/112 jest właściwa dla sprawy przed sądem krajowym.

      30      Okoliczność, iż sąd krajowy na płaszczyźnie formalnej sformułował pytania prejudycjalne, odnosząc się wyłącznie do przepisów
         szóstej dyrektywy, nie stoi na przeszkodzie temu, aby Trybunał dostarczył temu sądowi wszystkich wskazówek interpretacyjnych,
         które mogą być przydatne dla osądzenia zawisłej przed nim sprawy, niezależnie od tego, czy sąd ten odniósł się do nich w treści
         pytań (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 października 2009 r. w sprawie C‑115/08 ČEZ, Zb.Orz. s. I‑10265, pkt 81; z dnia 12 stycznia
         2010 r. w sprawie C‑341/08 Petersen, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 48).

      31      W tym zakresie należy podnieść, że tak jak to wynika z jej motywu trzeciego, dyrektywa 2006/112 stanowi przeredagowanie istniejących
         przepisów prawa w dziedzinie harmonizacji prawa państw członkowskich dotyczącego podatku VAT, w szczególności szóstej dyrektywy,
         które co do zasady nie wprowadza istotnych zmian.

      32      W tych okolicznościach należy stwierdzić, że pierwsze pytanie prejudycjalne dotyczy wykładni art. 167 i 168 dyrektywy 2006/112
         odpowiadających przepisom szóstej dyrektywy, o których mowa w postanowieniu odsyłającym. Ponadto, ponieważ pytanie pierwsze
         dotyczy zasadniczo sposobu wykonywania prawa do odliczenia podatku VAT, należy stwierdzić, że dotyczy ono również wykładni
         art. 178 dyrektywy 2006/112.

      33      W drugiej kolejności, w istocie sąd krajowy pyta zasadniczo, czy art. 167, 168 i 178 dyrektywy 2006/112 sprzeciwiają się uregulowaniu
         krajowemu, takiemu jak sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, które w ramach stosowania z mocą wsteczną nowych przepisów
         dotyczących odwrotnego obciążenia, uzależnia odliczenie podatku VAT od korekty faktur dotyczących transakcji dokonanych przed
         wejściem w życie nowej ustawy oraz od złożenia dodatkowej deklaracji podatkowej.

      34      W tym zakresie należy przypomnieć, iż prawo do odliczenia przewidziane w art. 167 i 168 dyrektywy 2006/112 stanowi integralną
         część mechanizmu podatku VAT i zasadniczo nie podlega ograniczeniu. Jest ono wykonywane w sposób bezpośredni w stosunku do
         całego podatku obciążającego transakcje powodujące naliczenie podatku (wyrok z dnia 15 lipca 2010 r. w sprawie C‑368/09 Pannon
         Gép Centrum, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).

      35      System odliczeń ma bowiem na celu całkowite uwolnienie podatnika od ciężaru podatku VAT należnego lub zapłaconego w ramach
         jego działalności gospodarczej. Wspólny system podatku VAT gwarantuje w ten sposób w zakresie ciężaru podatkowego neutralność
         jakiejkolwiek działalności gospodarczej, pod warunkiem że co do zasady podlega ona sama podatkowi VAT (zob. w szczególności
         wyroki: z dnia 22 lutego 2001 r. w sprawie C‑408/98 Abbey National, Rec. s. I‑1361, pkt 24; z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie
         C‑25/03 HE, Zb.Orz. s. I‑3123, pkt 70; a także wyrok z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie C‑439/04 i C‑440/04 Kittel i Recolta
         Recykling, Zb.Orz. s. I‑6161, pkt 48).

      36      Okoliczność, iż podatnik opowiedział się za stosowaniem nowej ustawy w sprawie podatku VAT, a nie dawnej ustawy, sama w sobie
         nie może mieć wpływu na jego prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT, które wynika bezpośrednio z art. 167 i 168 dyrektywy
         2006/112.

      37      Odnosząc się, z kolei, do sposobów wykonywania prawa do odliczenia podatku VAT, jakie zostały przewidziane w art. 178 dyrektywy
         2006/112, ponieważ chodzi o procedurę odwrotnego obciążenia, o której mowa w art. 199 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112, należy
         stwierdzić, że zastosowanie mają jedynie sposoby przewidziane w art. 178 lit. f). W związku z tym podatnik, który jest zobowiązany
         do zapłaty, jako usługobiorca związanego z tym podatku VAT, nie ma obowiązku posiadania faktury wystawionej zgodnie z formalnymi
         warunkami dyrektywy 2006/112, by móc skorzystać z przysługującego mu prawa do odliczenia, i powinien tylko spełniać wymogi
         formalne ustanowione przez dane państwo członkowskie przy wykonywaniu prawa wyboru przyznanego mu przez art. 178 lit. f) tej
         dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 1 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑90/02 Bockemühl, Rec. s. I‑3303, pkt 47).

