title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 17 listopada 2009 r.#Presidente del Consiglio dei Ministri przeciwko Regione Sardegna.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Corte costituzionale - Włochy.#Swoboda świadczenia usług - Artykuł 49 WE - Pomoc państwa - Artykuł 87 WE - Krajowe przepisy ustanawiające podatek od postojów turystycznych statków powietrznych przeznaczonych do prywatnego transportu osób oraz od rekreacyjnych jednostek pływających obciążający jedynie osoby eksploatujące mające rezydencję podatkową poza terytorium regionu.#Sprawa C-169/08.

text:
      Sprawa C‑169/08
      Presidente del Consiglio dei Ministri
      przeciwko
      Regione Sardegna
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Corte costituzionale)
      Swoboda świadczenia usług – Artykuł 49 WE – Pomoc państwa – Artykuł 87 WE – Krajowe przepisy ustanawiające podatek od postojów w celach turystycznych statków powietrznych przeznaczonych do prywatnego
         transportu osób oraz rekreacyjnych jednostek pływających, obciążający jedynie eksploatujące je osoby mające rezydencję podatkową
         poza terytorium regionu

      Streszczenie wyroku
      1.        Swoboda świadczenia usług – Usługi – Pojęcie
      (art. 50 WE)
      2.        Swoboda świadczenia usług – Ograniczenia – Przepisy podatkowe
      (art. 49 WE)
      3.        Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka
      (art. 87 ust. 1 WE)
      1.        Termin „usługi” w rozumieniu art. 50 WE oznacza, że chodzi o usługi świadczone zazwyczaj za wynagrodzeniem, które stanowi
         gospodarcze świadczenie wzajemne względem danego świadczenia oraz jest ustalane między usługodawcą a usługobiorcą.

      Regionalny podatek od postoju dotyczący osób eksploatujących środki transportu udających się na terytorium regionu, lecz nie
         przedsiębiorstw transportowych wykonujących działalność w tym regionie, nawet jeśli nie dotyczy usług transportowych, nie
         jest zupełnie pozbawiony związku ze swobodnym świadczeniem usług. W istocie jakkolwiek art. 50 akapit trzeci WE wymienia jedynie
         czynną swobodę świadczenia usług, w ramach której usługodawca przemieszcza się do usługobiorcy, to obejmuje ona również przysługującą
         usługobiorcy, a w szczególności turystom, swobodę przemieszczania się do innego państwa członkowskiego, w którym znajduje
         się usługodawca, w celu skorzystania tam z usługi. Biorąc pod uwagę, że osoby eksploatujące środek transportu, jak też osoby
         używające takiego środka, korzystają z wielu usług na terytorium danego regionu, takich jak usługi świadczone na lotniskach
         i w portach, postój stanowi warunek konieczny dla otrzymania tych usług, a regionalny podatek od postoju wykazuje pewien związek
         z takim świadczeniem.

      Ponadto regionalny podatek od postoju pływających jednostek rekreacyjnych mający zastosowanie również do przedsiębiorstw eksploatujących
         takie pływające jednostki rekreacyjne oraz w szczególności do tych, których działalność polega na oddawaniu takich jednostek
         do dyspozycji osób trzecich za wynagrodzeniem, obciąża bezpośrednio świadczenie usług w rozumieniu art. 50 WE.

      Wreszcie usługi, na które wpływ ma regionalny podatek od postoju, mogą mieć charakter transgraniczny, ponieważ podatek ten
         może, po pierwsze, wpływać na możliwości oferowania usług postojowych na lotniskach i w portach obcokrajowcom i przedsiębiorstwom
         mającym siedzibę w innym państwie członkowskim przez przedsiębiorstwa mające siedzibę w danym regionie, a po drugie, ma wpływ
         na działalność przedsiębiorstw mających siedzibę w innym państwie członkowskim eksploatujących pływające jednostki rekreacyjne
         w omawianym regionie.

      (por. pkt 23–28)
      2.        Artykuł 49 WE powinien być interpretowany w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie obowiązywaniu przepisów podatkowych władz
         regionalnych, które ustanawiają regionalny podatek od postoju w celach turystycznych statków powietrznych przeznaczonych do
         transportu prywatnego osób oraz rekreacyjnych jednostek pływających, obciążający jedynie osoby fizyczne i prawne mające rezydencję
         podatkową poza terytorium regionu, gdy zastosowanie tych przepisów podatkowych powoduje w konsekwencji, że omawiane usługi
         dla wszystkich podlegających podatkowi osób mających rezydencję podatkową poza terytorium regionu i mających siedzibę w innych
         państwach członkowskich są bardziej kosztowne niż usługi świadczone przez osoby eksploatujące mające siedzibę na tym terytorium.

      Oczywiście w dziedzinie podatków bezpośrednich sytuacje, w których znajdują się rezydenci danego państwa oraz nierezydenci,
         nie są co do zasady porównywalne, ponieważ odznaczają się obiektywnymi różnicami zarówno pod względem źródła dochodu, jak
         i indywidualnej zdolności podatkowej lub też możliwości uwzględniania sytuacji osobistej i rodzinnej podatnika. Niemniej jednak
         w celu porównania sytuacji podatników pod uwagę wziąć należy szczególne cechy danego podatku. Odmienne traktowanie rezydentów
         i nierezydentów stanowi zatem ograniczenie swobody przepływu zakazane w art. 49 WE, gdy brak jest jakiejkolwiek obiektywnej
         różnicy pomiędzy sytuacjami, w których się oni znajdują w stosunku do rozpatrywanego opodatkowania, mogącej uzasadniać odmienne
         traktowanie różnych kategorii podatników.

      Ograniczenie takie nie może być uzasadnione względami ochrony środowiska, jeżeli stosowanie regionalnego podatku opiera się
         na rozróżnieniu między osobami bez związku z rzeczonym celem ochrony środowiska. Nie może ono również być uzasadnione względami
         spójności systemu podatkowego danego regionu, ponieważ braku opodatkowania regionalnym podatkiem od postoju podatników będących
         rezydentami nie można uznać za wyrównanie innych podatków, którym podlegają, gdyż podatek ten nie ma tych samych celów co
         podatki płacone przez podatników będących rezydentami danego regionu.

      (por. pkt 31, 34, 35, 45, 48–50; pkt 1 sentencji)
      3.        Artykuł 87 ust. 1 WE powinien być interpretowany w ten sposób, że przepisy podatkowe władz regionalnych ustanawiające regionalny
         podatek od postoju wobec osób eksploatujących statki powietrzne przeznaczone do prywatnego transportu osób oraz pływające
         jednostki rekreacyjne, który obciąża jedynie osoby fizyczne i prawne mające rezydencję podatkową poza terytorium regionu,
         stanowią środek pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw mających siedzibę na terytorium tego regionu.

