title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 22 września 2011 r.#Królestwo Belgii przeciwko Deutsche Post AG i DHL International.#Odwołanie - Skarga o stwierdzenie nieważności - Pomoc państwa - Artykuł 88 ust. 3 WE - Rozporządzenie (WE) nr 659/1999 - Decyzja Komisji o niewnoszeniu zastrzeżeń - Pojęcie "wątpliwości" - Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym.#Sprawa C-148/09 P.

text:
      Sprawa C‑148/09 P
      Królestwo Belgii
      przeciwko
      Deutsche Post AG
      i
      DHL International
      Odwołanie – Skarga o stwierdzenie nieważności – Pomoc państwa – Artykuł 88 ust. 3 WE – Rozporządzenie (WE) nr 659/1999 – Decyzja Komisji o niewnoszeniu zastrzeżeń – Pojęcie wątpliwości – Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym
      Streszczenie wyroku
      1.        Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie – Decyzja
            Komisji stwierdzająca zgodność pomocy państwa ze wspólnym rynkiem bez wszczynania formalnego postępowania wyjaśniającego –
            Skarga zainteresowanych stron w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE – Dopuszczalność – Przesłanki
      (art. 88 ust. 2 WE, art. 230 akapit czwarty WE; rozporządzenie Rady nrº659/1999, art. 1 lit. h), art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 1)
      2.        Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie – Decyzja
            Komisji stwierdzająca zgodność pomocy państwa ze wspólnym rynkiem bez wszczynania formalnego postępowania wyjaśniającego –
            Skarga zainteresowanych stron w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE – Określenie przedmiotu skargi
      (art. 88 ust. 2 WE, art. 230 akapit czwarty WE; rozporządzenie Rady nrº659/1999, art. 1 lit. h), art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 1)
      3.        Pomoc przyznawana przez państwa – Plany pomocy – Badanie przez Komisję – Etap wstępny i etap kontradyktoryjny postępowania
            – Zgodność pomocy ze wspólnym rynkiem – Trudności z oceną – Obowiązek wszczęcia postępowania kontradyktoryjnego przez Komisję
            – Pojęcie wątpliwości – Charakter obiektywny
      (art. 88 ust. 2 WE; rozporządzenie Rady nrº659/1999, art. 4 ust. 3, 4,. 5, 6 ust. 1)
      1.        W dziedzinie pomocy państwa, zgodność z prawem decyzji Komisji o niewnoszeniu zastrzeżeń, wydaną na podstawie art. 4 ust. 3
         rozporządzenia nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 88 WE, zależy od istnienia wątpliwości co do
         zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem. Ponieważ występowanie tego rodzaju wątpliwości powinno skutkować wszczęciem formalnego
         postępowania wyjaśniającego, w którym mogą uczestniczyć strony zainteresowane wymienione w art. 1 lit. h) wspomnianego rozporządzenia,
         należy uznać, że decyzja taka wywiera bezpośredni i indywidualny wpływ na każdą stronę zainteresowaną w rozumieniu tego ostatniego
         przepisu. Osoby, na których rzecz ustanowiono gwarancje proceduralne przewidziane w art. 88 ust. 2 WE i art. 6 ust. 1 rozporządzenia
         nr 659/1999, mogą bowiem uzyskać ochronę tych gwarancji jedynie wtedy, gdy mają możliwość zaskarżenia decyzji o niewnoszeniu
         zastrzeżeń przed sądem Unii.

      (por. pkt 54)
      2.        W dziedzinie pomocy państwa skarżący, który kwestionuje decyzję Komisji o niewszczynaniu formalnego postępowania wyjaśniającego
         może podnieść wszelkie zarzuty mogące wykazać, że ocena informacji i danych posiadanych przez Komisję podczas wstępnego etapu
         badania zgłoszonego środka powinna była wzbudzić wątpliwości co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem. Wykorzystanie takich
         argumentów nie prowadzi przy tym do zmiany przedmiotu sporu ani do zmiany przesłanek dopuszczalności. Przeciwnie, istnienie
         wątpliwości co do wymienionej zgodności stanowi właśnie dowód, jaki powinien zostać przeprowadzony, aby wykazać, że Komisja
         zobowiązana była wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE i art. 6 ust. 1 rozporządzenia
         nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 88 WE.

      Nie jest zadaniem sądu Unii interpretowanie skargi, w której skarżący kwestionuje wyłącznie zasadność samej decyzji w sprawie
         oceny pomocy jako takiej, która zmierza w rzeczywistości do ochrony praw proceduralnych, jakie skarżący wywodzi z art. 88
         ust. 2 WE oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999, jeśli skarżący nie podniósł wyraźnie zarzutu w tym celu. W takim
         wypadku interpretacja zarzutu prowadziłaby do zmiany kwalifikacji przedmiotu skargi.

      (por. pkt 55, 58)
      3.        Z art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 88 WE wynika, iż jeżeli po badaniu
         wstępnym Komisja dojdzie do wniosku, że sporny środek budzi wątpliwości co do zgodności ze wspólnym rynkiem, zobowiązana jest
         wydać decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE oraz art. 6 ust. 1 wymienionego
         rozporządzenia.

      Ze względu na to, że użyte w art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 659/1999 pojęcie wątpliwości ma obiektywny charakter, ustalenie
         w przedmiocie istnienia takich trudności powinno być dokonywane zarówno w świetle okoliczności przyjęcia spornego aktu, jak
         również ocen, na których oparła się Komisja.

      Co się tyczy czasu trwania wstępnego postępowania wyjaśniającego i okoliczności mu towarzyszących, niewątpliwie czas trwania
         postępowania przekraczający określone w art. 4 ust. 5 rozporządzenia nr 659/1999 dwa miesiące oraz liczba skierowanych do
         władz danego państwa członkowskiego żądań udzielenia informacji nie uzasadniają same w sobie wyciągnięcia wniosku, że Komisja
         powinna była wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające; nie ulega jednak wątpliwości, iż elementy te mogą stanowić poszlaki
         tego, że Komisja mogła mieć wątpliwości co do zgodności rozpatrywanej pomocy ze wspólnym rynkiem.

      (por. pkt 77, 79, 81)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 22 września 2011 r.(*)

      Odwołanie – Skarga o stwierdzenie nieważności – Pomoc państwa – Artykuł 88 ust. 3 WE – Rozporządzenie (WE) nr 659/1999 – Decyzja Komisji o niewnoszeniu zastrzeżeń – Pojęcie wątpliwości – Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym
      W sprawie C‑148/09 P
      mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości, wniesione w dniu 24 kwietnia 2009 r.,
      Królestwo Belgii, reprezentowane przez C. Pochet oraz T. Materne’a, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez J. Meyersa,
         advocaat,

      strona skarżąca,
      w której pozostałymi uczestnikami postępowania są:
      Deutsche Post AG, z siedzibą w Bonn (Niemcy), reprezentowana przez T. Lübbiga oraz J. Sedemunda, Rechtsanwälte,

      DHL International, z siedzibą w Diegem (Belgia), reprezentowana przez T. Lübbiga oraz J. Sedemunda, Rechtsanwälte,

      strona skarżąca w pierwszej instancji,
      Komisja Europejska, reprezentowana przez B. Martenczuka oraz D. Grespana, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana w pierwszej instancji,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: A. Tizzano, prezes izby, J.J. Kasel, A. Borg Barthet, E. Levits (sprawozdawca) i M. Safjan, sędziowie,
      rzecznik generalny: N. Jääskinen,
      sekretarz: B. Fülöp, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 7 września 2010 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 2 grudnia 2010 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W swym odwołaniu Królestwo Belgii, popierane przez Komisję Europejską, wnosi o uchylenie wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot
         Europejskich z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie T‑388/03 Deutsche Post i DHL International przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑199
         (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd stwierdził nieważność decyzji Komisji C(2003) 2508 wersja ostateczna
         z dnia 23 lipca 2003 r. o niewnoszeniu, po przeprowadzeniu wstępnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 88
         ust. 3 WE, zastrzeżeń wobec szeregu środków przyjętych przez władze belgijskie na rzecz belgijskiego przedsiębiorstwa publicznego
         La Poste SA zajmującego się świadczeniem usług pocztowych (zwanej dalej „sporną decyzją”).

       Ramy prawne
      2        Z motywu 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [88]
         traktatu WE (Dz.U. L 83, s. 1) wynika, że celem tego rozporządzenia jest kodyfikacja i umocnienie utrwalonej praktyki, wypracowanej
         i ustanowionej przez Komisję, w zgodności z orzecznictwem Trybunału.

      3        Artykuł 1 tego rozporządzenia stanowi:

      „Do celów niniejszego rozporządzenia:
      […]
      h)      »zainteresowana strona« oznacza którekolwiek państwo członkowskie oraz jakiekolwiek osoby, przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw,
         na których interesy może mieć wpływ przyznanie pomocy, w szczególności beneficjentów pomocy, konkurujące ze sobą przedsiębiorstwa
         lub stowarzyszenia handlowe [zawodowe]”.

      4        Artykuł 4 rozporządzenia, zatytułowany „Wstępne badanie zgłoszenia i decyzje Komisji”, stanowi w ust. 2–4:

      „2.      W przypadku gdy Komisja po przeprowadzeniu badania wstępnego stwierdza, że środek będący przedmiotem zgłoszenia nie stanowi
         pomocy, ustalenie to zostaje stwierdzone w formie decyzji.

      3.      W przypadku gdy Komisja po przeprowadzeniu badania wstępnego stwierdza, że nie ma żadnych wątpliwości co do zgodności środka
         będącego przedmiotem zgłoszenia ze wspólnym rynkiem, w stopniu, w jakim mieści się on w zakresie art. [87] ust. 1 [WE], Komisja
         podejmuje decyzję, że środek jest zgodny ze wspólnym rynkiem (zwaną dalej »decyzją o niewnoszeniu zastrzeżeń«). W decyzji
         określone zostaje, który z przewidzianych traktatem wyjątków zastosowano.

      4.      W przypadku gdy po przeprowadzeniu wstępnego badania Komisja stwierdza, że zaistniały wątpliwości co do zgodności środka będącego
         przedmiotem zgłoszenia ze wspólnym rynkiem, Komisja podejmuje decyzję o wszczęciu postępowania zgodnie z art. [88] ust. 2 [WE]
         (zwaną dalej »decyzją o wszczęciu formalnej procedury dochodzenia [formalnego postępowania wyjaśniającego]«)”.

      5        Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999:

      „Decyzja o wszczęciu formalnej procedury dochodzenia [formalnego postępowania wyjaśniającego] zawiera podsumowanie odpowiednich
         kwestii faktycznych i prawnych, wstępną ocenę Komisji odnośnie do charakteru pomocowego proponowanego środka i określa wątpliwości
         co do jego zgodności ze wspólnym rynkiem. Decyzja wzywa zainteresowane państwo członkowskie i inne zainteresowane strony do
         przedstawienia uwag w wyznaczonym terminie, który zwykle nie przekracza jednego miesiąca. W należycie uzasadnionych przypadkach
         Komisja może przedłużyć wyznaczony termin”.

