title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 28 kwietnia 2011 r.#Hassen El Dridi, alias Soufi Karim.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Corte d’appello di Trento - Włochy.#Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości - Dyrektywa 2008/115/WE - Powrót nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich - Artykuły 15 i 16 - Przepis krajowy przewidujący karę pozbawienia wolności dla przebywających nielegalnie obywateli państw trzecich w przypadku odmowy zastosowania się do nakazu opuszczenia terytorium państwa członkowskiego - Zgodność.#Sprawa C-61/11 PPU.

text:
      WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 28 kwietnia 2011 r.(*)

      Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Dyrektywa 2008/115/WE – Powrót nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich – Artykuły 15 i 16 – Przepis krajowy przewidujący karę pozbawienia wolności dla przebywających nielegalnie obywateli państw trzecich w przypadku
         odmowy zastosowania się do nakazu opuszczenia terytorium państwa członkowskiego – Zgodność

      W sprawie C‑61/11 PPU
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Corte
         d’appello di Trento (Włochy), postanowieniem z dnia 2 lutego 2011 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 10 lutego 2011 r.,
         w postępowaniu karnym przeciwko:

      Hassenowi El Dridiemu, alias Soufiemu Karimowi,

      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: A. Tizzano, prezes izby, J.J. Kasel, M. Ilešič (sprawozdawca), E. Levits i M. Safjan, sędziowie,
      rzecznik generalny: J. Mazák,
      sekretarz: A. Impellizzeri, administrator,
      zważywszy na wniosek sądu krajowego z dnia 2 lutego 2011 r., który wpłynął do Trybunału w dniu 10 lutego 2011 r. i został
         uzupełniony w dniu 11 lutego 2011 r., o rozpoznanie odesłania prejudycjalnego w trybie pilnym na podstawie art. 104b regulaminu
         postępowania przed Trybunałem,

      zważywszy na postanowienie pierwszej izby z dnia 17 lutego 2011 r. o uwzględnieniu tego wniosku,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 30 marca 2011 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu H. El Dridiego przez M. Pisani oraz L. Maserego, avvocati,
      –        w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez L. D’Ascię, avvocato dello
         Stato,

      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez M. Condou-Durande oraz L. Pretego, działających w charakterze pełnomocników,
      po wysłuchaniu rzecznika generalnego,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 15 i 16 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
         2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu
         do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U. L 348, s. 98).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach postępowania wszczętego przeciwko H. El Dridiemu, skazanemu na karę jednego roku pozbawienia
         wolności za wykroczenie polegające na nielegalnym pobycie na terytorium Włoch bez uzasadnionego powodu, z naruszeniem nakazu
         o wydaleniu z terytorium wydanego w stosunku do niego przez questore di Udine (szefa policji z Udine).

       Ramy prawne
       Uregulowania Unii
      3        Motywy 2, 6, 13, 16 i 17 dyrektywy 2008/115 mają następujące brzmienie:

      „(2)      Rada Europejska na posiedzeniu w Brukseli w dniach 4 i 5 listopada 2004 r. wezwała do opracowania skutecznej polityki wydalania
         i repatriacji, opartej na wspólnych normach, aby osoby, które mają być wydalone, traktowane były w sposób ludzki oraz z pełnym
         poszanowaniem ich praw podstawowych i godności.

      […]
      (6)      Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby zakończenie nielegalnego pobytu obywateli państw trzecich odbywało się w ramach
         sprawiedliwej i przejrzystej procedury. […]

      […]
      (13)      Stosowanie środków przymusu powinno zostać w sposób wyraźny podporządkowane zasadom proporcjonalności i skuteczności w odniesieniu
         do zastosowanych środków i do zamierzonych celów. […]

      […]
      (16)      Stosowanie środków detencyjnych w celu wydalenia należy ograniczyć i uzależnić od tego, czy jest ono proporcjonalne w odniesieniu
         do zastosowanych środków i zakładanych celów. Zastosowanie środka detencyjnego jest uzasadnione tylko w celu przygotowania
         powrotu lub wykonania wydalenia oraz jeśli zastosowanie łagodniejszych środków przymusu byłoby niewystarczające.

      (17)      Obywateli państwa trzeciego, których umieszczono w ośrodku detencyjnym, należy traktować w sposób ludzki i godny, z poszanowaniem
         ich praw podstawowych i zgodnie z prawem międzynarodowym i krajowym. Bez uszczerbku dla początkowego zatrzymania dokonanego
         przez organy ścigania, regulowanego przez prawo krajowe, środek detencyjny powinien być stosowany co do zasady w specjalnym
         ośrodku detencyjnym”.

      4        Artykuł 1 dyrektywy 2008/115, zatytułowany „Przedmiot”, przewiduje:

      „Niniejsza dyrektywa określa wspólne normy i procedury, które mają być stosowane przez państwa członkowskie w odniesieniu
         do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, zgodnie z prawami podstawowymi jako zasadami ogólnymi prawa
         wspólnotowego oraz prawa międzynarodowego, w tym z obowiązkami w zakresie ochrony uchodźców oraz praw człowieka”.

      5        Artykuł 2 ust. 1 i 2 omawianej dyrektywy stanowi:

      „1.      Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium państwa członkowskiego.
      2.      Państwa członkowskie mogą postanowić, że nie będą stosować niniejszej dyrektywy do obywateli państw trzecich, którzy:
      […]
      b)      podlegają sankcji karnej, która przewiduje lub której skutkiem jest zobowiązanie do powrotu, zgodnie z prawem krajowym, lub
         podlegają ekstradycji”.

      6        Artykuł 3 pkt 4 dyrektywy 2008/115 do celów tej dyrektywy definiuje „decyzję nakazującą powrót” jako „decyzję administracyjną
         lub orzeczenie sądowe, w których stwierdza się lub uznaje, że obywatel państwa trzeciego przebywa w państwie członkowskim
         nielegalnie, oraz nakłada się lub stwierdza zobowiązanie do powrotu”.

      7        Artykuł 4 ust. 3 dyrektywy brzmi:

      „Niniejsza dyrektywa nie narusza prawa państw członkowskich do przyjęcia lub zachowania przepisów korzystniejszych dla osób
         objętych jej zakresem zastosowania, o ile przepisy te są zgodne z niniejszą dyrektywą”.

      8        Na podstawie art. 6 ust. 1 tej samej dyrektywy „[b]ez uszczerbku dla wyjątków, o których mowa w ust. 2–5, państwa członkowskie
         wydają decyzję nakazującą powrót każdemu obywatelowi państwa trzeciego nielegalnie przebywającemu na ich terytorium”.

      9        Artykuł 7 dyrektywy 2008/115, zatytułowany „Dobrowolny wyjazd”, stanowi:

      „1.      Bez uszczerbku dla wyjątków, o których mowa w ust. 2 i 4, w decyzji nakazującej powrót wyznacza się odpowiedni termin dobrowolnego
         wyjazdu, który wynosi od siedmiu do trzydziestu dni. Państwa członkowskie mogą określić w prawie krajowym, że termin ten jest
         wyznaczany jedynie na wniosek danego obywatela państwa trzeciego. W takim przypadku państwa członkowskie informują danych
         obywateli państw trzecich o możliwości złożenia takiego wniosku.