      W istocie pojęcie pomocy może obejmować nie tylko świadczenia pozytywne, takie jak subwencje, pożyczki lub objęcie udziałów
         w kapitale przedsiębiorstwa, lecz również interwencje, które w różnych formach zmniejszają ciężary spoczywające normalnie
         na budżecie przedsiębiorstwa i które tym samym, nie będąc subwencjami w ścisłym rozumieniu tego słowa, mają taki sam charakter
         i identyczne skutki. I tak przepisy podatkowe prowadzące do braku opodatkowania omawianym podatkiem niektórych przedsiębiorstw
         stanowią pomoc państwa, chociażby nie wiązały się z przekazaniem zasobów publicznych, ponieważ łączą się one z rezygnacją
         przez zainteresowane władze z przychodów podatkowych, jakie mogły byłyby one normalnie pobrać.

      W celu oceny selektywności omawianego środka przyjętego przez jednostkę regionalną lub lokalną mającą autonomiczny w stosunku
         do rządu centralnego status należy ustalić, czy w świetle jego celu środek ten daje niektórym przedsiębiorstwom korzyść w porównaniu
         z innymi, znajdującymi się w porządku prawnym, w ramach którego owa jednostka wykonuje swe kompetencje w porównywalnej sytuacji
         faktycznej i prawnej. Nie jest tak, gdy uwzględniając charakter i cel rzeczonego podatku, wszystkie osoby fizyczne i prawne
         korzystające z usług postojowych w danym regionie są w obiektywnie porównywalnej sytuacji, niezależnie od miejsca ich rezydencji
         podatkowej lub siedziby.

      (por. pkt 56, 57, 61, 63, 66; pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 17 listopada 2009 r.(*)

      Swoboda świadczenia usług – Artykuł 49 WE – Pomoc państwa – Artykuł 87 WE – Krajowe przepisy ustanawiające podatek od postojów w celach turystycznych statków powietrznych przeznaczonych do prywatnego
         transportu osób oraz rekreacyjnych jednostek pływających, obciążający jedynie eksploatujące je osoby mające rezydencję podatkową
         poza terytorium regionu

      W sprawie C‑169/08
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Corte
         costituzionale (Włochy) postanowieniem z dnia 13 lutego 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 21 kwietnia 2008 r., w postępowaniu:

      Presidente del Consiglio dei Ministri
      przeciwko
      Regione Sardegna,
      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, prezes, K. Lenaerts, J.C. Bonichot, P. Lindh i C. Toader (sprawozdawca), prezesi izb, C.W.A. Timmermans,
         A. Rosas, P. Kūris, E. Juhász, G. Arestis, A. Borg Barthet, A. Ó Caoimh i L. Bay Larsen, sędziowie,

      rzecznik generalny: J. Kokott,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Regione Sardegna przez A. Fantozziego oraz G. Campusa, avvocati,
      –        w imieniu rządu niderlandzkiego przez C. Wissels oraz M. Noort, działające w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez W. Möllsa oraz E. Righini, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 2 lipca 2009 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 49 WE i 87 WE.

      2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między Presidente del Consiglio dei Ministri (prezesem rady ministrów) a Regione
         Sardegna w przedmiocie ustanowionego przez ten ostatni podatku od postojów w celach turystycznych statków powietrznych wykorzystywanych
         w prywatnym transporcie osób oraz rekreacyjnych jednostek pływających, przy czym podatkiem tym obciążone są jedynie podmioty
         mające rezydencję podatkową poza terytorium regionu.

       Krajowe ramy prawne
       Włoska konstytucja
      3        Artykuł 117 akapit pierwszy włoskiej konstytucji stanowi:

      „Władzę ustawodawczą sprawują państwo i regiony w poszanowaniu konstytucji, jak również ograniczeń wynikających z porządku
         wspólnotowego i zobowiązań międzynarodowych”.

       Przepisy krajowe
      4        Artykuł 743 akapit pierwszy Codice della navigazione (kodeksu żeglugi wodnej i powietrznej) podaje następującą definicję statku
         powietrznego:

      „Przez statek powietrzny rozumie się każdą maszynę przeznaczoną do transportu powietrznego osób lub rzeczy”.
      5        W art. 1 ust. 2 Codice della nautica da diporto (kodeksu żeglugi rekreacyjnej) wprowadzonego na podstawie Decreto legislativo
         18 luglio 2005, n. 171 (rozporządzenia z mocą ustawy nr 171 z dnia 18 lipca 2005 r., pojęcie żeglugi rekreacyjnej jest zdefiniowane
         w sposób następujący:

      „Dla celów niniejszego kodeksu przez żeglugę rekreacyjną rozumie się żeglugę uprawianą na wodach morskich i wewnętrznych w celach
         sportowych lub rekreacyjnych i bez celu zarobkowego”.

      6        Artykuł 2 ust. 1 Codice della nautica da diporto dotyczy handlowego wykorzystania rekreacyjnych jednostek pływających i definiuje
         je, jak następuje:

      „1.      Rekreacyjna jednostka pływająca jest wykorzystywana w celach handlowych, gdy:
      a)      jest przedmiotem umów najmu lub czarteru;
      b)      jest wykorzystywana do zawodowego nauczania żeglugi rekreacyjnej;
      c)      jest wykorzystywana przez centra nurkowe i centra szkolenia podwodnego jako jednostka pomocnicza dla osób praktykujących nurkowanie
         w celach sportowych lub rekreacyjnych.

      […]”.
       Przepisy regionalne
      7        Ustawa nr 4 Regione Sardegna z dnia 11 maja 2006 r. ustanawiająca przepisy różne w sprawie przychodów, reklasyfikacji wydatków,
         polityki społecznej i rozwoju, w brzmieniu nadanym przez art. 3 ust. 3 ustawy nr 2 Regione Sardegna z dnia 29 maja 2007 r.
         ustanawiającej przepisy w sprawie opracowania rocznego i wieloletniego budżetu regionu – Ustawa budżetowa na 2007 r. (zwana
         dalej „ustawą regionalną nr 4/2006”) zawiera art. 4, zatytułowany „Podatek regionalny od postoju w celach turystycznych statków
         powietrznych i rekreacyjnych jednostek pływających” o następującym brzmieniu:

      „1.      Począwszy od 2006 r. ustanowiony zostaje podatek regionalny od postoju w celach turystycznych statków powietrznych i rekreacyjnych
         jednostek pływających.

      2.      Podatkiem objęte są:
      a)      lądowanie na lotniskach położonych na terytorium regionu statków powietrznych lotnictwa ogólnego w rozumieniu art. 743 i nast.
         Codice della navigazione, przeznaczonych do transportu prywatnego osób w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 30 września;

      b)      zawijanie do portów, do przystani i do kotwicowisk znajdujących się na terytorium regionu oraz do osprzętowanych kotwicowisk
         znajdujących się na morzu terytorialnym wzdłuż wybrzeża Sardynii przez rekreacyjne jednostki pływające, o których mowa w Decreto
         legislativo 18 luglio 2005, n. 171 (Codice della nautica da diporto), lub w każdym razie jednostek pływających wykorzystywanych
         do celów rekreacyjnych, o długości przekraczającej 14 metrów, mierzonych według zharmonizowanych norm EN/ISO/DIS 8666, zgodnie
         z art. 3 lit. b) wspomnianego decreto legislativo, w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 30 września.