       Okoliczności powstania sporu
      6        La Poste SA (zwana dalej „La Poste”) została przekształcona w publiczną spółkę akcyjną w 1992 r., lecz pozostaje podmiotem
         świadczącym pocztowe usługi powszechne w Belgii i podlega szczególnym wymogom dotyczącym usług świadczonych w ogólnym interesie
         gospodarczym (zwanych dalej „UOIG”). Zasady dotyczące rekompensaty dodatkowego kosztu netto UOIG zostały określone w umowie
         o zarządzanie zawartej z państwem belgijskim.

      7        Sektor paczek ekspresowych stanowi 4% obrotu La Poste, co odpowiada udziałowi w rynku wynoszącemu 18% w tym sektorze. Deutsche
         Post AG (zwana dalej „Deutsche Post”) i jej belgijska spółka zależna DHL International posiadają w tym rynku udział wynoszący
         35–45%.

      8        Pismem z dnia 3 grudnia 2002 r. władze belgijskie zgłosiły Komisji projekt podwyższenia kapitału La Poste o kwotę 297,5 mln EUR.

      9        W dniu 22 lipca 2003 r. skarżące w pierwszej instancji wystąpiły do Komisji z wnioskiem o udzielenie informacji o stanie postępowania
         wyjaśniającego w przedmiocie zgłoszonego środka, aby ewentualnie wziąć w nim udział.

      10      Stwierdziwszy, że zgłoszone podwyższenie kapitału nie stanowi pomocy państwa, Komisja po przeprowadzeniu wstępnego postępowania
         wyjaśniającego przewidzianego w art. 88 ust. 3 WE wydała w dniu 23 lipca 2003 r. sporną decyzję.

       Postępowanie przed Komisją i sporna decyzja
      11      Po odbyciu trzech spotkań z władzami belgijskimi oraz po wymianie z nimi korespondencji Komisja doszła do wniosku, że zgłoszone
         podwyższenie kapitału jest zgodne ze wspólnym rynkiem.

      12      W tym względzie Komisja dokonała uprzednio oceny sześciu niezgłoszonych środków, z których korzystała La Poste po przekształceniu
         jej w samodzielne przedsiębiorstwo publiczne, a następnie uznała, że zgodność z prawem zgłoszonego podwyższenia kapitału jest
         od nich uzależniona.

      13      Pierwszy z tych środków polegał na zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych. Ze względu na to, że w okresie od 1992 r.
         do 2002 r. La Poste poniosła łączną stratę netto w wysokości 238,4 mln EUR, Komisja uznała, iż tego rodzaju wyłączenie nie
         pociągnęło za sobą jakiegokolwiek przeniesienia zasobów państwowych.

      14      Drugi środek polegał na przekazaniu przez państwo belgijskie na rzecz La Poste nieruchomości niezbędnych do świadczenia usług
         publicznych w zamian za zwrot utworzonej przez La Poste zabezpieczającej wypłatę emerytur rezerwy w kwocie 100 mln EUR. Komisja
         uznała, że środek ten nie przysporzył temu przedsiębiorstwu żadnej korzyści.

      15      Trzeci środek polegał na przyznaniu gwarancji państwowej dla zaciąganych pożyczek. Ze względu na to, że La Poste nigdy nie
         skorzystała z tej gwarancji, Komisja stwierdziła, iż środek ten nie stanowił pomocy państwa.

      16      Czwarty środek polegał na zwolnieniu z podatku od nieruchomości w zakresie dotyczącym nieruchomości przeznaczonych do świadczenia
         usług publicznych. Komisja uznała, że tego rodzaju środek może stanowić pomoc państwa.

      17      Piąty środek polegał na nadmiernej rekompensacie usług finansowych świadczonych w interesie ogólnym w okresie od 1992 r. do
         1997 r. Komisja uznała, że tego rodzaju środek może stanowić pomoc państwa.

      18      Szósty środek polegał na dwóch podwyższeniach kapitału w łącznej kwocie 62 mln EUR, które miały miejsce w marcu i w grudniu
         1997 r. i służyły zrównoważeniu niewystarczającej rekompensaty kosztów świadczenia UOIG. Komisja uznała, że tego rodzaju środek
         może stanowić pomoc państwa.

      19      W odniesieniu do niezgłoszonych środków czwartego, piątego i szóstego oraz środka zgłoszonego Komisja uznała, że nawet przy
         założeniu, iż zawierają one element pomocy, są one zgodne ze wspólnym rynkiem na podstawie art. 86 ust. 2 WE, ponieważ nie
         zawierają one nadmiernej rekompensaty dodatkowego kosztu netto UOIG.

      20      Komisja wskazała wreszcie, że zgłoszony środek polegający na podwyższeniu kapitału o 297,5 mln EUR stanowi kwotę niższą od
         uwarunkowanej historycznie niedostatecznej rekompensaty dodatkowego kosztu netto działalności związanej z UOIG, efektem czego
         nie stanowi on pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE.

       Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
      21      Skarżące w pierwszej instancji wniosły skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, opierając ją na siedmiu zarzutach.
         Natomiast podniesiony przez Komisję zarzut niedopuszczalności opierał się na braku legitymacji procesowej skarżących i na
         braku ich interesu prawnego.

      22      Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2004 r. Sąd orzekł o pozostawieniu wniosku o stwierdzenie niedopuszczalności do rozstrzygnięcia
         w wyroku co do istoty sprawy.

      23      W kwestii dopuszczalności Sąd zbadał najpierw legitymację procesową skarżących w pierwszej instancji, a następnie ich interes
         prawny.

      24      W pierwszej kolejności wskazał on, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem osoby, na których rzecz ustanowiono gwarancje proceduralne
         przewidziane w art. 88 ust. 2 WE, mogą wyegzekwować ich poszanowanie jedynie wtedy, gdy mają one możliwość zaskarżenia do
         sądu Unii wydanej na podstawie ust. 3 tego postanowienia decyzji Komisji o uznaniu pomocy za zgodną ze wspólnym rynkiem bez
         wszczynania formalnego postępowania wyjaśniającego.

      25      W pkt 43 zaskarżonego wyroku Sąd pokreślił, że osobami, na których rzecz ustanowiono te gwarancje proceduralne, są zainteresowane
         strony w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, czyli w szczególności przedsiębiorstwa konkurujące z beneficjentami spornej pomocy.

      26      Po przypomnieniu, że w takim kontekście legitymacja procesowa przysługuje zainteresowanym stronom jedynie wtedy, gdy celem
         ich skargi jest zapewnienie ochrony ich praw proceduralnych, a nie wtedy, gdy kwestionują one zasadność wydanej na podstawie
         art. 88 ust. 3 WE decyzji, Sąd przeprowadził analizę zarzutów podniesionych w skardze przez Deutsche Post AG i DHL International,
         a następnie stwierdził, że są one dwojakiego rodzaju.

      27      Jeśli chodzi o zarzuty kwestionujące zasadność spornej decyzji, Sąd uznał w pkt 49 zaskarżonego wyroku, że skarżące w pierwszej
         instancji nie wykazały, by będąca przedmiotem spornej decyzji pomoc wpływała w sposób istotny na ich pozycję konkurencyjną
         na rynku. Rozstrzygnął on zatem, że skarżące te nie mają legitymacji do kwestionowania zasadności spornej decyzji.

      28      Jeśli chodzi o zarzuty mające na celu zapewnienie ochrony prawom proceduralnym, Sąd w pkt 52 zaskarżonego wyroku rozstrzygnął,
         że skarżące w pierwszej instancji, jako bezpośredni konkurenci La Poste, są zainteresowanymi stronami w rozumieniu art. 88
         ust. 2 WE. W tym względzie, po pierwsze, Sąd w pkt 55 zaskarżonego wyroku wskazał zarzut drugi jako wyraźnie podnoszący kwestię
         naruszenia praw proceduralnych tych skarżących. Po drugie, w pkt 56 tego wyroku uznał on, że zarzuty trzeci, czwarty, piąty
         i siódmy dostarczają dowodów na poparcie zarzutu drugiego. W tej sytuacji doszedł on do wniosku, że skarżącym w pierwszej
         instancji przysługuje legitymacja procesowa oraz uznał za dopuszczalny zarzut drugi oraz argumenty przedstawione na jego poparcie.

      29      W drugiej kolejności Sąd rozstrzygnął w pkt 62 zaskarżonego wyroku, że skarżące w pierwszej instancji, jako zainteresowane
         strony w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, mają interes w stwierdzeniu nieważności spornej decyzji ze względu na to, iż w wypadku
         takiego stwierdzenia nieważności decyzji Komisja byłaby zobowiązana do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego.

      30      Sąd oddalił więc podniesiony przez Komisję zarzut niedopuszczalności.

      31      Co się tyczy istoty skargi Sąd najpierw przypomniał obiektywny charakter pojęcia poważnych trudności, w przypadku wystąpienia
         których Komisja badająca środek pomocowy ma obowiązek wszczęcia formalnego postępowania, a następnie wskazał w pkt 96–107
         zaskarżonego wyroku na wskazówki świadczące o wystąpieniu podczas badania środka pomocowego takich poważnych trudności, które
         dotyczyły czasu trwania oraz okoliczności badania, jak również niewystarczającego i niekompletnego charakteru badania i treści
         spornej decyzji.

      32      Po pierwsze, Sąd stwierdził najpierw, że pomiędzy zgłoszeniem pomocy a wydaniem spornej decyzji upłynęło siedem miesięcy,
         który to termin znacznie przekracza termin dwóch miesięcy na przeprowadzenie badania wstępnego przewidziany w art. 4 ust. 5
         rozporządzenia nr 659/1999.

      33      Następnie w trakcie postępowania doszło do trzech spotkań władz belgijskich i Komisji; instytucja ta zwróciła się też z szeregiem
         żądań o udzielenie informacji, przy której to okazji nie omieszkała podkreślić złożonego charakteru akt sprawy oraz szerokiego
         zakresu prowadzonego przez nią dochodzenia, przy czym uzależniła ona zgodność zgłoszonego środka ze wspólnym rynkiem od zgodności
         ze wspólnym rynkiem sześciu środków, które nie zostały jej zgłoszone.

      34      Wreszcie w pkt 103 zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że Komisja przed wydaniem spornej decyzji wahała się, jaka powinna
         być jej podstawa prawna: zastanawiała się nad oparciem swojego stanowiska na art. 87 WE albo na art. 86 ust. 2 WE.

      35      W pkt 106 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że postępowanie prowadzone przez Komisję przekroczyło znacznie czas wymagany
         normalnie do przeprowadzenia pierwszego badania w ramach art. 88 ust. 3 WE.

      36      Po drugie, Sąd zbadał, czy elementy dotyczące treści spornej decyzji mogą też stanowić wskazówki świadczące o tym, że badając
         omawiane środki Komisja napotkała poważne trudności.

      37      W tym względzie Sąd stwierdził najpierw, że przeprowadzone przez Komisję badanie drugiego niezgłoszonego środka przyznanego
         na rzecz La Poste, czyli zwrotu rezerwy zabezpieczającej wypłatę emerytur, było niewystarczające, gdyż Komisja nie dysponowała
         informacjami niezbędnymi do oszacowania korzyści przysporzonej La Poste wskutek nieodpłatnego udostępnienia nieruchomości
         przez państwo belgijskie.

