title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 10 stycznia 2008 r.#Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Portugalskiej.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie - Niewykonanie - Kara pieniężna.#Sprawa C-70/06.

text:
      Sprawa C‑70/06
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Republice Portugalskiej
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Niewykonanie – Kara pieniężna
      Streszczenie wyroku
      1.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie
            obowiązkowi wykonania wyroku – Kary pieniężne
      (art. 228 ust. 2 WE)
      2.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie
            obowiązkowi wykonania wyroku – Kary pieniężne – Okresowa kara pieniężna
      (art. 228 ust. 2 WE)
      1.        W ramach procedury przewidzianej w art. 228 ust. 2 WE do Trybunału należy dokonanie w każdej sprawie oceny, jakie sankcje
         pieniężne należy orzec w świetle okoliczności sprawy. W tym względzie propozycje Komisji nie mogą wiązać Trybunału i stanowią
         jedynie użyteczny punkt odniesienia. Podobnie wytyczne, takie jak te zawarte w komunikatach Komisji, nie wiążą Trybunału,
         lecz przyczyniają się do zagwarantowania przejrzystości, przewidywalności i pewności prawa w zakresie działań podejmowanych
         przez tę instytucję. Nałożenie okresowej kary pieniężnej lub ryczałtu ma na celu wywarcie na państwo członkowskie niewykonujące
         wyroku stwierdzającego uchybienie nacisku ekonomicznego, który skłoni je do zakończenia stwierdzonego uchybienia. Nakładane
         kary pieniężne należy zatem ustalać w zależności od stopnia nacisku niezbędnego, by rzeczone państwo członkowskie zmieniło
         swe zachowanie.

      (por. pkt 31, 34, 35)
      2.        W przypadku nałożenia na państwo członkowskie okresowej kary pieniężnej za niewykonanie wyroku stwierdzającego uchybienie
         zadaniem Trybunału jest określenie, w ramach przysługujących mu uprawnień do swobodnej oceny, wysokości okresowej kary pieniężnej
         w ten sposób, by była ona, po pierwsze, stosowna do okoliczności sprawy, a po drugie, proporcjonalna do stwierdzonego uchybienia
         oraz do możliwości płatniczych zainteresowanego państwa członkowskiego. W tym świetle za podstawowe kryteria zapewniające,
         że okresowa kara pieniężna wywrze odpowiedni nacisk, wymuszając jednolite i skuteczne stosowanie prawa wspólnotowego, należy
         przyjąć co do zasady czas trwania naruszenia, wagę tego naruszenia oraz możliwości płatnicze zainteresowanego państwa członkowskiego.
         Stosując te kryteria, trzeba wziąć pod uwagę w szczególności skutki niewykonania wyroku dla interesów prywatnych i interesu
         publicznego oraz stopień pilności w doprowadzeniu do zastosowania się przez państwo członkowskie do jego zobowiązań.

      (por. pkt 38, 39)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 10 stycznia 2008 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Niewykonanie – Kara pieniężna
      W sprawie C‑70/06
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 228 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 7 lutego 2006 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez X. Lewisa, A. Caeirosa oraz P. Andradego, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
         w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Portugalskiej, reprezentowanej przez L. Fernandesa, P. Fragoso Martins oraz J. de Oliveirę, działających w charakterze pełnomocników, z adresem
         do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, A. Tizzano (sprawozdawca), R. Schintgen, A. Borg Barthet i E. Levits, sędziowie,
      rzecznik generalny: J. Mazák,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 5 lipca 2007 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 9 października 2007 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W swojej skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o:

      –        stwierdzenie, że nie podejmując środków niezbędnych dla zapewnienia wykonania wyroku Trybunału z dnia 14 października 2004 r.
         w sprawie C‑275/03 Komisja przeciwko Portugalii, niepublikowanego w Zbiorze, Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom,
         które na niej ciążą na mocy art. 228 ust. 1 WE;

      –        zasądzenie od Republiki Portugalskiej wypłacenia Komisji Europejskiej, na konto „zasoby własne Wspólnoty Europejskiej”, okresowej
         kary pieniężnej w wysokości 21 450 EUR za każdy dzień opóźnienia w wykonaniu ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii,
         od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału w niniejszej sprawie do dnia wykonania rzeczonego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii;

      –        obciążenie Republiki Portugalskiej kosztami postępowania.
      Ramy prawne
      2        Motywy trzeci, czwarty i szósty dyrektywy Rady 89/665/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych,
         wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych
         na dostawy i roboty budowlane (Dz.U. L 395, s. 33) stanowią, co następuje:

      „otwarcie rynku zamówień publicznych na konkurencję wspólnotową wymaga zasadniczego wzrostu gwarancji przejrzystości i braku
         dyskryminacji; dla uzyskania wymiernych efektów należy udostępnić skuteczne i szybkie środki odwoławcze w przypadkach naruszenia
         prawa Wspólnoty w dziedzinie zamówień publicznych lub też krajowych przepisów wykonujących to prawo;

      w przypadku niektórych państw członkowskich brak skutecznych środków odwoławczych lub ich nieefektywność powstrzymuje przedsiębiorstwa
         wspólnotowe od przystępowania do przetargów w państwie członkowskim, w którym ustanowiona jest instytucja zamawiająca; wobec
         tego państwa członkowskie, których to dotyczy, muszą doprowadzić do poprawy tej sytuacji;

      należy koniecznie zagwarantować istnienie, we wszystkich państwach członkowskich, odpowiednich procedur umożliwiających uchylenie
         bezprawnych decyzji oraz przyznanie odszkodowania podmiotom poszkodowanym w wyniku naruszenia”.

      3        Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy 89/665 stanowi:

      „Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne dla zapewnienia, w odniesieniu do procedur udzielania zamówień objętych dyrektywami
         71/305/EWG oraz 77/62/EWG, [by] decyzje podjęte przez instytucje zamawiające podlega[ły] efektywnemu oraz w szczególności
         możliwie szybkiemu postępowaniu odwoławczemu, zgodnie z warunkami określonymi w poniższych artykułach, w szczególności zgodnie
         z art. 2 ust. 7, z powodu naruszenia przez takie decyzje prawa wspólnotowego w dziedzinie zamówień publicznych lub krajowych
         przepisów wdrażających to prawo”.

      4        Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy 89/665 stanowi:

      „Państwa członkowskie zapewnią wprowadzenie do procedur odwoławczych określonych w art. 1 odpowiednich środków obejmujących
         prawo do:

      […]
      c)      przyznania odszkodowania podmiotom, które doznały uszczerbku w wyniku naruszenia”.
       Okoliczności poprzedzające powstanie sporu
       Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii
      5        W pkt 1 sentencji ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii Trybunał orzekł:

      „Nie uchylając dekretu ustawodawczego nr 48051 z dnia 21 listopada 1967 r., który uzależnia przyznanie odszkodowania osobom,
         które doznały uszczerbku w wyniku naruszenia prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych lub krajowych przepisów transponujących
         to prawo, od wykazania winy nieumyślnej lub umyślnego działania, Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które ciążą
         na niej na mocy art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy 89/665 […]”.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      6        Pismem z dnia 4 listopada 2004 r. Komisja zwróciła się do Portugalii o powiadomienie jej o środkach, które państwo to podjęło
         lub zamierzało podjąć w celu zmiany swego prawa wewnętrznego i zastosowania się w ten sposób do ww. wyroku w sprawie Komisji
         przeciwko Portugalii.

      7        W swej odpowiedzi z dnia 19 listopada 2004 r. Republika Portugalska wskazała zasadniczo, że niedawna zmiana rządu spowodowała
         opóźnienie w ustanowieniu środków wykonujących ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii. Rzeczone państwo członkowskie
         przekazało również Komisji projekt ustawy uchylającej dekret ustawodawczy nr 48051 i przewidującej nowy reżim prawny cywilnoprawnej
         odpowiedzialności deliktowej państwa portugalskiego i innych jednostek publicznych, zapytując Komisję, czy projekt ten jest
         zgodny z wymogami prawidłowej i pełnej transpozycji dyrektywy 89/665.

      8        W dniu 21 marca 2005 r. Komisja przesłała władzom portugalskim wezwanie do usunięcia uchybienia, w którym, po pierwsze, podniosła,
         że zgodnie z orzecznictwem Trybunału zaistniałe zmiany rządu nie mogą uzasadniać braku przestrzegania obowiązków i terminów
         wskazanych w dyrektywie 89/665; po drugie, stwierdziła w tym piśmie, że w każdym wypadku projekt wspomnianej ustawy, która
         ponadto nie została dotychczas przyjęta przez Assembleia da República (parlament), nie jest zgodny z dyrektywą 89/665.

      9        Nieusatysfakcjonowana odpowiedzią przedstawioną w dniu 25 maja 2005 r. przez Republikę Portugalską, Komisja skierowała do
         niej w dniu 13 lipca 2005 r. uzasadnioną opinię, w której stwierdziła, że nie ustanawiając środków niezbędnych do wykonania
         ww. wyroku Komisja przeciwko Portugalii, rzeczone państwo członkowskie uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy
         art. 228 ust. 1 WE. Komisja wezwała rzeczone państwo członkowskie do zastosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy
         od jej doręczenia.

      10      W swej odpowiedzi na uzasadnioną opinię z dnia 12 grudnia 2005 r. Republika Portugalska wyjaśniła, że projekt ustawy nr 56/X
         z dnia 7 grudnia 2005 r. w przedmiocie cywilnoprawnej odpowiedzialności deliktowej państwa i innych jednostek publicznych
         (zwany dalej „projektem ustawy nr 56/X”), uchylający dekret ustawodawczy nr 48051, został przedstawiony parlamentowi do ostatecznego
         zatwierdzenia oraz że przedstawiono wniosek o jego priorytetowe i pilne umieszczenie w porządku obrad tego zgromadzenia.

