title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 11 października 2007 r.#Erika Waltraud Ilse Hollmann przeciwko Fazenda Pública.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Supremo Tribunal Administrativo - Portugalia.#Podatki bezpośrednie - Opodatkowanie zysków kapitałowych z nieruchomości - Swobodny przepływ kapitału - Podstawa opodatkowania - Dyskryminacja - Spójność systemu podatkowego.#Sprawa C-443/06.

text:
      Sprawa C‑443/06
      Erika Waltraud Ilse Hollmann
      przeciwko
      Fazenda Pública
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnymzłożony przez Supremo Tribunal Administrativo)

      Podatki bezpośrednie – Opodatkowanie zysków kapitałowych z nieruchomości – Swobodny przepływ kapitału – Podstawa opodatkowania – Dyskryminacja – Spójność systemu podatkowego
      Streszczenie wyroku
      1.        Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice
      (art. 234 WE)
      2.        Prawo wspólnotowe – Zasady – Równość traktowania – Dyskryminacja ze względu na przynależność państwową
      (art. 7 WE, 56 WE)
      3.        Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia – Przepisy podatkowe
      (art. 56 WE)
      1.        Mimo że do zadań Trybunału nie należy orzekanie, w ramach postępowania wszczętego na podstawie art. 234 WE, w przedmiocie
         zgodności norm prawa wewnętrznego z przepisami prawa wspólnotowego, gdyż dokonanie wykładni tych norm należy do sądów krajowych,
         rolą Trybunału jest dostarczenie sądom krajowym wszystkich elementów wykładni prawa wspólnotowego, które mogą być im pomocne
         w dokonaniu oceny zgodności takich norm z uregulowaniami wspólnotowymi.

      (por. pkt 18)
      2.        Artykuł 12 WE może być stosowany samodzielnie wyłącznie w sytuacjach podlegających prawu wspólnotowemu, w odniesieniu do których
         traktat nie zawiera szczególnych przepisów o zakazie dyskryminacji. Tymczasem traktat przewiduje w szczególności w art. 56 WE
         szczególny przepis o zakazie dyskryminacji w dziedzinie swobodnego przepływu kapitału.

      (por. pkt 28, 29)
      3.        Artykuł 56 WE powinien być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on uregulowaniu krajowemu, które poddaje zyski kapitałowe
         wynikające ze zbycia nieruchomości położonej w danym państwie członkowskim, gdy zbycie to zostanie dokonane przez rezydenta
         innego państwa członkowskiego, obciążeniu podatkowemu wyższemu niż to, które znalazłoby zastosowanie do zysków, wynikających
         z transakcji takiego samego rodzaju, osiągniętych przez rezydenta państwa, w którym położona jest ta nieruchomość.

      Uregulowanie tego rodzaju stanowi ograniczenie przepływu kapitału zakazane przez art. 56 WE, ponieważ prowadzi ono do powstania
         sytuacji, w której transfer kapitału staje się mniej atrakcyjny dla osób niebędących rezydentami, zniechęcając je do dokonywania
         inwestycji w danym państwie członkowskim, a tym samym do transakcji związanych z tymi inwestycjami, takich jak sprzedaż nieruchomości.

      Zważywszy, iż omawiane opodatkowanie dotyczy jednej kategorii dochodów podatników, niezależnie od tego, czy są oni rezydentami,
         czy też nie, że dotyczy ono obu kategorii podatników i że państwem członkowskim źródła dochodu podlegającego opodatkowaniu
         jest w każdym przypadku dane państwo członkowskie, obiektywnie nie występuje odmienność sytuacji, która uzasadniałaby nierówność
         traktowania tych dwóch kategorii podatników pod względem podatkowym w zakresie opodatkowania zysków kapitałowych.

      (por. pkt 39, 40, 50, 53, 54, 61 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 11 października 2007 r.(*)

      Podatki bezpośrednie – Opodatkowanie zysków kapitałowych z nieruchomości – Swobodny przepływ kapitału – Podstawa opodatkowania – Dyskryminacja – Spójność systemu podatkowego
      W sprawie C‑443/06
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, na podstawie art. 234 WE, złożony przez Supremo
         Tribunal Administrativo (Portugalia) postanowieniem z dnia 28 września 2006 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 27 października
         2006 r., w postępowaniu:

      Erika Waltraud Ilse Hollmann
      przeciwko
      Fazenda Pública,
      przy udziale:
      Ministério Público,
      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, G. Arestis (sprawozdawca), R. Silva de Lapuerta, J. Malenovský i T. von Danwitz, sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 28 czerwca 2007 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu E. Hollmann, przez M. A. Torresa, advogado,
      –        w imieniu rządu portugalskiego, przez L. I. Fernandesa, Â. S. Nevesa oraz J. M. Leitão, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich, przez R. Lyala oraz M. Afonso, działających w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 12 WE, 18 WE, 39 WE, 43 WE i 56 WE.

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu toczącego się między E. Hollmann i Fazenda Pública (portugalskimi organami podatkowymi)
         w przedmiocie decyzji dotyczącej podatku dochodowego za rok 2003.

       Ramy prawne
      3        Artykuł 10 Código do Imposto sobre o Rendimento das Pessoas Singulares (ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), zatwierdzonej
         dekretem z mocą ustawy nr 442/88 z dnia 30 listopada 1988 r., w brzmieniu wynikającym z dekretu z mocą ustawy nr 198/2001
         z dnia 3 lipca 2001 r. (Diário da República I, seria A, nr 152 z dnia 3 lipca 2001 r., zwanej dalej „CIRS”), stanowi:

      „1. Za zyski kapitałowe uważa się zyski, które nie są uznawane za dochody z działalności gospodarczej i zawodowej, z kapitału
         lub z nieruchomości, pochodzące z:

      a)      odpłatnego przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości oraz przeznaczenia rzeczy ruchomych lub nieruchomości należących
         do majątku prywatnego do celów działalności gospodarczej lub zawodowej wykonywanej samodzielnie przez ich właściciela;

      [...]
      4. Zysk podlegający opodatkowaniu IRS [podatkiem dochodowym od osób fizycznych] stanowi:
      różnica pomiędzy wartością zbycia a wartością nabycia, po odliczeniu części, uznanej za dochody kapitałowe, w przypadkach,
         o których mowa w ust. 1 lit. a), b) i c);

      [...]”.
      4        Zgodnie z art. 13 ust. 1 CIRS osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania na terytorium Portugalii oraz osoby fizyczne niemające
         miejsca zamieszkania na terytorium Portugalii, lecz osiągające tam dochody, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

      5        Artykuł 15 ust. 1 i 2 CIRS stanowi, że osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium Portugalii podlegają opodatkowaniu
         od całości dochodów, w tym dochodów osiąganych za granicą, natomiast osoby niemające miejsca zamieszkania na terytorium Portugalii
         podlegają opodatkowaniu tylko od osiągniętych tam dochodów.

      6        Zgodnie z art. 18 CIRS za dochody osiągane na terytorium Portugalii uważa się dochody z położonych tam nieruchomości, w tym
         zyski kapitałowe z przeniesienia własności takich nieruchomości.

      7        Artykuł 43 ust. 1 i 2 CIRS, w brzmieniu zmienionym ustawą nr° 109 B z dnia 27 grudnia 2001 r. (Diário da República I, seria B, nr°298 z dnia 27 grudnia 2001 r.) stanowi, że:

      „1. Zyski kapitałowe stanowi różnica pomiędzy zyskami i stratami występującymi w tym samym roku, określonymi zgodnie z następującymi
         artykułami.

      2. Różnica, o której mowa w ustępie poprzedzającym, w odniesieniu do zbycia dokonanego przez rezydentów, o którym mowa w art. 10
         ust. 1 lit. a), c) i d), zarówno dodatnia, jak i ujemna, jest uwzględniana jedynie w 50% jej wartości”.

      8        Podlegający opodatkowaniu dochód rezydentów stanowi suma dochodów różnych kategorii osiąganych każdego roku, do których stosowana
         jest stawka progresywna.

      9        W przypadku osób niebędących rezydentami art. 72 ust. 1 CIRS przewiduje szczególną stawkę proporcjonalną w wysokości 25%,
         znajdującą zastosowanie do całości zysków kapitałowych z nieruchomości.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      10      E. Hollmann zamieszkuje w Niemczech od czasu okoliczności faktycznych sprawy przed sądem krajowym.

      11      W 1998 r. E. Hollmann wskutek śmierci małżonka odziedziczyła nieruchomość położoną w Portugalii. Uiściła ona podatek od spadków
         i darowizn od wartości tej nieruchomości.

      12      W 2003 r. E. Hollmann dokonała sprzedaży rzeczonej nieruchomości i uzyskała zysk kapitałowy w wysokości 619 757,46 EUR odpowiadający
         różnicy między kwotą uzyskaną ze sprzedaży a wartością nieruchomości, od której zapłacono podatek od spadków i darowizn.

      13      W decyzji podatkowej dotyczącej roku 2003 właściwe organy podatkowe, w celu określenia podlegającego opodatkowaniu dochodu
         netto E. Hollmann, uwzględniły całość osiągniętych przez nią zysków kapitałowych, dodając tę kwotę do jej innych dochodów
         podlegających opodatkowaniu w Portugalii.

      14      Zdaniem organów podatkowych, skarżąca w postępowaniu głównym nie może powoływać się na korzystne przepisy art. 43 ust. 2 CIRS,
         bowiem ma ona miejsce zamieszkania w państwie członkowskim Unii Europejskiej innym niż Portugalia.

      15      E. Hollmann wniosła skargę na wskazaną powyżej decyzję podatkową do Tribunal administrativo e fiscal de Loulé. Gdy skarga
         została oddalona E. Hollmann wniosła apelację od wyroku.

      16      W tych okolicznościach Supremo Tribunal Administrativo postanowił zawiesić postępowanie i przedstawić Trybunałowi następujące
         pytanie prejudycjalne:

      „Czy art. 43 ust. 2 [CIRS], który ogranicza podstawę opodatkowania do 50% zysków kapitałowych, jeśli zostały one osiągnięte
         przez osoby zamieszkałe w Portugalii, narusza art. 12 WE, 18 WE, 39 WE, 43 WE i 56 WE w zakresie, w jakim wyłącza z tego ograniczenia
         zyski kapitałowe osiągnięte przez osobę mającą miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej?”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
       W przedmiocie dopuszczalności
      17      Rząd portugalski i Komisja wyrazili wątpliwości co do dopuszczalności pytania prejudycjalnego z powodu sposobu jego sformułowania
         przez sąd odsyłający.