      38      Następnie, przypomniawszy, że zgodnie z pkt 93 wyroku z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie C‑280/00 Altmark Trans i Regierungspräsidium
         Magdeburg, Rec. s. I‑7747, który ogłoszono po wydaniu spornej decyzji, Komisja powinna zbadać, czy rekompensowane przez państwo
         koszty świadczenia UOIG były równoważne z kosztami przeciętnego, prawidłowo zarządzanego przedsiębiorstwa lub niższe od nich
         („benchmarking”), Sąd stwierdził, że Komisja nie przeprowadziła w niniejszej sprawie takowego badania. Na tej podstawie wyciągnął
         on więc wniosek, że badanie zgłoszonego środka było niekompletne.

      39      W konsekwencji Sąd stwierdził nieważność spornej decyzji.

       Postępowanie przed Trybunałem
      40      W swym odwołaniu Królestwo Belgii wspierane przez Komisję wnosi do Trybunału o:

      –        uchylenie zaskarżonego wyroku; a także
      –        obciążenie Deutsche Post i DHL International kosztami postępowania.
      41      Deutsche Post i DHL International wnoszą do Trybunału o:

      –        oddalenie odwołania oraz
      –        obciążenie Królestwa Belgii i Komisji kosztami postępowania.
      W przedmiocie odwołania
      42      Królestwo Belgii podnosi na poparcie odwołania trzy zarzuty, oparte, po pierwsze, na błędnej kwalifikacji okoliczności niniejszego
         przypadku, po drugie, na naruszeniu przez Sąd prawa oraz po trzecie, na naruszeniu zasady pewności prawa. Popierająca żądania
         Królestwa Belgii Komisja podnosi ponadto odrębny zarzut, że Sąd naruszył art. 230 ust. 4 WE.

      43      Należy więc na wstępie zbadać zarzuty, za pomocą których Królestwo Belgii i Komisja kwestionują dokonaną przez Sąd ocenę dopuszczalności
         skargi w pierwszej instancji oraz pewnych uwzględnionych przez ten sąd zarzutów.

       W przedmiocie zarzutu drugiego odwołania oraz odrębnego zarzutu Komisji
       Argumenty stron
      44      Królestwo Belgii podnosi, że Sąd naruszył prawo ze względu na to, iż uznał za dopuszczalne podniesione w ramach skargi w pierwszej
         instancji zarzuty czwarty i siódmy, podczas gdy skarżące w pierwszej instancji kwestionowały w tych zarzutach zasadność spornej
         decyzji.

      45      Komisja twierdzi, że Sąd miał naruszyć art. 230 akapit czwarty WE, gdyż uznał skargę skarżących w pierwszej instancji za dopuszczalną
         ze względu na to, że powołały się one na konieczność ochrony gwarancji proceduralnych przysługujących im na podstawie art. 88
         ust. 2 WE. Takie żądanie nie pojawia się bowiem zdaniem tej instytucji w ramach żadnego z podniesionych przez te skarżące
         zarzutu, efektem czego Trybunał winien z urzędu uchylić zaskarżony wyrok na tej właśnie podstawie.

      46      W ten sposób Sąd miał ponadto przesądzić o kwestii zgodności kwestionowanej pomocy z prawem.

      47      Deutsche Post i DHL International podnoszą w pierwszej kolejności zarzut niedopuszczalności odrębnego zarzutu Komisji.

      48      Co do istoty sprawy skarżące w pierwszej instancji podnoszą, że Sąd – w celu dokonania oceny ewentualnego wystąpienia poważnych
         trudności – ograniczył się do uwzględnienia mających znaczenie dla sprawy danych jako całości. Uważają one ponadto, że Komisja
         myli się, twierdząc, iż zarzut odnoszący się do zapewnienia ochrony praw proceduralnych nie został podniesiony w pierwszej
         instancji. Przywołują one w tym względzie poszczególne fragmenty swej skargi dotyczące tej problematyki.

       Ocena Trybunału
      –       Dopuszczalność odrębnego zarzutu Komisji
      49      Na wstępie należy zbadać dopuszczalność przedstawionego Trybunałowi przez Komisję zarzutu odrębnego, opartego na naruszeniu
         przez Sąd art. 230 akapit czwarty WE.

      50      W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 56 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości odwołanie może zostać
         wniesione przez każdą stronę, której wnioski nie zostały uwzględnione przez Sąd w całości lub w części. Ze względu na to,
         że Komisja w postępowaniu przed Sądem miała status strony pozwanej, może ona zgodnie z art. 115 § 1 regulaminu postępowania
         przed Trybunałem w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odwołania wnieść odpowiedź na odwołanie spełniające wymogi określone
         w § 2 tego artykułu oraz w art. 116 tego regulaminu.

      51      W konsekwencji zarzut odrębny Komisji należy uznać za dopuszczalny.

      –       Co do istoty
      52      Jeśli chodzi o istotę sprawy, Komisja podnosi naruszenie art. 230 akapitu czwartego WE ze względu na to, że konstruując w sposób
         sztuczny na podstawie zawartych w skardze argumentów zarzut naruszenia praw proceduralnych, Sąd zmienił kwalifikację wniesionej
         w pierwszej instancji skargi, która dotyczyła zasadności spornej decyzji. Królestwo Belgii również podnosi, że skarżące w pierwszej
         instancji zakwestionowały w swych zarzutach czwartym i siódmym jedynie zasadność tej decyzji, efektem czego błędne było uznanie
         przez Sąd tych zarzutów za dopuszczalne.

      53      W pierwszej kolejności, jeśli chodzi o zarzut oparty na naruszeniu przesłanek określonych w art. 230 akapit czwarty WE, należy
         na wstępie przypomnieć, że w art. 4 rozporządzenia nr 659/1999 ustanowiono wstępny etap badania zgłoszonych środków pomocowych,
         który to etap ma umożliwić Komisji wyrobienie sobie wstępnej opinii na temat zgodności rozpatrywanej pomocy ze wspólnym rynkiem.
         Po zakończeniu tego etapu Komisja stwierdza, że dany środek albo nie stanowi pomocy, albo podlega zakresowi stosowania art. 87
         ust. 1 WE. W tym ostatnim wypadku środek ten może nie budzić wątpliwości odnośnie do jego zgodności ze wspólnym rynkiem albo
         też przeciwnie, może wątpliwości takie budzić (wyrok z dnia 24 maja 2011 r. w sprawie C‑83/09 P Komisja przeciwko Kronoply
         i Kronotex, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 43).

      54      W niniejszej sprawie sporna decyzja jest decyzją o niewnoszeniu zastrzeżeń, wydaną na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia
         nr 659/1999, której zgodność z prawem uzależniona jest od istnienia wątpliwości co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem.
         Ponieważ występowanie tego rodzaju wątpliwości powinno skutkować wszczęciem formalnego postępowania wyjaśniającego, w którym
         mogą uczestniczyć strony zainteresowane wymienione w art. 1 lit. h) rozporządzenia nr 659/1999, należy uznać, że decyzja taka
         wywiera bezpośredni i indywidualny wpływ na każdą stronę zainteresowaną w rozumieniu tego ostatniego przepisu. Osoby, na których
         rzecz ustanowiono gwarancje proceduralne przewidziane w art. 88 ust. 2 WE i art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999, mogą
         bowiem uzyskać ochronę tych gwarancji jedynie wtedy, gdy mają możliwość zaskarżenia decyzji o niewnoszeniu zastrzeżeń przed
         sądem Unii (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Kronoply i Kronotex, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).

      55      Domagając się stwierdzenia nieważności decyzji o niewnoszeniu zastrzeżeń, skarżąca kwestionuje tym samym podjęcie przez Komisję
         decyzji w przedmiocie rozpatrywanej pomocy bez wszczynania przez tę instytucję formalnego postępowania wyjaśniającego, a co
         za tym idzie – z naruszeniem przysługujących tej skarżącej uprawnień proceduralnych. Aby wniesiona przez skarżącą skarga o stwierdzenie
         nieważności została uwzględniona, skarżąca może podnieść wszelkie zarzuty mogące wykazać, że ocena informacji i danych posiadanych
         przez Komisję podczas wstępnego etapu badania zgłoszonego środka powinna była wzbudzić wątpliwości co do zgodności pomocy
         ze wspólnym rynkiem. Wykorzystanie takich argumentów nie prowadzi przy tym do zmiany przedmiotu sporu ani do zmiany przesłanek
         dopuszczalności. Przeciwnie, istnienie wątpliwości co do wymienionej zgodności stanowi właśnie dowód, jaki powinien zostać
         przeprowadzony, aby wykazać, że Komisja zobowiązana była wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 88
         ust. 2 WE i art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999 (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Kronoply i Kronotex,
         pkt 59).

      56      Analizy dokonanej przez Sąd oceny dopuszczalności zarzutów skargi o stwierdzenie nieważności należy dokonać w świetle tych
         właśnie zasad.

      57      W niniejszym przypadku Sąd stwierdził w pkt 45 zaskarżonego wyroku, iż zarzut drugi został oparty na naruszeniu przepisów
         art. 88 ust. 3 WE, ze względu na to, że Komisja postanowiła nie wszczynać postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE,
         mimo iż napotkała poważne trudności przy dokonywaniu oceny zgodności pomocy państwa ze wspólnym rynkiem.

      58      Sąd słusznie więc przypomniał w pkt 54 zaskarżonego wyroku, że nie jest zadaniem sądu Unii interpretowanie skargi, w której
         skarżący kwestionuje wyłącznie zasadność samej decyzji w sprawie oceny pomocy jako takiej, która zmierza w rzeczywistości
         do ochrony praw proceduralnych, jakie skarżący wywodzi z art. 88 ust. 2 WE oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999,
         jeśli skarżący nie podniósł wyraźnie zarzutu w tym celu. W takim wypadku interpretacja zarzutu prowadziłaby do zmiany kwalifikacji
         przedmiotu skargi (zob. podobnie wyrok z dnia 29 listopada 2007 r. w sprawie C‑176/06 P Stadtwerke Schwäbisch Hall i in. przeciwko
         Komisji, pkt 25, oraz ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Kronoply i Kronotex, pkt 55).

      59      W tych okolicznościach Sąd wyciągnął w pkt 55 zaskarżonego wyroku wniosek, iż ramach zarzutu drugiego skarżące twierdzą wyraźnie,
         że prawa proceduralne, które wywodzą one z art. 88 ust. 2 WE, zostały przy wydaniu spornej decyzji naruszone.

      60      Orzekając w ten sposób, Sąd nie naruszył prawa.

      61      Po pierwsze bowiem, nie ma wątpliwości co do tego, że wniesiona przez skarżące w pierwszej instancji skarga rzeczywiście dotyczy
         stwierdzenia nieważności decyzji Komisji o niewszczęciu przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia
         nr 659/1999 formalnego postępowania wyjaśniającego.