      3.      Opodatkowaniu podlega osoba fizyczna lub prawna mająca rezydencję podatkową poza terytorium regionu, która eksploatuje statek
         powietrzny w rozumieniu art. 874 i nast. Codice della navigazione lub która eksploatuje rekreacyjną jednostkę pływającą w rozumieniu
         art. 265 i nast. Codice della navigazione.

      4.      Podatek regionalny, o którym mowa w ust. 2 lit. a), jest należny od każdego lądowania, zaś podatek przewidziany w ust. 2 lit. b)
         jest należny rocznie.

      […]
      6.      Z podatku zwolnione są:
      a)      łodzie, które zawijają do portu w celu udziału w regatach o charakterze sportowym, w zlotach łodzi z epoki, łodzi monotypowych
         oraz w imprezach żeglarskich, także niesportowych, o których organizatorzy zawiadomili wcześniej władze morskie; ARASE [Agenzia
         della Regione autonoma della Sardegna per le entrate (agencja autonomicznego regionu Sardynii ds. przychodów)] musi zostać
         poinformowana o dokonanym powiadomieniu przed wpłynięciem jednostki;

      b)      rekreacyjne jednostki pływające, które stacjonują przez cały rok w regionalnych strukturach portowych;
      c)      postój techniczny, ograniczony do czasu koniecznego dla dokonania naprawy.
      W drodze szczególnego zarządzenia ARASE wskazane zostają szczegółowe zasady zaświadczania o przyczynach zwolnienia.
      7.      Podatek jest płacony:
      a)      w momencie wylądowania statków powietrznych, o których mowa w ust. 2 lit. a);
      b)      w ciągu 24 godzin od przybicia rekreacyjnej jednostki pływającej do portu, do przystani i do kotwicowisk znajdujących się
         wzdłuż wybrzeża Sardynii;

      na zasadach ustalonych w zarządzeniu ARASE.
      […]”.
       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      8        W dwóch skargach do Corte costituzionale (trybunału konstytucyjnego) wniesionych w 2006 r. i w 2007 r. Presidente del Consiglio
         dei Ministri podniósł kwestie zgodności z konstytucją nie tylko art. 4 ustawy regionalnej nr 4/2006, lecz również jej art. 2
         i 3 oraz art. 5 ustawy nr 2 z dnia 29 maja 2007 r. w ich pierwotnym brzmieniu, jak też w brzmieniu wynikającym z wprowadzonych
         zmian. Wszystkie te przepisy ustanawiają podatki regionalne.

      9        Jeżeli chodzi o art. 4 ustawy regionalnej nr 4/2006 skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym podnosił w szczególności,
         że przepis ten jest sprzeczny z wynikającymi z prawa wspólnotowego wymogami, które wiążą władzę ustawodawczą we Włoszech zgodnie
         z art. 117 akapit pierwszy włoskiej konstytucji. Na poparcie rzeczonych skarg powołano się na naruszenie, po pierwsze – art. 49 WE
         i 81 WE w związku z art. 3 ust. 1 lit. g) WE i art. 10 WE oraz po drugie – art. 87 WE.

      10      W wyroku z dnia 15 kwietnia 2008 r. nr 102 Corte costituzionale, połączywszy dwie wspomniane wyżej skargi, wypowiedział się
         w kwestiach zgodności z konstytucją podniesionych w ramach skargi z 2006 r. oraz częściowo w kwestiach podniesionych w skardze
         z 2007 r. W odniesieniu w szczególności do art. 4 ustawy regionalnej nr 4/2006 będącej przedmiotem tej ostatniej skargi Corte
         costituzionale uznał kwestie zgodności z konstytucją podniesione w związku z przepisami konstytucyjnymi innymi niż rzeczony
         art. 117 akapit pierwszy za niedopuszczalne lub bezzasadne. Corte costituzionale postanowił więc oddzielić postępowanie dotyczące
         tego ostatniego przepisu oraz zawiesić je do chwili orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia
         w trybie prejudycjalnym przedłożonego w postanowieniu odsyłającym. Ponadto jeżeli chodzi o naruszenie art. 3 ust. 1 lit. g) WE,
         art. 10 WE i 81 WE, sąd krajowy uznał za stosowne zastrzeżenie sobie prawa do wydania orzeczenia w późniejszym okresie.

      11      W postanowieniu odsyłającym Corte costituzionale przedstawia argumenty dotyczące dopuszczalności postanowienia odsyłającego
         w związku z, po pierwsze, swoim charakterem jako sądu w rozumieniu art. 234 WE a po drugie, znaczeniem zadanych pytań dla
         rozstrzygnięcia zawisłego przed nim sporu.

      12      Sąd krajowy podnosi wpierw, iż pojęcie sądu w rozumieniu art. 234 WE należy wyprowadzać z prawa wspólnotowego, a nie kwalifikacji
         organu odsyłającego w prawie krajowym, oraz iż spełnia on wszelkie przesłanki, by móc wnieść wniosek o wydanie orzeczenia
         w trybie prejudycjalnym.

      13      Jeżeli chodzi o znaczenie pytań prejudycjalnych, Corte costituzionale zaznacza, iż w ramach bezpośrednich skarg konstytucyjnych
         przepisy prawa wspólnotowego „pełnią funkcję norm pośrednich mogących uzupełnić kryterium oceny zgodności uregulowania regionalnego
         z art. 117 akapit pierwszy konstytucji […] lub, mówiąc dokładniej, powodują, iż kryterium ustanowione w art. 117 akapit pierwszy
         konstytucji staje się faktycznie skuteczne […], co skutkuje stwierdzeniem niezgodności z konstytucją przepisu regionalnego
         uznanego za niezgodny z takimi przepisami wspólnotowymi”.

      14      Jeżeli chodzi o istotę zadanych pytań, sąd krajowy podkreśla, iż art. 4 ustawy regionalnej nr 4/2006 objęty jest zakresem
         zastosowania przepisów wspólnotowych wspomnianych w pkt 9 niniejszego wyroku. Jako że ma on zastosowanie do osób fizycznych
         i prawnych, dotyczy również przedsiębiorstw eksploatujących rekreacyjne jednostki pływające, jak też statki powietrzne lotnictwa
         ogólnego przeznaczone do transportu prywatnego osób.

      15      Sąd ten podkreśla ponadto, że rzeczona ustawa regionalna, obejmując podatkiem przedsiębiorstwa niemające rezydencji podatkowej
         na Sardynii, wydaje się wprowadzać ich dyskryminację względem przedsiębiorstw, które mimo iż wykonują tę samą działalność,
         nie muszą płacić tego podatku wyłącznie ze względu na fakt, iż mają rezydencję podatkową na Sardynii, a w konsekwencji wydaje
         się ona powodować wzrost kosztów świadczonych usług na niekorzyść przedsiębiorstw niebędących rezydentami.

