title: Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 25 czerwca 2015 r.#Skatteministeriet przeciwko DSV Road A/S.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Østre Landsret.#Odesłanie prejudycjalne – Wspólnotowy kodeks celny – Rozporządzenie (EWG) nr 2913/92 – Artykuły 203 i 204 – Rozporządzenie (EWG) nr 2454/93 – Artykuł 859 – Procedura tranzytu zewnętrznego – Powstanie długu celnego – Usunięcie lub brak usunięcia spod dozoru celnego – Niewykonanie obowiązku – Przedstawienie towarów w urzędzie przeznaczenia po terminie – Towary nieprzyjęte przez odbiorcę i zwrócone bez przedstawienia w urzędzie celnym – Towary ponownie objęte procedurą tranzytu zewnętrznego poprzez nowe zgłoszenie – Dyrektywa 2006/112/WE – Artykuł 168 lit. e) – Towary ponownie objęte procedurą tranzytu zewnętrznego poprzez nowe zgłoszenie.#Sprawa C-187/14.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
      z dnia 25 czerwca 2015 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Wspólnotowy kodeks celny — Rozporządzenie (EWG) nr 2913/92 — Artykuły 203 i 204 — Rozporządzenie (EWG) nr 2454/93 — Artykuł 859 — Procedura tranzytu zewnętrznego — Powstanie długu celnego — Usunięcie lub brak usunięcia spod dozoru celnego — Niewykonanie obowiązku — Przedstawienie towarów w urzędzie przeznaczenia po terminie — Towary nieprzyjęte przez odbiorcę i zwrócone bez przedstawienia w urzędzie celnym — Towary ponownie objęte procedurą tranzytu zewnętrznego poprzez nowe zgłoszenie — Dyrektywa 2006/112/WE — Artykuł 168 lit. e) — Odliczenie podatku VAT w związku z przywozem przez przewoźnika”
      W sprawie C‑187/14
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Østre Landsret (Dania) postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 16 kwietnia 2014 r., w postępowaniu:

         Skatteministeriet

      przeciwko

         DSV Road A/S,

      przy udziale:

         Danske Speditører,

      TRYBUNAŁ (piąta izba),
      w składzie: T. von Danwitz (sprawozdawca), prezes izby, C. Vajda, A. Rosas, E. Juhász i D. Šváby, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Szpunar,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu DSV Road A/S przez A. Hedetofta, advokat,

               —

               w imieniu Danske Speditører przez R. Køie, advokat,

               —

               w imieniu rządu duńskiego przez C. Thorninga, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez D. Aukena, advokat,

               —

               w imieniu rządu czeskiego przez M. Smolka i J. Vláčila, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu greckiego przez G. Skiani oraz M. Germani, działające w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez C. Soulay oraz L. Grønfeldta, działających w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 203 ust. 1 i art. 204 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, s. 1), zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 1791/2006 Rady z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U. L 363 s. 1) (zwanego dalej „kodeksem celnym”), art. 859 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia nr 2913/92 (Dz.U. L 253, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 214/2007 z dnia 28 lutego 2007 r. (Dz.U. L 62 s. 6) (zwanego dalej „rozporządzeniem wykonawczym”), a także art. 168 lit. e) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347, s. 1, zwanej dalej „dyrektywą VAT”).

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Skatteministeriet (ministerstwem z zakresu podatków) a DSV Road A/S (zwanej dalej „DSV”) w przedmiocie zapłaty należności celnych i podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”) od towarów, które były przewożone w ramach kilku procedur wspólnotowego tranzytu zewnętrznego.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

               3

               Artykuł 37 kodeksu celnego stanowi:
               „1.   Towary wprowadzane na obszar celny Wspólnoty podlegają, od chwili ich wprowadzenia, dozorowi celnemu. Mogą one podlegać kontroli celnej zgodnie z obowiązującymi przepisami.
               2.   Pozostają one pod dozorem celnym tak długo, jak [długo] jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w przypadku towarów niewspólnotowych i bez uszczerbku dla art. 82 ust. 1 – aż do zmiany ich statusu celnego bądź wprowadzenia do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego albo ich powrotnego wywozu bądź zniszczenia zgodnie z art. 182”.

               4

               Artykuł 91 ust. 1 tego kodeksu ma następujące brzmienie:
               „1.   Procedura tranzytu zewnętrznego pozwala na przemieszczanie z jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze celnym Wspólnoty:

                        a)

                        towarów niewspólnotowych niepodlegających w tym czasie należnościom celnym przywozowym i innym opłatom ani środkom polityki handlowej;

                  […]”.

               5

               Artykuł 92 tego kodeksu stanowi:
               „1.   Procedura tranzytu zewnętrznego zostaje zakończona, a obowiązki zobowiązanego spełnione, gdy towary objęte tą procedurą i właściwe dokumenty zostaną przedstawione, zgodnie z przepisami tej procedury, w urzędzie celnym przeznaczenia.
               2.   Organy celne zamykają procedurę tranzytu zewnętrznego, jeżeli są w stanie stwierdzić, na podstawie porównania danych dostępnych w urzędzie wyjścia i danych dostępnych w urzędzie przeznaczenia, że procedura została w prawidłowy sposób zakończona”.

               6

               Artykuł 96 ust. 1 tego kodeksu stanowi:
               „1.   Główny zobowiązany jest osobą uprawnioną do korzystania z procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego. Jest on odpowiedzialny za

                        a)

                        przedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów;

                        b)

                        przestrzeganie przepisów procedury tranzytu wspólnotowego”.

               7

               Artykuł 203 kodeksu celnego stanowi:
               „1.   „Dług celny w przywozie powstaje w wyniku:

                        —

                        usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom przywozowym.

                  2.   Dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego.
               3.   Dłużnikami są:

                        —

                        osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego,

                  […]”.

               8

               Zgodnie z art. 204 ust. 1 wspomnianego kodeksu:
               „1.   Dług celny w przywozie powstaje w wyniku:

                        a)

                        niewykonania jednego z obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom przywozowym lub ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty, lub

                  […]
               w przypadkach innych niż te określone w art. 203, chyba że zostanie potwierdzone, iż uchybienia te nie miały rzeczywistego wpływu na prawidłowe przeprowadzenie składowania czasowego lub odpowiedniej procedury celnej”.

               9

               Artykuł 356 rozporządzenia wykonawczego jest sformułowany w sposób następujący:
               „1.   Urząd wyjścia, biorąc pod uwagę wyznaczoną trasę przewozu, obowiązujące przepisy dotyczące przewozu i inne przepisy oraz, jeśli uzna za stosowne, informacje przekazane przez głównego zobowiązanego, wyznacza termin, w ciągu którego należy przedstawić towary w urzędzie przeznaczenia.
               […]
               3.   Jeżeli towary są zgłaszane [przedstawiane] w urzędzie przeznaczenia po upływie terminu wyznaczonego przez urząd wywozu, a przekroczenie tego terminu spowodowane zostało okolicznościami, które zostały odpowiednio usprawiedliwione zgodnie z wymogami urzędu przeznaczenia i niezależnymi od przewoźnika lub głównego zobowiązanego, uznaje się, że ten ostatni dotrzymał wyznaczonego terminu”.

               10

               Artykuł 859 tego rozporządzenia nr 44/2001 stanowi:
               „Za niemające znaczącego wpływu na właściwe funkcjonowanie składowania czasowego lub procedury celnej w rozumieniu art. 204 ust. 1 kodeksu [celnego] uważa się następujące uchybienia, pod warunkiem że:

                        —

                        nie stanowią one próby pozaprawnego usunięcia towaru spod dozoru celnego,

                        —

                        nie są spowodowane wyraźnym zaniedbaniem ze strony osoby zainteresowanej,

                        —

                        dopełniono następnie wszystkich niezbędnych formalności w celu uregulowania sytuacji towarów.
                        […]

                                 2)

                                 w przypadku towarów objętych procedurą tranzytową niedopełnienie jednego z obowiązków związanych z zastosowaniem tej procedury, jeżeli zostały spełnione następujące warunki:

                                          a)

                                          towary objęte procedurą zostały faktycznie przedstawione w stanie nienaruszonym w urzędzie przeznaczenia;

                                          b)

                                          urząd przeznaczenia mógł zapewnić nadanie towarom przeznaczenia celnego lub zostały one poddane składowaniu czasowemu po zakończeniu procedury tranzytowej;

                                          c)

                                          w przypadku gdy został przekroczony termin określony na podstawie art. 356 i nie ma zastosowania ust. 3 tego artykułu, a towary zostały jednak przedstawione w urzędzie przeznaczenia w odpowiednim terminie;

                                    […]”.

               11

               Zgodnie z artykułem 168 dyrektywy VAT:
               „Jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika, podatnik jest uprawniony, w państwie członkowskim, w którym dokonuje tych transakcji, do odliczenia następujących kwot od kwoty VAT, którą jest zobowiązany zapłacić:
               […]

                        e)

                        VAT należnego lub zapłaconego z tytułu importu towarów na terytorium tego państwa członkowskiego”.

               12

               Zgodnie z art. 201 wskazanej dyrektywy:
               „VAT z tytułu importu jest płacony przez osobę lub osoby wyznaczone lub uznane za zobowiązane do zapłaty VAT przez państwo członkowskie importu”.

         Prawo duńskie

               13

               Artykuł 39 ust. 1 Toldloven (ustawy Prawo celne) w wersji skodyfikowanej w lovbekendtgørelse nr 867 (rozporządzeniu nr 867) z dnia 13 września 2005 r. ma następujące brzmienie:
               „Do zapłaty należności celnych i podatków od towarów są zobowiązani:

                        1)

                        osoba dokonująca przywozu lub zlecająca przywóz na duński obszar celny towarów, które nie znajdują się w swobodnym obrocie na obszarze celnym Unii Europejskiej;

                  […]

                        4)

                        kierowca lub właściciel środka transportu przewożącego towary objęte cłem lub towary warunkowo zwolnione z cła i podatków. Dotyczy to również osoby, która posiada tego rodzaju środek transportu”.