      18      W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, mimo że do zadań Trybunału nie należy orzekanie,
         w ramach postępowania wszczętego na podstawie art. 234 WE, w przedmiocie zgodności norm prawa wewnętrznego z przepisami prawa
         wspólnotowego, gdyż dokonanie wykładni tych norm należy do sądów krajowych, rolą Trybunału jest dostarczyć sądom krajowym
         wszystkich elementów wykładni prawa wspólnotowego, które mogą być im pomocne w dokonaniu oceny zgodności takich norm z uregulowaniami
         wspólnotowymi (zobacz wyroki z dnia 6 marca 2007 r. w sprawach połączonych C‑338/04, C‑359/04 i C‑360/04 Placanica i.in.,
         Zb.Orz. str. I‑1891, pkt 37 i z dnia 19 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑295/05 Asociación Nacional de Empresas Forestales, Zb.Orz.
         str. ‑2999, pkt 29 oraz przywołane tam orzecznictwo).

      19      Ponadto, również zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w ramach współpracy pomiędzy Trybunałem a sądami krajowymi przewidzianej
         w art. 234 WE, wyłącznie do sądu krajowego, przed którym postępowanie się toczy i który jest obowiązany w sprawie przed nim
         zawisłej orzec, należy dokonanie oceny, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności zawisłej przed nim sprawy, zarówno w odniesieniu
         do tego czy wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niezbędne do wydania wyroku w postępowaniu przed sądem krajowym,
         jak i ocena zasadności pytań, z którymi zwraca się on do Trybunału. Zatem jeżeli pytania zadane przez sądy krajowe dotyczą
         wykładni przepisu prawa wspólnotowego, Trybunał ma co do zasady obowiązek wydania orzeczenia (zobacz w szczególności ww. wyrok
         w sprawie Asociación Nacional de Empresas Forestales, pkt 30 oraz wyrok z dnia 17 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑470/03 AGM-COS.MET,
         Zb.Orz. str. I‑2749, pkt 44).

      20      W niniejszej sprawie, zgodnie z brzmieniem pytania przedstawionego przez sąd odsyłający, Trybunał został wezwany do rozstrzygnięcia
         w przedmiocie zgodności przepisu prawa wewnętrznego, takiego jak przepis art. 43 ust. 2 CIRS, z prawem wspólnotowym.

      21      Jednakże, mimo że Trybunał nie może odpowiedzieć na wskazane pytanie w obecnym brzmieniu, to nie uniemożliwia to udzielenia
         odpowiedzi użytecznej dla sądu odsyłającego poprzez dostarczenie wszystkich elementów wykładni prawa wspólnotowego, które
         pozwolą mu na samodzielne rozstrzygnięcie w przedmiocie zgodności rozpatrywanych przepisów podatkowych z prawem wspólnotowym.

      22      Zatem należy stwierdzić, że sąd odsyłający poprzez swoje pytanie oczekuje zasadniczo od Trybunału wyjaśnienia czy art. 12 WE,
         18 WE, 39 WE, 43 WE i 56 WE sprzeciwiają się uregulowaniu krajowemu, takiemu jak to będące przedmiotem postępowania głównego,
         które przewiduje w odniesieniu do zysków kapitałowych osiągniętych w związku ze zbyciem nieruchomości położonej w państwie
         członkowskim, gdy zbycie dokonywane jest przez rezydenta innego państwa członkowskiego, wyższe obciążenie podatkowe niż to,
         które znajdowałoby zastosowanie do zysków wynikających z transakcji takiego samego rodzaju uzyskanych przez rezydenta państwa,
         w którym położona jest nieruchomość.

       W przedmiocie zasad i swobód znajdujących zastosowanie
      23      Sąd odsyłający w swoim pytaniu odwołuje się do art. 12 WE, 18 WE, 39 WE, 43 WE i 56 WE.

      24      Powstaje zatem pytanie, czy podatnik niebędący rezydentem, znajdujący się w takiej sytuacji jak E. Hollmann, może powoływać
         się na te przepisy.

      25      W odniesieniu do art. 39 WE i 43 WE należy stwierdzić, że z postanowienia odsyłającego wynika, iż E. Hollmann nie dokonała
         sprzedaży nieruchomości położonej w Portugalii, czynności, której dotyczyło sporne opodatkowanie będące przedmiotem postępowania
         głównego ani w celu wykonywania działalności zawodowej na terytorium Wspólnoty, ani w celu wykonywania w państwie członkowskim
         innym niż Niemcy działalności gospodarczej.

      26      W odniesieniu do art. 18 WE należy wskazać, że rzeczone postanowienie odsyłające nie zawiera żadnego elementu, który pozwoliłby
         na stwierdzenie, że skarżąca w postępowaniu głównym dokonała sprzedaży nieruchomości w celu wykonywania uprawnienia, które
         przewiduje ten przepis.

      27      W konsekwencji, w świetle okoliczności faktycznych przedstawionych przez sąd odsyłający, E. Hollmann w niniejszej sprawie
         nie może powoływać się na art. 18 WE, 39 WE oraz 43 WE (zobacz, podobnie, wyrok z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C‑345/05
         Komisja przeciwko Portugalii, Zb.Orz. str. I‑10633, pkt 15 i przywołane tam orzecznictwo).

      28      Zgodnie z orzecznictwem art. 12 WE może być stosowany samodzielnie wyłącznie w sytuacjach podlegających prawu wspólnotowemu,
         w odniesieniu do których traktat nie zawiera szczególnych przepisów o zakazie dyskryminacji (zobacz, w szczególności, wyroki:
         z dnia 8 marca 2001 r. w sprawach połączonych C‑397/98 i C‑410/98 Metallgesellschaft i.in., Rec. str. I‑1727, pkt 38 i z dnia
         26 czerwca 2003 r. w sprawie C‑422/01 Skandia i Ramstedt, Rec. str. I‑6817, pkt 61).

      29      Tymczasem traktat przewiduje w szczególności w art. 56 WE szczególny przepis o zakazie dyskryminacji w dziedzinie swobodnego
         przepływu kapitału (wyrok z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie C‑222/04 Cassa di Risparmio di Firenze, Zb.Orz. str. I‑289,
         pkt 99).

      30      Mając na uwadze powyższe rozważania należy ustalić, czy podatnik, taki jak E. Hollmann, może powoływać się na przepisy art. 56
         WE.

      31      W tej kwestii, zgodnie z orzecznictwem, transakcja polegająca na likwidacji inwestycji w nieruchomość, takiej jak ta będąca
         przedmiotem postępowania głównego, stanowi przepływ kapitału (zobacz, podobnie, wyrok z dnia 16 marca 1999 r. w sprawie C‑222/97
         Trummer i Mayer, Rec. str. I‑1661, pkt 24).

      32      Czynność taka podlega zatem zakresowi stosowania art. 56 WE i w tym też kontekście należy zbadać pytanie przedstawione przez
         sąd odsyłający.

       W przedmiocie swobodnego przepływu kapitału
      33      Na wstępie należy przypomnieć, po pierwsze, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, mimo iż opodatkowanie bezpośrednie należy
         do kompetencji państw członkowskich, to muszą one wykonywać swoje uprawnienia z poszanowaniem prawa wspólnotowego (zobacz,
         w szczególności, wyroki z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C‑319/02 Manninen, Zb.Orz. str. I‑7477, pkt 19, z dnia 14 września
         2006 r. w sprawie C‑386/04 Centro di Musicologia Walter Stauffer, Zb.Orz. str. I‑8203, pkt 15 i z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie
         C‑157/05 Holböck, Zb.Orz. str. I‑4051,, pkt 21).

      34      Po drugie, art. 56 WE zakazuje wszelkich ograniczeń w przepływie kapitału między państwami członkowskimi, z zastrzeżeniem
         przepisów art. 58 WE.

      35      W tym względzie należy wskazać, że przepisy CIRS przewidują w przypadku zysków kapitałowych uzyskanych w związku z odpłatnym
         przeniesieniem własności nieruchomości położonej w Portugalii, odmienne zasady opodatkowania dla podatników mających miejsce
         zamieszkania w tym państwie członkowskim i dla podatników niemających tam miejsca zamieszkania.

      36      Otóż, zgodnie z art. 43 ust. 2 CIRS zyski kapitałowe uzyskane przez rezydentów w związku ze zbyciem nieruchomości w Portugalii
         są uwzględniane jedynie w wysokości 50% ich kwoty. Natomiast w odniesieniu do osób niebędących rezydentami CIRS przewiduje,
         że opodatkowaniu podlega całość zysków kapitałowych uzyskanych w związku ze zbyciem rzeczonych nieruchomości.

      37      Z powyższego wynika, że zgodnie z właściwymi przepisami CIRS podstawa opodatkowania osiągniętych zysków kapitałowych nie jest
         taka sama dla rezydentów i osób niebędących rezydentami. Toteż w odniesieniu do sprzedaży takiej samej nieruchomości położonej
         w Portugalii, w przypadku osiągnięcia zysku, osoby niebędące tam rezydentami podlegają większemu obciążeniu podatkowemu niż
         to jakie stosowane jest wobec rezydentów, a zatem znajdują się w mniej korzystnej sytuacji.

      38      W istocie podczas gdy osoba niebędąca rezydentem podlega opodatkowaniu w wysokości 25% podstawy opodatkowania, którą stanowi
         całość osiągniętych zysków kapitałowych, to uwzględnienie jedynie 50% podstawy, na którą składają się zyski kapitałowe osiągnięte
         przez rezydenta sprawia, że podlega on w każdym przypadku mniejszemu obciążeniu podatkowemu z tego tytułu, niezależnie od
         stawki podatkowej stosowanej do całości jego dochodów, bowiem zgodnie z uwagami przedstawionymi przez rząd portugalski, opodatkowanie
         dochodów rezydentów następuje według stawki progresywnej, zgodnie z którą najwyższy poziom opodatkowania wynosi 42%.

      39      W konsekwencji uregulowanie krajowe, takie jak to będące przedmiotem postępowania głównego, sprawia, że transfer kapitału
         staje się mniej atrakcyjny dla osób niebędących rezydentami, zniechęcając je do dokonywania inwestycji w Portugalii, a tym
         samym transakcji związanych z tymi inwestycjami, takich jak sprzedaż nieruchomości.

      40      W tych okolicznościach należy stwierdzić, że określenie podstawy opodatkowania w wysokości 50% osiągniętych zysków kapitałowych
         wyłącznie w odniesieniu do podatników będących rezydentami w Portugalii, z pominięciem podatników niebędących tam rezydentami
         stanowi ograniczenie przepływu kapitału zakazane przez art. 56 WE.

      41      Należy jednak zbadać, czy ograniczenie to można uzasadnić względami, o których mowa w art. 58 ust. 1 WE.

      42      Z art. 58 ust. 1 WE w związku z ust. 3 WE wynika, że państwa członkowskie mogą wprowadzić w swoich uregulowaniach krajowych
         rozróżnienie pomiędzy podatnikami będącymi rezydentami a podatnikami niebędącymi rezydentami wyłącznie w przypadku, gdy rozróżnienie
         to nie będzie stanowiło arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału.