      38      Z orzecznictwa wynika, iż wymogi formalne ustanowione w ten sposób przez odnośne państwo członkowskie, które powinien spełnić
         podatnik w celu skorzystania z prawa do odliczenia podatku VAT, nie mogą wychodzić poza to, co jest ściśle konieczne dla kontroli
         prawidłowego stosowania procedury odwrotnego obciążenia (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Bockemühl, pkt 50).

      39      W tym zakresie Trybunał orzekł już, że zasada neutralności podatkowej wymaga, aby odliczenie naliczonego podatku VAT zostało
         przyznane, jeżeli zostały spełnione wymogi materialne, nawet wówczas gdy niektóre wymogi formalne zostały pominięte przez
         podatników (wyrok z dnia 8 maja 2008 r. w sprawach połączonych C‑95/07 i C‑96/07 Ecotrade, Zb.Orz. s. I‑3457, pkt 63).

      40      W konsekwencji, jeżeli organy podatkowe posiadają informacje niezbędne do ustalenia, że podatnik, jako odbiorca danej usługi,
         jest zobowiązany z tytułu podatku VAT, to nie mogą one nakładać dodatkowych warunków dotyczących przysługującego podatnikowi
         prawa do odliczenia tego podatku, które mogłyby w efekcie praktycznie uniemożliwić wykonanie tego prawa (zob. podobnie ww.
         wyroki: w sprawie Bockemühl, pkt 51; w sprawie Ecotrade, pkt 64).

      41      W ramach sporu przed sądem krajowym organ podatkowy odmówił skarżącej w postępowaniu przed nim prawa do odliczenia podatku
         VAT związanego z pracami budowlanymi wykonanymi w trakcie 2007 r. przez jej podwykonawców na tej podstawie, po pierwsze, że
         skarżąca ta nie posiadała w odniesieniu do tych transakcji skorygowanych faktur zgodnych z przepisami art. 142 ust. 7 i art. 169
         lit. k) nowej ustawy w sprawie podatku VAT, które miały zastosowanie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2008 r., oraz po drugie,
         że nie zmieniła ona swojej deklaracji podatkowej za rok 2007 na podstawie skorygowanych w ten sposób faktur.

      42      Po pierwsze, z akt sprawy wynika, że zostały spełnione materialne przesłanki z art. 168 lit. a) dyrektywy 2006/112 uzyskania
         prawa do odliczenia podatku VAT, aby skarżąca przed sądem krajowym mogła skorzystać z rzeczonego prawa w stosunku do podatku
         VAT związanego z pracami budowlanymi wykonanymi przez jej podwykonawców. Należy podnieść, że ostatnie z wymienionych transakcji
         zostały bowiem wykorzystane na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika w danym państwie członkowskim. Ponadto na podstawie
         deklaracji podatkowej za rok 2007 odnośny organ podatkowy został poinformowany o spełnieniu owych przesłanek materialnych.

      43      Po drugie, nie zaprzeczono temu, że w chwili, gdy organy podatkowe odmówiły skarżącej w postępowaniu przed sądem krajowym
         prawa do odliczenia podatku VAT, organ ten był w posiadaniu na podstawie deklaracji podatkowej za rok 2007 oraz na podstawie
         oświadczenia z 14 lutego 2008 r. wszystkich koniecznych informacji w celu ustalenia, że skarżąca przed sądem krajowym, jako
         odbiorca prac budowlanych wykonanych przez jej podwykonawców, była zobowiązana do zapłaty podatku VAT.

      44      Tak jak to podnosi Komisja Europejska, nałożenie wymogów formalnych, takich jak sporne w postępowaniu przed sądem krajowym,
         mogłoby całkowicie uniemożliwić skarżącej przed sądem krajowym skorzystanie z prawa do odliczenia.

      45      W świetle orzecznictwa cytowanego w pkt 39 i 40 niniejszego wyroku należy zatem stwierdzić, że art. 167, 168 i 178 dyrektywy
         2006/112 sprzeciwiają się nakładaniu wymogów formalnych, takich jak wymogi w postępowaniu przed sądem krajowym.

