title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 20 września 2007 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów. # Identyfikacja i obowiązkowe badanie techniczne poprzedzające rejestrację pojazdów w państwie członkowskim - Artykuł 28 WE i 30 WE - Dyrektywy 96/96/WE i 1999/37/WE - Uznanie świadectw rejestracji wydanych w innych państwach członkowskich oraz badań technicznych tam przeprowadzonych. # Sprawa C-297/05.

text:
      Sprawa C‑297/05
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Królestwu Niderlandów
      Identyfikacja i obowiązkowe badanie techniczne poprzedzające rejestrację pojazdów w państwie członkowskim – Artykuły 28 WE i 30 WE – Dyrektywy 96/96/WE i 1999/37/WE – Uznanie świadectw rejestracji wydanych w innych państwach członkowskich oraz badań technicznych tam przeprowadzonych
      Streszczenie wyroku
      1.        Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym – Pojęcie
      (art. 28 WE; dyrektywa Rady 1999/37, art. 2 lit. b), art. 4)
      2.        Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym
      (art. 28 WE, art. 30 WE)
      1.        Przepis krajowy, który wymaga przed rejestracją pojazdu, by został on zidentyfikowany, i na podstawie którego, zgodnie z art. 2
         lit. b) oraz art. 4 dyrektywy 1999/37, w przypadku przywozu pojazdu zarejestrowanego uprzednio w innym państwie członkowskim
         identyfikacja ta dokonywana jest za pomocą świadectwa rejestracji wydanego tym państwie oraz który przewiduje wymóg przedstawienia
         pojazdu do kontroli, pozwalając na weryfikację, czy pojazd rzeczywiście znajduje się na terytorium państwa członkowskiego
         przywozu i odpowiada danym wskazanym w świadectwie rejestracji wydanym przez inne państwo członkowskie, nie może bezpośrednio
         lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie, utrudniać handlu wewnątrz Wspólnoty. W istocie w zakresie, w jakim procedura
         ta stanowi zwykłą formalność administracyjną, która nie wprowadza żadnej dodatkowej kontroli, lecz jest właściwa rozpatrzeniu
         wniosku o rejestrację i przebiegowi związanego z nim postępowania, sposoby przeprowadzania takiej kontroli nie mogą w jakikolwiek
         sposób zniechęcać do przywozu pojazdu do tego państwa członkowskiego ani czynić tego przywozu mniej atrakcyjnym.

      (por. pkt 53–55, 58, 63)
      2.        Państwo członkowskie uchybia zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 28 WE i 30 WE, poddając w sposób generalny i systematyczny
         pojazdy starsze niż trzyletnie, zarejestrowane uprzednio w innych państwach członkowskich, badaniu ich stanu technicznego
         poprzedzającemu zarejestrowanie tych pojazdów w tym państwie członkowskim, bez uwzględnienia ewentualnych badań przeprowadzonych
         wcześniej w tych państwach. W istocie taka kontrola, która może zniechęcać niektórych zainteresowanych do przywozu do tego
         państwa członkowskiego pojazdów starszych niż trzyletnie, zarejestrowanych uprzednio w innych państwach członkowskich, nie
         może być uzasadniana względami zagwarantowania bezpieczeństwa drogowego i ochrony środowiska naturalnego, chyba że dane państwo
         członkowskie wykaże w sposób konkretny proporcjonalność rozpatrywanego ograniczenia swobodnego przepływu towarów w odniesieniu
         do realizowanego celu.

      (por. pkt 73, 74, 77, 78, 80 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 20 września 2007 r.(*)

      Identyfikacja i obowiązkowe badanie techniczne poprzedzające rejestrację pojazdów w państwie członkowskim – Artykuł 28 WE i 30 WE – Dyrektywy 96/96/WE i 1999/37/WE – Uznanie świadectw rejestracji wydanych w innych państwach członkowskich oraz badań technicznych tam przeprowadzonych
      W sprawie C‑297/05
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 22 lipca 2005 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez M. van Beeka oraz D. Zijlstra, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Królestwu Niderlandów, reprezentowanemu przez H.G. Sevenster oraz D.J.M. de Grave’a, działających w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      popieranemu przez:
      Republikę Finlandii, reprezentowaną przez E. Bygglin, działającą w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      interwenient,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, R. Schintgen, A. Tizzano, M. Ilešič (sprawozdawca) i E. Levits, sędziowie,
      rzecznik generalny: E. Sharpston,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 22 marca 2007 r.,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że poddając pojazdy uprzednio zarejestrowane w innym
         państwie członkowskim kontroli w celu ich identyfikacji oraz badaniu technicznemu ich stanu, poprzedzającemu zarejestrowanie
         tych pojazdów w Niderlandach, Królestwo Niderlandów uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 28 WE i 30 WE.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      2        Motyw 33 dyrektywy Rady nr 96/96/WE z dnia 20 grudnia 1996 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących
         badań przydatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep (Dz.U. 1997, L 46, str. 1) stanowi:

      „Mając na uwadze oczekiwane skutki niniejszej dyrektywy w odniesieniu do określonego sektora gospodarki i przy uwzględnieniu
         zasady pomocniczości, środki dostępne dla Wspólnoty przewidziane w niniejszej dyrektywie są niezbędne do osiągnięcia harmonizacji
         zasad badań przydatności do ruchu drogowego, uniknięcia zniekształcenia konkurencji między przedsiębiorstwami transportowymi
         oraz zapewnienia, że pojazdy będą prawidłowo sprawdzane i eksploatowane; cele te nie mogą być w pełny sposób osiągnięte przez
         państwa członkowskie działające samodzielnie”.

      3        Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy 96/96 stanowi:

      „W każdym państwie członkowskim pojazdy silnikowe, ich przyczepy i naczepy zarejestrowane w tym państwie podlegają regularnym
         badaniom technicznym zgodnie z niniejszą dyrektywą, w szczególności z jej załącznikami I i II”.

      4        Artykuł 3 ust. 1 i 2 tej dyrektywy stanowi:

      „1. Państwa członkowskie podejmują takie środki, jakie uznają za niezbędne, w celu umożliwienia wykazania, że pojazd przeszedł
         badania techniczne z pozytywnym rezultatem, które co najmniej odpowiadają wymogom niniejszej dyrektywy.

      Środki te są notyfikowane pozostałym państwom członkowskim oraz Komisji.
      2. Każde państwo członkowskie uznaje dowód wydany w innym państwie członkowskim świadczący, że pojazd silnikowy zarejestrowany
         na terytorium tego państwa, razem z przyczepą lub naczepą, przeszedł z pozytywnym rezultatem badania techniczne, które co
         najmniej odpowiadają wymogom niniejszej dyrektywy[na tej samej podstawie co dowody wydane w tym pierwszym państwie]”.

      5        Artykuł 5 tej dyrektywy stanowi:

      „Nie naruszając przepisów zawartych w załącznikach I i II, państwa członkowskie mogą:
      –        oznaczyć wcześniejszą datę pierwszego obowiązkowego badania technicznego oraz, jeżeli jest to wskazane, badania przed rejestracją
         pojazdu,

      –        skrócić okres między dwoma kolejnymi obowiązkowymi badaniami technicznymi,
      –        objąć obowiązkowymi badaniami wyposażenie dodatkowe,
      –        zwiększyć ilość podzespołów podlegających badaniu,
      –        rozszerzyć obowiązek regularnych badań technicznych na inne kategorie pojazdów,
      –        wprowadzić obowiązek specjalnych dodatkowych badań technicznych,
      –        ustanowić dla pojazdów zarejestrowanych na swoim terytorium wyższe wartości minimalnej skuteczności hamulców oraz badania
         w przypadku ładunków cięższych niż podane w załączniku II, o ile przepisy te nie wykraczają poza pierwotne zezwolenie dotyczące
         określonego typu”.

      6        W świetle art. 11 ust. 1 dyrektywy 96/96:

      „Państwa członkowskie, nie później niż do dnia 9 marca 1998 r., wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne,
         które są niezbędne do stosowania niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie informują o tym Komisję.

      [...]”.
      7        Motywy 3, 6 i 9 dyrektywy Rady 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów (Dz.U.
         L. 138, str. 57) mają następujące brzmienie:

      „(3) Harmonizacja formy i treści świadectwa rejestracji ułatwi jego zrozumienie, wspomagając swobodny przepływ pojazdów zarejestrowanych
         w państwie członkowskim na drogach znajdujących się na terytorium innego państwa członkowskiego.

      […]
      (6) Harmonizacja świadectwa rejestracji ułatwi ponowne wprowadzenie do użytku pojazdów, które wcześniej były zarejestrowane
         w innym państwie członkowskim, oraz przyczyni się do sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

      […]
      (9) W celu ułatwienia tych kontroli, przeznaczonych szczególnie do zwalczania nadużyć finansowych i nielegalnego handlu kradzionymi
         pojazdami, właściwe jest ustanowienie ścisłej współpracy między państwami członkowskimi, opartej na skutecznej wymianie informacji”.

      8        Artykuł 2 lit. b) dyrektywy 1999/37 definiuje rejestrację jako administracyjne zezwolenie na wprowadzenie pojazdu do użytku
         w ruchu drogowym, obejmujące identyfikację tego pojazdu i nadanie mu numeru rejestracyjnego.

      9        Artykuł 4 tej dyrektywy stanowi:

      „Do celów niniejszej dyrektywy, świadectwo rejestracji wydane przez państwo członkowskie jest uznawane przez inne państwa
         członkowskie do celów identyfikacji pojazdu w ruchu międzynarodowym lub jego ponownej rejestracji w innym państwie członkowskim”.