               14

               Artykuł 37 Momsloven (ustawy o podatku VAT) stanowi:
               „Przedsiębiorstwa zarejestrowane zgodnie z art. 47, 49, 51 lub 51a mogą przy obliczaniu podatku naliczonego w rozumieniu art. 56 ust. 3 dokonać odliczenia podatku przewidzianego w niniejszej ustawie w związku z nabyciem towarów lub innymi transakcjami dokonanymi przez przedsiębiorstwo w odniesieniu do towarów i usług wykorzystywanych wyłącznie do celów dostaw przedsiębiorstwa niezwolnionych z podatku […]”.

         Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne

               15

               W dniach 23 sierpnia 2007 r. i 10 kwietnia 2008 r. DSV, duńskie przedsiębiorstwo przewozowe i logistyczne, wszczęło jako główny zobowiązany dwie procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego (zwane dalej „procedurami tranzytu”) celem dokonania przewozu odpowiednio 148 i 703 paczek produktów elektronicznych pomiędzy urzędem celnym wyjścia położonym w wolnocłowym porcie Kopenhagi (Dania) a urzędem celnym przeznaczenia w Jönköping (Szwecja). Bez dokonania fizycznej kontroli towarów duńskie organy celne w urzędzie celnym wyjścia postanowiły o ich zwolnieniu, z terminami przedstawienia w urzędzie celnym przeznaczenia – odpowiednio – do dnia 31 sierpnia 2007 r. i 13 kwietnia 2008 r.

               16

               W obydwu przypadkach DSV dokonała przewozu towarów do Jönköping, gdzie jednak odbiorca odmówił ich odbioru. W konsekwencji, odpowiednio w dniach 4 września 2007 r. i 14 kwietnia 2008 r., DSV dostarczyła owe towary do wolnocłowego portu Kopenhagi bez przedstawienia ich w biurze celnym Jönköping ani w biurze celnym wolnocłowego portu Kopenhagi i bez anulowania dokumentów tranzytu.

               17

               DSV podniosła, że owe 148 i 703 paczki z produktami elektronicznymi zostały ponownie wysłane do Jönköping, odpowiednio w dniach 13 września 2007 r. i 17 kwietnia 2008 r., wraz z innymi produktami elektronicznymi. Dla każdej z tych dostaw DSV wszczęła nową procedurę tranzytu i sporządzony został nowy dokument tranzytowy, dotyczący odpowiednio łącznie 573 i 939 paczek produktów elektronicznych. Te drugie procedury tranzytu zostały prawidłowo zakończone, odpowiednio w dniach 13 września 2007 r. i 23 kwietnia 2008 r. Skatteministeriet kwestionuje jednak, jakoby 148 i 703 paczki z produktami elektronicznymi będące przedmiotem pierwszych procedur tranzytu zostały również włączone do drugich procedur tranzytu.

               18

               Dla każdej z pierwszych niezamkniętych procedur tranzytu danske told- og skatteforvaltning (duńska administracja centralna podatków i ceł) zażądała od DSV zapłaty należności celnych w zastosowaniu art. 203 kodeksu celnego oraz tytułem pomocniczym w zastosowaniu art. 204 owego kodeksu. Ponadto danske told- og skatteforvaltning zażądała zapłaty podatku VAT w przywozie w związku z towarami będącymi przedmiotem owych procedur na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo celne w wersji skodyfikowanej rozporządzeniem nr 867 z dnia 13 września 2005 r. Z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że DSV zapłaciła podatek VAT w przywozie, lecz odmówiono jej prawa do odliczenia tego podatku. W związku z zakwestionowaniem przez DSV owych decyzji sprawa jest obecnie rozpatrywana przed Østre Landsret (sądem apelacyjnym regionu wschodniego).

               19

               W tych okolicznościach Østre Landsret postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy art. 203 ust. 1 [kodeksu celnego] należy interpretować w taki sposób, że usunięcie towaru spod dozoru celnego ma miejsce w sytuacji takiej jak ta rozpatrywana w postępowaniu głównym, jeśli a) należy przyjąć, iż każda z dwóch wszczętych odpowiednio w 2007 i 2008 r. procedur tranzytowych dotyczyła tych samych towarów albo też b) nie można wykazać tego, że chodzi tu o te same towary?

                        2)

                        Czy art. 204 kodeksu celnego należy interpretować w taki sposób, że dług celny powstaje w sytuacji takiej jak ta rozpatrywana w postępowaniu głównym, jeśli a) należy przyjąć, iż każda z dwóch wszczętych odpowiednio w 2007 i 2008 r. procedur tranzytowych dotyczyła tych samych towarów albo też b) nie można wykazać tego, że chodzi tu o te same towary?

                        3)

                        Czy art. 859 [rozporządzenia wykonawczego] należy interpretować w taki sposób, że w okolicznościach takich jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym dochodzi do naruszenia, które nie wywiera znaczącego wpływu na przebieg procedury celnej, jeśli a) należy przyjąć, iż każda z dwóch wszczętych odpowiednio w 2007 i 2008 r. procedur tranzytowych dotyczyła tych samych towarów albo też b) nie można wykazać tego, że chodzi tu o te same towary?

                        4)

                        Czy państwo członkowskie przywozu może odmówić podmiotowi będącemu podatnikiem VAT w owym państwie członkowskim prawa do odliczenia podatku VAT z tytułu importu towarów zgodnie z art. 168 lit. e) dyrektywy VAT, jeśli obowiązkowi podatkowemu w jego zakresie podlega przewoźnik, który nie jest ani importerem tych towarów, ani ich właścicielem, lecz jedynie dokonywał ich transportu i odprawy celnej w ramach opodatkowanych podatkiem VAT czynności przewozowych?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie pytania pierwszego

               20

               Poprzez pierwsze pytanie prejudycjalne sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 203 ust. 1 kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że dług celny powstaje na jego podstawie w związku z samym faktem, że towary objęte procedurą tranzytu zostają, po bezskutecznej próbie dostawy, ponownie dostarczone do wolnocłowego portu wyjścia, bez przedstawienia ich w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia ani w urzędzie celnym portu wolnocłowego.

               21

               Sąd odsyłający przedstawił to pytanie w związku z dwoma różnymi hipotezami co do faktów, a mianowicie z jednej strony hipotezą, wedle której wykazano, że owe towary zostały następnie ponownie przewiezione do ich miejsca przeznaczenia w ramach drugiej procedury tranzytu, która została prawidłowo zakończona, oraz z drugiej strony hipotezą, wedle której nie wykazano, że towary przewiezione w ramach pierwszej i drugiej procedury tranzytu były tymi samymi towarami.

               22

               Należy na wstępie przypomnieć, że art. 203 i 204 kodeksu celnego mają różne zakresy zastosowania. O ile bowiem pierwszy przepis dotyczy działań, które prowadzą do tego, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego, o tyle drugi przepis dotyczy naruszeń obowiązków oraz warunków związanych z procedurami celnymi, które to naruszenia nie wpłynęły na dozór celny (wyrok X, C‑480/12, EU:C:2014:329, pkt 31).

               23

               Z treści art. 204 kodeksu celnego wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadkach, które nie są objęte art. 203 tego kodeksu (wyrok X, C‑480/12, EU:C:2014:329, pkt 32).

               24

               Wynika stąd, że w celu ustalenia, na podstawie którego z tych dwóch artykułów powstał dług celny w przywozie, należy zbadać w pierwszej kolejności, czy okoliczności niniejszej sprawy stanowią usunięcie spod dozoru celnego w rozumieniu art. 203 ust. 1 kodeksu celnego. Przepisy art. 204 kodeksu celnego mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy odpowiedź na to pytanie będzie przecząca (wyrok X, C‑480/12, EU:C:2014:329, pkt 33).

               25

               W odniesieniu konkretnie do pojęcia usunięcia spod dozoru celnego, o którym mowa w art. 203 ust. 1 kodeksu celnego, należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału należy rozumieć je w ten sposób, iż obejmuje ono każde działanie lub zaniechanie stanowiące dla właściwego organu celnego choćby chwilową przeszkodę w dostępie do towaru podlegającego dozorowi celnemu i w przeprowadzeniu kontroli przewidzianych w art. 37 ust. 1 kodeksu celnego (wyrok X, C‑480/12, EU:C:2014:329, pkt 34).

               26

               W niniejszej sprawie, co się tyczy z jednej strony hipotezy, wedle której nie wykazano, że towary przewiezione w ramach pierwszej i drugiej procedury tranzytu były tymi samymi towarami, należy stwierdzić, że warunki powstania długu celnego na podstawie art. 203 ust. 1 kodeksu celnego zostały spełnione. W ramach tej hipotezy nie wykazano bowiem, że towary zostały przedstawione w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia, jak jest to wymagane w art. 96 ust. 1 lit. a) kodeksu celnego. W tego rodzaju sytuacji właściwy organ celny nie jest w stanie ustalić na podstawie art. 92 ust. 2 kodeksu celnego, że procedura tranzytu zakończyła się prawidłowo.

               27

               Z drugiej strony, co się tyczy hipotezy, wedle której wykazano, że towary przewiezione w ramach pierwszej i drugiej procedury tranzytu były tymi samymi towarami, należy stwierdzić, że owe towary zostały rzeczywiście przedstawione w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia w ramach drugiej przesyłki. W odniesieniu do tej hipotezy należy stwierdzić, że zaniechanie przedstawienia owych towarów w urzędzie celnym w Jönköping w ramach ich pierwszej wysyłki i w urzędzie celnym wolnocłowego portu w Kopenhadze po ich powrocie, objęcie owych towarów drugą procedurą tranzytu oraz opóźnienie w ich przedstawieniu w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia nie stanowią okoliczności, które byłyby jako takie wystarczające, by skutkowały usunięciem spod dozoru celnego.

               28

               W braku zamknięcia pierwszej procedury tranzytu oraz zmiany przeznaczenia celnego i procedury celnej w odniesieniu do omawianych towarów były one w dalszym ciągu objęte pierwszą procedurą tranzytu podczas ich powrotu i podczas ich składowania w wolnocłowym porcie Kopenhagi. Jak wskazała Komisja Europejska, w ramach procedury tranzytu dozór celny jest wykonywany z natury rzeczy na odległość. Dozór ów dotyczy towarów, które nie znajdują się w określonym miejscu, lecz są przewożone z jednego miejsca do drugiego, przy czym organy celne nie są w stanie zweryfikować ich dokładnego położenia w każdej chwili przewozu.