      16      Sąd krajowy ma ponadto wątpliwości co do uzasadnienia przedstawionego przez Regione Sardegna, opartego, po pierwsze, na fakcie,
         że przedsiębiorstwa niebędące rezydentami korzystają na równi z przedsiębiorstwami mającymi rezydencję podatkową w tym regionie
         z publicznych usług regionalnych i lokalnych, lecz nie przyczyniają się do finansowania takich usług, a po drugie, na konieczności
         pokrycia wyższych kosztów ponoszonych z powodu szczególnych cech geograficznych i gospodarczych związanych z wyspiarskim charakterem
         Regione Sardegna przez przedsiębiorstwa mające tam rezydencję podatkową.

      17      Jeżeli chodzi w szczególności o zarzut naruszenia art. 87 WE, sąd krajowy podkreśla, że pojawia się również problem, czy gospodarcza
         przewaga konkurencyjna, jaką wspomniane powyżej przedsiębiorstwa mające rezydencję podatkową na Sardynii czerpią z braku opodatkowania
         ich podatkiem regionalnym od postoju, wchodzi w zakres pojęcia pomocy państwa, zważywszy, że przewaga ta wynika nie z przyznania
         ulgi podatkowej, lecz pośrednio z ponoszenia przez te przedsiębiorstwa mniejszych kosztów niż koszty ponoszone przez przedsiębiorstwa
         mające siedzibę poza regionem.

      18      W tych okolicznościach Corte costituzionale postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami
         prejudycjalnymi:

      „1)      Czy art. 49 WE powinien być interpretowany w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie stosowaniu normy takiej jak ta przewidziana
         w art. 4 [ustawy regionalnej nr 4/2006], zgodnie z którą podatek regionalny od postoju statków powietrznych w celach turystycznych
         obciąża jedynie przedsiębiorstwa, które mają rezydencję podatkową poza terytorium Regione Sardegna, eksploatujące statki powietrzne
         wykorzystywane przez nie same do przewozu osób w ramach wykonywania działalności polegającej na świadczeniu komercyjnych usług
         lotniczych?

      2)      Czy wskazany powyżej art. 4 [ustawy regionalnej nr 4/2006], przewidując, iż podatek regionalny od postoju statków powietrznych
         w celach turystycznych obciąża jedynie przedsiębiorstwa, które mają rezydencję podatkową poza terytorium Regione Sardegna,
         eksploatujące statki powietrzne wykorzystywane przez nie same do przewozu osób w ramach wykonywania działalności polegającej
         na świadczeniu komercyjnych usług lotniczych, stanowi – w rozumieniu art. 87 WE – pomoc państwa na rzecz przedsiębiorstw,
         które wykonują taką samą działalność i mają rezydencję podatkową na terytorium Regione Sardegna?

      3)      Czy art. 49 WE powinien być interpretowany w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie stosowaniu normy takiej jak ta przewidziana
         w art. 4 [ustawy regionalnej nr 4/2006], zgodnie z którą podatek regionalny od postoju w celach turystycznych rekreacyjnych
         jednostek pływających obciąża jedynie przedsiębiorstwa, które mają rezydencję podatkową poza terytorium Regione Sardegna,
         eksploatujące rekreacyjne jednostki pływające, których działalność gospodarcza polega na oddawaniu takich jednostek do dyspozycji
         osób trzecich?

      4)      Czy wskazany powyżej art. 4 [ustawy regionalnej nr 4/2006], przewidując, iż podatek regionalny od postoju w celach turystycznych
         rekreacyjnych jednostek pływających obciąża jedynie przedsiębiorstwa, które mają rezydencję podatkową poza terytorium Regione
         Sardegna, eksploatujące rekreacyjne jednostki pływające, których działalność gospodarcza polega na oddawaniu takich jednostek
         do dyspozycji osób trzecich, stanowi – w rozumieniu art. 87 WE – pomoc państwa na rzecz przedsiębiorstw, które wykonują taką
         samą działalność i mają rezydencję podatkową na terytorium Regione Sardegna?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytań pierwszego i trzeciego, odnoszących się do art. 49 WE
      19      W pytaniach pierwszym i trzecim, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 49 WE
         powinien być interpretowany w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie obowiązywaniu przepisów podatkowych władz regionalnych,
         takich jak art. 4 ustawy regionalnej nr 4/2006, przewidujących ustanowienie regionalnego podatku od postoju w celach turystycznych
         statków powietrznych przeznaczonych do transportu prywatnego osób oraz rekreacyjnych jednostek pływających, gdy podatek ten
         obciąża jedynie przedsiębiorstwa, które mają rezydencję podatkową poza terytorium regionu.

       W przedmiocie przesłanek stosowania art. 49 WE
      20      W celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie tytułem wstępu należy sprawdzić, czy ustawa regionalna nr 4/2006 objęta jest zakresem
         stosowania swobody świadczenia usług w rozumieniu art. 50 WE.

      21      Jak wynika z treści art. 4 ustawy regionalnej nr 4/2006, podatek będący przedmiotem postępowania przed sądem krajowym ma zastosowanie
         do postoju w celach turystycznych, po pierwsze, statków powietrznych lotnictwa ogólnego przeznaczonych do transportu prywatnego
         osób [art. 4 ust. 2 lit. a) tej ustawy], a po drugie, rekreacyjnych jednostek pływających i jednostek pływających wykorzystywanych
         do celów rekreacyjnych, jeżeli ich długość przekracza 14 m [art. 4 ust. 2 lit. b) tej ustawy].

      22      Podatek regionalny nie dotyczy więc przedsiębiorstw transportu cywilnego osób i towarów. Sąd krajowy podkreśla, że podatek
         ten ma zastosowanie w szczególności do przedsiębiorstw eksploatujących statki powietrzne w celu dokonywania nieodpłatnych
         operacji transportu lotniczego z powodów związanych z działalnością przedsiębiorstwa. Jeżeli chodzi o pływające jednostki
         rekreacyjne, sąd krajowy zaznacza ponadto, iż rzeczony podatek ma zastosowanie w szczególności do przedsiębiorstw, których
         działalność polega na oddawaniu takich jednostek do dyspozycji osób trzecich za wynagrodzeniem.

      23      Należy w tym względzie przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału termin „usługi” w rozumieniu art. 50 WE oznacza,
         że chodzi o usługi świadczone zazwyczaj za wynagrodzeniem, które stanowi gospodarcze świadczenie wzajemne względem danego
         świadczenia oraz jest ustalane między usługodawcą a usługobiorcą (zob. wyroki: z dnia 27 września 1988 r. w sprawie 263/86
         Humbel i Edel, Rec. s. 5365, pkt 17; z dnia 7 grudnia 1993 r. w sprawie C‑109/92 Wirth, Rec. s. I‑6447, pkt 15; a także z dnia
         22 maja 2003 r. w sprawie C‑355/00 Freskot, Rec. s. I‑5263, pkt 54, 55).

      24      W niniejszym przypadku, jak wynika z uwag Regione Sardegna, regionalny podatek od postoju dotyczy osób eksploatujących środki
         transportu udających się na jego terytorium, lecz nie przedsiębiorstw transportowych wykonujących działalność w tym regionie.
         Niemniej, jak zauważyła rzecznik generalna w pkt 34 opinii, z samej okoliczności, że podatek ten nie dotyczy usług transportowych,
         nie można wnioskować, że przepisy podatkowe takie jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym są zupełnie
         pozbawione związku ze swobodnym świadczeniem usług.