      10      Artykuł 8 ust. 1 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:

      „Państwa członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej
         dyrektywy do dnia 1 czerwca 2004 r. Niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.

      [...]”.
       Uregulowania krajowe
      11      Artykuł 36 ust. 1 i 2 oraz art. 42–61 Wegenverkeerswet (ustawy o ruchy drogowym) z dnia 21 kwietnia 1994 r. (Stb. 1994, nr 475,
         zwanej dalej „Wegenverkeerswet”), jak również rozdział 4 art. 17–40a Kentekenreglement (rozporządzenia o świadectwach rejestracji)
         z dnia 6 października 1994 r. (Stb. 1994, nr 760, zwanego dalej „Kentekenreglement”) regulują procedurę rejestracji pojazdów
         i wydawania świadectw rejestracji.

      12      Artykuły 42–46 Wegenverkeerswet dotyczą przetwarzania danych w zakresie numerów rejestracyjnych. Wspomniany art. 42 ust. 2
         i 3 stanowi:

      „2. W ramach [rejestru nadanych numerów rejestracyjnych] Rijksdienst voor Wegverkeer [służba ruchu drogowego, zwana dalej
         »RDW«] przetwarza dane dotyczące pojazdów silnikowych i przyczep, którym nadano numer rejestracyjny, nazw podmiotów uprawnionych
         do tego numeru rejestracyjnego oraz dane dotyczące innych pojazdów silnikowych i przyczep.

      3. Zbieranie danych wskazanych w drugim akapicie jest dokonywane z następujących względów:
      a) w celu prawidłowego wykonania tej ustawy i przestrzegania reguł ustanowionych w tej ustawie lub na jej podstawie, lub
      b) w celu prawidłowego wykonania Wet op de motorrijtuigenbelasting 1994 (ustawy dotyczącej opłat od pojazdów silnikowych z 1994 r.),
         Wet op de belasting van personenauto’s en motorrijwielen 1992 (ustawy dotyczącej opłat od pojazdów prywatnych i motocykli
         z 1992 r.), Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (ustawy dotyczącej ubezpieczeń od odpowiedzialności związanej
         z prowadzeniem pojazdu silnikowego), Wet bereikbaarheid en mobiliteit (ustawy dotyczącej mobilności i dostępności) oraz innych
         uregulowań dotyczących pojazdów silnikowych i przyczep oraz w celu zapewnienia przestrzegania reguł ustanowionych przez te
         przepisy lub na ich podstawie”.

      13      Świadectwo rejestracji, które uregulowane jest w rozdziale 4 art. 17–40a Kentekenreglement, składa się z dwóch części, I i II,
         z których pierwsza zawiera dane techniczne pojazdu (część IA) oraz dane dotyczące tożsamości właściciela lub posiadacza pojazdu
         (część IB), a druga zawiera dane niezbędne w razie przeniesienia własności.

      14      Co się tyczy wydania po raz pierwszy świadectwa rejestracji w dwóch częściach, art. 25 ust. 1 Kentekenreglement stanowi:

      „Właściciel lub posiadacz pojazdu wskazanego we wniosku o wydanie po raz pierwszy świadectwa rejestracji w dwóch częściach
         przedstawia pojazd RDW celem dokonania inspekcji i zwraca się do tej służby o wydanie świadectwa rejestracji, wykazując swe
         uprawnienia w sposób wskazany w rozporządzeniu ministra”.

      15      W świetle art. 25b Kentekenreglement, w celu rejestracji w Niderlandach, należy przedstawić świadectwo rejestracji uzyskane
         uprzednio w innym państwie członkowskim. Artykuł 25b ust. 2 i 3 stanowi:

      „2. Odmawia się wydania [świadectwa rejestracji w Niderlandach], jeśli nie przedstawiono część II świadectwa rejestracji,
         o ile została ona wydana.

      3. W przypadkach wyjątkowych i w drodze odstępstwa od postanowień ust. 2 RDW może wydać świadectwo rejestracji, jeżeli właściwe
         organy państwa członkowskiego, w którym pojazd był uprzednio zarejestrowany, potwierdzą na piśmie lub drogą elektroniczną,
         że wnioskodawca jest uprawniony do zarejestrowania pojazdu w innym państwie członkowskim”.

      16      Na mocy art. 26–30 Kentekenreglement, w przypadku sprzedaży między podmiotami prywatnymi w Niderlandach, jako że dane techniczne
         dotyczące pojazdu znajdujące się w części IA świadectwa rejestracji zostały już wskazane w rejestrze pojazdów, nie ma potrzeby
         dokonywania kontroli identyfikacji pojazdu i RDW wydaje nowemu właścicielowi świadectwo rejestracji zawierające wyłącznie
         część IB.

      17      Uregulowanie niderlandzkie przewiduje cztery odmienne procedury rejestracji pojazdów.

      18      Zgodnie z procedurą 1 nowe, nieużywane pojazdy, objęte niderlandzką lub wspólnotową homologacją typu, uzyskują świadectwo
         rejestracji co do zasady za pośrednictwem przedsiębiorstwa autoryzowanego przez RDW. Przedsiębiorstwo autoryzowane w ten sposób
         może wystąpić do RDW, z pominięciem szczególnego badania technicznego stanu pojazdu, o wydanie świadectwa rejestracji, podczas
         gdy identyfikacji takiego pojazdu i jego weryfikacji w świetle świadectwa zgodności dokonuje autoryzowane przedsiębiorstwo.
         Szczególne badanie techniczne stanu pojazdu nie jest przeprowadzane. Koszty ponoszone przez klienta ograniczają się do kosztu
         części I i II świadectwa rejestracji, w kwocie 47,20 EUR.

      19      Procedura 2 ma zastosowanie do pojazdów mających mniej niż trzy lata, objętych wspólnotową homologacją typu. Przed zarejestrowaniem
         pojazdy te muszą zostać poddane kontroli przez służby autoryzowane przez RDW. Podczas tej kontroli dokonywana jest identyfikacja
         pojazdów za pomocą świadectwa rejestracji wydanego w innym państwie członkowskim i świadectwa zgodności w celu zapobiegania
         oszustwom dotyczącym świadectw rejestracji. Przedstawione dokumenty są weryfikowane w celu wykrycia ewentualnych rozbieżności.
         Szczególne badanie techniczne stanu pojazdów przeprowadza się wyłącznie, gdy mają one widoczne wady zagrażające użytkownikom
         dróg lub środowisku naturalnemu. Kontrola ta trwa około 25 minut, a opłata za nią wynosi 45 EUR oraz 47,20 EUR za świadectwo
         rejestracji.

      20      Procedura 3 dotyczy pojazdów starszych niż trzyletnie, objętych wspólnotową homologacją typu, pojazdów zarejestrowanych uprzednio
         w innym państwie członkowskim i objętych tam krajową homologacją typu lub homologacją indywidualną, jak również pojazdów zarejestrowanych
         uprzednio w Niderlandach i objętych niderlandzką homologacją typu.

      21      W razie przywozu procedurze identyfikacji tych pojazdów towarzyszy badanie ich stanu technicznego w zakresie spełnienia ustalonych
         wymogów, dokonywane przez służby autoryzowane przez RDW. Przedstawione musi zostać świadectwo rejestracji wydane w innym państwie
         członkowskim, świadectwo zgodności zawierające niezbędne informacje techniczne oraz, w przypadku pojazdów nieobjętych wspólnotową
         homologacją typu, świadectwo homologacji lub podobny dokument, wskazujący moc, masę (maksymalną) i nacisk osi. Badanie stanu
         technicznego pojazdu trwa około 50 minut i jego koszt wynosi 78 EUR, do czego należy dodać koszt uzyskania świadectwa rejestracji
         w wysokości 47,20 EUR.

      22      W czasie kontroli dokonuje się identyfikacji pojazdu i badania przedstawionych dokumentów. Ewentualne różnice między wymogami
         technicznymi obowiązującymi w państwie członkowskim pochodzenia kontrolowanego pojazdu a wymogami mającymi zastosowanie w Niderlandach
         nie stanowią przeszkody dla zarejestrowania pojazdu w zakresie, w jakim przedstawione dokumenty pozwalają na stwierdzenie,
         że pojazd ten znajduje się w stanie, w jakim został dopuszczony w tym państwie członkowskim pochodzenia, a różnice te nie
         stanowią poważnego zagrożenia dla bezpieczeństwa.

      23      Ponadto każdy pojazd starszy niż trzyletni, zarejestrowany w Niderlandach, jest poddawany okresowemu badaniu technicznemu
         („algemene periodieke keuring”). Gdy pojazd objęty procedurą 3 zostaje poddany obowiązkowi badania technicznego, osoba wnioskująca
         o wydanie świadectwa rejestracji otrzymuje zaświadczenie pozwalające jej na używanie pojazdu przez okres roku.

      24      Na mocy art. 25 ust. 7 Kentekenreglement przedstawione powyżej procedury mają zastosowanie mutatis mutandis do nowego wniosku
         o rejestrację pojazdu zarejestrowanego uprzednio w Niderlandach, który został następnie wyłączony z ruchu, opuścił terytorium
         Niderlandów, został przeznaczony do użytku poza drogami publicznymi lub był objęty specjalną rejestracją.

      25      Procedura 4 ma zastosowanie do pojazdów zarejestrowanych uprzednio w państwie niebędącym członkiem Unii Europejskiej oraz
         do pojazdów jeszcze niezarejestrowanych, które nie są objęte homologacją typu lub homologacją indywidualną. Procedurze identyfikacji
         tych pojazdów towarzyszy inspekcja ich stanu technicznego, dokonywana u wnioskodawcy po administracyjnej weryfikacji indywidualnego
         wniosku przez specjalne służby RDW. Informacje techniczne muszą zostać przekazane dla celów rejestracji.

