title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (ósma izba) z dnia 6 maja 2009 r. # Outokumpu Oyj i Luvata Oy przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Konkurencja - Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki - Rynek miedzianych rur przemysłowych - Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 81 WE - Ustalanie cen i podział rynku - Grzywny - Rozmiar właściwego rynku - Okoliczności obciążające - Powrót do naruszenia. # Sprawa T-122/04.

text:
         WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (ósma izba)
      z dnia 6 maja 2009 r. (
            *1
         )
      „Konkurencja — Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki — Rynek miedzianych rur przemysłowych — Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 81 WE — Ustalanie cen i podział rynku — Grzywny — Rozmiar właściwego rynku — Okoliczności obciążające — Powrót do naruszenia”
      W sprawie T-122/04

         Outokumpu Oyj, z siedzibą w Espoo (Finlandia),

         Luvata Oy, dawniej Outokumpu Copper Products Oy, z siedzibą w Espoo,
      reprezentowane przez J. Ratliffa, barrister, F. Distefano oraz J. Luostarinena, adwokatów,
      strona skarżąca,
      przeciwko

         Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej przez É. Gippiniego Fourniera, działającego w charakterze pełnomocnika,
      strona pozwana,
      mającej za przedmiot z jednej strony skargę o uchylenie lub obniżenie grzywny nałożonej na skarżące na mocy art. 2 lit. b) decyzji Komisji C (2003) 4820 wersja ostateczna z dnia 16 grudnia 2003 r. w przedmiocie procedury stosowania art. 81 [WE] i art. 53 porozumienia EOG (sprawa COMP/E-1/38.240 — Rury przemysłowe), a z drugiej strony żądanie wzajemne Komisji podwyższenia kwoty wspomnianej grzywny,
      SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (ósma izba),
      w składzie: E. Martins Ribeiro, prezes, S. Papasavvas i N. Wahl (sprawozdawca), sędziowie,
      sekretarz: C. Kantza, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 5 marca 2008 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

         Okoliczności powstania sporu

               1

               Outokumpu Oyj, spółka notowana na giełdzie z siedzibą w Espoo (Finlandia), jest spółką wiodącą grupy prowadzącej działalność na całym świecie głównie w zakresie produkcji metali podstawowych, stali, wyrobów z miedzi, a także w zakresie wprowadzania technik produkcji tych wyrobów. W czasie właściwym dla okoliczności faktycznych niniejszej sprawy Outokumpu posiadała 100% kapitału spółki Luvata Oy (dawniej Outokumpu Copper Products Oy), która produkuje między innymi miedziane rury przemysłowe (Outokumpu i Luvata zwane są dalej bez wyszczególniania „Outokumpu” lub „skarżącymi”).

               2

               W związku z informacjami przekazanymi przez Mueller Industries Inc. Komisja przeprowadziła w marcu 2001 r. na mocy art. 14 rozporządzenia Rady nr 17 z dnia 6 lutego 1962 r., pierwszego rozporządzenia wprowadzającego w życie art. [81] i [82] traktatu (Dz.U. 1962, 13, s. 204), niezapowiedziane kontrole w pomieszczeniach spółek KME Germany AG (dawniej KM Europa Metal AG), KME France SAS (dawniej Tréfimétaux SA), KME Italy SpA (dawniej Europa Metalli SpA) (zwanych dalej wspólnie „grupą KME”), Wieland-Werke AG (zwanej dalej „Wieland”) i skarżących.

               3

               W dniu 9 kwietnia 2001 r. Outokumpu przedłożyła Komisji ofertę współpracy na mocy komunikatu Komisji dotyczącego nienakładania grzywien lub obniżenia ich kwoty w sprawach dotyczących karteli (Dz.U. 1996, C 207, s. 4, zwanego dalej „komunikatem w sprawie współpracy z 1996 r.”). W dniu 30 maja 2001 r. wspomniana spółka złożyła memorandum w tej sprawie.

               4

               W odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji na mocy art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 17, skierowany przez Komisję w lipcu 2002 r. do grupy KME i do Wieland, w dniu 30 września 2002 r. Wieland złożyła wniosek o zastosowanie komunikatu w sprawie współpracy z 1996 r.

               5

               W dniu 15 października 2002 r., w odpowiedzi na ten sam wniosek o udzielenie informacji, grupa KME złożyła w swym imieniu wniosek o zastosowanie wspomnianego komunikatu.

               6

               Po przeprowadzeniu dochodzenia obejmującego dodatkowe kontrole w pomieszczeniach spółki Outokumpu i grupy KME, odbyciu spotkań z przedstawicielami Outokumpu, grupy KME i Wieland, a także skierowaniu na mocy art. 11 rozporządzenia nr 17 do grupy KME i Wieland wniosków o udzielenie informacji uzupełniających, w lipcu 2003 r. Komisja wszczęła postępowanie w sprawie naruszenia i wydała pismo w sprawie przedstawienia zarzutów skierowane do grupy KME, Wieland i Outokumpu. Przedsiębiorstwa będące adresatami wspomnianego pisma zrezygnowały z przeprowadzenia przesłuchania, które w związku z tym nie odbyło się.

               7

               W dniu 16 grudnia 2003 r. Komisja wydała decyzję C (2003) 4820 wersja ostateczna w przedmiocie procedury stosowania art. 81 [WE] i art. 53 porozumienia EOG (sprawa COMP/E-1/38.240 — Rury przemysłowe) (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”), której streszczenie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 28 kwietnia 2004 r. (Dz.U. L 125, s. 50).

               8

               Z zaskarżonej decyzji wynika, że pod koniec lat 80. producenci zrzeszeni w stowarzyszeniu działającym na rzecz jakości rur stosowanych w sektorze klimatyzowania powietrza i chłodzenia, Cuproclima Quality Association (zwanym dalej „Cuproclima”), do którego należały także skarżące, rozszerzyli współpracę na kwestie związane z konkurencją.

               9

               Posiedzenia Cuproclimy, które odbywały się dwa razy rocznie, stanowiły okazję do regularnego omawiania i określania cen, a także innych warunków handlowych mających zastosowanie do rur przemysłowych, co czyniono po przedyskutowaniu kwestii zamieszczonych w oficjalnym porządku obrad. Te sprzeczne z regułami konkurencji posiedzenia były uzupełniane kontaktami dwustronnymi między przedsiębiorstwami należącymi do wspomnianego stowarzyszenia. Przedsiębiorstwa te ustalały cele w zakresie cen, a także inne warunki handlowe dotyczące rur przemysłowych. Koordynowały one podwyżki cen, dzieliły się klientami i udziałami w rynku oraz nadzorowały wprowadzanie w życie swoich uzgodnień antykonkurencyjnych, wyznaczając przywódców rynków, a także przekazując sobie nawzajem poufne informacje.

               10

               Zaskarżona decyzja zawiera między innymi następujące przepisy:
               „Artykuł 1
               Następujące przedsiębiorstwa, uczestnicząc w wskazanych okresach we wszystkich porozumieniach i praktykach uzgodnionych polegających na ustalaniu cen i podziale rynku w sektorze rur przemysłowych, naruszyły przepisy art. 81 ust. 1 [WE], a od 1 stycznia 1994 r. także art. 53 ust. 1 porozumienia EOG.

                        a)

                        [Wieland] od dnia 3 maja 1988 r. do dnia 22 marca 2001 r.;

                        b)

                        Outokumpu […] indywidualnie od dnia 3 maja 1988 r. do dnia 30 grudnia 1988 r. i wspólnie z [Luvatą] od dnia 31 grudnia 1988 r. do dnia 22 marca 2001 r.;

                        c)

                        [Luvata] od dnia 31 grudnia 1988 r. do dnia 22 marca 2001 r. (wspólnie z Outokumpu […]);

                        d)

                        [KME Germany] indywidualnie od dnia 3 maja 1988 r. do dnia 19 czerwca 1995 r. i wspólnie z [KME France] i [KME Italy] od dnia 20 czerwca 1995 r. do dnia 22 marca 2001 r.;

                        e)

                        [KME Italy] wspólnie z [KME France] od dnia 3 maja 1988 r. do dnia 19 czerwca 1995 r. i wspólnie z [KME Germany] i [KME France] od dnia 20 czerwca 1995 r. do dnia 22 marca 2001 r.;

                        f)

                        [KME France] wspólnie z [KME Italy] od dnia 3 maja 1988 r. do dnia 19 czerwca 1995 r. i wspólnie z [KME Germany] i [KME Italy] od dnia 20 czerwca 1995 r. do dnia 22 marca 2001 r.

                  Artykuł 2

               Za naruszenia, o których mowa w art. 1, nakłada się następujące grzywny:

                        a)

                        [Wieland]: 20,79 miliona EUR;

                        b)

                        Outokumpu […] i [Luvata] solidarnie: 18,13 miliona EUR;

                        c)

                        [KME Germany], [KME France] i [KME Italy] solidarnie: 18,99 miliona EUR;

                        d)

                        [KME Germany]: 10,41 miliona EUR;

                        e)

                        [KME Italy] i [KME France] solidarnie: 10,41 miliona EUR” [tłumaczenie nieoficjalne].

               11

               W pierwszej kolejności w odniesieniu do ustalenia kwoty wyjściowej grzywny Komisja stwierdziła, że naruszenie, które polegało głównie na ustalaniu cen i podziale rynku, jest z uwagi na sam jego charakter bardzo poważnym naruszeniem (motyw 294 zaskarżonej decyzji).

               12

               W celu ustalenia wagi naruszenia Komisja uwzględniła także okoliczność, że kartel miał wpływ na całe terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) (motyw 316 zaskarżonej decyzji). Poza tym Komisja zbadała rzeczywiste skutki naruszenia i stwierdziła, że kartel „ogólnie miał wpływ na rynek” (motyw 314 zaskarżonej decyzji).

               13

               Wreszcie także w ramach ustalania wagi naruszenia Komisja uwzględniła okoliczność, że rynek miedzianych rur przemysłowych stanowi ważny sektor, którego wartość w EOG jest szacowana na 288 milionów EUR (motyw 318 zaskarżonej decyzji).

               14

               W świetle wszystkich wyżej wymienionych okoliczności Komisja uznała, że rozpatrywane naruszenie powinno być zakwalifikowane jako bardzo poważne (motyw 320 zaskarżonej decyzji).

               15

               W drugiej kolejności Komisja potraktowała przedsiębiorstwa, które popełniły naruszenie, w sposób zróżnicowany w celu uwzględnienia rzeczywistych ekonomicznych możliwości spowodowania przez każde z nich znaczących szkód w zakresie konkurencji. W tej kwestii Komisja powołała się na różnicę pomiędzy udziałami w rynku rur przemysłowych w EOG, jakie posiadały, z jednej strony grupa KME, lider na rynku w EOG z udziałem w rynku wynoszącym [poufne] (
                     1
                  )%, a z drugiej strony Outokumpu i Wieland, z udziałami w rynku wynoszącymi odpowiednio [poufne] i 13,4%. Ze względu na tę różnicę kwota wyjściowa grzywny nałożonej na Outokumpu i Wieland została ustalona na 33% kwoty wyjściowej grzywny nałożonej na grupę KME, a mianowicie 11,55 miliona EUR w przypadku Outokumpu i Wieland oraz 35 milionów EUR w przypadku grupy KME (motywy 322–323, 326–328 zaskarżonej decyzji).

               16

               W trzeciej kolejności, aby uwzględnić konieczność ustalenia grzywny na poziomie zapewniającym jej odstraszający skutek, Komisja podwyższyła o 50% kwotę wyjściową grzywny nałożonej na Outokumpu, w wyniku czego grzywna ta osiągnęła poziom 17,33 miliona EUR, biorąc pod uwagę, że wynoszące ponad 5 miliardów EUR obroty w skali światowej tej spółki wskazują, że posiada ona wielkość i siłę ekonomiczną, które zezwalają na zastosowanie takiego podwyższenia (motyw 334 zaskarżonej decyzji).

               17

               W czwartej kolejności Komisja zakwalifikowała czas trwania naruszenia, które miało miejsce od 3 maja 1988 r. do 22 marca 2001 r., jako „długi”. Komisja uznała zatem za stosowne podwyższenie o 10% za każdy rok uczestnictwa w kartelu kwoty wyjściowej grzywien nałożonych na przedsiębiorstwa, które popełniły naruszenie. W związku z tym kwota wyjściowa grzywny nałożonej na skarżącą została podwyższona o 125%, co doprowadziło do ustalenia kwoty podstawowej grzywny na poziomie 38,98 miliona EUR (motywy 338, 342, 347 zaskarżonej decyzji).