      62      Po drugie, choć wniesiona w pierwszej instancji skarga nie przedstawia w szczególnie jasny sposób podnoszonych przez skarżące
         zarzutów, a zwłaszcza dającego się wyróżnić zarzutu mającego za cel ochronę praw proceduralnych wywodzonych z art. 88 ust. 2 WE
         oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999, to jednak zgodnie z samym brzmieniem tej skargi skarżące w pierwszej instancji
         podnoszą, że niewszczęcie postępowania wyjaśniającego uniemożliwiło im skorzystanie z przysługujących im na podstawie tych
         przepisów gwarancji proceduralnych, a następnie przedstawiają argumenty mające na celu wykazanie, iż Komisja powinna była
         wszcząć przewidzianą w nich procedurę.

      63      W tych okolicznościach Sąd mógł słusznie uznać, nie uchybiając przy tym art. 230 akapit czwarty WE, że skarga ta zawiera zarzut,
         za pomocą którego skarżące w pierwszej instancji zamierzały dochodzić praw proceduralnych wynikających z art. 88 ust. 2 WE
         oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999.

      64      W drugiej kolejności – nie można zarzucać Sądowi, iż w ramach rozpatrywania zarzutu drugiego wziął on pod uwagę te elementy
         wniesionej do niego skargi, za pomocą których skarżące zmierzały do wykazania tego, że Komisja powinna była mieć wątpliwości
         co do zgodności kwestionowanych środków ze wspólnym rynkiem.

      65      W tym względzie Sąd podkreślił w pkt 45 zaskarżonego wyroku, że w zarzutach czwartym i siódmym skarżące twierdziły, iż przeprowadzone
         przez Komisję badanie kwestionowanych środków było niewystarczające i niekompletne. Po rozstrzygnięciu więc w pkt 52 zaskarżonego
         wyroku, że skarżące w pierwszej instancji jako bezpośredni konkurenci La Poste na rynku ekspresowej wysyłki paczek mają legitymację
         jedynie do działania jako zainteresowane strony w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE i art. 1 lit. h) rozporządzenia nr 659/1999,
         Sąd słusznie uznał następnie w pkt 69 tego wyroku, że może on przeprowadzić w szczególności analizę zawartych w skardze zarzutów
         czwartego i siódmego jedynie w zakresie, w jakim zmierzają one do wykazania, iż Komisja powinna była wszcząć formalny etap
         badania wyjaśniającego.

      66      W tych okolicznościach nie można więc zarzucać Sądowi, że ten uznał za dopuszczalne zarzuty, w których skarżące w pierwszej
         instancji podnosiły, iż Komisja popełniła błąd, uznając badane środki za niestanowiące pomocy państwa. Przeciwnie, Sąd w pkt 67
         zaskarżonego wyroku wyraźnie uznał te zarzuty za niedopuszczalne.

      67      W związku z tym należy odrzucić zarzut drugi Królestwa Belgii oraz zarzut odrębny Komisji jako bezzasadne.

       W przedmiocie zarzutów pierwszego i trzeciego
       Argumenty stron
      68      Królestwo Belgii podnosi w swym pierwszym zarzucie, że Sąd dokonał błędnej kwalifikacji okoliczności niniejszego przypadku.

      69      Jeśli chodzi o okoliczności, w jakich przebiegało postępowanie wyjaśniające, dwumiesięczny termin na jego przeprowadzenie
         przyjęty przez Sąd ma według wnoszącego odwołanie charakter wyłącznie informacyjny, efektem czego jego przekroczenie nie oznacza
         automatycznie, iż Komisja napotkała poważne trudności. Komisja dodaje, że w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy
         czas trwania badania wstępnego nie był nadmiernie długi.

      70      Królestwo Belgii uważa ponadto, że Sąd nie wykazał występowania in concreto związku między szerokim zakresem dochodzenia,
         którego przeprowadzenia wymagało badanie spornych środków, jak również oczywista złożoność tego badania, a istnieniem poważnych
         trudności. Komisja twierdzi, że trudności faktyczne niekoniecznie prowadzą do powstania poważnych trudności.

      71      Królestwo Belgii podkreśla w końcu, że wahanie Komisji co do wyboru podstawy prawnej jest raczej dowodem na mnogość rozwiązań,
         którymi Komisja dysponowała w celu zakończenia postępowania, niż na istnienie poważnych trudności. Komisja podnosi bowiem,
         że niezależnie do wybranej podstawy prawnej końcowa decyzja byłaby taka sama.

      72      Jeśli chodzi o treść spornej decyzji, Królestwo Belgii twierdzi, że w swojej analizie wystarczającego charakteru badania spornych
         środków Sąd doszedł co do istoty sprawy do odmiennych wniosków niż Komisja. Tego rodzaju różnica nie umożliwia wyciągnięcia
         wniosku, że wystąpiły poważne trudności. W każdym razie taka okoliczność nie może uzasadniać stwierdzenia, że dokonana przez
         Komisję analiza była niekompletna.

      73      Królestwo Belgii i Komisja zarzucają ponadto Sądowi w zarzucie trzecim, że ten naruszył zasadę pewności prawa, gdyż zastosował
         z mocą wsteczną czwarte kryterium z ww. wyroku w sprawie Altmark Trans i Regierungspräsidium Magdeburg.

      74      Komisja podkreśla w tym względzie, że badanie kryterium analizy porównawczej („benchmarking”) określonego w ww. wyroku w sprawie
         Altmark Trans i Regierungspräsidium Magdeburg nie ma znaczenia w ramach kontroli poszanowania gwarancji proceduralnych przewidzianych
         w art. 88 ust. 2 WE.

      75      Ogólnie rzecz biorąc, Deutsche Post i DHL International uważają, że postępowania wyjaśniające prowadzone przez Komisję w kontekście
         prywatyzacji państwowych przedsiębiorstw pocztowych tradycyjnie przybierają postać formalnego postępowania wyjaśniającego.
         Tego rodzaju operacje charakteryzują się bowiem złożonym kontekstem faktycznym, który bezwzględnie oznacza istnienie poważnych
         trudności.

      76      Skarżące w pierwszej instancji przypominają w szczególności przede wszystkim, że podczas postępowania wyjaśniającego sama
         Komisja podkreśliła złożoność przedłożonych jej akt sprawy. Następnie Królestwo Belgii nie ustosunkowało się do ustaleń Sądu,
         zgodnie z którymi Komisja nie dysponowała wszystkimi informacjami faktycznymi w celu zbadania przekazania nieruchomości i zwrotu
         rezerwy zabezpieczającej wypłatę emerytur. Skarżące podkreślają wreszcie, że kryterium „benchmarkingu” w zakresie kosztów
         UOIG w rozumieniu czwartego kryterium określonego w ww. wyroku w sprawie Altmark Trans i Regierungspräsidium Magdeburg odpowiadało
         istniejącym w momencie jego przyjęcia oczekiwaniom, zwłaszcza ze strony samej Komisji.

       Ocena Trybunału
      77      Na wstępie należy przypomnieć, że z art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 659/1999 wynika, iż jeżeli po badaniu wstępnym Komisja
         dojdzie do wniosku, że sporny środek budzi wątpliwości co do zgodności ze wspólnym rynkiem, zobowiązana jest wydać decyzję
         o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE oraz art. 6 ust. 1 wymienionego rozporządzenia
         (zob. ww. wyrok w sprawie Kronoply i Kronotex, pkt 46).

      78      W niniejszej sprawie sporna decyzja jest decyzją o niewnoszeniu zastrzeżeń, wydaną na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia
         nr 659/1999, której zgodność z prawem uzależniona jest od istnienia wątpliwości co do zgodności rozpatrywanej pomocy ze wspólnym
         rynkiem.

      79      Ze względu na to, że użyte w art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 659/1999 pojęcie wątpliwości ma obiektywny charakter, ustalenie
         w przedmiocie istnienia takich trudności powinno być dokonywane zarówno w świetle okoliczności przyjęcia spornego aktu, jak
         również ocen, na których oparła się Komisja (zob. w tym zakresie wyrok z dnia 2 kwietnia 2009 r. w sprawie C‑431/07 P Bouygues
         i Bouygues Télécom przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑2665, pkt 63).

      80      W niniejszym wypadku Sąd w pierwszej kolejności zbadał w pkt 96–107 zaskarżonego wyroku czas trwania wstępnego postępowania
         wyjaśniającego i okoliczności mu towarzyszące. Następnie w ramach analizy elementów dotyczących treści spornej decyzji Sąd
         stwierdził, po pierwsze, w pkt 108–110 tego wyroku niewystarczający charakter przeprowadzonego badania zwrotu rezerwy zabezpieczającej
         wypłatę emerytur oraz po drugie, w pkt 111–117 tego samego wyroku – niekompletny charakter przeprowadzonego w spornej decyzji
         badania dotyczącego kosztu świadczenia UOIG. Wreszcie w pkt 118 zaskarżonego wyroku Sąd doszedł do wniosku, że całokształt
         tych elementów stanowi zbiór obiektywnych i spójnych poszlak świadczących o tym, iż Komisja powinna była wszcząć formalne
         postępowanie wyjaśniające.

      81      W pierwszej kolejności, w odniesieniu do czasu trwania wstępnego postępowania wyjaśniającego i okoliczności mu towarzyszących,
         stwierdzić należy, że niewątpliwie czas trwania postępowania przekraczający określone w art. 4 ust. 5 rozporządzenia nr 659/1999
         dwa miesiące oraz liczba skierowanych do władz belgijskich żądań udzielenia informacji nie uzasadniają same w sobie wyciągnięcia
         wniosku, że Komisja powinna była wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające; nie ulega jednak wątpliwości, jak podkreślił
         to Sąd w pkt 106 zaskarżonego wyroku, iż elementy te mogą stanowić poszlaki tego, że Komisja mogła mieć wątpliwości co do
         zgodności rozpatrywanej pomocy ze wspólnym rynkiem.

      82      W tym względzie należy w szczególności podnieść, że w celu uznania zgłoszonego środka za zgodny ze wspólnym rynkiem Komisja
         powinna była dokonać badania zgodności ze wspólnym rynkiem sześciu niezgłoszonych środków, które zostały przyjęte w okresie
         od 1992 r. do 1997 r.

      83      W drugiej kolejności, w odniesieniu do treści spornej decyzji, Sąd stwierdził między innymi, że świadczy ona o niewystarczającym
         charakterze przeprowadzonego badania spornych środków.

      84      W pkt 109 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził bowiem, że Komisja wydała sporną decyzję, nie dysponując informacjami, które
         mogłyby w szczególności pozwolić jej na oszacowanie korzyści przysporzonej wskutek nieodpłatnego udostępnienia nieruchomości
         w zamian za zwrot rezerwy zabezpieczającej wypłatę emerytur.

      85      W tym względzie ze spornej decyzji wynika, że w celu pokrycia uprawnień emerytalnych swych mianowanych pracowników La Poste
         po przekształceniu jej w 1992 r. w samodzielne przedsiębiorstwo ustanowiła wynoszącą 100 mln EUR rezerwę, która została zwrócona
         w 1997 r. Świadczeniem wzajemnym w zamian za ten zwrot było przekazanie nieruchomości niezbędnych do świadczenia usług publicznych.

      86      W tych okolicznościach Sąd mógł słusznie uznać, że Komisja powinna była zwrócić się do władz belgijskich o udzielenie wyjaśnień,
         w szczególności w zakresie dotyczącym wartości nieruchomości oddanych przez państwo belgijskie nieodpłatnie do dyspozycji
         La Poste.