      11      Stwierdzając, że Republika Portugalska nadal nie wykonała ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, Komisja złożyła
         niniejszą skargę w dniu 7 lutego 2006 r.

       W przedmiocie zarzucanego uchybienia
       Argumentacja stron
      12      Zdaniem Komisji Republika Portugalska – jako że dekret ustawodawczy nr 48051 nie został uchylony – nie podjęła środków niezbędnych
         dla zapewnienia wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii. W celu zastosowania się do rzeczonego wyroku
         rząd portugalski ograniczył się bowiem do przyjęcia projektu ustawy nr 56/X. Jednakże projekt ten nie został jeszcze zatwierdzony
         przez parlament, a jego treść nie jest w każdym razie zgodna z wymogami prawidłowej i pełnej transpozycji dyrektywy 89/665.

      13      Republika Portugalska podnosi natomiast, że skarga jest bezzasadna, ponieważ choć projekt ustawy nr 56/X nie został jeszcze
         ostatecznie zatwierdzony przez parlament, uregulowania w nim przewidziane stanowią odpowiednią transpozycję przepisów dyrektywy
         89/665 i gwarantują pełne wykonanie obowiązków wynikających z ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii.

      14      Rzeczone państwo członkowskie podnosi ponadto, że miało zawsze „niezmienny zamiar” ustanowienia systemu cywilnoprawnej odpowiedzialności
         jednostek prawa publicznego zgodnego z wymogami dyrektywy 89/665, lecz że trudności natury konstytucyjnej, których charakter
         i waga powinny przynajmniej prowadzić do złagodzenia jej odpowiedzialności, uniemożliwiły jej osiągnięcie tego rezultatu.

      15      Wreszcie Republika Portugalska podnosi, że w każdym wypadku art. 22 i 271 jej konstytucji oraz nowy kodeks postępowania przed
         sądami administracyjnymi, w sposób wystarczający gwarantują wykonanie ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, ponieważ
         przewidują odpowiedzialność państwa za szkody wyrządzone wskutek działań jego funkcjonariuszy i przedstawicieli.

       Ocena Trybunału
      16      W pkt 1 sentencji ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii Trybunał orzekł, że nie uchylając dekretu ustawodawczego
         nr 48051, Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 lit. c)
         dyrektywy 89/665.

      17      W ramach postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, w celu weryfikacji, czy Republika Portugalska
         ustanowiła środki wykonujące rzeczony wyrok, należy ustalić, czy dekret ustawodawczy nr 48051 został uchylony.

      18      W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem datą odniesienia dla oceny istnienia uchybienia
         w rozumieniu art. 228 WE jest data upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii sporządzonej na podstawie tego przepisu
         (wyroki z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie C‑304/02 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I‑6263, pkt 30, z dnia 18 lipca 2006 r.
         w sprawie C‑119/04 Komisja przeciwko Włochom, Zb.Orz. s. I‑6885, pkt 27, i z dnia 18 lipca 2007 r. w sprawie C‑503/04 Komisja
         przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I‑6153, pkt 19).

      19      W niniejszej sprawie jest bezsporne, że w dacie, w której upłynął termin wyznaczony w uzasadnionej opinii przesłanej Republice
         Portugalskiej w dniu 13 lipca 2005 r., państwo to nie uchyliło jeszcze dekretu ustawodawczego nr 48051.

      20      W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że nie podejmując niezbędnych środków prowadzących do wykonania ww. wyroku
         w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na podstawie art. 228
         ust. 1 WE.

      21      Stwierdzenie to nie może zostać podważone przez argument podniesiony przez Republikę Portugalską, w świetle którego trudności
         natury konstytucyjnej uniemożliwiły jej doprowadzenie do ostatecznego zatwierdzenia tekstu uchylającego dekret ustawodawczy
         nr 48051 i w ten sposób wykonanie ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii.

      22      W świetle utrwalonego orzecznictwa państwo członkowskie nie może powoływać się na przepisy, praktyki lub sytuacje w jego wewnętrznym
         porządku prawnym dla uzasadnienia nieprzestrzegania zobowiązań wynikających z prawa wspólnotowego (zob. ww. wyrok z dnia 18 lipca
         2007 r. w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, pkt 28 i cytowane tam orzecznictwo).

      23      Nie można też przychylić się do argumentu Republiki Portugalskiej, w świetle którego odpowiedzialność państwa za szkody wyrządzone
         wskutek działań jego funkcjonariuszy i przedstawicieli jest już przewidziana w innych przepisach jej prawa krajowego. Jak
         Trybunał orzekł bowiem w pkt 33 ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, okoliczność ta nie ma wpływu na uchybienie
         polegające na utrzymywaniu w mocy dekretu ustawodawczego nr 48051 w wewnętrznym porządku prawnym. Istnienie tych przepisów
         nie może zatem gwarantować wykonania tego wyroku.

      24      W konsekwencji należy stwierdzić, że nie uchylając dekretu ustawodawczego nr 48051, który uzależnia przyznanie odszkodowania
         osobom, które doznały uszczerbku w wyniku naruszenia prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych lub krajowych przepisów
         transponujących to prawo, od wykazania winy nieumyślnej lub umyślnego działania, Republika Portugalska nie przyjęła niezbędnych
         środków prowadzących do wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii i uchybiła zobowiązaniom, które na niej
         ciążą na mocy art. 228 ust. 1 WE.

       W przedmiocie kary pieniężnej
       Argumentacja stron
      25      Opierając się na metodzie obliczenia wskazanej w komunikacie Komisji 96/C 242/07 z dnia 21 sierpnia 1996 r. dotyczącym wykonania
         art. [228] traktatu (Dz.U. C 242, s. 6, zwanym dalej „komunikatem z 1996 r.”) oraz w komunikacie Komisji 97/C 63/02 z dnia
         28 lutego 1997 r. w sprawie metody obliczania okresowej kary pieniężnej, o której mowa w art. [228] traktatu WE (Dz.U. C 63,
         s. 2, zwanym dalej „komunikatem z 1997 r.”), Komisja zwróciła się do Trybunału o nałożenie na Republikę Portugalską okresowej
         kary pieniężnej w wysokości 21 450 EUR za każdy dzień opóźnienia w wykonaniu ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii,
         od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału w niniejszej sprawie do dnia zaprzestania stwierdzonego uchybienia.

      26      Komisja uważa, że nałożenie okresowej kary pieniężnej jest najbardziej odpowiednim środkiem, aby doprowadzić do zaprzestania
         stwierdzonego naruszenia w jak najkrótszym czasie. Zdaniem Komisji kwota powinna być obliczona poprzez pomnożenie stawki bazowej
         wynoszącej 500 EUR przez współczynnik 11 (w skali od 1 do 20) w odniesieniu do wagi naruszenia, przez współczynnik 1 (w skali
         od 1 do 3) w odniesieniu do czasu trwania naruszenia oraz przez współczynnik 3,9, obliczony na podstawie portugalskiego produktu
         krajowego brutto i liczby głosów, którymi to państwo członkowskie dysponuje w Radzie Unii Europejskiej, w odniesieniu do możliwości
         płatniczych tego państwa członkowskiego.

      27      Republika Portugalska podnosi, że proponowana wysokość okresowej kary pieniężnej jest w sposób oczywisty nieproporcjonalna
         w świetle okoliczności sprawy i nie jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w tej dziedzinie.

      28      Zastrzeżenia przedstawione przez to państwo członkowskie dotyczą w szczególności dwóch aspektów sposobu obliczenia okresowej
         kary pieniężnej. Po pierwsze, zastosowany przez Komisję wskaźnik wagi naruszenia 11 jest zbyt wysoki dla celów ukarania zarzucanego
         częściowego uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w dziedzinie zamówień publicznych, wobec okoliczności, że w ramach
         skarg na uchybienie dotyczących bardziej wrażliwych dziedzin, takich jak w szczególności zdrowie publiczne (wyrok z dnia 4 lipca
         2000 r. w sprawie C‑387/97 Komisja przeciwko Grecji, Rec. s. I‑5047) lub ochrona środowiska (wyrok z dnia 25 listopada 2003 r.
         w sprawie C‑278/01 Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. s. I‑14141), Komisja proponowała wskaźniki wagi w wysokości odpowiednio
         6 i 4. W niniejszej sprawie Trybunał powinien zatem ustalić wysokość okresowej kary pieniężnej na podstawie wskaźnika wagi
         naruszenia nieprzekraczającego 4. Po drugie, zgodnie z pkt 13.3 komunikatu Komisji w sprawie wykonania art. 228 traktatu WE
         [SEC(2005) 1658, zwanego dalej „komunikatem z 2005 r.”] czas odniesienia dla oceny zgodności rozpatrywanych przepisów krajowych
         z dyrektywą 89/665 powinien być oparty na bazie rocznej, a nie, jak żąda tego Komisja, na bazie dziennej.

      29      Republika Portugalska twierdzi ponadto, że niezależnie od obniżenia rzeczonej kary pieniężnej i ustalenia jej okresu rozliczeniowego
         na bazie rocznej Trybunał powinien postanowić o zawieszeniu tej sankcji do czasu wejścia w życie projektu ustawy nr 56/X.
         Możliwość ta została bowiem przewidziana w pkt 13.4 komunikatu z 2005 r., w świetle którego Trybunał może w wyjątkowych przypadkach
         postanowić o zawieszeniu okresowej kary pieniężnej, gdy państwo członkowskie przyjęło już środki niezbędne dla zastosowania
         się do wyroku stwierdzającego uchybienie, lecz dla osiągnięcia wymaganego rezultatu konieczny jest upływ pewnego okresu czasu.
         Zdaniem Republiki Portugalskiej jest tak w niniejszej sprawie.