      43      Jak wskazano już w pkt 36–38 niniejszego wyroku, art. 43 ust. 2 CIRS ustanawia zasadniczo nierówne traktowanie pod względem
         podatkowym rezydentów oraz osób niebędących rezydentami, przewidując odmienną podstawę opodatkowania w przypadku zysków kapitałowych
         osiągniętych w związku ze zbyciem nieruchomości położonej w Portugalii.

      44      Jednakże należy dokonać rozróżnienia między nierównym traktowaniem dozwolonym na podstawie art. 58 ust. 1 lit. a) a arbitralną
         dyskryminacją zabronioną w ust. 3 tego samego artykułu.

      45      Z orzecznictwa wynika, że aby krajowe uregulowanie podatkowe, takie jak to będące przedmiotem postępowania głównego, mogło
         zostać uznane za zgodne z postanowieniami traktatu dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału, odmienne traktowanie winno dotyczyć
         sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne bądź winno być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego (zobacz
         ww. wyrok w sprawie Manninen, pkt 28 i 29 oraz wyroki: z dnia 8 września 2005 r. w sprawie C‑512/03 Blanckaert, Zb.Orz. str. I‑7685,
         pkt 42 i z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie C‑265/04 Bouanich, Zb.Orz. str. I‑923, pkt 38).

      46      Zgodnie z orzecznictwem przywołanym w poprzednim punkcie należy zbadać, po pierwsze, czy odmienne opodatkowanie dochodów w zależności
         od tego, czy zyski kapitałowe wynikające ze zbycia nieruchomości położonej w Portugalii zostały osiągnięte przez rezydenta
         czy też przez osobę niebędącą rezydentem odnosi się do sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne.

      47      W tej kwestii rząd portugalski utrzymuje, że sytuacja tych dwóch kategorii podatników jest odmienna, co w pełni uzasadnia
         takie odmienne traktowanie. Ograniczenie podstawy opodatkowania do 50% może dotyczyć wyłącznie rezydentów, bowiem podlegają
         oni progresywnej stawce opodatkowania od całości dochodów. Natomiast osoby niebędące rezydentami podlegają opodatkowaniu jedynie
         od dochodów osiągniętych na terytorium Portugalii. Innymi słowy, mechanizm przewidziany przez uregulowanie krajowe, takie
         jak to będące przedmiotem postępowania głównego, ma na celu niepogarszanie sytuacji rezydentów, którzy w przeciwieństwie do
         osób niebędących rezydentami, podlegają podatkowi progresywnemu.

      48      Ponadto zdaniem rządu portugalskiego odmienne traktowanie pod względem podatkowym wynikające ze stosowania odmiennej podstawy
         opodatkowania do osób niebędących rezydentami należy rozpatrywać w kontekście ogólnego systemu podatku od dochodu stosowanego
         do rezydentów i do osób niebędących rezydentami.

      49      Przedstawiając powyższy argument, rząd portugalski uważa, że określenie odmiennej podstawy opodatkowania dla osób niebędących
         rezydentami w przypadku osiągnięcia zysków kapitałowych, jest uzasadnione w świetle systemu opodatkowania dochodów, a w szczególności
         ze względu na odmienną stawkę podatkową stosowaną do rezydentów i do osób niebędących rezydentami. W istocie, dla rezydentów
         dochodem podlegającym opodatkowaniu jest dochód stanowiący sumę dochodów różnych kategorii, a zatem również zysków kapitałowych
         osiąganych w każdym roku, do którego stosowana jest stawka progresywna, natomiast dla osób niebędących rezydentami CIRS określa
         szczególną stawkę proporcjonalną.

      50      Należy wskazać, że w postępowaniu głównym, po pierwsze, opodatkowanie zysków kapitałowych związanych ze zbyciem nieruchomości
         dotyczy jednej kategorii dochodów podatników, niezależnie od tego czy są oni rezydentami czy też nie, po drugie, dotyczy ono
         obu kategorii podatników, a po trzecie, państwem członkowskim źródła dochodu podlegającego opodatkowaniu jest w każdym przypadku
         Republika portugalska.

      51      W tym względzie należy w szczególności wskazać, że jak wynika to z pkt 38 niniejszego wyroku, uwzględnienie 50% podstawy opodatkowania
         zysków kapitałowych osiągniętych przez rezydenta oraz okoliczność, iż opodatkowanie jego dochodów podlega stawce progresywnej,
         której maksymalna wysokość wynosi 42%, prowadzi, w takich samych warunkach opodatkowania osoby niebędącej rezydentem, do większego
         obciążenia pod względem podatkowym tej osoby.

      52      W tych okolicznościach zarzut przedstawiony w niniejszej sprawie przez rząd portugalski nie może zostać uwzględniony.

      53      Z powyższego wynika, że obiektywnie nie występuje odmienność sytuacji, która uzasadniałaby nierówność traktowania tych dwóch
         kategorii podatników pod względem podatkowym w zakresie opodatkowania zysków kapitałowych. Zatem sytuacja, w jakiej znajduje
         się E. Hollmann jest porównywalna do sytuacji rezydenta.

      54      Toteż uregulowanie krajowe, takie jak to będące przedmiotem postępowania głównego, ustanawia nierówne traktowanie pod względem
         podatkowym osób niebędących rezydentami, w zakresie, w jakim przewiduje ono w przypadku osiągnięcia zysków kapitałowych wyższe
         opodatkowanie, a tym samym obciążenie podatkowe wyższe od tego, które dotyczy rezydentów w sytuacji obiektywnie porównywalnej.

      55      Po drugie, w odniesieniu do uzasadnienia w postaci nadrzędnych względów interesu ogólnego, rząd portugalski wskazuje na konieczność
         zapewnienia spójności krajowego systemu podatkowego.

      56      Zgodnie z orzecznictwem konieczność zachowania spójności systemu podatkowego może uzasadniać ograniczenie w wykonywaniu podstawowych
         swobód zagwarantowanych w traktacie. Niemniej jednak, aby argument oparty na takim uzasadnieniu był skuteczny, należy wykazać
         istnienie bezpośredniego związku pomiędzy daną ulgą podatkową a wyrównaniem tej ulgi przez określone obciążenie podatkowe
         (wyroki z dnia 23 lutego 2006 r. w sprawie C‑471/04 Keller Holding, Zb.Orz. str. I‑2107 pkt 40 i z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie
         C‑347/04 Rewe Zentralfinanz, Zb.Orz. str. I‑2647, pkt 62 i przywołane tam orzecznictwo).

      57      Rząd portugalski utrzymuje w niniejszej sprawie, że należy rozważyć cel oraz logikę systemu podatkowego w przypadku osiągnięcia
         zysków kapitałowych wynikających ze zbycia nieruchomości. W tym względzie rząd ten wskazał, że rzeczony system podatkowy ma
         na celu unikanie pogorszenia sytuacji rezydentów w ramach opodatkowania zysków kapitałowych, wynikającego ze stosowania wobec
         nich stawki progresywnej. Zasadniczo, w przypadku rezydentów istnieje związek między ulgą podatkową wynikającą ze zmniejszenia
         podstawy opodatkowania o 50% w odniesieniu do opodatkowania zysków kapitałowych oraz progresywną stawką podatkową stosowaną
         do całości ich dochodów.

      58      Jak wynika jednak z pkt 38 niniejszego wyroku, ulga podatkowa przyznawana rezydentom, polegająca na zmniejszeniu o 50% podstawy
         opodatkowania zysków kapitałowych, przekracza w każdym przypadku jej odpowiednik w postaci stosowania progresywnej stawki
         podatkowej do ich dochodów.

      59      Toteż nie występuje tu bezpośredni związek między rzeczoną ulgą oraz wyrównaniem tej ulgi przez określone obciążenie podatkowe.

      60      W konsekwencji należy uznać, że ograniczenie wynikające z uregulowania podatkowego będącego przedmiotem postępowania głównego
         nie jest uzasadnione koniecznością zapewnienia spójności systemu podatkowego.

      61      Mając na uwadze powyższe rozważania, na zadane pytanie należy udzielić odpowiedzi, że art. 56 WE powinien być interpretowany
         w ten sposób, iż sprzeciwia się on uregulowaniu krajowemu, takiemu jak to będące przedmiotem postępowania głównego, które
         poddaje zyski wynikające ze zbycia nieruchomości położonej w państwie członkowskim, w niniejszym przypadku w Portugalii, gdy
         zbycie to zostanie dokonane przez rezydenta innego państwa członkowskiego, obciążeniu podatkowemu wyższemu niż to, które znalazłoby
         zastosowanie do zysków wynikających z transakcji takiego samego rodzaju, osiągniętych przez rezydenta państwa w którym położona
         jest ta nieruchomość.

       W przedmiocie kosztów
      62      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 56 WE powinien być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on uregulowaniu krajowemu, takiemu jak to będące
            przedmiotem postępowania głównego, które poddaje zyski kapitałowe wynikające ze zbycia nieruchomości położonej w państwie
            członkowskim, w niniejszym przypadku w Portugalii, gdy zbycie to zostanie dokonane przez rezydenta innego państwa członkowskiego,
            obciążeniu podatkowemu wyższemu niż to, które znalazłoby zastosowanie do zysków, wynikających z transakcji takiego samego
            rodzaju, osiągniętych przez rezydenta państwa w którym położona jest ta nieruchomość.
      Podpisy
      * Język postępowania: portugalski.


title: Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (druga izba) z dnia 22 listopada 2007 r. # Christos Michail przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawy pracownicze - Urzędnicy - Skarga o stwierdzenie nieważności - Skarga o odszkodowanie. # Sprawa F-67/05.

text:
      WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ(druga izba)

      z dnia 22 listopada 2007 r.
      Sprawa F-67/05
      Christos Michail
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Służba publiczna – Urzędnicy – Ocena – Sprawozdanie z przebiegu kariery zawodowej – Postępowanie w sprawie oceny za 2003 r. – Skarga o stwierdzenie nieważności – Skarga o odszkodowanie
      Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 236 WE i 152 EWEA, w której C. Michail żąda stwierdzenia nieważności swojego sprawozdania
         z przebiegu kariery zawodowej sporządzonego za okres od dnia 1 kwietnia do dnia 31 grudnia 2003 r., stwierdzenia nieważności
         decyzji z dnia 15 kwietnia 2005 r. oddalającej jego zażalenie na sprawozdanie z przebiegu kariery zawodowej za 2003 r. oraz
         zasądzenia od Komisji na jego rzecz 90 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej rzekomo doznał.

      Orzeczenie: Stwierdza się nieważność sprawozdania z przebiegu kariery zawodowej skarżącego sporządzonego za okres od dnia 1 kwietnia 2003 r.
         do dnia 31 grudnia 2003 r. W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona. Komisja Wspólnot Europejskich zostaje obciążona
         kosztami postępowania.