               18

               W piątej kolejności z tytułu okoliczności obciążających kwota podstawowa grzywny nałożonej na Outokumpu została podwyższona o 50% z uwagi na fakt, że została ona uznana za winną powrotu do naruszenia, ponieważ spółka ta była adresatem decyzji Komisji 90/417/EWWiS z dnia 18 lipca 1990 r. dotyczącej postępowania na podstawie art. 65 [EWWiS] w sprawie porozumienia i praktyk uzgodnionych europejskich producentów produktów z blachy ze stali nierdzewnej walcowanej (Dz.U. L 220, s. 28) (motyw 354 zaskarżonej decyzji).

               19

               W szóstej kolejności odnośnie do okoliczności łagodzących Komisja podniosła, że bez współpracy ze strony spółki Outokumpu mogłaby ustalić istnienie bezprawnego zachowania tylko w odniesieniu do okresu czterech lat i w konsekwencji obniżyła kwotę wyjściową grzywny o 22,22 miliona EUR, tak że kwota podstawowa odpowiada grzywnie, jaka zostałaby na nią nałożona za taki okres (motyw 386 zaskarżonej decyzji).

               20

               W siódmej kolejności Komisja dokonała na podstawie części D komunikatu w sprawie współpracy z 1996 r. obniżki kwoty grzywien o 50% w przypadku Outokumpu, o 20% w przypadku Wieland i o 30% w przypadku grupy KME (motywy 402, 408, 423 zaskarżonej decyzji).

         Przebieg postępowania i żądania stron

               21

               Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 29 marca 2004 r. skarżące wniosły niniejszą skargę.

               22

               Wskutek zmiany składu izb Sądu sędzia sprawozdawca został przydzielony do ósmej izby, której następnie przekazano niniejszą sprawę.

               23

               Komisja wniosła w duplice, aby kwota grzywny nałożonej na skarżące została podwyższona z uwagi na okoliczność, że skarżące w replice podważyły niektóre okoliczności faktyczne, które nie zostały zakwestionowane w toku postępowania administracyjnego. Sąd wezwał skarżące do przedłożenia uwag dotyczących tego żądania wzajemnego, co skarżące uczyniły w wyznaczonym terminie.

               24

               Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (ósma izba) postanowił otworzyć procedurę ustną i w ramach środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 64 regulaminu Sądu wezwał strony do przedłożenia określonych dokumentów i skierował do nich pytania na piśmie, na które strony odpowiedziały w wyznaczonym terminie.

               25

               Podczas rozprawy w dniu 5 marca 2008 r. wysłuchano wystąpień stron i ich odpowiedzi na pytania ustne postawione przez Sąd. Podczas tejże rozprawy skarżące potwierdziły swą wolę, którą wyraziły już w uwagach dotyczących sprawozdania na rozprawę, zrezygnowania z dwóch argumentów podniesionych w ramach zarzutu dotyczącego błędnego stwierdzenia powrotu do naruszenia, odnoszących się do wysokości wcześniejszej sankcji pieniężnej i ograniczenia w czasie uprawnienia Komisji do stwierdzenia w niniejszym przypadku powrotu do naruszenia.

               26

               Skarżące wnoszą do Sądu o:

                        —

                        uchylenie lub obniżenie grzywny nałożonej w art. 2 lit. b) zaskarżonej decyzji;

                        —

                        obciążenie Komisji kosztami postępowania.

               27

               Komisja wnosi do Sądu o:

                        —

                        oddalenie skargi;

                        —

                        podwyższenie kwoty grzywny nałożonej na skarżące;

                        —

                        obciążenie skarżących kosztami postępowania.

               28

               W piśmie z dnia 1 kwietnia 2008 r. skarżące wskazały, że wycofują trzeci zarzut dotyczący błędnego podwyższenia o 50% kwoty grzywny do celów zapewnienia jej odstraszającego skutku. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2008 r. Sąd zarządził zgodnie z art. 62 regulaminu otwarcie procedury ustnej na nowo i zgodnie z art. 64 regulaminu włączył do akt sprawy wspomniane pismo. Pismem z dnia 5 maja 2008 r. Komisja przedstawiła uwagi dotyczące wycofania wspomnianego zarzutu.

               29

               W dniu 2 czerwca 2008 r. procedura ustna została zamknięta.

         Co do prawa

               30

               W uzasadnieniu niniejszej skargi skarżące podnoszą dwa zarzuty dotyczące błędnego podwyższenia kwoty grzywny z tytułu powrotu do naruszenia i nieodpowiedniej oceny do celów obliczenia kwoty wyjściowej grzywny rozmiaru rynku, na który naruszenie miało wpływ.

               31

               Na wstępie należy przypomnieć, po pierwsze, że z motywów 290–387 zaskarżonej decyzji wynika, że grzywny za naruszenie zostały nałożone przez Komisję na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17, a po drugie, że nawet jeśli Komisja nie odwołuje się wyraźnie w zaskarżonej decyzji do wytycznych dotyczących obliczania grzywien nałożonych na podstawie art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 i art. 65 ust. 5 [EWWiS] (Dz.U. 1998, C 9, s. 3, zwanych dalej „wytycznymi”), jest oczywiste, że ustaliła ona kwotę grzywien na podstawie określonej w nich metody.

               32

               Chociaż wytycznych nie można uznać za normę prawną, określają one normę postępowania, która stanowi pewną wskazówkę dla praktyki administracyjnej i od której Komisja nie może odstąpić w konkretnym przypadku bez podania powodów, które byłyby zgodne z zasadą równego traktowania (zob. wyrok Trybunału z dnia 18 maja 2006 r. w sprawie C-397/03 P Archer Daniels Midland i Archer Daniels Midland Ingredients przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-4429, pkt 91 i przytoczone tam orzecznictwo).

               33

               Zadaniem Sądu jest zatem zweryfikowanie w ramach kontroli zgodności z prawem grzywien nałożonych w zaskarżonej decyzji, czy Komisja wykonała swe uprawnienia dyskrecjonalne zgodnie z metodą sformułowaną w wytycznych i w zakresie, w jakim Sąd stwierdzi, że Komisja od niej odstąpiła, zweryfikowanie, czy to odejście jest uzasadnione i umotywowane w sposób wystarczający pod względem prawnym. W tej kwestii należy podnieść, że Trybunał potwierdził ważność samej zasady wytycznych, a także metody, która jest w nich wskazana (wyrok Trybunału z dnia 28 czerwca 2005 r. w sprawach połączonych C-189/02 P, C-202/02 P, od C-205/02 P do C-208/02 P i C-213/02 P Dansk Rørindustri i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-5425, pkt 252–255, 266, 267, 312, 313).

               34

               Samoograniczenie uprawnień dyskrecjonalnych Komisji wynikające z wydania wytycznych nie jest bowiem niezgodne z utrzymaniem znacznego zakresu uznania Komisji. Wytyczne zawierają elementy zwiększające elastyczność, przez co umożliwiają Komisji wykonywanie jej uprawnień dyskrecjonalnych w zgodności z przepisami rozporządzenia nr 17, tak jak zinterpretował te przepisy Trybunał (ww. w pkt 33 wyrok w sprawie Dansk Rørindustri i in. przeciwko Komisji, pkt 267).

               35

               Poza tym w dziedzinach takich jak ustalenie kwot grzywien nakładanych na podstawie art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17, w których Komisja zachowała zakres uznania na przykład w odniesieniu do stopy podwyżki kwoty grzywny z tytułu powrotu do naruszenia, kontrola zgodności z prawem tej oceny ogranicza się do zweryfikowania, czy nie występuje oczywisty błąd w ocenie (zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie T-241/01 Scandinavian Airlines System przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-2917, pkt 64, 79).

               36

               Jednakże zakres uznania Komisji i jego granice, które Komisja wprowadziła, nie stanowią co do zasady przeszkody, by sąd wspólnotowy skorzystał ze swego nieograniczonego prawa orzekania (wyrok Sądu z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawach połączonych T-67/00, T-68/00, T-71/00 i T-78/00 JFE Engineering i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-2501, pkt 538), które upoważnia go do uchylenia, zmniejszenia lub zwiększenia nałożonej przez Komisję grzywny (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 8 lutego 2007 r. w sprawie C-3/06 P Groupe Danone przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-1331, pkt 60–62; wyrok Sądu z dnia 21 października 2003 r. w sprawie T-368/00 General Motors Nederland i Opel Nederland przeciwko Komisji, Rec. s. II-4491, pkt 181).

         W przedmiocie zarzutu pierwszego dotyczącego błędnego podwyższenia z tytułu powrotu do naruszenia kwoty grzywny nałożonej na skarżące

      Argumenty stron

               37

               Skarżące przypominają, że z tytułu okoliczności obciążających kwota podstawowa grzywny nałożonej na Outokumpu została podwyższona przez Komisję o 50% ze względu na fakt, że spółka ta została uznana za winną powrotu do naruszenia, ponieważ była już adresatem decyzji 90/417 dotyczącej stali nierdzewnej.

               38

               Skarżące uważają, że podwyższając kwotę grzywny ze względu na powrót do naruszenia, Komisja naruszyła art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17, wytyczne, obowiązek uzasadnienia ustanowiony w art. 253 WE, a także ogólną zasadę równego traktowania. Poza tym Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie w odniesieniu do istotnych okoliczności faktycznych. W tym względzie przedstawiają one następujące argumenty.

               39

               Po pierwsze, skarżące utrzymują, że rozpatrywane naruszenie nie może stanowić przypadku powrotu do naruszenia, ponieważ poprzednie naruszenie odnosiło się do postanowień traktatu EWWiS, podczas gdy działalność rozpatrywanego kartelu jest karana na podstawie postanowień traktatu WE.

               40

               Po drugie, skarżące uważają, że obydwa naruszenia nie są naruszeniami tego samego rodzaju. Komisja naruszyła wytyczne, a także definicję pojęcia powrotu do naruszenia sformułowaną w wyroku Sądu z dnia 11 marca 1999 r. w sprawie T-141/94 Thyssen Stahl przeciwko Komisji, Rec. s. II-347, ponieważ zbadała kwestię, czy obydwa naruszenia są naruszeniami tego samego rodzaju, uwzględniając jedynie charakter rozpatrywanych bezprawnych zachowań (określenie cen, kwot i podział rynku), pomijając kontekst, w którym popełniono obydwa naruszenia. Według skarżących podejście Komisji jest zbyt formalistyczne. Badając kwestię powrotu do naruszenia, Komisja powinna była uwzględnić szczególne okoliczności, w jakich dokonano naruszenia stwierdzonego w decyzji 90/417, tym bardziej że okoliczności te wyraźnie wynikają ze wspomnianej decyzji.

               41

               W tym względzie skarżące odwołują się jednocześnie do decyzji 90/417 i do pism procesowych Komisji w tej sprawie, a także do innych dokumentów z nimi związanych. Z dokumentów tych wynika, że sprawa stali nierdzewnej powstała ze względu na brak koordynacji pomiędzy polityką handlową a polityką konkurencji prowadzoną przez Komisję. W tej sprawie Outokumpu, w wyniku presji wywieranej zarówno wobec niej, jak i sektora jako całości przez Komisję i niektóre rządy w ramach polityki handlowej prowadzonej w tym czasie pomiędzy Wspólnotą a Finlandią, „niechętnie” i „wbrew swym własnym interesom” przystąpiła do porozumienia ograniczającego konkurencję, nie zamierzając ograniczyć konkurencji i sądząc, że nie narusza art. 65 EWWiS.

               42

               A zatem naruszenie stwierdzone w decyzji 90/417 nie było zwykłym naruszeniem i doprowadziło do zawiązania kontaktów pomiędzy Komisją a władzami krajowymi w celu wypracowania zgodnego z prawem rozwiązania, by zaradzić kryzysowi, jaki dotknął sektor stali na szczeblu wspólnotowym, podczas gdy naruszenie rozpatrywane w niniejszym przypadku było zwykłym naruszeniem, dotyczyło działań prowadzonych celowo bez wiedzy Komisji i za pomocą których skarżące zamierzały chronić ich własne interesy handlowe.

               43

               Skarżące zaznaczają także, że Komisja z naruszeniem art. 253 WE nie dostarczyła odpowiednich wyjaśnień dotyczących powodu, dla którego mimo tych szczególnych okoliczności dokonała podwyższenia kwoty grzywny ze względu na powrót do naruszenia.

               44

               Skarżące twierdzą także, że okoliczność, iż w decyzjach wydanych później niż decyzja 90/417 Komisja nie podwyższyła ze względu na powrót do naruszenia grzywien nałożonych na inne spółki zamieszane w sprawę stali nierdzewnej potwierdza, że wspomniana sprawa posiadała tak szczególny charakter, że nie można było oczekiwać, aby skarżące uznały ją za istotną przestrogę w stosunku do bezprawnego zachowania ukaranego w zaskarżonej decyzji.