      25      Z utrwalonego orzecznictwa wynika bowiem, że jakkolwiek art. 50 akapit trzeci WE wymienia jedynie czynną swobodę świadczenia
         usług, w ramach której usługodawca przemieszcza się do usługobiorcy, to obejmuje ona również przysługującą usługobiorcy, a w szczególności
         turystom, swobodę przemieszczania się do innego państwa członkowskiego, w którym znajduje się usługodawca, w celu skorzystania
         tam z usługi (zob. w szczególności wyroki: z dnia 31 stycznia 1984 r. w sprawach połączonych 286/82 i 26/83 Luisi i Carbone,
         Rec. s. 377, pkt 10, 16; z dnia 11 września 2007 r. w sprawie C‑76/05 Schwarz i Gootjes-Schwarz, Zb.Orz. s. I‑6849, pkt 36;
         a także z dnia 11 września 2007 r. w sprawie C‑318/05 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I‑6957, pkt 65).

      26      Tymczasem w sprawie przed sądem krajowym, jak zaznaczyła rzecznik generalna w pkt 37 opinii, osoby eksploatujące środek transportu,
         jak też osoby używające takiego środka, korzystają z wielu usług na terytorium Regione Sardegna, takich jak usługi świadczone
         na lotniskach i w portach. W konsekwencji postój stanowi warunek konieczny dla otrzymania tych usług, a regionalny podatek
         od postoju wykazuje pewien związek z takim świadczeniem.

      27      Jeżeli chodzi o regionalny podatek od postoju pływających jednostek rekreacyjnych, należy przypomnieć ponadto, że ma on zastosowanie
         również do przedsiębiorstw eksploatujących takie pływające jednostki rekreacyjne oraz w szczególności do tych, których działalność
         polega na oddawaniu takich jednostek do dyspozycji osób trzecich za wynagrodzeniem. Sardyński prawodawca ustanowił więc w ustawie
         regionalnej nr 4/2006 podatek obciążający bezpośrednio świadczenie usług w rozumieniu art. 50 WE.

      28      Jak wreszcie podkreśla Komisja Wspólnot Europejskich, usługi, na które wpływ ma regionalny podatek od postoju, mogą mieć charakter
         transgraniczny, ponieważ podatek ten może, po pierwsze, wpływać na możliwości oferowania usług postojowych na lotniskach i w portach
         obcokrajowcom i przedsiębiorstwom mającym siedzibę w innym państwie członkowskim przez przedsiębiorstwa mające siedzibę na
         Sardynii, a po drugie, ma wpływ na działalność zagranicznych przedsiębiorstw mających siedzibę w państwie członkowskim innym
         niż Republika Włoska eksploatujących pływające jednostki rekreacyjne na Sardynii.

       W przedmiocie istnienia ograniczenia swobody świadczenia usług
      29      Jeżeli chodzi o kwestię, czy będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym przepisy stanowią ograniczenie swobody świadczenia
         usług, tytułem wstępu należy przypomnieć, że w dziedzinie swobody świadczenia usług krajowe przepisy podatkowe ograniczające
         wykonywanie tej swobody mogą stanowić zakazany środek bez względu na to, czy zostały wydane przez samo państwo, czy też przez
         jednostkę samorządu lokalnego (zob. w szczególności wyrok z dnia 8 września 2005 r. w sprawach połączonych C‑544/03 i C‑545/03
         Mobistar i Belgacom Mobile, Zb.Orz. s. I‑7723, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).

      30      W niniejszym przypadku bezsporne jest, że regionalny podatek od postoju obciąża osoby eksploatujące statki powietrzne i pływające
         jednostki rekreacyjne mające rezydencję podatkową poza terytorium regionu oraz że przesłanką powstania zobowiązania podatkowego
         jest postój statku powietrznego lub pływającej jednostki rekreacyjnej na tym terytorium. Chociaż podatek ten ma wprawdzie
         zastosowanie jedynie na ograniczonej części terytorium państwa członkowskiego, to obciąża postój omawianych statków powietrznych
         i pływających jednostek rekreacyjnych, nie rozróżniając czy pochodzą one z innego regionu Włoch, czy z innego państwa członkowskiego.
         W tych okolicznościach regionalny charakter podatku nie wyklucza, że może on utrudniać swobodę przepływu usług (zob. analogicznie
         wyrok z dnia 9 września 2004 r. w sprawie C‑72/03 Carbonati Apuani, Zb.Orz. s. I‑8027, pkt 26).

      31      Zastosowanie tych przepisów podatkowych powoduje w konsekwencji, że omawiane usługi dla wszystkich podlegających podatkowi
         osób mających rezydencję podatkową poza terytorium regionu i mających siedzibę w innych państwach członkowskich są bardziej
         kosztowne niż usługi świadczone przez osoby eksploatujące mające siedzibę na tym terytorium.

      32      Przepisy te wprowadzają bowiem dodatkowe koszty operacji postoju statków powietrznych i łodzi obciążające podmioty mające
         rezydencję podatkową poza terytorium regionu i mające siedzibę w innych państwach członkowskich, tworząc w ten sposób korzyści
         dla pewnych kategorii przedsiębiorstw mających siedzibę na tym terytorium (zob. wyroki: z dnia 25 lipca 1991, w sprawie C‑353/89
         Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. s. I‑4069, pkt 25; z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie C‑250/06 United Pan-Europe Communications
         Belgium i in., Zb.Orz. s. I‑11135, pkt 37; a także z dnia 1 kwietnia 2008 r. w sprawie C‑212/06 Gouvernement de la Communauté
         française i gouvernement wallon, Zb.Orz. s. I‑1683, pkt 50).

      33      Regione Sardegna twierdzi natomiast, że ze względu na charakter i cele regionalnego podatku od postoju mającego na celu ochronę
         środowiska rezydenci oraz nierezydenci nie znajdują się w obiektywnie porównywalnej sytuacji, a zatem zgodnie z orzecznictwem
         Trybunału, a w szczególności wyrokiem z dnia 14 lutego 1995 r. w sprawie C‑279/93 Schumacker, Rec. s. I‑225, ich odmienne
         traktowanie nie stanowi ograniczenia swobody świadczenia usług. Podczas gdy rezydenci podatkowi przyczyniają się do gromadzenia
         środków przeznaczonych na prace w zakresie konserwacji, odtwarzania i ochrony zasobów środowiska naturalnego, finansując działania
         Regione Sardegna poprzez podatki powszechne, a w szczególności podatek dochodowy, którego część przypada na budżet regionalny,
         przedsiębiorstwa niebędące rezydentami zachowują się w dziedzinie środowiska naturalnego niczym „gapowicze” („free riders”),
         wykorzystując środki bez uczestniczenia w kosztach takich działań.