       Ocena Trybunału
      30      Stwierdzając, że Republika Portugalska nie zastosowała się do ww. wyroku Trybunału w sprawie Komisja przeciwko Portugalii,
         Trybunał może, na podstawie art. 228 ust. 2 akapit trzeci WE, nałożyć na to państwo członkowskie ryczałt lub okresową karę
         pieniężną.

      31      W tym zakresie należy przypomnieć, że do Trybunału należy dokonanie w każdej sprawie oceny, jakie sankcje pieniężne należy
         orzec w świetle okoliczności sprawy (ww. wyrok z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 86, i wyrok
         z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie C‑177/04 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I‑2461, pkt 58).

      32      W niniejszej sprawie, jak wskazano w pkt 25 niniejszego wyroku, Komisja wniosła do Trybunału o nałożenie na Republikę Portugalską
         okresowej kary pieniężnej.

      33      Propozycja ta jest oparta na metodzie obliczenia, którą Komisja wskazała w komunikatach z 1996 i 1997 r. Należy ponadto wskazać,
         że te dwa komunikaty zostały zastąpione komunikatem z 2005 r., który zgodnie z jego pkt 25 ma zastosowanie do decyzji Komisji
         o wystąpieniu do Trybunału w trybie art. 228 WE począwszy do dnia 1 stycznia 2006 r.

      34      W tym zakresie należy na wstępie stwierdzić, że propozycje Komisji nie mogą wiązać Trybunału i stanowią jedynie użyteczny
         punkt odniesienia (zobacz ww. wyroki w sprawie Komisja przeciwko Grecji, pkt 80, i Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 41). Podobnie
         wytyczne takie jak te zawarte w komunikatach Komisji nie wiążą Trybunału, lecz przyczyniają się do zagwarantowania przejrzystości,
         przewidywalności i pewności prawa w zakresie działań podejmowanych przez tę instytucję (zob. podobnie ww. wyroki z dnia 12 lipca
         2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 85, i z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 70).

      35      Trybunał wskazał również, iż nałożenie okresowej kary pieniężnej lub ryczałtu ma na celu wywarcie na państwo członkowskie
         niewykonujące wyroku stwierdzającego uchybienie nacisku ekonomicznego, który skłoni je do zakończenia stwierdzonego uchybienia.
         Nakładane kary pieniężne należy zatem ustalać w zależności od stopnia nacisku niezbędnego, by rzeczone państwo członkowskie
         zmieniło swe zachowanie (zob. podobnie ww. wyroki z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 91, oraz
         z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 59 i 60).

      36      W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że na posiedzeniu Trybunału w dniu 5 lipca 2007 r. pełnomocnik Republiki Portugalskiej
         potwierdził, że dekret ustawodawczy nr 48051 wciąż obowiązywał w tym dniu.

      37      Wobec tego, że należy uznać, iż uchybienie nadal trwało w dacie, gdy Trybunał dokonał badania okoliczności faktycznych sprawy,
         należy stwierdzić, że obciążenie Republiki Portugalskiej, zgodnie z propozycją Komisji, okresową karą pieniężną stanowi odpowiedni
         środek w celu skłonienia tego państwa do podjęcia środków niezbędnych dla zapewnienia wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja
         przeciwko Portugalii (zob. podobnie ww. wyroki z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 31, z dnia
         14 marca 2006 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 21, oraz w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 33).

      38      Następnie, co się tyczy sposobów obliczenia wysokości takiej okresowej kary pieniężnej, zadaniem Trybunału jest określenie,
         w ramach przysługujących mu uprawnień do swobodnej oceny, wysokości okresowej kary pieniężnej w ten sposób, by była ona, po
         pierwsze, stosowna do okoliczności sprawy, a po drugie, proporcjonalna do stwierdzonego uchybienia oraz do możliwości płatniczych
         danego państwa członkowskiego (zob. w szczególności ww. wyroki z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji,
         pkt 103, oraz z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 61).

      39      W tym świetle za podstawowe kryteria zapewniające, że okresowa kara pieniężna wywrze odpowiedni nacisk, wymuszając jednolite
         i skuteczne stosowanie prawa wspólnotowego, należy przyjąć co do zasady czas trwania naruszenia, wagę tego naruszenia oraz
         możliwości płatnicze zainteresowanego państwa członkowskiego. Stosując te kryteria, trzeba wziąć pod uwagę w szczególności
         skutki niewykonania wyroku dla interesów prywatnych i interesu publicznego oraz stopień pilności w doprowadzeniu do zastosowania
         się przez państwo członkowskie do jego zobowiązań (zob. w szczególności ww. wyroki z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie Komisja
         przeciwko Francji, pkt 104, oraz z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 62).

      40      Co się tyczy w pierwszej kolejności wagi naruszenia, a w szczególności konsekwencji braku wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja
         przeciwko Portugalii dla interesów prywatnych i interesu publicznego, należy przypomnieć, że zgodnie z motywem trzecim dyrektywy
         89/665 otwarcie rynków zamówień publicznych na konkurencję wspólnotową wymaga zasadniczego wzrostu gwarancji przejrzystości
         i braku dyskryminacji. Dla uzyskania wymiernych efektów należy udostępnić skuteczne i szybkie środki odwoławcze w przypadkach
         naruszenia prawa wspólnotowego w dziedzinie zamówień publicznych lub krajowych przepisów wykonujących to prawo.

      41      W tym celu art. 1 ust. 1 rzeczonej dyrektywy nakłada na państwa członkowskie obowiązek zagwarantowania, że sprzeczne z prawem
         decyzje instytucji zamawiających będą mogły być przedmiotem skutecznych i tak szybkich jak to możliwe postępowań odwoławczych,
         podczas gdy art. 2 ust. 1 lit. c) tej dyrektywy wskazuje, że istotne jest wskazanie krajowych procedur pozwalających na przyznanie
         odszkodowania podmiotom, które doznały uszczerbku w wyniku takich naruszeń.

      42      Brak uchylenia przez Republikę Portugalską dekretu ustawodawczego nr 48051, który uzależnia przyznanie odszkodowania podmiotom
         prywatnym od wykazania winy nieumyślnej lub umyślnego działania, które można przypisać państwu portugalskiemu lub zainteresowanym
         jednostkom publicznym, należy uznać za poważny, w zakresie w jakim nie uniemożliwiając co prawda wnoszenia skarg do sądów
         przez podmioty prywatne, prowadzi jednakże, jak stwierdził to również rzecznik generalny w pkt 51 swej opinii, do utrudnienia
         wnoszenia tych skarg i zwiększenia ich kosztów, stanowiąc w ten sposób barierę dla pełnej skuteczności polityki wspólnotowej
         w dziedzinie zamówień publicznych.

      43      Należy jednakże stwierdzić, że proponowany przez Komisję współczynnik 11 (w skali od 1 do 20) jest w niniejszej sprawie zbyt
         surowy, podczas gdy współczynnik 4 odzwierciedla w bardziej właściwy sposób wagę rozpatrywanego naruszenia.

      44      W drugiej kolejności, co się tyczy współczynnika dotyczącego czasu trwania naruszenia, nie można uwzględnić propozycji Komisji,
         by został on ustalony w wysokości 1. Z akt sprawy wynika bowiem, że współczynnik ten został obliczony na podstawie czasu,
         który upłynął między datą ogłoszenia wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii a wniesieniem niniejszej skargi.

      45      Należy jednakże przypomnieć, że czas trwania naruszenia musi być oceniany z uwzględnieniem chwili, w której Trybunał bada
         stan faktyczny, a nie momentu wniesienia przez Komisję skargi do Trybunału (zob. podobnie ww. wyrok z dnia 14 marca 2006 r.
         Komisja przeciwko Francji, pkt 71).

      46      W niniejszej sprawie uchybienie przez Republikę Portugalską jej obowiązkowi wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko
         Portugalii trwało ponad trzy lata, przy uwzględnieniu znacznego okresu czasu, który upłynął od dnia 14 października 2004 r.
         − daty ogłoszenia tego wyroku.

      47      W tych okolicznościach współczynnik 2 (w skali od 1 do 3) wydaje się bardziej odpowiedni dla uwzględnienia czasu trwania naruszenia.

      48      W trzeciej kolejności, co się tyczy propozycji Komisji pomnożenia kwoty bazowej o współczynnik oparty na produkcie krajowym
         brutto zainteresowanego państwa członkowskiego oraz na liczbie głosów, którymi dysponuje ono w Radzie, stanowi ona co od zasady
         odpowiedni sposób odzwierciedlenia możliwości płatniczych tego państwa członkowskiego, przy zachowaniu racjonalnego zróżnicowania
         między państwami członkowskimi (zob. podobnie ww. wyroki w sprawie Komisja przeciwko Grecji, pkt 88, w sprawie Komisja przeciwko
         Hiszpanii, pkt 59, oraz z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 109).

      49      Jednakże w niniejszej sprawie zaproponowany przez Komisję współczynnik 3,9 nie odzwierciedla w odpowiedni sposób zmian czynników
         stanowiących podstawę oceny możliwości płatniczych Republiki Portugalskiej, w szczególności w odniesieniu do wzrostu jej produktu
         krajowego brutto. Zatem – jak wynika to zresztą z pkt 18.1 komunikatu z 2005 r. – współczynnik ten należy zmienić z 3,9 na
         4,04.