      26      Stosowana przez RDW praktyka w zakresie opisanych powyżej procedur 2 i 3 opiera się na Kentekenreglement.

      27      W dniu 11 listopada 2005 r. minister transportu skierował do RDW okólnik, wskazując, by począwszy od dnia 1 grudnia 2005 r.,
         pojazdy zarejestrowane uprzednio w innym państwie członkowskim nie były poddawane badaniu technicznemu przewidzianemu w art. 25
         ust. 1 Kentekenreglement.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      28      Uznając, że ustawodawstwo niderlandzkie dotyczące procedury rejestracji pojazdów jest niezgodne z przepisami art. 28 WE i 30 WE,
         Komisja wszczęła postępowanie w przedmiocie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wyznaczając Królestwu Niderlandów
         termin na przedstawienie uwag.

      29      Rząd niderlandzki odpowiedział na to wezwanie pismem z dnia 10 lipca 2003 r. W kolejnym piśmie z dnia 29 stycznia 2004 r.
         rząd ten przedstawił swe uwagi.

      30      W dniu 9 lipca 2004 r. Komisja wydała uzasadnioną opinię, wzywając Królestwo Niderlandów do podjęcia niezbędnych środków w celu
         zastosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od daty jej doręczenia.

      31      Po przedstawieniu wniosku o przedłużenie o miesiąc terminu wyznaczonego na odpowiedź na rzeczoną uzasadnioną opinię, Królestwo
         Niderlandów przedstawiło swą odpowiedź w dniu 2 listopada 2004 r.

      32      W dniu 22 lipca 2005 r. Komisja wniosła do Trybunału niniejszą skargę.

      33      Postanowieniem z dnia 20 lutego 2006 r. prezes Trybunału dopuścił Republikę Finlandii do udziału w sprawie w charakterze interwenienta
         popierającego żądania Królestwa Niderlandów.

       W przedmiocie dopuszczalności skargi
       Argumentacja stron
      34      Rząd niderlandzki podnosi, że Komisja uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi wskazania w sposób wystarczająco precyzyjny i spójny
         przedmiotu skargi, zarówno na etapie poprzedzającym wniesienie skargi, jak i w samej skardze, w szczególności poprzez brak
         wskazania różnicy między „badaniem stanu technicznego pojazdów” a „kontrolą w celu identyfikacji pojazdów” w uzasadnionej
         opinii.

      35      W swej skardze Komisja rozszerzyła, w bezprawny zdaniem rządu niderlandzkiego sposób, przedmiot sporu wskazany w uzasadnionej
         opinii, tak że jej zarzut dotyczący „dodatkowych badań technicznych” objął również procedurę identyfikacji pojazdów. W konsekwencji
         skarga Komisji powinna zostać odrzucona w zakresie, w jakim dotyczy również rzeczonej procedury identyfikacji.

      36      Komisja twierdzi, że krytykuje procedury 2 i 3 opisane powyżej. Kontrole pojazdów przewidziane w ramach tych procedur muszą
         zostać zaklasyfikowane do dwóch kategorii: kategorii zmierzającej wyłącznie do identyfikacji pojazdów, dokonywanej w ramach
         procedury 2 i 3 oraz kategorii dotyczącej stanu technicznego pojazdów, to jest badania technicznego sensu stricto, dokonywanego
         w ramach procedury 3.

      37      Komisja twierdzi, że wskazała w pkt 5.2, 5.3 i 13 uzasadnionej opinii, że jej krytyka dotyczy obu typów kontroli. Ponadto
         w jej opinii z odpowiedzi rządu niderlandzkiego na uzasadnioną opinię wynika, że rząd ten zrozumiał, iż zarzuty Komisji dotyczyły
         obu rozważanych typów kontroli.

       Ocena Trybunału
      38      Należy stwierdzić, że pkt 13 uzasadnionej opinii dotyczy dwóch typów kontroli przewidzianych w ramach procedur 2 i 3 opisanych
         powyżej.

      39      Ponadto z udzielonej w dniu 2 listopada 2004 r. odpowiedzi rządu niderlandzkiego na uzasadnioną opinię wynika, że przedstawił
         on odrębne uwagi w zakresie procedury 2 i 3, po pierwsze, w przedmiocie przewidzianej w ramach obu procedur identyfikacji
         pojazdów zarejestrowanych uprzednio w innym państwie członkowskim, oraz po drugie, w przedmiocie badania stanu technicznego
         tych pojazdów, o którym mowa w procedurze 3.

      40      Wynika z tego, że rząd niderlandzki był w stanie zidentyfikować podniesione przez Komisję w jej uzasadnionej opinii zarzuty
         skierowane przeciwko dwóm typom kontroli przewidzianym w ramach procedury 2 i 3 oraz że rząd ten bezzasadnie twierdzi, iż
         Komisja w niezgodny z prawem sposób rozszerzyła przedmiot sporu w swej skardze.

      41      W świetle powyższego należy oddalić zarzut niedopuszczalności podniesiony przez rząd niderlandzki.

       Co do istoty sprawy
       Argumentacja stron
      42      Zdaniem Komisji rejestracja w Niderlandach pojazdów zarejestrowanych uprzednio w innym państwie członkowskim oraz wydanie
         świadectwa rejestracji w przypadku zmiany właściciela pojazdów zarejestrowanych uprzednio w Niderlandach stanowią porównywalne
         sytuacje.

      43      Te porównywalne sytuacje są traktowane w odmienny sposób, co stanowi przeszkodę w handlu wewnątrzwspólnotowym. Obowiązek kontroli
         poprzedzającej rejestrację pojazdów zarejestrowanych uprzednio w innym państwie członkowskim, w świetle jego obligatoryjnego,
         powszechnego i kosztownego charakteru, utrudnia przywóz tych pojazdów i stanowi wobec tego środek równoważny do ograniczeń
         ilościowych w przywozie w rozumieniu art. 28 WE. W tym zakresie Komisja twierdzi, że rzeczona kontrola może zostać zaklasyfikowana
         w ramach dwóch kategorii, to jest jako kontrola w celu identyfikacji pojazdów oraz jako badanie w celu inspekcji stanu technicznego
         pojazdów.

      44      Komisja twierdzi, że zaskarżone środki muszą zostać zaklasyfikowane jako środki o skutku równoważnym, zakazane na mocy art. 28 WE,
         gdyż czynią przywóz pojazdów zarejestrowanych uprzednio w innym państwie członkowskim mniej atrakcyjnym i stanowią wobec tego
         utrudnienie w swobodnym przepływie towarów. Ponadto nie są one uzasadnione względami wskazanymi w art. 30 WE lub nadrzędnymi
         wymogami uznanymi w orzecznictwie Trybunału.

      45      W szczególności, zdaniem Komisji, przewidziana w procedurze 2 i 3 kontrola w celu identyfikacji pojazdów, nie jest uzasadniona
         potrzebą weryfikacji, czy numer identyfikacyjny przywożonych pojazdów, które były zarejestrowane uprzednio w innym państwie
         członkowskim, został zmieniony, gdyż numer taki mógłby zostać zmieniony również przy przeniesieniu własności na terenie Królestwa
         Niderlandów. Ponadto, jako że na mocy dyrektywy 1999/37 treść świadectw rejestracji podlega harmonizacji na poziomie wspólnotowym,
         inspekcja przeprowadzana w Niderlandach jest zbędna i pokrywa się z kontrolami dokonywanymi w innych państwach członkowskich.
         Komisja wskazuje również, że na przeprowadzenie tej inspekcji trzeba oczekiwać kilka tygodni.

      46      Co się tyczy badań technicznych dotyczących stanu pojazdów, w świetle utrwalonego orzecznictwa Trybunału pojazdy zarejestrowane
         uprzednio w państwie członkowskim, w którym zostały poddane badaniu technicznemu, mogą w pewnych okolicznościach zostać poddane
         przez organy innego państwa członkowskiego dodatkowemu badaniu podczas ich rejestracji w tym państwie, pod warunkiem jednakże,
         że podobne badanie jest wymagane w odniesieniu do pojazdów o pochodzeniu krajowym rejestrowanych w tych samych okolicznościach.
         Jednak w niniejszej sprawie pojazdy zarejestrowane już w Niderlandach i będące przedmiotem przeniesienia własności nie są
         poddane takiemu badaniu, odmiennie niż w przypadku pojazdów zarejestrowanych już w innym państwie członkowskim i przedstawianych
         do rejestracji w Niderlandach.

      47      Rządy niderlandzki i finlandzki twierdzą, że nie można porównywać zmiany właściciela pojazdu zarejestrowanego już w Niderlandach
         z przywozem pojazdu z innego państwa członkowskiego. Rejestracja pojazdu i odnotowanie zmiany właściciela służą dwóm odmiennym
         celom. Rejestracja polega na wpisaniu pojazdu do krajowego rejestru w Niderlandach, podczas gdy zmiana właściciela jedynie
         wiąże pojazd już zarejestrowany z inną osobą. W konsekwencji te dwie sytuacje nie są porównywalne.

      48      Natomiast rejestracja w Niderlandach pojazdów zarejestrowanych uprzednio w innym państwie członkowskim jest porównywalna do
         procedury rejestracji pojazdów uprzednio zarejestrowanych w Niderlandach, które zostały następnie wykreślone z rejestru, i objętych
         nowym wnioskiem o rejestrację w Niderlandach. W tym przypadku na podstawie art. 25 ust. 7 Kentekenreglement zastosowano by
         tą samą procedurę co w przypadku przywozu pojazdów.