               29

               Dla owego dozoru wykonywanego na odległość nie stanowi przeszkody samo zaniechanie przedstawienia towarów w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia lub wolnocłowego portu, jeżeli wszystkie inne warunki związane z procedurą tranzytu zostały spełnione. W tego rodzaju sytuacji rozpatrywane towary są, w braku owych zaniechań, zawsze przewożone w ramach zatwierdzonej procedury tranzytu wraz z odpowiednimi dokumentami tranzytu, w związku z czym organy celne zawsze mogą mieć do nich dostęp i je skontrolować.

               30

               Objęcie omawianych towarów drugą procedurą tranzytu, czego konsekwencją było, że przedstawienie owych towarów w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia miało ostatecznie miejsce nie w ramach pierwszej, lecz jedynie w ramach drugiej procedury tranzytu, nie może również zostać zaklasyfikowane jako usunięcie spod dozoru celnego. Po owym objęciu towarów drugą procedurą tranzytu towary te pozostawały wciąż pod dozorem celnym, a jedyną odmiennością był fakt, że ów dozór stanowił część drugiej – a nie pierwszej – procedury tranzytu.

               31

               Fakt, że DSV ostatecznie przedstawiła towary w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia po upływie terminu przedstawienia określonego w ramach pierwszej procedury tranzytu, również nie może zostać uznany za usunięcie spod dozoru celnego. Trybunał orzekł bowiem już, że samo przekroczenie wyznaczonego zgodnie z art. 356 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego terminu na przedstawienie nie prowadzi do powstania długu celnego z powodu usunięcia spod dozoru celnego w rozumieniu tego artykułu (zob. podobnie wyrok X, C‑480/12, EU:C:2014:329, pkt 45).

               32

               Mając na uwadze powyższe rozważania, na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi, że art. 203 kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że dług celny nie powstaje na jego podstawie w związku z samym faktem, że towary objęte procedurą tranzytu zostały, po bezskutecznej próbie dostawy, dostarczone do wolnocłowego portu wyjścia bez przedstawienia ich w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia ani w urzędzie celnym portu wolnocłowego, jeżeli wykazano, że owe towary zostały ponownie przewiezione do ich miejsca przeznaczenia w ramach drugiej procedury tranzytu, która została prawidłowo zakończona. Natomiast w ramach hipotezy, wedle której nie wykazano, że towary przewiezione w ramach pierwszej i drugiej procedury tranzytu były tymi samymi towarami, dług celny powstaje na podstawie tego artykułu.

         W przedmiocie pytań drugiego i trzeciego

               33

               Z uwagi na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze udzielanie odpowiedzi na pytania drugie i trzecie jest konieczne jedynie w ramach hipotezy, wedle której wykazano, że towary przewiezione w ramach pierwszej i drugiej procedury tranzytu były tymi samymi towarami.

               34

               O ile prawdą jest, że w ramach tej hipotezy DSV przedstawiła owe towary w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia w ramach drugiej procedury tranzytu, o tyle jednak owo przedstawienie odbyło się po upływie terminu przedstawienia określonego w ramach pierwszej procedury tranzytu. Sytuację tę charakteryzuje zatem fakt, że towary objęte pierwszą procedurą tranzytu zostały przedstawione w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia z opóźnieniem i w ramach drugiej procedury tranzytu.

               35

               Poprzez pytania drugie i trzecie, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 204 kodeksu celnego w związku z art. 859 rozporządzenia wykonawczego należy interpretować w ten sposób, że spóźnione przedstawienie w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia i w ramach drugiej procedury tranzytu towarów objętych pierwszą procedurą tranzytu stanowi niewykonanie obowiązku skutkujące powstaniem długu celnego.

               36

               Co się tyczy, po pierwsze, kwestii, czy w tego rodzaju sytuacji spełniona została przesłanka powstania długu celnego na podstawie art. 204 ust. 1 lit. a) kodeksu celnego, a mianowicie niewykonanie obowiązku związanego z procedurą tranzytu zewnętrznego, Trybunał orzekł już, że przekroczenie wyznaczonego zgodnie z art. 356 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego terminu tranzytu prowadzi do powstania długu celnego mającego za podstawę art. 204 kodeksu celnego (zob. podobnie wyrok X, C‑480/12, EU:C:2014:329, pkt 45). W konsekwencji przesłanka ta została co do zasady spełniona w postępowaniu głównym.

               37

               Wniosku tego nie podważa wyrok w sprawie DSV Road (C‑234/09, EU:C:2010:435), powołany w tym zakresie przez DSV. W owym wyroku Trybunał stwierdził zasadniczo, że art. 204 kodeksu celnego nie miał zastosowania w sytuacji, w której upoważniony nadawca błędnie wszczął dwie procedury tranzytu dla jednego i tego samego towaru. Uzasadnienie owego wyroku nie ma zastosowania do sprawy w postępowaniu głównym, ponieważ okoliczności faktyczne leżące u podstaw tych dwóch spraw są zasadniczo różne.

               38

               Z jednej strony bowiem, w odróżnieniu od okoliczności faktycznych rozpatrywanych w sprawie, w której zapadł wyrok DSV Road (C‑234/09, EU:C:2010:435), z postanowienia odsyłającego wynika, że w postępowaniu głównym omawiane przesyłki nie zostały dokonane przez DSV działającą w charakterze upoważnionego nadawcy. Z drugiej strony w sprawie, w której zapadł wyrok DSV Road (C‑234/09, EU:C:2010:435), sporne towary nie zostały przewiezione w ramach pierwszej procedury tranzytu, podczas gdy w postępowaniu głównym omawiane towary zostały nie tylko przewiezione do ich miejsca przeznaczenia i dostarczone ponownie do miejsca wyjścia, lecz były ponadto składowane w porcie wolnocłowym w ramach pierwszej procedury tranzytu.

               39

               Jednakże art. 356 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że jeżeli towary są zgłaszane w urzędzie przeznaczenia po upływie terminu wyznaczonego przez urząd wyjścia, a przekroczenie tego terminu spowodowane zostało okolicznościami, które zostały odpowiednio uzasadnione przez przewoźnika i zaakceptowane przez urząd przeznaczenia, a są niezależne od przewoźnika lub głównego zobowiązanego, uznaje się, że ten ostatni dotrzymał wyznaczonego terminu. Do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy przesłanki te są spełnione.

               40

               Co się tyczy, po drugie, kwestii, czy spełniona została przesłanka negatywna przewidziana w art. 204 kodeksu celnego, która wyklucza powstanie długu celnego na podstawie tego artykułu, jeżeli „uchybienia te nie miały rzeczywistego wpływu na prawidłowe przeprowadzenie składowania czasowego lub odpowiedniej procedury celnej”, należy przypomnieć, że art. 859 rozporządzenia wykonawczego wylicza w sposób wyczerpujący sytuacje, w przypadku których przesłanka ta może zostać spełniona (zob. podobnie wyrok Söhl & Söhlke, C‑48/98, EU:C:1999:548, pkt 43).

               41

               W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego i pisemnych uwag stron w postępowaniu głównym wynika, że spór w postępowaniu głównym dotyczy w szczególności przesłanek przewidzianych w art. 859 tiret drugie i trzecie rozporządzenia wykonawczego oraz pkt 2 lit. a) i c) tego artykułu.

               42

               Co się tyczy, po pierwsze, art. 859 tiret trzecie i art. 859 pkt 2 lit. a) owego rozporządzenia, przepisy te ustanawiają wymóg, aby dopełniono następnie wszystkich niezbędnych formalności w celu uregulowania sytuacji towarów oraz aby towary zostały faktycznie przedstawione w stanie nienaruszonym w urzędzie przeznaczenia.

               43

               Rząd duński podniósł zasadniczo, że warunki te nie zostały spełnione w postępowaniu głównym, ponieważ sporne towary nie zostały przedstawione za pierwszym razem i zostały pomieszane z innymi towarami przed wszczęciem nowej procedury tranzytu.

               44

               Należy stwierdzić, że w ramach hipotezy, wedle której wykazano, że towary przewiezione w ramach pierwszej i drugiej procedury tranzytu były tymi samymi towarami i druga procedura tranzytu została prawidłowo zakończona, owe warunki zostały spełnione. Z jednej bowiem strony sama okoliczność, że pierwsza procedura tranzytu nie została prawidłowo zakończona, nie może wpłynąć na odpowiedź w kwestii, czy dochowano następnie niezbędnych formalności celem uregulowania sytuacji towarów. Z drugiej strony w ramach tej hipotezy rozpatrywane towary zostały rzeczywiście przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia w nienaruszonym stanie.

               45

               Po drugie, co się tyczy art. 859 pkt 2 lit. c) rozporządzenia wykonawczego, wymaga on, by wówczas, gdy został przekroczony termin określony na podstawie art. 356 i nie ma zastosowania ust. 3 tego artykułu, towary zostały jednak przedstawione w urzędzie przeznaczenia w odpowiednim terminie. Do sądu krajowego należy ocena, czy te przesłanki zostały spełnione w postępowaniu głównym.

               46

               Co się tyczy, po trzecie, art. 859 tiret drugie rozporządzenia wykonawczego, ustanawiającego przesłankę, wedle której rozpatrywane uchybienia nie mogą być spowodowane rażącym niedbalstwem ze strony osoby zainteresowanej, z orzecznictwa Trybunału wynika, że pojęcie rażącego niedbalstwa powinno być oceniane z uwzględnieniem w szczególności złożoności przepisów, których niewykonanie powoduje powstanie długu celnego, doświadczenia zawodowego i staranności podmiotu (zob. podobnie wyrok Söhl & Söhlke, C‑48/98, EU:C:1999:548, pkt 50, 56). Do sądu odsyłającego należy ocena, na podstawie tych kryteriów i w świetle okoliczności postępowania głównego, czy wystąpiło rażące niedbalstwo ze trony DSV.