      […]
      3.      Niektóre obowiązki mające na celu uniknięcie ryzyka ucieczki, takie jak regularne zgłaszanie się do danego organu, wpłacenie
         odpowiedniej kaucji, dostarczenie dokumentów lub obowiązek przebywania w określonym miejscu, mogą zostać nałożone na czas
         trwania okresu, w którym ma nastąpić dobrowolny wyjazd.

      4.      Jeżeli istnieje ryzyko ucieczki lub jeżeli wniosek o pozwolenie na legalny pobyt został odrzucony jako oczywiście bezzasadny
         lub zawierający fałszywe informacje, lub jeżeli dana osoba stanowi zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego
         lub bezpieczeństwa narodowego, państwo członkowskie może wstrzymać się od wyznaczenia terminu dobrowolnego wyjazdu, lub może
         wyznaczyć termin krótszy niż siedem dni”.

      10      Artykuł 8 ust. 1 i 4 omawianej dyrektywy stanowi:

      „1.      Państwa członkowskie podejmują wszelkie środki niezbędne do wykonania decyzji nakazującej powrót, jeżeli żaden termin dobrowolnego
         wyjazdu nie został wyznaczony zgodnie z art. 7 ust. 4 lub jeżeli zobowiązanie do powrotu nie zostało wykonane w terminie dobrowolnego
         wyjazdu, zgodnie z art. 7.

      […]
      4.      Jeżeli państwa członkowskie stosują – w ostateczności – środki przymusu w celu przeprowadzenia wydalenia obywatela państwa
         trzeciego, który sprzeciwia się temu wydaleniu, środki te muszą być proporcjonalne i nie mogą obejmować użycia siły przekraczającego
         rozsądne granice. Są one stosowane w sposób przewidziany w prawie krajowym, z poszanowaniem praw podstawowych i należnym szacunkiem
         dla godności i nietykalności cielesnej danego obywatela państwa trzeciego”.

      11      Artykuł 15 tej samej dyrektywy, zawarty w jej rozdziale IV i dotyczący środków detencyjnych w celu wydalenia, ma następujące
         brzmienie:

      „1.      O ile w danej sprawie nie mogą zostać zastosowane wystarczające, lecz mniej represyjne środki, państwa członkowskie mogą umieścić
         w ośrodku detencyjnym obywatela państwa trzeciego podlegającego procedurze powrotu tylko w celu przygotowania powrotu lub
         przeprowadzenia procesu wydalenia, w szczególności jeżeli:

      a)      istnieje ryzyko ucieczki, lub
      b)      dany obywatel państwa trzeciego unika lub utrudnia przygotowania do powrotu lub proces wydalenia.
      Jakikolwiek środek detencyjny stosowany jest przez możliwie najkrótszy okres i tylko dopóki trwają przygotowania do wydalenia
         oraz podlega wykonaniu z należytą starannością.

      […]
      3.      W każdym przypadku środek detencyjny podlega kontroli w rozsądnych odstępach czasu na wniosek danego obywatela państwa trzeciego
         lub z urzędu. W przypadku przedłużonych okresów pobytu w ośrodku detencyjnym kontrole podlegają nadzorowi ze strony organu
         sądowego.

      4.      Przesłanki zastosowania środka detencyjnego ustają, a dana osoba zostaje niezwłocznie zwolniona, jeżeli okaże się, że nie
         ma już rozsądnych perspektyw jej wydalenia ze względów natury prawnej lub innych, lub że warunki określone w ust. 1 nie są
         już spełniane.

      5.      Środek detencyjny jest utrzymany, dopóki nie zostaną spełnione warunki określone w ust. 1 i jest to konieczne do zapewnienia
         skutecznego wydalenia. Każde państwo członkowskie określa maksymalny okres zastosowania środka detencyjnego, który nie może
         przekroczyć sześciu miesięcy.

      6.      Państwa członkowskie nie mogą przedłużać okresu, o którym mowa w ust. 5, z wyjątkiem przedłużenia na ograniczony okres [czasu]
         nieprzekraczający kolejnych dwunastu miesięcy zgodnie z prawem krajowym, jeżeli pomimo wszelkich rozsądnych starań wydalenie
         może potrwać dłużej ze względu na:

      a)      brak współpracy ze strony danego obywatela państwa trzeciego, lub
      b)      opóźnienia w uzyskiwaniu niezbędnej dokumentacji od państw trzecich”.
      12      Artykuł 16 dyrektywy 2008/115, zatytułowany „Warunki pobytu w ośrodku detencyjnym”, przewiduje w ust. 1:

      „Przetrzymywanie odbywa się z reguły w specjalnych ośrodkach detencyjnych. Jeżeli państwo członkowskie nie może zapewnić obywatelom
         państw trzecich pobytu w specjalnym ośrodku detencyjnym i zmuszone jest do wykorzystania w tym celu zakład karny, obywatele
         państw trzecich, wobec których zastosowano środek detencyjny, przetrzymywani są oddzielnie od zwykłych więźniów”.

      13      Zgodnie z art. 18 dyrektywy 2008/115, zatytułowanym „Sytuacje nadzwyczajne”:

      „1.      W sytuacjach gdy wyjątkowo duża liczba obywateli państw trzecich podlegających zobowiązaniu do powrotu w sposób nieprzewidziany
         znacząco obciąża ośrodki detencyjne państwa członkowskiego lub jego personel administracyjny lub sądowy, to państwo członkowskie
         może, na czas trwania tej wyjątkowej sytuacji, postanowić […] podjąć pilne działania w odniesieniu do warunków pobytu w ośrodku
         detencyjnym, odbiegające od tych przewidzianych w art. 16 ust. 1 […].

      2.      Jeżeli państwo członkowskie podejmuje tego typu wyjątkowe środki, informuje o tym Komisję. Informuje również Komisję, gdy
         tylko ustały powody zastosowania tych wyjątkowych środków.

      3.      Przepisy niniejszego artykułu nie mogą być interpretowane jako zezwolenie [państwom członkowskim] na odstępstwo od ciążącego
         na nich ogólnego obowiązku podjęcia wszelkich właściwych środków, ogólnych lub szczególnych, aby zapewnić wypełnienie ich
         obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy”.

      14      Zgodnie z art. 20 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2008/115 państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze
         i administracyjne niezbędne do jej wykonania najpóźniej do dnia 24 grudnia 2010 r., z wyjątkiem art. 13 ust. 4.

      15      Zgodnie z art. 22 omawiana dyrektywa weszła w życie w dniu 13 stycznia 2009 r.

       Uregulowania krajowe
      16      Artykuł 13 ust. 2 i 4 decreto legislativo 25 luglio 1998, n. 286, Testo unico delle disposizioni concernenti la disciplina
         dell’immigrazione e norme sulla condizione dello straniero (dekretu ustawodawczego nr 286/1998 z dnia 25 lipca 1998 r. ujednolicającego
         przepisy imigracyjne i dotyczące statusu cudzoziemca; dodatek zwyczajny do GURI nr 191 z dnia 18 sierpnia 1998 r.), zmienionego
         legge 15 luglio 2009, n. 94, recante disposizioni in materia di sicurezza pubblica (ustawą nr 94 z dnia 15 lipca 2009 r. o bezpieczeństwie
         publicznym; dodatek zwyczajny do GURI nr 170 z dnia 24 lipca 2009 r.) (zwanego dalej „dekretem ustawodawczym nr 286/1998”),
         stanowi:

      „2. Prefekt postanawia o wydaleniu z terytorium, jeśli cudzoziemiec:
      a)      wjechał na terytorium państwa, unikając kontroli granicznych, i nie został zawrócony […];
      b)      pozostawał na terytorium państwa […], nie występując z wnioskiem o dokument pobytowy w wyznaczonym terminie, chyba że opóźnienie
         było spowodowane siłą wyższą, lub mimo cofnięcia lub uchylenia dokumentu pobytowego, albo nie występując z wnioskiem o jego
         przedłużenie, chociaż dokument ten od co najmniej 60 dni był nieważny. [...]