      50      Również kwota bazowa, do której mają zastosowanie współczynniki mnożenia musi zostać ustalona w wysokości 600 EUR, zgodnie
         z indeksacją kwoty 500 EUR przyjętą przez Komisję w pkt 15 tegoż komunikatu, w celu uwzględnienia zmian inflacji, które nastąpiły
         po publikacji komunikatu z 1997 r.

      51      W świetle ogółu powyższych okoliczności pomnożenie kwoty bazowej w wysokości 600 EUR przez współczynnik 4 w odniesieniu do
         wagi naruszenia, współczynnik 2 w odniesieniu do czasu jego trwania oraz współczynnik 4,04 w odniesieniu do możliwości płatniczych
         zainteresowanego państwa członkowskiego daje w niniejszej sprawie kwotę 19 392 EUR za każdy dzień opóźnienia. Kwotę tę należy
         uznać za odpowiednią dla celów okresowej kary pieniężnej wskazanych w pkt 35 niniejszego wyroku.

      52      W odniesieniu do okresu rozliczeniowego okresowej kary pieniężnej, uwzględniając, że w niniejszej sprawie chodzi o wykonanie
         wyroku Trybunału wiążące się z dokonaniem zmiany przepisów prawnych, okresową karę pieniężną należy nałożyć w rozliczeniu
         dziennym (zob. podobnie ww. wyrok z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 77).

      53      Wreszcie argumenty Republiki Portugalskiej oparte na możliwości postanowienia przez Trybunał w niniejszej sprawie o zawieszeniu
         okresowej kary pieniężnej na podstawie pkt 13.4 komunikatu z 2005 r. nie mogą zostać uwzględnione. Niezależnie bowiem od okoliczności,
         że jak przypomniano w pkt 34 niniejszego wyroku, komunikat ten nie może wiązać Trybunału, wystarczy stwierdzić, że w każdym
         wypadku, sprzecznie z przesłanką podjęcia decyzji o zastosowaniu takiego zawieszenia przewidzianą w rzeczonym pkt 13.4, środki
         prowadzące do wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii nie zostały ustanowione.

      54      W świetle ogółu powyższych rozważań należy obciążyć Republikę Portugalską okresową karą pieniężną w wysokości 19 392 EUR za
         każdy dzień opóźnienia w wykonaniu środków niezbędnych dla zastosowania się do ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii,
         od dnia ogłoszenia niniejszego wyroku do dnia wykonania rzeczonego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, płatną Komisji
         Wspólnot Europejskich na rachunek „zasoby własne Wspólnoty Europejskiej”.

       W przedmiocie kosztów
      55      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Komisja wniosła o obciążenie Republiki Portugalskiej kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami
         postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Nie uchylając dekretu ustawodawczego nr 48051 z dnia 21 listopada 1967 r., który uzależnia przyznanie odszkodowania osobom,
            które doznały uszczerbku w wyniku naruszenia prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych lub krajowych przepisów transponujących
            to prawo, od wykazania winy nieumyślnej lub umyślnego działania, Republika Portugalska nie przyjęła niezbędnych środków prowadzących
            do wykonania wyroku z dnia 14 października 2004 r. w sprawie C‑275/03 Komisja przeciwko Portugalii i uchybiła zobowiązaniom,
            które na niej ciążą na mocy art. 228 ust. 1 WE.
      2)      Republika Portugalska zostaje obciążona okresową karą pieniężną w wysokości 19 392 EUR za każdy dzień opóźnienia w wykonaniu
            środków niezbędnych dla zastosowania się do ww. wyroku z dnia 14 października 2004 r. w sprawie Komisja przeciwko Portugalii,
            od dnia ogłoszenia niniejszego wyroku do dnia wykonania rzeczonego wyroku z dnia 14 października 2004 r., płatną Komisji Wspólnot
            Europejskich na rachunek „zasoby własne Wspólnoty Europejskiej”.
      3)      Republika Portugalska zostaje obciążona kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: portugalski.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 26 października 2006 r.#Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Artykuł 28 WE i 30 WE - Swobodny przepływ towarów - Artykuł 43 WE - Swoboda przedsiębiorczości - Artykuł 49 WE - Swobodne świadczenie usług - Zakaz instalowania i prowadzenia działalności w zakresie gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych pod rygorem sankcji karnych i administracyjnych - Dyrektywa 98/34/WE - Normy i przepisy techniczne - Krajowe przepisy mające zastosowanie do gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych.#Sprawa C-65/05.

text:
      Sprawa C‑65/05
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Republice Greckiej
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuł 28 WE i 30 WE – Swobodny przepływ towarów – Artykuł 43 WE – Swoboda przedsiębiorczości – Artykuł 49 WE – Swobodne świadczenie usług – Zakaz instalowania i prowadzenia działalności w zakresie gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych pod rygorem
         sankcji karnych i administracyjnych – Dyrektywa 98/34/WE – Normy i przepisy techniczne – Krajowe przepisy mające zastosowanie do gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych

      Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 26 października 2006 r.
      Streszczenie wyroku
      1.     Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym
      (art. 28 WE)
      2.     Swoboda przedsiębiorczości – Swoboda świadczenia usług – Ograniczenia
      (art. 43 WE i 49 WE)
      3.     Zbliżanie ustawodawstw – Procedura udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług
            społeczeństwa informacyjnego – Dyrektywa 98/34
      (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 98/34, art. 1 pkt 11, art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 7 tiret pierwsze)
      1.     Zakaz przez państwo członkowskie instalowania wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym
         wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych, z wyjątkiem kasyn, stanowi środek o skutku
         równoważnym do ograniczeń ilościowych, w rozumieniu art. 28 WE, i to nawet jeśli przepis ten nie zakazuje przywozu wskazanych
         w niej produktów ani wprowadzenia ich na rynek.

      Taki przepis krajowy może być uzasadniony nadrzędnymi względami interesu ogólnego, takimi jak ochrona moralności, porządku
         i bezpieczeństwa publicznego, jeśli jest proporcjonalny do realizowanych w ten sposób celów. Zatem przepis ten nie jest uzasadniony,
         jeśli władze krajowe mogą nie tylko zastosować środki bardziej odpowiednie i mniej restrykcyjne dla swobodnego przepływu towarów,
         lecz również zapewnić ich prawidłowe i skuteczne zastosowanie lub wykonanie dla osiągnięcia realizowanego celu.

      (por. pkt 28, 38, 40, 41)
      2.     Zakaz przez państwo członkowskie prowadzenia działalności w zakresie gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych
         we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych, z wyjątkiem kasyn, oraz w odniesieniu do komputerów w miejscach świadczenia
         usług internetowych stanowi przeszkodę dla swobody świadczenia usług oraz swobody przedsiębiorczości.

      Zakaz ten nie może być uzasadniony nadrzędnymi względami interesu ogólnego, takimi jak ochrona moralności, porządku i bezpieczeństwa
         publicznego, jeśli jest nieproporcjonalny do realizowanych celów.

      (por. pkt 50, 52, 53, 55)
      3.     Ustawowe przepisy krajowe zakazujące korzystania z wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym
         wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych, z wyjątkiem kasyn, jak również korzystania
         z gier na komputerach znajdujących się w przedsiębiorstwach świadczących usługi internetowe, oraz poddające prowadzenie tych
         przedsiębiorstw obowiązkowi uzyskania specjalnego pozwolenia, należy uznać za przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11
         dyrektywy 98/34 ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących
         usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą 98/48.

      Zatem przepisy te powinny zostać notyfikowane Komisji na podstawie art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34.
      Tego obowiązku notyfikacji nie podważa, w rozumieniu art. 9 ust. 7 tiret pierwsze tej dyrektywy, konieczność przyjęcia ustawodawstwa
         krajowego w trybie przyspieszonej procedury w celu szybkiego i niezwłocznego rozwiązania problemu społecznego wywołanego działalnością
         w zakresie gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych oraz ochrony w ten sposób porządku publicznego, jeśli
         zostanie ustalone, że w danym państwie członkowskim nie występuje żadna z sytuacji, o których mowa w art. 9 ust. 7.

      (por. pkt 61, 62, 64, 65)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      26 października 2006 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuł 28 WE i 30 WE – Swobodny przepływ towarów – Artykuł 43 WE – Swoboda przedsiębiorczości – Artykuł 49 WE – Swobodne świadczenie usług – Zakaz instalowania i prowadzenia działalności w zakresie gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych pod rygorem
         sankcji karnych i administracyjnych – Dyrektywa 98/34/WE – Normy i przepisy techniczne – Krajowe przepisy mające zastosowanie do gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych

      W sprawie C-65/05
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 10 lutego 2005 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez M. Patakię, działającą w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Greckiej, reprezentowanej przez A. Samoni-Rantou i N. Dafniou, działające w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C. W. A. Timmermans, prezes izby, R. Schintgen, P. Kūris (sprawozdawca), G. Arestis i L. Bay Larsen, sędziowie,
      rzecznik generalny: F. G. Jacobs,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       W swej skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że, wprowadzając w art. 2 ust. 1, art. 3 akapit
         drugi, art. 4 i art. 5 ustawy nr 3037/2002 (FEK A’ 174/30.7.2002) zakaz instalowania i prowadzenia działalności w zakresie
         wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym rekreacyjnych gier zręcznościowych i gier komputerowych,
         we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn, Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom, które na niej
         ciążą na mocy art. 28 WE, 43 WE i 49 WE oraz art. 8 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r.
         ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa
         informacyjnego (Dz.U. L 204, str. 37), zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r.
         (Dz.U. L 217, str. 18, zwanej dalej „dyrektywą 98/34”).

