title: Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 26 lipca 2017 r.#Postępowanie zainicjowane przez Jana Šalplachtę.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesarbeitsgericht.#Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Dostęp do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych – Dyrektywa 2003/8/WE – Minimalne wspólne zasady odnoszące się do pomocy prawnej w sporach o tym charakterze – Zakres stosowania – Uregulowanie państwa członkowskiego stanowiące, że koszty tłumaczenia koniecznych dokumentów uzasadniających wniosek o przyznanie pomocy prawnej nie podlegają zwrotowi.#Sprawa C-670/15.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
      z dnia 26 lipca 2017 r. (
            *1
         )
      Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Dostęp do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych – Dyrektywa 2003/8/WE – Minimalne wspólne zasady odnoszące się do pomocy prawnej w sporach o tym charakterze – Zakres stosowania – Przepis państwa członkowskiego stanowiący, że koszty tłumaczenia koniecznych dokumentów uzasadniających wniosek o przyznanie pomocy prawnej nie podlegają zwrotowi
      W sprawie C‑670/15
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesarbeitsgericht (federalny sąd pracy, Niemcy) postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 15 grudnia 2015 r., w postępowaniu wszczętym przez

         Jana Šalplachtę,

      TRYBUNAŁ (piąta izba),
      w składzie: J.L. da Cruz Vilaça, prezes izby, A. Tizzano (sprawozdawca), wiceprezes Trybunału, M. Berger, E. Levits i F. Biltgen, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Szpunar,
      sekretarz: K. Malacek, administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 9 listopada 2016 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu J. Šalplachty przez K. Jurisch i P. Probsta, Rechtsanwälte,

               —

               w imieniu rządu niemieckiego przez M. Hellmanna, T. Henzego i J. Mentgen, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu czeskiego przez L. Březinovą, M. Smolka i J. Vláčila, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu hiszpańskiego przez M. Sampola Pucurulla, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez M. Heller i M. Wilderspina, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 1 lutego 2017 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 i 2 dyrektywy Rady 2003/8/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. w celu usprawnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych poprzez ustanowienie minimalnych wspólnych zasad odnoszących się do pomocy prawnej w sporach o tym charakterze (Dz.U. 2003, L 26, s. 41 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 6, s. 90).

               2

               Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowania wszczętego przez Jana Šalplachtę w przedmiocie zapłaty zaległego wynagrodzenia przez jego byłego pracodawcę Elektroanlagen & Computerbau GmbH.

         Ramy prawne
      Prawo Unii

               3

               Zgodnie z motywami 5, 6, 18 i 23 dyrektywy 2003/8:

                        „(5)

                        Niniejsza dyrektywa ma na celu zachęcanie do ubiegania się o pomoc prawną w sporach transgranicznych przez osoby, które nie posiadają wystarczających środków, tam gdzie pomoc jest konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Powszechnie uznane prawo dostępu do wymiaru sprawiedliwości zostało także potwierdzone w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej

                        (6)

                        Ani brak środków w posiadaniu strony procesu, bez względu na to, czy występuje jako powód lub pozwany, ani trudności wynikające z transgranicznego charakteru sporu, nie powinny stać na przeszkodzie skutecznemu dostępowi do wymiaru sprawiedliwości.

                  […]

                        (18)

                        Złożoność różnic pomiędzy systemami prawnymi państw członkowskich i koszty nieodłącznie związane z transgranicznym wymiarem sporu nie powinny uniemożliwiać dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Pomoc prawna powinna zatem obejmować pokrycie kosztów związanych bezpośrednio z transgranicznym charakterem sporu.

                  […]

                        (23)

                        W przypadku udzielenia pomocy prawnej przez państwo członkowskie, w którym mieści się sąd lub w którym orzeczenie ma zostać wykonane, wyłączając pomoc przedsporną, gdy wnioskodawca nie zamieszkuje na stałe ani nie przebywa stale na terytorium państwa członkowskiego, w którym mieści się sąd, państwo członkowskie musi zastosować własne prawodawstwo, zgodnie z zasadami niniejszej dyrektywy”.

               4

               Artykuł 1 dyrektywy 2003/8, zatytułowany „Cel i zakres”, stanowi:
               „1.   Celem niniejszej dyrektywy jest usprawnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych poprzez ustanowienie minimalnych wspólnych zasad odnoszących się do pomocy prawnej w sporach o tym charakterze.
               2.   Dyrektywa ma zastosowanie do sporów transgranicznych w sprawach cywilnych i handlowych, bez względu na rodzaj organu sądowego, który ma rozstrzygnąć spór. Stosowanie dyrektywy nie obejmuje w szczególności spraw podatkowych, celnych i administracyjnych.
               3.   W niniejszej dyrektywie termin »państwo członkowskie« oznacza państwa członkowskie z wyjątkiem Danii”.

               5

               Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Spory transgraniczne”, stanowi:
               „1.   Do celów niniejszej dyrektyw[y], spór transgraniczny ma miejsce, w przypadku gdy strona ubiegająca się o pomoc prawną, o jakiej mowa w dyrektywie, stale zamieszkuje lub stale przebywa w państwie członkowskim innym od tego, w którym mieści się sąd lub w którym orzeczenie ma być wykonane.
               2.   Państwo członkowskie, na którego terenie zamieszkuje strona sporu, jest określone zgodnie z art. 59 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych [(Dz.U. 2001, L 12, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 4, s. 42)].
               3.   Określenia, czy ma miejsce spór transgraniczny, dokonuje się w momencie złożenia wniosku zgodnie z niniejszą dyrektywą”.

               6

               Artykuł 3 tej samej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do pomocy prawnej”, ma następujące brzmienie:
               „1.   Osoby fizyczne biorące udział w sporze, będącym przedmiotem niniejszej dyrektywy, są uprawnione do otrzymania stosownej pomocy prawnej w celu zapewnienia im skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z warunkami określonymi w niniejszej dyrektywie.
               2.   Pomoc prawna jest uważana za właściwą [stosowną], kiedy gwarantuje:

                        a)

                        poradę przedsporną w celu rozstrzygnięcia sporu przed wniesieniem sprawy do sądu;

                        b)

                        pomoc prawną i reprezentowanie w sądzie, zwolnienie korzystającego z pomocy prawnej z kosztów sądowych lub pomoc w ich uiszczeniu, w tym kosztów określonych w art. 7 niniejszej dyrektywy, a także związanych z opłaceniem osób uprawnionych przez sąd do dokonywania czynności w trakcie procesu.

                  W państwach członkowskich, w których strona przegrywająca jest obciążona kosztami strony przeciwnej, w przypadku gdy korzystający z pomocy prawnej przegrywa proces, pomoc prawna pokrywa koszty poniesione przez stronę przeciwną, jeżeli pokrywałaby koszty, jakimi obciążony byłby korzystający z pomocy stale zamieszkujący lub przebywający na terytorium państwa członkowskiego, w którym mieści się sąd.
               […]”.

               7

               Artykuł 5 dyrektywy 2003/8, zatytułowany „Warunki dotyczące środków finansowych”, stanowi w ust. 1 i 2:
               „1.   Państwa członkowskie przyznają pomoc prawną osobom ujętym w art. 3 ust. 1, które są całkowicie lub częściowo niezdolne do poniesienia kosztów procesu przedstawionych w art. 3 ust. 2 ze względu na ich sytuację ekonomiczną. Pomoc ta ma zapewnić skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości.
               2.   Sytuację ekonomiczną tych osób ocenia kompetentny organ państwa członkowskiego, w którym mieści się sąd, mając na uwadze różne obiektywne czynniki, takie jak dochód, kapitał lub sytuacja rodzinna; włączając w to także oszacowanie środków finansowych osób, które są zależne finansowo od wnioskodawcy”.

               8

               Artykuł 7 tej samej dyrektywy, zatytułowany „Koszty związane z transgranicznym charakterem sporu”, brzmi:
               „Pomoc prawna przyznawana w państwie członkowskim, w którym mieści się sąd, pokrywa wymienione koszty związane bezpośrednio z transgranicznym charakterem sporu:

                        a)

                        wykładnię [tłumaczenie ustne];

                        b)

                        tłumaczenie dokumentów żądanych przez sąd lub przez właściwy organ i przedłożonych przez beneficjenta, koniecznych dla rozstrzygnięcia sporu;

                        c)

                        koszty podróży, poniesione przez wnioskodawcę, w przypadku konieczności osobistego stawienia się osób związanych z reprezentowaniem interesu wnioskodawcy, wynikającej z prawa państwa członkowskiego lub wymaganej przez sąd, na podstawie decyzji sądu stanowiącej o tym, iż odnośna osoba nie może zostać w sposób zadowalający przesłuchana w żaden inny sposób”.