      87      Nie można bowiem zarzucać Sądowi, że ten uznał, iż taka okoliczność może stanowić przesłankę tego, iż Komisja powinna była
         mieć wątpliwości co do zgodności kwestionowanego środka ze wspólnym rynkiem. Niewykluczone jest bowiem, że dzięki wartości
         oddanych do jej dyspozycji nieruchomości La Poste osiąga znaczną, stanowiącą pomoc państwa, korzyść gospodarczą. Aby zaś dojść
         do przeciwnego przekonania, Komisja powinna była co najmniej zapoznać się z szacunkami korzyści finansowej, jaką stanowi dla
         La Poste to oddanie jej do dyspozycji tych nieruchomości.

      88      Jeśli chodzi o zarzut trzeci, oparty na rzekomym naruszeniu zasady pewności prawa, należy przypomnieć, że jak wynika z pkt 81
         i 87 niniejszego wyroku, dokonana przez Sąd analiza okoliczności wydania spornej decyzji i jej treści wskazuje na to, że Komisja
         powinna była mieć wątpliwości co do zgodności zgłoszonego środka ze wspólnym rynkiem; wątpliwości te wystarczają do tego,
         aby uzasadnić wniosek, że instytucja ta winna była wszcząć przewidziany w art. 88 ust. 2 WE oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia
         nr 659/1999 formalny etap badania wyjaśniającego.

      89      W tych okolicznościach nie ma potrzeby badania tego zarzutu.

      90      Z uwagi na powyższe zarzut pierwszy należy oddalić jako bezzasadny, a zarzut trzeci – jako pozbawiony znaczenia dla sprawy.

      91       Z powyższego wynika, że odwołanie należy oddalić w całości.

       W przedmiocie kosztów
      92       Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie
         art. 118 tego regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Królestwo
         Belgii i Komisja przegrały sprawę, należy obciążyć je kosztami postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Odwołanie zostaje oddalone.
      2)      Królestwo Belgii oraz Komisja zostają obciążone kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 23 marca 2006 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Austrii. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego - Dyrektywa 79/409/EWG - Ochrona dzikiego ptactwa - Derkacz - Obszar specjalnej ochrony parku narodowego Lauteracher Ried - Wyłączenie obszarów Soren i Gleggen-Köblern - Dyrektywa 92/43EWG - Ochrona naturalnych siedlisk -Dzika fauna i flora - Procedura dotycząca planu lub projektu budowy - Procedura wyznaczenia przebiegu drogi szybkiego ruchu - Procedura oceny oddziaływania na środowisko - Uchybienia o charakterze proceduralnym w związku z projektem budowy federalnej drogi szybkiego ruchu S 18 - Stosowanie dyrektywy 92/43 w czasie. # Sprawa C-209/04.

text:
      Sprawa C‑209/04
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Republice Austrii
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 79/409/EWG – Ochrona dzikiego ptactwa – Derkacz – Specjalny obszar ochrony w parku narodowym Lauteracher Ried – Wyłączenie terenów Soren i Gleggen‑Köblern – Dyrektywa 92/43/EWG – Ochrona naturalnych siedlisk –Dzika fauna i flora – Procedura dotycząca planu lub projektu budowy – Procedura wyznaczenia przebiegu drogi szybkiego ruchu – Procedura oceny oddziaływania na środowisko – Uchybienia o charakterze proceduralnym w związku z projektem budowy federalnej drogi szybkiego ruchu S 18 w Austrii – Stosowanie dyrektywy 92/43 w czasie
      Opinia rzecznika generalnego J. Kokott przedstawiona w dniu 27 października 2005 r.
      Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 23 marca 2006 r.
      Streszczenie wyroku
      1.     Środowisko naturalne – Ochrona dzikiego ptactwa – Dyrektywa 79/409 – Wybór i wytyczenie granic specjalnych obszarów ochrony

      (dyrektywy Rady 79/409, art. 4 ust. 1 i 2, i 92/43, art. 6 ust. 4)
      2.     Środowisko naturalne – Ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory – Dyrektywa 92/43 – Stosowanie w czasie
      (dyrektywa Rady 92/43, art. 6 ust. 3 i 4)
      1.     Przy dokonywaniu wyboru obszarów najbardziej odpowiednich w celu ich klasyfikacji jako specjalny obszar ochrony na mocy art. 4
         ust. 1 i 2 dyrektywy 79/409 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa zakres swobodnej oceny przysługujący państwom członkowskim
         dotyczy nie możliwości klasyfikacji jako specjalny obszar ochrony terytoriów, które wydają się najbardziej odpowiednie według
         kryteriów ornitologicznych, lecz wyłącznie stosowania tych kryteriów w celu identyfikacji terytoriów najbardziej odpowiednich
         dla ochrony gatunków wymienionych w załączniku I.

      Ponadto przy dokonywaniu wyboru i wytyczania granic takiego obszaru państwa członkowskie nie mogą uwzględniać wymogów o charakterze
         gospodarczym ani z uwagi na interes ogólny, nadrzędny w stosunku do interesu, któremu odpowiada cel ekologiczny realizowany
         dyrektywą ptasią, ani w zakresie, w jakim wymagania te odpowiadają powodom o charakterze zasadniczym wynikającym z nadrzędnego
         interesu publicznego, takim jak określone w art. 6 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych
         oraz dzikiej fauny i flory.

      (por. pkt 33, 40)
      2.     Zasada poddawania projektów, które mogą mieć istotne oddziaływanie na środowisko, ocenie środowiskowej nie znajduje zastosowania
         w przypadkach, w których formalne wniesienie wniosku o wydanie zezwolenia na realizację projektu miało miejsce przed upływem
         terminu na transpozycję dyrektywy.

      Owo kryterium formalne jest jedynym, które pozostawałoby w zgodzie z zasadą pewności prawa i pozwalałoby zachować skuteczność
         (effet utile) dyrektywy. Argumentem stojącym za tego rodzaju tezą jest fakt, iż dyrektywa, taka jak dyrektywa 92/43 w sprawie
         ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, dotyczy w ogromnej większości projektów na wielką skalę, których
         realizacja wymaga bardzo często długiego okresu czasu. Tym samym nie byłoby właściwe, by procedury złożone już na poziomie
         krajowym i formalnie wszczęte przed upływem terminu na transpozycję rzeczonej dyrektywy były obciążane i opóźniane szczególnymi
         wymogami z niej wynikającymi oraz by wpływało to na powstałe już stany prawne.

      (por. pkt 56, 57)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 23 marca 2006 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 79/409/EWG – Ochrona dzikiego ptactwa – Derkacz – Specjalny obszar ochrony w parku narodowym Lauteracher Ried – Wyłączenie terenów Soren i Gleggen‑Köblern – Dyrektywa 92/43/EWG – Ochrona naturalnych siedlisk –Dzika fauna i flora – Procedura dotycząca planu lub projektu budowy – Procedura wyznaczenia przebiegu drogi szybkiego ruchu – Procedura oceny oddziaływania na środowisko – Uchybienia o charakterze proceduralnym w związku z projektem budowy federalnej drogi szybkiego ruchu S 18 w Austrii – Stosowanie dyrektywy 92/43 w czasie
      W sprawie C‑209/04
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 12 maja 2004 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez M. van Beeka i B. Schimę, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Austrii, reprezentowanej przez E. Riedla, J. Müllera i K. Humer, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, R. Schintgen, P. Kūris (sprawozdawca), G. Arestis i J. Klučka, sędziowie,
      rzecznik generalny: J. Kokott,
      sekretarz: K. Sztranc, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 6 października 2005 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 27 października 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że:
      –       nie włączając do obszaru parku narodowego Lauteracher Ried (zwanego dalej „Lauteracher Ried”),  zaklasyfikowanego jako specjalny obszar ochrony (zwany dalej „SOO”) terenów Soren i Gleggen‑Köblern, które według kryteriów
         naukowych stanowią wraz z tym SOO część najbardziej odpowiednich obszarów pod względem liczby i powierzchni zgodnie z art. 4
         ust. 1 i 2 dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz.U. L 103, str. 1), zmienionej
         dyrektywą Komisji 97/49/WE z dnia 29 lipca 1997 r. (Dz.U. L 223, str. 9, zwanej dalej „dyrektywą ptasią”), i

      –       nie wypełniając w sposób prawidłowy i w całości, przy udzielaniu zezwolenia na budowę federalnej drogi szybkiego ruchu nad
         Jeziorem Bodeńskim S 18 (zwanej dalej „drogą S 18”), wymogów określonych w art. 6 ust. 4 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja
         1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U. L 206, str. 7, zwanej dalej „dyrektywą
         siedliskową”) na wypadek realizacji projektu mimo negatywnej oceny jego oddziaływania na środowisko,

      Republika Austrii naruszyła zobowiązania, które ciążą na niej na mocy art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy ptasiej w związku z art. 6
         ust. 4 i art. 7 dyrektywy siedliskowej.

       Ramy prawne
       Akt przystąpienia Republiki Austrii do Unii Europejskiej
      2       Akt dotyczący warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji oraz
         dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. 1994, C 241, str. 21 i Dz.U. 1995, L 1, str. 1, zwany
         dalej „aktem o przystąpieniu”) został podpisany w dniu 24 czerwca 1994 r. i wszedł w życie w dniu 1 stycznia 1995 r.

      3       Zgodnie z art. 2 aktu o przystąpieniu „od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami traktatów
         założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot przed dniem przystąpienia i są stosowane w nowych państwach członkowskich
         zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach i w niniejszym akcie” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie
         cytaty z tego aktu poniżej].

      4       Artykuł 168 aktu o przystąpieniu stanowi:
      „Nowe państwa członkowskie wprowadzą w życie przepisy niezbędne do przestrzegania od dnia przystąpienia przepisów dyrektyw
         i decyzji w rozumieniu art. 189 traktatu WE oraz art. 161 traktatu Euratom, jak również zaleceń i decyzji w rozumieniu art. 14
         traktatu EWWiS, chyba że z listy umieszczonej w załączniku XIX lub z jakichkolwiek innych postanowień niniejszego aktu nie
         wynika żaden termin”.

       Dyrektywa ptasia
      5       Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy ptasiej, dyrektywa ta „odnosi się do ochrony wszystkich gatunków ptactwa występujących naturalnie
         w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich, do którego stosuje się traktat. Obejmuje ona ochronę, gospodarowanie
         oraz kontrolę tych gatunków i ustanawia reguły ich eksploatacji”.

      6       Derkacz (crex crex) jest gatunkiem włączonym do załącznika I do dyrektywy ptasiej (zwanym dalej „załącznikiem I”) dyrektywą
         Komisji 85/411/EWG z dnia 25 lipca 1985 r. zmieniającą dyrektywę 79/409 (Dz.U. L 233, str. 33).

      7       Artykuł 4 dyrektywy ptasiej przewiduje, że:
      „1.      Gatunki wymienione w załączniku I podlegają specjalnym środkom ochrony dotyczącym ich naturalnego siedliska w celu zapewnienia
         im przetrwania oraz reprodukcji na obszarze ich występowania.