       Ramy prawne
       Prawo wspólnotowe
      2       Artykuł 1, pkt 11 dyrektywy 98/34 stanowi:
      „Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się poniższe terminy:
      […]
      11)      »przepisy techniczne«: specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie z odpowiednimi przepisami
         administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de jure lub de facto, w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia
         usługi, ustanowienia operatora usług lub stosowania w państwie członkowskim lub na przeważającej jego części, jak również
         przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne państw członkowskich, z wyjątkiem określonych w art. 10, zakazujących [zakazujące]
         produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazujących [zakazujące] świadczenia bądź korzystania
         z usługi lub ustanawiania dostawcy usług [podejmowania działalności jako dostawca usług].

      […]”
      3       Artykuł 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 98/34 stanowi:
      „Z zastrzeżeniem art. 10 państwa członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji wszelkie projekty przepisów technicznych, z wyjątkiem
         tych, które w pełni stanowią transpozycję normy międzynarodowej lub europejskiej, w którym to przypadku wystarczająca jest
         informacja dotycząca odpowiedniej normy. Przekazują Komisji także podstawę prawną konieczną do przyjęcia uregulowań technicznych,
         jeżeli nie zostały one wyraźnie ujęte w projekcie. [Przekazują Komisji także uzasadnienie przyjęcia uregulowań technicznych,
         jeżeli nie zostało ono wyraźnie ujęte w projekcie]”.

      4       Zgodnie z postanowieniami art. 9 ust. 1–5 dyrektywy 98/34 państwa członkowskie są zobowiązane do odroczenia przyjęcia projektu
         przepisów technicznych o trzy miesiące, począwszy od daty otrzymania przez Komisję komunikatu wskazanego w art. 8 ust. 1 tej
         dyrektywy, jeżeli Komisja lub inne państwo członkowskie wyda szczegółową opinię stwierdzającą, że przewidziany środek może
         stworzyć bariery w swobodnym przepływie towarów, swobodnym przepływie usług lub swobodzie przedsiębiorczości podmiotów gospodarczych
         świadczących usługi w obrębie rynku wewnętrznego. Termin odroczenia może być dłuższy w niektórych innych przypadkach, wyraźnie
         wyszczególnionych we wskazanych przepisach.

      5       Artykuł 9 ust 7 dyrektywy 98/34 stanowi:
      „7. Ustęp 1–5 nie stosują się w przypadkach, gdy:
      –       z naglących powodów, spowodowanych przez poważne i nieprzewidziane okoliczności odnoszące się do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa
         publicznego, ochrony zwierząt lub roślin oraz, w stosunku do zasad dotyczących usług, również dla porządku publicznego, w szczególności
         ochrony nieletnich, państwo członkowskie jest zobowiązane [musi] przygotować przepisy techniczne w bardzo krótkim czasie,
         w celu ich natychmiastowego przyjęcia i wprowadzenia w życie bez możliwości jakichkolwiek konsultacji.

      […]
      W powiadomieniu określonym w art. 8, państwa członkowskie przedstawiają powody pilności podjętych środków. Komisja najszybciej
         jak to możliwe przedstawia opinie w sprawie powiadomienia. Podejmuje ona stosowne działanie w przypadkach, gdy procedura ta
         jest niewłaściwie stosowana. Parlament Europejski jest na bieżąco informowany przez Komisję”.

       Ustawodawstwo krajowe
      6       Artykuł 1 ustawy nr 3037/2002 zatytułowany „Kategorie gier” stanowi:
      „W rozumieniu przepisów niniejszej ustawy:
      a)      »gra mechaniczna« to gra, której działanie wymaga również wykorzystania siły mięśni gracza;
      b)      »gra elektryczna« to gra, której działanie wymaga występowania elektrycznego mechanizmu wspomagania;
      c)      »gra elektromechaniczna« to gra, której działanie wymaga zarówno występowania elektrycznego mechanizmu wspomagania, jak i wykorzystania
         siły mięśni gracza;

      d)      »gra elektroniczna« to gra, której działanie wymaga, oprócz elektrycznego, elektronicznego lub innego mechanizmu wspomagania,
         istnienia i zastosowania oprogramowania (programu);

      e)      »rekreacyjna gra zręcznościowa« to gra, której rezultat zależy wyłącznie od zdolności psychofizycznych gracza i która ma wyłącznie
         cel rekreacyjny.

      Do kategorii rekreacyjnych gier zręcznościowych należą również gry w karty uznane za »gry zręcznościowe« na mocy postanowień
         [skonsolidowanego] dekretu królewskiego nr 29/1971”.

      7       Artykuł 2 ust. 1 tej ustawy zatytułowany „Zakaz użytkowania lub instalacji gier”, stanowi:
      „Zabronione jest użytkowanie gier, o których mowa w art. 1, lit. b), c) oraz d), w tym komputerów, w miejscach publicznych,
         takich jak hotele, kawiarnie, pomieszczenia stowarzyszeń użyteczności publicznej wszelkiego rodzaju oraz we wszelkich innych
         miejscach publicznych i prywatnych. Zabronione jest również instalowanie tych gier”.

      8       Artykuł 3 tej ustawy zatytułowany „Przedsiębiorstwa świadczące usługi internetowe” stanowi:
      „Instalacja i eksploatacja komputerów w miejscach świadczenia usług internetowych nie są objęte zakazem, o którym mowa w art. 2.
         Jednakże użytkowanie gier na tych komputerach, niezależnie od zastosowanej metody, jest zabronione.

      Prowadzenie przedsiębiorstwa świadczącego usługi internetowe jest objęte obowiązkiem uzyskania specjalnego pozwolenia gminy,
         na terenie której znajduje się miejsce świadczenia usług, lub władz portowych portu wyjścia, jeśli przedsiębiorstwo jest prowadzone
         na statku. Podczas zastosowania po raz pierwszy niniejszego środka, przedsiębiorstwo musi uzyskać wskazane pozwolenie w okresie
         trzech miesięcy od wejścia w życie niniejszej ustawy”.

      9       Zgodnie z art. 4 ustawy nr 3037/2002 zatytułowanej „Sankcje karne”:
      „1.      Osoba prowadząca lub zarządzająca centrami lub innymi miejscami, o których mowa w art. 2 ust. 1, w których są użytkowane lub
         instalowane gry zakazane na podstawie postanowień powyższych przepisów, podlega karze pozbawienia wolności nie krótszej niż
         3 miesiące i karze grzywny w wysokości co najmniej 5 000 EUR. W przypadku recydywy stosuje się karę pozbawienia wolności w wymiarze
         co najmniej 1 roku i karę grzywny od 25 000 do 75 000 EUR. Sąd orzeka również o przepadku urządzeń do gry.

      2.      Postanowienia art. 7 ust. 1 lit. c) lub art. 7 ust. 3 i 4 skonsolidowanego dekretu królewskiego nr 29/1971 są stosowane mutatis
         mutandis”.

      10     Artykuł 5 tej ustawy zatytułowany „Sankcje administracyjne” stanowi:
      „1. Poza sankcjami karnymi przewidzianymi w przypadku użytkowania lub instalacji gier zakazanych na podstawie postanowień
         powyższych przepisów, nakłada się grzywnę w wysokości 10 000 EUR od gry oraz cofa się pozwolenie na prowadzenie przedsiębiorstwa,
         zgodnie z postanowieniami art. 7.

      2.      Grzywna jest nakładana na podstawie decyzji kierownika właściwych organów, wskazanych w art. 6 ust. 1, które stwierdziły naruszenie.
         Decyzja wskazuje naruszenie, nałożoną grzywnę i podstawę prawną. Wraz z decyzją podmiotowi, który dopuścił się naruszenia,
         przekazywany jest protokół z kontroli”.

      11     Wreszcie art. 9 ust. 1 ustawy nr 3037/2002 stanowi, że „postanowienia niniejszej ustawy nie uchybiają przepisom ustawy nr 2206/1994
         ani innym postanowieniom dotyczącym kasyn”.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      12     W następstwie skarg, które wpłynęły do Komisji, dotyczących krajowego zakazu instalowania i prowadzenia w Grecji działalności
         w zakresie gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym rekreacyjnych gier zręcznościowych i wszelkich
         gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn, Komisja dokonała oceny ustawy nr 3037/2002,
         która weszła w życie w dniu 30 lipca 2002 r. Doszła ona do wniosku, że ustawa ta jest niezgodna z prawem wspólnotowym.

      13     Po wezwaniu Republiki Greckiej pismami z dnia 18 października 2002 r. i 11 lipca 2003 r. do przedstawienia uwag, Komisja wydała
         w dniu 30 marca 2004 r. uzasadnioną opinię.

      14     Ponieważ Komisja uznała odpowiedź greckiego rządu na uzasadnioną opinię za niewystarczającą, stwierdziła ona, że naruszenie
         trwa nadal i postanowiła wnieść niniejszą skargę.

       W przedmiocie skargi
      15     Komisja podnosi trzy zarzuty na poparcie swojej skargi. W pierwszej kolejności podnosi ona, że wprowadzony ustawą nr 3037/2002
         ogólny zakaz dotyczący gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, jest sprzeczny z postanowieniami art. 28 WE
         i 30 WE. W drugiej kolejności wskazuje ona na sprzeczność tej ustawy ze zobowiązaniami, które ciążą na Republice Greckiej
         na podstawie art. 43 WE i 49 WE, W trzeciej kolejności Komisja zarzuca temu państwu członkowskiemu, że naruszyło procedurę
         informowania przewidzianą w art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy nr 98/34.