      46      W tych okolicznościach art. 167, 168 i 178 dyrektywy 2006/112 powinny być interpretowane w ten sposób, iż sprzeciwiają się
         one stosowaniu z mocą wsteczną przepisów krajowych, które w ramach systemu odwrotnego obciążenia uzależniają odliczenie podatku
         VAT związanego z pracami budowlanymi od korekty faktur dotyczących rzeczonych transakcji oraz od złożenia dodatkowej deklaracji
         korygującej, podczas gdy właściwy organ podatkowy posiada wszelkie informacje niezbędne dla ustalenia, iż podatnik jest zobowiązany
         do zapłaty podatku VAT jako odbiorca danych transakcji, oraz dla weryfikacji kwoty podatku podlegającego odliczeniu.

       W przedmiocie pytania drugiego
      47      Z uwagi na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze, nie ma konieczności udzielania odpowiedzi na pytanie drugie.

       W przedmiocie kosztów
      48      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
      Artykuły 167, 168 i 178 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości
            dodanej powinny być interpretowane w ten sposób, iż sprzeciwiają się one stosowaniu z mocą wsteczną przepisów krajowych, które
            w ramach systemu odwrotnego obciążenia uzależniają odliczenie podatku VAT związanego z pracami budowlanymi od korekty faktur
            dotyczących rzeczonych transakcji oraz od złożenia dodatkowej deklaracji korygującej, podczas gdy właściwy organ podatkowy
            posiada wszelkie informacje niezbędne dla ustalenia, iż podatnik jest zobowiązany do zapłaty podatku VAT jako odbiorca danych
            transakcji, oraz dla weryfikacji kwoty podatku podlegającego odliczeniu.
      Podpisy
      * Język postępowania: węgierski.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 10 kwietnia 2003 r. # Christian Schulin przeciwko Saatgut-Treuhandverwaltungsgesellschaft mbH. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Oberlandesgericht Frankfurt am Main - Niemcy. # Artykuł 14. # Sprawa C-305/00.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 5 października 1999 r. # Royscot Leasing Ltd, Royscot Industrial Leasing Ltd, Allied Domecq plc i T.C. Harrison Group Ltd przeciwko Commissioners of Customs & Excise. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Court of Appeal (England & Wales) - Zjednoczone Królestwo. # VAT. # Sprawa C-305/97.