               47

               Mając na uwadze całość powyższych rozważań, na pytania drugie i trzecie należy udzielić odpowiedzi, że art. 204 kodeksu celnego w związku z art. 859 rozporządzenia wykonawczego należy interpretować w ten sposób, że spóźnione przedstawienie w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia w ramach drugiej procedury tranzytu towarów objętych pierwszą procedurą tranzytu stanowi niewykonanie obowiązku skutkujące powstaniem długu celnego, chyba że spełnione są przesłanki przewidziane w art. 356 ust. 3 lub art. 859 tiret drugie i pkt 2 lit. c) tego rozporządzenia, co podlega ocenie sądu krajowego.

         W przedmiocie pytania czwartego

               48

               Poprzez pytanie czwarte sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 168 lit. e) dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom krajowym wykluczającym odliczenie podatku VAT związanego z przywozem, do zapłaty którego zobowiązany jest przewoźnik, który nie jest ani importerem, ani właścicielem towarów, o których mowa, lecz który jedynie zapewnił wykonanie transportu i odprawę celną w ramach swej działalności przewozowej podlegającej podatkowi VAT.

               49

               W tym względzie należy stwierdzić, że zgodnie z brzmieniem art. 168 lit. e) dyrektywy VAT prawo do odliczenia istnieje jedynie wówczas, gdy przywiezione towary są wykorzystywane na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału dotyczącym prawa odliczenia podatku VAT obciążającego nabycie towarów lub usług przesłanka ta jest spełniona jedynie wówczas, gdy koszt świadczeń powodujących naliczenie podatku jest włączony w cenę poszczególnych transakcji objętych podatkiem należnym lub w cenę towarów lub usług świadczonych przez podatnika w ramach jego działalności gospodarczej (zob. wyroki: SKF, C‑29/08, EU:C:2009:665, pkt 60; Eon Aset Menidjmunt, C‑118/11, EU:C:2012:97, pkt 48).

               50

               Ponieważ wartość przewożonych towarów nie stanowi części kosztów składających się na cenę zafakturowaną przez przewoźnika, którego działalność ogranicza się do przewozu tych towarów za wynagrodzeniem, przesłanki zastosowania art. 168 lit. e) dyrektywy VAT nie zostały w niniejszej sprawie spełnione.

               51

               Z całości powyższych rozważań wynika, że na pytanie czwarte należy udzielić odpowiedzi, że art. 168 lit. e) dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on przepisom krajowym wykluczającym odliczenie podatku VAT związanego z przywozem, do zapłaty którego zobowiązany jest przewoźnik, który nie jest ani importerem, ani właścicielem towarów, o których mowa, lecz który jedynie zapewnił wykonanie transportu i odprawę celną w ramach swej działalności przewozowej podlegającej podatkowi VAT.

         W przedmiocie kosztów

               52

               Dla stron postępowania w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Artykuł 203 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 1791/2006 Rady z dnia 20 listopada 2006 r., należy interpretować w ten sposób, że dług celny nie powstaje na podstawie tego artykułu w związku z samym faktem, że towary objęte procedurą wspólnotowego tranzytu zewnętrznego zostały, po bezskutecznej próbie dostawy, dostarczone do wolnocłowego portu wyjścia bez przedstawienia ich w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia ani w urzędzie celnym portu wolnocłowego, jeżeli wykazano, że owe towary zostały ponownie przewiezione do ich miejsca przeznaczenia w ramach drugiej procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego, która została prawidłowo zakończona. Natomiast w ramach hipotezy, wedle której nie wykazano, że towary przewiezione w ramach pierwszej i drugiej procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego były tymi samymi towarami, dług celny powstaje na podstawie tego artykułu.

                           2)

                           Artykuł 204 rozporządzenia nr 2913/92, zmienionego rozporządzeniem nr 1791/2006, w związku z art. 859 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia nr 2913/92, zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 214/2007 z dnia 28 lutego 2007 r., należy interpretować w ten sposób, że spóźnione przedstawienie w urzędzie celnym miejsca przeznaczenia w ramach drugiej procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego towarów objętych pierwszą procedurą wspólnotowego tranzytu zewnętrznego stanowi niewykonanie obowiązku skutkujące powstaniem długu celnego, chyba że spełnione są przesłanki przewidziane w art. 356 ust. 3 lub art. 859 tiret drugie i pkt 2 lit. c) tego rozporządzenia, co podlega ocenie sądu krajowego.

                           3)

                           Artykuł 168 lit. e) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on przepisom krajowym wykluczającym odliczenie podatku od wartości dodanej związanego z przywozem, do zapłaty którego zobowiązany jest przewoźnik, który nie jest ani importerem, ani właścicielem towarów, o których mowa, lecz który jedynie zapewnił wykonanie transportu i odprawę celną w ramach swej działalności przewozowej podlegającej podatkowi od wartości dodanej.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: duński.


Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 9 marca 2000 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Rebublice Włoskiej. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego. # Sprawa C-358/98.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 6 lipca 2010 r.#Monsanto Technology LLC przeciwko Cefetra BV i innym.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Rechtbank 's-Gravenhage - Niderlandy.#Własność przemysłowa i handlowa - Ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych - Dyrektywa 98/44/WE - Artykuł 9 - Patent chroniący produkt zawierający albo stanowiący informację genetyczną - Materiał zawierający opatentowany produkt - Ochrona - Przesłanki.#Sprawa C-428/08.

text:
      Sprawa C‑428/08
      Monsanto Technology LLC
      przeciwko
      Cefetra BV i in.
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Rechtbank 's-Gravenhage)
      Własność przemysłowa i handlowa – Ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych – Dyrektywa 98/44/WE – Artykuł 9 – Patent chroniący produkt zawierający albo stanowiący informację genetyczną – Materiał zawierający opatentowany produkt – Ochrona – Przesłanki
      Streszczenie wyroku
      1.        Zbliżanie ustawodawstw – Ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych – Dyrektywa 98/44
      (dyrektywa 98/44 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 9)
      2.        Zbliżanie ustawodawstw – Ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych – Dyrektywa 98/44
      (dyrektywa 98/44 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 9)
      3.        Zbliżanie ustawodawstw – Ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych – Dyrektywa 98/44
      (dyrektywa 98/44 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 9)
      4.        Umowy międzynarodowe – Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS)
      (porozumienie TRIPS, art. 27, 30; dyrektywa 98/44 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 9)
      1.        Artykuł 9 dyrektywy 98/44 w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych należy interpretować w ten sposób, że nie
         przyznaje on ochrony praw z patentu w sytuacji gdy opatentowany produkt znajduje się w mączce sojowej, gdzie nie spełnia on
         funkcji w odniesieniu do której został opatentowany, jednakże spełniał ją wcześniej w roślinie soi z której powstała omawiana
         mączka w drodze przetworzenia lub też mógłby on ewentualnie ponownie spełniać tę funkcję po jego wyizolowaniu z mączki i wprowadzeniu
         do komórki organizmu żywego. W istocie art. 9 omawianej dyrektywy uzależnia ochronę przysługującą na mocy tego przepisu od
         spełnienia warunku, by opatentowana sekwencja DNA spełniała swą funkcję w materiale, w skład którego wchodzi.

      (por. pkt 46, 50; pkt 1 sentencji)
      2.        Artykuł 9 dyrektywy 98/44 w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych dokonuje wyczerpującej harmonizacji w odniesieniu
         do ochrony, którą przyznaje, tak iż zakazuje on, by przepisy krajowe przyznawały bezwzględną ochronę opatentowanemu produktowi
         jako takiemu, niezależnie od tego, czy spełnia on swoją funkcję w materiale, w skład którego wchodzi.

      (por. pkt 63; pkt 2 sentencji)
      3.        Powoływanie się przez właściciela patentu udzielonego przed uchwaleniem dyrektywy na bezwzględną ochronę opatentowanego produktu
         przysługującą mu na mocy ówcześnie obowiązującego prawa krajowego byłoby niezgodne z art. 9 dyrektywy 98/44 w sprawie ochrony
         prawnej wynalazków biotechnologicznych. Nowy przepis stosuje się bowiem co do zasady bezpośrednio do przyszłych skutków stanu
         faktycznego powstałego w czasie obowiązywania przepisu starego i dyrektywa 98/44 nie przewiduje żadnego wyjątku od tej zasady.

      (por. pkt 66, 67, 69; pkt 3 sentencji)
      4.        Artykuły 27 i 30 porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej, zawartego w załączniku 1C do porozumienia
         ustanawiającego Światową Organizację Handlu, zatwierdzonego decyzją 94/800, pozostają bez wpływu na wykładnię art. 9 dyrektywy
         98/44, w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych, w myśl której ochrona przyznana przez ten jest ograniczona
         do sytuacji, w których opatentowany produkt spełnia swoją funkcję.

      (por. pkt 76, 77; pkt 4 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 6 lipca 2010 r.(*)

      Własność przemysłowa i handlowa – Ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych – Dyrektywa 98/44/WE – Artykuł 9 – Patent chroniący produkt zawierający albo stanowiący informację genetyczną – Materiał zawierający opatentowany produkt – Ochrona – Przesłanki
      W sprawie C‑428/08
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Rechtbank
         ’s‑Gravenhage (Niderlandy) postanowieniem z dnia 24 września 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 29 września 2008 r.,
         w postępowaniu:

      Monsanto Technology LLC
      przeciwko
      Cefetra BV,

      Cefetra Feed Service BV,

      Cefetra Futures BV,

      Alfred C. Toepfer International GmbH,

      przy udziale
      państwa argentyńskiego,

      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, prezes, A. Tizzano, K. Lenaerts, J.C. Bonichot, E. Levits, prezesi izb, A. Borg Barthet, J. Malenovský,
         U. Lõhmus i L. Bay Larsen (sprawozdawca), sędziowie,

      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 15 grudnia 2009 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Monsanto Technology LLC przez W.A. Hoynga oraz F.W.E. Eijsvogelsa, advocaten,
      –        w imieniu Cefetra BV, Cefetra Feed Service BV, Cefetra Futures BV oraz Alfred C. Toepfer International GmbH przez J.J. Allena
         oraz H.M.H. Speyarta van Woerdena, advocaten,

      –        w imieniu państwa argentyńskiego przez B. Remiche’a, avocat, oraz M. Roosena oraz V. Cassiersa, advocaten,
      –        w imieniu rządu włoskiego przez I. Bruni, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez D. Del Gaizo, avvocato dello
         Stato,

      –        w imieniu rządu niderlandzkiego przez C. Wissels oraz M. de Gravego, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu portugalskiego przez L. Ineza Fernandesa, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez S. Ossowskiego, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez H. Krämera oraz W. Wilsa, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 9 marca 2010 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 9 dyrektywy 98/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
         z dnia 6 lipca 1998 r. w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych (Dz.U. L 213, s. 13, zwanej dalej „dyrektywą”).