               9

               Artykuł 8 dyrektywy 2003/8, zatytułowany „Koszty pokrywane przez państwo członkowskie stałego zamieszkania lub pobytu”, stanowi:
               „Państwo członkowskie stałego zamieszkania lub pobytu wnioskodawcy zapewnia pomoc prawną, o której mowa w art. 3 ust. 2, obejmującą:

                        a)

                        koszty związane z poradą miejscowego prawnika lub innej osoby uprawnionej przez sąd [ustawę] do udzielenia porady prawnej poniesione w tym państwie członkowskim do czasu otrzymania wniosku o pomoc prawną przez państwo członkowskie, w którym mieści się sąd;

                        b)

                        tłumaczenie wniosku oraz koniecznych dokumentów uzasadniających wniosek, w przypadku przekazywania ich do organów tego państwa członkowskiego”.

               10

               Artykuł 12 tej dyrektywy, zatytułowany „Organ przyznający pomoc prawną”, stanowi:
               „Pomoc prawną przyznaje lub odmawia jej właściwy organ państwa członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę sąd, bez uszczerbku dla art. 8”.

               11

               Artykuł 13 omawianej dyrektywy, zatytułowany „Składanie i przekazywanie wniosków o pomoc prawną”, ma następujące brzmienie:
               „1.   Wnioski o pomoc prawną mogą być składane:

                        a)

                        właściwemu organowi państwa członkowskiego, w którym wnioskodawca stale zamieszkuje lub przebywa (organ przekazujący); lub

                        b)

                        właściwemu organowi państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma sąd lub w którym wykonywane jest orzeczenie (organ otrzymujący).

                  2.   Wnioski o pomoc prawną są wypełniane, a dokumenty uzasadniające wniosek są tłumaczone na:

                        a)

                        język urzędowy lub jeden z języków państwa członkowskiego, w którym mieści się właściwy organ otrzymujący wniosek, będący jednym z języków instytucji [Unii];

                        b)

                        inny język, wskazany przez państwo członkowskie jako język, który akceptuje, zgodnie z art. 14 ust. 3.

                  […]
               4.   Właściwy organ przekazujący pomaga wnioskodawcy w celu zapewnienia, że do wniosku zostały dołączone wszystkie uzasadniające go dokumenty, wymagane dla umożliwienia rozpatrzenia wniosku. Ponadto pomaga wnioskodawcy w zapewnieniu wszystkich koniecznych tłumaczeń dokumentów uzasadniających wniosek, zgodnie z art. 8 lit. b).
               Właściwy organ przekazujący przekazuje wniosek właściwemu organowi otrzymującemu w innym państwie członkowskim w ciągu 15 dni od otrzymania poprawnie wypełnionego wniosku w jednym z języków określonych w ust. 2 wraz z dokumentami uzasadniającymi wniosek przetłumaczonymi, jeśli to konieczne, na jeden z tych języków.
               […]
               6.   Państwa członkowskie nie mogą pobierać opłat za usługi świadczone zgodnie z ust. 4. […]”.

         Prawo niemieckie

               12

               Paragraf 114 ust. 1 Zivilprozessordnung (kodeksu postępowania cywilnego), w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności w postępowaniu głównym (zwanego dalej „ZPO”), stanowi:
               „Stronie, która z powodu sytuacji osobistej i finansowej nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, jest w stanie ponieść je w części albo w kilku ratach, przyznaje się na jej wniosek pomoc prawną, jeżeli zamierzone powództwo lub obrona przed sądem ma dostateczne szanse powodzenia i nie wynika ze złej wiary. W odniesieniu do transgranicznej pomocy prawnej w ramach Unii Europejskiej stosuje się uzupełniająco §§ 1076–1078”.

               13

               Paragraf 117 ZPO stanowi:
               „1.   Wniosek o przyznanie pomocy prawnej składa się do sądu, przed którym toczy się postępowanie […].
               2.   Do wniosku należy dołączyć oświadczenie strony dotyczące sytuacji osobistej i finansowej (sytuacji rodzinnej, zawodowej, majątkowej, dochodów i obciążeń) oraz odnośne dokumenty uzasadniające wniosek […]”.

               14

               Zgodnie z § 1076 ZPO:
               „Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, w odniesieniu do transgranicznej pomocy prawnej w ramach Unii Europejskiej zgodnie z [dyrektywą 2003/8] stosuje się §§ 114–127a”.

               15

               Paragraf 1078 ZPO ma następujące brzmienie:

                        „1.

                        Do rozpatrzenia wpływających wniosków o przyznanie transgranicznej pomocy prawnej właściwy jest sąd, przed którym toczy się postępowanie, względnie sąd, który ma orzeczenie wykonać. Wnioski muszą zostać wypełnione w języku niemieckim, a do uzasadniających je dokumentów należy dołączyć tłumaczenie na język niemiecki. […]
                        […]”.

               16

               Paragraf 184 zdanie pierwsze Gerichtsverfassungsgesetz (prawa o ustroju sądów), w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności w postępowaniu głównym, ma następujące brzmienie:
               „Językiem urzędowym w sądach jest niemiecki”.

         Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne

               17

               Z postanowienia odsyłającego wynika, że pismami z dnia 24 września 2013 r. i z dnia 21 października 2013 r. J. Šalplachta, który ma miejsce zamieszkania w Republice Czeskiej, wytoczył przed Arbeitsgericht Zwickau (sądem pracy w Zwickau, Niemcy) powództwo o zapłatę zaległego wynagrodzenia za pracę przeciwko spółce Elektroanlagen & Computerbau. W ramach postępowania skarżący w postępowaniu głównym złożył również wniosek o przyznanie pomocy prawnej dla celów postępowania w pierwszej instancji.

               18

               Pismem z dnia 27 listopada 2013 r. skarżący w postępowaniu głównym złożył wniosek o objęcie pomocą prawną kosztów tłumaczenia dokumentów dotyczących jego sytuacji dochodowej i majątkowej na niemiecki, które to tłumaczenie zostało dokonane przez biuro tłumaczeń z siedzibą w Dreźnie (Niemcy).

               19

               Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014 r. Arbeitsgericht Zwickau (sąd pracy w Zwickau) przyznał pomoc prawną dla celów postępowania przed sądem pierwszej instancji, ale odmówił objęcia tą pomocą kosztów tłumaczenia omawianych dokumentów.

               20

               Zażalenie na to rozstrzygnięcie odmowne, złożone przez skarżącego w postępowaniu głównym zostało oddalone przez Landesarbeitsgericht Chemnitz (sąd pracy wyższej instancji w Chemnitz, Niemcy) orzeczeniem z dnia 15 kwietnia 2015 r. Sąd ten stwierdził między innymi, że zgodnie z przepisami dyrektywy 2003/8 zwrot kosztów tłumaczenia dokumentów uzasadniających wniosek o przyznanie pomocy prawnej przyznaje się, w sytuacji gdy wniosek ten zostaje złożony do organu przekazującego w rozumieniu art. 13 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy, czyli właściwego organu państwa członkowskiego, w którym wnioskodawca ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Natomiast przepisy te nie przewidują zwrotu omawianych kosztów w sytuacji, gdy wniosek składa się, jak w niniejszym wypadku, bezpośrednio do organu otrzymującego w rozumieniu art. 13 ust. 1 lit. b) omawianej dyrektywy, czyli właściwego organu państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma sąd (państwa członkowskiego forum) lub w którym wykonywane jest orzeczenie.

               21

               Ponadto, zdaniem wspomnianego sądu, na podstawie §§ 114 i 1078 ZPO, pomoc prawna obejmuje wyłącznie koszty związane z postępowaniem sądowym. Pomoc ta nie pokrywa zatem kosztów tłumaczenia dokumentów, które mają zostać przedłożone w ramach postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy prawnej, ponieważ przyjmuje się, że te koszty zostały poniesione poza spornym postępowaniem.

               22

               Skarżący w postępowaniu głównym wniósł odwołanie od tego orzeczenia do Bundesarbeitsgericht (federalnego sądu pracy, Niemcy). Zdaniem tego sądu dyrektywa 2003/8 nie pozwala w sposób wystarczająco jasny ustalić, czy i w jakim zakresie państwo członkowskie forum powinno pokryć koszty tłumaczenia dokumentów załączony do wniosku o przyznanie pomocy prawnej, w sytuacji gdy – tak jak w sprawie w postępowaniu głównym – wnioskujący o pomoc prawną sam zlecił tłumaczenie tych dokumentów i złożył swój wniosek bezpośrednio do organu właściwego co do istoty sprawy, który jest również właściwy do rozpatrzenia wspomnianego wniosku jako organ otrzymujący w rozumieniu art. 13 ust. 1 lit. b) omawianej dyrektywy. Niemniej jednak podnosi, że odmowa objęcia pomocą prawną kosztów tłumaczenia tych dokumentów, przy założeniu że stanowi ona ograniczenie skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości, realizuje zasługujący na ochronę cel, czyli zwolnienie skarbu państwa w państwie członkowskim forum z kosztów, które powinny raczej być ponoszone przez państwo członkowskie, w którym wnioskodawca ma swoje miejsce zamieszkania lub stałego pobytu.