title: Wyrok Trybunału (dziewiąta izba) z dnia 22 stycznia 2015 r.#Régie communale autonome du stade Luc Varenne przeciwko État belge.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Cour d'appel de Mons.#Odesłanie prejudycjalne – Dyrektywa 77/388/EWG – Podatek VAT – Zwolnienia – Artykuł 13 część B lit. b) – Pojęcie najmu nieruchomości zwolnionego z podatku – Odpłatne udostępnienie stadionu piłkarskiego – Umowa o udostępnienie zastrzegająca na rzecz właściciela określone prawa i prerogatywy – Świadczenie przez właściciela różnego rodzaju usług odpowiadających 80% wynagrodzenia przewidzianego w umowie.#Sprawa C-55/14.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C‑55/14
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez cour d’appel de Mons (Belgia) postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 5 lutego 2014 r., w postępowaniu:
            Régie communale autonome du stade Luc Varenne
            przeciwko
            État belge ,
            TRYBUNAŁ (dziewiąta izba),
            w składzie: J. Malenovský, pełniący obowiązki prezesa dziewiątej izby, M. Safjan (sprawozdawca) i A. Prechal, sędziowie,
            rzecznik generalny: P. Cruz Villalón,
            sekretarz: A. Calot Escobar,
            uwzględniając pisemny etap postępowania,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu régie communale autonome du stade Luc Varenne przez adwokata W. Panisa,
            – w imieniu rządu belgijskiego przez M. Jacobs oraz J.C. Halleux’go, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu greckiego przez I. Bakopoulosa oraz V. Stroumpouli, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu niderlandzkiego przez M. Bulterman oraz M. Gijzen, działające w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez C. Soulay oraz L. Lozano Palacios, działające w charakterze pełnomocników,
            podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, s. 1, zwanej dalej „szóstą dyrektywą”).
            2. Wniosek ten został złożony w ramach sporu między régie communale autonome du stade Luc Varenne (gminną samorządową jednostką organizacyjną zarządzającą stadionem Luc Varenne, zwaną dalej „jednostką”) a État belge w przedmiocie możliwości odliczenia podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”), w kwocie 1 350 001,79 EUR, obciążającego nabycie infrastruktury stadionu piłkarskiego Luc Varenne.
            Ramy prawne
            Prawo Unii
            3. Artykuł 2 szóstej dyrektywy, który mieści się w jej tytule II („Zakres przedmiotowy”), stanowi:
            „Opodatkowaniu podatkiem [VAT] podlega:
            1. dostawa towarów lub usług świadczona [świadczenie usług dokonywane] odpłatnie na terytorium kraju przez podatnika, który jako taki występuje [działającego w takim charakterze];
            […]”.
            4. Artykuł 13 omawianej dyrektywy, zatytułowany „Zwolnienia na terytorium kraju”, w części B, zatytułowanej „Pozostałe zwolnienia”, stanowi:
            „Nie naruszając innych przepisów Wspólnoty, państwa członkowskie zwalniają, na warunkach, które ustalają w celu zapewnienia właściwego i prostego zastosowania zwolnień od podatku i zapobieżenia oszustwom podatkowym, unikaniu opodatkowania lub nadużyciom:
            […]
            b) najem lub dzierżawę nieruchomości, z wyjątkiem:
            1. udzielenia zakwaterowania, według przepisów prawa państw członkowskich, w sektorze hotelarskim lub w sektorach o podobnym charakterze, włącznie z zapewnianiem miejsc w obozach wakacyjnych lub na terenach przystosowanych do biwakowania,
            2. wynajmu miejsc parkingowych [przeznaczonych dla pojazdów],
            3. wynajmu trwale zainstalowanego wyposażenia i urządzeń,
            4. wynajmu sejfów.
            Państwa członkowskie mogą ustalić dalsze wyłączenia w zakresie tego zwolnienia;
            […]”.
            5. Treść przytoczonego w punkcie poprzedzającym przepisu szóstej dyrektywy została powtórzona w praktycznie niezmienionym brzmieniu w art. 135 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347, s. 1), stanowiącej tekst przekształcony szóstej dyrektywy i jej kolejnych zmian.
            6. Artykuł 17 ust. 2 lit. a) szóstej dyrektywy (obecnie art. 168 dyrektywy 2006/112) ma następujące brzmienie:
            „O ile towary i usługi są częścią transakcji [służą wykonywaniu czynności] podlegających opodatkowaniu, podatnik jest uprawniony do odliczenia od podatku, który zobowiązany jest zapłacić:
            a) należnego [podlegającego zapłacie] lub zapłaconego podatku [VAT] od towarów lub usług dostarczonych lub które mają być podatnikowi dostarczone przez innego podatnika”.
            Prawo belgijskie
            7. Artykuł 19 § 1 code de la taxe sur la valeur ajoutée (kodeksu podatku od wartości dodanej), w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych postępowania głównego (zwanego dalej „kodeksem VAT”), stanowi:
            „Za odpłatne świadczenie usług uznaje się wykorzystywanie składnika majątku przedsiębiorstwa do celów prywatnych podatnika lub jego pracowników albo – bardziej ogólnie – do celów odmiennych niż cele działalności gospodarczej podatnika, w sytuacji gdy z takim składnikiem majątkowym wiąże się prawo do całkowitego lub częściowego odliczenia podatku”.
            8. Artykuł 44 § 3 pkt 2 kodeksu VAT przewiduje zwolnienie z podatku VAT następujących operacji:
            „dzierżawa, najem i cesja dzierżawy lub najmu rzeczy z natury nieruchomych, podobnie jak wykorzystywanie takich rzeczy w okolicznościach określonych w art. 19 § 1, z wyłączeniem:
            a) świadczenia następujących usług:
            – udostępniania miejsc dla pojazdów;
            – udostępniania miejsc na składowanie rzeczy;
            – zapewniania umeblowanego zakwaterowania w hotelach, motelach i zakładach udzielających gościom odpłatnie zakwaterowania;
            – udostępniania miejsc kempingowych;
            b) leasingu finansowego budynków uzgodnionego przez przedsiębiorstwo zajmujące się leasingiem finansowym budynków lub leasingiem rozumianym jako leasing nieruchomości, jeżeli przedsiębiorstwo to buduje budynek, którego dotyczy umowa, zleca jego budowę lub nabywa go, z zastosowaniem podatku, a leasingobiorca obejmuje ten budynek w leasing w celu wykorzystywania go w prowadzeniu działalności objętej opodatkowaniem; król określa przesłanki, jakie musi spełniać umowa leasingu finansowego budynków, w szczególności w odniesieniu do okresu, na jaki zostaje zawarta, charakteru i przeznaczenia obiektów będących jej przedmiotem oraz praw i obowiązków leasingobiorcy;
            c) wynajmu sejfów”.
            9. Artykuł 45 § 1 pkt 1 kodeksu VAT stanowi:
            „Podatnik jest uprawniony do odliczenia od podatku, który zobowiązany jest zapłacić, podatków obciążających dostarczone mu towary i usługi, towary, których przywozu dokonał, oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, którego dokonał, o ile wykorzystuje on te towary i usługi do przeprowadzania:
            1° transakcji podlegających opodatkowaniu […]”.
            10. Artykuł 1 arrêté royal n° 3, du 10 décembre 1969, relatif aux déductions pour l’application de la taxe sur la valeur ajoutée (rozporządzenia królewskiego nr 3 z dnia 10 grudnia 1969 r. dotyczącego odliczeń w stosowaniu podatku od wartości dodanej) stanowi:
            „1. Z zastrzeżeniem stosowania art. 45 §§ 1 bis, 2 i 3 kodeksu [VAT] podatnik dokonuje, na warunkach określonych w art. 2 i 4 niniejszego rozporządzenia, odliczenia podatków od towarów i usług służących podatnikowi do dokonywania transakcji, o których mowa w art. 45 § 1 pkt 1–5 kodeksu [VAT].
            Jeżeli podatnik w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonuje innych transakcji, które nie pozwalają na odliczenia, w celu określenia odliczeń stosuje się on do przepisów art. 46 i 48 kodeksu [VAT] oraz art. 12–21 niniejszego rozporządzenia.
            2. Nie podlega odliczeniu podatek od towarów i usług przeznaczonych przez podatnika do użytku prywatnego lub do celów innych niż cele związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.
            Jeżeli towar lub usługa są przeznaczone częściowo do takich celów, odliczenie jest wykluczone w zakresie takiego przeznaczenia. Zakres ten jest określany przez podatnika pod nadzorem organu administracji”.
            Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
            11. Jednostka zarządza stadionem piłkarskim Luc Varenne, za którego nabycie musiała zapłacić 6 428 579,97 EUR, do której to kwoty doliczyć należy podatek VAT w kwocie 1 350 001,79 EUR.
            12. W dniu 25 sierpnia 2003 r. jednostka zawarła z Royal Football Club de Tournai ASBL (zwanym dalej „RFCT”) umowę dotyczącą korzystania przez RFCT, za wynagrodzeniem, z infrastruktury stadionu piłkarskiego Luc Varenne.
            13. Jednostka dokonała odliczenia całości podatku VAT obciążającego nabycie wspomnianej infrastruktury.
            14. W wyniku dwóch kontroli przeprowadzonych w siedzibie jednostki w latach 2004 i 2006 belgijski organ podatkowy uznał, że jednostka dokonywała różnych typów transakcji z punktu widzenia podatku VAT, a mianowicie:
            – transakcji podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT i otwierających prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego;
            – transakcji niemieszczących się w zakresie stosowania podatku VAT, które nie otwierają prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego, takich jak udostępnienie RFCT, bezpłatnie i bez jakiegokolwiek świadczenia zwrotnego, niektórych urządzeń stadionu piłkarskiego Luc Varenne; oraz
            – transakcji zwolnionych z podatku VAT, a co za tym idzie, nieotwierających prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego.