      W związku z powyższym należy brać pod uwagę:
      a)      gatunki zagrożone wyginięciem;
      b)      gatunki podatne na szczególne zmiany w ich naturalnym siedlisku;
      c)      gatunki uznane za rzadkie z uwagi na niewielkie populacje lub ograniczone lokalne występowanie;
      d)      inne gatunki wymagające szczególnej uwagi ze względu na specyficzny charakter ich naturalnego siedliska.
      Tendencje i wahania w poziomach populacji są uwzględniane przy dokonywaniu oceny.
      Państwa członkowskie dokonują klasyfikacji przede wszystkim najbardziej odpowiednich obszarów pod względem liczby i powierzchni
         jako obszarów specjalnej ochrony dla zachowania tych gatunków, z uwzględnieniem wymogów ich ochrony w ramach morskiego i lądowego
         obszaru geograficznego, do którego niniejsza dyrektywa ma zastosowanie.

      2.       Państwa członkowskie podejmują podobne środki w odniesieniu do regularnie występujących gatunków wędrownych niewymienionych
         w załączniku I, mając na uwadze potrzebę ich ochrony w ramach morskiego i lądowego obszaru geograficznego, do którego niniejsza
         dyrektywa ma zastosowanie, w odniesieniu do obszarów ich wylęgu, pierzenia i zimowania oraz miejsc postoju wzdłuż ich tras
         migracji[…].

               […]
      4. W odniesieniu do obszarów ochrony, określonych w ust. 1 i 2, państwa członkowskie podejmują właściwe kroki w celu uniknięcia
         powstawania zanieczyszczenia lub pogorszenia warunków naturalnych siedlisk lub jakichkolwiek zakłóceń wpływających na ptactwo,
         o ile będą mieć one znaczenie w odniesieniu do celów niniejszego artykułu. Państwa członkowskie dążą również do uniknięcia
         powstawania zanieczyszczenia lub pogorszenia warunków naturalnych siedlisk poza tymi obszarami ochrony”.

       Dyrektywa siedliskowa
      8       Artykuł 6 ust. 3 i 4 pierwszy akapit dyrektywy siedliskowej stanowi:
      „3.      Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może
         na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega
         odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających
         z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie
         dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii
         całego społeczeństwa.

      4.      Jeśli pomimo negatywnej oceny skutków dla danego terenu oraz braku rozwiązań alternatywnych, plan lub przedsięwzięcie musi
         jednak zostać zrealizowane z powodów o charakterze zasadniczym wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, w tym interesów
         mających charakter społeczny lub gospodarczy, państwo członkowskie stosuje wszelkie środki kompensujące konieczne do zapewnienia
         ochrony ogólnej spójności Natury 2000. O przyjętych środkach kompensujących państwo członkowskie informuje Komisję”.

      9       Artykuł 7 tej dyrektywy przewiduje:
      „Obowiązki wynikające z art. 6 ust. 2, 3 i 4 niniejszej dyrektywy zastępują wszelkie obowiązki wynikające z art. 4 ust. 4
         zdanie pierwsze dyrektywy 79/409/EWG w odniesieniu do obszarów sklasyfikowanych zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy lub
         uznanych w podobny sposób na mocy art. 4 ust. 2, poczynając od daty wykonania niniejszej dyrektywy albo od daty klasyfikacji
         lub uznania przez państwo członkowskie na mocy dyrektywy 79/409/EWG, gdy ta ostatnia data jest późniejsza”.

       Okoliczności powstania sporu
      10     Lauteracher Ried leży w kraju związkowym Vorarlberg. Po przystąpieniu Republiki Austrii do Unii Europejskiej rząd tego państwa
         członkowskiego w dniu 7 czerwca 1995 r. przekazał po raz pierwszy Komisji informację o zaklasyfikowaniu tego parku narodowego
         jako SOO, a następnie przedłożył dodatkowe dokumenty. Tereny Soren i Gleggen‑Köblern nie mieszczą się w granicach tego SOO.

      11     Procedura ustalania przebiegu drogi S 18 została wszczęta w roku 1992. W następstwie uzgodnień z administracją okręgu Dornbirn,
         mających miejsce w dniu 29 kwietnia 1992 r., projekt został gruntownie zmieniony w celu dostosowania do sprawozdania opracowanego
         przez oficjalnego eksperta kraju związkowego Vorarlberg w dziedzinie ochrony przyrody i krajobrazu. Postępowanie w sprawie
         projektu i konsultacje z zainteresowanymi w celu ustalenia przebiegu rzeczonej drogi zostały wszczęte w dniu 8 marca 1994 r.
         na podstawie ustawy o drogach federalnych z 1971 r. i zakończyły się ustaleniem przebiegu rozporządzeniem federalnego ministra
         gospodarki z dnia 8 kwietnia 1997 r. Na tym etapie opracowywania rzeczonego projektu władze austriackie uznały, iż nie ma
         alternatywy dla przebiegu drogi S 18.

      12     W dniu 27 stycznia 1999 r. została wszczęta procedura wydania zezwolenia na budowę rzeczonej drogi. Decyzją z dnia 6 lipca
         2001 r. administracje okręgów Bregenz i Dornbirn zatwierdziły projekt budowy zgodnie z ustawodawstwem kraju związkowego Vorarlberg.
         Uwzględniając powołane rozporządzenia federalnego ministra gospodarki jedynie ustalony przebieg mógł zostać zatwierdzony w drodze
         tej decyzji.

      13     Decyzja ta stała się przedmiotem odwołania do rządu kraju związkowego Vorarlberg. Rząd ten w dniu 21 lutego 2003 r. wydał
         decyzję potwierdzającą, której wykonanie zostało wstrzymane w dniu 29 sierpnia 2003 r. przez Verwaltungsgerichtshof. Realizacja
         projektu budowy drogi S 18 jest aktualnie zablokowana.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      14     W następstwie doniesienia, w dniu 12 listopada 2001 r. Komisja wystosowała pismo do władz austriackich w przedmiocie niewystarczającej,
         z punktu widzenia ornitologicznego, klasyfikacji SOO Lauteracher Ried oraz negatywnych skutków projektu budowy drogi S 18,
         które rodzą obawy o przetrwanie na tym obszarze derkacza i innych populacji ptaków podlegających ochronie, jak i innych kwestii
         dotyczących ochrony tego terenu.

      15     Zbadawszy odpowiedź rządu austriackiego, przekazaną w dniu 1 lutego 2002 r., w dniu 27 czerwca 2002 r. Komisja skierowała
         do Republiki Austrii wezwanie do usunięcia uchybienia. Uznawszy wyjaśnienia przedstawione przez Republikę Austrii za niewystarczające,
         Komisja w dniu 11 lipca 2003 r. wystosowała uzasadnioną opinię, wzywając to państwo członkowskie do podjęcia działań niezbędnych
         do zastosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od daty jej doręczenia.

      16     Oceniwszy, iż argumentacja powołana przez Republikę Austrii w odpowiedzi na uzasadnioną opinię z dnia 26 września 2003 r.
         nie była przekonywująca i biorąc pod uwagę, iż zarzucane uchybienie miało charakter trwały, Komisja podjęła decyzję o wniesieniu
         niniejszej skargi.

       W przedmiocie skargi
      17     Na poparcie skargi Komisja podnosi dwa zarzuty. Po pierwsze, zarzuca Republice Austrii naruszenie przepisów art. 4 ust. 1
         i 2 dyrektywy ptasiej w zakresie procedury wyboru i klasyfikacji SOO. Po drugie, powołuje ona niedochowanie w trakcie wydawania
         zezwolenia na budowę drogi S 18 wymogów określonych w art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej.

       W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu przepisów art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy ptasiej
       Argumentacja stron
      18     W ramach pierwszego z zarzutów Komisja podnosi, iż klasyfikacja i oznaczenie aktualnych granic SOO Lauteracher Ried nie odpowiada
         wymogom trwałej ochrony i zachowania gatunków ptactwa występujących na danym terenie, w szczególności derkacza, jak również
         innych gatunków ptaków wędrownych, które znajdują tam miejsca wylęgu. W opinii Komisji celem spełnienia wymogów z art. 4 ust. 1
         i 2 dyrektywy ptasiej powierzchnia SOO winna być powiększona o tereny Soren i Gleggen‑Köblern.

      19     Na poparcie tego zarzutu Komisja podnosi na wstępie, iż podstawowym czynnikiem w wytyczeniu granic SOO jest obecność chronionych
         gatunków ptactwa. Jak wynika z danych naukowych i wyników kontroli przeprowadzonych w trakcie lat 2000–2002, rzeczone tereny
         stanowią nie tylko naturalne siedliska, ale również są częścią głównego miejsca reprodukcji derkacza i innych ptaków wędrownych
         znajdujących tam miejsce wylęgu. Komisja podkreśla również, iż łąki znajdujące się na terenie Lauteracher Ried i jego obrzeżach
         stanowią jednorodne naturalne siedlisko o szczególnie odpowiedniej strukturze pod kątem ochrony ptactwa, będąc siedliskiem
         dla tych samych populacji ptaków. Komisja dodaje, iż derkacze występujące w dolinie Renu, na terytorium kraju związkowego
         Vorarlberg stanowią grupę ptaków będących w bezpośrednim wzajemnym kontakcie.

      20     Następnie Komisja utrzymuje, iż zobowiązanie do wyznaczenia jako SOO wszystkich obszarów, które wydają się najbardziej odpowiednie
         według kryteriów ornitologicznych, nie zostało całkowicie spełnione w pierwszym przedstawionym wykazie. Cel ochrony zagrożonych
         gatunków stwarza konieczność ponownego zbadania wykazu w świetle nowszych wyników badań naukowych i ewentualnie przedsięwzięcia
         ponownego wytyczenia granic istniejącego SOO.

      21     Fakt, iż Republika Austrii sklasyfikowała tereny Bangs i Matschels jako obszary ochrony, które również znajdują się w kraju
         związkowym Vorarlberg i mają na celu ochronę derkacza, nie zmienia niczego w zakresie zobowiązania tego państwa członkowskiego
         do uczynienia tego samego w odniesieniu do terenów Soren i Gleggen‑Köblern, znajdujących się w sąsiedztwie zgłoszonego SOO.

      22     Republika Austrii podnosi, iż aktualne granice SOO Lauteracher Ried odpowiadają w optymalny sposób wymogom dyrektywy ptasiej,
         co do ochrony i zachowania gatunku derkacza i gatunków ptaków wędrownych bytujących w sposób regularny w dolinie Renu na terenie
         kraju związkowego Vorarlberg.

      23     Jest ona zdania, iż wytyczając granice całości rzeczonego SOO, jak również obszaru ochrony fauny i flory, siedlisk naturalnych
         i ptactwa z terenów Bangs i Matschels, deklarując tym samym jako SOO i uznając terytoria doliny Renu położone w kraju związkowym
         Vorarlberg za najbardziej odpowiednie pod względem liczby i powierzchni dla zachowania gatunku derkacza umieszczonego w załączniku
         I, jak i regularnie występujących gatunków ptaków wędrownych, spełniła ona zobowiązania ciążące na niej na mocy dyrektywy
         ptasiej.