      Streszczenie
      Urzędnicy – Ocena – Sprawozdanie z przebiegu kariery zawodowej
      (regulamin pracowniczy urzędników, art. 43)
      Wykładni art. 43 regulaminu pracowniczego i art. 1 ust. 2 przyjętych przez Komisję ogólnych przepisów wykonawczych do art. 43
         regulaminu pracowniczego należy dokonywać w ten sposób, że sprzeciwiają się temu, by administracja przyznała ocenę za osiągnięcia
         urzędnikowi, któremu nie zlecono żadnych zadań. O ile przyznanie noty mającej oceniać dokonania i indywidualną pracę w świetle
         oczekiwanych od niego wyników stanowi obowiązek w przypadku, gdy urzędnikowi przydziela się określone zadania, o tyle takie
         przyznanie nie powinno mieć miejsca w sytuacji, gdy zainteresowanemu nie powierzono żadnego zadania mogącego stanowić przedmiot
         oceny. W rezultacie, jeśli ocenianemu urzędnikowi, jakkolwiek czynnemu zawodowo, nie powierzono podczas okresu odniesienia
         żadnego zadania mogącego stanowić przedmiot oceny, należy stwierdzić nieważność sprawozdania z przebiegu kariery zawodowej.
         To stwierdzenie nieważności oznacza, że administracja powinna poszukiwać wszelkich właściwych środków mogących zaradzić brakowi
         oceny za osiągnięcia poprzez przyznanie odpowiedniej liczby punktów.

      (zob. pkt 30, 31, 33, 34)


Wyrok Sądu (izba odwołań) z dnia 8 lipca 2010 r. # Roberto Sevenier przeciwko Komisji Europejskiej. # Odwołanie - Sprawy pracownicze - Urzędnicy - Termin na złożenie zażalenia. # Sprawa T-368/09 P.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 10 marca 1992 r. # NMB (Deutschland) GmbH i NMB Italia Srl i NMB (UK) Ltd przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawa C-188/88.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba w składzie powiększonym) z dnia 11 marca 1999 r. # Preussag Stahl AG przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Konkurencja. # Sprawa T-148/94.


Wyrok Trybunału z dnia 20 lutego 1975 r. # Adolf Reich przeciwko Hauptzollamt Landau. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Finanzgericht Rheinland-Pfalz - Niemcy. # Sprawa 64-74.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (piąta izba) z dnia 15 grudnia 1992 r. # Piera Scaramuzza przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Wynagrodzenie. # Sprawa T-75/91.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 14 czerwca 1988 r. # Wassily Christianos przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. # Współczynnik korygujący - dodatki rodzinne. # Sprawa 33/87.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba) z dnia 16 maja 2007 r. # F przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawy pracownicze - Urzędnicy - Skarga o stwierdzenie nieważności - Skarga o odszkodowanie. # Sprawa T-324/04.

text:
      WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (trzecia izba)
      z dnia 16 maja 2007 r.
      Sprawa T‑324/04
      F
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Służba publiczna – Urzędnicy – Dodatek zagraniczny – Skarga o stwierdzenie nieważności – Skarga o odszkodowanie – Artykuł 4 ust. 1 lit. a) załącznika VII do regulaminu pracowniczego – Pojęcie organizacji międzynarodowej – Zwykłe miejsce zamieszkania i główna działalność zawodowa – Odmowa dodatku zagranicznego ze skutkiem wstecznym – Zwrot nadpłaconych kwot
      Przedmiot: Skarga mająca za przedmiot, po pierwsze, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji odmawiających skarżącemu ze skutkiem
         wstecznym dodatku zagranicznego i określających sposób zwrotu kwot nienależnie wypłaconych z tego tytułu oraz, po drugie,
         żądanie zwrotu wszystkich kwot potrąconych z wynagrodzenia skarżącego począwszy od lutego 2004 r., powiększonych o odsetki,
         a także żądanie odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę majątkową i doznaną krzywdę.

      Orzeczenie: Skarga zostaje oddalona. Każda ze stron pokryje własne koszty postępowania.

      Streszczenie
      1.      Urzędnicy – Wynagrodzenie – Dodatek zagraniczny – Warunki przyznania
      (regulamin pracowniczy urzędników, załącznik VII, art. 4 ust. 1)
      2.      Urzędnicy – Wynagrodzenie – Dodatek zagraniczny – Warunki przyznania
      (art. 46 EWWiS, 48 EWWiS; regulamin pracowniczy urzędników, załącznik VII, art. 4 ust. 1 lit. a))
      3.      Urzędnicy – Zasady – Ochrona uzasadnionych oczekiwań – Dobra administracja – Obowiązek staranności
      (regulamin pracowniczy urzędników, art. 85; załącznik VII, art. 4 ust. 1)
      1.      Wystarczy spełnienie jednego z kryteriów przewidzianych w art. 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, to znaczy posiadanie
         zwykłego miejsca zamieszkania lub prowadzenie głównej działalności zawodowej w miejscu zatrudnienia, by urzędnik nie mógł
         skorzystać z dodatku zagranicznego.

      W odniesieniu do kwestii ustalenia miejsca głównej działalności zawodowej, fakt, że urzędnik posiadał tytuł adwokata i wpisany
         był na listę adwokatów w państwie pochodzenia w okresie odniesienia, sam z siebie nie wystarczy do udowodnienia, że rzeczywiście
         wykonywał zawód adwokata jako swoją główną i zasadniczą działalność zawodową, jeśli nie został wskazany konkretny okres trwania
         tej działalności ani jej zakres.

      W odniesieniu do kwestii ustalenia zwykłego miejsca zamieszkania, z samego faktu, że urzędnik odnawiał w państwie pochodzenia
         oficjalne dokumenty tożsamości, że w dalszym ciągu korzystał tam z systemu opieki zdrowotnej i miał tam miejsce zamieszkania
         dla celów podatkowych, nie można wyprowadzić wniosku, że centrum jego interesów życiowych w dalszym ciągu znajduje się w tym
         państwie.

      O ile niektóre z tych informacji mogą wskazywać na to, że urzędnik jest w trwały sposób związany ze swoim państwem pochodzenia,
         to związki te mają czysto formalny charakter, który nie pozwala na ustalenie faktycznego miejsca zamieszkania urzędnika. Odnosząc
         się w szczególności do płacenia podatków w państwie pochodzenia, to zgodnie z zawartą między tym państwem a państwem zatrudnienia
         urzędnika konwencją w sprawie unikania podwójnego opodatkowania samo składanie deklaracji podatkowych w państwie pochodzenia,
         bez ustalenia, jaką decyzję w odniesieniu do urzędnika podejmą władze obydwu państw na podstawie tej konwencji, nie wystarcza
         do wykazania stałego zamieszkiwania przez niego w państwie pochodzenia, gdyż deklaracje takie mogą być wynikiem jednostronnej
         decyzji urzędnika o płaceniu podatków w tym państwie.

      (zob. pkt 54, 65, 76, 77)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑18/98 Reichert przeciwko Parlamentowi, 13 kwietnia 2000 r., RecFP str. I‑A‑73, II‑309, pkt 30;
         sprawa T‑60/00 Liaskou przeciwko Radzie, 3 maja 2001 r., RecFP str. I‑A‑107, II‑489, pkt 63

      2.      Organizacja może być uznana za „organizację międzynarodową” dla celów art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie zdanie ostatnie załącznika
         VII do regulaminu pracowniczego, jeśli jest rozpoznawana i uznawana oficjalnie przez państwa lub organizacje międzynarodowe
         tworzone przez państwa. Uznanie powinno odbyć się w formie oficjalnej deklaracji, aktu prawa stanowionego, porozumienia lub
         konwencji, z których jasno wynika, że organizacja ta jest rzeczywiście uznawana przez państwa lub organizacje utworzone przez
         państwa.

      W tym zakresie art. 46 i 48 traktatu EWWiS, które przewidują współpracę przedsiębiorstw i stowarzyszeń z Komisją służącą ułatwieniu
         realizacji jej zadań, nie stanowią oficjalnego uznania tych przedsiębiorstw i stowarzyszeń, natomiast określają prawa i obowiązki,
         które zgodnie z tym traktatem znajdują zastosowanie do podlegających im podmiotów prawa.

      Ponadto powierzonej tym organizacjom przez Wspólnoty misji o charakterze publicznym nie można zrównać z tym, że Komisja może
         konsultować te przedsiębiorstwa i stowarzyszenia i że uczestniczą one w spotkaniach konsultacyjnych lub przygotowawczych.

      W końcu, do oceny międzynarodowego charakteru organizacji konieczne jest uwzględnienie jej szczególnej struktury i tego, że
         nie należy ona do innych organizacji posiadających strukturę międzynarodową.

      (zob. pkt 113, 115, 117, 121, 122)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑4/92 Vardakas przeciwko Komisji, 30 marca 1993 r., Rec. str. II‑357; sprawa T‑99/03 Atienza
         Morales przeciwko Komisji, 13 września 2005 r., Zb.Orz.SP str. I‑A‑225, II‑1029, pkt 35

      3.      Fakt, że administracja przy dokładnym sprawdzaniu akt osobowych urzędnika nie wykryła nieprawidłowości w zakresie wypłacania
         na jego rzecz dodatku zagranicznego, nie może być traktowany jako konkretne działanie administracji, które może powodować
         powstanie uzasadnionych oczekiwań urzędnika w odniesieniu do braku możliwości zwrotu później nadpłaconych kwot, gdyż okoliczność
         taka świadczy jedynie o tym, że administracja pozostaje w błędzie, co stanowi przesłankę zastosowania art. 85 regulaminu pracowniczego.

      Jeśli nieprawidłowości w zakresie wypłaty tego dodatku były na tyle oczywiste, że urzędnik wykazujący zwykłą staranność, o doświadczeniu
         i w grupie zaszeregowania takiej jak skarżący powinien był się o nich dowiedzieć, niezawiadomienie administracji, że jego
         roszczenia finansowe mogą mieć charakter nienależny, powoduje, że urzędnik ten w efekcie własnego zachowania dopuszcza się
         nieprawidłowości, co uniemożliwia mu odwoływanie się do dobrej wiary w celu zwolnienia go z obowiązku zwrotu nadpłaconych
         kwot. W takim przypadku nie może on zarzucać administracji naruszenia obowiązku staranności lub zasady dobrej administracji,
         gdyż jedynie zastosowała ona we właściwy sposób art. 85 regulaminu pracowniczego.