               23

               W powyższych okolicznościach Bundesarbeitsgericht (federalny sąd pracy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
               „Czy przysługujące osobie fizycznej prawo skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporze transgranicznym w rozumieniu art. 1 i 2 dyrektywy 2003/8 wymaga, by przyznana przez Republikę Federalną Niemiec pomoc prawna obejmowała poniesione przez wnioskodawcę koszty tłumaczenia oświadczenia oraz załączonych do wniosku o przyznanie pomocy prawnej uzasadniających go dokumentów, gdy jednocześnie z wytoczeniem powództwa wnioskodawca wniósł do sądu [rozpoznającego sprawę] – będącego zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. b) dyrektywy również organem przyjmującym – wniosek o przyznanie pomocy prawnej i sam zlecił dokonanie tłumaczenia?”.

         W przedmiocie pytania prejudycjalnego

               24

               Poprzez swoje pytanie prejudycjalne sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 3, 8 i 12 dyrektywy 2003/8, rozpatrywane łącznie, należy interpretować w ten sposób, że pomoc prawna przyznawana przez państwo członkowskie forum, w którym osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania lub stałego pobytu w innym państwie członkowskim złożyła wniosek o przyznanie pomocy prawnej w sporze transgranicznym, obejmuje również poniesione przez tę osobę koszty tłumaczenia koniecznych dokumentów uzasadniających ten wniosek.

               25

               Aby udzielić odpowiedzi na to pytanie, należy zauważyć, że zgodnie z motywem 5 dyrektywy 2003/8 ma ona na celu zachęcanie do ubiegania się o pomoc prawną w sporach transgranicznych w sprawach cywilnych i handlowych, w celu zapewnienia wszystkim osobom, które nie posiadają wystarczających środków, skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z art. 47 akapit trzeci karty praw podstawowych.

               26

               Zgodnie bowiem z motywem 6 tej dyrektywy ani brak środków finansowych w posiadaniu strony procesu, ani trudności wynikające z transgranicznego charakteru sporu nie powinny stać na przeszkodzie skutecznemu dostępowi do wymiaru sprawiedliwości.

               27

               W tym względzie z omawianej dyrektywy wynika, że bariery językowe nie mogą stanąć na przeszkodzie możliwości powołania się przez osobę mającą miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie forum na pełnię praw przed sądami innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy język postępowania tego ostatniego państwa członkowskiego różni się od języka pierwszego państwa członkowskiego. Wymóg ten dotyczy również dokumentów i zaświadczeń, które z uwagi na transgraniczny charakter sporu są zredagowane w języku innym niż język postępowania i powinny w rezultacie zostać przetłumaczone.

               28

               W tym kontekście art. 3 ust. 1 i 2 omawianej dyrektywy gwarantuje prawo każdej osoby fizycznej będącej stroną sporu transgranicznego w sprawach cywilnych lub handlowych do otrzymania „stosownej” pomocy prawnej.

               29

               W odniesieniu do procedury składania wniosku o pomoc prawną w celu zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/8 stanowi, że ubiegający się o pomoc prawną ma do wyboru dwie opcje, ponieważ może złożyć wniosek o pomoc prawną do właściwego organu państwa członkowskiego, w którym stale zamieszkuje lub przebywa, który to organ nazwany jest w art. 13 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy organem przekazującym, albo do właściwego organu państwa członkowskiego forum lub w którym jest wykonywane orzeczenie, który to organ nazwano w art. 13 ust. 1 lit. b) omawianej dyrektywy organem otrzymującym.

               30

               Co się tyczy zakresu pomocy prawnej, to przede wszystkim art. 3 ust. 2 dyrektywy 2003/8 stanowi, że pomoc ta jest uznawana za „stosowną”, w sytuacji gdy gwarantuje wnioskodawcy poradę przedsporną, pomoc prawną i reprezentowanie w sądzie, a także zwolnienie z kosztów sądowych, w tym w razie potrzeby potencjalnych kosztów poniesionych przez stronę przeciwną, jeśli korzystający z pomocy prawnej przegra sprawę.

               31

               Następnie, zgodnie z art. 7 tej dyrektywy, pomoc prawna przyznana w państwie forum pokrywa koszty związane bezpośrednio z transgranicznym charakterem sporu, czyli koszty tłumaczenia ustnego, koszty tłumaczenia dokumentów żądanych przez sąd lub przez właściwy organ i przedłożonych przez beneficjenta, koniecznych dla rozstrzygnięcia sporu, a także koszty ewentualnej podróży, które wnioskodawca musi ponieść.

               32

               Wreszcie art. 8 omawianej dyrektywy, zatytułowany „Koszty pokrywane przez państwo członkowskie stałego zamieszkania lub pobytu [wnioskodawcy]” stanowi, że to państwo członkowskie pokrywa poniesione na jego terytorium koszty związane z poradą miejscowego prawnika lub innej osoby uprawnionej przez ustawę do udzielenia porady prawnej do czasu otrzymania wniosku o pomoc prawną w państwie członkowskim forum, a także tłumaczenie wniosku o pomoc prawną oraz koniecznych dokumentów uzasadniających wniosek, w przypadku gdy wniosek zostaje złożony do organów państwa członkowskiego stałego zamieszkania lub pobytu wnioskodawcy.

               33

               W rozpatrywanym wypadku sąd odsyłający uzasadnia niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wątpliwościami, jakie powziął w odniesieniu do identyfikacji państwa członkowskiego, które powinno zapewnić pokrycie kosztów tłumaczenia koniecznych dokumentów uzasadniających wniosek o pomoc prawną, w sytuacji gdy ubiegający się o pomoc prawną skorzystał z opcji ustanowionej w art. 13 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2003/8, kierując ten wniosek bezpośrednio do organu otrzymującego.

               34

               Należy stwierdzić w pierwszej kolejności, że pomoc prawna, którą powinna otrzymać każda osoba fizyczna będąca stroną sporu transgranicznego, musi być, zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 2 omawianej dyrektywy „pomocą stosowną” w celu zagwarantowania skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

               35

               Tymczasem, jak zauważył zasadniczo rzecznik generalny w pkt 42 swojej opinii, złożenie wniosku o pomoc prawną, czy to przed organem przekazującym czy otrzymującym stanowi warunek wstępny dla gwarancji skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości, jaki ta sama dyrektywa ma zapewniać, zgodnie z art. 47 ust. 3 karty praw podstawowych.

               36

               W tym kontekście należy stwierdzić, że dokumenty załączone do wniosku o pomoc prawną mają w systemie dyrektywy 2003/8 szczególne znaczenie. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 tej dyrektywy pomoc prawna zostaje przyznana osobom, które są całkowicie lub częściowo niezdolne do poniesienia kosztów procesu z uwagi na swą sytuację ekonomiczną. Stosownie do art. 5 ust. 2 omawianej dyrektywy sytuację ekonomiczną osoby ocenia kompetentny organ państwa członkowskiego forum, mając na uwadze różne obiektywne czynniki, takie jak dochód, posiadany kapitał lub sytuacja rodzinna. Tym samym, w sytuacji gdy wnioskodawca nie przedstawi określonych dokumentów poświadczających jego sytuację osobistą i finansową, wniosek o pomoc prawną nie może zostać uwzględniony. Omawiane dokumenty stanowią wobec tego warunek wstępny dla otrzymania tej pomocy.

               37

               W drugiej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 12 dyrektywy 2003/8 w związku z jej motywem 23, pomoc prawną przyznaje lub odmawia jej państwo członkowskie forum, „bez uszczerbku dla art. 8” tej dyrektywy.

               38

               Tymczasem dla celów sprawy w postępowaniu głównym należy zauważyć, że zgodnie z art. 8 lit. b) omawianej dyrektywy państwo członkowskie stałego zamieszkania lub pobytu wnioskującego o pomoc prawną przyznaje pomoc prawną pozwalającą na pokrycie kosztów tłumaczenia wniosku oraz koniecznych dokumentów uzasadniających wniosek „w przypadku przekazywania ich do organów tego państwa członkowskiego”.