            15. Belgijski organ podatkowy przyjął, że udostępnienie na rzecz RFCT niektórych urządzeń wspomnianego stadionu zgodnie z postanowieniami umowy zawartej z jednostką należy rozumieć jako najem nieruchomości, który powinien być zwolniony z podatku VAT na mocy art. 44 § 3 pkt 2 kodeksu VAT.
            16. W protokole sporządzonym w dniu 22 grudnia 2006 r. belgijski organ podatkowy uznał, że analiza działalności jednostki według metody rzeczywistego przeznaczenia wykazała, iż jednostka ta mogła skorzystać z odliczenia naliczonego podatku VAT wyłącznie do wysokości 36%, zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia podatku VAT, o której mowa w art. 46 § 2 kodeksu VAT.
            17. W dniu 10 stycznia 2007 r. belgijski organ podatkowy wydał decyzję podatkową, na mocy której nakazał jednostce zapłatę podatku VAT w wysokości odpowiadającej niesłusznie odliczonej części, to jest w kwocie 864 001,15 EUR, a także nałożył na nią grzywnę w wysokości 86 400 EUR oraz odsetki za opóźnienie i zwłokę.
            18. Jednostka zaskarżyła tę decyzję do tribunal de première instance de Mons (sądu pierwszej instancji w Mons), który w wyroku z dnia 12 maja 2011 r. orzekł, że udostępnienie przez jednostkę niektórych urządzeń stadionu piłkarskiego Luc Varenne na rzecz RFCT należało zakwalifikować jako najem nieruchomości oraz że organ podatkowy słusznie odmówił odliczenia naliczonego podatku. Od tego wyroku jednostka wniosła apelację do cour d’appel de Mons (sądu apelacyjnego w Mons).
            19. Uznawszy, że rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu zależy od wykładni określonych prze pisów szóstej dyrektywy, cour d’appel de Mons postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
            „Czy udostępnianie urządzeń sportowych używanych do celów związanych wyłącznie z piłką nożną, rozumiane jako możliwość używania w określonych momentach płyty boiska stadionu do piłki nożnej (boisko) i korzystania z niego, jak również z szatni dla piłkarzy i arbitrów w wymiarze maksymalnie 18 dni w sezonie sportowym (przy czym sezon sportowy rozpoczyna się w dniu 1 lipca każdego roku kalendarzowego i kończy w dniu 30 czerwca następnego roku), stanowi najem nieruchomości zwolniony z podatku w rozumieniu art. 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy [art. 135 ust. 1 lit. l) dyrektywy 2006/112] w zakresie, w jakim przyznającemu prawo używania i korzystania:
            – przysługuje w pełni i w całym zakresie uprawnienie do przyznawania identycznych praw innym osobom fizycznym lub prawnym w czasie innym niż przywołane 18 dni;
            – przysługuje prawo dostępu do tych urządzeń w każdym czasie, bez uprzedniej zgody podmiotu otrzymującego prawo używania i korzystania, w szczególności w celu zapewnienia ich prawidłowego używania i zabezpieczenia przed szkodami, jedynie pod warunkiem niezakłócania prawidłowego przebiegu zawodów sportowych;
            – ponadto przysługuje mu prawo do stałej kontroli dostępu do urządzeń, w tym w okresie ich używania przez RFCT;
            – przysługuje wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 1750 EUR za każdy dzień korzystania z płyty boiska, szatni, korzystania z bufetu, usługi recepcyjnej, nadzoru i kontroli całości urządzeń, przy czym przysługujące wynagrodzenie odpowiada, zgodnie z umową, w 20% prawu dostępu do boiska do piłki nożnej, a w 80% świadczeniu wzajemnemu za różne usługi utrzymania, sprzątania, konserwacji (strzyżenie trawnika, zasiewanie itp.) i zapewnienia zgodności płyty boiska z normami, a także za świadczenie usług dodatkowych przez przyznającego prawo używania i korzystania […]?”.
            W przedmiocie pytania prejudycjalnego
            20. Przedstawiając powyższe pytanie sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że odpłatne udostępnienie stadionu piłkarskiego na mocy umowy zastrzegającej na rzecz właściciela określone prawa i prerogatywy oraz przewidującej świadczenie przez niego szeregu usług, w szczególności usług utrzymania, sprzątania, konserwacji i zapewnienia zgodności z normami, odpowiadających 80% wynagrodzenia przewidzianego w umowie, stanowi „najem nieruchomości” w rozumieniu tego przepisu.
            21. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem podstawową cechą charakterystyczną pojęcia „najmu nieruchomości” w rozumieniu art. 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy jest przyznanie jednej z umawiających się stron, na uzgodniony czas i za wynagrodzeniem, prawa do zajmowania nieruchomości w taki sposób, jakby była ona jej właścicielem, i z wyłączeniem innych osób z korzystania z takiego prawa. W celu dokonania oceny, czy dana umowa odpowiada tej definicji, należy wziąć pod uwagę wszystkie cechy charakterystyczne danej transakcji, a także okoliczności, w jakich jest ona dokonywana. W tym zakresie decydującym czynnikiem jest obiektywny charakter danej transakcji, niezależnie od nadanej jej przez strony kwalifikacji (wyrok MacDonald Resorts, C‑270/09, EU:C:2010:780, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