               45

               Skarżące twierdzą, że w każdym razie i w świetle szczególnych okoliczności sprawy dotyczącej stali nierdzewnej, podwyższenie o 50% kwoty grzywny nałożonej na skarżącą jest w niniejszym przypadku nieproporcjonalne. Według nich naruszenie popełnione nieumyślnie powinno prowadzić do zastosowania niższej stopy podwyżki kwoty grzywny ze względu na powrót do naruszenia. Na poparcie tego twierdzenia skarżące odwołują się także do kilku wcześniejszych decyzji wydanych przez Komisję, w których stopa podwyżki kwoty grzywien ze względu na powrót do naruszenia było niższa.

               46

               Skarżące także utrzymują, że praktyka decyzyjna Komisji polegająca na tym, że w jednej sprawie Komisja wydała decyzję, w której nie nałożyła żadnej grzywny, a w innej sprawie wydała decyzję, w której nałożyła grzywnę podwyższoną ze względu na powrót do naruszenia, jest sprzeczna z zasadą proporcjonalności.

               47

               Komisja wnosi o odrzucenie tego zarzutu. Ponadto zauważa, że skarżące powołują się na naruszenie zasady równego traktowania w świetle praktyki decyzyjnej Komisji w zakresie podwyższania grzywien ze względu na powrót do naruszenia po raz pierwszy w replice, a w związku z tym argument ten należy uznać na niedopuszczalny.

         Ocena Sądu

               48

               W pierwszej kolejności w odniesieniu do twierdzenia dotyczącego niewystarczającego charakteru uzasadnienia należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uzasadnienie indywidualnej decyzji musi przedstawiać w wyraźny i jednoznaczny sposób rozumowanie instytucji będącej autorem aktu, pozwalając zainteresowanym na zapoznanie się z podstawami podjętego środka, zaś właściwemu sądowi na dokonanie jego kontroli.

               49

               Wymóg uzasadnienia należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sytuacji. Nie ma wymogu, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 253 WE, winna opierać się nie tylko na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności, w jakich ten akt został wydany, a także wszystkie przepisy prawne dotyczące danej dziedziny (zob. wyrok Trybunału z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie C-367/95 P Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, Rec. s. I-1719, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).

               50

               W odniesieniu do określania grzywien z tytułu naruszenia prawa konkurencji istotne wymogi formalne wynikające z tego obowiązku uzasadnienia są spełnione wtedy, gdy Komisja wskaże w swej decyzji te elementy oceny, które umożliwiły jej określenie wagi i czasu trwania naruszenia (zob. wyrok Trybunału z dnia 15 października 2002 r. w sprawach połączonych C-238/99 P, C-244/99 P, C-245/99 P, C-247/99 P, od C-250/99 P do C-252/99 P i C-254/99 P Limburgse Vinyl Maatschappij i in. przeciwko Komisji, Rec. s. I-8375, pkt 463 i przytoczone tam orzecznictwo).

               51

               W niniejszym przypadku Komisja w zaskarżonej decyzji przedstawiła obydwa naruszenia jako naruszenia tego samego rodzaju, ponieważ dotyczyły one określania kwot i cen w celu kontrolowania produkcji i dokonania podziału rynku (motyw 353). Ponadto stwierdziła (motyw 352): „[p]owrót do naruszenia to sytuacja, w której przedsiębiorstwo będące już w przeszłości adresatem decyzji Komisji jako podmiot biorący udział w naruszeniu zostaje następnie uznane za odpowiedzialne za popełnienie innego naruszenia tego samego rodzaju. Celem takiej decyzji jest nie tylko nakazanie przedsiębiorstwu zaprzestania naruszenia, ale ostrzeżenie i odstraszenie tego przedsiębiorstwa od popełnienia podobnych naruszeń w przyszłości, nawet jeśli z jakiejś przyczyny nie nakłada się na niego żadnej grzywny”. W szczególności Komisja uznała (motyw 354): „[o]kolicznosć, że Outokumpu kontynuowała naruszenie w sektorze rur przemysłowych po doręczeniu jej w decyzji wydanej przez Komisję nakazu zaprzestania naruszenia w sektorze stali nierdzewnej w pełni dowodzi, że poprzednia decyzja nie miała skutku odstraszającego w odniesieniu do zachowania Outokumpu na rynku. W niniejszej sprawie konieczne jest zatem podwyższenie kwoty grzywny w celu zagwarantowania w przyszłości rzeczywiście odstraszającego skutku tejże grzywny”. A zatem Komisja w sposób wystarczający pod względem prawnym uzasadniła swą decyzję o podwyższeniu ze względu na powrót do naruszenia kwoty grzywny nałożonej na skarżące.

               52

               W drugiej kolejności w odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Komisję należy zauważyć, że w rzeczywistości skarżące nie powołały się wyraźnie w ramach niniejszego zarzutu na naruszenie zasady równego traktowania.

               53

               Jednakże zarówno z orzecznictwa, jak i z art. 21 statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 44 regulaminu Sądu wynika, że strona skarżąca nie jest zobowiązana do przytaczania postanowień traktatu lub zasad ogólnych prawa, na które się powołuje. Wystarczy, by okoliczności faktyczne, zarzuty i żądania strony skarżącej były zawarte w skardze, tak aby Komisja mogła rzeczywiście bronić swych interesów, a Sąd mógł przeprowadzić kontrolę (zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 7 maja 1991 r. w sprawie T-18/90 Jongen przeciwko Komisji, Rec. s. II-187, pkt 13 i przytoczone tam orzecznictwo). Wymóg ten został w niniejszym przypadku spełniony, ponieważ ze skargi wynika, że skarżące podważają słuszność podwyżki o 50% kwoty nałożonej na nie grzywny, uznając tę podwyżkę za błędną, zwłaszcza biorąc pod uwagę stopy podwyżek zastosowanych przez Komisję ze względu na powrót do naruszenia w jej wcześniejszych decyzjach.

               54

               W związku z powyższym wszystkie twierdzenia podniesione na poparcie niniejszego zarzutu należy uznać za dopuszczalne.

               55

               W trzeciej kolejności w odniesieniu do zasadności zarzutu należy przypomnieć, że traktaty ustanawiające Wspólnoty utworzyły jednolity porządek prawny, w którym postanowienia traktatu Euratom stanowią, a traktatu EWWiS stanowiły do dnia 23 lipca 2002 r., lex specialis uchylające lex generalis, które stanowi traktat WE (zob. wyrok Sądu z dnia 5 czerwca 2001 r. w sprawie T-6/99 ESF Elbe-Stahlwerke Feralpi przeciwko Komisji, Rec. s. II-1523, pkt 102 i przywoływane tam orzecznictwo). Poza tym z orzecznictwa wynika, że zakaz tworzenia karteli jest przewidziany w dwóch analogicznych postanowieniach, czyli w art. 81 WE i w art. 65 EWWiS, które mimo że pochodzą z odrębnych traktatów, odwołują się do identycznych pojęć prawnych (zob. podobnie ww. w pkt 40 wyrok Sądu w sprawie Thyssen Stahl przeciwko Komisji, pkt 269, 270, 277; wyroki: z dnia 11 marca 1999 r. w sprawie T-145/94 Unimétal przeciwko Komisji, Rec. s. II-585, pkt 248, 252; z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawach połączonych T-45/98 i T-47/98 Krupp Thyssen Stainless i Acciai speciali Terni przeciwko Komisji, Rec. s. II-3757, pkt 181).

               56

               W związku z powyższym należy przyznać, że po stwierdzeniu przez Komisję w drodze decyzji udziału przedsiębiorstwa w kartelu zgodnie z uprawnieniami, które zostały jej przyznane na mocy wspólnotowego porządku prawnego, decyzja ta będzie mogła posłużyć jako podstawa dla przeprowadzenia w ramach nowej decyzji odnoszącej się do prawa wspólnotowego oceny skłonności tego przedsiębiorstwa do naruszania przepisów wspólnotowych dotyczących karteli.

               57

               Zresztą żaden przepis wytycznych nie prowadzi do wniosku, że wskazówkę, zgodnie z która musi występować „powtarzające się naruszenie tego samego typu przez to samo przedsiębiorstwo (przedsiębiorstwa)”, należy rozumieć w tym znaczeniu, że Komisja do celów stwierdzenia powrotu do naruszenia w ramach zastosowania art. 81 WE nie może uwzględnić naruszeń stwierdzonych na mocy traktatu EWWiS. Przeciwnie, z tytułu wytycznych wynika, że mają one zastosowanie zarówno do obliczania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17, jak i grzywien nakładanych na mocy art. 65 ust. 5 EWWiS.

               58

               W odniesieniu do argumentu, iż szczególne okoliczności popełnionego naruszenia uniemożliwiają Komisji uwzględnienie wobec skarżących powrotu do naruszenia, należy go oddalić, ponieważ z orzecznictwa wynika, że pojęcie powrotu do naruszenia wymaga wyłącznie wcześniejszego stwierdzenia naruszenia wspólnotowego prawa konkurencji (ww. w pkt 36 wyrok w sprawie Groupe Danone przeciwko Komisji, pkt 41).

               59

               Tymczasem w niniejszym przypadku z art. 1 i 4 decyzji 90/417 wynika, że Outokumpu została poinformowana, że zawierając porozumienia cenowe ze swymi konkurentami i dokonując podziału rynku i klientów pomiędzy nią i konkurentami, naruszyła przepisy wspólnotowego prawa konkurencji i powinna powstrzymać się od powtarzania tych zachowań. Jednakże z art. 1 zaskarżonej decyzji wynika, że skarżące następnie uczestniczyły w niemalże identycznym naruszeniu.

               60

               W odniesieniu do argumentu, iż skarżące zostały potraktowane w sposób dyskryminujący w stosunku do innych przedsiębiorstw, wobec których decyzja 90/417 nie została uwzględniona jako okoliczność obciążająca, należy podkreślić, że sam fakt uwzględnienia przez Komisję we wcześniejszej praktyce decyzyjnej, że niektóre elementy nie stanowią okoliczności obciążającej przy wyznaczaniu kwoty grzywny, nie oznacza, że Komisja jest zobowiązana do stosowania tej samej oceny w późniejszej decyzji (zob. analogicznie wyrok Sądu z dnia 25 października 2005 r. w sprawie T-38/02 Groupe Danone przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-4407, pkt 57).

               61

               Z powyższego wynika, że Komisja nie popełniła błędu, stwierdzając powrót skarżących do naruszenia.

               62

               W odniesieniu do twierdzeń przedstawionych w stosunku do wynoszącej 50% stopy podwyżki zastosowanej w zaskarżonej decyzji należy podnieść, że Komisja przy określaniu stopy podwyżki ze względu na powrót do naruszenia może uwzględnić czynniki, które potwierdzają skłonność danego przedsiębiorstwa do łamania reguł konkurencji, w tym okres czasu, jaki upłynął pomiędzy danymi naruszeniami.

               63

               W niniejszym przypadku należy stwierdzić, że w dniu wydania decyzji 90/417, czyli w dniu 18 lipca 1990 r., kartel będący przedmiotem zaskarżonej decyzji już istniał. Tymczasem mimo stwierdzenia niemalże identycznego naruszenia przez skarżące reguł konkurencji w decyzji 90/417, postanowiły one kontynuować udział w nowym kartelu. Okoliczność ta uzasadnia jako taka stopę podwyżki zastosowaną w zaskarżonej decyzji.

               64

               Jest bezsporne, że skarżące odwołują się do szeregu okoliczności naruszenia stwierdzonego w decyzji 90/417, które zostały przytoczone w tytule X, pkt 12 wspomnianej decyzji. Jednakże okoliczności te, które bez wątpienia uzasadniały nienałożenie we wspomnianej decyzji na skarżące grzywny, są w logiczny sposób właściwe dla tej decyzji i nie mają żadnego związku ze skłonnością skarżących do łamania od dnia 18 lipca 1990 r. reguł konkurencji. Nie mogą one w konsekwencji zostać uwzględnione do celów określenia stopy podwyżki grzywny ze względu na powrót do naruszenia.

               65

               W odniesieniu do argumentu, iż skarżące zostały potraktowane w sposób dyskryminujący w stosunku do innych przedsiębiorstw, w przypadku których stwierdzenie powrotu do naruszenia nie doprowadziło do tak wysokiej podwyżki jak w odniesieniu do skarżących, należy podkreślić, po pierwsze, że wcześniejsza praktyka decyzyjna Komisji nie stanowi ram prawnych dla grzywien w zakresie konkurencji (wyrok Sądu z dnia 30 września 2003 r. w sprawie T-203/01 Michelin przeciwko Komisji, Rec. s. II-4071, pkt 292), a po drugie, że w ramach rozporządzenia nr 17 Komisja dysponuje zakresem uznania w odniesieniu do ustalania wysokości grzywien celem doprowadzenia do tego, aby zachowania przedsiębiorstw były zgodne z regułami konkurencji (wyrok Sądu z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawach połączonych T-236/01, T-239/01, od T-244/01 do T-246/01, T-251/01 i T-252/01 Tokai Carbon i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II-1181, pkt 216) i uprawnieniem, aby w każdej chwili dostosować wysokość grzywien do potrzeb tej polityki (ww. w pkt 33 wyrok w sprawie Dansk Rørindustri i in. przeciwko Komisji, pkt 169).