               39

               W tym kontekście wykładni uściślenia zawartego w ostatnim zdaniu art. 8 lit. b) dyrektywy 2003/8 należy dokonywać w ten sposób, że nie oznacza ono warunku, który ma zostać spełniony we wszystkich wypadkach przez osobę ubiegającą się o pomoc prawną celem uzyskania pokrycia omawianych kosztów, lecz ogranicza się do zidentyfikowania sytuacji, w której beneficjent może otrzymać pokrycie tych kosztów w państwie stałego zamieszkania lub zwykłego pobytu, nie wykluczając jednak takiego pokrycia, gdy, jak w sprawie w postępowaniu głównym, wniosek zostaje złożony w państwie członkowskim forum.

               40

               Innymi słowy, jak zasadniczo zauważył rzecznik generalny w pkt 53 swojej opinii, art. 8 lit. b) dyrektywy 2003/8 należy interpretować w ten sposób, że przewiduje on – jako wyjątek od ogólnej zasady wymagającej pokrycia przez państwo członkowskie forum kosztów związanych z transgranicznym charakterem sporu – pokrycie przez państwo członkowskie stałego zamieszkania lub zwykłego pobytu kosztów tłumaczenia wniosku o pomoc prawną oraz koniecznych dokumentów uzasadniających ten wniosek.

               41

               W trzeciej kolejności należy stwierdzić, że wyłączenie pokrycia przez państwo członkowskie forum kosztów związanych z tłumaczeniem niezbędnych dokumentów uzasadniających wniosek o przyznanie pomocy prawnej stałoby w sprzeczności z celami realizowanymi przez dyrektywę 2003/8, przypomnianymi w pkt 25–27 niniejszego wyroku, a dotyczącymi skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych, ponieważ stanowiłoby to formę ukarania wnioskującego o pomoc prawną za złożenie wniosku o przyznanie pomocy prawnej bezpośrednio w organie otrzymującym.

               42

               Jak bowiem wynika z pkt 29 niniejszego wyroku, art. 13 dyrektywy 2003/8 oferuje osobie ubiegającej się o pomoc prawną wybór pomiędzy dwiema alternatywnymi, równorzędnymi opcjami, pozwalając mu złożyć wniosek o przyznanie pomocy prawnej bądź do organu przekazującego, bądź do organu otrzymującego.

               43

               Tymczasem, gdyby koszty związane z tłumaczeniem koniecznych dokumentów uzasadniających wniosek o przyznanie pomocy prawnej były pokrywane wyłącznie w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o pomoc prawną zwróci się do właściwych organów państwa członkowskiego miejsca swego zamieszkania lub zwykłego pobytu, prowadziłoby to niesłusznie do uzależnienia uzyskania pomocy prawnej dotyczącej tych kosztów od opcji proceduralnej wybranej przez zainteresowanego i pozbawiałoby znaczenia art. 13 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2003/8, który przewiduje możliwość przedłożenia wniosku o pomoc prawną bezpośrednio do organu otrzymującego.

               44

               Ponadto, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 46 swojej opinii, takie wyłączenie mogłoby prowadzić do bardziej uciążliwego dla ubiegającego się o pomoc prawną rozwiązania proceduralnego. Zamiast bowiem składać wniosek o przyznanie pomocy prawnej bezpośrednio do sądu właściwego do rozpoznania sporu co do istoty, wnioskodawca musiałby wszczynać dwa odrębne postępowania: pierwsze – przed sądem właściwym państwa członkowskiego forum celem zabezpieczenia zachowania terminów proceduralnych, a drugie – przed organami w państwie członkowskim jego miejsca zamieszkania lub pobytu celem uzyskania zwrotu kosztów poniesionych w związku z wnioskiem o przyznanie pomocy prawnej.

               45

               Taka sytuacja stanowiłaby tym samym przeszkodę w korzystaniu z prawa do skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości osoby będącej stroną w sporze transgranicznym, która nie posiada niezbędnych środków do poniesienia kosztów sądowych i która znajduje się w trudniejszej sytuacji z uwagi na transgraniczny charakter sporu, którego jest stroną.

               46

               Należy jeszcze uściślić, że dyrektywa 2003/8 ma za zadanie, zgodnie z samym brzmieniem jej tytułu, „usprawnić dostęp do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych” poprzez zastąpienie systemu współpracy w obszarze pomocy prawnej, wprowadzonego Porozumieniem europejskim Rady Europy w sprawie przekazywania wniosków o przyznanie pomocy sądowej, sporządzonym w Strasburgu w dniu 27 stycznia 1977 r., które przewidywało mechanizmy doręczania i przekazywania, nie dotykając jednak kwestii zakresu pomocy prawnej w państwie forum.

               47

               Biorąc powyższe pod uwagę, na pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć, że wykładni art. 3, 8 i 12 dyrektywy 2003/8, rozpatrywanych łącznie, należy dokonywać w ten sposób, że pomoc prawna przyznawana przez państwo członkowskie forum, w którym osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania lub stałego pobytu w innym państwie członkowskim złożyła wniosek o przyznanie pomocy prawnej w sporze transgranicznym, obejmuje również poniesione przez tę osobę koszty tłumaczenia koniecznych dokumentów uzasadniających ten wniosek.

         W przedmiocie kosztów

               48

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

                     Wykładni art. 3, 8 i 12 dyrektywy Rady 2003/8/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. w celu usprawnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych poprzez ustanowienie minimalnych wspólnych zasad odnoszących się do pomocy prawnej w sporach o tym charakterze, rozpatrywanych łącznie, należy dokonywać w ten sposób, że pomoc prawna przyznawana przez państwo członkowskie forum, w którym osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania lub stałego pobytu w innym państwie członkowskim złożyła wniosek o przyznanie pomocy prawnej w sporze transgranicznym, obejmuje również poniesione przez tę osobę koszty tłumaczenia koniecznych dokumentów uzasadniających ten wniosek.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 12 lipca 2012 r.#Compass-Datenbank GmbH przeciwko Republik Österreich.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberster Gerichtshof.#Konkurencja – Artykuł 102 TFUE – Pojęcie przedsiębiorstwa – Dane rejestru handlowego przechowywane w bazie danych – Działalność polegająca na zbieraniu i udostępnianiu tych danych za wynagrodzeniem – Wpływ odmowy udzielenia przez władze publiczne zgody na ponowne wykorzystanie wspomnianych danych – Prawo „sui generis” przewidziane w art. 7 dyrektywy 96/9/WE.#Sprawa C‑138/11.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 12 lipca 2012 r. (
            *1
         )
      „Konkurencja — Artykuł 102 TFUE — Pojęcie przedsiębiorstwa — Dane rejestru handlowego przechowywane w bazie danych — Działalność polegająca na zbieraniu i udostępnianiu tych danych za wynagrodzeniem — Wpływ odmowy udzielenia przez władze publiczne zgody na ponowne wykorzystanie wspomnianych danych — Prawo „sui generis” przewidziane w art. 7 dyrektywy 96/9/WE”
      W sprawie C-138/11
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Oberster Gerichtshof (Austria) postanowieniem z dnia 28 lutego 2011 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 21 marca 2011 r., w postępowaniu:

         Compass-Datenbank GmbH

      przeciwko

         Republik Österreich,

      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: K. Lenaerts (sprawozdawca), prezes izby, J. Malenovský, R. Silva de Lapuerta, G. Arestis i D. Šváby, sędziowie,
      rzecznik generalny: N. Jääskinen,
      sekretarz: K. Malacek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 lutego 2012 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu Compass-Datenbank GmbH przez F. Gallę, Rechtsanwalt,

               —

               w imieniu Republik Österreich przez C. Pesendorfer oraz G. Kunnerta, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Bundeskartellanwalt przez A. Maira, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Irlandii przez D. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez P. Dillona Malone’a, BL,

               —

               w imieniu rządu niderlandzkiego przez C. Wissels oraz J. Langera, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu polskiego M. Szpunara oraz B. Majczynę, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu portugalskiego przez L. Ineza Fernandesa, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez M. Kellerbauera, R. Sauera oraz P. Van Nuffela, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 26 kwietnia 2012 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 102 TFUE.

               2

               Powyższy wniosek został przedstawiony w ramach sporu między Compass-Datenbank GmbH (zwaną dalej „Compass-Datenbank”) a Republik Österreich w przedmiocie udostępniania danych rejestru handlowego (zwanego dalej „Firmenbuch”) przechowywanych w bazie danych.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

               3

               W art. 2 pierwszej dyrektywy Rady 68/151/EWG z dnia 9 marca 1968 r. w sprawie koordynacji gwarancji, jakie są wymagane w państwach członkowskich od spółek w rozumieniu art. 58 akapit drugi traktatu, w celu uzyskania ich równoważności w całej Wspólnocie, dla zapewnienia ochrony interesów zarówno wspólników jak i osób trzecich (Dz.U. L 65, s. 8), zmienionej dyrektywą 2003/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2003 r. (Dz.U. L 221, s. 13), wyliczone zostały dokumenty i informacje, których musi dotyczyć obowiązkowa jawność w odniesieniu do spółek.