            22. Należy również przypomnieć, że aby doszło do najmu nieruchomości w rozumieniu art. 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy, konieczne jest spełnienie wszystkich przesłanek związanych z tą transakcją, to znaczy właściciel nieruchomości musi przyznać najemcy w zamian za zapłatę czynszu i na uzgodniony czas prawo do zajmowania nieruchomości z wyłączeniem innych osób (wyrok Medicom i Maison Patrice Alard, C‑210/11 i C‑211/11, EU:C:2013:479, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
            23. Artykuł 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatkiem VAT objęta jest każda usługa świadczona odpłatnie przez podatnika, a zatem należy go interpretować w sposób ścisły. W sytuacji, gdy jedna z przesłanek wymienionych w poprzednim punkcie nie jest spełniona, przepis ten nie może być stosowany w drodze analogii z uwagi na fakt, że wykorzystanie omawianej nieruchomości jest najbardziej zbliżone do najmu w rozumieniu tego przepisu (zob. podobnie wyrok Medicom i Maison Patrice Alard, EU:C:2013:479, pkt 27).
            24. Co do zasady to sądy krajowe, które jako jedyne są właściwe do dokonania oceny okoliczności faktycznych, powinny określić – z uwzględnieniem właściwych dla każdego wypadku okoliczności – zasadnicze cechy danej transakcji w celu dokonania jej kwalifikacji w świetle szóstej dyrektywy (zob. w szczególności podobnie wyrok Medicom i Maison Patrice Alard, EU:C:2013:479, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo).
            25. Jeśli chodzi o kwalifikację korzystania z infrastruktury sportowej, Trybunał wskazał już, że usługi związane z uprawianiem sportu i wychowaniem fizycznym powinny w możliwie najszerszym zakresie być rozpatrywane jako całość (wyrok Stockholm Lindöpark, C‑150/99, EU:C:2001:34, pkt 26).
            26. I tak, w odniesieniu do najmu pola golfowego Trybunał wyjaśnił, że zważywszy na fakt, iż działalność polegająca na prowadzeniu pola golfowego generalnie wiąże się nie tylko z biernym zachowaniem w postaci udostępnienia pola, lecz także między innymi z szeregiem czynności handlowych, takich jak nadzór, zarządzanie oraz zapewniana przez usługodawcę stała konserwacja, a także udostępnianie innych udogodnień, najem pola golfowego nie może stanowić – w braku zupełnie wyjątkowych okoliczności – przeważającego świadczenia (wyrok Stockholm Lindöpark, EU:C:2001:34, pkt 26).
            27. Okoliczności sprawy w postępowaniu głównym różnią się oczywiście od okoliczności charakteryzujących transakcję będącą przedmiotem wyroku Stockholm Lindöpark (EU:C:2001:34) z tego względu, że po pierwsze, w postępowaniu głównym chodzi o „zbiorowe” korzystanie z infrastruktury przez klub, a nie o indywidualny dostęp graczy, po drugie, owo korzystanie ma charakter powtarzalny i wydłużony oraz, co do zasady, cechuje je wyłączność w uzgodnione dni, a po trzecie, obowiązki i prerogatywy jednostki jako wynajmującego wydają się częściowo dyktowane potrzebami związanymi nierozerwalnie z zarządzaniem, do celów najmu, infrastrukturą sportową mogącą obsłużyć istotną liczbę imprez i osób.
            28. Należy jednakże uznać, że z postanowienia odsyłającego nie można wywieść – z zastrzeżeniem należącej do sądu odsyłającego oceny okoliczności faktycznych – zupełnie wyjątkowych okoliczności pozwalających przyjąć, że korzystanie z boiska piłkarskiego stanowi przeważające świadczenie transakcji, kwalifikujące ją jako najem nieruchomości w rozumieniu art. 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy.
            29. Okoliczności sprawy w postępowaniu głównym wydają się wskazywać na świadczenie przez jednostkę bardziej złożonej usługi obejmującej udzielanie dostępu do infrastruktury sportowej, przy czym zadaniem jednostki jest nadzór nad owymi obiektami, zarządzanie nimi oraz ich utrzymanie i sprzątanie.
            30. Co się tyczy, po pierwsze, nadzoru, to jest praw dostępu do infrastruktury sportowej i kontroli tego dostępu powierzonych jednostce, prawdą jest, że nie mogą one samodzielnie wykluczyć kwalifikacji transakcji będącej przedmiotem postępowania głównego jako najmu w rozumieniu art. 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy. Prawa takie mogą być uzasadnione koniecznością zagwarantowania niezakłóconego przez podmioty trzecie korzystania przez najemców z owych obiektów. Trybunał wyjaśnił już bowiem, że istnienie ograniczeń prawa do zajmowania części nieruchomości nie stoi na przeszkodzie temu, aby zajmowanie to miało charakter wyłączny w stosunku do innych osób nieuprawnionych ani przez ustawę, ani przez umowę do wykonywania ich prawa wobec rzeczy będącej przedmiotem umowy najmu (wyrok Temco Europe, C‑284/03, EU:C:2004:730, pkt 25).