               66

               W świetle powyższych rozważań Komisja nie popełniła oczywistego błędu w ocenie, stosując wobec skarżących podwyżkę o 50% kwoty grzywny nałożonej ze względu na powrót do naruszenia. Ponadto Sąd nie uważa, aby w ramach przysługującego mu nieograniczonego prawa orzekania konieczna była zmiana wspomnianej stopy podwyżki.

         W przedmiocie zarzutu drugiego dotyczącego nieodpowiedniej oceny do celów obliczenia kwoty wyjściowej grzywny rozmiaru sektora, na który miało wpływ naruszenie

      Argumenty stron

               67

               W ramach drugiego zarzutu skarżące podnoszą, że Komisja, przyjmując, że wartość właściwego rynku wynosi 288 milionów EUR, wyolbrzymiła jego rozmiar i w konsekwencji wagę naruszenia, co doprowadziło do nałożenia zbyt wysokiej grzywny.

               68

               Na wstępie skarżące zauważają, że w sektorze rur przemysłowych całkowita cena produktów składa się zwykle z ceny miedzi, opartej na notowaniu na London Metal Exchange (giełdzie metali w Londynie, zwanej dalej „LME”), i kosztu przetworzenia, który odpowiada wartości dodanej przez producenta (zwanej dalej „marżą za przetworzenie”). Surowca koniecznego do produkcji rur przemysłowych dostarcza albo klient, albo sam producent rur przemysłowych, który fakturuje go wówczas w cenie całkowitej.

               69

               Według skarżących rozmiar właściwego rynku jest istotnym czynnikiem przy ustalaniu kwoty wyjściowej grzywny. Niemniej jednak skarżące twierdzą, że w niniejszym przypadku Komisja określiła kwotę wyjściową grzywny na podstawie rozmiaru właściwego rynku.

               70

               Skarżące uważają, że jako producenci rur przemysłowych nie mają żadnego wpływu na cenę podstawowego surowca, czyli miedzi, która stanowi około dwóch trzecich końcowej ceny płaconej przez ich klientów. W tym względzie skarżące przypominają, że cena metalu jest określana poprzez codzienne notowania na LME i że zaopatrując się w ten metal, wykonują one jedynie wskazówki nabywców rur przemysłowych. W związku z tym to klienci określają cenę metalu. W konsekwencji cena metalu jest wyłącznie elementem, który należy przerzucić na klientów. W konsekwencji rzeczywiste znaczenie ekonomiczne danego rynku jest ograniczone do marży za przetworzenie.

               71

               Odwołując się do wymienionych powyżej względów, skarżące utrzymują, że Komisja przy dokonywaniu oceny rozmiaru właściwego rynku powinna była odjąć około dwie trzecie od całkowitej ceny rozpatrywanych produktów, co doprowadziłoby do ustalenia niższej kwoty wyjściowej grzywny. Skarżące stwierdzają, że nie odejmując ceny miedzi od wielkości obrotów na właściwym rynku, Komisja nie uwzględniła rzeczywistości gospodarczej na rynku i ustaliła zbyt wysoką kwotę wyjściową grzywny w stosunku do wagi naruszenia.

               72

               Komisja wnosi o oddalenie zarzutu podniesionego przez skarżące. Poza tym Komisja żąda w duplice, aby skarżące wyjaśniły, czy podważają swe uczestnictwo w naruszeniu, które miało wpływ na sektor rur przemysłowych w całości. Komisja podnosi, że jeśli tak jest, zarzut skarżących jest niedopuszczalny, ponieważ nie został podniesiony w skardze. Ponadto Komisja utrzymuje, że takie podważenie zmusiłoby ją do wniesienia do Sądu żądania podwyższenia kwoty grzywny nałożonej na skarżące, ponieważ skorzystały one z obniżki o 50% wspomnianej kwoty miedzy innymi z tego względu, że oświadczyły, że nie podważają prawdziwości okoliczności faktycznych, do których Komisja odwołała się w celu uzasadnienia jej oskarżenia.

               73

               W uwagach pisemnych dotyczących żądania Komisji skarżące podnoszą, że nie podważają, iż uczestniczyły w jednolitym naruszeniu, które obejmowało podział rynku i klientów, wprowadzenie w życie systemu kierowania rynkiem właściwym, a także karteli dotyczących warunków dostawy rur przemysłowych. Przyznają poza tym, że naruszenie to miało wpływ na cały sektor rur przemysłowych. Jednakże podkreślają, że naruszenie nie dotyczyło ceny miedzi.

         Ocena Sądu

               74

               Na wstępie należy stwierdzić, że nie ma potrzeby orzekania ani w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności skargi, ani w przedmiocie żądania wzajemnego, podniesionych przez Komisję. Skarżące w uwagach dotyczących żądania Komisji wyraźnie bowiem stwierdziły, że przyznają, iż naruszenie miało wpływ na cały sektor rur przemysłowych.

               75

               W odniesieniu do istoty sprawy należy najpierw podkreślić, że metoda przedstawiona w wytycznych, które zostały zastosowane przez Komisję w zaskarżonej decyzji (zob. pkt 31 powyżej), opiera się na ryczałcie, zgodnie z którym ogólna kwota wyjściowa grzywny, określona na podstawie wagi naruszenia, jest obliczana z uwzględnieniem charakteru naruszenia, jego rzeczywistego wpływu na rynek, tam gdzie może to być zmierzone, oraz rozmiaru właściwego rynku geograficznego (pkt 1 A akapit pierwszy wytycznych). W związku z tym ogólna kwota wyjściowa grzywny jest dostosowana do indywidualnej sytuacji każdego uczestnika naruszenia na podstawie między innymi jego rozmiaru.

               76

               Ponadto do celów ustalenia kwoty wyjściowej grzywny Komisja może uwzględnić rozmiar właściwego rynku, jednak nie jest do tego zobowiązana (wyroki Sądu: z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie T-15/02 BASF przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-497, pkt 134; z dnia 27 września 2006 r. w sprawie T-322/01 Roquette Frères przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-3137, pkt 149, 150).

               77

               W świetle wspomnianego orzecznictwa okazuje się, że założenie skarżących, iż rozmiar właściwego rynku jest jako taki czynnikiem rozstrzygającym do celów oceny wagi naruszenia, a w konsekwencji ustalenia kwoty wyjściowej grzywny, nie jest zasadne.

               78

               Jednakże z zaskarżonej decyzji wyraźnie wynika, że Komisja w niniejszym przypadku postanowiła w przeprowadzonej przez nią ocenie wagi rozpatrywanego naruszenia uwzględnić rozmiar rynku rur przemysłowych w EOG. Mimo że Komisja już stwierdziła na podstawie charakteru naruszenia, że było ono w rozumieniu wytycznych „bardzo poważne” (motyw 294), określiła bowiem w zaskarżonej decyzji wagę naruszenia, a w konsekwencji ogólną kwotę wyjściowa grzywny, biorąc pod uwagę rzeczywisty wpływ kartelu na rynek (motywy 295–314), rozmiar właściwego rynku geograficznego (motywy 315–317) oraz okoliczność, że sektor, w którym dokonano naruszenia, jest istotnym rynkiem, którego wartość w EOG jest szacowana na 288 milionów EUR (motywy 318, 319).

               79

               O ile do celów oceny wagi naruszenia i ustalenia kwoty wyjściowej grzywny rozmiar właściwego rynku stanowił tylko jeden z czynników uwzględnionych przez Komisję w zaskarżonej decyzji, to jednak w rzeczywistości Komisja określiła wspomnianą kwotę na podstawie tego rozmiaru. W związku z tym należy oddalić twierdzenie Komisji, zgodnie z którym kwota wyjściowa grzywny nałożonej na skarżące niekoniecznie byłaby niższa od 11,55 miliona EUR, gdyby od wielkości obrotów odjęto cenę miedzi.

               80

               W konsekwencji należy zbadać, czy Komisja, dokonując oceny rozmiaru właściwego rynku, niesłusznie uwzględniła cenę miedzi.

               81

               W tym względzie skarżące twierdzą, po pierwsze, że cena miedzi nie jest kontrolowana przez producentów rur przemysłowych, ponieważ jest ona ustalana według notowań na LME, a po drugie, że to sami nabywcy rur przemysłowych decydują, po jakiej cenie metal jest kupowany.

               82

               Należy jednak stwierdzić, że nie istnieje żaden uzasadniony powód, by wielkość obrotów na właściwym rynku obliczać z wykluczeniem określonych kosztów produkcji. Jak słusznie podniosła Komisja — we wszystkich sektorach przemysłowych istnieją koszty dotyczące produktu końcowego, których producent nie może kontrolować, a które jednak stanowią zasadniczy element całej jego działalności i w związku z tym nie mogą być wykluczone z wielkości obrotów przy ustalaniu kwoty wyjściowej grzywny (zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 15 marca 2000 r. w sprawach połączonych T-25/95, T-26/95, od T-30/95 do T-32/95, od T-34/95 do T-39/95, od T-42/95 do T-46/95, T-48/95, od T-50/95 do T-65/95, od T-68/95 do T-71/95, T-87/95, T-88/95, T-103/95 i T-104/95 Cimenteries CBR i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II-491, pkt 5030, 5031). Okoliczność, że cena miedzi stanowi znaczną część ceny końcowej rur przemysłowych lub że ryzyko wahania cen jest znacznie wyższe niż w przypadku innych surowców, nie prowadzi do podważenia tego wniosku.

               83

               Należy zatem uznać, że Komisja słusznie uwzględniła cenę miedzi do celów ustalenia rozmiaru właściwego rynku. W konsekwencji zarzut drugi także jest bezzasadny.

               84

               W związku z powyższym skargę należy oddalić.

         W przedmiocie kosztów

               85

               Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżące przegrały sprawę, należy obciążyć je kosztami, zgodnie z żądaniem Komisji.

               Z powyższych względów
               SĄD (ósma izba)
               orzeka, co następuje:

                           1)

                           Skarga zostaje oddalona.

                           2)

                           Outokumpu Oyj i Luvata Oy zostają obciążane kosztami postępowania.

                     Martins Ribeiro
                     Papasavvas
                     Wahl
                     Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 6 maja 2009 r.
                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: angielski.
      (
            1
         )	Dane poufne utajnione.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 10 stycznia 2006 r.#De Groot en Slot Allium BV i Bejo Zaden BV przeciwko Ministre de l'Économie, des Finances et de l'Industrie i Ministre de l'Agriculture, de l'Alimentation, de la Pêche et des Affaires rurales.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Conseil d'État - Francja.#Dyrektywa 70/458/EWG - Obrót materiałem siewnym warzyw - Artykuł 2 - Dyrektywa 92/33/EWG - Obrót materiałem rozmnożeniowym oraz nasadzeniowym warzyw, innym niż nasiona - Załącznik II - Wspólny katalog odmian gatunków warzyw - Uregulowanie krajowe zastrzegające obrót pod nazwą szalotka jedynie do odmian szalotek produkowanych w drodze rozmnażania wegetatywnego - Artykuł 28 WE - Ochrona konsumentów.#Sprawa C-147/04.

text:
      Sprawa C-147/04
      De Groot en Slot Allium BV
      i
      Bejo Zaden BV
      przeciwko
      Ministre de l’Économie, des Finances et de l’Industrie
      i
      Ministre de l’Agriculture, de l’Alimentation, de la Pêche       et des Affaires rurales
      [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Conseil d’État (Francja)]
      Dyrektywa 70/458/EWG – Obrót materiałem siewnym warzyw – Artykuł 2 – Dyrektywa 92/33/EWG – Obrót materiałem rozmnożeniowym oraz nasadzeniowym warzyw, innym niż nasiona – Załącznik II – Wspólny katalog odmian gatunków warzyw – Uregulowanie krajowe zastrzegające obrót pod nazwą „szalotka” jedynie do odmian szalotek produkowanych w drodze rozmnażania
         wegetatywnego – Artykuł 28 WE – Ochrona konsumentów

      Opinia rzecznika generalnego D. Ruiza-Jaraba Colomera przedstawiona w dniu 24 maja 2005 r.  I-0000
      Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 10 stycznia 2006 r.  I-0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Rolnictwo – Harmonizacja ustawodawstw – Obrót materiałem siewnym warzyw – Dyrektywa 70/458
      (dyrektywa Rady 70/458, art. 2 ust. 1 lit. A), i dyrektywa 92/33, załącznik II)
      2.     Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym
      (art. 28 WE)
      1.     Łączna lektura przepisów dyrektywy 70/458 w sprawie obrotu materiałem siewnym warzyw, ze zmianami, oraz dyrektywy 92/33 w sprawie
         obrotu materiałem rozmnożeniowym oraz nasadzeniowym warzyw, innym niż nasiona, nie pozwala na stwierdzenie, że w przypadku
         gdy warzywo nie figuruje w wykazie zawartym w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458, odmiana tego warzywa może mimo wszystko
         zostać wpisana do wspólnego katalogu odmian gatunków warzyw jako materiał siewny, z tego powodu że warzywo to figuruje w wykazie
         zawartym w załączniku II dyrektywy 92/33.