               4

               Artykuł 3 dyrektywy 68/151, zmienionej dyrektywą 2003/58, stanowi:
               „1.   W każdym państwie członkowskim prowadzona jest dokumentacja w rejestrze centralnym, rejestrze handlowym lub rejestrze spółek dla każdej ze spółek, które są w nim zarejestrowane.
               2.   Wszelkie dokumenty i informacje, które muszą zostać ujawnione na podstawie art. 2, znajdują się w dokumentacji lub są wpisywane do rejestru; w każdym przypadku przedmiot wpisu do rejestru musi być wykazany w dokumentacji.
               [...]
               3.   Pełna lub częściowa kopia każdego dokumentu lub każdej informacji, określonych w art. 2, musi być udostępniona na wniosek. [Najpóźniej] [o]d dnia 1 stycznia 2007 r. wnioski mogą być składane w rejestrze w formie papierowej lub elektronicznej zgodnie z wyborem wnioskodawcy.
               [...]
               Cena za uzyskanie kopii całości lub jakiejkolwiek części dokumentów lub informacji określonych w art. 2, w formie papierowej lub elektronicznej, nie może przekraczać kosztów administracyjnych.
               [...]”.

               5

               Zgodnie z art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych (Dz.U. L 77, s. 20) państwa członkowskie ustanawiają dla „producenta bazy danych, wymagającej jakościowej lub ilościowej, istotnej inwestycji dla uzyskania weryfikacji lub prezentacji jej zawartości, prawo [»sui generis«] do ochrony przed pobieraniem danych lub wtórnym [ponownym] ich wykorzystaniem w całości lub w istotnej części, co do jakości lub ilości”.

               6

               W motywie 5 dyrektywy 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (Dz.U. L 345, s. 90, zwanej dalej „dyrektywą ISP”) jest mowa o tym, że:
               „Jednym z podstawowych celów ustanowienia rynku wewnętrznego jest stworzenie warunków sprzyjających rozwojowi usług prowadzonych w skali całej Wspólnoty. Informacja sektora publicznego jest ważnym materiałem wyjściowym dla produktów i usług związanych z zasobami cyfrowymi, a wraz z rozwojem usług bezprzewodowych stanie się jeszcze ważniejszym ich zasobem. Zasadnicze znaczenie będzie mieć w tym kontekście szeroki geograficzny zasięg ponadgraniczny. Większe możliwości ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego powinny pozwolić między innymi firmom europejskim na wykorzystywanie swojego potencjału oraz przyczynić się do wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy”.

               7

               Zgodnie z motywem 9 dyrektywy ISP:
               „Niniejsza dyrektywa nie zawiera żadnego zobowiązania, aby zezwalać na ponowne wykorzystywanie dokumentów. Państwa członkowskie lub zainteresowane organy sektora publicznego podejmują decyzję o wydaniu lub niewydaniu zgody na ich ponowne wykorzystywanie. Niniejszą dyrektywę powinno stosować się do dokumentów udostępnionych do ponownego wykorzystania, gdy organy sektora publicznego licencjonują, sprzedają, rozpowszechniają, wymieniają informacje lub jej [ich] udzielają. [...]”.

               8

               Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy ISP brzmi następująco:
               „Niniejsza dyrektywa ustanawia minimalny zestaw reguł określających ponowne wykorzystywanie oraz praktyczne środki ułatwiające ponowne wykorzystywanie istniejących dokumentów będących w posiadaniu organów sektora publicznego państw członkowskich”.

               9

               W myśl art. 2 pkt 4 dyrektywy ISP ponowne wykorzystywanie dokumentów sektora publicznego oznacza „wykorzystywanie przez osoby fizyczne lub prawne dokumentów będących w posiadaniu organów sektora publicznego, do celów komercyjnych lub niekomercyjnych innych niż ich pierwotne przeznaczenie w ramach zadań publicznych, dla których te dokumenty zostały wyprodukowane”.

         Prawo austriackie

               10

               Zgodnie z § 1 Firmenbuchgesetz (ustawy o rejestrze handlowym, zwanej dalej „FBG”) Firmenbuch służy zapisywaniu i ujawnianiu faktów podlegających wpisowi na podstawie tejże ustawy lub innych przepisów ustawowych. Wpisowi podlegają wszystkie podmioty prawa wskazane w § 2 FBG, takie jak indywidualni przedsiębiorcy i różne formy spółek, które są tam wyliczone.

               11

               Wszystkie te podmioty prawa są zobowiązane do wystąpienia o dokonanie wpisu informacji wyliczonych w § 3 FBG, takich jak ich nazwa lub firma, forma prawna, siedziba, krótki opis gałęzi działalności, ewentualne oddziały, nazwisko i data urodzenia osób uprawnionych do reprezentacji oraz data początkowa i rodzaj umocowania do reprezentacji, likwidacja lub otwarcie postępowania upadłościowego.

               12

               Przepisy § 4–7 FBG zawierają wymogi dotyczące szczególnych wpisów. Zgodnie z § 10 tejże ustawy należy także niezwłocznie zgłaszać zmiany zarejestrowanych faktów. Na podstawie § 24 wspomnianej ustawy nakładane mogą być kary administracyjne, aby zagwarantować, że informacje podlegające obowiązkowi zgłoszenia są przekazywane w całości i w odpowiednim czasie.

               13

               Zgodnie z § 34 FBG każdy ma prawo do uzyskania wglądu do pojedynczych danych z Firmenbuch za pośrednictwem zautomatyzowanej transmisji danych w zakresie, w jakim pozwalają na to możliwości techniczne i personalne.

               14

               Z uwag Komisji Europejskiej wynika, że zgodnie z przepisami Amtshaftungsgesetz (ustawy o odpowiedzialności władzy publicznej) Republik Österreich jest odpowiedzialna za prawidłowość informacji przekazywanych na podstawie FBG.

               15

               Opłaty należne za pojedyncze i zbiorowe zapytania o udzielenie wglądu są ustalone w Firmenbuchdatenbankverordnung (rozporządzeniu dotyczącym baz danych rejestru handlowego, zwanym dalej „FBDV”). Opłaty pobierane przez agencje rozrachunkowe i przekazywane Republik Österreich są zasadniczo obliczane na podstawie charakteru informacji udostępnionych do wglądu.

               16

               Paragraf 4 ust. 2 FBDV przewiduje, że zezwolenie na wgląd do Firmenbuch zgodnie z § 34 i nast. FBG nie przyznaje, poza wglądem do danych, prawa do ich dalszego wykorzystywania. Prawo to jest zastrzeżone dla Republik Österreich jako producenta bazy danych zgodnie z przepisami § 76c i nast. Urheberrechtsgesetz (ustawy o prawie autorskim, zwanej dalej „UrhG”) wydanymi w ramach transpozycji dyrektywy 96/9. Zgodnie z § 4 ust. 1 FBDV baza danych Firmenbuch jest chronioną bazą danych w rozumieniu § 76c UrhG. Posiadaczem praw związanych z tą bazą danych w rozumieniu § 76d UrhG jest Republik Österreich.

               17

               Bundesgesetz über die Weiterverwendung von Informationen öffentlicher Stellen (ustawa federalna o ponownym wykorzystaniu informacji podmiotów sektora publicznego, zwana dalej „IWG”) została wydana w celu transpozycji dyrektywy ISP. IWG przewiduje możliwość powoływania się, tytułem roszczenia prywatnoprawnego, na prawo do ponownego wykorzystania dokumentów wobec podmiotów sektora publicznego, w zakresie, w jakim podmioty te udostępniają dokumenty, które mogą być ponownie wykorzystane. Ponadto ustawa ta zawiera kryteria mające zastosowanie do ustalenia wynagrodzenia, które może być w związku z tym pobierane. Niemniej jednak dostęp do danych Firmenbuch nie jest objęty tą ustawą.

         Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne

               18

               Compass-Datenbank jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prawa austriackiego, która prowadzi bazę danych gospodarczych w celu świadczenia usług informacyjnych. W 1984 r. zaczęła ona tworzyć elektroniczną wersję tej bazy danych opartą na kartotece, której treść została sprawdzona, poprawiona i uzupełniona po dokonaniu wglądu do Firmenbuch. Jako wydawca Zentralblatt für Eintragungen in das Firmenbuch der Republik Österreich (centralnego monitora dla wpisów do rejestru handlowego Republiki Austrii) do 2001 r. otrzymywała ona dane z federalnego centrum informatycznego bez ograniczeń co do sposobu ich wykorzystania. Wykorzystywała ona także te dane między innymi do zasilania swojej własnej bazy danych.