      (zob. pkt 159, 164–166, 170)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑312/02 Gussetti przeciwko Komisji, 1 kwietnia 2004 r., RecFP str. I‑A‑125, II‑547, pkt 106
         i przytoczone tam orzecznictwo


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 25 maja 1993 r. # Laboratoire de prothèses oculaires przeciwko Union nationale des syndicats d'opticiens de France i Groupement d'opticiens lunetiers détaillants i Syndicat des opticiens français indépendants i Syndicat national des adapteurs d'optique de contact. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Cour de cassation - Francja. # Sprawa C-271/92.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 11 grudnia 1990 r. # Josef Pastätter przeciwko Hauptzollamt Bad Reichenhall. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht München - Niemcy. # Dodatkowa opłata wyrównawcza do mleka. # Sprawa C-217/89.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba) z dnia 15 lipca 2004 r. # Georgios Gouvras przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy - Wyznaczenie miejsca służbowego - Zwrot nienależnego świadczenia. # Sprawy połączone T-180/02 oraz T-113/03.

text:
      WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (trzecia izba)
      z dnia 15 lipca 2004 r.
      Sprawy połączone T‑180/02 i T‑113/03
      Georgios Gouvras
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Urzędnicy – Przydzielenie – Oddelegowanie w interesie służby – Zmiana z mocą wsteczną miejsca zatrudnienia oraz związanych z nim uprawnień finansowych – Zwrot nadpłaconych kwot – Dodatek na zagospodarowanie i dieta dzienna – Przelew części wynagrodzenia poza miejsce zatrudnienia
      Pełny tekst w języku francuskim II–0000
      Przedmiot:         Skarga mająca za przedmiot w sprawie T‑180/02 – uchylenie decyzji Komisji ustanawiającej z mocą wsteczną od dnia 1 listopada
         2000 r. i na czas oddelegowania w interesie służby miejsce zatrudnienia skarżącego w Atenach, cofnięcie jego prawa do dodatku
         zagranicznego i prawa do corocznego zwrotu kosztów podróży oraz zastosowanie do jego wynagrodzenia współczynnika korygującego
         odnoszącego się do Grecji, a także decyzji o zwrocie nadpłaconych kwot, oraz w sprawie T‑113/03 – uchylenie decyzji Komisji
         odmawiającej skarżącemu dodatku na zagospodarowanie i diety dziennej za okres jego oddelegowania w interesie służby do Aten
         oraz dodatku na zagospodarowanie w związku z przydzieleniem go z powrotem do Luksemburga oraz decyzji ograniczającej do 35 %
         część jego wynagrodzenia podlegającą przelewowi do miejsca zatrudnienia w Luksemburgu w czasie jego oddelegowania.

      Orzeczenie:         Decyzja Komisji z dnia 30 kwietnia 2002 r. zostaje uchylona w zakresie, w jakim odmawia skarżącemu dodatku na zagospodarowanie
         w związku z jego oddelegowaniem do Aten. Pozostałe żądania uchylenia w sprawach T‑180/02 oraz T‑113/03 zostają oddalone. Komisja
         poniesie koszty własne i jedną trzecią kosztów skarżącego w obydwu sprawach. Skarżący poniesie dwie trzecie kosztów własnych
         w obydwu sprawach.

      Streszczenie
      1.     Urzędnicy – Oddelegowanie w interesie służby – Prawo urzędnika do bycia wysłuchanym – Poszanowanie prawa do obrony – Zakres
      (regulamin pracowniczy, art. 38 lit. a))
      2.     Urzędnicy – Oddelegowanie w interesie służby – Miejsce zatrudnienia – Ustalenie
      (regulamin pracowniczy, art. 38 lit. d), f),i g))
      3.     Urzędnicy – Zwrot nadpłaconych kwot – Przesłanki – Oczywisty brak podstawy prawnej wypłaty – Urzędnik oddelegowany w interesie
            służby do kraju swego pochodzenia – Wypłata dodatku zagranicznego i skorzystanie ze współczynnika korygującego w odniesieniu
            do wcześniejszego miejsca zatrudnienia
      (regulamin pracowniczy, art. 38 lit. d) oraz art. 85)
      4.     Urzędnicy – Obowiązek staranności ciążący na administracji – Zakres – Granice
      5.     Urzędnicy – Zasady – Ochrona uzasadnionych oczekiwań – Urzędnik oddelegowany w interesie służby do kraju swego pochodzenia
            – Wypłata wynagrodzenia wraz z dodatkiem zagranicznym do miejsca jego wcześniejszego zatrudnienia – Sytuacja niepowodująca
            powstania uzasadnionych oczekiwań co do ustalenia miejsca zatrudnienia
      6.     Urzędnicy – Zwrot kosztów – Dodatek na zagospodarowanie – Zmiana miejsca zatrudnienia – Urzędnik oddelegowany w interesie
            służby zmuszony do zmiany miejsca zamieszkania, któremu jednakże nie towarzyszy jego rodzina – Prawo do dodatku – Powrót do
            rodziny w miejsce wcześniejszego zatrudnienia – Nienależny dodatek
      (regulamin pracowniczy, art. 20; załącznik VII, art. 5)
      7.     Urzędnicy – Zwrot kosztów – Dieta dzienna – Przedmiot – Warunki przyznania
      (regulamin pracowniczy, art. 20; załącznik VII, art. 10)
      8.     Urzędnicy – Oddelegowanie w interesie służby – Dodatkowe wydatki spowodowane oddelegowaniem – Pojęcie
      (regulamin pracowniczy, art. 38 lit. d))
      9.     Urzędnicy – Wynagrodzenie – Regularne przelewy poza kraj miejsca zatrudnienia – Ustalenie górnego limitu przez instytucje
            – Zgodność z prawem ustalenia górnego limitu na 35 % wynagrodzenia netto
      (regulamin pracowniczy, załącznik VII, art. 17)
      10.   Urzędnicy – Wynagrodzenie – Przelewy poza kraj miejsca zatrudnienia – Artykuł 17 ust. 2 lit. c) załącznika VII do regulaminu
            pracowniczego – Przelew o wyjątkowym charakterze – Uzasadnienie – Objęcie w całości regularnych wydatków – Wyłączenie – Swobodne
            uznanie administracyjne
      (regulamin pracowniczy, załącznik VII, art. 17 § 2 lit. c))
      1.     W sytuacji oddelegowania w interesie służby, o którym w odróżnieniu od oddelegowania na wniosek decyduje organ powołujący
         i które może nastąpić wbrew woli danego urzędnika, administracja winna o nim poinformować urzędnika i wysłuchać go przed podjęciem
         decyzji, zgodnie z zasadą poszanowania prawa do obrony. W tym zakresie administracja czyni zadość swym obowiązkom, gdy w przypadku
         urzędnika, co do którego ma prawo – uwzględniając grupę jego zaszeregowania – oczekiwać wysokiego stopnia znajomości procedur
         administracyjnych oraz procedur wynikających z regulaminu pracowniczego, wskazuje zainteresowanemu, który zawsze ma prawo
         zażądania dokładniejszych informacji, główne cechy przewidywanego oddelegowania.

      (zob. pkt 74 i 76)
      Odesłanie: Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T‑15/95 do Paço Quesado przeciwko Komisji, 28 lutego lutego 1996 r., RecFP str. I-A-57
         i II-171, pkt 30; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T‑348/00 Barth przeciwko Komisji, 30 maja 2001 r., RecFP str. I-A-119 i II-557,
         pkt 33

      2.     Miejsce zatrudnienia urzędnika oddelegowanego w interesie służby znajduje się w miejscu oddelegowania, ze wszystkimi konsekwencjami,
         jakie stąd wypływają co do prawa do dodatku zagranicznego i zastosowania współczynników korygujących. W tym zakresie postanowienia
         art. 38 regulaminu pracowniczego w sprawie zachowania stanowiska i łącznego wynagrodzenia urzędnika w jego instytucji macierzystej
         pozostają bez znaczenia dla ustalenia miejsca zatrudnienia oddelegowanego pracownika, ponieważ mają one na celu jedynie zachowanie
         jego uprawnień. Stanowisko pracy jest zatem ideą funkcjonalną a nie geograficzną.

      (zob. pkt 81 i 82)
      3.     Zwrot nadpłaconych kwot zakłada, zgodnie z art. 85 regulaminu pracowniczego brak podstawy prawnej wypłaty, o którym beneficjent
         wiedział, albo tak oczywisty brak podstawy prawnej wypłaty, że urzędnik nie mógł o nim nie wiedzieć.

      Jeżeli chodzi o występowanie braku podstawy prawnej, błąd dotyczący wypłaty może wynikać z braku działania lub z zaniechania
         administracyjnego i może dotyczyć długiego okresu czasu. W tym zakresie takim błędem dotyczącym wypłaty jest – w sytuacji,
         w której urzędnik jest oddelegowany w interesie służby do kraju, którego jest obywatelem – utrzymywanie przez wiele miesięcy
         uprawnień finansowych związanych z błędnie określonym miejscem zatrudnienia, tj. wypłacania dodatku zagranicznego, a także
         zastosowanie do wynagrodzenia urzędnika współczynnika korygującego stosowanego dla macierzystego miejsca zatrudnienia. Zasada
         zachowania łącznego wynagrodzenia ustanowiona w art. 38 regulaminu pracowniczego przewiduje wyrównanie, w sytuacji gdy urzędnik
         oddelegowany otrzymuje od instytucji przyjmującej łączne wynagrodzenie niższe niż to odpowiadające jego grupie zaszeregowania
         i jego stopniowi w instytucji macierzystej, i nie może ona prowadzić do sytuacji, w której administracja wypłaca dodatki i świadczenia,
         do których urzędnik oddelegowany nie jest uprawniony.

      Taki błąd dotyczący wypłaty nie zwalnia zainteresowanego od podjęcia trudu zastanowienia się lub kontroli i nie umyka on urzędnikowi
         przeciętnie starannemu, co do którego zakłada się znajomość zasad rządzących jego wynagrodzeniem. Nawet jeśli administracja
         nie wypowiada się jasno i wiele miesięcy zabiera jej wypowiedzenie się co do uprawnień zainteresowanego, urzędnik przeciętnie
         staranny, o wysokim doświadczeniu i wysokiej grupie zaszeregowania, nie może nie wiedzieć, że wypłata dodatku zagranicznego
         jest związana ze zmianą kraju zamieszkania w rozumieniu art. 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego.

      (zob. pkt 102, 104, 106, 107, 110 i 111)
      Odesłanie: Trybunał, sprawa 56/75 Elz przeciwko Komisji, 24 czerwca 1976 r., Rec. str. 1097, pkt 19 i 20; Sąd Pierwszej Instancji,
         sprawa T‑107/92 White przeciwko Komisji, 10 lutego 1994 r., RecFP str. I-A-41 i II-143, pkt 33

      4.     Obowiązek staranności administracji w stosunku do swych pracowników oznacza, że bierze ona pod rozwagę całość elementów mogących
         wpłynąć na jej decyzję i czyniąc tak uwzględnia nie tylko interes służby, lecz również interes danego urzędnika. Jednakże
         obowiązek ten nie może prowadzić administracji do pominięcia wymogu, zgodnie z którym ochrona praw i interesów urzędników
         nie może wykraczać poza poszanowanie obowiązujących przepisów.