      Wynika stąd, że skoro szalotka nie figuruje w wykazie warzyw objętym zakresem stosowania dyrektywy 70/458, dokonanie wpisu
         przez Komisję odmian ambition i matador jako materiału siewnego tego warzywa do wspólnego katalogu – na skutek notyfikowania
         jej katalogu krajowego przez właściwe władze państwa członkowskiego – nastąpiło niezgodnie z przepisami tej dyrektywy.

      (por. pkt 65, 66)
      2.     Uchybia zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 28 WE państwo członkowskie, które zezwala na wprowadzanie do obrotu
         pod nazwą „szalotka” jedynie warzyw wyprodukowanych w drodze rozmnażania wegetatywnego, z wyłączeniem warzyw pochodzących
         z nasion wyprodukowanych i wprowadzonych do obrotu pod tą samą nazwą w innych państwach członkowskich.

      Uregulowania takiego nie można uznać za uzasadnione w świetle art. 28 WE, ponieważ nie jest ono konieczne do zadośćuczynienia
         nadrzędnym wymogom mającym na celu między innymi ochronę konsumentów. W istocie poza różnicą związaną ze sposobem ich rozmnażania
         te dwa rodzaje szalotek wykazują silne podobieństwo zewnętrzne. Zatem cel zamierzony przez sporne regulowanie krajowe, tj.
         ochrona konsumentów, może zostać osiągnięty przez umieszczenie odpowiedniej etykiety precyzującej, że sporne szalotki nie
         zostały wyprodukowane w drodze rozmnażania wegetatywnego, lecz pochodzą z nasion.

      (por. pkt 75, 77, 79, 80 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 10 stycznia 2006 r. (*)

      Dyrektywa 70/458/EWG – Obrót materiałem siewnym warzyw – Artykuł 2 – Dyrektywa 92/33/EWG – Obrót materiałem rozmnożeniowym oraz nasadzeniowym warzyw, innym niż nasiona – Załącznik II – Wspólny katalog odmian gatunków warzyw – Uregulowanie krajowe zastrzegające obrót pod nazwą szalotka jedynie do odmian szalotek produkowanych w drodze rozmnażania
         wegetatywnego – Artykuł 28 WE – Ochrona konsumentów

      W sprawie C-147/04
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Conseil
         d’État (Francja) postanowieniem z dnia 4 lutego 2004 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 22 marca 2004 r., w postępowaniu:

      De Groot en Slot Allium BV,

      Bejo Zaden BV
      przeciwko
      Ministre de l’Économie, des Finances et de l’Industrie,

      Ministre de l’Agriculture, de l’Alimentation, de la Pêche et des Affaires rurales,

      przy udziale:
      Comité économique agricole régional fruits et légumes de la Région Bretagne (Cerafel),

      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C. W. A. Timmermans, prezes izby, J. Makarczyk, C. Gulmann, G. Arestis (sprawozdawca) i J. Klučka, sędziowie,
      rzecznik generalny: D. Ruíz-Jarabo Colomer,
      sekretarz: K. Sztranc, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 21 kwietnia 2005 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –       w imieniu De Groot en Slot Allium BV oraz Bejo Zaden BV przez adwokatów C. Amigues oraz M. Baya,
      –       w imieniu comité économique agricole régional fruits et légumes de la Région Bretagne (Cerafel) przez M. Jacquota, O. Prosta
         oraz K. Merten-Lentz, avocats,

      –       w imieniu rządu francuskiego przez G. de Bergues’a oraz A. Colomb, działających w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu rządu niderlandzkiego przez H. G. Sevenster oraz D. J. M. de Gravego, działających w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez M. Nolina oraz B. Stromsky’ego, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 24 maja 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady 70/458/EWG z dnia 29 września 1970 r.
         w sprawie obrotu materiałem siewnym warzyw (Dz.U. L 225, str. 7), zmienionej dyrektywą Rady 88/380/EWG z dnia 13 czerwca 1988 r.
         (Dz.U. L 187, str. 31) (zwanej dalej „dyrektywą 70/458”), oraz dyrektywy Rady 92/33/EWG z dnia 28 kwietnia 1992 r. w sprawie
         obrotu materiałem rozmnożeniowym oraz nasadzeniowym warzyw, innym niż nasiona (Dz.U. L 157, str. 1).

      2       Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między spółkami niderlandzkimi De Groot en Slot Allium BV i Bejo Zaden BV
         (zwanymi dalej „De Groot i Bejo”) a ministre de l’Économie, des Finances et de l’Industrie (ministrem gospodarki, finansów
         i przemysłu) oraz ministre de l’Agriculture, de l’Alimentation, de la Pêche et des Affaires rurales (ministrem rolnictwa,
         żywności, rybołówstwa i spraw rolnych) (zwanymi dalej „właściwymi ministrami”) w ramach skarg tych spółek mających na celu
         stwierdzenie nieważności dorozumianej decyzji odrzucającej żądanie tych spółek mające na celu uchylenie rozporządzenia z dnia
         17 maja 1990 r. dotyczącego handlu szalotkami (JORF z dnia 2 czerwca 1990 r., str. 6557).

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
       Dyrektywa 70/458
      3       Dyrektywa 70/458, która dotyczy nasion warzyw wprowadzanych do obrotu wewnątrz Wspólnoty, zawiera w art. 2 ust. 1 lit. A)
         wykaz warzyw, wśród których nie figuruje szalotka (Allium ascalonicum).

      4       Wśród materiału siewnego art. 2 ust. 1 lit. B), C) i D) rozróżnia trzy kategorie, mianowicie odpowiednio elitarny materiał
         siewny, kwalifikowany materiał siewny i standardowy materiał siewny.

      5       Artykuł 2 ust. 1 a dyrektywy 70/458 przewiduje:
      „Zmiany, których należy dokonać z uwagi na rozwój wiedzy naukowej i technicznej w wykazie gatunków określonych w ust. 1 część A
         w odniesieniu do ich nazewnictwa i mieszańców powstałych ze skrzyżowania gatunków objętych niniejszą dyrektywą, są przyjmowane
         zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 40” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tej dyrektywy poniżej].

      6       Zgodnie z art. 3 ust. 1–3 dyrektywy 70/458:
      „1. Państwa członkowskie ustanawiają, że materiał siewny warzyw można kwalifikować, kontrolować jako standardowy materiał
         siewny i wprowadzać do obrotu jedynie wtedy, gdy dana odmiana została urzędowo dopuszczona do obrotu w co najmniej jednym
         państwie członkowskim.

      2. Każde państwo członkowskie tworzy katalog lub więcej katalogów odmian urzędowo dopuszczonych do kwalifikacji, kontroli
         jako standardowego materiału siewnego i do obrotu na terytorium tych państw […].

      […]
      3. Wspólny katalog odmian gatunków warzyw zostanie utworzony na podstawie krajowych katalogów państw członkowskich, zgodnie
         z przepisami art. 16 i 17”.

      7       Artykuł 4 akapit pierwszy dyrektywy 70/458 wskazuje, że państwa członkowskie zapewniają, że odmiana zostaje dopuszczona do
         obrotu jedynie wtedy, gdy jest ona odrębna, trwała i wystarczająco wyrównana. Artykuł 5 tej dyrektywy określa przesłanki,
         zgodnie z którymi odmiana jest odrębna, trwała i wystarczająco wyrównana.

      8       Artykuł 10 ust. 1 dyrektywy 70/458 przewiduje między innymi, że państwa członkowskie zapewniają urzędową publikację katalogu
         odmian dopuszczonych do obrotu na ich terytorium i w przypadku gdy wymagana jest hodowla zachowawcza danej odmiany, także
         opublikowanie nazwiska osoby lub nazwisk osób odpowiedzialnych w ich kraju.

      9       Zgodnie z art. 11 ust. 1 dyrektywy 70/458:
      „O każdym wniosku lub wycofaniu wniosku o dopuszczenie odmiany do obrotu, o każdym wpisie do katalogu odmian, a także o zmianach
         w tym katalogu należy bezzwłocznie powiadomić inne państwa członkowskie i Komisję”.

      10     Artykuł 11 ust. 2 przewiduje, że w przypadku każdej nowej odmiany dopuszczonej do obrotu państwa członkowskie podają do wiadomości
         innych państw członkowskich i Komisji krótki opis jej właściwości, które są im znane w następstwie procedury dopuszczenia
         do obrotu. Na wniosek informują one także o cechach, które umożliwiają odróżnienie danej odmiany od innych podobnych odmian.

      11     Artykuł 12 ust. 1 i 2 dyrektywy 70/458 przewiduje w szczególności, iż państwa członkowskie zapewniają, że odmiany dopuszczone
         do obrotu są utrzymywane w drodze hodowli zachowawczej oraz że zawsze musi istnieć możliwość kontroli tej hodowli na podstawie
         zapisów osoby lub osób odpowiedzialnych za daną odmianę.

      12     Artykuł 13 a dyrektywy 70/458 ma następujące brzmienie:
      „1. Państwa członkowskie zapewniają wyjaśnienie wszelkich wątpliwości, jakie powstają po dopuszczeniu odmiany do obrotu co
         do oceny jej odrębności lub jej nazwy w czasie dopuszczenia do obrotu.

      2. Jeżeli po dopuszczeniu odmiany do obrotu okaże się, że przesłanka odrębności w rozumieniu art. 5 nie była spełniona w czasie
         dopuszczenia do obrotu, zgodnie z niniejszą dyrektywą dopuszczenie do obrotu zostaje zastąpione inną decyzją, a w razie potrzeby
         uchyleniem dopuszczenia do obrotu.

      Zgodnie z tą inną decyzją dana odmiana, począwszy od daty jej pierwotnego dopuszczenia do obrotu, nie jest uznawana za odmianę
         znaną we Wspólnocie w rozumieniu art. 5 […].

      3. Jeżeli po dopuszczeniu odmiany do obrotu okaże się, że nazwa tej odmiany w rozumieniu art. 9 nie nadawała się do przyjęcia
         w czasie dopuszczenia do obrotu, nazwa zostaje przyjęta w sposób, który jest zgodny z niniejszą dyrektywą. Państwa członkowskie
         mogą zezwolić na tymczasowe stosowanie poprzedniej nazwy jako nazwy dodatkowej. Szczegółowe zasady, zgodnie z którymi można
         stosować poprzednią nazwę w charakterze nazwy dodatkowej, mogą zostać ustanowione zgodnie z procedurą, o której mowa w art.
         40”.

      13     Artykuł 14 ust. 1 dyrektywy 70/458 przewiduje:
      „1. Państwa członkowskie zapewniają uchylenie dopuszczenia do obrotu:
      a) jeżeli podczas badań zostanie udowodnione, że dana odmiana nie jest już odrębna, trwała lub wystarczająco wyrównana,
      b) jeżeli wnosi o to osoba lub osoby odpowiedzialne za daną odmianę, chyba że zapewniona zostaje hodowla zachowawcza.
      2. Państwa członkowskie mogą cofnąć dopuszczenie odmiany do obrotu:
      a) jeżeli nie są stosowane przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne przyjęte zgodnie z niniejszą dyrektywą;
      b) jeżeli w czasie składania wniosku o dopuszczenie do obrotu lub w trakcie procedury badania dostarczono fałszywe lub błędne
         dane na temat danych, od których zależy dopuszczenie do obrotu”.

      14     Artykuł 15 ust. 1 dyrektywy 70/458 stanowi, że państwa członkowskie zapewniają usunięcie odmiany ze swoich katalogów, jeżeli
         zostaje uchylone dopuszczenie do obrotu lub jeżeli upływa okres ważności dopuszczenia do obrotu.

      15     Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 tej dyrektywy:
      „1. Państwa członkowskie zapewniają, by począwszy od upływu dwumiesięcznego terminu po publikacji, o której mowa w art. 17,
         materiał siewny odmian dopuszczonych do obrotu zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy lub zgodnie z zasadami odpowiadającymi
         zasadom niniejszej dyrektywy nie był przedmiotem żadnych ograniczeń w obrocie ze względu na odmianę.