               19

               Aby móc świadczyć usługi informacyjne, Compass-Datenbank potrzebuje codziennego i zaktualizowanego udostępniania wyciągów z Firmenbuch dotyczących przedsiębiorstw, które dokonują wpisów lub wykreśleń. Jej usługi informacyjne opierają się zatem na informacjach figurujących w Firmenbuch, które są uzupełniane informacjami uzyskanymi w wyniku badań prowadzonych przez własne służby redakcyjne Compass-Datenbank oraz innymi informacjami, takimi jak informacje pochodzące od izb handlowych.

               20

               W wyniku postępowania przetargowego Republik Österreich, która prowadzi Firmenbuch, powierzyła w 1999 r. kilku przedsiębiorstwom utworzenie agencji działających w charakterze pośrednika (Verrechnungsstellen, zwanych dalej „agencjami rozrachunkowymi”) w celu odpłatnego przekazywania danych z Firmenbuch. Przedsiębiorstwa te zapewniają łączność między klientem końcowym a bazą danych Firmenbuch i pobierają opłaty, które przekazują Republik Österreich. Zdaniem Komisji tytułem wynagrodzenia za swoją działalność mogą one żądać od klienta końcowego, poza tymi opłatami, dodatkowej rozsądnej kwoty. Agencje rozrachunkowe i ich klienci końcowi mają zakaz tworzenia własnych zbiorów obejmujących dane z Firmenbuch, samodzielnego oferowania tych danych lub dodawania reklamy do treści lub prezentacji tych danych.

               21

               W 2001 r. Republik Österreich wniosła do Handelsgericht Wien (sądu handlowego w Wiedniu) skargę mającą między innymi na celu zakazanie Compass-Datenbank używania danych z Firmenbuch, w tym ich zapisywania, zwielokrotniania i przekazywania osobom trzecim. Spór między Republik Österreich a Compass-Datenbank doprowadził ostatecznie do wydania orzeczenia przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy) z dnia 9 kwietnia 2002 r., w którym nakazał on temu przedsiębiorstwu zaniechanie, tytułem środka zabezpieczającego, wykorzystywania bazy danych Firmenbuch do aktualizowania swojej własnej bazy danych, a w szczególności zapisywania lub zwielokrotniania w jakikolwiek inny sposób danych zawartych w tym rejestrze w celu przekazywania lub udostępniania ich osobom trzecim, lub udzielania na podstawie Firmenbuch informacji przeznaczonych dla osób trzecich, o ile owe dane nie zostały uzyskane za uiszczeniem stosownego wynagrodzenia na rzecz Republik Österreich.

               22

               Z postanowienia odsyłającego nie wynika, czy sądy austriackie rozstrzygnęły następnie powyższy spór co do istoty.

               23

               Odrębne postępowanie sądowe wszczęte przez Compass-Datenbank, które doprowadziło do powstania sporu przed sądem krajowym przedłożonego Oberster Gerichtshof, nie jest opisane w postanowieniu odsyłającym, lecz Republik Österreich przedstawia różne etapy tego postępowania w swoich uwagach.

               24

               I tak, Compass-Datenbank wniosła w dniu 21 grudnia 2006 r. skargę do Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sądu okręgowego do spraw cywilnych w Wiedniu) przeciwko Republik Österreich, w której to skardze zażądała, by sąd nakazał Republik Österreich udostępnienie jej, zgodnie z IWG i w zamian za stosowne wynagrodzenie, niektórych dokumentów z Firmenbuch. Mówiąc konkretniej, zażądała ona dostępu do wyciągów z Firmenbuch zawierających zaktualizowane dane dotyczące zarejestrowanych w nim podmiotów prawa, które były przedmiotem wpisu lub które zostały wykreślone w dniu poprzedzającym zapytanie o udzielenie wglądu, a także wyciągów z Firmenbuch zawierających dane historyczne.

               25

               Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien oddalił żądania Compass-Datenbank wyrokiem z dnia 22 stycznia 2008 r., który został utrzymany w mocy przez Oberlandesgericht Wien (wyższy sąd krajowy w Wiedniu) wyrokiem z dnia 19 grudnia 2008 r.

               26

               Oberster Gerichtshof, do którego wniesiono odwołanie, także uznał w orzeczeniu z dnia 14 lipca 2009 r., że Compass-Datenbank nie może wywodzić żadnego prawa z IWG. Niemniej zajął on stanowisko, że w argumentach przytoczonych przez to przedsiębiorstwo znajdują się elementy, które pozwoliły uznać, iż mogło ono oprzeć się na przepisach prawa konkurencji, stosując przez analogię przepisy IWG dotyczące wynagrodzenia. W konsekwencji Oberster Gerichtshof uchylił wcześniejsze orzeczenia i nakazał Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien, by ten zapytał Compass-Datenbank, czy w spornym postępowaniu powoływała się ona na prawa wywiedzione z IWG, czy też na prawa wywiedzione z prawa konkurencji.

               27

               Zapytana w powyższej kwestii Compass-Datenbank oświadczyła przed Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien, że powoływała się wyraźnie na przepisy prawa konkurencji, stosując przez analogię przepisy IWG dotyczące wynagrodzenia, i zmieniła swoje żądania w tym kierunku. Postanowieniem z dnia 17 września 2009 r. sąd ten uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę Oberlandesgericht Wien, sądowi właściwemu w sprawach konkurencji.

               28

               Przed Oberlandesgericht Wien Compass-Datenbank zażądała zasadniczo, by sąd ten nakazał Republik Österreich udostępnienie jej aktualnych dokumentów z Firmenbuch zawierających całość wyciągów z tego rejestru dotyczących przedsiębiorstw, których dotyczyły wpisy lub wykreślenia dokonane w dniu poprzedzającym to oddanie do dyspozycji, i to w zamian za „słuszne wynagrodzenie”. Żądanie Compass-Datenbank było głównie oparte na argumencie, zgodnie z którym Republik Österreich, jako przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą na rynku w rozumieniu art. 102 TFUE, jest zobowiązana przekazać jej dane z Firmenbuch na podstawie tak zwanej doktryny kluczowej infrastruktury („essential facilities”).

               29

               Oberlandesgericht Wien oddalił skargę Compass-Datenbank orzeczeniem z dnia 8 marca 2010 r. Przedsiębiorstwo to wniosło odwołanie od tego orzeczenia do Oberster Gerichtshof, który w postanowieniu odsyłającym zauważył, że zakaz nadużywania pozycji dominującej określony w art. 102 TFUE odnosi się do przedsiębiorstw, w tym do przedsiębiorstw publicznych, o ile prowadzą one działalność gospodarczą. Sąd ten zwrócił uwagę, że zgodnie z wyrokami z dnia 16 czerwca 1987 r. w sprawie 118/85 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. 2599, pkt 7, oraz z dnia 16 marca 2004 r. w sprawach połączonych C-264/01, C-306/01, C-354/01 i C-355/01 AOK-Bundesverband i in., Rec. s. I-2493, pkt 58, podmiot prawa może być uznawany za przedsiębiorstwo jedynie w odniesieniu do części swej działalności, jeżeli działalność ta może zostać zakwalifikowana jako działalność gospodarcza, lecz że zgodnie z wyrokiem z dnia 18 marca 1997 r. w sprawie C-343/95 Diego Calì & Figli, Rec. s. I-1547, przymiot przedsiębiorstwa należy natomiast wykluczyć w przypadku instytucji państwowych, jeżeli działają one jako podmioty władzy publicznej i w takim zakresie.

               30

               Sąd krajowy stwierdził, że pytanie pierwsze, jakie pojawia się w zawisłym przed nim sporze, jest takie, czy w przypadku gdy podmiot władzy publicznej „monopolizuje” dane, które muszą być przechowywane i ujawniane na podstawie ustawy, gromadząc je w bazie danych chronionej lex specialis, podmiot ten prowadzi działalność wchodzącą w zakres prerogatyw władzy publicznej. Okoliczność, że Republik Österreich, wskazując na ochronę bazy danych będącej przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym z tytułu prawa własności intelektualnej, powołuje się na przepisy prawa prywatnego, a nie prawa publicznego, sprzeciwia się zakwalifikowaniu jej działalności jako działalności wynikającej z wykonywania prerogatyw władzy publicznej. Sąd krajowy zauważył, że Republik Österreich nie działa także w interesie ogólnym, który jego zdaniem leży w możliwości otrzymania, dzięki konkurencji, zróżnicowanej i korzystnej cenowo oferty usług informacyjnych.

               31

               Sąd krajowy zwrócił uwagę, że zgodnie z motywami 5 i 9 dyrektywy ISP dane publiczne są ważnym materiałem wyjściowym dla produktów i usług związanych z zasobami cyfrowymi oraz że należy umożliwić przedsiębiorstwom europejskim wykorzystanie ich potencjału, co przemawia za zastosowaniem w niniejszym przypadku prawa konkurencji, nawet jeśli wspomniana dyrektywa nie zawiera żadnego zobowiązania do zezwalania na ponowne wykorzystywanie danych, lecz pozostawia tę decyzję państwom członkowskim.