      34      W tym względzie orzekając w dziedzinie podatków bezpośrednich Trybunał rzeczywiście przyznał, że sytuacje, w których znajdują
         się rezydenci danego państwa oraz nierezydenci, nie są co do zasady porównywalne, ponieważ odznaczają się obiektywnymi różnicami
         zarówno pod względem źródła dochodu, jak i indywidualnej zdolności podatkowej lub też możliwości uwzględniania sytuacji osobistej
         i rodzinnej podatnika (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Schumacker, pkt 31–33; wyrok z dnia 16 października 2008 r.
         w sprawie C‑527/06 Renneberg, Zb.Orz. s. I‑7735, pkt 59).

      35      Niemniej jednak w celu porównania sytuacji podatników pod uwagę wziąć należy szczególne cechy danego podatku. Odmienne traktowanie
         rezydentów i nierezydentów stanowi zatem ograniczenie swobody przepływu zakazane w art. 49 WE, gdy brak jest jakiejkolwiek
         obiektywnej różnicy pomiędzy sytuacjami, w których się oni znajdują w stosunku do rozpatrywanego opodatkowania, mogącej uzasadniać
         odmienne traktowanie różnych kategorii podatników (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Renneberg, pkt 60).

      36      Ma to miejsce w szczególności w przypadku podatku będącego przedmiotem postępowania przed sadem krajowym. Jak podkreśliła
         bowiem Komisja, podatek ten podlega zapłacie w związku z postojem statków powietrznych przeznaczonych do prywatnego transportu
         osób i łodzi rekreacyjnych, a nie w związku z sytuacją finansową zainteresowanych podatników.

      37      Wszystkie osoby fizyczne i prawne korzystające z omawianych usług, niezależnie od miejsca, w którym są rezydentami lub mają
         siedzibę, są zatem, w przeciwieństwie do tego co utrzymuje Regione Sardegna, w obiektywnie porównywalnej sytuacji w zakresie
         tego podatku, jeżeli chodzi o konsekwencje dla środowiska naturalnego.

      38      Okoliczność, że osoby podlegające opodatkowaniu na Sardynii, płacąc podatki powszechne, a w szczególności podatek dochodowy,
         przyczyniają się do działań Regione Sardegna na rzecz ochrony środowiska naturalnego, pozbawiona jest znaczenia, jeżeli chodzi
         o porównanie sytuacji rezydentów i nierezydentów w zakresie regionalnego podatku od postoju. Jak zauważyła bowiem rzecznik
         generalna w pkt 87 opinii, rzeczony podatek nie ma takiego samego charakteru ani nie ma tych samych celów co inne podatki
         płacone przez sardyńskich podatników, które służą zwłaszcza zasilaniu w sposób ogólny budżetu publicznego, a więc finansowaniu
         całości działań regionalnych.

      39      Z powyższego wynika, iż żaden z elementów akt sprawy przekazanych Trybunałowi nie pozwala stwierdzić, że rezydenci i nierezydenci
         nie znajdują się w obiektywnie porównywalnej sytuacji w zakresie regionalnego podatku od postoju. Przepisy będące przedmiotem
         postępowania przed sądem krajowym stanowią zatem ograniczenie swobody świadczenia usług, gdyż obciążają podatkiem jedynie
         eksploatujące statki powietrzne przeznaczone do transportu prywatnego osób oraz łodzie rekreacyjne podmioty mające rezydencję
         podatkową poza terytorium regionu, bez obejmowania tym podatkiem podmiotów mających siedzibę na terytorium regionu.

       W przedmiocie ewentualnego uzasadnienia przepisów będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym
      –       W przedmiocie uzasadnienia opartego na wymogach ochrony środowiska naturalnego i zdrowia publicznego.
      40      Regione Sardegna utrzymuje, że uznając nawet, iż regionalny podatek od postoju stanowi środek ograniczający swobodę świadczenia
         usług, podatek ten uzasadniony jest względami interesu ogólnego, a w szczególności wymogami ochrony środowiska naturalnego,
         które można uznać za względy „zdrowia publicznego” wyraźnie wskazane w art. 46 ust. 1 WE.

      41      Podatek ten znajduje uzasadnienie w szczególności w nowej regionalnej polityce ochrony środowiska naturalnego i pejzażu terytorium
         Regione Sardegna. Polityka ta przewiduje, według tego regionu, ustanowienie szeregu podatków mających, po pierwsze, zniechęcić
         do nadmiernego wykorzystywania zasobów środowiska naturalnego i pejzażu wybrzeża, a po drugie, sfinansować kosztowne inwestycje
         odtworzenia terenów wybrzeża. Podatek ten opiera się ponadto na zasadzie „zanieczyszczający płaci”, ponieważ obciąża w sposób
         pośredni osoby eksploatujące środki transportu stanowiące źródło zanieczyszczeń.

      42      W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału niezależnie od istnienia uprawnionego
         celu odpowiadającego nadrzędnym względom interesu ogólnego uzasadnienie ograniczenia swobód przyznanych przez traktat WE wymaga,
         aby sporny środek był odpowiedni do tego, by zapewnić osiągnięcie zamierzonego celu, i nie wykraczał poza to, co niezbędne
         do jego osiągnięcia (zob. wyrok z dnia 30 stycznia 2007 r. w sprawie C‑150/04 Komisja przeciwko Danii, Zb.Orz. s. I‑1163,
         pkt 46; ww. wyrok w sprawie Gouvernement de la Communauté française i gouvernement wallon, pkt 55; a także wyrok z dnia 5 marca
         2009 r. w sprawie C‑222/07 UTECA, Zb.Orz. s. I‑1407, pkt 25). Ponadto przepisy krajowe są właściwe do zapewnienia realizacji
         wskazanego celu, tylko jeśli jego osiągnięcie jest rzeczywistym przedmiotem troski tych przepisów w sposób spójny i systematyczny
         (wyrok z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie C‑169/07 Hartlauer, Zb.Orz. s. I‑1721, pkt 55).

      43      W niniejszym przypadku zaznaczyć należy, że nawet jeżeli względy, na jakie powołuje się Regione Sardegna, mogłyby stanowić
         uzasadnienie ustanowienia regionalnego podatku od postoju, nie mogą one uzasadniać zasad jego stosowania, a w szczególności
         odmiennego traktowania osób eksploatujących mających rezydencję podatkową poza terytorium regionu, które jako jedyne są zobowiązane
         do zapłaty tego podatku.

      44      Oczywiste jest bowiem, że rzeczone zasady, które powodują ograniczenie swobody świadczenia usług w rozumieniu art. 49 WE,
         nie wydają się odpowiednie ani niezbędne dla osiągnięcia tych ogólnych celów. Jak zauważyła rzecznik generalna w pkt 73 i 74
         opinii, przyznając, że prywatne statki powietrzne i rekreacyjne jednostki pływające zatrzymujące się na Sardynii stanowią
         źródło zanieczyszczeń, zanieczyszczenia te powstają bez względu na pochodzenie tych samolotów i łodzi, a w szczególności nie
         mają one żadnego związku z rezydencją podatkową eksploatujących je osób. Statki powietrzne i łodzie rezydentów przyczyniają
         się do naruszenia środowiska naturalnego w takim samym stopniu jak statki powietrzne i łodzie nierezydentów.