      2        Wniosek ten złożony został w ramach dwóch sporów – po pierwsze, sporu pomiędzy spółką Monsanto Technology LLC (zwaną dalej
         „spółką Monsanto”) a spółkami Cefetra BV, Cefetra Feed Service BV, Cefetra Futures BV (zwanymi dalej łącznie „spółkami grupy
         Cefetra”), wspieranymi przez państwo argentyńskie, które zgłosiło interwencję; po drugie – sporu pomiędzy spółką Monsanto
         a spółkami: Vopak Agencies Rotterdam BV (zwaną dalej „spółką Vopak”) Alfred C. Toepfer International GmbH (zwaną dalej „spółką
         Toepfer”) w przedmiocie przywozu w latach 2005–2006 do Wspólnoty Europejskiej mączki sojowej pochodzącej z Argentyny.

       Ramy prawne
       Prawo międzynarodowe
      3        Artykuł 27 porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej, zawartego w załączniku 1C do porozumienia
         ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO), sporządzonego w Marakeszu dnia 15 kwietnia 1994 r. i zatwierdzonego decyzją
         Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotyczącą zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej, w dziedzinach wchodzących w zakres
         jej kompetencji, porozumień będących wynikiem negocjacji wielostronnych w ramach rundy urugwajskiej (1986–1994) (Dz.U. L 336,
         s. 1, zwanego dalej „porozumieniem TRIPS”), zatytułowany „Przedmioty mające zdolność patentową” w ust. 1 stanowi zasadniczo,
         że:

      –        patenty będą udzielane na wszystkie wynalazki, produkty i procesy ze wszystkich dziedzin techniki, niezależnie od tego, czy
         dotyczą one produktu czy procesu, pod warunkiem, że są nowe, zawierają element wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania;

      –        patenty będzie można uzyskiwać i z praw patentowych korzystać bez dyskryminacji ze względu na miejsce dokonania wynalazku,
         dziedzinę techniki oraz niezależnie od tego, czy produkty są przywożone, czy też produkowane lokalnie.

      4        Artykuł 30 tego samego porozumienia, zatytułowany „Wyłączenia od przyznanych praw”, stanowi, że członkowie mogą dokonywać
         ograniczonych wyłączeń od praw wyłącznych przyznanych patentem, pod warunkiem, że takie wyłączenia nie są bezzasadnie sprzeczne
         z normalnym korzystaniem z patentu i nie naruszają bezzasadnie prawnie uzasadnionych interesów właściciela patentu, biorąc
         pod uwagę uzasadnione interesy osób trzecich.

       Przepisy prawa Unii
      5        Artykuł 1 dyrektywy stanowi, że państwa członkowskie chronią wynalazki biotechnologiczne zgodnie z krajowym prawem patentowym
         oraz, jeśli jest to konieczne, dostosowują swoje krajowe prawo patentowe, uwzględniając przepisy tej dyrektywy. Przepis ten
         dodaje, że omawiana dyrektywa nie uchybia zobowiązaniom państw członkowskich wynikającym z porozumień międzynarodowych, w szczególności
         z porozumienia TRIPS.

      6        Artykuł 2 dyrektywy określa „materiał biologiczny” jako każdy materiał zawierający informację genetyczną i zdolny do samoreprodukcji
         albo nadający się do reprodukcji w systemie biologicznym.

      7        Artykuł 3 dyrektywy stanowi, że zdolność patentową mają wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się
         do przemysłowego stosowania, w szczególności nawet jeśli dotyczą produktu składającego się lub zawierającego materiał biologiczny.
         Przepis ten dodaje, że przedmiotem wynalazku może być materiał biologiczny, który jest wyizolowany ze swojego naturalnego
         środowiska lub wyprodukowany przy pomocy sposobu technicznego, nawet jeśli poprzednio występował w naturze.

      8        Motyw 22 dyrektywy podkreśla, że dyskusja dotycząca zdolności patentowej sekwencji lub częściowych sekwencji genów jest kontrowersyjna.
         Stwierdza on, że udzielenie patentu na wynalazki dotyczące takich sekwencji lub częściowych sekwencji powinno podlegać takim
         samym kryteriom zdolności patentowej, jak we wszystkich innych dziedzinach technologii, to jest nowości, poziomu wynalazczego
         oraz przemysłowego zastosowania. Dodaje, że przemysłowe zastosowanie sekwencji lub częściowej sekwencji musi zostać ujawnione
         w zgłoszeniu patentowym.

      9        Zgodnie z motywem 23 dyrektywy sama sekwencja DNA, bez określenia funkcji, nie zawiera żadnej informacji technicznej, a zatem
         nie jest wynalazkiem posiadającym zdolność patentową.

      10      Zgodnie z motywem 24 dyrektywy w celu spełnienia kryterium przemysłowego stosowania niezbędne jest określenie, w przypadkach
         wykorzystania sekwencji lub częściowej sekwencji genu do produkcji białka lub części białka, jakie białko lub część białka
         jest wytwarzana albo jaką funkcję spełnia.

      11      Artykuł 5 ust. 3 dyrektywy, zamieszczony w rozdziale I zatytułowanym „Zdolność patentowa”, wymaga, by zgłoszenie patentowe
         wykazywało przemysłowe stosowanie sekwencji lub częściowej sekwencji genu.

      12      Artykuł 9, zamieszczony w rozdziale II zatytułowanym „Zakres ochrony”, stanowi:

      „Ochrona przyznana przez patent na produkt zawierający lub posiadający informację genetyczną rozciąga się na wszystkie materiały,
         […] do których włączony został ten produkt oraz w których zawarta została informacja genetyczna i pełni swoją funkcję”.

       Prawo krajowe
      13      Artykuł 53 Rijksoctrooiwet 1995 (ustawy z 1995 r. o patentach państwowych, zwanej dalej „ustawą z 1995 r.”) stanowi:

      „[…] na mocy patentu jego właścicielowi przysługuje wyłączne prawo, by:
      a)      działając na rzecz lub w ramach swojego przedsiębiorstwa – wytwarzać opatentowany produkt, korzystać z niego, wprowadzać go
         do obrotu lub odsprzedawać, wynajmować, dostarczać lub dokonywać wszelkich innych czynności handlowych dotyczących tego produktu,
         a także oferować, importować lub przechowywać go w jednym z powyższych celów;

      b)      działając na rzecz lub w ramach swojego przedsiębiorstwa – stosować opatentowany proces lub wykorzystywać, wprowadzać do obrotu,
         odsprzedawać, wynajmować, dostarczać produkt otrzymany bezpośrednio w wyniku zastosowania tego procesu albo dokonywać wszelkich
         innych czynności handlowych dotyczących tego produkt, lub oferować, importować lub przechowywać go w jednym z tych celów”.

      14      Artykuł 53a tej ustawy ma brzmienie następujące:

      „1.      W odniesieniu do patentu na materiał biologiczny posiadający szczególne cechy charakterystyczne, będące wynikiem wynalazku,
         wyłączne prawo rozciąga się na każdy materiał biologiczny otrzymany z danego materiału biologicznego przez rozmnażanie lub
         namnażanie, w identycznej lub odmiennej formie i posiadający te same cechy charakterystyczne.

      2.      W odniesieniu do patentu, którego przedmiotem jest proces umożliwiający wytworzenie materiału biologicznego posiadającego
         szczególne cechy charakterystyczne będące wynikiem wynalazku, wyłączne prawo rozciąga się na materiał biologiczny otrzymany
         bezpośrednio w wyniku zastosowania tego procesu oraz na każdy inny materiał biologiczny pochodzący z materiału biologicznego
         uzyskanego bezpośrednio przez rozmnażanie lub namnażanie w identycznej lub odmiennej formie i posiadający te same cechy charakterystyczne.

      3.      W odniesieniu do patentu na produkt zawierający lub stanowiący informację genetyczną, wyłączne prawo rozciąga się na wszystkie
         materiały […] do których włączony został ten produkt oraz w których zawarta została informacja genetyczna i pełni swoją funkcję”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      15      Spółka Monsanto jest właścicielem patentu europejskiego nr EP 0 546 090, który został jej udzielony w dniu 19 czerwca 1996 r.
         w odniesieniu do syntazy 5-enolopirogroniano-szikimowo-3-fosforanowej z tolerancją na glifosat (zwanego dalej „patentem europejskim”).
         Patent ten obowiązuje m.in. w Niderlandach.

      16      Glifosat jest nieselektywnym środkiem chwastobójczym. Hamuje on zawarty w roślinach enzym syntazy 5-enolopirogroniano-szikimowo-3-fosforanowej
         (zwany dalej „EPSPS”) I klasy, który odgrywa znaczącą rolę we wzroście rośliny. Wskutek takiego działania glifosatu roślina
         obumiera.

      17      Patent europejski opisuje II klasę enzymów EPSPS, które nie reagują na glifosat. Rośliny z takim enzymem są w stanie przetrwać
         stosowanie glifosatu, podczas gdy otaczające je chwasty obumierają. Geny kodujące enzymy II klasy są izolowane z trzech bakterii.
         Spółka Monsanto wprowadziła te geny do DNA rośliny soi, którą nazwała soją RR („Roundup Ready” – gotowa na działanie środka
         chwastobójczego Roundup). Wskutek tego wprowadzenia roślina soi RR syntetyzuje enzym EPSPS klasy II określany jako CP4-EPSPS,
         który jest odporny na glifosat. Roślina staje się zatem odporna na środek chwastobójczy Roundup.