               32

               Sąd krajowy zauważył, że gdyby działalność Republik Österreich będącą przedmiotem sporu w zawisłym przed nim postępowaniu należało zakwalifikować jako działalność gospodarczą, to pojawiłoby się kolejne pytanie, czy zasady leżące u podstaw wyroków z dnia 6 kwietnia 1995 r. w sprawach połączonych C-241/91 P i C-242/91 P RTE i ITP przeciwko Komisji, Rec. s. I-743, i z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-418/01 IMS Health, Rec. s. I-5039 („doktryna kluczowej infrastruktury”, zwana także „doktryną essential facilities”), powinny mieć także zastosowanie, mimo że „rynek wyższego szczebla” nie istnieje, ponieważ dane, o których mowa, są gromadzone i przechowywane w ramach wykonywania prerogatyw władzy publicznej. Sąd krajowy przedstawił argumenty przemawiające za zastosowaniem i przeciwko zastosowaniu tej doktryny w sporze przed sądem krajowym.

               33

               W tych okolicznościach Oberster Gerichtshof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy art. 102 TFUE należy interpretować w ten sposób, że podmiot władzy publicznej prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli przechowuje informacje przekazane przez przedsiębiorstwa na podstawie ustawowych obowiązków informacyjnych w bazie danych (rejestrze handlowym) i odpłatnie udziela do niego wglądu lub zezwala na sporządzanie wydruków, ale odmawia korzystania z tego rejestru w zakresie wykraczającym poza te czynności?

                        2)

                        W razie udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze:
                        Czy prowadzenie działalności gospodarczej ma miejsce, gdy podmiot władzy publicznej, powołując się na prawo do ochrony o charakterze sui generis przysługujące mu jako producentowi bazy danych, odmawia korzystania z tej bazy w zakresie wykraczającym poza udzielanie do niej wglądu i sporządzanie wydruków?

                        3)

                        W razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytania pierwsze albo drugie:
                        Czy art. 102 TFUE należy interpretować w ten sposób, że zasady leżące u podstaw [ww.] wyroków [w sprawach połączonych RTE i ITP przeciwko Komisji oraz w sprawie IMS Health] (»doktryna essential facilities«) należy stosować również wtedy, kiedy brak jest »rynku wyższego szczebla«, ponieważ chronione dane są gromadzone i przechowywane w bazie danych (rejestrze handlowym) w ramach działalności władczej?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego

               34

               Poprzez pytania pierwsze i drugie, które należy zbadać łącznie, sąd krajowy dąży zasadniczo do wyjaśnienia, czy podmiot władzy publicznej prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli przechowuje w bazie danych dane przekazane przez przedsiębiorstwa na podstawie ustawowych obowiązków informacyjnych i odpłatnie udziela zainteresowanym osobom wglądu do tych danych lub zezwala na wydawanie im wydruków, ale odmawia wykorzystania tych danych w zakresie wykraczającym poza te czynności, zważywszy, że ten podmiot władzy publicznej powołuje się na ochronę sui generis przysługującą mu jako producentowi spornej bazy danych, tak iż wspomniany podmiot władzy publicznej należy w ramach tej działalności uznać za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 102 TFUE.

               35

               W powyższym względzie z orzecznictwa wynika, że do celów stosowania przepisów prawa Unii w dziedzinie konkurencji przedsiębiorstwem jest każda jednostka prowadząca działalność gospodarczą, niezależnie od formy prawnej tej jednostki i jej sposobu finansowania (wyroki: z dnia 23 kwietnia 1991 r. w sprawie C-41/90, Höfner i Elser, Rec. s. I-1979, pkt 21; a także z dnia 17 lutego 1993 r. w sprawach połączonych C-159/91 i C-160/91 Poucet i Pistre, Rec. s. I-637, pkt 17). Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem działalność gospodarczą stanowi wszelka działalność polegająca na oferowaniu towarów lub usług na danym rynku (wyroki: z dnia 24 października 2002 r. w sprawie C-82/01 P Aéroports de Paris przeciwko Komisji, Rec. s. I-9297, pkt 79; z dnia 1 lipca 2008 r. w sprawie C-49/07 MOTOE, Zb.Orz. s. I-4863, pkt 22; z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie C-437/09 AG2R Prévoyance, Zb.Orz. s. I-973, pkt 42). A zatem samo państwo lub jednostka państwowa może działać jako przedsiębiorstwo (zob. podobnie wyrok z dnia 20 marca 1985 r. w sprawie 41/83 Włochy przeciwko Komisji, Rec. s. 873, pkt 16–20).

               36

               Natomiast działalność stanowiąca wykonywanie prerogatyw władzy publicznej nie ma charakteru gospodarczego, uzasadniającego zastosowanie reguł konkurencji przewidzianych w traktacie FUE (zob. podobnie wyroki: z dnia 11 lipca 1985 r. w sprawie 107/84 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. s. 2655, pkt 14, 15; z dnia 19 stycznia 1994 r. w sprawie C-364/92 SAT Fluggesellschaft, Rec. s. I-43, pkt 30; a także ww. wyrok w sprawie MOTOE, pkt 24).

               37

               Ponadto podmiot prawa, a w szczególności jednostka publiczna, może zostać uznany za przedsiębiorstwo jedynie w odniesieniu do części jego działalności, jeżeli działalność tę należy zakwalifikować jako działalność gospodarczą (ww. wyroki: w sprawie Aéroports de Paris przeciwko Komisji, pkt 74; w sprawie MOTOE, pkt 25).

               38

               W zakresie bowiem, w jakim jednostka publiczna prowadzi działalność gospodarczą, która może zostać oddzielona od wykonywania prerogatyw władzy publicznej, jednostka ta działa jako przedsiębiorstwo, podczas gdy jeżeli tej działalności gospodarczej nie można oddzielić od wykonywania prerogatyw władzy publicznej, całość działalności wykonywanej przez daną jednostkę pozostaje działalnością związaną z wykonywaniem tych prerogatyw (zob. podobnie wyrok z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie C-113/07 P SELEX Sistemi Integrati przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-2207, pkt 72 i nast.).

               39

               Ponadto okoliczność, że produkt lub usługa dostarczane przez jednostkę publiczną w związku z wykonywaniem przez nią prerogatyw władzy publicznej są dostarczane za wynagrodzeniem przewidzianym w ustawie, a nie ustalanym bezpośrednio lub pośrednio przez tę jednostkę, nie wystarcza sama w sobie, by prowadzoną działalność zakwalifikować jako działalność gospodarczą, a jednostkę prowadzącą tę działalność jako przedsiębiorstwo (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie SAT Fluggesellschaft, pkt 28 i nast.; a także w sprawie Diego Calì & Figli, pkt 22–25).

               40

               W świetle całości powyższego orzecznictwa należy zauważyć, że działalność polegająca na zbieraniu danych dotyczących przedsiębiorstw na podstawie ustawowego obowiązku informacyjnego nałożonego na te przedsiębiorstwa i związanych z tym uprawnień do stosowania środków przymusu wchodzi w zakres wykonywania prerogatyw władzy publicznej. W konsekwencji taka działalność nie stanowi działalności gospodarczej.

               41

               Podobnie działalność polegająca na przechowywaniu i udostępnianiu opinii publicznej zebranych w ten sposób danych, bądź w drodze samego wglądu, bądź przez wydawanie wydruków, zgodnie z obowiązującym prawem krajowym także nie stanowi działalności gospodarczej, ponieważ prowadzenie bazy zawierającej takie dane i jej udostępnianie opinii publicznej jest działalnością, której nie można oddzielić od działalności zbierania tych danych. Zbieranie wspomnianych danych byłoby bowiem w znacznym stopniu pozbawione przydatności w przypadku braku bazy ujmującej te dane, aby opinia publiczna mogła mieć do nich wgląd.

               42

               W odniesieniu do okoliczności, że udostępnianie zainteresowanym osobom danych figurujących w takiej bazie podlega wynagrodzeniu, należy zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 38 i 39 niniejszego wyroku w zakresie, w jakim koszty lub opłaty należne za udostępnianie opinii publicznej informacji, o których mowa, nie są ustalane bezpośrednio lub pośrednio przez zainteresowaną jednostkę, lecz są przewidziane w ustawie, pobieranie takiego wynagrodzenia może być postrzegane jako niedające się oddzielić od tego udostępniania. A zatem pobieranie przez Republik Österreich kosztów lub opłat należnych za udostępnienie opinii publicznej wspomnianych informacji nie może spowodować zmiany kwalifikacji prawnej tej działalności, wobec czego działalność ta nie stanowi działalności gospodarczej.