      (zob. pkt 123)
      Odesłanie: Trybunał, sprawa C-255/90 P Burban przeciwko Parlamentowi, 31 marca 1992 r., Rec. str. I-2253, pkt 7; Sąd Pierwszej
         Instancji, sprawa T‑123/89 Chomel przeciwko Komisji, 27 marca 1990 r., Rec. str. II-131, pkt 32; Sąd Pierwszej Instancji, sprawy
         połączoneT‑33/89 i T‑74/89 Blackman przeciwko Parlamentowi, 16 marca 1993 r., Rec. str. II-249, pkt 96

      5.     Żaden urzędnik nie może powoływać się na naruszenie zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań w sytuacji braku precyzyjnych zapewnień
         ze strony administracji.

      W tym zakresie w sytuacji urzędnika oddelegowanego w interesie służby do Państwa Członkowskiego, którego jest obywatelem,
         tymczasowa kontynuacja wypłaty jego wynagrodzenia wraz z dodatkiem zagranicznym w kraju wcześniejszego zatrudnienia nie oznacza
         dorozumianej decyzji administracji w kwestii ustalenia miejsca jego zatrudnienia w tym kraju, która mogłaby być uznana za
         przyznającą zainteresowanemu uprawnienie.

      (zob. pkt 127, 130 i 132)
      Odesłanie: ww. sprawa Chomel przeciwko Komisji, pkt 26; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T‑498/93 Dornonville de la Cour przeciwko
         Komisji, 30 listopada 1994 r., RecFP str. I-A-257 i II-813, pkt 46

      6.     W rozumieniu art. 5 ust. 1 załącznika VII do regulaminu pracowniczego dodatek na zagospodarowanie należy się urzędnikowi,
         który wykaże, iż został zmuszony do zmiany swojego miejsca zamieszkania w celu spełnienia wymogów art. 20 regulaminu pracowniczego.
         Stąd urzędnik oddelegowany w interesie służby, który zmuszony jest do urządzenia się w miejscu innym niż jego poprzednie miejsce
         zatrudnienia, podczas gdy jego rodzina w dalszym ciągu tam zamieszkuje, ma prawo skorzystać z tego dodatku, jeżeli chodzi
         o jego urządzenie się w miejscu oddelegowania. Za to nie ma on prawa to tego dodatku przy swoim powrocie po zakończeniu oddelegowania
         do macierzystego miejsca zatrudnienia, gdzie dalej mieszka jego rodzina.

      (zob. pkt 156, 157 i 161)
      7.     Dieta dzienna przewidziana w art. 10 załącznika VII do regulaminu pracowniczego ma na celu skompensowanie kosztów i niedogodności
         wynikłych dla urzędnika w związku z koniecznością podróży lub tymczasowego osiedlenia się w miejscu jego zatrudnienia, przy
         jednoczesnym zachowaniu, również tymczasowo, miejsca zamieszkania w miejscu naboru lub poprzedniego zatrudnienia. Nie należy
         się ona urzędnikowi, który nie wykaże, że poniósł koszty związane z tymczasowym osiedleniem się.

      (zob. pkt 163 i 165)
      Odesłanie: Trybunał, sprawa 280/85 Mouzourakis przeciwko Parlamentowi, 5 lutego 1987 r., Rec. str. 589, pkt 9; Sąd Pierwszej
         Instancji, sprawa T‑63/91 Benzler przeciwko Komisji, 10 lipca 1992 r., Rec. str. II-2095, pkt 20; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa
         T‑57/96 Costantini przeciwko Komisji, 18 grudnia 1997 r., RecFP str. I-A-495 i II-1293, pkt 40

      8.     Przewidziany w art. 38 lit. d) regulaminu pracowniczego zwrot dodatkowych wydatków poniesionych przez urzędnika oddelegowanego
         w interesie służby do tymczasowego zajęcia stanowiska poza swą instytucją nie ma na celu kompensowania wprowadzenia w życie
         innych postanowień regulaminu pracowniczego. Cofnięcie dodatku zagranicznego i zastosowanie współczynnika korygującego kraju
         miejsca zatrudnienia nie może w konsekwencji stanowić wydatków w rozumieniu tego przepisu. Jedynie koszty mogą zostać zakwalifikowane
         jako dodatkowe wydatki spowodowane oddelegowaniem.

      (zob. pkt 195)
      Odesłanie: Trybunał, sprawa 56/81 Novi przeciwko Komisji, 14 stycznia 1982 r., Rec. str. 1, pkt 7
      9.     Artykuł 17 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, który przewiduje możliwość dokonywania przez urzędnika przelewów wynagrodzenia,
         upoważnia instytucje wspólnotowe do określenia warunków dla tych przelewów pozostawiając im określony margines swobodnego
         uznania. Stąd też ustalenie górnych limitów, których nie przewiduje regulamin pracowniczy, nie jest samo w sobie niezgodne
         z prawem tylko dlatego, że przewidziane jest przez normę prawną niższego rzędu.

      W tym zakresie ustalenie limitu 35 % wynagrodzenia netto dla przelewów regularnych nie wykracza poza granice tego swobodnego
         uznania. W istocie limit ten nie wydaje się być oczywiście nieproporcjonalny, ponieważ stanowi odstępstwo od zasady, zgodnie
         z którą kwoty należne urzędnikom są wypłacane w miejscu i w walucie kraju, w którym urzędnik wykonuje swe obowiązki i co do
         którego zakłada się, że dokonuje w nim swych wydatków.

      (zob. pkt 201–203)
      Odesłanie: ww. sprawa Elz przeciwko Komisji, pkt 11–15; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T‑75/91 Scaramuzza przeciwko Komisji,
         15 grudnia 1992 r., Rec. str. II-2557, pkt 44; Sąd Pierwszej Instancji, sprawy połączone T‑6/92 i T‑52/92 Reinarz przeciwko
         Komisji, 26 października 1993 r., Rec. str. II-1047, pkt 71–74

      10.   Artykuł 17 ust. 2 lit. c) załącznika VII do regulaminu pracowniczego nie dotyczy przelewów regularnych ograniczonych do 35 %
         wynagrodzenia netto, lecz przelewów dokonywanych jedynie wyjątkowo, w przypadkach odpowiednio uzasadnionych. W konsekwencji
         na przepis ten nie można się powoływać w celu objęcia nim w całości regularnych wydatków, jakich urzędnik dokonuje w państwie
         innym niż państwo jego miejsca zatrudnienia. Ma on w oczywisty sposób charakter ścisły i ze względu na swój wyjątkowy charakter
         przyznaje on z definicji organowi administracyjnemu dużą swobodę uznania przy jego stosowaniu.

      (zob. pkt 206–209)


title: Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 30 marca 2017 r.#VG Čistoća d.o.o. przeciwko Đurowi Vladice i Ljubicy Vladice.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Općinski sud u Velikoj Gorici.#Odesłanie prejudycjalne – Środowisko naturalne – Odpady – Dyrektywa 2008/98/WE – Odzyskanie kosztów gospodarowania odpadami – Zasada zanieczyszczający płaci – Pojęcie posiadaczy odpadów – Cena żądana za gospodarowanie odpadami – Opłata specjalna przeznaczona na finansowanie inwestycji kapitałowych.#Sprawa C-335/16.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (szósta izba)
      z dnia 30 marca 2017 r. (
            1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Środowisko naturalne — Odpady — Dyrektywa 2008/98/WE — Odzyskanie kosztów gospodarowania odpadami — Zasada zanieczyszczający płaci — Pojęcie posiadaczy odpadów — Cena żądana za gospodarowanie odpadami — Opłata specjalna przeznaczona na finansowanie inwestycji kapitałowych”
      W sprawie C‑335/16
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Općinski sud u Velikoj Gorici (sąd rejonowy w Velikiej Goricy, Chorwacja) postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 15 czerwca 2016 r., w postępowaniu:

         VG Čistoća d.o.o.

      przeciwko

         Đurowi Vladice,

         Ljubicy Vladice,

      TRYBUNAŁ (szósta izba),
      w składzie: E. Regan, prezes izby, J.C. Bonichot (sprawozdawca) i S. Rodin, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Szpunar,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu VG Čistoća d.o.o. przez Ž. Galekovića, direktor,

               —

               w imieniu rządu chorwackiego przez T. Gallego, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez E. Sanfrutos Cano oraz M. Mataiję, działających w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni zasady zanieczyszczający płaci oraz art. 14 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.U. 2008, L 312, s. 3).

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu między VG Čistoća d.o.o., komunalnym przedsiębiorstwem gospodarki odpadami, a ĐuremVladiką i Ljubicą Vladiką, użytkownikami usługi gospodarowania odpadami, w przedmiocie zapłaty rachunków za zbiórkę odpadów komunalnych i gospodarowanie nimi w okresie od października 2013 r. do września 2014 r.

         Ramy prawne

            Prawo Unii

               3

               Motyw 1 dyrektywy 2008/98 ma następujące brzmienie:
               „Dyrektywa 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów [(Dz.U. 2006, L 114, s. 9)] ustanawia ramy prawne dotyczące postępowania z odpadami we Wspólnocie. Definiuje ona kluczowe pojęcia, takie jak odpady, odzysk i unieszkodliwianie, oraz ustanawia istotne wymogi w zakresie gospodarowania odpadami, w szczególności obowiązek dla zakładu lub przedsiębiorstwa wykonującego czynności związane z gospodarowaniem odpadami do uzyskania zezwolenia lub rejestracji oraz obowiązek dla państw członkowskich do sporządzania planów gospodarki odpadami. Określa ona także główne zasady, takie jak obowiązek postępowania z odpadami w sposób niewywierający ujemnego oddziaływania na środowisko lub zdrowie ludzkie, zachęcanie do stosowania hierarchii postępowania z odpadami oraz – zgodnie z zasadą »zanieczyszczający płaci« – wymóg, aby koszty unieszkodliwiania odpadów były ponoszone przez posiadacza odpadów lub przez poprzednich posiadaczy, lub przez producentów produktów, z których te odpady powstały”.

               4

               Motyw 8 dyrektywy 2008/98 przewiduje:
               „Konieczna jest zatem zmiana dyrektywy [2006/12] w celu wyjaśnienia kluczowych pojęć, takich jak definicje odpadów, odzysku i unieszkodliwiania, aby wzmocnić środki konieczne do przeciwdziałania powstawaniu odpadów, wprowadzić podejście uwzględniające cały cykl życia produktów i materiałów, a nie tylko fazę odpadu, oraz skupić się na zmniejszaniu oddziaływania na środowisko, jakie wywiera wytwarzanie odpadów i gospodarowanie nimi, co podniesie wartość ekonomiczną odpadów. Ponadto powinno zachęcać się do poddawania odpadów odzyskowi oraz wykorzystywania odzyskanych materiałów w celu ochrony zasobów naturalnych. W celu zachowania przejrzystości i czytelności dyrektywę [2006/12] należy uchylić i zastąpić nową dyrektywą”.