      […]
      4.      Z wyjątkiem przypadków wymienionych w ust. 5, wydalenie z terytorium przeprowadza questore z doprowadzeniem do granicy przez
         odpowiednie służby porządkowe”.

      17      Artykuł 14 dekretu ustawodawczego nr 286/1998 ma następujące brzmienie:

      „1.      Jeśli przeprowadzenie niezwłocznego wydalenia z terytorium poprzez doprowadzenie do granicy lub zawrócenie nie jest możliwe,
         ponieważ cudzoziemcowi trzeba zapewnić wsparcie, dokonać dodatkowych kontroli jego tożsamości czy przynależności państwowej,
         lub nabycia dokumentów podróży, albo z uwagi na brak pojazdu lub innych właściwych środków transportu, questore postanawia
         o zastosowaniu środka detencyjnego względem cudzoziemca przez bezwzględnie konieczny okres w najbliższym ośrodku detencyjnym
         spośród wskazanych lub utworzonych na mocy dekretu ministra spraw wewnętrznych, w uzgodnieniu z ministrami solidarności społecznej
         oraz skarbu, budżetu i planowania.

      […]
      5a.      Jeśli umieszczenie cudzoziemca w ośrodku detencyjnym nie jest możliwe lub jeśli pobyt w takim ośrodku nie pozwolił na przeprowadzenie
         wydalenia lub zawrócenia z doprowadzeniem do granicy, questore wydaje cudzoziemcowi nakaz opuszczenia terytorium państwa w terminie
         pięciu dni. Wydany na piśmie nakaz wskazuje skutki nielegalnego pobytu na terytorium państwa w zakresie sankcji, w tym w przypadku
         recydywy. Wraz z nakazem questore zainteresowanemu mogą być wydane dokumenty konieczne do udania się do placówki dyplomatycznej
         lub konsularnej jego państwa we Włoszech, jak również do powrotu do jego państwa, którego jest obywatelem lub, jeśli nie jest
         to możliwe, do państwa, z którego przybył.

      5b.      Cudzoziemiec, który bez uzasadnionego powodu nielegalnie przebywa na terytorium państwa, z naruszeniem wydanego przez questore
         zgodnie z ust. 5a nakazu, podlega karze pozbawienia wolności od roku do czterech lat, jeśli o wydaleniu lub zawróceniu postanowiono
         w następstwie nielegalnego wjazdu na terytorium państwa […] lub niezwrócenia się o pozwolenie na pobyt, lub niezgłoszenia
         obecności na terytorium państwa w przewidzianym terminie w braku wystąpienia siły wyższej lub w przypadku wycofania czy uchylenia
         pozwolenia na pobyt. Gdy o wydaleniu postanowiono, ponieważ pozwolenie na pobyt było nieważne od ponad sześćdziesięciu dni
         i nie złożono wniosku o jego przedłużenie lub gdy wniosek o dokument pobytowy został oddalony […], wymierza się karę pozbawienia
         wolności od sześciu miesięcy do roku. W każdym razie, o ile nie zastosowano wobec cudzoziemca środka detencyjnego, wydaje
         się nowy środek w postaci wydalenia z doprowadzeniem do granicy przez odpowiednie służby w razie niewykonania nakazu wydalenia
         wydanego przez questore zgodnie z ust. 5a. Gdy doprowadzenie do granicy nie jest możliwe, stosuje się przepisy art. 14 ust. 1
         i 5a […].

      5c.      Cudzoziemiec, wobec którego zastosowano środek w postaci wydalenia w rozumieniu ust. 5b oraz nowy nakaz wydalenia w rozumieniu
         ust. 5a i który przebywa nielegalnie na terytorium państwa, podlega karze pozbawienia wolności do lat pięciu. W każdym razie
         stosuje się przepisy ust. 5b zdania trzecie i ostatnie.

      5d.      W przypadku wykroczeń w rozumieniu ust. 5b zdanie pierwsze i ust. 5c, przeprowadza się con rito direttissimo [postępowanie
         uproszczone] i zatrzymanie sprawcy jest obowiązkowe”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      18      Hassen El Dridi jest obywatelem państwa trzeciego, który wjechał nielegalnie na terytorium Włoch i nie posiada dokumentu pobytowego.
         W dniu 8 maja 2004 r. prefekt Turynu wydał względem niego dekret o wydaleniu.

      19      Nakaz wydalenia z terytorium państwa, wydany w dniu 21 maja 2010 r. przez questore di Udine na podstawie dekretu o wydaleniu,
         doręczono mu tego samego dnia. Nakaz ten uzasadniony był brakiem pojazdu lub innego środka transportu, brakiem dokumentów
         tożsamości H. El Dridiego oraz brakiem możliwości tymczasowego przyjęcia go w ośrodku detencyjnym z uwagi na brak miejsc w placówkach
         w tym celu przewidzianych.

      20      Podczas dokonanej w dniu 29 września 2010 r. kontroli okazało się, że H. El Dridi nie zastosował się do omawianego nakazu
         wydalenia.

      21      Hassen El Dridi został w postępowaniu w trybie uproszczonym skazany przez Tribunale di Trento w składzie jednoosobowym na
         karę jednego roku pozbawienia wolności za popełnienie czynu z art. 14 ust. 5b dekretu ustawodawczego nr 286/1998.

      22      Odwołał się od tej decyzji przed Corte d’appello di Trento.

      23      Sąd ten stawia sobie pytanie o możliwość orzeczenia sankcji karnej w ramach postępowań administracyjnych dotyczących powrotu
         cudzoziemca do jego państwa pochodzenia, w związku z nieprzestrzeganiem poszczególnych etapów postępowania, ponieważ taka
         sankcja wydaje się sprzeczna z zasadą lojalnej współpracy, z koniecznością realizowania celów dyrektywy 2008/115 i zapewniania
         jej skuteczności, jak również z zasadami proporcjonalności, adekwatności i zasadności kary.

      24      Uściśla w tym względzie, że sankcja karna przewidziana w art. 14 ust. 5b dekretu ustawodawczego nr 286/1998 zostaje orzeczona
         po stwierdzeniu naruszenia pośredniego etapu postępowania w sprawie wykonania decyzji nakazującej powrót, przewidzianej w dyrektywie
         2008/115, czyli nieprzestrzegania wyłącznie nakazu wydalenia. Kara pozbawienia wolności od roku do czterech lat wydaje się
         ponadto wyjątkowo surowa.

      25      W tych okolicznościach Corte d’appello di Trento postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym
         pytaniem prejudycjalnym:

      „Czy w świetle zasady lojalnej współpracy, której skutkiem ma być osiągnięcie celów dyrektywy, oraz w świetle zasad proporcjonalności,
         adekwatności i racjonalności kary, art. 15 i 16 dyrektywy 2008/115 […] sprzeciwiają się:

      –        możliwości objęcia sankcją karną naruszenia pośredniego etapu postępowania administracyjnego w przedmiocie powrotu przed zakończeniem
         tego postępowania, z wykorzystaniem najsurowszych administracyjnych środków przymusu?