            31. W okolicznościach sprawy w postępowaniu głównym prawa dostępu do infrastruktury sportowej i kontroli tego dostępu wydają się jednakże wiązać – dzięki obecności obsługi recepcyjnej – ze stałą obecnością przedstawicieli jednostki w owych obiektach, co może stanowić wskazówkę pozwalającą uznać, że rola jednostki jest bardziej aktywna niż rola, która wiązałaby się ze stosunkiem najmu nieruchomości w rozumieniu art. 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy.
            32. Po drugie, jeśli chodzi o różne usługi z zakresu zarządzania, konserwacji i sprzątania, są one bezsprzecznie w większości rzeczywiście konieczne do zapewnienia, by omawiane obiekty były zdatne do korzystania w celu, do którego są przeznaczone, a mianowicie dla organizacji imprez sportowych, a konkretnie meczów piłkarskich, zgodnie z mającymi zastosowanie uregulowaniami sportowymi.
            33. Należy zatem uznać, że infrastruktura wymagana w tym celu jest, dzięki proponowanym usługom konserwacji i zapewnienia zgodności z normami, udostępniana RFCT w stanie pozwalającym na korzystanie z niej w uzgodnionych celach i że udzielanie dostępu do niej w tych konkretnych celach stanowi świadczenie charakterystyczne transakcji będącej przedmiotem postępowania głównego (zob. w szczególności analogicznie wyroki: Part Service, C‑425/06, EU:C:2008:108, pkt 51, 52; Field Fisher Waterhouse, C‑392/11, EU:C:2012:597, pkt 23; a także RR Donnelley Global Turnkey Solutions Poland, C‑155/12, EU:C:2013:434, pkt 22).
            34. W tym względzie wartość ekonomiczna różnych świadczonych usług, które zgodnie z postanowieniem odsyłającym odpowiadają 80% wynagrodzenia przewidzianego w umowie, stanowi również przesłankę dla zakwalifikowania transakcji będącej przedmiotem postępowania głównego, w ujęciu całościowym, raczej jako świadczenie usług niż najem nieruchomości w rozumieniu art. 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy.
            35. Niemniej to do sądu odsyłającego należy ocena, czy wszystkie usługi proponowane przez jednostkę są rzeczywiście niezbędne do udzielania dostępu do infrastruktury sportowej w celach przewidzianych umową, to jest wyłącznie piłkarskich.
            36. Wreszcie, co się tyczy długości okresu korzystania z przedmiotowego obiektu, która stanowi istotny element umowy najmu, należy przypomnieć w pierwszej kolejności, że Trybunał miał już okazję stwierdzić, iż w odniesieniu do pola golfowego może być ona ograniczona (wyrok Stockholm Lindöpark, EU:C:2001:34, pkt 27).
            37. W drugiej kolejności z orzecznictwa wynika, że owo korzystanie nie może mieć charakteru wyłącznie sporadycznego i czasowego (zob. podobnie wyrok Leichenich, C‑532/11, EU:C:2012:720, pkt 24).
            38. W okolicznościach sprawy w postępowaniu głównym długość okresu korzystania uzgodniona w umowie o udostępnienie wynosi maksymalnie 18 dni rozgrywek piłkarskich, a zatem co do zasady jest znacząca. Sąd odsyłający powinien jednak ocenić, czy w świetle ogółu okoliczności nie należałoby raczej zakwalifikować uzgodnionego korzystania jako sporadycznego i czasowego, co stanowiłoby dodatkową przesłankę prowadzącą do uznania, że transakcję będącą przedmiotem postępowania głównego, w ujęciu całościowym, należy zakwalifikować raczej jako świadczenie usług niż najem nieruchomości. W tym względzie należy w szczególności sprawdzić, czy – jak podnosi rząd belgijski – infrastruktura stadionu piłkarskiego Luc Varenne jest rzeczywiście udostępniana RFCT, ponad to, co wynika z brzmienia umowy, w sposób mniej punktowy, czy też – jak podnosi jednostka – rzeczywiste korzystanie ograniczone jest do meczów piłkarskich.
            39. Mając na uwadze całość powyższych rozważań, na zadane pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że odpłatne udostępnienie stadionu piłkarskiego na mocy umowy zastrzegającej na rzecz właściciela określone prawa i prerogatywy oraz przewidującej świadczenie przez niego szeregu usług, w szczególności usług utrzymania, sprzątania, konserwacji i zapewnienia zgodności z normami, odpowiadających 80% wynagrodzenia przewidzianego w umowie, nie stanowi co do zasady „najmu nieruchomości” w rozumieniu tego przepisu. Dokonanie oceny w tym zakresie należy do sądu odsyłającego.
            W przedmiocie kosztów
            40. Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (dziewiąta izba) orzeka, co następuje:
            Artykuł 13 część B lit. b) szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku należy interpretować w ten sposób, że odpłatne udostępnienie stadionu piłkarskiego na mocy umowy zastrzegającej na rzecz właściciela określone prawa i prerogatywy oraz przewidującej świadczenie przez niego szeregu usług, w szczególności usług utrzymania, sprzątania, konserwacji i zapewnienia zgodności z normami, odpowiadających 80% wynagrodzenia przewidzianego w umowie, nie stanowi co do zasady „najmu nieruchomości” w rozumieniu tego przepisu. Dokonanie oceny w tym zakresie należy do sądu odsyłającego.