               5

               Zgodnie z motywami 25 i 26 dyrektywy 2008/98:

                        „(25)

                        Zasadne jest, aby koszty były rozdzielane w sposób odzwierciedlający faktyczne koszty środowiskowe w zakresie wytwarzania odpadów oraz gospodarowania nimi.

                        (26)

                        Zasada »zanieczyszczający płaci« jest wiodącą zasadą na szczeblu europejskim i międzynarodowym. Wytwórca odpadów i posiadacz odpadów powinni gospodarować odpadami w sposób, który gwarantuje wysoki poziom ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego”.

               6

               Artykuł 3 tej dyrektywy stanowi:
               „Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
               […]

                        5)

                        »wytwórca odpadów« oznacza dowolny podmiot, którego działalność prowadzi do powstawania odpadów (pierwotny wytwórca odpadów) lub dowolny podmiot zajmujący się przetwarzaniem wstępnym, mieszaniem lub innymi procesami prowadzącymi do zmiany charakteru lub składu tych odpadów;

                        6)

                        »posiadacz odpadów« oznacza wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną lub prawną będącą w posiadaniu tych odpadów;

                  […]

                        9)

                        »gospodarowanie odpadami« oznacza zbieranie, transport, odzysk oraz unieszkodliwianie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów wraz z działaniami wykonywanymi w charakterze dealera lub brokera;

                        10)

                        »zbieranie« oznacza gromadzenie odpadów, w tym również wstępne sortowanie i wstępne magazynowanie odpadów do celów ich transportu do zakładu przetwarzania;

                        11)

                        »selektywna zbiórka« oznacza zbiórkę, w ramach której dany strumień odpadów obejmuje jedynie odpady jednego rodzaju i o tym samym charakterze w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania;

                  […]

                        14)

                        »przetwarzanie« oznacza procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie;

                  […]

                        17)

                        »recykling« oznacza jakikolwiek proces odzysku, w ramach którego materiały odpadowe są ponownie przetwarzane w produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach. Obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego, ale nie obejmuje odzysku energii i ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do celów wypełniania wyrobisk;

                  […]”.

               7

               Artykuł 11 ust. 1 dyrektywy 2008/98 stanowi:
               „Państwa członkowskie podejmują odpowiednie środki w celu wspierania ponownego wykorzystania produktów i przygotowania do działań związanych z ponownym wykorzystaniem, zwłaszcza poprzez zachęcanie do tworzenia i wspieranie sieci ponownego wykorzystania i napraw, wykorzystanie instrumentów ekonomicznych, kryteriów udzielania zamówień, celów ilościowych lub inne środki.
               Państwa członkowskie podejmują środki na rzecz promowania wysokiej jakości recyklingu i wszędzie tam, gdzie jest to stosowne i możliwe z technicznego, środowiskowego i gospodarczego punktu widzenia, przyjmują w tym celu systemy selektywnej zbiórki, tak aby spełnić niezbędne normy jakości dla właściwych sektorów recyklingu.
               […]”.

               8

               Artykuł 14 tej dyrektywy stanowi:
               „1.   Zgodnie z zasadą »zanieczyszczający płaci« koszty gospodarowania odpadami muszą być ponoszone przez pierwotnego wytwórcę odpadów lub przez obecnego lub poprzednich posiadaczy odpadów.
               2.   Państwa członkowskie mogą postanowić, że koszty gospodarowania odpadami będą ponoszone częściowo lub w całości przez producenta produktu, z którego odpady powstaną, oraz że dystrybutorzy tych produktów mogą częściowo ponosić te koszty”.

               9

               Artykuł 15 ust. 1 dyrektywy 2008/98 stanowi:
               „Państwa członkowskie stosują niezbędne środki w celu zapewnienia, by każdy pierwotny wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów dokonywał przetwarzania odpadów samodzielnie lub zlecał przetwarzanie dealerowi, zakładowi lub przedsiębiorstwu wykonującemu czynności przetwarzania odpadów lub zlecił zorganizowanie przetwarzania prywatnemu lub publicznemu podmiotowi zajmującemu się zbieraniem odpadów zgodnie z art. 4 i 13”.

            Prawo chorwackie

               10

               Artykuł 20 ust. 1 Zakon o komunalnom gospodarstvu (ustawy o gospodarce komunalnej), w wersji obowiązującej w okresie zaistnienia okoliczności faktycznych będących przedmiotem postępowania głównego, stanowi:
               „Przychody z tytułu usług komunalnych pozwalają na finansowanie prowadzenia następujących działań komunalnych:
               […]

                        4)

                        utrzymanie czystości w zakresie, w jakim dotyczy to zbiórki i odbioru odpadów komunalnych,

                        5)

                        składowanie odpadów komunalnych
                        […]”.

               11

               Artykuł 4 Zakon o održivom gospodarenju otpadom (ustawy o zrównoważonym gospodarowaniu odpadami) stanowi:
               „1.   W rozumieniu niniejszej ustawy:
               […]

                        10)

                        »działalność polegająca na zbiórce odpadów« oznacza procesy normalnej i pilnej zbiórki odpadów, jak również proces zbiórki odpadów w zakładzie recyklingu;

                  […]

                        39)

                        »posiadacz odpadów« oznacza wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną lub prawną będącą w posiadaniu tych odpadów;

                  […]

                        48)

                        »wytwórca odpadów« oznacza każdą osobę, której działalność prowadzi do powstawania odpadów lub która zajmuje się przetwarzaniem wstępnym, mieszaniem lub innymi procesami prowadzącymi do zmiany składu lub charakteru tych odpadów;
                        […]”.

               12

               Artykuł 6 ust. 1 tej ustawy stanowi, że gospodarowanie odpadami opiera się na poszanowaniu zasad wynikających z prawa krajowego, dorobku Unii i z prawa międzynarodowego w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego, w szczególności na zasadzie zanieczyszczający płaci, zgodnie z którą „wytwórca odpadów, poprzedni posiadacz odpadów lub posiadacz odpadów ponosi koszty działań związanych z gospodarowaniem odpadami i jest finansowo odpowiedzialny za wdrożenie środków służących naprawie szkód, które zostały lub mogłyby zostać spowodowane przez odpady”.

               13

               Artykuł 6 ust. 2 wspomnianej ustawy stanowi:
               „Koszty związane z gospodarowaniem odpadami są ponoszone przez wytwórcę produktu, z którego odpady powstały, lub przez wytwórcę odpadów”.

               14

               Zgodnie z art. 28 tej samej ustawy:
               „1.   Jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana zapewnić na swoim obszarze:
               […]

                        2)

                        selektywną zbiórkę odpadów w postaci papieru, metalu, szkła, plastiku oraz tkanin, jak również odpadów komunalnych wielkogabarytowych (o dużych rozmiarach);
                        […]”.

               15

               Artykuł 30 ustawy o zrównoważonym gospodarowaniu odpadami, zatytułowany „Publiczna usługa zbiórki odpadów komunalnych w formie mieszaniny oraz odpadów komunalnych ulegających biodegradacji”, stanowi:
               „1.   Publiczna usługa zbiórki odpadów komunalnych w formie mieszaniny oraz odpadów ulegających biodegradacji obejmuje zbiórkę tych odpadów od różnych użytkowników przy użyciu pojemników w odnośnej strefie świadczenia usług, jak również ich transport do osoby upoważnionej do ich przetworzenia.
               […]
               6.   Użytkownik usługi, o której mowa w ust. 4 niniejszego artykułu, jest zobowiązany do:
               […]

                        3)

                        pokrycia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi proporcjonalnie do ilości odpadów przekazanych usługodawcy”.

               16

               Artykuł 33 tej ustawy przewiduje:
               „1.   Usługodawca ma obowiązek obliczyć cenę usługi publicznej wskazanej w art. 30 ust. 1 niniejszej ustawy w sposób gwarantujący stosowanie zasady zanieczyszczający płaci, ekonomicznie opłacalną działalność, jak również bezpieczeństwo, prawidłowość oraz jakość świadczonej usługi stosownie do przepisów niniejszej ustawy […]
               2.   Usługodawca ma obowiązek wystawić użytkownikowi usługi publicznej wskazanej w art. 30 ust. 1 niniejszej ustawy rachunek proporcjonalnie do ilości odpadów przekazanej w okresie rozliczeniowym, przy czym wspomniane kryterium ilości opiera się na masie przekazanych odpadów lub na objętości pojemników na odpady oraz na tym, ile razy pojemniki te zostały opróżnione, zgodnie z decyzją wskazaną w art. 30 ust. 7 niniejszej ustawy.
               […]
               4.   Usługodawca ma obowiązek uwzględnić następujące koszty w cenie usługi publicznej wskazanej w art. 30 ust. 1 niniejszej ustawy: koszty nabycia i utrzymania urządzeń służących do zbiórki odpadów, koszty transportu odpadów, koszty przetwarzania odpadów oraz inne koszty przewidziane w rozporządzeniu wskazanym w art. 29 ust. 10 niniejszej ustawy.
               […]”.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               17

               Spór w postępowaniu głównym dotyczy żądania VG Čistoća uregulowania przez Đ. i L. Vladików rachunków za gospodarowanie odpadami z gospodarstw domowych za okres od października 2013 r. do września 2014 r., wynoszących za każdy miesiąc 78,61 kun chorwackich (HRK) (około 10,54 EUR).

               18

               Pozwani w postępowaniu głównym sprzeciwiają się zapłacie tej części faktur, która odpowiada zbiórce selektywnej, recyklingowi i składowaniu odpadów bezprawnie pozostawionych w środowisku naturalnym, jak również uiszczeniu specjalnej opłaty mającej na celu finansowanie inwestycji kapitałowych prowadzonych przez przedsiębiorstwo gospodarujące odpadami na rzecz działań związanych z recyklingiem. Nie sprzeciwiają się natomiast zapłacie tej części faktur, która jest należna z tytułu odbioru i składowania odpadów faktycznie powstałych i odebranych.

               19

               VG Čistoća wniosła do Općinski sud u Velikoj Gorici (sądu rejonowego w Velikiej Goricy, Chorwacja) o zasądzenie od Đ. i L. Vladików zapłaty należnych kwot.

               20

               Sąd odsyłający wyjaśnia, że pozwani w postępowaniu głównym dysponują jedynie pojemnikiem o pojemności 120 litrów i że VG Čistoća, celem wystawienia rachunku za swe usługi gospodarowania odpadami, oblicza miesięczną opłatę za odbiór odpadów w zależności od wielkości wykorzystywanych pojemników. Spółka ta wystawiała więc rachunki na podstawie objętości pustych pojemników, a nie na podstawie wagi odpadów faktycznie wytworzonych przez pozwanych w postępowaniu głównym.