      45      Ograniczenie swobody świadczenia usług takie jak wynikające z przepisów podatkowych będących przedmiotem postępowania przed
         sądem krajowym nie może być uzasadnione względami ochrony środowiska, ponieważ stosowanie ustanowionego w nich regionalnego
         podatku od postoju opiera się na rozróżnieniu między osobami bez związku z rzeczonym celem ochrony środowiska. Ograniczenie
         takie nie może być też uzasadnione względami zdrowia publicznego, ponieważ Regione Sardegna nie przedstawił żadnego dowodu
         pozwalającego stwierdzić, iż przepisy te mają na celu ochronę zdrowia publicznego.

      –       W przedmiocie uzasadnienia opartego na spójności systemu podatkowego
      46      Aby uzasadnić przepisy podatkowe będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, Regione Sardegna powołuje się w swych
         uwagach na konieczność zachowania spójności jego systemu podatkowego. Regionalny podatek od postoju obciążający jedynie osoby
         mające rezydencję podatkową poza terytorium regionu miałby być uzasadniony okolicznością, że rezydenci płacą inne podatki,
         przyczyniając się do zapewnienia ochrony środowiska naturalnego Sardynii.

      47      W tym względzie należy przypomnieć, iż Trybunał przyznał, że konieczność zachowania spójności systemu podatkowego może uzasadniać
         ograniczenie w wykonywaniu podstawowych swobód zagwarantowanych w traktacie, precyzując jednak, że takie uzasadnienie wymaga
         istnienia bezpośredniego związku pomiędzy daną ulgą podatkową a wyrównaniem tej ulgi przez określone obciążenie podatkowe,
         przy czym bezpośredni charakter tego związku powinien być oceniany z punktu widzenia celu spornych przepisów (zob. w szczególności
         wyrok z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie C‑303/07 Aberdeen Property Fininvest Alpha, Zb.Orz. s.I‑5145, pkt 71, 72).

      48      Jak jednak podkreślono w pkt 38 niniejszego wyroku, regionalny podatek od postoju nie ma tych samych celów co podatki płacone
         przez podatników będących rezydentami na Sardynii, które służą zasilaniu w sposób ogólny budżetu publicznego, a więc finansowaniu
         całości działań Regione Sardegna. Braku opodatkowania tym podatkiem rzeczonych rezydentów nie można więc uznać za wyrównanie
         innych podatków, którym podlegają.

      49      Z rozważań tych wynika, iż ograniczenia swobody świadczenia usług takiego jak wynika z będących przedmiotem postępowania przed
         sądem krajowym przepisów podatkowych nie można uzasadnić względami spójności systemu podatkowego Regione Sardegna.

      50      W tych okolicznościach na pytania pierwsze i trzecie odpowiedzieć należy, że art. 49 WE powinien być interpretowany w ten
         sposób, iż stoi on na przeszkodzie obowiązywaniu przepisów podatkowych władz regionalnych, takich jak te przewidziane w art. 4
         ustawy regionalnej nr 4/2006, które ustanawiają regionalny podatek od postoju w celach turystycznych statków powietrznych
         przeznaczonych do transportu prywatnego osób oraz rekreacyjnych jednostek pływających, obciążający jedynie przedsiębiorstwa
         mające rezydencję podatkową poza terytorium regionu.

       W przedmiocie pytań drugiego i czwartego, dotyczących art. 87 WE
      51      W pytaniach drugim i czwartym, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 87 WE
         powinno się interpretować w ten sposób, że przepisy podatkowe władz regionalnych ustanawiające regionalny podatek od postoju
         taki jak przewidziany w art. 4 ustawy regionalnej nr 4/2006, obciążający jedynie osoby mające rezydencję podatkową poza terytorium
         regionu, stanowi środek pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw mających siedzibę na terytorium tego regionu.

      52      Należy na wstępie przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału zaklasyfikowanie danego środka jako pomocy w rozumieniu
         traktatu WE wymaga spełnienia każdego z czterech kumulatywnych kryteriów wskazanych w art. 87 ust. 1 WE. Po pierwsze, musi
         mieć miejsce interwencja państwa lub przy użyciu zasobów państwowych, po drugie, interwencja ta musi być w stanie wpłynąć
         na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi, po trzecie, musi przyznawać beneficjentowi korzyść, po czwarte, musi
         ona zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem (zob. w szczególności wyrok z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie C‑237/04
         Enirisorse, Zb.Orz. s. I‑2843, pkt 38, 39 i przytoczone tam orzecznictwo).

      53      W niniejszym przypadku bezsporne jest, że podatek będący przedmiotem postępowania przed sądem krajowym spełnia kryterium drugie
         i czwarte, dlatego że ma wpływ na usługi świadczone w związku z postojem statków powietrznych i pływających jednostek rekreacyjnych,
         które dotyczą handlu wewnątrzwspólnotowego, oraz dlatego że przyznając korzyść gospodarczą przedsiębiorcom mającym siedzibę
         na Sardynii, jak zauważono w pkt 32 powyżej, podatek taki może zakłócać konkurencję.

      54      Pytania odnoszące się do interpretacji art. 87 WE dotyczą więc stosowania dwóch pozostałych kryteriów kwalifikacji regionalnego
         podatku od postoju jako pomocy państwa. Regione Sardegna uważa, że podatku tego nie można uznać za pomoc państwa zarówno ze
         względu na brak wykorzystania zasobów państwowych, jak też selektywny charakter środka. W uwagach na piśmie Komisja stwierdza,
         że rzeczony podatek spełnia wszystkie kryteria wymienione w art. 87 WE.

       W przedmiocie wykorzystania zasobów publicznych
      55      Według Regione Sardegna przepisy będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym nie łączą się z żadną interwencją przy
         użyciu zasobów regionalnych. Jako że przedsiębiorstwa będące rezydentami przyczyniają się już do wydatków na środowisko naturalne
         poprzez część przychodów pochodzącą z płaconych przez nie podatków, brak jest utraty przychodów regionalnych. Regionalny podatek
         od postoju zwiększa te przychody, obejmując obowiązkiem przyczyniania się do ochrony środowiska naturalnego również osoby,
         które jak nierezydenci nie przyczyniają się do tych wydatków w drodze ponoszenia zwykłego obciążenia podatkowego.

      56      Należy w tym względzie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału pojęcie pomocy może obejmować nie tylko
         świadczenia pozytywne, takie jak subwencje, pożyczki lub objęcie udziałów w kapitale przedsiębiorstwa, lecz również interwencje,
         które w różnych formach zmniejszają ciężary spoczywające normalnie na budżecie przedsiębiorstwa i które tym samym, nie będąc
         subwencjami w ścisłym rozumieniu tego słowa, mają taki sam charakter i identyczne skutki (zob. w szczególności wyroki: z dnia
         19 września 2000 r. w sprawie C‑156/98 Niemcy przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑6857, pkt 25; a także z dnia 1 lipca 2008 r.
         w sprawach połączonych C‑341/06 P i C‑342/06 P Chronopost i La Poste przeciwko UFEX i in., Zb.Orz. s. I‑4777, pkt 123 i przytoczone
         tam orzecznictwo).