      –        możliwości wymierzenia kary pozbawienia wolności do lat czterech za sam brak współpracy ze strony zainteresowanego w postępowaniu
         dotyczącym wydalenia, a w szczególności w przypadku niezastosowania się do pierwszego nakazu wydalenia wydanego przez organ
         administracji?”.

       W przedmiocie zastosowania trybu pilnego
      26      Corte d’appello di Trento wniósł o zastosowanie do niniejszego odesłania prejudycjalnego trybu pilnego przewidzianego w art. 104b
         regulaminu postępowania przed Trybunałem.

      27      Sąd krajowy uzasadnił swój wniosek zatrzymaniem H. El Dridiego celem wykonania kary, na jaką został on skazany przez Tribunale
         di Trento.

      28      Pierwsza izba Trybunału po wysłuchaniu rzecznika generalnego postanowiła uwzględnić wniosek sądu krajowego o zastosowanie
         do odesłania prejudycjalnego postępowania pilnego.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      29      Poprzez swoje pytanie sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy wykładni art. 15 i 16 dyrektywy 2008/115 należy dokonywać
         w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu państwa członkowskiego, takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu przed sądem
         krajowym, które przewiduje wymierzenie przebywającemu nielegalnie obywatelowi państwa trzeciego kary pozbawienia wolności
         wyłącznie z tego względu, że przebywa on bez uzasadnionego powodu na terytorium tego państwa, z naruszeniem nakazu opuszczenia
         tego terytorium w określonym terminie.

      30      Sąd krajowy odnosi się w tym względzie do zasady lojalnej współpracy zapisanej w art. 4 ust. 3 TUE oraz do celu zapewnienia
         skuteczności prawu Unii.

      31      W tym względzie należy przypomnieć, że na podstawie motywu 2 dyrektywa 2008/115 dąży do wprowadzenia skutecznej polityki wydalania
         i repatriacji, opartej na wspólnych normach, aby osoby, które mają być wydalone, traktowane były w sposób ludzki oraz z pełnym
         poszanowaniem ich praw podstawowych a także ich godności.

      32      Dyrektywa 2008/115 – jak wynika zarówno z jej tytułu, jak i z art. 1 – ustanawia „wspólne normy i procedury”, które powinny
         być stosowane przez każde państwo członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich.
         Z przywołanego wyrażenia, a także ogólnego celu tej dyrektywy wynika, że państwa członkowskie mogą odstąpić od tych norm i procedur
         jedynie w okolicznościach przez nią przewidzianych, w szczególności ustalonych w art. 4.

      33      Z tego wynika, że o ile art. 4 ust. 3 TUE umożliwia państwom członkowskim przyjęcie lub zachowanie w mocy przepisów korzystniejszych
         dla nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich niż przepisy dyrektywy 2008/115, pod warunkiem że są one zgodne z dyrektywą,
         o tyle dyrektywa ta nie zezwala tym państwom na stosowanie norm surowszych w obszarze, który reguluje.

      34      Należy również zauważyć, że dyrektywa 2008/115 dokładnie określa procedurę, jaką ma stosować każde państwo członkowskie w odniesieniu
         do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, i ustala kolejność poszczególnych etapów tej procedury.

      35      I tak art. 6 ust. 1 omawianej dyrektywy przewiduje w pierwszej kolejności, co do zasady, leżący po stronie państw członkowskich
         obowiązek wydania decyzji nakazującej powrót każdemu obywatelowi państwa trzeciego nielegalnie przebywającemu na ich terytorium.

      36      W ramach tego początkowego etapu procedury powrotu przywiązuje się wagę, poza pewnymi wyjątkami, do dobrowolnego wykonania
         obowiązku wynikającego z decyzji nakazującej powrót, ponieważ art. 7 ust. 1 dyrektywy 2008/115 stanowi, że w decyzji tej wyznacza
         się odpowiedni termin dobrowolnego wyjazdu, który wynosi od siedmiu do trzydziestu dni.

      37      Z art. 7 ust. 3 i 4 omawianej dyrektywy wynika, że tylko w szczególnych okolicznościach, takich jak istnienie ryzyka ucieczki,
         państwa członkowskie mogą, po pierwsze, zobowiązać adresata decyzji nakazującej powrót do regularnego zgłaszania się do danego
         organu, wpłacenia odpowiedniej kaucji, dostarczenia dokumentów lub przebywania w określonym miejscu albo, po drugie, wyznaczyć
         termin krótszy niż siedem dni, a nawet wstrzymać się od wyznaczenia takiego terminu dobrowolnego wyjazdu.

      38      W tym ostatnim przypadku, a także w sytuacji, w której zobowiązanie do powrotu nie zostało wykonane w terminie dobrowolnego
         wyjazdu, z art. 8 ust. 1 i 4 dyrektywy 2008/115 wynika, że w celu zapewnienia skuteczności procedur powrotu przepisy te zobowiązują
         państwo członkowskie, które wydało decyzję nakazującą powrót nielegalnie przebywającego na jego terytorium obywatela państwa
         trzeciego, do przeprowadzenia wydalenia, podejmując wszelkie niezbędne środki, w tym, jeśli zajdzie taka potrzeba, środki
         przymusu, stosowane w sposób proporcjonalny i z poszanowaniem w szczególności praw podstawowych.

      39      W tym względzie, z motywu 16 omawianej dyrektywy, jak również z jej art. 15 ust. 1 wynika, że państwa członkowskie powinny
         przeprowadzić wydalenie za pomocą możliwie najmniej represyjnych środków. Jedynie w przypadku, gdy zachowanie zainteresowanego,
         w świetle oceny każdego poszczególnego przypadku, może wpływać negatywnie na wykonanie decyzji nakazującej powrót w postaci
         wydalenia, państwa te mogą umieścić go w ośrodku detencyjnym.

      40      Taki środek detencyjny powinien być stosowany, zgodnie z art. 15 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2008/115, przez możliwie najkrótszy
         okres i tylko dopóki trwają przygotowania do wydalenia, oraz podlega wykonaniu z należytą starannością. Na podstawie art. 15
         ust. 3 i 4 taki środek detencyjny podlega kontroli w rozsądnych odstępach czasu, a przesłanki jego zastosowania ustają, jeżeli
         okaże się, że nie ma już rozsądnych perspektyw wydalenia osoby. W art. 15 ust. 5 i 6 ustalono maksymalny osiemnastomiesięczny
         okres zastosowania środka detencyjnego, który stanowi maksymalną granicę dla wszystkich państw członkowskich. Ponadto art. 16
         ust. 1 tej dyrektywy wymaga, by osoby były przetrzymywane w specjalnych ośrodkach detencyjnych, a w każdym razie oddzielnie
         od zwykłych więźniów.

      41      Z powyższego wynika, że kolejność poszczególnych etapów procedury powrotu ustanowionej przez dyrektywę 2008/115 odpowiada
         gradacji środków, które należy podjąć celem wykonania decyzji nakazującej powrót, począwszy od środka pozostawiającego zainteresowanemu
         najwięcej swobody, czyli wyznaczenia terminu dobrowolnego wyjazdu, do środków najbardziej go ograniczających, czyli zatrzymania
         w specjalnym ośrodku detencyjnym. Na każdym etapie procedury należy przestrzegać zasady proporcjonalności.