               21

               Ów sąd uważa, że celem zapewnienia przestrzegania zasady równości powódka w postępowaniu głównym powinna przewidzieć rozwiązanie pozwalające na wystawianie rachunków jedynie za odpady faktycznie wytworzone przez użytkowników. Sąd odsyłający uważa ponadto, że ci ostatni powinni móc korzystać z udostępnionych im specjalnych pojemników pozwalających na zbieranie odpadów podlegających sortowaniu (papier, plastik, odpady mieszane). Sąd odsyłający dodaje, że użytkownicy nie powinni być zobowiązani do uiszczania opłaty za składowanie odpadów w ramach recyklingu. Zastanawia się on więc, czy użytkownicy są zobowiązani do zapłaty za wszystkie pozycje widniejące na rachunkach wystawionych z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi.

               22

               W tych okolicznościach Općinski sud u Velikoj Gorici (sąd rejonowy w Velikiej Goricy, Chorwacja) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
               „W jaki sposób zgodnie z prawem Unii jest obliczana opłata za zbieranie i odbiór odpadów z gospodarstw domowych? W jaki sposób obywatele Unii regulują rachunki za zbieranie i odbiór odpadów komunalnych, to jest, czy dokonują oni zapłaty za zbieranie i odbiór odpadów z gospodarstw domowych w zależności od objętości pojemników na odpady lub pustych zbiorników, czy też w zależności od objętości zebranych odpadów i czy opłata obejmuje ponadto inne elementy?”.

         W przedmiocie pytania prejudycjalnego

               23

               Zadając swe pytanie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 14 i art. 15 ust. 1 dyrektywy 2008/98 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak uregulowanie będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, które przewiduje, po pierwsze, że użytkownicy usługi przetwarzania odpadów płacą cenę obliczoną na podstawie objętości udostępnionego im pojemnika, a nie w oparciu o wagę odpadów faktycznie odebranych, a po drugie, że owi użytkownicy uiszczają opłatę dodatkową, z której przychód jest przeznaczony na finansowanie inwestycji niezbędnych do przetwarzania zebranych odpadów.

               24

               Stosownie do art. 14 dyrektywy 2008/98 i zgodnie z zasadą zanieczyszczający płaci koszty gospodarowania odpadami muszą być ponoszone przez pierwotnego wytwórcę odpadów lub przez obecnego lub poprzedniego posiadacza odpadów. Ów obowiązek finansowy ciąży na tych posiadaczach ze względu na przyczynienie się przez nich do wytworzenia wspomnianych odpadów (zob. analogicznie wyroki: z dnia 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C‑188/07, EU:C:2008:359, pkt 77; z dnia 16 lipca 2009 r., Futura Immobiliare i in., C‑254/08, EU:C:2009:479, pkt 45).

               25

               Jeśli chodzi o finansowanie kosztów gospodarowania odpadami miejskimi i ich unieszkodliwiania w zakresie, w jakim chodzi o usługę świadczoną wspólnie na rzecz ogółu „posiadaczy”, państwa członkowskie mają na podstawie art. 15 dyrektywy 2008/98 obowiązek zapewnienia, by co do zasady ogół użytkowników tej usługi, występujących jako „posiadacze” w rozumieniu art. 3 tej dyrektywy, ponosił wspólnie ogólny koszt unieszkodliwiania odpadów (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 lipca 2009 r., Futura Immobiliare i in., C‑254/08, EU:C:2009:479, pkt 46).

               26

               W obecnym stanie rozwoju prawa Unii brak jest jakiegokolwiek uregulowania przyjętego na podstawie art. 192 TFUE, które wymagałoby od państw członkowskich stosowania dokładnej metody w zakresie finansowania kosztów unieszkodliwiania odpadów miejskich, tak że takie finansowanie, w zależności od wyboru odnośnego państwa członkowskiego, może bez różnicy zostać zapewnione w drodze podatku, opłaty lub w każdy inny sposób. W tych okolicznościach posłużenie się kryteriami wystawiania rachunków opartymi na objętości pojemników udostępnionych użytkownikom, w szczególności w stosunku do powierzchni nieruchomości, którą użytkownicy zajmują, i jej przeznaczenia, może pozwolić na obliczenie kosztów unieszkodliwiania tych odpadów i na ich podział pomiędzy różnych posiadaczy, ponieważ parametr ten może bezpośrednio wpływać na kwotę rzeczonych kosztów (zob. podobnie wyrok z dnia 16 lipca 2009 r., Futura Immobiliare i in., C‑254/08, EU:C:2009:479, pkt 48, 50).

               27

               W konsekwencji uregulowanie krajowe, takie jak uregulowanie będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, które w celu finansowania gospodarowania odpadami miejskimi i ich unieszkodliwiania przewiduje cenę obliczaną na podstawie szacunkowej objętości wygenerowanych odpadów, a nie na podstawie wagi odpadów rzeczywiście wytworzonych i przekazanych do punktu zbioru, nie może zostać uznane, na obecnym etapie rozwoju prawa Unii, za sprzeczne z art. 14 i art. 15 ust. 1 dyrektywy 2008/98 (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 lipca 2009 r., Futura Immobiliare i in., C‑254/08, EU:C:2009:479, pkt 51).

               28

               Podobnie jest w razie wprowadzenia opłaty dodatkowej, która ma finansować inwestycje niezbędne do przetwarzania odpadów, w tym ich recyklingu.

               29

               Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 dyrektywy 2008/98 państwa członkowskie stosują niezbędne środki w celu zapewnienia, by wytwórcy odpadów uczestniczyli wspólnie w inwestycjach niezbędnych do osiągnięcia celów określonych w art. 11 ust. 1, art. 14 i art. 15 ust. 1 dyrektywy 2008/98 ze względu na przyczynienie się przez nich do wytworzenia odpadów (zob. analogicznie wyroki: z dnia 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C‑188/07, EU:C:2008:359, pkt 77; z dnia 16 lipca 2009 r., Futura Immobiliare i in., C‑254/08, EU:C:2009:479, pkt 46).

               30

               Wprawdzie w rozpatrywanej dziedzinie i na obecnym etapie rozwoju prawa Unii właściwe władze krajowe dysponują szerokim zakresem uznania, jeśli chodzi o określenie szczegółowych zasad obliczania cen, takich jak koszty gospodarowania odpadami i opłata dodatkowa będąca przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, jednak do sądu krajowego należy sprawdzenie, na podstawie okoliczności faktycznych i prawnych, które zostały mu przedstawione, czy żądana cena oraz opłata dodatkowa będąca przedmiotem sporu w postępowaniu głównym nie prowadzą do obciążenia niektórych „posiadaczy” kosztami ewidentnie nieproporcjonalnymi do objętości lub rodzaju odpadów, które mogą oni wytworzyć (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 lipca 2009 r., Futura Immobiliare i in., C‑254/08, EU:C:2009:479, pkt 55, 56).

               31

               W tym celu należy w szczególności uwzględnić kryteria związane z rodzajem nieruchomości zajmowanych przez użytkowników, z powierzchnią tych nieruchomości oraz ich przeznaczeniem, ze zdolnością „posiadaczy” do wytwarzania odpadów, z objętością pojemników udostępnionych użytkownikom, jak również z częstotliwością zbiórki w zakresie, w jakim parametry te mogą wpływać bezpośrednio na kwotę kosztów gospodarowania odpadami i ich unieszkodliwiania.

               32

               Mając na względzie całość powyższych rozważań, na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że art. 14 i art. 15 ust. 1 dyrektywy 2008/98 powinny być interpretowane w ten sposób, iż na obecnym etapie rozwoju prawa Unii przepisy te nie stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak uregulowanie będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, które w celu finansowania usługi gospodarowania odpadami miejskimi i ich unieszkodliwiania przewiduje cenę obliczaną na podstawie szacunkowej objętości odpadów wygenerowanej przez użytkowników tej usługi, a nie na podstawie ilości odpadów rzeczywiście wytworzonych i przekazanych przez nich do punktu zbioru, jak również uiszczenie przez użytkowników, występujących jako posiadacze odpadów, opłaty dodatkowej, z której przychód jest przeznaczony na finansowanie inwestycji kapitałowych niezbędnych do przetwarzania odpadów, w tym ich recyklingu. Do sądu odsyłającego należy jednak sprawdzenie, na podstawie okoliczności faktycznych i prawnych, które zostały mu przedstawione, czy nie prowadzi to do obciążenia niektórych „posiadaczy” kosztami ewidentnie nieproporcjonalnymi do objętości lub rodzaju odpadów, które mogą oni wytworzyć. W tym celu sąd krajowy będzie mógł w szczególności uwzględnić kryteria związane z rodzajem nieruchomości zajmowanych przez użytkowników, z powierzchnią tych nieruchomości oraz ich przeznaczeniem, ze zdolnością „posiadaczy” do wytwarzania odpadów, z objętością pojemników udostępnionych użytkownikom, jak również z częstotliwością zbiórki w zakresie, w jakim parametry te mogą wpływać bezpośrednio na kwotę kosztów gospodarowania odpadami.

         W przedmiocie kosztów

               33

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 14 i art. 15 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że na obecnym etapie rozwoju prawa Unii przepisy te nie stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak uregulowanie będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, które w celu finansowania usługi gospodarowania odpadami miejskimi i ich unieszkodliwiania przewiduje cenę obliczaną na podstawie szacunkowej objętości odpadów wygenerowanej przez użytkowników tej usługi, a nie na podstawie ilości odpadów rzeczywiście wytworzonych i przekazanych przez nich do punktu zbioru, jak również uiszczenie przez użytkowników, występujących jako posiadacze odpadów, opłaty dodatkowej, z której przychód jest przeznaczony na finansowanie inwestycji kapitałowych niezbędnych do przetwarzania odpadów, w tym ich recyklingu. Do sądu odsyłającego należy jednak sprawdzenie, na podstawie okoliczności faktycznych i prawnych, które zostały mu przedstawione, czy nie prowadzi to do obciążenia niektórych „posiadaczy” kosztami ewidentnie nieproporcjonalnymi do objętości lub rodzaju odpadów, które mogą oni wytworzyć. W tym celu sąd krajowy będzie mógł w szczególności uwzględnić kryteria związane z rodzajem nieruchomości zajmowanych przez użytkowników, z powierzchnią tych nieruchomości oraz ich przeznaczeniem, ze zdolnością „posiadaczy” do wytwarzania odpadów, z objętością pojemników udostępnionych użytkownikom, jak również z częstotliwością zbiórki w zakresie, w jakim parametry te mogą wpływać bezpośrednio na kwotę kosztów gospodarowania odpadami.

                     Podpisy

            (
            1
         )	Język postępowania: chorwacki.