      49      Co się tyczy kontroli w celu identyfikacji pojazdów, rządy niderlandzki i finlandzki podnoszą, że kontrola taka jest niezbędna
         dla zapewnienia bezpieczeństwa drogowego, zwalczania oszustw i dla ochrony środowiska naturalnego, ochrony konsumentów oraz
         porządku publicznego.

      50      W tym zakresie dyrektywa 1999/37 przewiduje jedynie minimalną harmonizację, co pozwala państwom członkowskim na zastosowanie
         dodatkowych kontroli podczas rejestracji.

      51      Co się tyczy dodatkowego badania technicznego, takiego jak przewidziane w ramach procedury 3, rząd niderlandzki twierdzi,
         że zapewnia ono, iż jedynie pojazdy spełniające niderlandzkie wymogi w zakresie bezpieczeństwa drogowego i ochrony środowiska
         naturalnego będą dopuszczane do ruchu w Niderlandach.

      52      Rząd finlandzki twierdzi również, że zaskarżone środki są zgodne z zasadą proporcjonalności, gdyż cele rejestracji, w świetle
         których badanie techniczne jest niezbędne, nie mogłyby zostać osiągnięte za pomocą mniej ograniczających środków.

       Ocena Trybunału
       W przedmiocie kontroli w celu identyfikacji pojazdów
      53      W świetle utrwalonego orzecznictwa zakaz środków o skutku równoważnym do ograniczeń, ustanowiony w art. 28 WE, dotyczy wszelkich
         przepisów państw członkowskich mogących bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie, utrudniać handel wewnątrz
         Wspólnoty (wyroki z dnia 16 listopada 2000 r. w sprawie C‑217/99 Komisja przeciwko Belgii, Rec. str. I‑10251, pkt 16, z dnia
         26 października 2006 r. w sprawie C‑65/05 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. str. I‑10341, pkt 27, oraz z dnia 15 marca 2007 r.
         w sprawie C‑54/05 Komisja przeciwko Finlandii, Zb.Orz. str. I‑2473, pkt 30). Zatem już sama okoliczność zniechęcania importera
         do wprowadzenia omawianych produktów do danego państwa członkowskiego lub sprzedaży, stanowi dla niego utrudnienie w swobodnym
         przepływie towarów (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii, pkt 18, oraz wyrok z dnia 7 lipca 2007 r. w sprawie C‑254/05
         Komisja przeciwko Belgii, Zb.Orz. str. I‑4265, pkt 30).

      54      Z akt niniejszej sprawy wynika, że Królestwo Niderlandów wymaga przed rejestracją pojazdu, by został on zidentyfikowany. Zgodnie
         z art. 2 lit. b) oraz art. 4 dyrektywy 1999/37, w przypadku przywozu pojazdu zarejestrowanego uprzednio w innym państwie członkowskim
         identyfikacja ta dokonywana jest za pomocą świadectwa rejestracji wydanego tym państwie.

      55      Komisja zarzuca jednakże Królestwu Niderlandów, że utrudnia swobodny przepływ towarów poprzez to, że procedura identyfikacji
         nie ogranicza się do czysto administracyjnej formalności, lecz przewiduje wymóg przedstawienia pojazdu RDW, pozwalając w ten
         sposób kontrolerowi na weryfikację, czy pojazd rzeczywiście znajduje się na terytorium niderlandzkim i odpowiada danym wskazanym
         w świadectwie rejestracji wydanym przez inne państwo członkowskie. Zdaniem Komisji kontrola ta, która trwa około 25 minut
         i wiązała się − w okresie, w którym toczyło się postępowanie poprzedzające wniesienie skargi − z opłatą w wysokości 45 EUR,
         czyni przywóz pojazdów do Niderlandów mniej atrakcyjnym.

      56      Teza Komisji nie może zostać uwzględniona.

      57      Należy bowiem stwierdzić, że w ramach rozpatrywanej procedury − jak wynika ze skargi samej Komisji − właściwe organy niderlandzkie
         ograniczają się do identyfikacji pojazdu dla celów rejestracji.

      58      Jest to zatem zwykła formalność administracyjna, która nie wprowadza żadnej dodatkowej kontroli, lecz jest właściwa rozpatrzeniu
         wniosku o rejestrację i przebiegowi związanego z nim postępowania.

      59      Ponadto okoliczność, że procedura ta nie ma charakteru zniechęcającego do dokonywania przywozu, jest potwierdzona przez sposób
         przeprowadzania takiej kontroli w Niderlandach.

      60      Co się tyczy na wstępie przemieszczania, które jest konieczne wobec obowiązku przedstawienia pojazdu w RDW, z akt sprawy wynika,
         że służba ta posiada rozbudowaną sieć stacji rozmieszczonych na cały terytorium niderlandzkim, w których to stacjach kontrola
         identyfikacji może zostać zatem z łatwością przeprowadzona.

      61      Następnie co się tyczy kosztu w wysokości 45 EUR, to w świetle ogółu kosztów nierozłącznie związanych z każdą rejestracją
         należy stwierdzić, że kwota ta nie może mieć wpływu na dokonywany przez właściciela pojazdu wybór co do tego, czy rejestrować,
         czy też nie rejestrować pojazdu w Niderlandach.

      62      Wreszcie odnośnie do powołanej przez Komisję okoliczności, że przedstawienie pojazdu do rejestracji może być poprzedzone kilkutygodniowym
         okresem oczekiwania, wystarczy stwierdzić, że importer pojazdu może z łatwością uniknąć oczekiwania, a przynajmniej skrócić
         jego okres, ustalając w stosownym czasie termin kontroli w jednej z wybranych przez siebie stacji RDW.

      63      W świetle powyższych rozważań analizowana powyżej kontrola w celu identyfikacji pojazdów nie może w jakikolwiek sposób zniechęcać
         do przywozu pojazdu do tego państwa członkowskiego ani czynić tego przywozu mniej atrakcyjnym. Zatem zarzut podniesiony przez
         Komisję w zakresie tej kontroli musi zostać oddalony.

       W przedmiocie badania technicznego stanu pojazdów
      64      Na wstępie należy przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa wystąpienie uchybienia należy oceniać na podstawie sytuacji
         państwa członkowskiego, jaka miała miejsce w chwili upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii (zob. w szczególności
         wyroki z dnia 16 stycznia 2003 r w sprawie C‑63/02 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Rec. str. I‑821, pkt 11, oraz
         z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie C‑135/03 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb.Orz. str. I‑6909, pkt 31). Zmiany, które nastąpiły
         później, nie mogą być brane pod uwagę przez Trybunał (zob. w szczególności wyrok z dnia 18 listopada 2004 r. w sprawie C‑482/03
         Komisja przeciwko Irlandii, niepublikowany w Zbiorze, pkt 11).

      65      Jako że uzasadniona opinia Komisja została datowana na dzień 9 lipca 2004 r., a termin wyznaczony Królestwu Niderlandów wynosił
         dwa miesiące i został przedłużony o miesiąc, zatem to na dzień 9 października 2004 r. należy dokonać oceny wystąpienia zarzucanego
         uchybienia lub jego braku. Zatem okólnik ministra transportu wydany po tej dacie nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy.

      66      Przed zbadaniem zgodności z art. 28 WE i 30 WE badania stanu technicznego pojazdów, dokonywanego przy okazji ich rejestracji,
         należy w pierwszej kolejności sprawdzić, czy przewidując takie badanie, Królestwo Niderlandów nie zastosowało się jedynie
         do zobowiązań wynikających z dyrektywy 96/96.

      67      Co się tyczy badania technicznego stanu pojazdów, celami dyrektywy 96/96 wskazanymi w jej motywie 33 są: osiągnięcie harmonizacji
         uregulowań w zakresie badań technicznych, uniknięcie zniekształcenia konkurencji między przedsiębiorstwami transportowymi
         oraz zapewnienie, że pojazdy będą prawidłowo sprawdzane.

      68      Podczas gdy art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/96 pozostawia państwom członkowskim margines swobodnego uznania, to ust. 2 tego artykułu
         nakłada jednakże na te państwa obowiązek uznania dowodu wydanego w innym państwie członkowskim, świadczącego, że pojazd silnikowy
         zarejestrowany na terytorium tego państwa, razem z przyczepą lub naczepą, przeszedł z pozytywnym rezultatem badania techniczne,
         które co najmniej odpowiadają wymogom niniejszej dyrektywy. Jednakże art. 5 dyrektywy 96/96 wskazuje dodatkowe badania i wymogi,
         które państwo członkowskie może zastosować oprócz określonych w załącznikach I i II do tej dyrektywy, o ile badania te nie
         są już objęte tym świadectwem (zob. podobnie wyrok z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie C‑451/99 Cura Anlagen, Rec. str. I‑3193,
         pkt 62).

      69      W niniejszej sprawie w trybie procedury 3, mającej zastosowanie do objętych wspólnotową homologacją typu pojazdów starszych
         niż trzyletnie, pojazdów zarejestrowanych uprzednio w jednym z państw członkowskich i objętych tam krajową homologacją typu
         lub homologacją indywidualną, jak również pojazdów zarejestrowanych uprzednio w Niderlandach i objętych niderlandzką homologacją
         typu, rejestrację tych pojazdów poprzedza inspekcja ich stanu technicznego, z uwzględnieniem świadectwa rejestracji oraz świadectwa
         zgodności wydanego w innym państwie członkowskim. Natomiast w przypadku pojazdów mających mniej niż trzy lata, zarejestrowanych
         uprzednio w innych państwach członkowskich, badanie stanu technicznego nie jest wymagane przed ich rejestracją.