      2.      W drodze wyjątku od przepisów ust. 1 państwo członkowskie może na swój wniosek zostać upoważnione zgodnie z procedurą przewidzianą
         w art. 40 do zakazu obrotu – na całości lub części swojego terytorium – materiałem siewnym odmiany, jeżeli odmiana nie jest
         odrębna, trwała lub wystarczająco wyrównana. Wniosek musi zostać złożony przed końcem trzeciego roku kalendarzowego po roku,
         w którym miało miejsce dopuszczenie odmiany do obrotu”.

      16     Artykuł 17 ust. 1 powyższej dyrektywy brzmi następująco:
      „Zgodnie z informacjami dostarczanymi przez państwa członkowskie Komisja publikuje na bieżąco w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich  pod nazwą »Wspólny katalog odmian gatunków warzyw« [zwany dalej „wspólnym katalogiem”] wszystkie odmiany, których materiał
         siewny nie podlega, na podstawie art. 16, żadnym ograniczeniom w obrocie ze względu na odmianę – począwszy od upływu dwumiesięcznego
         terminu, a także dane przewidziane w art. 10 ust. 1 dotyczące osoby lub osób odpowiedzialnych za hodowlę zachowawczą danej
         odmiany. Publikacja wskazuje państwa członkowskie, którym zostało udzielone upoważnienie zgodnie z art. 16 ust. 2 lub art.
         18 […]”.

      17     Zgodnie z art. 18 dyrektywy 70/458:
      „W przypadku stwierdzenia, że uprawa odmiany wpisanej do wspólnego katalogu […] może w którymś państwie członkowskim być szkodliwa
         z punktu widzenia zdrowotności roślin dla uprawy innych odmian lub gatunków, to państwo członkowskie może na swój wniosek
         zostać upoważnione zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 40 do zakazu obrotu materiałem siewnym tej odmiany na całości lub
         części swojego terytorium. W przypadku bezpośredniego niebezpieczeństwa rozprzestrzeniania się szkodliwych organizmów dane
         państwo członkowskie może od razu po złożeniu wniosku nałożyć taki zakaz aż do momentu wydania ostatecznej decyzji zgodnie
         z procedurą przewidzianą w art. 40”.

      18     Artykuł 35 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje:
      „Państwa członkowskie podejmują wszelkie konieczne środki, by w obrocie można było przeprowadzać urzędowe kontrole – przynajmniej
         w drodze pobrania wyrywkowych próbek – materiału siewnego warzyw pod względem respektowania warunków przewidzianych w niniejszej
         dyrektywie”.

      19     Zgodnie z art. 36 dyrektywy 70/458 państwa członkowskie zapewniają, by materiał siewny kategorii „kwalifikowany materiał siewny”
         i „standardowy materiał siewny” były przedmiotem późniejszej urzędowej kontroli upraw – dokonywanej w drodze pobrania wyrywkowych
         próbek – polegającej na sprawdzeniu ich tożsamości i czystości odmianowej w porównaniu z próbkami kontrolnymi.

      20     Artykuł 38 ust. 1 i 2 dyrektywy 70/458 stanowi, że:
      „1. Jeżeli podczas późniejszych kontroli upraw zostanie wielokrotnie stwierdzone, że materiał siewny danej odmiany nie spełnia
         w wystarczającym stopniu wymagań przewidzianych co do tożsamości lub czystości odmianowej, państwa członkowskie zapewnią,
         by osobie odpowiedzialnej za obrót całkowicie lub częściowo – i ewentualnie na czas określony – zakazać obrotu takim materiałem
         siewnym.

      2. Wszelkie środki podjęte na podstawie ust. 1 należy uchylić bezzwłocznie po ustaleniu z wystarczającą pewnością, że materiał
         siewny przeznaczony do obrotu będzie w przyszłości spełniać wymagania co do tożsamości i czystości odmianowej”.

      21     Wreszcie na mocy art. 40 dyrektywy 70/458, w przypadkach gdy odsyła się do procedury zdefiniowanej w tym artykule, Stały Komitet
         ds. Nasion i Materiału Nasadzeniowego dla Rolnictwa, Ogrodnictwa i Leśnictwa, do którego można się zwrócić w sposób przewidziany
         w tym artykule, wydaje opinię na temat projektu Komisji dotyczącego środków, które mają być podjęte.

       Dyrektywa 92/33
      22     Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywa 92/33 dotyczy obrotu wewnątrz Wspólnoty materiałem rozmnożeniowym oraz nasadzeniowym warzyw,
         innym niż nasiona. Artykuł 1 ust. 2 akapit pierwszy przewiduje, że art. 2–20 i 24 tej dyrektywy stosują się do rodzajów i gatunków
         oraz ich mieszańców wymienionych w załączniku II do tej dyrektywy. W załączniku tym figuruje szalotka (Allium ascalonicum).

      23     Artykuł 1 ust. 3 tej dyrektywy przewiduje, że zmiany do wykazu rodzajów i gatunków wymienionych w załączniku II są przyjmowane
         zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 22 tej dyrektywy.

      24     Artykuł 9 dyrektywy 92/33 brzmi następująco:
      „1. Bez uszczerbku dla przepisów art. 2 materiał rozmnożeniowy i nasadzeniowy warzyw, należący do rodzajów lub gatunków wymienionych
         w załączniku II, a także wymieniony w dyrektywie 70/458/EWG, nie jest przedmiotem obrotu we Wspólnocie, chyba że należy do
         odmiany dopuszczonej do obrotu zgodnie z przepisami dyrektywy 70/458/EWG.

      2. Bez uszczerbku dla przepisów art. 2 oraz ust. 3 i 4 niniejszego artykułu materiał rozmnożeniowy i nasadzeniowy warzyw,
         należący do rodzajów lub gatunków wymienionych w załączniku II, ale który nie jest objęty dyrektywą 70/458/EWG, nie jest przedmiotem
         obrotu we Wspólnocie, chyba że należy do odmiany urzędowo dopuszczonej do obrotu w co najmniej jednym państwie członkowskim.

      Przepisy podane w art. 4, 5 i 10 ust. 3 dyrektywy 70/458/EWG stosuje się dla [do] warunków dla dopuszczenia do obrotu.
      Artykuł 3 ust. 2 i 4, art. 6, 7, 8, [art.] 10 ust. 1, 2 i 4 oraz art. 11–15 wspomnianej dyrektywy mają zastosowanie mutatis
         mutandis po wprowadzeniu niezbędnych zmian do procedur i formalności dla dopuszczenia do obrotu i utrzymywania produkcji [mają
         zastosowanie mutatis mutandis do procedur i formalności dotyczących dopuszczenia do obrotu i hodowli zachowawczej].

      Wyniki nieurzędowych badań i praktyczne informacje uzyskane w trakcie uprawy mogą być brane pod uwagę w każdym przypadku.
      3. Państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne kroki w celu zagwarantowania, że urzędowe dopuszczenie odmian należących
         do rodzajów lub gatunków określonych w ust. 2, które zostało udzielone przed dniem 1 stycznia 1993 r. zgodnie z zasadami innymi
         niż te podane w dyrektywie 70/458/EWG lub na podstawie faktu, że ich materiał był przedmiotem obrotu na ich terytorium przed
         tym terminem, traci ważność najpóźniej dnia 30 czerwca 1998 r., chyba że odnośne odmiany zostały dopuszczone w [tym] terminie
         zgodnie z przepisami ust. 1.

      4. Odmiany urzędowo dopuszczone zgodnie z ust. 2 i 3 zostają wprowadzone do wspólnego katalogu […] określon[ego] w art. 17
         dyrektywy 70/458/EWG. Artykuł 16 ust. 2 i 3, art. 17, 18 i 19 stosuje się mutatis mutandis […].

      Publikacje, będące przedmiotem zainteresowania określają odmiany dopuszczone do obrotu na mocy ust. 3, wraz ze specjalną adnotacją”.
      25     Zgodnie z art. 14 dyrektywy 92/33:
      „1. Obrót materiałem rozmnożeniowym i nasadzeniowym warzyw, który spełnia wymagania i warunki niniejszej dyrektywy, nie podlega
         żadnym ograniczeniom z uwagi na osobę dostawcy, zdrowotność roślin, podłoże uprawowe i przeprowadzone inspekcje [zasady inspekcji],
         z wyjątkiem tych ustanowionych w niniejszej dyrektywie.

      2. Obrót materiałem rozmnożeniowym i nasadzeniowym warzyw, którego odmiana znajduje się we wspólnym katalogu odmian gatunków
         warzyw, nie podlega żadnym ograniczeniom z uwagi na odmianę, z wyjątkiem tych ustanowionych w niniejszej dyrektywie lub odnoszących
         się do niniejszej dyrektywy [wymienionych w niniejszej dyrektywie]”.

       Uregulowania krajowe
      26     Artykuły 1 i 2 rozporządzenia z dnia 17 maja 1990 r. mają następujące brzmienie:
      „Artykuł 1
      Pod nazwą szalotek można przewozić, przechowywać w celu sprzedaży, wprowadzać do sprzedaży lub sprzedawać jedynie odmiany
         Allium cepa L. var. ascalonicum powstałe w drodze rozmnażania wegetatywnego poprzez cebule […].

      Artykuł 2
      Niniejsze rozporządzenie dotyczy szalotek (Allium cepa L. var. ascalonicum) przeznaczonych do dostarczania konsumentowi w stanie niezmienionym, z wyłączeniem szalotek zielonych z całymi liśćmi oraz
         szalotek przeznaczonych do przetworzenia.

      Po opakowaniu szalotki muszą odpowiadać przepisom niniejszego rozporządzenia”.
      27     Z art. L. 214-2 code de la consommation [kodeksu konsumenta] naruszenie przepisów rozporządzenia z dnia 17 maja 1990 r. podlega
         karze jak wykroczenie trzeciej klasy.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      28     Gatunek warzyw zwany szalotką (Allium ascalonicum), powstały w drodze rozmnażania wegetatywnego, tj. poprzez bezpośredni podział gniazd cebul, zwany „szalotką tradycyjną”,
         jest głównie uprawiany we Francji, w szczególności w Bretanii i w dolinie Loary.

      29     De Groot i Bejo opracowali odmiany szalotek zwane „ambition” i „matador”, które charakteryzują się innym sposobem rozmnażania
         niż sposób rozmnażania szalotek tradycyjnych. Obie te odmiany pochodzą bowiem od nasienia (rozmnażanie płciowe), bez możliwości
         przesadzenia (szalotki z siewu).

      30     W 1993 r. odmiany ambition i matador zostały przedłożone do dopuszczenia do niderlandzkiego katalogu odmian warzyw (zwanego
         dalej „katalogiem krajowym”) i stanowiły przedmiot prób, których wyniki zostały potwierdzone przez wyniki prób porównawczych,
         przeprowadzonych głównie przez właściwy niderlandzki organ urzędowy. W świetle wyników tych prób decyzją właściwych władz
         niderlandzkich obie te odmiany zostały dopuszczone w dniu 29 czerwca 1995 r. do katalogu krajowego jako nowe odmiany gatunku
         Allium ascalonicum L. – szalotka.

      31     Po dokonaniu tego wpisu Królestwo Niderlandów notyfikowało Komisji i państwom członkowskim tak zmieniony katalog krajowy i podało
         do ich wiadomości informacje dotyczące właściwości wspomnianych powyżej odmian.

      32     W dniu 18 marca 1997 r. Komisja opublikowała pierwsze uzupełnienie do dziewiętnastego pełnego wydania wspólnego katalogu,
         które dodaje między innymi odmiany ambition i matador w tym katalogu pod nazwą gatunku Allium ascalonicum L. (Dz.U. C 87 A, str. 1). Dwudzieste (Dz.U. 1998, C 130 A, str. 1), dwudzieste pierwsze (Dz.U. 1999, C 167 A, str. 1), dwudzieste
         drugie (Dz.U. 2003, C 308 A, str. 5) i dwudzieste trzecie (Dz.U. 2004, C 260 A, str. 8) pełne wydania wspólnego katalogu nie
         dokonują zmian danych dotyczących odmian ambition i matador.

      33     Od momentu ich wpisu do wspólnego katalogu szalotki należące do odmian ambition i matador były produkowane i wprowadzane do
         obrotu pod nazwą „szalotki” w większości państw członkowskich.

      34     De Groot i Bejo, którzy wprowadzali do obrotu głównie szalotki z siewu jako produkty końcowe, począwszy od 1999 r. skupili
         swoją główną działalność na wprowadzaniu do obrotu materiału siewnego szalotek, a w szczególności odmian ambition i matador.
         W związku z tym materiał siewny szalotek tych odmian był również wywożony z Niderlandów na rynek francuski. Jednakże z uwagi
         na przepisy rozporządzenia z dnia 17 maja 1990 r. De Groot i Bejo zawiesili wywóz materiału siewnego szalotek do Francji.