      42      Okazuje się, że nawet odwołanie się do tego ostatniego środka, stanowiącego środek ograniczający wolność o największej dolegliwości,
         na jaki zezwala omawiana dyrektywa w ramach procedury przymusowego wydalenia, jest ściśle uregulowane na podstawie art. 15
         i 16 omawianej dyrektywy, między innymi w celu zapewnienia przestrzegania praw podstawowych danych obywateli państw trzecich.

      43      W szczególności maksymalny okres przewidziany w art. 15 ust. 5 i 6 dyrektywy 2008/115 ma na celu ograniczenie stosowania środka
         detencyjnego względem obywateli państw trzecich podlegających przymusowemu wydaleniu (wyrok z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie
         C‑357/09 PPU Kadzoev, Zb.Orz. s. I‑11189, pkt 56). Celem dyrektywy 2008/115 jest tym samym uwzględnienie zarówno orzecznictwa
         Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zgodnie z którym zasada proporcjonalności wymaga, by zastosowanie środka detencyjnego
         wobec osoby, przeciwko której toczy się postępowanie w sprawie wydalenia lub ekstradycji, nie przedłużało się w sposób nieproporcjonalny,
         czyli nie przekroczyło terminu koniecznego do osiągnięcia celu (zob. w szczególności wyrok ETPC z dnia 29 stycznia 2008 r.
         w sprawie Saadi przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, dotychczas nieopublikowany w Recueil des arrêts et décisions, § 72, 74), jak i ósmej z „dwudziestu wytycznych w sprawie powrotów przymusowych” przyjętych w dniu 4 maja 2005 r. przez
         Komitet Ministrów Rady Europy, do których to wytycznych dyrektywa odnosi się w swoim motywie 3. Zgodnie z tą zasadą, jakikolwiek
         środek detencyjny przed wydaleniem powinien być stosowany przez możliwie najkrótszy okres.

      44      W świetle tych uwag należy ocenić, czy wspólne zasady wprowadzone przez dyrektywę 2008/115 sprzeciwiają się uregulowaniu krajowemu,
         takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu przed sądem krajowym.

      45      W tym względzie należy po pierwsze zauważyć, że jak wynika z informacji przedstawionych zarówno przez sąd krajowy, jak i przez
         rząd włoski w jego uwagach na piśmie, dyrektywa 2008/115 nie została implementowana do włoskiego porządku prawnego.

      46      Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w przypadku gdy państwo członkowskie wstrzymuje się od implementacji dyrektywy
         w terminie lub dokonuje nieprawidłowej implementacji, jednostki mają prawo powoływać się wobec państwa na przepisy tej dyrektywy,
         które okazują się, ze względu na swoją treść, bezwarunkowe i wystarczająco precyzyjne (zob. podobnie w szczególności wyroki:
         z dnia 26 lutego 1986 r. w sprawie 152/84 Marshall, Rec. s. 723, pkt 46; z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie C‑203/10 Auto Nikolovi,
         dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 61).

      47      Tak jest w przypadku art. 15 i 16 dyrektywy 2008/115, które – jak wynika z pkt 40 niniejszego wyroku – są bezwarunkowe i wystarczająco
         precyzyjne i nie wymagają innych szczególnych elementów, by umożliwić wdrożenie przez państwa członkowskie.

      48      Ponadto osoba znajdująca się w sytuacji H. El Dridiego podlega zakresowi podmiotowemu stosowania dyrektywy 2008/115, bowiem
         dyrektywa ta stosuje się, na podstawie art. 2 ust. 1, do obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium
         państwa członkowskiego.

      49      Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 22–28 swojego stanowiska, wniosku tego nie podważa brzmienie art. 2 ust. 2 lit. b) tej
         dyrektywy, który zezwala państwom członkowskim na niestosowanie dyrektywy do obywateli państw trzecich, podlegających sankcji
         karnej, która przewiduje lub której skutkiem jest zobowiązanie do powrotu, zgodnie z prawem krajowym, lub podlegających ekstradycji.
         Z postanowienia odsyłającego wynika bowiem, że zobowiązanie do powrotu w postępowaniu przed sądem krajowym wynika z dekretu
         prefekta Turynu z dnia 8 maja 2004 r. Ponadto sankcje karne określone w omawianym przepisie nie dotyczą nieprzestrzegania
         terminu wyznaczonego do dobrowolnego wyjazdu.

      50      Po drugie, należy stwierdzić, że nawet jeśli dekret prefekta Turynu z dnia 8 maja 2004 r. zawiera się w pojęciu „decyzji nakazującej
         powrót”, zdefiniowanej w art. 3 pkt 4 dyrektywy 2008/115 i wymienionej między innymi w jej art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1,
         w zakresie, w jakim ustanawia dla H. El Dridiego obowiązek opuszczenia terytorium krajowego, postępowanie w sprawie wydalenia
         przewidziane przez uregulowanie włoskie, rozpatrywane w postępowaniu przed sądem krajowym, różni się znacząco od postępowania
         ustanowionego w tej dyrektywie.

      51      Tym samym, podczas gdy dyrektywa wymaga wyznaczenia terminu do dobrowolnego wyjazdu, który wynosi od siedmiu do trzydziestu
         dni, dekret ustawodawczy nr 286/1998 nie przewiduje takiego środka.

      52      Jeśli chodzi następnie o środki przymusu, jakie państwa członkowskie mogą zastosować na podstawie art. 8 ust. 4 dyrektywy
         2008/115, takie jak w szczególności przymusowe doprowadzenie do granicy przewidziane w art. 13 ust. 4 dekretu ustawodawczego
         nr 286/1998, należy stwierdzić, że w sytuacji, w której takie środki nie pozwoliły na osiągnięcie oczekiwanego rezultatu,
         czyli wydalenia obywatela państwa trzeciego, przeciwko któremu zostały one podjęte, państwa członkowskie mogą podjąć środki,
         nawet o charakterze karnym, pozwalające w szczególności na powstrzymanie tych obywateli nielegalnie przebywających na terytorium
         tych państw.

      53      Należy jednak zauważyć, że o ile co do zasady ustawodawstwo karne i normy postępowania karnego mieszczą się w kompetencji
         państw członkowskich, o tyle prawo Unii powinno jednak mieć wpływ na ten obszar prawa (zob. podobnie w szczególności wyroki:
         z dnia 11 listopada 1981 r. w sprawie 203/80 Casati, Rec. s. 2595, pkt 27; z dnia 2 lutego 1989 r. w sprawie 186/87 Cowan,
         Rec. s. 195, pkt 19; z dnia 16 czerwca 1998 r. w sprawie C‑226/97 Lemmens, Rec. s. I‑3711, pkt 19).

      54      Z tego wynika, że mimo tego, iż ani art. 63 akapit pierwszy pkt 3 lit. b) WE, który został powtórzony w art. 79 ust. 2 lit. c) TFUE,
         ani dyrektywa 2008/115, wydana między innymi na podstawie tego przepisu traktatu WE, nie wykluczają właściwości państw członkowskich
         w zakresie prawa karnego w obszarze nielegalnej imigracji i nielegalnego pobytu, to państwa te powinny dostosować swoje ustawodawstwo
         w tym obszarze w taki sposób, by zapewnić przestrzeganie prawa Unii.