      70      Rzeczona procedura 3 nie może zostać uznana za ważną na podstawie dyrektywy 96/96, gdyż sprzecznie z brzmieniem art. 3 ust. 2
         tej dyrektywy nie przewiduje zasady uznania dokumentów wydanych przez inne państwa członkowskie, potwierdzających pozytywny
         rezultat badania technicznego.

      71      Następnie należy zatem sprawdzić, czy poprzedzający rejestrację w Niderlandach obowiązek poddania pojazdów starszych niż trzyletnie
         i zarejestrowanych uprzednio w innym państwie członkowskim badaniu ich stanu technicznego stanowi środek o skutku równoważnym
         do ograniczenia ilościowego w przywozie, zakazany na mocy art. 28 WE, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, czy wymóg taki
         może jednakże zostać uzasadniony ochroną interesów wskazanych w art. 30 WE (zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r.
         w sprawie C‑150/00 Komisja przeciwko Austrii, Rec. str. I‑3887, pkt 80).

      72      Jak przypomniano w pkt 53 niniejszego wyroku, zakaz stosowania środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych, przewidziany
         w art. 28 WE, dotyczy wszelkich przepisów państw członkowskich mogących bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie,
         utrudniać handel wewnątrzwspólnotowy.

      73      W niniejszej sprawie nakładając obowiązek badania stanu technicznego pojazdów, taki jak przewidziany w ramach procedury 3,
         przed zarejestrowaniem ich w Niderlandach, władze niderlandzkie poddają tej weryfikacji, w sposób generalny i systematyczny,
         wszystkie pojazdy starsze niż trzyletnie, zarejestrowane uprzednio w innych państwach członkowskich, bez uwzględnienia ewentualnych
         badań przeprowadzonych wcześniej w tych państwach. Zatem badanie to, jako że nakłada się na badania techniczne dokonane ostatnio
         w innych państwach członkowskich, nie uznając ich wyników, może zniechęcać niektórych zainteresowanych do przywozu do Niderlandów
         pojazdów starszych niż trzyletnie, zarejestrowanych uprzednio w innych państwach członkowskich.

      74      Procedura taka stanowi zatem ograniczenie w swobodnym przepływie towarów, zakazane na mocy art. 28 WE.

      75      Jednakże z utrwalonego orzecznictwa wynika, że uregulowania krajowe, które stanowią środek o skutku równoważnym do ograniczeń
         ilościowych, mogą być uzasadnione jednym ze względów interesu ogólnego, wyliczonych w art. 30 WE, lub wymogami nadrzędnymi
         (zob. podobnie wyrok z dnia 5 lutego 2004 r. w sprawie C‑270/02 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑1559, pkt 21, oraz
         ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Finlandii, pkt 38). Zarówno w pierwszym, jak i w drugim przypadku krajowy przepis musi
         być odpowiedni dla zapewnienia realizacji założonego celu i nie wykraczać poza to, co niezbędne do jego osiągnięcia (zob.
         w szczególności wyrok z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawach połączonych C‑388/00 i C‑429/00 Radiosistemi, Rec. str. I‑5845,
         pkt 40–42, oraz z dnia 8 maja 2003 r. w sprawie C‑14/02 ATRAL, Rec. str. I‑4431, pkt 64).

      76      W tym zakresie do właściwych organów krajowych należy wykazanie, po pierwsze, że ich uregulowania są niezbędne do realizacji
         co najmniej jednego z celów wymienionych w art. 30 WE lub wymogów nadrzędnych, a po drugie, że uregulowania te są zgodne z zasadą
         proporcjonalności (zob. podobnie wyrok z dnia 19 czerwca 2003 r. w sprawie C‑420/01 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑6445,
         pkt 30 i 31, oraz ww. wyroki z dnia 5 lutego 2004 r. w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 22, oraz w sprawie Komisja przeciwko
         Finlandii, pkt 38).

      77      Jeśli chodzi o wysunięty przez rząd niderlandzki argument, w świetle którego badanie stanu technicznego pojazdów gwarantuje
         bezpieczeństwo drogowe i ochronę środowiska naturalnego, jako że dzięki niemu wyłącznie pojazdy spełniające niderlandzkie
         wymogi w zakresie bezpieczeństwa drogowego i ochrony środowiska naturalnego są dopuszczane do ruchu w Niderlandach, jest bezsporne,
         że bezpieczeństwo drogowe i ochrona środowiska naturalnego należą do nadrzędnych względów interesu ogólnego, które mogą uzasadniać
         utrudnienie w swobodnym przepływie towarów (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Cura Anlagen, pkt 59).

      78      Jednakże gdy chodzi o ocenę proporcjonalności spornego uregulowania oraz to, czy realizowany cel może zostać osiągnięty za
         pomocą ograniczeń wpływających w mniejszym stopniu na handel wewnątrzwspólnotowy, należy stwierdzić, że Królestwo Niderlandów
         nie wykazało w sposób konkretny proporcjonalności rozpatrywanego ograniczenia swobodnego przepływu towarów w odniesieniu do
         realizowanego celu.

      79      W szczególności podobny rezultat mógłby zostać osiągnięty za pomocą mniej ograniczających środków, takich jak uznawanie dowodów
         wydanych przez inne państwo członkowskie i stwierdzających, że pojazd zarejestrowany na terytorium tego ostatniego przeszedł
         z pozytywnym rezultatem badanie techniczne, w połączeniu ze współpracą niderlandzkiej administracji celnej z jej odpowiednikami
         w innych państwach członkowskich w zakresie ewentualnych brakujących danych.

      80      W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że poddając pojazdy starsze niż trzyletnie, zarejestrowane uprzednio w innych
         państwach członkowskich, badaniu ich stanu technicznego poprzedzającemu zarejestrowanie tych pojazdów w Niderlandach, Królestwo
         Niderlandów uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 28 WE i 30 WE.

       W przedmiocie kosztów
      81      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Jednakże
         na podstawie art. 69 § 3 akapit pierwszy regulaminu, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań oraz w przypadkach szczególnych,
         Trybunał może postanowić, że koszty zostaną podzielone albo że każda ze stron poniesie swoje własne koszty. Ponieważ żądania
         zarówno Komisji, jak i Królestwa Niderlandów zostały uwzględnione tylko częściowo, należy orzec, że ponoszą one własne koszty.

      82      W świetle art. 69 ust. 4 akapit pierwszy regulaminu, państwa członkowskie, które wstąpiły do sprawy w charakterze interwenienta,
         pokrywają własne koszty. Republika Finlandii, będąca interwenientem, pokrywa zatem własne koszty.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Poddając pojazdy starsze niż trzyletnie, zarejestrowane uprzednio w innych państwach członkowskich, badaniu ich stanu technicznego
            poprzedzającemu zarejestrowanie tych pojazdów w Niderlandach, Królestwo Niderlandów uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą
            na mocy art. 28 WE i 30 WE.
      2)      W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
      3)      Komisja Wspólnot Europejskich, Królestwo Niderlandów i Republika Finlandii pokrywają własne koszty.
      Podpisy
      * Język postępowania: niderlandzki.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 16 lutego 2017 r.#Agro Foreign Trade & Agency Ltd przeciwko Petersime NV.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez rechtbank van Koophandel te Gent.#Odesłanie prejudycjalne – Przedstawiciele handlowi działający na własny rachunek – Dyrektywa 86/653/EWG – Koordynacja praw państw członkowskich – Belgijska ustawa transponująca – Umowa agencyjna – Zleceniodawca z siedzibą w Belgii i przedstawiciel z siedzibą w Turcji – Klauzula wyboru prawa belgijskiego – Prawo nieznajdujące zastosowania – Układ stowarzyszeniowy EWG – Turcja – Zgodność.#Sprawa C-507/15.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 16 lutego 2017 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Przedstawiciele handlowi działający na własny rachunek — Dyrektywa 86/653/EWG — Koordynacja praw państw członkowskich — Belgijska ustawa transponująca — Umowa agencyjna — Zleceniodawca z siedzibą w Belgii i przedstawiciel z siedzibą w Turcji — Klauzula wyboru prawa belgijskiego — Prawo nieznajdujące zastosowania — Układ stowarzyszeniowy EWG–Turcja — Zgodność”
      W sprawie C‑507/15
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez rechtbank van Koophandel te Gent (sąd gospodarczy w Gandawie, Belgia) postanowieniem z dnia 3 września 2015 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 24 września 2015 r., w postępowaniu:

         Agro Foreign Trade & Agency Ltd

      przeciwko

         Petersime NV,

      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), prezes izby, E. Regan, J.C. Bonichot, C.G. Fernlund i S. Rodin, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Szpunar,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 13 lipca 2016 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu Agro Foreign Trade & Agency Ltd przez A. Hansebouta oraz Ch. Vermeersch, advocaten,

               —

               w imieniu Petersime NV przez V. Pede, S. Demuenynck oraz J. Vanherpe, advocaten,

               —

               w imieniu rządu belgijskiego przez M. Jacobs oraz L. Van den Broeck, działające w charakterze pełnomocników, wspierane przez adwokata E. De Grysego oraz E. de Duve, advocaat,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez F. Ronkesa Agerbeeka, M. Wilderspina oraz przez H. Tserepę-Lacombe, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 26 października 2016 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady 86/653/EWG z dnia 18 grudnia 1986 r. w sprawie koordynacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek (Dz.U. 1986, L 382, s. 17 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 6, t. 1, s. 177), a także Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w dniu 12 września 1963 r. w Ankarze przez Republikę Turcji z jednej strony i przez państwa członkowskie EWG oraz Wspólnotę z drugiej strony, zawartego, zatwierdzonego i ratyfikowanego w imieniu tej ostatniej decyzją Rady 64/732/EWG z dnia 23 grudnia 1963 r. (Dz.U. 1964, L 217, s. 3685 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 11, t. 11, s. 10, zwanego dalej „układem stowarzyszeniowym”).