      35     W trakcie 2000 r. do Komisji wpłynęła skarga, wniesiona z inicjatywy francuskich producentów szalotek tradycyjnych, dotycząca
         wprowadzania do obrotu szalotek z siewu, która to skarga nie została jeszcze rozstrzygnięta przez tę instytucję. Jak wynika
         z akt sprawy, skarga ta dotyczy zgodności wpisu materiału siewnego szalotek pochodzącego od odmian ambition i matador do wspólnego
         katalogu dokonanego w 1997 r.

      36     Jak wynika z postanowienia odsyłającego, w lutym 2001 r. De Groot i Bejo skierowali do właściwych ministrów wniosek o ponowne
         rozpatrzenie sprawy, mający na celu uchylenie rozporządzenia z dnia 17 maja 1990 r., uzasadniając go tym, że stanowi on przeszkodę
         dla swobodnego wprowadzania do obrotu we Francji produktów tych spółek. Jednocześnie spółki te wniosły do Komisji skargę w przedmiocie
         tego rozporządzenia, uznając, że warzywa pochodzące od odmian ambition i matador mogą być swobodnie wprowadzane do obrotu
         we Wspólnocie, zważywszy, że są one wpisane do wspólnego katalogu. Komisja nie rozstrzygnęła jeszcze tej drugiej skargi.

      37     Pismem zarejestrowanym w dniu 8 czerwca 2001 r. w sekretariacie wydziału spraw spornych Conseil d’État De Groot i Bejo wnieśli
         o stwierdzenie nieważności dorozumianej decyzji odrzucającej wynikającej z milczenia zachowanego przez właściwych ministrów
         wobec żądania uchylenia rozporządzenia z dnia 17 maja 1990 r. Zdaniem tych spółek to rozporządzenie jest sprzeczne z art.
         28 WE i dyrektywą 70/458. W ramach tego postępowania comité économique agricole régional fruits et légumes de la Région Bretagne
         (zwany dalej „Cerafel”) złożył wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta w celu poparcia żądań pozwanych
         przed sądem krajowym, który to wniosek został uwzględniony w postanowieniu odsyłającym.

      38     Uznając, że ocena zgodności z prawem rozporządzenia z dnia 17 maja 1990 r. zależy niechybnie od wykładni dyrektyw 70/458 i 92/33,
         Conseil d’État postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:

      „[C]zy przepisy dyrektywy 70/458 w związku z przepisami dyrektywy 92/33 należy interpretować w ten sposób, iż zastrzegają
         one możliwość wpisania do wspólnego katalogu […] jedynie odmian szalotek, które rozmnażają się bez nasienia, w drodze rozmnażania
         wegetatywnego, i w konsekwencji […], czy odmiany ambition i matador mogły zostać wpisane zgodnie z prawem do wspólnego katalogu
         w rubryce poświęconej szalotkom [?]”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      39     Na wstępie należy przypomnieć, że rozporządzenie z dnia 17 maja 1990 r. dotyczy szalotek jako produktu końcowego przeznaczonego
         do sprzedaży, podczas gdy dyrektywy 70/458 i 92/33 odnoszą się do wprowadzania do obrotu wewnątrz Wspólnoty materiałów rozmnożeniowych.
         W istocie dyrektywy te dotyczą wprowadzania do obrotu wewnątrz Wspólnoty odpowiednio, z jednej strony, materiału siewnego
         warzyw dopuszczonych do wspólnego katalogu i z drugiej strony, materiału rozmnożeniowego i nasadzeniowego warzyw, których
         odmiana jest wpisana do wspólnego katalogu, beż żadnego ograniczenia ze względu na ich odmianę.

      40     Niemniej nawet jeśli przedmiot dyrektyw 70/458 i 92/33 nie odpowiada całkowicie przedmiotowi spornego uregulowania krajowego
         w postępowaniu przed sądem krajowym, z tej okoliczności nie można wywieść, że wspomniane dyrektywy nie dotyczą a priori sporu
         przed sądem krajowym, z tego względu że nie regulują one – jak ma to miejsce w przypadku rozporządzenia z dnia 17 maja 1990 r.
         – wprowadzania do obrotu i nazewnictwa produktu końcowego.

      41     W tej kwestii należy podnieść, że zważywszy na wyrażony w rozporządzeniu z dnia 17 maja 1990 r. zakaz wprowadzania do obrotu
         – pod nazwą szalotek – szalotek innych niż szalotki tradycyjne i wprowadzenie kar w przypadku naruszenia tego zakazu, podmioty
         gospodarcze sektora, tj. w szczególności zainteresowani rolnicy i sieci dystrybucyjne, nie miałyby żadnego interesu w przywożeniu
         materiału siewnego szalotek, jeżeli w późniejszej fazie w praktyce nie byłoby możliwe wprowadzenie do obrotu pod tą samą nazwą
         produktu pochodzącego z tego materiału siewnego.

      42     W tych okolicznościach sąd krajowy – w drodze pytanie prejudycjalnego – pragnie się głównie dowiedzieć, z jednej strony, czy
         wpis odmian szalotek jako materiału siewnego warzyw do wspólnego katalogu został dokonany zgodnie z przepisami dyrektyw 70/458
         i 92/33 oraz z drugiej strony, w zależności od odpowiedzi na to pytanie, czy prawo wspólnotowe stoi na przeszkodzie takiemu
         uregulowaniu krajowemu jak rozporządzenie z dnia 17 maja 1990 r., które zezwala na wprowadzanie do obrotu we Francji pod nazwą
         „szalotka” jedynie warzyw wyprodukowanych w drodze rozmnażania wegetatywnego, z wyłączeniem warzyw pochodzących z materiału
         siewnego.

      43     W konsekwencji należy w pierwszej kolejności rozstrzygnąć kwestię wpisu odmian szalotek jako materiału siewnego do wspólnego
         katalogu, a następnie kwestię, czy prawo wspólnotowe stoi na przeszkodzie takiemu uregulowaniu krajowemu jak rozporządzenie
         z dnia 17 maja 1990 r.

       W przedmiocie wpisu odmian materiału siewnego szalotek do wspólnego katalogu
      44     Należy przypomnieć, że szalotka nie figuruje wśród warzyw wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458. W konsekwencji
         przepisy jedynie tej dyrektywy nie pozwalają na dokonanie wpisu do wspólnego katalogu odmian tego warzywa jako materiału siewnego,
         jak ma to miejsce w przypadku odmian ambition i matador.

      45     Niemniej jednak szalotka figuruje w załączniku II dyrektywy 92/33, która dotyczy wprowadzania do obrotu wewnątrz Wspólnoty
         materiału rozmnożeniowego i materiału nasadzeniowego warzyw innego niż nasiona. Z tego wynika, że odmiany ambition i matador
         warzywa zwanego „szalotką” nie mogą zostać wpisane do wspólnego katalogu na mocy tej dyrektywy jako odmiany materiału siewnego.

      46     W każdym razie, choć szalotka nie figuruje w wykazie warzyw wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458, nie ulega
         wątpliwości, że w dniu 29 czerwca 1995 r. wspomniane powyżej odmiany szalotek zostały dopuszczone przez właściwe władze niderlandzkie
         do katalogu krajowego jako nowe odmiany materiału siewnego gatunku Allium ascalonicum. Powołując się na art. 11 ust. 2 dyrektywy 70/458, władze te notyfikowały powyższy katalog Komisji, która w dniu 18 marca
         1997 r. opublikowała pierwsze uzupełnienie do dziewiętnastego pełnego wydania wspólnego katalogu. Uzupełnienie to dodaje między
         innymi odmiany ambition i matador do wspólnego katalogu – pod nazwą gatunku Allium ascalonicum – jako materiał siewny.

      47     W tym kontekście pojawia się pytanie, czy przepisy dyrektywy 70/458 w związku z przepisami dyrektywy 92/33 stoją na przeszkodzie
         takiemu wpisowi.

      48     W tym względzie De Groot i Bejo, jak również rząd niderlandzki utrzymują, że przepisy dyrektywy 70/458 w związku z przepisami
         dyrektywy 92/33 powinny być interpretowane w ten sposób, że odmiany szalotek, które rozmnażają się za pomocą nasion, mogą
         zostać wpisane do wspólnego katalogu. Ich zdaniem, stworzenie jednego katalogu wiązałoby się z uwzględnieniem obu wykazów
         warzyw figurujących w tych dyrektywach, w przypadku gdy pojawia się kwestia wpisu odmiany do tego katalogu.

      49     W szczególności rząd niderlandzki twierdzi, że nawet jeśli szalotka nie jest wyraźnie wymieniona jako gatunek warzywa w dyrektywie
         70/458, wydaje się, iż odmiany tej rośliny, które pochodzą z materiału siewnego, mogą zostać wpisane do wspólnego katalogu,
         gdyż przepisy dyrektywy 70/458 należy rozpatrywać w związku z przepisami dyrektywy 92/33. Jego zdaniem, celem tych dyrektyw,
         które powinny być postrzegane w sposób komplementarny, jest stworzenie wspólnego katalogu odmian, niezależnie od sposobów
         rozmnażania odmian. Za argumentem tym przemawia fakt, że wykaz gatunków wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458
         nie jest zamknięty.

      50     Poprzez swoje argumenty wspomniane powyżej spółki i rząd niderlandzki twierdzą w istocie, że stworzenie jednego wspólnego
         katalogu wpływa odpowiednio na uregulowania dotyczące wpisu odmian ustanowione w dyrektywach 70/458 i 92/33, tak iż wykazy
         warzyw przewidziane w tych dwóch dyrektywach uzupełniają się. Wywodzą oni, że w tych okolicznościach w celu możności zastosowania
         dyrektywy 70/458 do warzywa, które nie figuruje w wykazie zawartym w art. 2 ust. 1 lit. A) tej dyrektywy, wystarczy, by to
         warzywo było wymienione w załączniku II dyrektywy 92/33.

      51     Prawdą jest, że istnieje jeden katalog odmian gatunków warzyw, który wylicza zarówno odmiany, których nasiona należą do gatunków
         warzyw figurujących w wykazie zawartym w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458, jak i odmiany, których materiał rozmnożeniowy
         i nasadzeniowy należy do rodzajów i gatunków objętych wykazem zawartym w załączniku II dyrektywy 92/33.

      52     Niemniej jednak to stwierdzenie nie pozwala na dojście do wniosku, że te dwa wykazy uzupełniają się i pozwalają na dokonanie
         wpisu do wspólnego katalogu odmian warzyw, niezależnie od kwestii, czy odmiany te figurują w wykazie dyrektywy 70/458, czy
         w wykazie dyrektywy 92/33.

      53     W tej kwestii należy najpierw przypomnieć, że każda z dyrektyw 70/458 i 92/33 definiuje swój własny zakres stosowania. Jak
         wynika również z tytułu tych dyrektyw, pierwsza z nich dotyczy obrotu wewnątrz Wspólnoty materiałem siewnym warzyw, zaś druga
         – obrotu wewnątrz Wspólnoty materiałem rozmnożeniowym i materiałem nasadzeniowym warzyw innym niż nasiona. Z tego wynika,
         iż na podstawie brzmienia samego tytułu dyrektywa 92/33 ma na celu objęcie dóbr gospodarczych, które nie wchodzą w zakres
         stosowania dyrektywy 70/458.

      54     Następnie należy podnieść, że z art. 9 ust. 1 i 2 dyrektywy 92/33 wynika, że prawodawca wspólnotowy przewidział różne skutki,
         w zależności od tego, czy warzywo figuruje zarówno w wykazie zawartym w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458, jak i w wykazie
         zawartym w załączniku II dyrektywy 92/33, czy też jest ono wymienione wyłącznie w tym drugim wykazie.

      55     Tak dokonane rozróżnienie w art. 9 ust. 1 i 2 dyrektywy 92/33 świadczy o tym, że prawodawca wspólnotowy nie zamierzał, by
         w przypadku gdy pojawia się kwestia wpisu do wspólnego katalogu odmiany warzyw figurujących w wykazie zawartym w załączniku
         II dyrektywy 92/33, wykaz ten oraz wykaz zawarty w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458 uzupełniały się, niezależnie od
         zakresu stosowania tych dyrektyw.

      56     Wreszcie należy stwierdzić, że wykaz gatunków warzyw figurujących w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458 nie jest zamknięty
         i że w związku z tym art. 2 ust. 1 a tej dyrektywy przewiduje procedurę rozszerzenia tego wykazu o inne warzywa. Podobnie
         stanowi art. 22 dyrektywy 92/33, do którego odsyła art. 1 ust. 3 tej dyrektywy.

      57     Fakt, że każda z tych dwóch dyrektyw zawiera własną normę pozwalającą na zmianę zawartości obu wykazów wymienionych w pkt
         55 niniejszego wyroku, stanowi poważną przesłankę do odrzucenia argumentów przywołanych w niniejszej sprawie przez De Groot
         i Bejo, jak również przez rząd niderlandzki, w kwestii komplementarnego charakteru tych wykazów.