      57      Jak przypomniała Komisja, przepisy podatkowe takie jak będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, prowadzące do
         braku opodatkowania omawianym podatkiem niektórych przedsiębiorstw, stanowią pomoc państwa chociażby nie wiązały się z przekazaniem
         zasobów publicznych, ponieważ łączą się one z rezygnacją przez zainteresowane władze z przychodów podatkowych, jakie mogły
         byłyby one normalnie pobrać (ww. wyrok w sprawie Niemcy przeciwko Komisji, pkt 26–28).

      58      Okoliczność, iż przepisy podatkowe będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym przewidują nie tyle przyznanie subwencji,
         co brak opodatkowania regionalnym podatkiem od postoju osób eksploatujących statki powietrzne przeznaczone do prywatnego transportu
         osób oraz pływające jednostki rekreacyjne mających rezydencję podatkową na terytorium regionu, pozwala uznać, że ów brak opodatkowania
         może stanowić pomoc państwa.

       W przedmiocie selektywnego charakteru przepisów podatkowych będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym
      59      Zdaniem Regione Sardegna odmienne traktowanie przedsiębiorstw będących rezydentami i niebędących rezydentami nie stanowi korzyści
         selektywnej. Przepisy podatkowe będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym nie są bowiem selektywne z punktu widzenia
         geografii, ponieważ zgodnie z interpretacją przyjętą przez Trybunał w wyroku z dnia 6 września 2006 r. w sprawie C‑88/03 Portugalia
         przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑7115, ramami odniesienia, w których należy oceniać „ogólny charakter” środka, są ramy jednostki
         regionalnej lub lokalnej, jeżeli cieszy się ona wystarczającym zakresem autonomii. Ma to miejsce w sprawie przed sądem krajowym,
         ponieważ Regione Sardegna dysponuje autonomicznymi uprawnieniami przyznanymi w mającym moc ustawy konstytucyjnej statucie
         upoważniającym ten region do ustanawiania własnych podatków. Ponadto zgodnie z bardziej ogólną zasadą równości w dziedzinie
         podatków rzeczone przepisy opodatkowują w odmienny sposób sytuacje odmienne z prawnego i faktycznego punktu widzenia.

      60      W tym względzie należy przypomnieć, iż z orzecznictwa, na jakie powołuje się skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym,
         rzeczywiście wynika, że jeżeli chodzi o środek przyjęty nie przez ustawodawcę krajowego, lecz przez organ regionalny lub lokalny,
         nie jest on selektywny w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE z tego tylko względu, iż przyznaje korzyści jedynie w części terytorium
         krajowego, w jakiej środek ma zastosowanie (zob. ww. wyrok w sprawie Portugalia przeciwko Komisji, pkt 53, 57; a także wyrok
         z dnia 11 września 2008 r. w sprawach połączonych od C‑428/06 do C‑434/06 UGT-Rioja i in., Zb.Orz. s. I‑6747, pkt 47, 48).

      61      Jednak z orzecznictwa tego wynika również, że w celu oceny selektywności środka przyjętego przez jednostkę regionalną lub
         lokalną mającą autonomiczny w stosunku do rządu centralnego status, jak ten, którym cieszy się Regione Sardegna, należy zbadać,
         czy w świetle celu, do jakiego dąży ów środek, stanowi on korzyść dla niektórych przedsiębiorstw w porównaniu z innymi, znajdującymi
         się w porządku prawnym, w ramach którego jednostka wykonuje swe kompetencje w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej
         (zob. wyrok z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie C‑143/99 Adria-Wien Pipeline et Wietersdorfer & Peggauer Zementwerke, Rec.
         s. I‑8365, pkt 41; a także ww. wyrok w sprawie Portugalia przeciwko Komisji pkt 56, 58).

      62      Należy ustalić zatem, czy ze względu na cechy regionalnego podatku od postoju przedsiębiorstwa mające rezydencję podatkową
         poza terytorium regionu są w stanowiących odniesienie ramach prawnych w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej do przedsiębiorstw
         mających siedzibę na tym terytorium.

      63      Jak wynika z pkt 36 i 37 niniejszego wyroku, należy stwierdzić, że z uwagi na charakter i cel rzeczonego podatku wszystkie
         osoby fizyczne i prawne korzystające z usług postojowych na Sardynii są, w przeciwieństwie do tego co twierdzi skarżąca w postępowaniu
         przed sądem krajowym, w obiektywnie porównywalnej sytuacji, niezależnie od miejsca ich rezydencji podatkowej lub siedziby.
         Z powyższego wynika, że omawianego środka nie można uważać za ogólny, gdyż nie ma on zastosowania do ogółu eksploatujących
         statki powietrzne i łodzie rekreacyjne osób zatrzymujących się na Sardynii.

      64      Przepisy podatkowe takie jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym stanowią środek pomocy państwa na rzecz
         przedsiębiorstw mających siedzibę na Sardynii.

      65      Do sądu krajowego należy wyciągnięcie odpowiednich konsekwencji z tego stwierdzenia.

      66      W tych okolicznościach na pytania drugie i czwarte odpowiedzieć należy, iż art. 87 ust. 1 WE powinien być interpretowany w ten
         sposób, że przepisy podatkowe władz regionalnych ustanawiające regionalny podatek od postoju, taki jak będący przedmiotem
         postępowania przed sądem krajowym, który obciąża jedynie osoby fizyczne i prawne mające rezydencję podatkową poza terytorium
         regionu, stanowią środek pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw mających siedzibę na terytorium tego regionu.

       W przedmiocie kosztów
      67      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
      1)      Artykuł 49 WE powinien być interpretowany w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie obowiązywaniu przepisów podatkowych władz
            regionalnych, takich jak te przewidziane w art. 4 ustawy nr 4 Regione Sardegna z dnia 11 maja 2006 r. ustanawiającej przepisy
            różne w sprawie przychodów, reklasyfikacji wydatków, polityki społecznej i rozwoju w brzmieniu nadanym przez art. 3 ust. 3
            ustawy nr 2 Regione Sardegna z dnia 29 maja 2007 r. ustanawiającej przepisy w sprawie opracowania rocznego i wieloletniego
            budżetu regionu – Ustawa budżetowa na 2007 r., które ustanawiają regionalny podatek od postoju w celach turystycznych statków
            powietrznych przeznaczonych do transportu prywatnego osób oraz rekreacyjnych jednostek pływających, obciążający jedynie osoby
            fizyczne i prawne mające rezydencję podatkową poza terytorium regionu.
      2)      Artykuł 87 ust. 1 WE powinien być interpretowany w ten sposób, że przepisy podatkowe władz regionalnych ustanawiające regionalny
            podatek od postoju taki jak będący przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, który obciąża jedynie osoby fizyczne i prawne
            mające rezydencję podatkową poza terytorium regionu, stanowią środek pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw mających siedzibę
            na terytorium tego regionu.
      Podpisy
      * Język postępowania: włoski.