      55      W szczególności omawiane państwa nie mogą stosować uregulowania, nawet z zakresu prawa karnego, mogącego zagrażać realizacji
         celów wytyczonych przez dyrektywę, a tym samym pozbawiać ją skuteczności.

      56      Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 4 ust. 3, odpowiednio, akapity drugi i trzeci TUE, państwa członkowskie w szczególności „podejmują
         wszelkie środki ogólne lub szczególne właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji
         Unii” oraz „powstrzymują się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrażać urzeczywistnieniu celów Unii”, w tym
         wytyczonych przez dyrektywy.

      57      Jeśli chodzi konkretnie o dyrektywę 2008/115, należy przypomnieć, że zgodnie z motywem 13 podporządkowuje ona wyraźnie stosowanie
         środków przymusu zasadom proporcjonalności i skuteczności w odniesieniu do zastosowanych środków i do zamierzonych celów.

      58      W rezultacie państwa członkowskie nie mogą dla zaradzenia braku skuteczności środków przymusu przyjętych celem przeprowadzenia
         przymusowego wydalenia zgodnie z art. 8 ust. 4 omawianej dyrektywy, przewidzieć kary pozbawienia wolności, takiej jak przewidziana
         w art. 14 ust. 5b dekretu ustawodawczego nr 286/1998, wyłącznie z tego względu, że obywatel państwa trzeciego nadal pozostaje
         nielegalnie, po tym jak doręczono mu nakaz opuszczenia terytorium krajowego i po tym jak upłynął termin wyznaczony w tym nakazie,
         na terytorium państwa członkowskiego, lecz powinny podjąć wysiłki celem wykonania wciąż obowiązującej decyzji nakazującej
         powrót.

      59      Taka bowiem kara, z uwagi w szczególności na swe warunki i sposoby wykonania, może zagrażać realizacji celu wytyczonego przez
         omawianą dyrektywę, czyli wprowadzeniu skutecznej polityki w zakresie wydalania i repatriacji nielegalnie przebywających obywateli
         państw trzecich. W szczególności, jak podniósł rzecznik generalny w pkt 42 swojego stanowiska, uregulowanie krajowe, takie
         jak rozpatrywane w postępowaniu przed sądem krajowym, może przyczynić się do nieskutecznego zastosowania środków określonych
         w art. 8 ust. 1 dyrektywy 2008/115 i opóźnić wykonanie decyzji nakazującej powrót.

      60      Nie wyklucza to prawa państw członkowskich do przyjęcia, z poszanowaniem zasad dyrektywy 2008/115 i jej celu, przepisów regulujących
         sytuację, w której środki przymusu nie pozwoliły na skuteczne przeprowadzenie wydalenia obywatela państwa trzeciego, który
         nielegalnie przebywa na ich terytorium.

      61      W świetle powyższego, zadaniem sądu krajowego, odpowiedzialnego za stosowanie w ramach swojej właściwości przepisów prawa
         Unii i za zapewnienie mu pełnej skuteczności, jest niestosowanie żadnego przepisu dekretu ustawodawczego nr 286/1998 sprzecznego
         z celem dyrektywy 2008/115, w szczególności art. 14 ust. 5b tego dekretu ustawodawczego (zob. podobnie wyroki: z dnia 9 marca
         1978 r. w sprawie 106/77 Simmenthal, Rec. s. 629, pkt 24; z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie C‑462/99 Connect Austria, Rec.
         s. I‑5197, pkt 38, 40; z dnia 22 czerwca 2010 r. w sprawach połączonych C‑188/10 i C‑189/10 Melki i Abdeli, Zb.Orz. s. I‑5667,
         pkt 43). Tak postępując, sąd krajowy powinien mieć na względzie zasadę stosowania z mocą wsteczną kary łagodniejszej, która
         należy do tradycji konstytucyjnych wspólnych państwom członkowskich (wyroki: z dnia 3 maja 2005 r. w sprawach połączonych
         C‑387/02, C‑391/02 i C‑403/02 Berlusconi i in., Zb.Orz. s. I‑3565, pkt 67–69; z dnia 11 marca 2008 r. w sprawie C‑420/06 Jager,
         Zb.Orz. s. I‑1315, pkt 59).

      62      Tym samym na postawione pytanie trzeba odpowiedzieć następująco: wykładni dyrektywy 2008/115, a w szczególności jej art. 15
         i 16, należy dokonywać w ten sposób, że sprzeciwia się ona uregulowaniu państwa członkowskiego, takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu
         przed sądem krajowym, które przewiduje wymierzenie przebywającemu nielegalnie obywatelowi państwa trzeciego kary pozbawienia
         wolności wyłącznie z tego względu, że przebywa on bez uzasadnionego powodu na terytorium tego państwa, z naruszeniem nakazu
         opuszczenia tego terytorium w określonym terminie.

       W przedmiocie kosztów
      63      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      Wykładni dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur
            stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, a w
            szczególności jej art. 15 i 16, należy dokonywać w ten sposób, że sprzeciwia się ona uregulowaniu państwa członkowskiego,
            takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu przed sądem krajowym, które przewiduje wymierzenie przebywającemu nielegalnie obywatelowi
            państwa trzeciego kary pozbawienia wolności wyłącznie z tego względu, że przebywa on bez uzasadnionego powodu na terytorium
            tego państwa, z naruszeniem nakazu opuszczenia tego terytorium w określonym terminie.
      Podpisy
      * Język postępowania: włoski.


Wyrok Trybunału z dnia 1 czerwca 1999 r. # Klaus Konle przeciwko Republik Österreich. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien - Austria. # Swoboda przedsiębiorczości. # Sprawa C-302/97.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 23 października 2002 r. # Matratzen Concord GmbH przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy. # Sprawa T-6/01.


Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 8 marca 2001 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego. # Sprawa C-176/00.


title: Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 6 września 2013 r.#Iranian Offshore Engineering & Construction Co. przeciwko Radzie Unii Europejskiej.#Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte wobec Iranu w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej – Zamrożenie funduszy – Skarga o stwierdzenie nieważności – Termin na dostosowanie żądań – Dopuszczalność – Obowiązek uzasadnienia – Oczywisty błąd w ocenie.#Sprawa T-110/12.