      18      Soja RR jest w szerokim zakresie uprawiana w Argentynie, gdzie wynalazek spółki Monsanto nie jest objęty ochroną patentową.

      19      Spółki grupy Cefetra oraz spółka Toepfer handlują mączką sojową. W dniach 16 czerwca 2005 r., 21 marca 2006 r. oraz 11 maja
         2006 r. do portu w Amsterdamie przybyły trzy ładunki mączki sojowej pochodzącej z Argentyny. Spółka Vopak dokonała zgłoszenia
         celnego w odniesieniu do jednego z tych ładunków.

      20      Wszystkie trzy ładunki zostały zatrzymane przez organy celne na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca
         2003 r. dotyczącego działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności
         intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa (Dz.U.
         L 196, s. 7). Ładunki zostały zwolnione po przekazaniu próbek spółce Monsanto. Spółka ta zleciła przeprowadzenie badań towaru
         w celu stwierdzenia, czy pochodzi on z ziaren soi RR.

      21      Gdy analizy wykazały obecność w mączce enzymu CP4-EPSPS oraz kodującej go sekwencji DNA, spółka Monsanto skierowała do Rechtbank
         ’s-Gravenhage (sądu rejonowego w Hadze) powództwo przeciwko spółkom grupy Cefetra, spółce Vopak i spółce Toepfer, żądając
         wydania zakazów na podstawie art. 16 rozporządzenia nr 1383/2003, jak również zakazu naruszania patentu europejskiego w odniesieniu
         do wszystkich krajów, w których on obowiązuje. Państwo argentyńskie zgłosiło interwencję po stronie spółek grupy Cefetra.

      22      Rechtbank ’s-Gravenhage jest zdania, że spółka Monsanto wykazała obecność w spornych ładunkach sekwencji DNA chronionej należącym
         do niej patentem europejskim. Sąd zastanawia się jednak, czy sama obecność tej sekwencji wystarcza do przyjęcia, że należący
         do spółki Monsanto patent europejski został naruszony w wyniku wprowadzenia tej mączki do obrotu we Wspólnocie.

      23      Spółki grupy Cefetra przy wsparciu państwa argentyńskiego, jak również spółka Toepfer, twierdzą, że art. 53a ustawy z 1995 r.
         ma charakter wyczerpujący. Stanowi zatem – w ich opinii – lex specialis w stosunku do ogólnej ochrony, jaka przysługuje opatentowanemu
         produktowi na mocy art. 53 tejże ustawy. Ponieważ DNA zawarte w mączce sojowej nie może już pełnić swojej funkcji, spółka
         Monsanto nie może sprzeciwiać się sprzedaży mączki sojowej wyłącznie na tej podstawie, że sporne DNA znajduje się w tej mączce.
         Wedle ich twierdzeń istnieje związek pomiędzy ograniczoną zdolnością patentową a zakresem ochrony patentowej, co zostało podkreślone
         w motywie 23 i 24 dyrektywy.

      24      W opinii spółki Monsanto, dyrektywa nie ma na celu ograniczania istniejącej w państwach członkowskich ochrony wynalazków biotechnologicznych.
         Jej zdaniem dyrektywa pozostaje bez wpływu na ochronę uznaną przez art. 53 ustawy z 1995 r., która to ochrona ma charakter
         bezwzględny. Twierdzi, że ograniczenie zakresu ochrony nie byłoby też zgodne z art. 27 porozumienia TRIPS.

      25      Rechtbank ’s-Gravenhage zauważa, że art. 53a ust. 3 ustawy z 1995 r., podobnie jak art. 9 dyrektywy, poddaje każdy materiał,
         do którego zostało włączone DNA, wyłącznemu prawu właściciela patentu, o ile informacja genetyczna została włączona do tego
         materiału i pełni tam swoją funkcję.

      26      Sąd krajowy stwierdza, że DNA nie może pełnić swojej funkcji w mączce sojowej, która jest materiałem martwym.

      27      Sąd krajowy jest zdania, że brzmienie art. 53a ust. 3 ustawy z 1995 r. oraz art. 9 dyrektywy nie przemawiają za tezą bronioną
         przed tym sądem przez spółkę Monsanto, wedle której wystarczy, aby DNA w jakiejkolwiek chwili pełniło swoją funkcję w roślinie
         soi lub ponownie mogło ją pełnić, gdy zostanie wyizolowane z mączki sojowej i wprowadzone do żywego materiału.

      28      Niemniej jednak – zdaniem Rechtbank ’s-Gravenhage – gen jako część organizmu w żadnym wypadku nie musi stale pełnić swojej
         funkcji. Istnieją bowiem geny, które są aktywowane tylko w określonych sytuacjach, przykładowo w przypadku upału, suszy lub
         choroby.

      29      Nie należy wreszcie, zdaniem sądu krajowego, pomijać okoliczności, że przy uprawie roślin soi, z których otrzymuje się mączkę,
         uzyskiwana jest korzyść z wynalazku bez odpowiedniego wynagrodzenia.

      30      W wypadku, gdyby nie było możliwe zakazanie sprzedaży mączki sojowej na podstawie art. 53a ustawy z 1995 r. wdrażającego art. 9
         dyrektywy, należałoby rozważyć kwestię, czy można powoływać się na klasyczną bezwzględną ochronę produktu, taką jak ochrona
         przysługująca na podstawie art. 53 ustawy z 1995 r.

      31      W tym względzie może się wydawać, że dyrektywa nic nie zmienia w bezwzględnej ochronie produktu na podstawie przepisu takiego
         jak art. 53 ustawy z 1995 r., lecz raczej ma na celu ustanowienie ochrony minimalnej. Niemniej jednak wskazówki przemawiające
         za taką wykładnią nie są wystarczająco wyraźne.

      32      W tych okolicznościach Rechtbank ’s-Gravenhage postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
         pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy art. 9 [dyrektywy] należy rozumieć w ten sposób, że powołanie się na ochronę przewidzianą w tym artykule jest możliwe
         także w sytuacji opisanej w niniejszym postępowaniu, w której produkt (sekwencja DNA) stanowi część materiału przywiezionego
         do Unii Europejskiej (mączka sojowa) i w chwili zarzucanego naruszenia nie pełni swojej funkcji, jednakże pełnił ją lub ewentualnie
         może ją pełnić ponownie po wyizolowaniu z materiału i wprowadzeniu do komórki organizmu?

      2)      Zakładając istnienie sekwencji DNA o numerze EP 0 546 090 opisanej w zastrzeżeniu patentowym nr 6 w mączce sojowej przywiezionej
         do Wspólnoty przez spółki grupy Cefetra i [spółkę Toepfer] oraz zakładając, że DNA w rozumieniu art. 9 [dyrektywy] zostało
         włączone do mączki sojowej i że nie pełni już ono tam swojej funkcji, czy w tym przypadku nakazana przez tę dyrektywę ochrona
         patentu na materiał biologiczny, w szczególności art. 9, zakazuje, aby krajowe prawo patentowe (oprócz tego) przyznawało produktowi
         (DNA) jako takiemu bezwzględną ochronę niezależnie od tego, czy to DNA pełni swoją funkcję, a zatem [czy] ochronę z art. 9
         należy uważać za wyczerpującą w przypadku uregulowanym w tym artykule, [gdy] produkt składa się z informacji genetycznej lub
         ją zawiera i został włączony do materiału, w którym wtedy zawarta jest informacja genetyczna?

      3)      Czy dla odpowiedzi na powyższe pytanie ma znaczenie okoliczność, że wniosek o udzielenie patentu został złożony i patent nr EP 0 546 090
         został przyznany (w dniu 19 czerwca 1996 r.) przed przyjęciem [dyrektywy] oraz że taka bezwzględna ochrona produktu została
         przyznana na podstawie krajowego prawa patentowego przed przyjęciem tej dyrektywy?

      4)      Czy przy odpowiedzi na powyższe pytania Trybunał może powołać się na [porozumienie TRIPS], w szczególności art. 27 i 30?”.
       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania pierwszego
      33      Pierwsze pytanie sądu krajowego zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 9 dyrektywy należy interpretować w ten sposób, iż
         przyznaje on ochronę praw z patentu w okolicznościach takich, jak stan faktyczny przed sądem krajowym, w sytuacji gdy opatentowany
         produkt znajduje się w mączce sojowej, gdzie nie spełnia on funkcji w odniesieniu do której został opatentowany, jednakże
         spełniał ją wcześniej w roślinie soi z której omawiana mączka powstała w drodze przetworzenia lub też mógłby on ewentualnie
         ponownie spełniać tę funkcję po jego wyodrębnieniu z mączki i wprowadzeniu do komórki organizmu żywego.

      34      W tym względzie należy stwierdzić, że art. 9 dyrektywy uzależnia ochronę przewidzianą w tym przepisie od spełnienia warunku,
         by informacja genetyczna zawarta w opatentowanym produkcie lub stanowiąca ten produkt „pełni[ła]” swą funkcję w „materiał[ach]
         […] w których” informacja ta jest zawarta.

      35      Ze zwyczajnego znaczenia czasu teraźniejszego użytego przez ustawodawcę wspólnotowego oraz ze znaczenia wyrażenia „materiały
         […] w których” wynika, iż funkcja pełniona ma być aktualnie w samym materiale, do którego należy sekwencja DNA zawierająca
         odnośną informację genetyczną.

      36      W wypadku informacji genetycznej, takiej jak będąca przedmiotem sporu przed sądem krajowym, wynalazek spełnia swą funkcję,
         w sytuacji gdy informacja genetyczna chroni materiał biologiczny, w skład którego wchodzi, przed skutecznym działaniem lub
         przewidywalną możliwością działania produktu, który mógłby spowodować obumarcie tego materiału.

      37      Tymczasem użycie środka chwastobójczego w odniesieniu do mączki sojowej nie tylko nie jest przewidywalne, a wręcz zazwyczaj
         jest ono nie do pomyślenia. Ponadto, przyjmując nawet takie użycie, funkcja opatentowanego produktu mającego na celu ochronę
         życia materiału biologicznego zawierającego ten produkt nie mogłaby być spełniana od chwili, gdy informacja genetyczna znajduje
         się jedynie w stanie pozostałości w mączce sojowej, zaś mączka ta jest materiałem martwym, uzyskanym w wyniku szeregu czynności
         obróbki soi.