       W przedmiocie pierwszego zarzutu opartego na naruszeniu art. 28 WE i 30 WE
       Argumentacja stron
      16     Komisja twierdzi, że przewidziany w art. 2 ust. 1 ustawy nr 3037/2002 zakaz instalowania wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych
         i elektronicznych, w tym rekreacyjnych gier zręcznościowych i wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych
         i prywatnych z wyjątkiem kasyn, jest sprzeczny z art. 28 WE. Zdaniem Komisji ustawa ta ustanawia środek, który nie jest uzasadniony
         ani w świetle postanowień art. 30 WE ani w świetle nadrzędnych wymogów interesu ogólnego wskazanych przez Trybunał oraz jest
         nieproporcjonalny w stosunku do celu w postaci ochrony interesu ogólnego.

      17     Komisja twierdzi, że władze greckie nie wyjaśniły związku pomiędzy tym zakazem a problemem, który pragnęły rozwiązać, gdyż
         skoncentrowały swą analizę wyłącznie na negatywnych skutkach niekontrolowanego korzystania z urządzeń do gier hazardowych.
         Komisja wskazuje w tym kontekście, że możliwe jest zastosowanie innych form kontroli, takich jak wprowadzenie specjalnych
         systemów ochrony w urządzeniach do gier zręcznościowych lub rekreacyjnych, by uniemożliwić przekształcenie ich w gry hazardowe.

      18     Republika Grecka przyznaje, że ustawa nr 3037/2002 może utrudniać wprowadzanie do obrotu wewnątrzwspólnotowego gier elektrycznych,
         elektromechanicznych i elektronicznych, a w konsekwencji naruszać zasadę swobodnego przepływu towarów zapisaną w art. 28 WE.

      19     Twierdzi ona jednak, że od rozpoczęcia postępowania poprzedzającego wniesienie skargi, podnosiła, że taki ogólny zakaz, stosowany
         bez rozróżnienia, zarówno do greckich, jak i zagranicznych podmiotów gospodarczych, został uznany w okresie, w którym przyjęto
         i ogłoszono ustawę nr 3037/2002, za niezbędny i uzasadniony, po pierwsze, względami ochrony moralności publicznej i porządku
         publicznego, o których mowa w art. 30 WE, a , po drugie, ochroną konsumentów i porządku społecznego stanowiącymi nadrzędne
         wymogi interesu ogólnego wskazane w orzecznictwie Trybunału.

      20     Republika Grecka twierdzi w szczególności, że, z powodu rozwoju technologii, gry, których dotyczy ustawa nr 3037/2002, mogą
         z łatwością zostać przekształcone w gry hazardowe, które są w Grecji zakazane poza kasynami, oraz że sytuacja wymknęła się
         spod kontroli, prowadząc do wystąpienia poważnych problemów socjalnych, takich jak w szczególności uzależnienie graczy, marnotrawstwo
         znacznych zasobów gospodarczych, łatwe i nielegalne wzbogacanie się osób związanych z prowadzeniem, instalacją i handlem grami
         elektronicznymi, utrata znacznych kwot pieniężnych przez graczy oraz utrata znacznych dochodów podatkowych.

      21     W swej duplice państwo to twierdzi, że konkretne, mniej restrykcyjne środki, które jego zdaniem zastosowano w latach 1996–2000,
         to jest przed wprowadzeniem na mocy ustawy nr 3037/2002 całkowitego zakazu gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych,
         oceniono jako niewystarczające dla skutecznego przeciwstawienia się problemowi spowodowanemu przez te gry i wynikającemu z zamiłowania
         ludzi do hazardu.

       Ocena Trybunału
      22     Na wstępie należy stwierdzić, że w świetle art. 2 ust. 1 ustawy nr 3037/2002 w związku z art. 1 tej ustawy, wprowadzony tym
         aktem prawnym zakaz nie dotyczy rekreacyjnych gier zręcznościowych wspomnianych w art. 1 lit. e). W związku z tym muszą one
         zostać wyłączone z zakresu niniejszej skargi.

      23     Co się tyczy pierwszego zarzutu Komisji, należy przypomnieć, że przez „towary” należy rozumieć produkty, których wartość może
         być wyrażona w pieniądzu i które, jako takie, mogą być przedmiotem transakcji handlowych (wyroki z dnia 10 grudnia 1968 r.
         w sprawie 7/68 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. 617 i 626, oraz z dnia 21 października 1999 r. w sprawie C‑97/98 Jägerskiöld,Rec. str. I‑7319, pkt 30).

      24     W tym zakresie gry elektryczne, elektromechaniczne i elektroniczne, w tym gry komputerowe, jako mające wartość handlową i mogące
         być przedmiotem transakcji handlowych, przywozu, wywozu i odpłatnego udostępnienia konsumentowi, spełniają wspomniane kryteria
         i są towarami w rozumieniu traktatu WE.

      25     Należy również przypomnieć, że swobodny przepływ towarów stanowi jedną z podstawowych zasad traktatu (wyroki z dnia 9 grudnia
         1997 r. w sprawie C‑265/95 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑6959, pkt 24, oraz z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie C‑112/00
         Schmidberger, Rec. str. I‑5659, pkt 51), która znajduje wyraz w ustanowionym w art. 28 WE zakazie stosowania ograniczeń ilościowych
         w przywozie między państwami członkowskimi oraz wszelkich środków o skutku równoważnym.

      26     Wobec braku wspólnotowej harmonizacji w dziedzinie gier, swobodny przepływ tych ostatnich jest zapewniony przez art. 28 WE
         i 30 WE.

      27     Zgodnie z orzecznictwem Trybunału wszelkie przepisy handlowe państw członkowskich mogące bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście
         lub potencjalnie utrudniać handel wewnątrzwspólnotowy, należy uznać za środki o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych
         (zob. wyrok z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie C‑41/02 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I‑11375, pkt 39, i powołane
         tam orzecznictwo).

      28     W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że ustawodawstwo krajowe, takie jak ustawa nr 3037/2002, stanowi środek o skutku równoważnym
         do ograniczeń ilościowych, w rozumieniu art. 28 WE, i to nawet jeśli ustawa ta nie zakazuje przywozu wskazanych w niej produktów,
         ani wprowadzenia ich na rynek.

      29     Po pierwsze, bowiem, ustanowiony w art. 2 ust. 1 tej ustawy zakaz instalowania wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych
         i elektronicznych, w tym wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych, z wyjątkiem kasyn,
         pod rygorem sankcji karnych lub administracyjnych, wskazanych w art. 4 i 5 tejże ustawy, może prowadzić do zmniejszenia, począwszy
         od dnia 30 lipca 2002 r., to jest od daty wejścia w życie tej ustawy, wielkości przywozu tych gier z innych państw członkowskich.

      30     Po drugie, z akt sprawy wynika, że istotnie z chwilą ustanowienia wspomnianego zakazu zaprzestano przywozu urządzeń, do wspomnianych
         w poprzednim punkcie gier, przeznaczonych do zainstalowania w miejscach publicznych lub prywatnych w Grecji, podczas gdy urządzenia
         te są zgodnie z prawem produkowane i udostępniane konsumentom w innych państwach członkowskich.

      31     Jednakże Trybunał wielokrotnie orzekał, że przepisy krajowe, które utrudniają swobodny przepływ towarów, nie muszą koniecznie
         pozostawać w sprzeczności z prawem wspólnotowym, jeżeli mogą zostać uzasadnione względami interesu ogólnego wymienionymi w art. 30 WE
         lub wymogami nadrzędnymi wskazanymi w orzecznictwie Trybunału (zob. wyrok z dnia 24 listopada 2005 r. w sprawie C‑366/04 Schwarz,
         Zb.Orz.. str. I‑10139, pkt 30, i powołane tam orzecznictwo).

      32     W tym względzie należy przypomnieć, że Republika Grecka podniosła, iż, z powodów wskazanych w motywach do ustawy nr 3037/2002,
         ogólny zakaz instalowania wszelkich gier elektrycznych, elekromechanicznych i elektronicznych, w tym wszelkich gier komputerowych,
         był niezbędny dla ochrony moralności, porządku i bezpieczeństwa publicznego. Twierdzi ona w szczególności, że, z powodu rozwoju
         technologii, gry te można z łatwością przekształcić w gry hazardowe i podkreśla, że sytuacja wymknęła się spod kontroli, prowadząc
         do wystąpienia poważnych problemów socjalnych, takich jak wskazane w pkt 20 niniejszego wyroku.

      33     W tym względzie należy przypomnieć, że w świetle orzecznictwa Trybunału takie względy, które należy rozpatrywać łącznie, wiążą
         się z ochroną adresatów usług, a bardziej ogólnie konsumentów, oraz z ochroną porządku publicznego, które w świetle wcześniejszych
         orzeczeń należą do celów, które mogą zostać uznane za nadrzędne względy interesu ogólnego (zob., podobnie, wyroki z dnia 24 marca
         1994 r. w sprawie C‑275/92 Schindler, Rec. str. I‑1039, pkt 58, i powołane tam orzecznictwo, oraz z dnia 21 września 1999 r.
         w sprawie C‑124/97 Läärä i in., Rec. str. I‑6067, pkt 33).

      34     Trybunał orzekł również, że względy te mogą uzasadniać − w kontekście art. 28 WE i wobec szczególnej sytuacji socjokulturowej
         − ograniczenia polegające nawet na zakazie loterii i innych gier pieniężnych na terytorium państwa członkowskiego (zob. podobnie
         ww. wyrok w sprawie Schindler, pkt 59).