text:
               Strony
               Sentencja

            Strony
            W sprawie T‑110/12
            Iranian Offshore Engineering & Construction Co. , z siedzibą w Teheranie (Iran), reprezentowana przez adwokatów J. Viñalsa Camallongę, L. Barriolę Urruticoecheę oraz J. Iriartego Ángela,
            strona skarżąca,
            przeciwko
            Radzie Unii Europejskiej , reprezentowanej przez P. Plazę Garcíę, V. Piessevaux oraz G. Ramosa Ruana, działających w charakterze pełnomocników,
            strona pozwana,
            mającej za przedmiot żądanie stwierdzenia nieważności, po pierwsze, decyzji Rady 2011/783/WPZiB z dnia 1 grudnia 2011 r. dotyczącej zmiany decyzji 2010/413/WPZiB w sprawie środków ograniczających wobec Iranu (Dz.U. L 319, s.71), oraz po drugie, rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 1245/2011 z dnia 1 grudnia 2011 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (UE) nr 961/2010 w sprawie środków ograniczających wobec Iranu (Dz.U. L 319, s. 1) oraz rozporządzenia Rady (UE) nr 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającego rozporządzenie nr 961/2010 (Dz.U. L 88, s. 1) w zakresie, w jakim akty te dotyczą skarżącej,
            SĄD (czwarta izba),
            w składzie: I. Pelikánová, prezes, K. Jürimäe i M. van der Woude (sprawozdawca), sędziowie,
            sekretarz: J. Palacio González, główny administrator,
            uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 5 marca 2013 r.,
            wydaje następujący
            Wyrok (1)
            [ ... ]
            Przebieg postępowania i żądania stron
            8	Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 27 lutego 2012 r. skarżąca wniosła niniejszą skargę.
            9	Odrębnym pismem, złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 1 lutego 2013 r., skarżąca złożyła wniosek o zastosowanie środków tymczasowych w celu zawieszenia wykonania zaskarżonych aktów w zakresie, w jakim akty te jej dotyczą, do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd głównej skargi. Postanowieniem z dnia 11 marca 2013 r. w sprawie T‑110/12 R Iranian Offshore Engineering & Construction przeciwko Radzie Prezes Sądu oddalił ten wniosek.
            10	W ramach środków organizacji postępowania Sąd zwrócił się do Rady o udzielenie na piśmie odpowiedzi na kilka pytań. Rada zastosowała się do tego wezwania w wyznaczonym terminie.
            11	Skarżąca wnosi do Sądu o:
            – stwierdzenie nieważności art. 1 decyzji 2011/783 i art. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 1245/2011 w zakresie, w jakim jej dotyczą;
            – usunięcie jej nazwy z załączników, o których mowa w tych artykułach;
            – obciążenie Rady kosztami postępowania.
            12	W replice złożonej w dniu 19 lipca 2012 r. skarżąca zwróciła się o umożliwienie jej dostosowania żądań i wniosła do Sądu o stwierdzenie nieważności również rozporządzenia nr 267/2012 w zakresie, w jakim jej ono dotyczy.
            13	Rada wnosi do Sądu o:
            – oddalenie skargi jako bezzasadnej;
            – obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
            14	Na rozprawie skarżąca sprecyzowała, że w istocie jej drugie żądanie nakłada się na pierwsze. Ponadto uzyskała zgodę Sądu na przedłożenie kilku nowych dokumentów, których odpisy otrzymała Rada. Ta ostatnia nie sprzeciwiła się załączeniu tych dokumentów do akt. Sąd postanowił wstrzymać się z decyzją w przedmiocie dołączenia tych dokumentów do akt do czasu wydania wyroku kończącego postępowanie w instancji.
            Co do prawa
            W przedmiocie wniosku o umożliwienie dostosowania żądań
            15	W replice skarżąca wnosi o umożliwienie jej dostosowania pierwotnych żądań w taki sposób, by skarga dotyczyła też stwierdzenia nieważności rozporządzenia nr 267/2012, przyjętego po wniesieniu skargi, w zakresie, w jakim rozporządzenie to jej dotyczy.
            16	Zgodnie z orzecznictwem, w przypadku gdy dana decyzja lub dane rozporządzenie dotyczące bezpośrednio i indywidualnie osoby fizycznej zostają w toku postępowania zastąpione przez inny akt mający ten sam przedmiot, należy to uważać za nową okoliczność umożliwiającą skarżącemu dokonanie zmiany przedstawionych żądań i zarzutów. Zobowiązanie skarżącego do wniesienia nowej skargi byłoby w istocie sprzeczne z zasadami prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości oraz ekonomii procesowej. Ponadto niesłuszne byłoby umożliwienie danej instytucji dokonania zmiany w zaskarżonym akcie lub zastąpienie go innym w celu ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze na ten akt, wniesionej do sądu Unii, oraz powoływania się w toku postępowania na tę zmianę lub ten akt zastępujący w celu pozbawienia drugiej strony postępowania możliwości rozszerzenia początkowych żądań i zarzutów wobec tego późniejszego aktu lub przedstawienia uzupełniających żądań i zarzutów wobec niego (zob. analogicznie wyrok Sądu z dnia 23 października 2008 r. w sprawie T‑256/07 People’s Mojahedin Organization of Iran przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. II‑3019, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
            17	Jednak aby dostosowanie żądań było dopuszczalne, powinno zostać zgłoszone w terminie do wniesienia skargi przewidzianym w art. 263 akapit szósty TFUE. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem przepisy dotyczące terminów do wnoszenia skarg mają charakter bezwzględny i są przez sąd Unii stosowane w celu zagwarantowania pewności prawa oraz równości podmiotów wobec prawa (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C‑229/05 P PKK i KNK przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑439, pkt 101). Ustalenie, czy ten termin został dochowany, należy do sądu, który powinien to czynić również z urzędu (postanowienie Sądu z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie T‑301/11 Ben Ali przeciwko Radzie, pkt 16).
            18	Jeżeli chodzi o sposób obliczania terminu do wniesienia skargi, to należy przypomnieć, że zgodnie z art. 263 akapit szósty TFUE skarga o stwierdzenie nieważności powinna być wniesiona w terminie dwóch miesięcy, stosownie do przypadku, od daty publikacji aktu lub jego notyfikowania skarżącemu lub, w razie ich braku, od daty powzięcia przez skarżącego wiadomości o tym akcie. Według art. 102 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem, jeżeli termin do zaskarżenia aktu wydanego przez instytucję biegnie od dnia opublikowania tego aktu, termin ten zaczyna biec, począwszy od upływu czternastego dnia następującego po dniu opublikowania tego aktu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej . Zgodnie z przepisami art. 102 § 2 tego regulaminu termin ten powinien między innymi zostać przedłużony o zryczałtowany dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość.
            19	Ponadto zgodnie z orzecznictwem zasada skutecznej ochrony sądowej oznacza, że organ Unii, który wydał akt powodujący nałożenie indywidualnych środków ograniczających na osobę lub podmiot, jak w niniejszej sprawie, informuje o powodach uzasadniających ten akt bądź w chwili przyjmowania aktu, bądź przynajmniej najszybciej, jak to jest możliwe, po jego przyjęciu, w celu umożliwienia tym osobom lub podmiotom skorzystania w terminie z prawa do wniesienia skargi (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie C‑548/09 P Bank Melli Iran przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑11381, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).
            20	W rozpatrywanym przypadku zasada ta została ponadto skonkretyzowana w art. 24 ust. 3 decyzji 2010/413, w art. 36 ust. 3 rozporządzenia nr 961/2010 i w art. 46 ust. 3 rozporządzenia nr 267/2012, które przewidują, że Rada powiadamia o swojej decyzji, w tym o uzasadnieniu umieszczenia w wykazie osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi, daną osobę lub dany podmiot bezpośrednio – gdy adres jest znany – albo w drodze opublikowania ogłoszenia, umożliwiając takiej osobie lub takiemu podmiotowi zgłoszenie uwag.
            21	Wynika stąd, że termin do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności aktu nakładającego na daną osobę lub dany podmiot środki ograniczające zaczyna biec dopiero bądź od dnia indywidualnego powiadomienia zainteresowanego o tym akcie, jeżeli jego adres jest znany, bądź poczynając od publikacji ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej  w wypadku przeciwnym. Podobnie termin złożenia wniosku zmierzającego do rozszerzenia żądań i zarzutów na akt uchylający i zastępujący zaskarżony akt, którym nałożone zostały środki ograniczające i który te środki utrzymuje, zaczyna biec dopiero bądź od dnia indywidualnego powiadomienia zainteresowanej osoby lub zainteresowanego podmiotu o tym akcie, jeżeli ich adres jest znany, bądź poczynając od publikacji ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej , jeżeli indywidualne powiadomienie nie jest możliwe.
            22	W niniejszej sprawie skarżąca twierdzi, że o rozporządzeniu nr 267/2012 nie została powiadomiona natychmiast po jego przyjęciu, to jest w dniu 23 marca 2012 r., czemu Rada nie zaprzecza. Na rozprawie Rada jednak uściśliła, a skarżąca tego nie zakwestionowała, że rozporządzenie nr 267/2012 zostało skarżącej doręczone w dniu 11 grudnia 2012 r., po tym gdy Rada, w następstwie przeglądu, o którym mowa w art. 46 ust. 6 tego rozporządzenia, postanowiła pozostawić wpis dotyczący skarżącej w wykazie osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi.
            23	W tych okolicznościach przewidziany w art. 263 akapit szósty TFUE dwumiesięczny termin do wniesienia skargi na nową decyzję o pozostawieniu wpisu dotyczącego skarżącej w załączniku IX do rozporządzenia nr 267/2012 rozpoczął bieg w dniu 12 grudnia 2012 r. i na podstawie art. 102 § 2 regulaminu postępowania upłynął w dniu 21 lutego 2013 r.
            24	Zatem skoro skarżąca powzięła wiadomość o przyjęciu rozporządzenia nr 267/2012, zanim zostało ono jej doręczone, i złożyła wniosek o umożliwienie jej dostosowania żądań w dniu 19 lipca 2012 r., wniosku tego nie można uznać za złożony po terminie.
            25	Na rozprawie Rada podniosła jednak względem tego wniosku zarzut niedopuszczalności w zakresie, w jakim wniosek ów opiera się jej zdaniem na nowym zarzucie, dotyczącym oczywistego błędu w ocenie stanu faktycznego, a to zmienia przedmiot i ramy sporu zakreślone w skardze.
            26	Skoro wniosek o umożliwienie dostosowania żądań został złożony w przepisanym terminie, jest on dopuszczalny, nawet jeżeli zarzut na poparcie tego wniosku, dotyczący oczywistego błędu w ocenie, miałby być, jak twierdzi Rada, zarzutem nowym.
            (1) .
            (1)  –	Poniżej odtworzone zostały jedynie te punkty wyroku, których publikację Sąd uznał za wskazaną.