      38      Z powyższych rozważań wynika, że ochrona ustanowiona na mocy art. 9 dyrektywy nie przysługuje, w wypadku gdy informacja genetyczna
         przestała pełnić funkcję, którą pełniła w materiale wyjściowym, z którego powstał sporny materiał.

      39      Z powyższego wynika też, że nie można powoływać się na tę ochronę w odniesieniu do spornego materiału jedynie z tego względu,
         iż sekwencja DNA zawierająca informację genetyczną mogłaby zostać z tego materiału wyizolowana i spełniać swą funkcję w organizmie
         żywym po wprowadzeniu jej do takiego organizmu. W takim bowiem wypadku funkcja byłaby spełniana w materiale, który byłby zarazem
         inny, jak i biologiczny. Z uwagi na tę funkcję mogłoby powstać prawo do ochrony wyłącznie w odniesieniu do takiego materiału.

      40      Udzielenie ochrony na podstawie art. 9 dyrektywy z tego względu, że informacja genetyczna spełniała swą funkcję wcześniej
         w materiale ją zawierającym albo że mogłaby ona ewentualnie spełniać na nowo tę funkcję w innym materiale prowadziłoby do
         pozbawienia skuteczności przepisu będącego przedmiotem wykładni, ponieważ na jedną lub drugą okoliczność można by co do zasady
         powołać się w każdej sytuacji.

      41      Spółka Monsanto twierdzi jednak, że tytułem zasadniczym żąda ona ochrony opatentowanej sekwencji DNA jako takiej. Objaśnia,
         że sekwencja DNA będąca przedmiotem sporu przed sądem krajowym podlega ochronie na mocy właściwych przepisów krajowego prawa
         patentowego, zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy. Artykuł 9 dyrektywy odnosi się wyłącznie do rozszerzenia takiej ochrony na
         inne materiały, w których znajduje się opatentowany produkt. W ramach sporu przed sądem krajowym, przedsiębiorca ten nie zmierza
         więc do uzyskania ochrony na mocy art. 9 dyrektywy w odniesieniu do mączki sojowej, w której znajduje się opatentowana sekwencja
         DNA. Niniejsza sprawa dotyczy ochrony sekwencji DNA jako takiej, która nie jest związana ze spełnianiem określonej funkcji.
         Ochrona ta ma bowiem mieć charakter bezwzględny na mocy właściwych przepisów prawa krajowego, do których odsyła art. 1 ust. 1
         dyrektywy.

      42      Tego rodzaju rozumowania nie można uznać za trafne.

      43      Należy w tym względzie podnieść, że motyw 23 dyrektywy stwierdza, że „[s]ama sekwencja DNA, bez wskazania funkcji, nie zawiera
         żadnej informacji technicznej, a zatem nie jest wynalazkiem posiadającym zdolność patentową”.

      44      Ponadto z motywów 22 i 24, jak również z art. 5 ust. 3 dyrektywy wynika, że sekwencja DNA nie podlega żadnej ochronie na mocy
         prawa patentowego, w sytuacji gdy funkcja spełniana przez tę sekwencję nie jest sprecyzowana.

      45      Ponieważ dyrektywa uzależnia tym samym zdolność patentową sekwencji DNA od wskazania spełnianej przez nią funkcji, należy
         przyjąć, że nie udziela ona żadnej ochrony opatentowanej sekwencji DNA, która nie może spełniać określonej funkcji, w odniesieniu
         do której została opatentowana.

      46      Wykładnię tę potwierdza brzmienie art. 9 dyrektywy, który uzależnia ochronę przysługującą na mocy tego przepisu od spełnienia
         warunku, by opatentowana sekwencja DNA spełniała swą funkcję w materiale, w skład którego wchodzi.

      47      Wykładnia, zgodnie z którą, w świetle przepisów dyrektywy, opatentowana sekwencja DNA mogłaby być jako taka objęta bezwzględną
         ochroną, niezależnie od tego, czy sekwencja ta spełnia swoją funkcję, pozbawiłoby przepisu tego skuteczności. Ochrona, która
         zostałaby formalnie udzielona sekwencji DNA jako takiej, ulegałaby bowiem w sposób konieczny rozszerzeniu na materiał, w skład
         którego by weszła, na czas trwania takiej sytuacji.

      48      Jak zatem wynika z pkt 37 niniejszego wyroku, sekwencja DNA, taka jak sekwencja będąca przedmiotem sporu przed sądem krajowym,
         nie może spełniać swej funkcji, w sytuacji gdy wchodzi w skład materiału martwego, takiego jak mączka sojowa.

      49      Sekwencja taka nie jest wobec tego objęta ochroną z tytułu patentu, ponieważ ani art. 9 dyrektywy, ani żaden inny przepis
         tego aktu prawnego nie obejmują ochroną opatentowanej sekwencji DNA, która nie może pełnić swej funkcji.

      50      W konsekwencji na pierwsze pytanie należy udzielić odpowiedzi, iż art. 9 dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że nie
         przyznaje on ochrony praw z patentu w okolicznościach, takich jak stan faktyczny przed sądem krajowym, w sytuacji gdy opatentowany
         produkt znajduje się w mączce sojowej, gdzie nie spełnia on funkcji w odniesieniu do której został opatentowany, jednakże
         spełniał ją wcześniej w roślinie soi z której powstała omawiana mączka w drodze przetworzenia lub też mógłby on ewentualnie
         ponownie spełniać tę funkcję po jego wyizolowaniu z mączki i wprowadzeniu do komórki organizmu żywego.

       W przedmiocie pytania drugiego
      51      Drugie pytanie sądu krajowego zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 9 dyrektywy ma na celu dokonanie wyczerpującej harmonizacji
         ochrony, którą przyznaje, tak iż zakazuje on, by przepisy krajowe przyznawały bezwzględną ochronę opatentowanemu produktowi
         jako takiemu, niezależnie od tego, czy spełnia on swoją funkcję w materiale, w skład którego wchodzi.

      52      Pytanie to oparte jest na przesłance, powołanej w postanowieniu odsyłającym, wedle której przepis krajowy taki jak art. 53
         ustawy z 1995 r., przyznaje w rzeczywistości bezwzględną ochronę opatentowanego produktu.

      53      W celu udzielenia odpowiedzi na pytanie drugie, należy podnieść, że w motywach 3 oraz 5–7 dyrektywy ustawodawca wspólnotowy
         stwierdził, że:

      –        skuteczna i zharmonizowana ochrona we wszystkich państwach członkowskich jest istotna dla utrzymania i wspierania inwestycji
         w dziedzinie biotechnologii,

      –        istnieją różnice w ochronie prawnej wynalazków biotechnologicznych pomiędzy ustawodawstwami i praktyką poszczególnych państw
         członkowskich,

      –        różnice te mogą tworzyć bariery w handlu i przez to utrudniać właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego,
      –        takie różnice mogą się powiększać, gdy państwa członkowskie przyjmą nowe i odmienne przepisy i praktyki administracyjne, lub,
         gdy krajowe orzecznictwo dokonujące wykładni tych przepisów rozwija się w różny sposób,

      –        różnorodny rozwój krajowych ustawodawstw dotyczących ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych we Wspólnocie może prowadzić
         do dalszych utrudnień w handlu, ze szkodą dla rozwoju przemysłowego takich wynalazków oraz dla sprawnego funkcjonowania rynku
         wewnętrznego.

      54      Dyrektywa w motywach 8 i 13 stanowi:

      –        ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych nie wymaga tworzenia prawa szczególnego, które miałoby zastąpić krajowe prawo
         patentowe,

      –        krajowe prawo patentowe pozostaje zasadniczą podstawą dla ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych, przy czym musi ono
         zostać dostosowane lub uzupełnione pod niektórymi szczególnymi względami w celu odpowiedniego uwzględnienia nowych osiągnięć
         technologicznych związanych z materiałem biologicznym, który spełnia jednakże wymagania dotyczące posiadania zdolności patentowej,

      –        wspólnotowe ramy prawne ochrony wynalazków biotechnologicznych mogą być ograniczone do ustanowienia pewnych zasad mających
         w szczególności zastosowanie do zdolności patentowej materiału biologicznego jako takiego oraz do zakresu ochrony przyznanej
         przez patent na wynalazek biotechnologiczny.

      55      Z powyższych wskazówek wynika, że ustawodawca wspólnotowy zmierzał do harmonizacji ograniczonej przedmiotowo, zdolnej jednak
         zaradzić istniejącym różnicom oraz zapobiec różnicom w przyszłości pomiędzy państwami członkowskimi na polu ochrony wynalazków
         biotechnologicznych.

      56      Harmonizacja, na którą się zdecydowano, ma zatem na celu uniknięcie przeszkód w wymianie handlowej.

      57      Wpisuje się ona ponadto w ramy kompromisu pomiędzy interesami właścicieli patentów a potrzebami prawidłowego funkcjonowania
         rynku wewnętrznego.

      58      Gdy chodzi w szczególności o art. 9 dyrektywy, należący do rozdziału II zatytułowanego „Zakres ochrony”, podejście ustawodawcy
         wspólnotowego wskazuje na jego zamiar, by zapewnić tę samą ochronę patentów we wszystkich państwach członkowskich.

      59      Jednolita ochrona wydaje się bowiem środkiem służącym zniesieniu lub zapobieganiu różnicom pomiędzy państwami członkowskimi,
         a także służącym zapewnieniu pożądanej równowagi pomiędzy interesami właścicieli patentów a interesami innych przedsiębiorców,
         podczas gdy, przeciwnie, podejście oparte na harmonizacji minimalnej przeprowadzonej z korzyścią dla właścicieli patentów,
         po pierwsze, podważyłoby pożądaną równowagę pomiędzy wchodzącymi w grę interesami oraz, po drugie, doprowadziłoby tylko do
         utrwalenia albo wręcz powstania nowych różnic pomiędzy państwami członkowskimi, co skutkowałoby rozwojem przeszkód w wymianie
         handlowej.