      35     Jak wiadomo, w ww. wyrokach w sprawie Schindler oraz Läärä i in., Trybunał podkreślił, że względy porządku publicznego, religijnego
         lub kulturowego, związane z loteriami i innymi grami pieniężnymi we wszystkich państwach członkowskich, mogą pozwalać ustawodawcom
         krajowym na ograniczenie, czy wręcz zakazanie gier pieniężnych, i uniknięcie w ten sposób sytuacji, by stały się one źródłem
         prywatnych dochodów. Trybunał stwierdził również, że wobec znacznych kwot, które pozwalają zebrać oraz wysokich wygranych,
         które mogą przynieść graczom, w szczególności, gdy są organizowane na wielką skalę, z loteriami wiąże się wysokie ryzyko przestępstw
         i oszustw. Zachęcają one ponadto do wydatków, które mogą mieć szkodliwe konsekwencje, zarówno indywidualne, jak i społeczne
         (ww. wyroki w sprawie Schindler, pkt 60, oraz w sprawie Läärä i in., pkt 13).

      36     Jednakże niniejszy spór odróżnia się od dwóch spraw, w których wydano ww. wyroki Schindler oraz Läärä i in., w zakresie w jakim,
         jak wiadomo, niniejsza sprawa dotyczy gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, które nie mają cech porównywalnych
         z grami będącymi przedmiotem wspomnianych spraw. Gry objęte zakazem ustanowionym w art. 2 ust. 1 ustawy nr 3037/2002 nie mają
         bowiem charakteru gier hazardowych, gdyż ich celem nie jest wygrana pieniężna (zob., a contrario, ww. wyrok w sprawie Läärä
         i in., pkt 17).

      37     Wobec powyższego, ponieważ gry elektryczne, elektromechaniczne i elektroniczne nie mogą być uważane za gry hazardowe, nie
         można przyznać, wbrew argumentom podniesionym przez Republikę Grecką, że rozstrzygnięcia, przyjęte przez Trybunał w ww. wyrokach
         w sprawie Schindler oraz Läärä i in. w odniesieniu do gier hazardowych, mają zastosowanie do gier elektrycznych, elektromechanicznych
         i elektronicznych.

      38     Nawet jeżeli orzecznictwo to nie może zostać zastosowane w niniejszej sprawie, nadrzędne względy interesu ogólnego powołane
         przez Republikę Grecji mogą uzasadniać utrudnienie swobodnego przepływu towarów. Jednakże omawiany środek krajowy musi być
         proporcjonalny do realizowanych celów.

      39     Należy w tym względzie stwierdzić, że Republika Grecka nie wykazała, iż wykorzystała wszelkie środki techniczne i organizacyjne
         mogące prowadzić do osiągnięcia celu realizowanego przez to państwo członkowskie, przy zastosowaniu środków mniej restrykcyjnych
         dla wymiany wewnątrzwspólnotowej.

      40     Władze greckie mogły bowiem nie tylko zastosować środki bardziej odpowiednie i mniej restrykcyjne dla swobodnego przepływu
         towarów, co Komisja zaproponowała w czasie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi, lecz również zapewnić ich prawidłowe
         i skuteczne zastosowanie lub wykonanie dla osiągnięcia realizowanego celu.

      41     Zatem ustanowiony w art. 2 ust. 1 ustawy nr 3037/2002 zakaz instalowania w Grecji wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych
         i elektronicznych, w tym wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych, z wyjątkiem kasyn,
         stanowi środek nieproporcjonalny do realizowanego celu.

      42     W konsekwencji ustawa nr 3037/2002 jest sprzeczna z art. 28 WE.
      43     W świetle powyższego należy stwierdzić, że pierwszy zarzut powołany przez Komisję na poparcie jej skargi jest zasadny.
       W przedmiocie drugiego zarzutu opartego na naruszeniu art. 43 WE i 49 WE
      Argumentacja stron
      44     Komisja twierdzi, że art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy nr 3037/2002 zakazuje podmiotom gospodarczym mającym siedzibę w innym
         państwie członkowskim świadczenia usług w zakresie udostępniania lub dostarczania urządzeń do gier na rynku greckim niezależnie
         od tego, czy zamierzają one podjąć prowadzenie działalności gospodarczej w Grecji, czy jedynie świadczyć usługi z państwa,
         w którym mają siedzibę. Jako nieuzasadnione w sposób wystarczający w zakresie konieczności ich ustanowienia oraz ich proporcjonalności,
         takie przepisy krajowe są zdaniem Komisji sprzeczne z art. 43 WE i 49 WE.

      45     W tym kontekście Komisja podnosi, że władze greckie powinny były dać pierwszeństwo szczególnym i bardziej precyzyjnym środkom
         ograniczającym lub zapobiegającym przekształcaniu gier rekreacyjnych w gry hazardowe. Zdaniem Komisji środki takie mogły mieć,
         na przykład, postać bardziej precyzyjnych zakazów, bardziej rygorystyczych i skrupulatnych kontroli oraz surowszych i skuteczniejszych
         kar. Dodaje ona, że rzeczone środki nie musiały koniecznie polegać na ogólnym zakazie mającym wpływ na inne dziedziny działalności
         gospodarczej niezwiązane z grami hazardowymi.

      46     Republika Grecka twierdzi, że proponowane przez Komisję środki są niewystarczające i podnosi, iż bardziej radykalne środki,
         które zastosowano, były podyktowane nadrzędnymi wymogami interesu ogólnego, zmierzając do realizacji wskazanego celu, oraz
         że były one jedynym narzędziem pozwalającym na skuteczne przeciwstawienie się poważnemu problemowi społecznemu. W odpowiedzi
         na drugi zarzut powołuje ona zasadniczo identyczne argumenty z tymi, na których oparła się, odpowiadając na zarzut Komisji
         dotyczący ograniczenia swobodnego przepływu towarów.

       Ocena Trybunału
      47     Na wstępie należy przypomnieć, że, wobec braku zharmonizowanych przepisów wspólnotowych w dziedzinie gier, państwa członkowskie
         zachowują zasadniczo kompetencje w zakresie określania warunków prowadzenia działalności gospodarczej w tym sektorze. Jednakże
         muszą one wykonywać swoje kompetencje z poszanowaniem podstawowych swobód zagwarantowanych w traktacie (zob., podobnie, wyroki
         z dnia 3 października 2000 r. w sprawie C‑58/98 Corsten, Rec. str. I‑7919, pkt 31, oraz z dnia 26 stycznia 2006 r. w sprawie
         C‑514/03 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb.Orz. str. I‑963, pkt 23).

      48     Zgodnie z orzecznictwem Trybunału art. 43 WE i 49 WE nakładają obowiązek zniesienia ograniczeń w zakresie swobody przedsiębiorczości
         oraz swobodnego świadczenia usług, a za takie ograniczenia muszą być uznane wszelkie środki, które zakazują, ograniczają lub
         zmniejszają atrakcyjność korzystania z tych swobód (zob. wyroki z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie C‑439/99 Komisja przeciwko
         Włochom, Rec. str. I‑305, pkt 22, oraz z dnia 30 marca 2006 r. w sprawie C‑451/03 Servizi Ausiliari Dottori Commercialisti,
         Zb.Orz. str. I‑2941, pkt 31).

      49     Trybunał stwierdził również, że krajowe środki ograniczające korzystanie z podstawowych swobód zagwarantowanych w traktacie
         mogą być uzasadnione wyłącznie wtedy, gdy spełniają cztery przesłanki: są stosowane w sposób niedyskryminacyjny, odpowiadają
         nadrzędnym wymogom interesu ogólnego, są odpowiednie dla zapewnienia realizacji wyznaczonego celu i nie wykraczają poza to,
         co niezbędne dla jego osiągnięcia (wyrok z dnia 4 lipca 2000 r. w sprawie C‑424/97 Haim, Rec. str. I‑5123, pkt 57, i powołane
         tam orzecznictwo).

      50     W tym zakresie z art. 2 ust. 1 ustawy nr 3037/2002 wynika, że w Grecji zabronione jest pod rygorem sankcji karnych i administracyjnych,
         wskazanych w art. 4 i 5 tej ustawy, prowadzenie działalności w zakresie gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych,
         we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych, z wyjątkiem kasyn. Artykuł 2 ust. 1 ustawy nr 3037/2002 nie ma zastosowania
         do komputerów w miejscach świadczenia usług internetowych, a w świetle art. 3 tej ustawy prowadzenie działalności w zakresie
         gier na tych komputerach jest zabronione.

      51     W odniesieniu do swobody przedsiębiorczości, takie przepisy krajowe mogą utrudniać, czy nawet uniemożliwiać, wykonywanie przez
         pochodzące z innych państw członkowskich podmioty gospodarcze przysługującego im prawa do podejmowania i prowadzenia w Grecji
         działalności gospodarczej w celu świadczenia omawianych usług.

      52     W tych okolicznościach zakaz taki stanowi przeszkodę dla swobody przedsiębiorczości.
      53     Co się tyczy swobodnego świadczenia usług, to w świetle utrwalonego orzecznictwa, po pierwsze, działalność w zakresie urządzeń
         do gier – bez względu na to, czy daje się ją oddzielić, czy też nie, od działalności produkcyjnej, przywozowej i dystrybucyjnej
         takich urządzeń – powinna być zakwalifikowana jako działalność usługowa w rozumieniu traktatu WE, a, po drugie, ustawodawstwo
         krajowe, które pozwala na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie gier i branie w nich udziału wyłącznie w kasynach,
         stanowi przeszkodę dla swobodnego świadczenia usług (zob., podobnie, wyrok z dnia 11 września 2003 r. w sprawie C‑6/01 Anomar
         i in., Rec. str. I‑8621, pkt 56 i 75).