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach postępowania toczącego się między spółką Agro Foreign Trade & Agency Ldt (zwaną dalej „Agro”) z siedzibą w Turcji a Petersime NV z siedzibą w Belgii w przedmiocie zapłaty różnych rzekomo należnych odszkodowań wskutek rozwiązania przez Petersime wiążącej obydwie spółki umowy agencyjnej.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

      Dyrektywa 86/653

               3

               Motywy drugi i trzeci dyrektywy 86/653 mają następujące brzmienie:
               „[2] różnice w zakresie krajowych ustawodawstw dotyczących przedstawicielstwa handlowego wyraźnie oddziałują na warunki konkurencji oraz wykonywania takiej działalności wewnątrz Wspólnoty, mają też negatywny wpływ na zakres ochrony przedstawicieli handlowych w ich stosunkach ze zleceniodawcami oraz na bezpieczeństwo transakcji handlowych; ponadto różnice te znacznie utrudniają zawieranie i wykonywanie umów agencyjnych między zleceniodawcą a przedstawicielami handlowymi, którzy prowadzą swą działalność w różnych państwach członkowskich;
               [3] obrót towarowy między państwami członkowskimi odbywa [powinien odbywać] się w warunkach odpowiadających warunkom jednolitego rynku, dlatego też w zakresie niezbędnym dla właściwego funkcjonowania wspólnego rynku wymagane jest zbliżenie systemów prawnych państw członkowskich; zasady dotyczące kolizji przepisów prawnych [normy kolizyjne] w zakresie przedstawicielstwa handlowego nie usuną wspomnianych niezgodności, nawet gdyby zostały one ujednolicone, a tym samym, bez względu na istnienie tych zasad, proponowana harmonizacja jest niezbędna”.

               4

               Artykuły 17 i 18 tej dyrektywy uściślają warunki, na jakich przedstawiciel handlowy ma prawo do świadczenia wyrównawczego lub odszkodowania w związku z rozwiązaniem stosunków umownych ze zleceniodawcą.

               5

               Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 tej dyrektywy:
               „Państwa członkowskie podejmą środki niezbędne w celu zapewnienia, że [by] po rozwiązaniu umowy agencyjnej przedstawicielowi handlowemu przysługuje [przysługiwało] świadczenie wyrównawcze […] lub odszkodowanie […]”.

         Układ stowarzyszeniowy

               6

               Z art. 2 ust. 1 układu stowarzyszeniowego wynika, że jego celem jest wspieranie stałego i zrównoważonego wzmacniania więzi handlowych i gospodarczych między stronami, przy pełnym uwzględnieniu konieczności zapewnienia przyspieszonego rozwoju gospodarki Turcji oraz podniesienia poziomu zatrudnienia i warunków życia narodu tureckiego.

               7

               W tym celu układ stowarzyszeniowy obejmuje etap przygotowawczy, pozwalający Republice Turcji na wzmocnienie, z pomocą Wspólnoty, jej gospodarki (art. 3 tego układu), etap przejściowy, podczas którego zostanie zapewnione stopniowe ustanowienie unii celnej między Turcją a Wspólnotą oraz zbliżenie polityk gospodarczych (art. 4 tego układu), oraz etap ostateczny, opierający się na unii celnej i skutkujący wzmocnieniem koordynacji polityk gospodarczych umawiających się stron (art. 5 tego układu).

               8

               Zgodnie z art. 14 układu stowarzyszeniowego, zawartym w jego tytule II, „Wprowadzenie w życie etapu przejściowego”:
               „Umawiające się Strony będą się inspirować artykułami [51, 52, 54, 56–61 TFUE] w celu wyeliminowania ograniczeń w swobodzie świadczenia usług”.

         Protokół dodatkowy

               9

               Protokół dodatkowy, załączony do układu stowarzyszeniowego, podpisany w dniu 23 listopada 1970 r. w Brukseli oraz zawarty, zatwierdzony i ratyfikowany w imieniu Wspólnoty rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2760/72 z dnia 19 grudnia 1972 r. (Dz.U. 1972, L 293, s. 1) (zwany dalej „protokołem dodatkowym”), który zgodnie ze swym art. 62 stanowi integralną część układu stowarzyszeniowego, określa zgodnie ze swym art. 1 warunki, środki i etapy realizacji okresu przejściowego określonego w art. 4 tego układu.

               10

               Protokół dodatkowy zawiera tytuł II („Przepływ osób i usług”), którego rozdział II jest poświęcony „[p]raw[u] przedsiębiorczości, świadczeni[u] usług i transport[owi]”.

               11

               Artykuł 41 ust. 1 protokołu dodatkowego, zawarty w rozdziale II tego tytułu II, ma następujące brzmienie:
               „Umawiające się Strony nie będą wprowadzać żadnych nowych ograniczeń w swobodzie przedsiębiorczości i w swobodnym świadczeniu usług”.

         Prawo belgijskie

               12

               Wet betreffende de handelsagentuurovereenkomst (ustawa o umowie agencyjnej) z dnia 13 kwietnia 1995 r. (Moniteur belge z dnia 2 czerwca 1995 r., s. 15621, zwana dalej „ustawą z 1995 r.”) ma na celu dokonanie transpozycji dyrektywy 86/653 do prawa belgijskiego.

               13

               Artykuł 27 ustawy z 1995 r. brzmi następująco:
               „Z zastrzeżeniem stosowania umów międzynarodowych, których stroną jest Belgia, każda działalność przedstawiciela handlowego z siedzibą główną w Belgii podlega przepisom belgijskim i należy do jurysdykcji sądów belgijskich”.

         Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne

               14

               Agro jest spółką prawa tureckiego z siedzibą w Ankarze (Turcja), która prowadzi działalność w zakresie importu i dystrybucji produktów rolno-spożywczych. Petersime jest spółką prawa belgijskiego z siedzibą w Olsene (Belgia), która prowadzi działalność w zakresie projektowania, produkcji i dostawy wylęgarni oraz akcesoriów na rynek drobiowy.

               15

               W dniu 1 lipca 1992 r. spółka Petersime zawarła umowę agencyjną z poprzednikiem spółki Agro, który został następnie zastąpiony na podstawie podpisanej w dniu 1 sierpnia 1996 r. umowy przez samą spółkę Agro. Zgodnie z postanowieniami tej umowy spółka Petersime, jako zleceniodawca, przekazała spółce Agro, jako przedstawicielowi handlowemu, wyłączne prawa do sprzedaży jej produktów w Turcji. Umowa, zawarta początkowo na okres jednego roku, przewidywała coroczne automatyczne przedłużenie na kolejny okres dwunastomiesięczny, z możliwością jej wypowiedzenia listem poleconym przez jedną ze stron na co najmniej trzy miesiące przed upływem rocznego okresu. Ponadto umowa zawierała postanowienia, że podlega ona prawu belgijskiemu oraz że wyłącznie sądy w Gandawie (Belgia) są właściwe do rozstrzygania ewentualnych sporów.

               16

               Pismem z dnia 26 marca 2013 r. spółka Petersime doręczyła spółce Agro wypowiedzenie umowy agencyjnej ze skutkiem od dnia 30 czerwca 2013 r. W dniu 5 marca 2014 r. Agro wszczęło postępowanie przed rechtbank van Koophandel te Gent (sądem gospodarczym w Gandawie, Belgia), żądając zasądzenia od Petersime na swą rzecz świadczenia odszkodowawczego za rozwiązanie umowy oraz świadczenia wyrównawczego, a także wycofania pozostałych zapasów oraz uregulowania zaległych wierzytelności.

               17

               Z postanowienia odsyłającego wynika, że na poparcie swych roszczeń Agro powołuje się na ochronę przewidzianą dla przedstawicieli handlowych w ustawie z 1995 r. W tym względzie Agro podnosi, że przepisy tej ustawy znajdują zastosowanie w niniejszym wypadku, gdyż strony w sposób ważny dokonały wyboru prawa belgijskiego jako prawa właściwego do zawartej przez nie umowy. Petersime natomiast podnosi, że stosuje się jedynie ogólne prawo belgijskie, ponieważ belgijska ustawa o umowie agencyjnej obowiązuje wyłącznie w zakresie, w jakim przedstawiciel handlowy prowadzi działalność w Belgii, co nie występuje w niniejszym wypadku.

               18

               Sąd odsyłający stwierdza, że strony w sposób wyraźny dokonały wyboru prawa właściwego, w tym wypadku prawa belgijskiego. Sąd ten uważa jednak, że nie przesądza to o zastosowaniu ustawy z 1995 r., ponieważ zakres terytorialny stosowania tej ustawy wydaje się ograniczać do przedstawicieli handlowych zasadniczo prowadzących działalność w Belgii. Artykuł 27 ustawy z 1995 r., w wykładni stosowanej w prawie belgijskim, prowadzi bowiem do wniosku, że omawiana ustawa jest z natury samoograniczająca, a tym samym traci swój bezwzględnie wiążący charakter, jeśli przedstawiciel handlowy nie ma głównej siedziby w Belgii, niezależnie od tego, czy strony ewentualnie wskazały prawo belgijskie w ogólności jako prawo właściwe.