            Sentencja
            Z powyższych względów
            SĄD (czwarta izba)
            orzeka, co następuje:
            1) Stwierdza się nieważność decyzji Rady 2011/783/WPZiB z dnia 1 grudnia 2011 r. dotyczącej zmiany decyzji 2010/413/WPZiB w sprawie środków ograniczających wobec Iranu w zakresie, w jakim umieszcza ona nazwę Iranian Offshore Engineering & Construction Co. w załączniku II do decyzji 2010/413/WPZiB.
            2) Stwierdza się nieważność rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 1245/2011 z dnia 1 grudnia 2011 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (UE) nr 961/2010 w sprawie środków ograniczających wobec Iranu w zakresie, w jakim umieszcza ono nazwę Iranian Offshore Engineering & Construction Co. w załączniku VIII do rozporządzenia Rady (UE) nr 961/2010 z dnia 25 października 2010 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 423/2007.
            3) Stwierdza się nieważność załącznika IX do rozporządzenia Rady (UE) nr 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającego rozporządzenie (UE) nr 961/2010 w zakresie, w jakim dotyczy on Iranian Offshore Engineering & Construction Co.
            4) Skutki decyzji 2010/413, zmienionej decyzją 2011/783, w odniesieniu do Iranian Offshore Engineering & Construction Co. pozostają w mocy od dnia wejścia w życie tej decyzji, to jest od dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej , do chwili, gdy skuteczne stanie się stwierdzenie częściowej nieważności rozporządzenia nr 267/2012.
            5) Rada Unii Europejskiej pokryje, oprócz własnych kosztów, koszty poniesione przez Iranian Offshore Engineering & Construction Co. w niniejszym postępowaniu oraz w postępowaniu w sprawie zastosowania środków tymczasowych.


title: Wyrok Trybunału (siódma izba) z dnia 10 listopada 2011 r.#LG Electronics, Inc. przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM).#Odwołanie - Wspólnotowy znak towarowy - Oznaczenie słowne "KOMPRESSOR PLUS" - Odmowa rejestracji - Rozporządzenie (WE) nr 40/94 - Artykuł 7 ust. 1 lit. c) - Charakter opisowy - Badanie przez Sąd nowego środka dowodowego - Przeinaczenie faktów i dowodów.#Sprawa C-88/11 P.

text:
      Wyrok Trybunału (siódma izba) z dnia 10 listopada 2011 r. – LG Electronics przeciwko OHIM
      (sprawa C‑88/11 P)
      Odwołanie – Wspólnotowy znak towarowy – Oznaczenie słowne „KOMPRESSOR PLUS” – Odmowa rejestracji – Rozporządzenie (WE) nr 40/94 – Artykuł 7 ust. 1 lit. c) – Charakter opisowy – Badanie przez Sąd nowego środka dowodowego – Przeinaczenie okoliczności faktycznych i dowodów
      1.                     Wspólnotowy znak towarowy – Procedura – Badanie stanu faktycznego z urzędu – Zakres – Obowiązek wykazania prawdziwości faktów
            notoryjnych – Brak – Zakwestionowanie przed Sądem – Przedstawienie dokumentu w celu potwierdzenia prawdziwości faktu notoryjnego
            (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 74 ust. 1) (por. pkt 26–30)
      2.                     Odwołanie – Zarzuty – Błędna ocena okoliczności faktycznych i dowodów – Niedopuszczalność – Kontrola przez Trybunał oceny
            okoliczności faktycznych i dowodów – Wykluczenie, z wyjątkiem przypadku ich przeinaczenia (art. 256 ust. 1 TFUE; statut Trybunału
            Sprawiedliwości, art. 58 akapit pierwszy) (por. pkt 36, 37)
      Przedmiot

               Odwołanie od wyroku Sądu (druga izba) z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie T‑497/09 LG Electronics przeciwko OHIM oddalającego
                  skargę wniesioną przez wnoszącą odwołanie na decyzję Pierwszej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 23 września 2009 r. (sprawa R
                  397/2009‑1) dotyczącą rejestracji oznaczenia słownego KOMPRESSOR PLUS jako wspólnotowego znaku towarowego – Charakter opisowy
                  znaku towarowego – Artykuł 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego
                  znaku towarowego (Dz.U. L 78, s. 1) – Badanie nowych okoliczności faktycznych przez Sąd – Przeinaczenie dowodów

            Sentencja

                  1)

                  	Odwołanie zostaje w części odrzucone, a w pozostałym zakresie oddalone.

                  2)

                  	LG Electronics Inc. zostaje obciążona kosztami postępowania.


Wyrok Trybunału z dnia 27 lutego 1980 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej. # Sprawa 168/78.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 11 czerwca 1987 r. # Procureur de la République przeciwko Daniel Gofette i Alfred Gilliard. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal de grande instance de Charleville-Mézières - Francja. # Artykuły 30 i 36 EWG. # Sprawa 406/85.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 14 czerwca 1988 r. # Dansk Denkavit ApS przeciwko Landbrugsministeriet. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Østre Landsret - Dania. # Sprawa 29/87.