      58     Ponadto, jak wynika z art. 40 dyrektywy 70/458, do Stałego Komitetu ds. Nasion i Materiału Nasadzeniowego dla Rolnictwa, Ogrodnictwa
         i Leśnictwa, który wydaje opinię przy rozszerzaniu wykazu zawartego w art. 2 ust. 1 lit. A) tej dyrektywy, może się w tym
         celu zwrócić między innymi przedstawiciel państwa członkowskiego. Wobec tego każde państwo członkowskie może przyczynić się
         do zmiany zawartości tego wykazu.

      59     Tymczasem należy stwierdzić w tej kwestii, że mimo wszystkich późniejszych zmian tego wykazu, szalotka nigdy nie została wpisana
         wśród gatunków warzyw wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. A) tej dyrektywy, choć taka możliwość była oczywiście dopuszczalna.

      60     W tych okolicznościach odmiana materiału siewnego warzywa, które nie figuruje w wykazie warzyw zawartym w art. 2 ust. 1 lit.
         A) dyrektywy 70/458, nie może zostać wpisana do wspólnego katalogu z pominięciem procedur przewidzianych w tej dyrektywie.

      61     W tym względzie De Groot i Bejo twierdzą, że państwo członkowskie nie może zakazać na podstawie swojego uregulowania krajowego
         wprowadzania do obrotu odmiany materiału siewnego warzywa wpisanego do wspólnego katalogu z pominięciem szczególnych procedur
         przewidzianych w tym celu przez odpowiednie uregulowania wspólnotowe. Ich zdaniem, z uwagi na to, że odmiany materiału siewnego
         są wpisane do wspólnego katalogu, nie mogą one być przedmiotem żadnych ograniczeń w obrocie wewnątrz Wspólnoty ze względu
         na odmianę.

      62     Ponadto, zdaniem tych spółek, wpis odmian ambition i matador do katalogu krajowego został notyfikowany przez władze niderlandzkie
         Komisji i państwom członkowskim, zaś wspólny katalog zawierający wzmiankę o tym wpisie został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich w dniu 18 marca 1997 r. W ich opinii z powyższego wynika, że w braku zakwestionowania tego wpisu w 1995 r. lub w 1997 r.,
         do czego Republika Francuska była uprawniona zgodnie z procedurami przewidzianymi do tego celu, nie może ona ograniczać lub
         zakazać wprowadzania do obrotu na swoim terytorium wspomnianych powyżej odmian z tego względu, jakoby ich wpis do wspólnego
         katalogu był niezgodny z prawem.

      63     Należy podnieść, że taka argumentacja opiera się na błędnym założeniu. W istocie argumentacja ta byłaby właściwa jedynie wtedy,
         gdyby dane warzywo, czyli szalotka, było wymienione w wykazie gatunków warzyw zawartym w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458.
         Jedynie w tym przypadku należałoby zbadać, czy procedura dopuszczenia do wspólnego katalogu przestrzegała przepisy tej dyrektywy
         i w związku z tym uchylić lub cofnąć dopuszczenie do obrotu.

      64     Tymczasem takie badanie nie może zostać przeprowadzone w niniejszej sprawie właśnie z tego powodu, że szalotka nie figuruje
         wśród gatunków warzyw wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458, do których ma ona zastosowanie. Zatem – wbrew
         twierdzeniom przedstawionym w niniejszej sprawie przez De Groot i Bejo – wpis szalotki do wspólnego katalogu jako materiału
         siewnego nie mógł zostać zakwestionowany na podstawie art. 13 a, 14 i 35–38 tej dyrektywy.

      65     Z całości powyższych rozważań wynika, że łączna lektura przepisów dyrektyw 70/458 i 92/33 nie pozwala na stwierdzenie, że
         w przypadku gdy warzywo nie figuruje w wykazie zawartym w art. 2 ust. 1 lit. A) dyrektywy 70/458, odmiana tego warzywa może
         mimo wszystko zostać wpisana do wspólnego katalogu jako materiał siewny z tego powodu, że warzywo to figuruje w wykazie zawartym
         w załączniku II dyrektywy 92/33.

      66     Ponieważ szalotka nie figuruje w wykazie warzyw objętym zakresem stosowania dyrektywy 70/458, dokonanie wpisu przez Komisję
         odmian ambition i matador jako materiału siewnego tego warzywa do wspólnego katalogu – na skutek notyfikowania jej katalogu
         krajowego przez właściwe władze Królestwa Niderlandów – nastąpiło niezgodnie z przepisami tej dyrektywy.

       W przedmiocie wykładni art. 28 WE
      67     Z uwagi na niezgodny z prawem wpis odmian szalotki ambition i matador jako materiału siewnego warzyw do wspólnego katalogu
         dyrektywa 70/458 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie i w związku z tym nie ma potrzeby badać, czy stoi ona na przeszkodzie
         istnieniu takiego uregulowania krajowego jak rozporządzenie z dnia 17 maja 1990 r.

      68     W tych okolicznościach pojawia się pytanie, czy inne przepisy prawa wspólnotowego, na które nie powołuje się sąd krajowy,
         stoją na przeszkodzie rozporządzeniu z dnia 17 maja 1990 r., zgodnie z którym pod nazwą szalotek mogą być wprowadzane do obrotu
         jedynie szalotki tradycyjne. Faktycznie Trybunał może wziąć pod rozwagę normy prawa wspólnotowego, na które sąd krajowy nie
         powołał się w swoim pytaniu, w celu udzielenia mu użytecznej odpowiedzi (wyroki z dnia 22 stycznia 2004 r. w sprawie C-271/01
         COPPI, Rec. str. I-1029, pkt 27, i z dnia 12 października 2004 r. w sprawie C-60/03 Wolff & Müller, Rec. I-9553, pkt 24 i przywołane
         tam orzecznictwo).

      69     W tym kontekście należy przypomnieć, że przed sądem krajowym De Groot i Bejo podnosiły, że rozporządzenie z dnia 17 maja 1990 r.
         jest sprzeczne z art. 28 WE.

      70     W tym względzie należy przypomnieć, że swobodny przepływ towarów stanowi podstawową zasadę Traktatu WE, która znajduje wyraz
         w ujętym w art. 28 WE zakazie ograniczeń ilościowych w przywozie między państwami członkowskimi oraz wszelkich środków o skutku
         równoważnym.

      71     Zakaz środków o skutku równoważnym ograniczeniom, o których mowa w art. 28 WE, dotyczy wszelkich przepisów państw członkowskich
         mogących bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie, utrudniać handel wewnątrz Wspólnoty (zob. w szczególności
         wyroki z dnia 23 września 2003 r. w sprawie C-192/01 Komisja przeciwko Danii, Rec. str. I‑9693, pkt 39, i z dnia 2 grudnia
         2004 r. w sprawie C-41/02 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I‑11375, pkt 39 i przywołane tam orzecznictwo).

      72     Należy stwierdzić, że uregulowanie krajowe takie jak uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym stanowi przeszkodę
         dla handlu wewnątrz Wspólnoty.

      73     W istocie rozporządzenie z dnia 17 maja 1990 r., które sprowadza się głównie do tego, że we Francji pod nazwą szalotek mogą
         być wprowadzane do obrotu jedynie warzywa wyprodukowane w drodze rozmnażania wegetatywnego, powoduje niemożliwość wprowadzania
         do obrotu pod nazwą szalotek w tym państwie członkowskim materiału siewnego tego warzywa, jak również produktów, które powstały
         z tego materiału, pochodzących z innych państw członkowskich, co zmusza producentów, którzy pragną wprowadzić do obrotu takie
         nasiona i produkty we Francji, do uczynienia tego pod inną nazwą.

      74     Tymczasem nałożony na producentów obowiązek stosowania nazw nieznanych i mniej cenionych przez konsumenta może sprawić, że
         obrót danymi produktami będzie trudniejszy i w konsekwencji utrudnić handel między państwami członkowskimi (zob. podobnie
         wyrok z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie C-12/00 Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. str. I-459, pkt 82 i przywołane tam orzecznictwo).

      75     W tym względzie należy przypomnieć, że przeszkody w handlu wewnątrz Wspólnoty wynikające z rozbieżności krajowych przepisów
         prawnych mogą być zaakceptowane, jeżeli są one konieczne do zadośćuczynienia nadrzędnym wymogom mającym na celu między innymi
         ochronę konsumentów i jeżeli wspomniane powyżej krajowe przepisy prawne są proporcjonalne do zamierzonego celu, którego nie
         można osiągnąć za pomocą środków ograniczających w mniejszym stopniu handel wewnątrz Wspólnoty.

      76     W tym kontekście Trybunał orzekł już, że państwo członkowskie jest uprawnione do czuwania nad tym, by konsumenci byli prawidłowo
         informowani o oferowanych im produktach oraz do stworzenia im możliwości dokonania wyboru w oparciu o te informacje. W szczególności
         w celu zapewnienia ochrony konsumentów państwa członkowskie mogą żądać od zainteresowanych podmiotów dokonania zmiany nazwy
         artykułu spożywczego, w przypadku gdy produkt prezentowany pod pewną nazwą jest tak różny – z punktu widzenia jego składu
         i produkcji – od towarów powszechnie znanych pod tą samą nazwą w obrębie Wspólnoty, że nie można go uznawać za produkt należący
         do tej samej kategorii. Natomiast w przypadku różnicy mniejszej wagi odpowiednie etykietowanie powinno wystarczyć, by dostarczyć
         niezbędnych informacji kupującemu lub konsumentowi (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 84–86 i przywołane
         tam orzecznictwo).

      77     W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że różnice istniejące między szalotkami tradycyjnymi a szalotkami z siewu polegają
         głównie na ich sposobie rozmnażania. Poza tą różnicą bowiem te dwa rodzaje szalotek wykazują silne podobieństwo zewnętrzne.
         Zatem cel zamierzony przez rozporządzenie z dnia 17 maja 1990 r., tj. ochrona konsumentów, może zostać osiągnięty przez umieszczenie
         odpowiedniej etykiety precyzującej, że sporne szalotki nie zostały wyprodukowane w drodze rozmnażania wegetatywnego, lecz
         pochodzą z nasion.

      78     Wynika z tego zatem, że etykieta zawierająca neutralną i obiektywną wskazówkę informującą konsumentów, że szalotki wywożone
         przez De Groot i Bejo są szalotkami z siewu, wystarczyłaby, by zapewnić odpowiednią informację konsumentom.

      79     W tych okolicznościach taki obowiązek jak nałożony przez rozporządzenie z dnia 17 maja 1990 r., polegający na możliwości wprowadzania
         do obrotu pod nazwą „szalotki” jedynie szalotek wyprodukowanych w drodze rozmnażania wegetatywnego, nie może zostać uznany
         za uzasadniony w świetle art. 28 WE.

      80     Z całości powyższych rozważań wynika, że sądowi krajowemu należy odpowiedzieć w następujący sposób:
      –       dyrektywa 70/458 stoi na przeszkodzie dokonaniu wpisu odmian ambition i matador do wspólnego katalogu jako odmian materiału
         siewnego w rubryce poświęconej szalotkom;

      –       art. 28 WE stoi na przeszkodzie istnieniu uregulowania krajowego takiego jak rozporządzenie z dnia 17 maja 1990 r., zgodnie
         z którym dozwolone jest wprowadzanie do obrotu pod nazwą „szalotki” jedynie warzyw wyprodukowanych w drodze rozmnażania wegetatywnego,
         z wyłączeniem warzyw pochodzących z nasion wyprodukowanych i wprowadzonych do obrotu pod tą samą nazwą w innych państwach
         członkowskich.

       W przedmiocie kosztów
      81     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      –       Dyrektywa Rady 70/458/EWG z dnia 29 września 1970 r. w sprawie obrotu materiałem siewnym warzyw, zmieniona dyrektywą Rady
         88/380/EWG z dnia 13 grudnia 1988 r., stoi na przeszkodzie dokonaniu wpisu odmian ambition i matador do wspólnego katalogu
         jako odmian materiału siewnego w rubryce poświęconej szalotkom.

      –       Artykuł 28 WE stoi na przeszkodzie istnieniu uregulowania krajowego takiego jak rozporządzenie z dnia 17 maja 1990 r. dotyczące
         handlu szalotkami, zgodnie z którym dozwolone jest wprowadzanie do obrotu pod nazwą „szalotki” jedynie warzyw wyprodukowanych
         w drodze rozmnażania wegetatywnego, z wyłączeniem warzyw pochodzących z nasion wyprodukowanych i wprowadzonych do obrotu pod
         tą samą nazwą w innych państwach członkowskich.

      Podpisy
      * Język postępowania: francuski.