               19

               W tych okolicznościach rechtbank van Koophandel te Gent (sąd gospodarczy w Gandawie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
               „Czy belgijska [ustawa z 1995 r.] stanowiąca transpozycję [dyrektywy 86/653] jest zgodna z tą dyrektywą lub z postanowieniami układu stowarzyszeniowego – którego wyraźnym celem jest przystąpienie Turcji do Unii Europejskiej – lub ze zobowiązaniami między Turcją a Unią Europejską mającymi na celu usunięcie wszelkich ograniczeń w dziedzinie swobodnego świadczenia usług między nimi, jeśli ta belgijska ustawa o umowie agencyjnej stanowi, że akt ten stosuje się wyłącznie względem przedstawicieli handlowych z oddziałem głównym w Belgii, natomiast nie stosuje się, w wypadku gdy przedsiębiorstwo zlecające z siedzibą w Belgii i przedstawiciel handlowy z siedzibą w Turcji dokonali wyraźnego wyboru prawa właściwego na rzecz prawa belgijskiego?”.

         W przedmiocie pytania prejudycjalnego

               20

               Na wstępie należy zauważyć, że uwagi przedstawione przed Trybunałem ukazują rozbieżności w odniesieniu do wykładni art. 27 ustawy z 1995 r. oraz do stosowania tej ustawy, która dokonuje transpozycji dyrektywy 86/653, do sytuacji rozpatrywanej w postępowaniu głównym.

               21

               Strony w postępowaniu głównym, podobnie jak sąd odsyłający, uważają bowiem, że na podstawie art. 27 ustawy z 1995 r., w wykładni nadanej mu w belgijskim porządku prawnym, ustawa ta nie znajduje zastosowania do umowy agencyjnej, takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, w ramach której zleceniodawca ma siedzibę w Belgii, a przedstawiciel handlowy – w Turcji, gdzie prowadzi wynikającą z tej umowy działalność, a tym samym w takich okolicznościach przedstawiciel handlowy nie może powoływać się na ochronę zapewnianą przez omawianą ustawę w wypadku rozwiązania umowy, nawet gdy strony umowy rozpatrywanej w postępowaniu głównym wskazały prawo belgijskie jako prawo właściwe dla tej umowy.

               22

               Z kolei rząd belgijski podnosi, że art. 27 ustawy z 1995 r. nie ma charakteru samoograniczającego, jaki przypisuje mu sąd odsyłający, a tym samym omawiana ustawa znajduje zastosowanie do sytuacji, takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, w której zleceniodawca z siedzibą w Belgii i przedstawiciel handlowy z siedzibą w Turcji wyraźnie wskazali prawo belgijskie jako prawo właściwe.

               23

               W tym względzie należy przypomnieć, że w odniesieniu do wykładni przepisów krajowego porządku prawnego Trybunał jest w zasadzie zobowiązany oprzeć się na stwierdzeniach wynikających z postanowienia odsyłającego. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Trybunał nie jest właściwy do orzekania w przedmiocie wykładni prawa krajowego danego państwa członkowskiego (wyrok z dnia 17 marca 2011 r., Naftiliaki Etaireia Thasou i Amaltheia I Naftiki Etaireia, C‑128/10 i C‑129/10, EU:C:2011:163, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).

               24

               W rezultacie na pytanie postawione przez sąd odsyłający należy odpowiedzieć, wychodząc z założeń wynikających z postanowienia odsyłającego.

               25

               Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy wykładni dyrektywy 86/653 lub układu stowarzyszeniowego należy dokonywać w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisowi krajowemu, dokonującemu transpozycji tej dyrektywy do prawa danego państwa członkowskiego, który wyklucza ze swego zakresu stosowania umowę agencyjną, w ramach której przedstawiciel handlowy ma siedzibę w Turcji, gdzie prowadzi wynikającą z tej umowy działalność, a zleceniodawca ma siedzibę w omawianym państwie członkowskim, a tym samym w takich okolicznościach przedstawiciel handlowy nie może powoływać się na prawa, jakie omawiana dyrektywa zapewnia przedstawicielom handlowym po rozwiązaniu takiej umowy agencyjnej.

         W przedmiocie dyrektywy 86/653

               26

               W celu udzielenia odpowiedzi na pytanie postawione przez sąd odsyłający w odniesieniu do dyrektywy 86/653 należy sprawdzić, czy przedstawiciel handlowy prowadzący działalność wynikającą z umowy agencyjnej w Turcji, którego zleceniodawca ma siedzibę w państwie członkowskim, taki jak skarżąca w postępowaniu głównym spółka, podlega zakresowi stosowania tej dyrektywy.

               27

               Należy stwierdzić, że takiego wypadku nie przewidują wyraźnie ani art. 17 i 18 dyrektywy 86/653, ani inne jej przepisy. Jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część ten przepis stanowi (zob. w szczególności wyrok z dnia 20 listopada 2014 r., Utopia, C‑40/14, EU:C:2014:2389, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo).

               28

               Pozostaje przy tym bezsporne, że celem dyrektywy jest harmonizacja ustawodawstw państw członkowskich w zakresie stosunków prawnych pomiędzy stronami umowy agencyjnej (wyrok z dnia 23 marca 2006 r., Honyvem Informazioni Commerciali, C‑465/04, EU:C:2006:199, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo).

               29

               Jak wynika z motywów drugiego i trzeciego dyrektywy 86/653, ustanowione w niej przepisy harmonizujące mają na celu ochronę przedstawicieli handlowych w ich stosunkach ze zleceniodawcami, usunięcie ograniczeń w wykonywaniu zawodu przedstawiciela handlowego, ujednolicenie warunków konkurencji wewnątrz Unii, promowanie i zwiększenie bezpieczeństwa transakcji handlowych, a także ułatwianie wymiany towarów pomiędzy państwami członkowskimi poprzez zbliżanie systemów prawnych tych państw w obszarze przedstawicielstwa handlowego. Dla osiągnięcia tego celu omawiana dyrektywa ustanawia między innymi, w art. 13–20, zasady regulujące zawarcie i rozwiązanie umowy agencyjnej (zob. podobnie wyroki: z dnia 17 października 2013 r., Unamar, C‑184/12, EU:C:2013:663, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 3 grudnia 2015 r., Quenon K., C‑338/14, EU:C:2015:795, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo).

               30

               W tym kontekście Trybunał orzekł już, że art. 17 i 18 dyrektywy 86/653 mają decydujące znaczenie, ponieważ definiują poziom ochrony uznany przez prawodawcę Unii za właściwy dla przedstawicieli handlowych w ramach tworzenia wspólnego rynku i ponieważ system ustanowiony w tym celu przez dyrektywę ma charakter wiążący (zob. wyrok z dnia 17 października 2013 r., Unamar, C‑184/12, EU:C:2013:663, pkt 39, 40).

               31

               Ponadto Trybunał uściślił, że system przewidziany w art. 17–19 omawianej dyrektywy ma na celu ochronę, w ramach kategorii przedstawicieli handlowych, swobody przedsiębiorczości oraz niezakłóconej konkurencji na rynku wewnętrznym w taki sposób, aby przestrzeganie jej postanowień na terytorium Unii okazywało się z tego względu konieczne dla realizacji tych celów traktatu FUE (wyrok z dnia 9 listopada 2000 r., Ingmar, C‑381/98, EU:C:2000:605, pkt 24).

               32

               Wreszcie Trybunał stwierdził, że dla porządku prawnego Unii istotne jest, aby zleceniodawca z siedzibą w państwie trzecim, którego przedstawiciel handlowy prowadzi działalność wewnątrz Unii, nie mógł uchylić się od stosowania wspomnianych przepisów poprzez samo zastosowanie klauzuli wyboru prawa. Funkcja, jaką spełniają rozpatrywane przepisy, wymaga bowiem tego, by znajdowały zastosowanie wtedy, gdy sytuacja posiada ścisły związek z Unią, w szczególności gdy przedstawiciel handlowy prowadzi działalność na terytorium państwa członkowskiego, bez względu na prawo, jakiemu strony zamierzały poddać umowę (wyrok z dnia 9 listopada 2000 r., Ingmar, C‑381/98, EU:C:2000:605, pkt 25).

               33

               Tymczasem, w sytuacji gdy – tak jak w sprawie w postępowaniu głównym – przedstawiciel handlowy prowadzi działalność poza Unią, okoliczność, że zleceniodawca ma siedzibę w państwie członkowskim, nie wykazuje wystarczająco ścisłego związku z Unią dla potrzeb zastosowania przepisów dyrektywy 86/653, biorąc pod uwagę cel przez nią realizowany, który został uściślony w orzecznictwie Trybunału.

               34

               Dla potrzeb ujednolicenia warunków konkurencji pomiędzy przedstawicielami handlowymi wewnątrz Unii nie jest bowiem konieczne zagwarantowanie przedstawicielom handlowym, którzy posiadają siedziby i prowadzą działalność poza terytorium Unii, ochrony porównywalnej z ochroną przedstawicieli, którzy posiadają siedziby lub prowadzą działalność wewnątrz Unii.

               35

               W tych okolicznościach, przedstawiciel handlowy prowadzący działalność wynikającą z umowy agencyjnej w Turcji, tak jak skarżąca w postępowaniu głównym spółka, nie jest objęty zakresem stosowania dyrektywy 86/653, niezależnie od tego, czy zleceniodawca ma swoją siedzibę w państwie członkowskim, a zatem niekoniecznie musi korzystać z ochrony zapewnianej przez tę dyrektywę przedstawicielom handlowym.