               43

               W powyższej kwestii należy wskazać, że zgodnie z informacjami zawartymi w postanowieniu odsyłającym to Republik Österreich prowadzi Firmenbuch oraz bazę danych opartą na tym rejestrze, podczas gdy agencje rozrachunkowe, wybrane w ramach postępowania przetargowego, zapewniają łączność między klientem końcowym a tą bazą danych i pobierają opłaty przewidziane przez FBDV, które przekazują Republik Österreich. Tytułem wynagrodzenia za swoją działalność agencje rozrachunkowe mogą – zdaniem Komisji – żądać od klienta końcowego, poza tymi opłatami, dodatkowej rozsądnej kwoty.

               44

               Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 29 opinii, w takich okolicznościach nie należy mylić działalności samej Republik Österreich z działalnością agencji rozrachunkowych. W sprawie przed sądem krajowym przedmiotem sporu jest bowiem działalność Republik Österreich, a nie działalność agencji rozrachunkowych.

               45

               Republik Österreich oświadczyła podczas rozprawy, że agencje rozrachunkowe są wybierane wyłącznie na podstawie kryteriów jakościowych, a nie na podstawie oferty finansowej, oraz że ich liczba nie jest ograniczona. Jeżeli tak jest, co musi zweryfikować sąd krajowy, jedyne wynagrodzenie, jakie władze publiczne pobierają za pośrednictwem agencji rozrachunkowych w zamian za przechowywanie i udostępnianie opinii publicznej informacji figurujących w bazie danych będącej przedmiotem sporu przed sądem krajowym, składa się z opłat przewidzianych w FBDV.

               46

               Sąd krajowy zadaje także Trybunałowi pytanie dotyczące działalności podmiotu władzy publicznej polegającej na zakazaniu agencjom rozrachunkowym i ich klientom końcowym ponownego wykorzystywania informacji zebranych przez ten podmiot i ujętych w bazie danych rejestru publicznego takiego jak Firmenbuch w celu świadczenia przez nich własnych usług informacyjnych. W szczególności sąd krajowy zastanawia się, czy okoliczność, że wspomniany podmiot władzy publicznej powołuje się na ochronę sui generis przysługującą mu jako producentowi bazy danych zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/9, oznacza, że prowadzi on działalność gospodarczą.

               47

               W powyższym względzie należy uznać, że jednostka publiczna, która tworzy bazę danych i następnie powołuje się na prawa własności intelektualnej, a w szczególności na wspomniane powyżej prawo sui generis, w celu ochrony danych ujętych w tej bazie, nie działa z tego tylko względu jako przedsiębiorstwo. Taka instytucja nie jest zobowiązana do wyrażenia zgody na swobodne wykorzystywanie danych, które gromadzi i udostępnia opinii publicznej. A zatem, jak zauważa Republik Österreich, podmiot władzy publicznej może zgodnie z prawem uważać, że w świetle przepisów jej prawa krajowego konieczne, a nawet obowiązkowe jest zakazanie ponownego wykorzystywania danych figurujących w bazie takiej jak ta będąca przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym w celu poszanowania interesu, jaki spółki i inne podmioty prawa, które składają nakazane ustawowo zgłoszenia, mają w tym, by dotyczące ich informacje nie były ponownie wykorzystywane poza tą bazą.

               48

               W powyższym względzie z postanowienia odsyłającego wynika, że w prawie austriackim istnieje ustawowe ograniczenie ponownego wykorzystania danych z Firmenbuch, jako że § 4 ust. 2 FBDV przewiduje, iż zezwolenie na dokonanie wglądu do Firmenbuch zgodnie z § 34 i nast. FBG nie przyznaje, poza wglądem do danych, prawa do korzystania z tych danych w jakikolwiek inny sposób.

               49

               Okoliczność, że udostępnianie danych bazy podlega wynagrodzeniu, nie ma żadnego wpływu na gospodarczy bądź niegospodarczy charakter zakazu ponownego wykorzystania tych danych, pod warunkiem że wynagrodzenie to nie jest w stanie samo w sobie uzasadnić zakwalifikowania danej działalności jako działalności gospodarczej zgodnie z rozważaniami przedstawionymi w pkt 39 i 42 niniejszego wyroku. W zakresie, w jakim wynagrodzenie z tytułu udostępniania danych jest ograniczone i uznawane za niedające się oddzielić od tej czynności, powoływanie się na prawa własności intelektualnej w celu ochrony tych danych, a w szczególności w celu uniemożliwienia ich ponownego wykorzystywania, nie może zostać uznane za działalność gospodarczą. Takiego powołania się na wspomniane prawa nie można bowiem w tych okolicznościach oddzielić od udostępniania danych, o których mowa.

               50

               Wreszcie w zakresie, w jakim sąd krajowy zastanawia się nad kwestią, czy dyrektywa ISP może mieć wpływ na odpowiedź na pytania pierwsze i drugie, należy stwierdzić, że dyrektywa ta zgodnie z brzmieniem motywu 9 nie zawiera żadnego zobowiązania do zezwalania na ponowne wykorzystywanie dokumentów. Ponadto dostęp do danych z Firmenbuch nie podlega przepisom IWG, to jest ustawy, w drodze której Republik Österreich dokonała transpozycji dyrektywy ISP. Wynika stąd, że ta dyrektywa nie jest właściwa do ustalenia gospodarczego bądź niegospodarczego charakteru odmowy zezwolenia na ponowne wykorzystywanie danych w kontekście niniejszej sprawy przed sądem krajowym.

               51

               Ze względu na całość powyższych rozważań na pytania pierwsze i drugie należy odpowiedzieć, że podmiot władzy publicznej, który przechowuje w bazie danych dane przekazane przez przedsiębiorstwa na podstawie ustawowych obowiązków informacyjnych, udziela zainteresowanym osobom wglądu do tych danych lub sporządza wydruki takich danych, nie prowadzi działalności gospodarczej, a zatem nie może być on w zakresie tej działalności uznawany za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 102 TFUE. Okoliczność, że owo udzielanie wglądu lub wydawanie wydruków ma miejsce w zamian za wynagrodzenie, które nie jest ustalane bezpośrednio lub pośrednio przez zainteresowaną jednostkę, lecz jest przewidziane w ustawie, nie może spowodować zmiany kwalifikacji prawnej wspomnianej działalności. Ponadto taki podmiot władzy publicznej nie prowadzi także działalności gospodarczej w zakresie, w jakim, powołując się na ochronę sui generis przysługującą mu jako producentowi omawianej bazy danych na podstawie art. 7 dyrektywy 96/9 lub na jakiekolwiek inne prawo własności intelektualnej, zakazuje on wykorzystywania w jakikolwiek inny sposób zebranych tak i oddanych do dyspozycji opinii publicznej danych, a zatem podmiot ów nie może być w zakresie tej działalności uznawany za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 102 TFUE.

         W przedmiocie pytania trzeciego

               52

               Ze względu na odpowiedź udzieloną na pytania pierwsze i drugie oraz z uwagi na uzupełniający charakter pytania trzeciego nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na to ostatnie pytanie.

         W przedmiocie kosztów

               53

               Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

                     Podmiot władzy publicznej, który przechowuje w bazie danych dane przekazane przez przedsiębiorstwa na podstawie ustawowych obowiązków informacyjnych, udziela zainteresowanym osobom wglądu do tych danych lub sporządza wydruki takich danych, nie prowadzi działalności gospodarczej, a zatem nie może być on w zakresie tej działalności uznawany za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 102 TFUE. Okoliczność, że owo udzielanie wglądu lub wydawanie wydruków ma miejsce w zamian za wynagrodzenie, które nie jest ustalane bezpośrednio lub pośrednio przez zainteresowaną jednostkę, lecz jest przewidziane w ustawie, nie może spowodować zmiany kwalifikacji prawnej wspomnianej działalności. Ponadto taki podmiot władzy publicznej nie prowadzi także działalności gospodarczej w zakresie, w jakim, powołując się na ochronę sui generis przysługującą mu jako producentowi omawianej bazy danych na podstawie art. 7 dyrektywy 96/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych lub na jakiekolwiek inne prawo własności intelektualnej, zakazuje on wykorzystywania w jakikolwiek inny sposób zebranych tak i oddanych do dyspozycji opinii publicznej danych, a zatem podmiot ów nie może być w zakresie tej działalności uznawany za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 102 TFUE.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału z dnia 19 września 1985 r. # Finsider przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # EWWiS. # Sprawy połączone 63 oraz 147/84.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 21 kwietnia 1988 r. # Fratelli Pardini SpA przeciwko Ministero del commercio con l'estero i Banca toscana (filiale di Lucca). # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Pretura di Lucca - Włochy. # Sprawa 338/85.