      24     Republika Austrii precyzuje, iż strefa SOO została wyznaczona na podstawie dowodów naukowych dostępnych w momencie dokonywania
         wyboru i klasyfikacji tego obszaru, które zostały uznane przez orzecznictwo Trybunału za wiarygodne i doprowadziły do klasyfikacji
         tego tylko obszaru jako najistotniejszego obszaru wylęgu ptactwa łąkowego w kraju związkowym Vorarlberg.

      25     Dodaje ona, iż w trakcie klasyfikacji rzeczonego obszaru oparto się wyłącznie na aspektach ornitologicznych i ekologicznych,
         które mogą zostać wywiedzione z art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy ptasiej. W tym kontekście utrzymuje ona, iż w granicach SOO Lauteracher
         Ried koncentruje się naturalna, pierwotna grupa niezbędna do rozwoju derkacza, ale że zakres występowania tej grupy nie rozciąga
         się na łąki łęgowe na obszarach Soren i Gleggen‑Köblern.

      26     Według Republiki Austrii, liczne kryteria winny zostać rozważone w celu określenia najbardziej odpowiednich obszarów, w szczególności
         fakt, iż ptaki dwóch gatunków pojawiają się regularnie na oznaczonym obszarze lub na jego części. Jednak kryterium to nie
         jest decydujące samo w sobie by dochować wymogów dyrektywy ptasiej. Aby wchodzić w skład obszarów najbardziej odpowiednich
         w rozumieniu tej dyrektywy, obszar winien łącznie odpowiadać innym parametrom ornitologicznym i ekologicznym. Należy jednocześnie
         zbadać i ocenić czy obszar ten jest odpowiedni ze względu na swoją powierzchnię oraz pod względem ilościowym, z uwagi na stan
         jak i środowisko. W tym zakresie należy uwzględnić już istniejące na danym obszarze szkody spowodowane działalnością o charakterze
         rekreacyjnym, systemem oceny lub inne czynniki, oraz pogorszenie stanu naturalnych siedlisk, które stąd wynika. Według tego
         państwa członkowskiego już istniejące uciążliwości cywilizacyjne i ograniczenia, jak i rzeczywista jakość obu terenów, Soren
         i Gleggen‑Köblern nie odpowiadają znaczącym kryteriom dyrektywy ptasiej, aby móc być zaklasyfikowanym jako SOO.

      27     W tym kontekście Republika Austriacka wskazuje, że uwzględnienie, co najmniej pośrednie, interesów społeczno‑gospodarczych
         może odgrywać rolę w ramach oceny odpowiedniego charakteru obszaru pod względem powierzchni i podkreśla jednocześnie, iż ma
         to miejsce w przypadku ingerencji w sferę prawną podmiotów indywidualnych.

      28     Według Republiki Austrii zarzut, jakoby była ona zobowiązana do dokonania późniejszej zmiany i przyjęcia na stałe SOO Lauteracher
         Ried, nie znajduje żadnej podstawy prawnej. Tego rodzaju obowiązek mógłby się okazać trudny do pogodzenia z zasadą legalności
         działania administracji i sprzeczny z orzecznictwem Trybunału.

      29     Ponadto Republika Austrii precyzuje, że tereny Soren i Gleggen‑Köblern, jeśli nie stanowią części obszarów najbardziej odpowiednich
         w rozumieniu art. 4 ust. 1 czwarty akapit dyrektywy ptasiej, nie są jednak pozbawione wszelkiej ochrony. W rzeczywistości
         zostałyby one poddane w trakcie procedury odwołania, odnoszącej się do projektu budowy drogi S 18, reżimowi ochrony przewidzianemu
         w art. 4 ust. 4 zdanie drugie.

       Ocena Trybunału
      30     W celu rozstrzygnięcia niniejszego sporu należy w pierwszej kolejności przypomnieć wynikające z dyrektywy ptasiej zasady dotyczące
         zobowiązań państw członkowskich w zakresie wyboru i klasyfikacji SOO.

      31     Jak wynika z art. 4 ust. 1 akapit czwarty powołanej dyrektywy, państwa członkowskie dokonują klasyfikacji jako SOO najbardziej
         odpowiednich obszarów pod względem liczby i powierzchni dla zachowania gatunków chronionych wymienionych w załączniku I. Czyniąc
         to winny one brać pod uwagę potrzeby ochrony gatunków w ramach morskiego i lądowego obszaru geograficznego, do którego niniejsza
         dyrektywa ma zastosowanie. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu państwa członkowskie podejmują podobne środki w odniesieniu do regularnie
         występujących gatunków wędrownych niewymienionych w załączniku I, w odniesieniu do obszarów ich wylęgu, pierzenia i zimowania
         oraz miejsc postoju wzdłuż ich tras migracji.

      32     Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy ptasiej wymaga od państw członkowskich nadania SOO
         prawnego statusu ochronnego, który może zapewnić, zwłaszcza przetrwanie i reprodukcję gatunków ptactwa, do których odnosi
         się załącznik I, jak również reprodukcję, pierzenie i zimowanie regularnie występujących gatunków wędrownych niewymienionych
         w załączniku I (zob. wyrok z dnia 18 marca 1999 r. w sprawie C‑166/97 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑1719, pkt 21
         i powołane tam orzecznictwo).

      33     Poza tym Trybunał orzekł, iż zakres swobodnej oceny przysługujący państwom członkowskim przy dokonywaniu wyboru obszarów najbardziej
         odpowiednich w celu ich klasyfikacji jako SOO, dotyczy nie możliwości klasyfikacji jako SOO terytoriów, które wydają się najbardziej
         odpowiednie według kryteriów ornitologicznych, lecz wyłącznie stosowania tych kryteriów w celu identyfikacji terytoriów najbardziej
         odpowiednich dla ochrony gatunków wymienionych w załączniku I (zob. w szczególności wyrok z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie
         C‑3/96 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I‑3031, pkt 61).

      34     Należy jednocześnie przypomnieć, iż według wyników badań naukowych i kontroli przedstawionych przez Komisję w trakcie postępowania,
         a które nie zostały zakwestionowane przez rząd austriacki, w przeciągu lat 2000–2002 na obszarze SOO Lauteracher Ried o powierzchni
         580 ha zostały zaobserwowane odpowiednio 4 lub 5, 4 i 3 samce śpiewające gatunku derkacza. Obserwacje dotyczące odpowiednio
         terenów Soren i Gleggen‑Köblern, o powierzchni 64 i 352 ha dały nieco niższy wynik, ponieważ zaobserwowano odpowiednio 4,
         2 i 3 ptaki.

      35     Ponadto, zgodnie z tym co utrzymuje Komisja, nie spotykając się ze sprzeciwem co do tego punktu, w roku 2001 ptaki wędrowne
         z gatunków bekas krzyk (gallinago gallinago), czajka (vanellus vanellus) i kulik wielki (numenius arquata) rozmnożyły się
         w znacznej liczbie na dwóch terenach nie oznaczonych jako SOO przez władze austriackie. Liczba par gniazdujących w SOO Lauteracher
         Ried wynosiła od 3 do 5, jeśli chodzi o bekasa krzyka, 11 lub 12 par czajki i 3 pary z gatunku kulik wielki. Na terenach Soren
         i Gleggen‑Köblern zaobserwowano odpowiednio 3 i 3 lub 4 pary z gatunku bekas krzyk, 6 i 9 par z gatunku czajka jak również
         1 (prawdopodobnie) i 8 par kulika wielkiego.

      36     Wynika stąd, jak podnosi rzecznik generalny w pkt 32 opinii, że tereny Soren i Gleggen‑Köblern tak dla derkacza, jak i niewymienionych
         w załączniku I gatunków ptaków wędrownych, jak bekaz krzyk, czajka i kulik wielki, mają znaczenie co najmniej porównywalne
         z terytoriami znajdującymi się w obrębie SOO Lauteracher Ried. Poza tym liczby wskazane przez rząd austriacki w standardowym
         formularzu informacyjnym dotyczącym trzech ostatnich gatunków ptaków wędrownych zostałyby osiągnięte jedynie, jeżeli uwzględnić
         również parcele położone poza powołanym SOO.

      37     Co do argumentu rządu austriackiego jakoby tereny Soren i Gleggen‑Köblern nie były najbardziej odpowiednimi pod względem ochrony
         wyżej wymienionych gatunków ptaków z powodu już istniejących uciążliwości cywilizacyjnych i ograniczeń, jak i rzeczywistej
         jakości tych terenów, należy przypomnieć, iż na terenach tych, o mniejszej powierzchni nić powołany SOO, występuje jak to
         zostało wskazane w pkt 34 i 35 niniejszego wyroku, podobna do obserwowanej na terenie SOO liczba gniazdujących ptaków.

      38     Należy zatem stwierdzić, iż według kryteriów ornitologicznych tereny Soren i Gleggen‑Köblern stanowią, na tej samej podstawie
         co Lauteracher Ried, część najbardziej odpowiednich obszarów pod względem liczby i powierzchni, by zostać zaklasyfikowanymi
         jako SOO, zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy ptasiej.

      39     Argument rządu austriackiego, iż w podczas koniecznej oceny cech obszaru zgłoszonego do klasyfikacji jako SOO należało uwzględnić,
         choćby w pośredni sposób, kryteria gospodarcze i społeczne, nie może podważyć powyższej tezy.

      40     Zgodnie z orzecznictwem Trybunału w trakcie dokonywania wyboru SOO i jego granic, państwo członkowskie nie może uwzględniać
         wymogów o charakterze gospodarczym ani z uwagi na interes ogólny, nadrzędny w stosunku do interesu, któremu odpowiada cel
         ekologiczny realizowany dyrektywą ptasią, ani w zakresie w jakim wymagania te odpowiadają powodom o charakterze zasadniczym
         wynikającym z nadrzędnego interesu publicznego, takim jak określone w art. 6 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy siedliskowej
         (zob. w szczególności wyrok z dnia 11 lipca 1996 r. w sprawie C‑44/95 Royal Society for the Protection of Birds, Rec. str. I‑3805,
         pkt 31 i 42).

      41     Odnosząc się do argumentu rządu austriackiego, iż wyniki przeprowadzonych kontroli na miejscu nie pozwalają na wnioskowanie
         o przydatności terenów Soren i Gleggen‑Kölbern pod kątem ochrony podlegających ochronie gatunków ptactwa, należy stwierdzić,
         iż nie uzasadnia on w sposób naukowy wyłączenia powołanych terenów z obszaru SOO. Przeciwnie, zaklasyfikowanie powołanych
         obszarów do SOO winno zapewnić ochronę derkacza, gatunku umieszczonego w załączniku I, i innych występujących regularnie gatunków
         ptaków wędrownych, zgodnie z celami dyrektywy ptasiej.

      42     Nie sposób przyjąć argumentacji rządu austriackiego, według której Komisja błędnie utrzymuje, iż należy zmienić zasięg i przyjąć
         na stałe SOO Lauteracher Ried, ponieważ tego rodzaju żądanie nie znajduje żadnej podstawy prawnej.