               36

               W rezultacie państwa członkowskie nie są zobowiązane do przyjęcia przepisów harmonizujących, wyłącznie na podstawie dyrektywy 86/653, dotyczących przedstawicieli handlowych, którzy znaleźli się w okolicznościach takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, ponieważ omawiana dyrektywa nie stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu głównym.

         W przedmiocie układu stowarzyszeniowego

               37

               W zakresie, w jakim sąd odsyłający stawia sobie pytanie o możliwość zastosowania systemu ochrony na podstawie dyrektywy 86/653 do przedstawiciela handlowego z siedzibą w Turcji, którego zleceniodawca ma siedzibę w państwie członkowskim, w świetle obowiązków Republiki Turcji i Unii w kontekście usuwania między nimi ograniczeń w swobodnym świadczeniu usług w ramach układu stowarzyszeniowego, należy zbadać, czy zastosowanie dyrektywy 86/653 do przedstawicieli handlowych z siedzibą w Turcji może wynikać z postanowień układu stowarzyszeniowego odnoszących się do tych obowiązków, a mianowicie z art. 14 układu oraz z art. 41 ust. 1 protokołu dodatkowego.

               38

               Jeśli chodzi o art. 14 układu stowarzyszeniowego, to z pewnością z samego brzmienia tego przepisu, jak również z celu omawianego układu wynika, że zasady przewidziane w art. 45 i 46 TFUE, a także w ramach postanowień traktatu dotyczących swobodnego świadczenia usług, powinny zostać transponowane, o ile to możliwe, w odniesieniu do obywateli tureckich, aby wyeliminować pomiędzy umawiającymi się stronami ograniczenia w swobodnym świadczeniu usług (wyrok z dnia 21 października 2003 r., Abatay i in., C‑317/01 i C‑369/01, EU:C:2003:572, pkt 112 i przytoczone tam orzecznictwo).

               39

               Jednakże wykładnia nadana przepisom prawa Unii – w tym postanowieniom traktatu – dotyczącym rynku wewnętrznego nie może zostać w sposób automatyczny przełożona na wykładnię umowy zawartej przez Unię z państwem trzecim, chyba że istnieją wyraźne postanowienia przewidziane w tym celu w samej tej umowie (wyrok z dnia 24 września 2013 r., Demirkan, C‑221/11, EU:C:2013:583, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).

               40

               W tym względzie Trybunał stwierdził już, że użycie w art. 14 układu stowarzyszeniowego czasownika „uwzględniać” zobowiązuje umawiające się strony do odstąpienia od bezpośredniego stosowania postanowień traktatu dotyczących swobody świadczenia usług i przepisów przyjętych w celu ich wykonania i do traktowania ich jedynie jako źródła inspiracji dla środków, jakie należy podjąć, aby zostały osiągnięte cele ustanowione w tym układzie (wyrok z dnia 24 września 2013 r., Demirkan, C‑221/11, EU:C:2013:583, pkt 45).

               41

               Ponadto, co się tyczy w szczególności stowarzyszenia pomiędzy Unią a Republiką Turcji, Trybunał orzekł już, że w celu ustalenia, czy przepis prawa Unii może być stosowany w drodze analogii w ramach tego stowarzyszenia, należy przeprowadzić porównanie z jednej strony celu układu stowarzyszeniowego i kontekstu, w który się on wpisuje, a z drugiej strony celu i kontekstu rozpatrywanego aktu prawa Unii (wyrok z dnia 24 września 2013 r., Demirkan, C‑221/11, EU:C:2013:583, pkt 48).

               42

               Tymczasem należy przypomnieć, że układ stowarzyszeniowy i protokół dodatkowy mają przede wszystkim na celu wspieranie rozwoju gospodarczego Turcji, a tym samym realizują cel wyłącznie gospodarczy (zob. podobnie wyrok z dnia 24 września 2013 r., Demirkan, C‑221/11, EU:C:2013:583, pkt 50).

               43

               Wprowadzenie swobód gospodarczych, które umożliwiłyby swobodny przepływ osób o charakterze generalnym, porównywalny z tym obowiązującym zgodnie z art. 21 TFUE dla obywateli Unii, nie jest przedmiotem omawianego układu stowarzyszeniowego. Ogólna zasada swobodnego przepływu osób pomiędzy Turcją a Unią nie została bowiem nigdzie przewidziana w tym układzie czy w protokole dodatkowym. Układ stowarzyszeniowy gwarantuje ponadto możliwość korzystania z pewnych praw wyłącznie na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego (zob. podobnie wyrok z dnia 24 września 2013 r., Demirkan, C‑221/11, EU:C:2013:583, pkt 53).

               44

               Natomiast w ramach prawa Unii ochrona swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, poprzez system ustanowiony dyrektywą 86/653 w odniesieniu do przedstawicieli handlowych, wynika z celu polegającego na ustanowieniu rynku wewnętrznego stanowiącego obszar bez granic wewnętrznych w związku ze zniesieniem wszelkich przeszkód uniemożliwiających stworzenie takiego rynku.

               45

               Tym samym istniejące pomiędzy traktatami a układem stowarzyszeniowym różnice w odniesieniu do realizowanego przez nie celu stoją na przeszkodzie temu, aby można było przyjąć rozszerzenie ustanowionego dyrektywą 86/653 na rzecz przedstawicieli handlowych systemu ochrony na przedstawicieli handlowych z siedzibą w Turcji, w ramach omawianego układu.

               46

               Okoliczność, że Republika Turcji dokonała transpozycji tej dyrektywy do swego prawa krajowego, jak wynika z postanowienia odsyłającego, w niczym nie zmienia poprzedniego wniosku, bowiem taka transpozycja nie wynika z obowiązku nałożonego układem stowarzyszeniowym, lecz z woli tego państwa trzeciego.

               47

               Co się tyczy art. 41 ust. 1 protokołu dodatkowego, to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem klauzule „standstill” ustanowione w art. 13 decyzji Rady Stowarzyszenia nr 1/80 z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju stowarzyszenia, dołączonej do układu stowarzyszeniowego, i w art. 41 ust. 1 protokołu dodatkowego zakazują w sposób generalny ustanawiania wszelkich nowych przepisów krajowych, których celem lub skutkiem byłoby poddanie korzystania przez obywateli tureckich ze swobody gospodarczej na terytorium danego państwa członkowskiego bardziej restrykcyjnym wymogom niż te, które obowiązywały względem nich w chwili wejścia w życie wspomnianej decyzji lub wspomnianego protokołu dodatkowego w stosunku do danego państwa członkowskiego (wyrok z dnia 12 kwietnia 2016 r., Genc, C‑561/14, EU:C:2016:247, pkt 33).

               48

               Z tego wynika, że art. 41 ust. 1 protokołu dodatkowego dotyczy jedynie obywateli tureckich, którzy korzystają w państwie członkowskim ze swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług.

               49

               W rezultacie przedstawiciel handlowy z siedzibą w Turcji, który nie świadczy usług w danym państwie członkowskim, taki jak skarżąca w postępowaniu głównym spółka, nie jest objęty zakresem podmiotowym stosowania tego przepisu.

               50

               Nie jest zatem konieczne badanie, czy ustawa z 1995 r. stanowi „nowe ograniczenie” w rozumieniu art. 41 ust. 1 protokołu dodatkowego.

               51

               W tych okolicznościach należy stwierdzić, że układ stowarzyszeniowy nie stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu głównym.

               52

               W świetle powyższego na postawione pytanie trzeba odpowiedzieć następująco: wykładni dyrektywy 86/653 i układu stowarzyszeniowego należy dokonywać w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, dokonującemu transpozycji tej dyrektywy do porządku prawnego danego państwa członkowskiego, które wyklucza ze swego zakresu stosowania umowę agencyjną, w ramach której przedstawiciel handlowy ma siedzibę w Turcji, gdzie prowadzi wynikającą z tej umowy działalność a zleceniodawca ma siedzibę w omawianym państwie członkowskim, a tym samym w takich okolicznościach przedstawiciel handlowy nie może powoływać się na prawa, jakie omawiana dyrektywa gwarantuje przedstawicielom handlowym po rozwiązaniu takiej umowy agencyjnej.

         W przedmiocie kosztów

               53

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

                     Wykładni dyrektywy Rady 86/653/EWG z dnia 18 grudnia 1986 r. w sprawie koordynacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek oraz Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w dniu 12 września 1963 r. w Ankarze przez Republikę Turcji z jednej strony i przez państwa członkowskie EWG oraz Wspólnotę z drugiej strony, zawartego, zatwierdzonego i ratyfikowanego w imieniu tej ostatniej decyzją Rady 64/732/EWG z dnia 23 grudnia 1963 r. należy dokonywać w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, dokonującemu transpozycji tej dyrektywy do porządku prawnego danego państwa członkowskiego, które wyklucza ze swego zakresu stosowania umowę agencyjną, w ramach której przedstawiciel handlowy ma siedzibę w Turcji, gdzie prowadzi wynikającą z tej umowy działalność, a zleceniodawca ma siedzibę w omawianym państwie członkowskim, a tym samym w takich okolicznościach przedstawiciel handlowy nie może powoływać się na prawa, jakie omawiana dyrektywa gwarantuje przedstawicielom handlowym po rozwiązaniu takiej umowy agencyjnej.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niderlandzki.


Wyrok Trybunału z dnia 12 lipca 1984 r. # Ulrich Hofmann przeciwko Barmer Ersatzkasse. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Landessozialgericht Hamburg - Niemcy. # Zasada równego traktowania kobiet i mężczyzn. # Sprawa 184/83.