      60      Wynika stąd, że harmonizację dokonaną na mocy art. 9 dyrektywy należy uznać za wyczerpującą.

      61      Artykuł 1 ust. 1 zdanie pierwsze dyrektywy nie stanowi przeszkody do przyjęcia takiego wniosku z tego względu, że przepis
         ten odsyła do krajowego prawa patentowego w odniesieniu do ochrony wynalazków biotechnologicznych. Zdanie drugie tego samego
         ustępu stanowi bowiem, że państwa członkowskie, jeśli jest to konieczne, dostosowują swoje krajowe prawo patentowe, uwzględniając
         przepisy tej dyrektywy, to jest w szczególności uwzględniając przepisy, na mocy których dokonano harmonizacji wyczerpującej.

      62      Z tego względu, ponieważ dyrektywa nie udziela ochrony opatentowanej sekwencji DNA, która nie może spełniać swej funkcji,
         należy przyjąć, że interpretowany przepis zabrania udzielania przez ustawodawcę krajowego bezwzględnej ochrony opatentowanej
         sekwencji DNA jako takiej, niezależnie od tego, czy spełnia ona swoją funkcję w materiale, w skład którego wchodzi.

      63      Na drugie pytanie należy zatem udzielić odpowiedzi, iż art. 9 dyrektywy dokonuje wyczerpującej harmonizacji w odniesieniu
         do ochrony, którą przyznaje, tak iż zakazuje on, by przepisy krajowe przyznawały bezwzględną ochronę opatentowanemu produktowi
         jako takiemu, niezależnie od tego, czy spełnia on swoją funkcję w materiale, w skład którego wchodzi.

       W przedmiocie pytania trzeciego
      64      Trzecie pytanie sądu krajowego zmierza do ustalenia, czy powoływanie się przez właściciela patentu udzielonego przed uchwaleniem
         dyrektywy na bezwzględną ochronę opatentowanego produktu przysługującą mu na mocy ówcześnie obowiązującego prawa krajowego
         byłoby niezgodne z art. 9 dyrektywy.

      65      Podobnie jak pytanie drugie, również to pytanie oparte jest na przesłance, wedle której przepis krajowy taki jak art. 53 ustawy
         z 1995 r., przyznawał w rzeczywistości bezwzględną ochronę opatentowanego produktu w czasie udzielania patentu w okresie sprzed
         wejścia w życie dyrektywy.

      66      Aby udzielić odpowiedzi na to pytanie należy mieć na względzie, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nowy przepis stosuje
         się co do zasady bezpośrednio do przyszłych skutków stanu faktycznego powstałego w czasie obowiązywania przepisu starego (zob.
         w szczególności wyrok z dnia 11 grudnia 2008 r. w sprawie C‑334/07 P Komisja przeciwko Freistaat Sachsen, Zb.Orz., s. I‑9465,
         pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).

      67      Dyrektywa nie przewiduje żadnego wyjątku od tej zasady.

      68      Ponadto niezastosowanie dyrektywy do patentów udzielonych wcześniej doprowadziłoby do różnic pomiędzy państwami członkowskimi
         w zakresie ochrony, stanowiących przeszkodę dla zamierzonej harmonizacji.

      69      Wobec powyższego na pytanie trzecie należy udzielić odpowiedzi, iż powoływanie się przez właściciela patentu udzielonego przed
         uchwaleniem dyrektywy na bezwzględną ochronę opatentowanego produktu przysługującą mu na mocy ówcześnie obowiązującego prawa
         krajowego byłoby niezgodne z art. 9 dyrektywy.

       W przedmiocie pytania czwartego
      70      Czwarte pytanie sądu krajowego zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 27 i 30 porozumienia TRIPS mają wpływ na wykładnię
         art. 9 dyrektywy.

      71      Należy w tym względzie przypomnieć, że postanowienia porozumienia TRIPS nie są tego rodzaju, by przyznawać jednostkom prawa,
         na które mogłyby się one powoływać bezpośrednio przed sądami na mocy prawa Unii (wyrok z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawach
         połączonych C‑300/98 i C‑392/98 Dior i in., Rec. s. I‑11307, pkt 44).

      72      W razie ustalenia, że w danej dziedzinie istnieją już przepisy prawa Unii, stosuje się prawo Unii, co oznacza, że należy w miarę
         możliwości dokonywać wykładni zgodnej z porozumieniem TRIPS, choć nie ma możliwości przypisania rozpatrywanemu postanowieniu
         tego porozumienia bezpośredniej skuteczności (wyrok z dnia 11 września 2007 r. w sprawie C‑431/05 Merck Genéricos - Produtos
         Farmacêuticos, Zb.Orz., s. I‑7001, pkt 35).

      73      Ponieważ zaś dyrektywa stanowi akt prawa Unii w dziedzinie patentów, należy ją w miarę możliwości poddawać wykładni zgodnej
         z porozumieniem TRIPS.

      74      W tym względzie należy stwierdzić, że przyjęta w niniejszym wyroku wykładnia art. 9 dyrektywa nie narusza tego obowiązku.

      75      Artykuł 9 dyrektywy reguluje bowiem zakres ochrony przyznawanej z patentu jego właścicielowi, podczas gdy art. 27 i 30 porozumienia
         TRIPS dotyczą, odpowiednio, zdolności patentowej oraz praw z patentu.

      76      Dopuszczając nawet możliwość uznania, że określenie „wyłączenia od przyznanych praw” obejmuje nie tylko wyjątki od prawa,
         ale także ich ograniczenia, i tak należy stwierdzić, że wykładnia art. 9 dyrektywy ograniczająca przyznaną na jego mocy ochronę
         do sytuacji, w których opatentowany produkt spełnia swoją funkcję nie wydaje się być bezzasadnie sprzeczna z normalnym korzystaniem
         z patentu ani też nie wydaje się, by „narusza[ła] bezzasadnie prawne uzasadnion[e] interes[y] właściciela patentu [biorąc]
         pod uwagę prawnie uzasadnione interesy stron [osób] trzecich” w rozumieniu art. 30 porozumienia TRIPS.

      77      Na pytanie czwarte należy zatem udzielić odpowiedzi, iż art. 27 i 30 porozumienia TRIPS pozostają bez wpływu na wykładnię
         art. 9 dyrektywy.

       W przedmiocie kosztów
      78      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
      1)      Artykuł 9 dyrektywy 98/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lipca 1998 r. w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych
            należy interpretować w ten sposób, że nie przyznaje on ochrony praw z patentu w okolicznościach, takich jak stan faktyczny
            przed sądem krajowym, w sytuacji gdy opatentowany produkt znajduje się w mączce sojowej, gdzie nie spełnia on funkcji w odniesieniu
            do której został opatentowany, jednakże spełniał ją wcześniej w roślinie soi z której powstała omawiana mączka w drodze przetworzenia
            lub też mógłby on ewentualnie ponownie spełniać tę funkcję po jego wyizolowaniu z mączki i wprowadzeniu do komórki organizmu
            żywego.
      2)      Artykuł 9 dyrektywy dokonuje wyczerpującej harmonizacji w odniesieniu do ochrony, którą przyznaje, tak iż zakazuje on, by
            przepisy krajowe przyznawały bezwzględną ochronę opatentowanemu produktowi jako takiemu, niezależnie od tego, czy spełnia
            on swoją funkcję w materiale, w skład którego wchodzi.
      3)      Powoływanie się przez właściciela patentu udzielonego przed uchwaleniem dyrektywy na bezwzględną ochronę opatentowanego produktu
            przysługującą mu na mocy ówcześnie obowiązującego prawa krajowego byłoby niezgodne z art. 9 dyrektywy.
      4)      Artykuły 27 i 30 porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej, zawartego w załączniku 1C do porozumienia
            ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO), sporządzonego w Marakeszu dnia 15 kwietnia 1994 r. i zatwierdzonego decyzją
            Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotyczącą zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej w dziedzinach wchodzących w zakres
            jej kompetencji, porozumień będących wynikiem negocjacji wielostronnych w ramach rundy urugwajskiej (1986–1994), pozostają
            bez wpływu na wykładnię art. 9 dyrektywy.
      Podpisy
      * Język postępowania: niderlandzki.


Wyrok Trybunału z dnia 7 lipca 1992 r. # The Queen przeciwko Immigration Appeal Tribunal i Surinder Singh, ex parte Secretary of State for Home Department. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: High Court of Justice, Queen's Bench Division - Zjednoczone Królestwo. # Swobodny przepływ osób. # Sprawa C-370/90.


Wyrok Trybunału z dnia 11 marca 1992 r. # Compagnie Commerciale de l'Ouest i inni przeciwko Receveur principal des douanes de La Pallice Port. # Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Cour d'appel de Poitiers - Francja. # Sprawy połączone C-78/90, C-79/90, C-80/90, C-81/90, C-82/90 oraz C-83/90.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 7 marca 1996 r. # El Corte Inglés SA przeciwko Cristina Blázquez Rivero. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Juzgado de Primera Instancia n. 10 de Sevilla - Hiszpania. # Sprawa C-192/94.


Wyrok Sądu (ósma izba) z dnia 28 kwietnia 2016 r.#L’Oréal przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.#Znak towarowy Unii Europejskiej – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie graficznego unijnego znaku towarowego VICHY LABORATOIRES V IDÉALIA – Wcześniejszy słowny unijny znak towarowy IDEALINA – Względna podstawa odmowy rejestracji – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-144/15.


Wyrok Trybunału z dnia 18 lutego 1970 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Rebublice Włoskiej. # Sprawa 38-69.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 1 grudnia 1994 r. # Fernanda Coen-Porisini przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy. # Sprawa T-502/93.


Wyrok Trybunału z dnia 15 grudnia 1987 r. # Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Finanowanie EFOiGR. # Sprawa 346/85.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba) z dnia 20 lutego 2002 r. # Förde-Reederei GmbH przeciwko Radzie Unii Europejskiej i Komisji Wspólnot Europejskich. # Dyrektywa 92/12/EWG. # Sprawa T-170/00.