      43     Należy bowiem stwierdzić, iż mimo że zobowiązanie zaklasyfikowania najbardziej odpowiednich obszarów w celu stworzenia SOO
         zrodziło skutki w odniesieniu do Republiki Austrii w dniu 1 stycznia 1995 r., dacie przystąpienia tego państwa członkowskiego
         do Unii Europejskiej, to jednak z datą tą zobowiązanie to nie zostało spełnione w całości. W rzeczywistości ani dyrektywa
         ptasia, ani treść jej art. 4 nie zawierają żadnej wskazówki precyzującej, że obowiązek transpozycji tej dyrektywy został spełniony
         w całości wraz z tą datą. Poza tym, jak na to wskazuje rzecznik generalny w pkt 39 opinii, niezachowanie obszarów wyjątkowych
         pod kątem ochrony gatunków podlegających ochronie wyłączenie ze względu na fakt, iż ich wyjątkowy charakter ujawnił się jedynie
         po dokonaniu transpozycji dyrektywy ptasiej, pozostawałoby w sprzeczności z celem skutecznej ochrony ptactwa.

      44     Co do argumentu rządu austriackiego, iż oparł się on na badaniu sporządzonym w 1995 r. przez federalną agencję ds. ochrony
         środowiska we współpracy z BirdLife, zatytułowanym Important Bird Areas in Österreich, jako stanowiącym jedyne opracowanie
         oraz wiarygodną oceną naukową dostępną w czasie dokonywania wyboru i klasyfikacji Lauteracher Ried jako SOO, wystarczy stwierdzić,
         iż obowiązek klasyfikacji nie jest ograniczony, jak to słusznie podnosi Komisja, przez stan wiedzy naukowej dostępnej w określonej
         dacie.

      45     W rzeczywistości z akt sprawy wynika, iż są dostępne inne badania i ekspertyzy ornitologiczne o charakterze naukowym, jak
         i wyniki kontroli późniejszych niż te, na których podstawie dokonywano klasyfikacji SOO Lauteracher Ried. Na gruncie tych
         dowodów, których poprawność nie została zakwestionowana przez Republikę Austrii, należy dokonać ponownej klasyfikacji tego
         SOO.

      46     Republika Austrii nie może utrzymywać, iż dokonując klasyfikacji Bangs i Matschels jako obszarów ochrony, gdzie również występuje
         derkacz, zwolniła się ona od obowiązku klasyfikacji jako SOO terenów Soren i Gleggen‑Köblern.

      47     Zgodnie z wcześniejszym orzeczeniem Trybunału, państwa członkowskie są zobowiązane do zaklasyfikowania jako SOO wszystkich
         obszarów, które wskutek zastosowania kryteriów ornitologicznych okazują się być najbardziej odpowiednimi pod względem ochrony
         danych gatunków (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 62).

      48     Wreszcie odnosząc się do argumentu rządu austriackiego dotyczącego faktu, iż tereny Soren i Gleggen‑Köblern nie są pozbawione
         wszelkiej kontroli, wystarczy przypomnieć, iż art. 4 ust. 1 dyrektywy ptasiej nakłada na państwa członkowskie obowiązek klasyfikacji
         jako SOO obszarów najbardziej odpowiednich pod względem liczby i powierzchni dla ochrony gatunków wymienionych w załączniku
         I, z którego nie sposób się zwolnić przez przyjęcie innych środków specjalnej ochrony (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko
         Niderlandom, pkt 55).

      49     Uwzględniając poprzedzające uwagi, należy uznać pierwszy zarzut podniesiony przez Komisję za zasadny.
       W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na naruszeniu wymogów art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej
      50     W ramach drugiego zarzutu Komisja podnosi, iż Republika Austrii podczas wydawania zezwolenia na budowę drogi S 18 nie dochowała,
         wynikających z art. 6 ust. 4 w związku z art. 7 dyrektywy siedliskowej, zobowiązań ochrony biotopów i siedlisk znajdujących
         się na terenie SOO Lauteracher Ried.

      51     Na wstępie Komisja podnosi, iż do maja 2000 r. nie miała miejsca żadna konkretna i szczegółowa ocena, zgodna z celami dyrektywy
         ptasiej. Utrzymuje ona, iż w momencie gdy badanie środowiskowe zakończyło się wydaniem w maju 2000 r. negatywnej opinii oficjalnego
         eksperta kraju związkowego Vorarlberg, z powodu oddziaływania projektu budowy drogi S 18 na SOO, nie zainicjowano żadnego
         badania w celu sprawdzenia, czy możliwe byłoby rozwiązanie w postaci zmiany przebiegu tej drogi. Następnie Komisja podkreśla,
         iż po wydaniu decyzji o zezwoleniu na budowę, wydanej w dniu 6 lipca 2001 r., Komisja nie została bezpośrednio poinformowana
         o żadnych środkach kompensujących powziętych w celu złagodzenia negatywnego oddziaływania tej budowy. W końcu Komisja podnosi,
         iż dotąd nie ustalono, czy zostały rzeczywiście przyjęte wszelkie środki kompensacyjne konieczne do zapewnienia całościowej
         spójności programu Natura 2000.

      52     Republika Austrii kwestionuje wszystkie części drugiego zarzutu.
       W przedmiocie stosowania dyrektywy siedliskowej w czasie
      53     Zważywszy, że jak wynika z pkt 11 niniejszego wyroku, pewne okoliczności faktyczne dotyczące projektu budowy drogi S 18 miały
         miejsce przed datą przystąpienia Republiki Austrii do Unii Europejskiej, należy przed orzeczeniem, co do domniemanego naruszenia
         dyrektywy siedliskowej, zbadać, czy dyrektywa ta znajduje zastosowanie do okoliczności sporu leżących u podstaw skargi Komisji.

      54     W tym względzie jest bezsporne, iż realizacja projektu budowy drogi S 18 rozpoczęła się w 1992 r. Przerwana procedura w tej
         sprawie została podjęta w dniu 8 marca 1994 r., dacie formalnego przedstawienia i poddania projektu procedurze oceny na podstawie
         ustawy o drogach federalnych z 1971 r.

      55     Poza tym, z akt sprawy wynika, iż sprawozdanie z przeprowadzenia ogólnej ekspertyzy na poziomie federalnym zostało opublikowane
         w tym samym roku, jakkolwiek przed dniem 1 stycznia 1995 r., tj. datą przystąpienia Austrii do Unii Europejskiej.

      56     Z orzecznictwa Trybunału wynika, iż zasada poddawania projektów, które mogą mieć istotne oddziaływanie na środowisko, ocenie
         środowiskowej nie znajduje zastosowania w przypadkach, w których formalne wniesienie wniosku o wydanie zezwolenia na realizację
         projektu miało miejsce przed upływem terminu na transpozycję dyrektywy [zob. podobnie w kwestii dyrektywy Rady 85/337/EWG
         w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U. L 175,
         str. 40), wyroki z dnia 11 sierpnia 1995 r. w sprawie C‑431/92 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑2189, pkt 29 i 32, jak
         również z dnia 18 czerwca 1998 r., w sprawie C‑81/96 Gedeputeerde Staten van Noord‑Holland, Rec. str. I‑3923, pkt 23].

      57     Trybunał uznał bowiem, iż owo kryterium formalne jest jedynym, które pozostawałoby w zgodzie z zasadą pewności prawa i pozwalałoby
         zachować skuteczność (effet utile) dyrektywy. Argumentem stojącym za tego rodzaju tezą jest fakt, iż dyrektywa, taka jak dyrektywa
         siedliskowa, dotyczy w ogromnej większości projektów na wielką skalę, których realizacja wymaga bardzo często długiego okresu
         czasu. Tym samym nie byłoby właściwe, by procedury złożone już na poziomie krajowym i formalnie wszczęte przed upływem terminu
         na transpozycję rzeczonej dyrektywy były obciążane i opóźniane szczególnymi wymogami z niej wynikającymi oraz by wpływało
         to na powstałe już stany prawne (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Gedeputeerde Staten van Noord‑Holland, pkt 23 i 24).

      58     W istocie zarówno dyrektywa 85/337 jak i dyrektywa siedliskowa odnoszą się do oceny oddziaływania pewnych projektów publicznych
         i prywatnych na środowisko. W obu przypadkach procedura oceny ma miejsce przed definitywnym wyborem projektu. Wyniki tej oceny
         winny być uwzględnione w decyzji w przedmiocie projektu, który może zostać zmieniony w zależności od powołanych wyników. Różne
         etapy badania projektu są do tego stopnia powiązane, że tworzą złożoną operację. Fakt, iż treść pewnych przepisów jest inna,
         nie może podważyć tej oceny. Stąd zarzut winien zostać oceniany w dniu formalnego przedstawienia projektu, wspomnianego w pkt 54
         niniejszego wyroku.

      59     Następnie należy przypomnieć, iż zgodnie z przepisami aktów o przystąpieniu, prawa i obowiązki wynikające z prawa wspólnotowego
         są bez wyjątku, natychmiast wykonalne w nowych państwach członkowskich (zob. podobnie wyrok z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie
         C‑179/00 Weidacher, Rec. str. I‑501, pkt 18).

      60     Z aktu o przystąpieniu wynika, iż zobowiązania wynikające z dyrektywy ptasiej i siedliskowej nabrały skuteczności w odniesieniu
         do Republiki Austrii w dniu 1 stycznia 1995 r. oraz że nie miało zastosowania do tego państwa członkowskiego żadne zwolnienie
         ani okres przejściowy.

      61     Należy zatem stwierdzić, iż procedura w przedmiocie wydania zezwolenia na budowę drogi S 18 została formalnie wszczęta przed
         datą przystąpienia Republiki Austrii do Unii Europejskiej.

      62     W związku z powyższym, zgodnie z orzecznictwem powołanym w pkt 56 tego wyroku, w niniejszym przypadku zobowiązania wynikające
         z dyrektywy siedliskowej nie wiążą Republiki Austrii, a przepisy tej dyrektywy nie miały zastosowania do projektu budowy drogi
         S 18.

      63     W świetle poprzedzających uwag należy stwierdzić, iż drugi zarzut Komisji jest bezzasadny.
      64     W konsekwencji należy stwierdzić, iż nie włączając do SOO Lauteracher Ried terenów Soren i Gleggen‑Köblern, które według kryteriów
         naukowych stanowią, na tej samej podstawie co powołany SOO, część obszarów najbardziej odpowiednich pod względem liczby i powierzchni
         zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy ptasiej, Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy tej dyrektywy.

       W przedmiocie kosztów
      65      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Jednakże
         na podstawie art. 69 § 3 regulaminu, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, Trybunał może postanowić, że koszty zostaną
         podzielone albo że każda ze stron poniesie swoje własne koszty. Ponieważ żądania zarówno Komisji jak i Republiki Austrii zostały
         uwzględnione tylko częściowo, należy orzec że ponoszą one własne koszty.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)      Nie włączając do specjalnego obszaru ochrony parku narodowego Lauteracher Ried terenów Soren i Gleggen‑Köblern, które według
            kryteriów naukowych stanowią na tej samej podstawie co specjalny obszar ochrony najbardziej odpowiednie obszary pod względem
            liczby i powierzchni zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego
            ptactwa zmienionej dyrektywą Komisji 97/49/WE z dnia 29 lipca 1997 r., Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które na
            niej ciążą na mocy tej dyrektywy.
      2)      Skarga zostaje oddalona w pozostałym zakresie.
      3)      Komisja Wspólnot Europejskich i Republika Austrii ponoszą własne koszty.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.