      54     Trybunał orzekł również, że gdy chodzi w szczególności o usługi społeczeństwa informacyjnego, to art. 49 WE dotyczy usług,
         które usługodawca zamieszkały lub mający siedzibę w jednym państwie członkowskim oferuje przez internet − a zatem bez przemieszczania
         się − usługobiorcy zamieszkałemu lub mającemu siedzibę w innym państwie członkowskim, tak że wszelkie ograniczenia dotyczące
         tej działalności są ograniczeniami swobodnego świadczenia usług (wyrok z dnia 6 listopada 2003 r. w sprawie C‑243/01 Gambelli
         i in., Rec. str. I‑13031, pkt 54).

      55     Jednakże z tych samych powodów, które wskazano w pkt 36–41 niniejszego wyroku, nie można uwzględnić argumentów wskazanych
         przez Republikę Grecji na uzasadnienie przeszkody dla swobody przedsiębiorczości i swobodnego świadczenia usług.

      56     W świetle powyższego ustawa nr 3037/2002 jest również sprzeczna z art. 43 WE i 49 WE.
      57     W tych okolicznościach należy stwierdzić, że drugi zarzut podniesiony przez Komisję na poparcie jej skargi jest zasadny.
       W przedmiocie trzeciego zarzutu opartego na naruszeniu dyrektywy 98/34
       Argumentacja stron
      58     Komisja zarzuca Republice Greckiej, że nie powiadomiła jej, na etapie przygotowań, o ustawie nr 3037/2002, która w art. 2
         ust. 1 i art. 3 zawiera przepisy techniczne dotyczące produktów w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34, czym Republika
         Grecka naruszyła wymogi ustanowione w art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy, który ustanawia procedurę przekazywania informacji
         w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego.

      59     Państwo to przyznaje w swej odpowiedzi na skargę, że wydaje się, iż władze greckie nie zastosowały w czasie przygotowań projektu
         ustawy nr 3037/2002 procedury przekazywania informacji i wskazują, że do uchybienia tego doszło wskutek błędu, a nie zamierzonego
         działania. Zdaniem Republiki Grecji naruszenie to wynika z nagłej konieczności szybkiego i niezwłocznego rozwiązania problemu
         społecznego i zachowania w ten sposób porządku publicznego.

       Ocena Trybunału
      60     Należy stwierdzić, że Trybunał orzekł już, iż przepisy, takie jak art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34, zobowiązują państwa członkowskie
         do niezwłocznego przekazania Komisji wszelkich projektów przepisów technicznych (wyrok z dnia 8 września 2005 r. w sprawie
         C‑500/03 Komisja przeciwko Portugalii, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 39, oraz, co się tyczy przepisów podobnych
         do postanowień tej dyrektywy, wyroki z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie C‑139/92 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑4707,
         pkt 3, oraz z dnia 11 stycznia 1996 r. w sprawie C‑273/94 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I‑31, pkt 15).

      61     Środki, takie jak przewidziane w art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy nr 3037/2002, w zakresie w jakim zabraniają korzystania z wszelkich
         gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych
         i prywatnych, z wyjątkiem kasyn, jak również korzystania z gier na komputerach znajdujących się w przedsiębiorstwach świadczących
         usługi internetowe oraz poddają prowadzenie tych przedsiębiorstw obowiązkowi uzyskania specjalnego pozwolenia, należy uznać
         za przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34 (zob. podobnie wyrok z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie
         C‑267/03 Lindberg, Rec. str. I‑3247).

      62     W tych okolicznościach na podstawie art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 98/34, Republika Grecka była zobowiązana przekazać
         projekt takich przepisów technicznych (zob., w szczególności, ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 40).

      63     Jednakże w niniejszej sprawie przekazania takiego nie dokonano.
      64     Potrzeba ustanowienia ustawy nr 3037/2002 w trybie przyspieszonej procedury w celu szybkiego i niezwłocznego rozwiązania problemu
         społecznego wywołanego działalnością w zakresie gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych oraz ochrony w ten
         sposób porządku publicznego, nie uchyla tego obowiązku w niniejszej sprawie.

      65     Republika Grecka nie może powołać się na wyjątek przewidziany w art. 9 ust. 7 tiret pierwsze dyrektywy 98/34, gdyż, jak wiadomo,
         w dacie ustanowienia omawianej ustawy nie występowała w Grecji wskazana w tym przepisie sytuacja.

      66     Należy zatem stwierdzić, że, ustanawiając ustawę nr 3037/2002 z pominięciem przekazania Komisji jej projektu, Republika Grecka
         uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 98/34.

      67     Zatem trzeci zarzut podniesiony przez Komisję na poparcie jej skargi jest również zasadny.
      68     W świetle powyższego należy stwierdzić, że, wprowadzając w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy nr 3037/2002 zakaz − pod rygorem
         przewidzianych w art. 4 i art. 5 tej ustawy sankcji karnych i administracyjnych − instalowania i prowadzenia działalności
         w zakresie wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym wszelkich gier komputerowych, we wszelkich
         miejscach publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn, Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy
         art. 28 WE, 43 WE i 49 WE oraz art. 8 dyrektywy 98/34/WE.

       W przedmiocie kosztów
      69     Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Komisja wniosła o obciążenie Republiki Greckiej kosztami postępowania, a Republika Grecka przegrała sprawę, należy obciążyć
         ją kosztami postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)      Wprowadzając w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy nr 3037/2002 zakaz − pod rygorem przewidzianych w art. 4 i art. 5 tej ustawy
            sankcji karnych i administracyjnych − instalowania i prowadzenia działalności w zakresie wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych
            i elektronicznych w tym wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn, Republika
            Grecka uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 28 WE, 43 WE i 49 WE oraz art. 8 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu
            Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów
            technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego
            i Rady z dnia 20 lipca 1998 r.
      2)      Republika Grecka zostaje obciążona kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: grecki.


Wyrok Trybunału z dnia 25 maja 1978 r. # A. Racke przeciwko Hauptzollamt Mainz. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht Rheinland-Pfalz - Niemcy. # Walutowe kwoty wyrównawcze. # Sprawa 136/77.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 23 listopada 2016 r.#Komisja Europejska przeciwko Republice Francuskiej.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 91/271/EWG – Oczyszczanie ścieków komunalnych – Artykuł 4 ust. 1 i 3 – Wtórne oczyszczanie lub inne równie skuteczne oczyszczanie.#Sprawa C-314/15.


Wyrok Sądu (trzecia izba) z dnia 27 kwietnia 2016 r.#Niagara Bottling LLC przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.#Znak towarowy Unii Europejskiej – Rejestracja międzynarodowa wskazująca Unię Europejską – Słowny znak towarowy NIAGARA – Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) i c) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-89/15.


title: Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (druga izba) z dnia 10 września 2009 r. # Joachim Behmer przeciwko Parlamentowi Europejskiemu. # Sprawy pracownicze - Urzędnicy - Awans. # Sprawa F-124/07.

text:
      WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ
      (druga izba)
      z dnia 10 września 2009 r.
      Sprawa F-124/07
      Joachim Behmer
      przeciwko
      Parlamentowi Europejskiemu
      Służba publiczna – Urzędnicy – Awans – Postępowanie w sprawie awansu za 2006 r. – Zgodność z prawem wytycznych regulujących postępowanie w sprawie awansu – Zasięgnięcie opinii Komitetu ds. Regulaminu Pracowniczego – Postępowanie w sprawie przyznania punktów za osiągnięcia w Parlamencie – Porównanie osiągnięć – Dyskryminacja przedstawicieli personelu
      Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 236 WE i 152 EWEA, w której J. Behmer żąda stwierdzenia nieważności decyzji Parlamentu
         o przyznaniu mu dwóch punktów za osiągnięcia w 2005 r. oraz stwierdzenia nieważności decyzji o nieawansowaniu go do grupy
         zaszeregowania AD 13 w ramach postępowania w sprawie awansu za 2006 r.

      Orzeczenie: Skarga zostaje oddalona. Każda ze stron pokrywa własne koszty.

      Streszczenie
      1.      Urzędnicy – Ocena – Sprawozdanie z oceny – Sporządzenie – Urzędnicy wykonujący zadania związane z reprezentacją personelu
      (regulamin pracowniczy, art. 43; załącznik II, art. 1 akapit szósty)
      2.      Urzędnicy – Awans – Decyzja o przyznaniu punktów za osiągnięcia – Obowiązek uzasadnienia – Zakres
      (regulamin pracowniczy, art. 45)
      3.      Urzędnicy – Awans – Porównanie osiągnięć – Przyznawanie punktów za osiągnięcia wyłącznie przez zatrudniającą dyrekcję generalną

      (regulamin pracowniczy, art. 45)
      4.      Urzędnicy – Regulamin pracowniczy – Ogólne przepisy wykonawcze – Obowiązek wydania takich przepisów
      (regulamin pracowniczy, art. 45, art. 110 ust. 1)
      5.      Zarzut niezgodności z prawem – Zakres – Akty, na których niezgodność z prawem można się powołać – Przepisy, które były już
            uchylone w czasie, gdy zaistniały okoliczności faktyczne – Wyłączenie
      (art. 241 WE)
      6.      Urzędnicy – Awans – Kryteria – Osiągnięcia – Uwzględnienie stażu pracy – Charakter subsydiarny
      (regulamin pracowniczy, art. 45)
      7.      Urzędnicy – Awans – Postępowanie
      (regulamin pracowniczy, art. 45)
      8.      Urzędnicy – Awans – Porównanie osiągnięć – Szczegółowe zasady – Obowiązek przeprowadzenia porównania wszystkich urzędników
            przedstawionych do awansu – Brak
      (regulamin pracowniczy, art. 45)
      1.      O ile na podstawie art. 1 akapit szósty zdanie pierwsze załącznika II do regulaminu pracowniczego przewiduje się, że obowiązki
         w zakresie reprezentacji personelu uważa się za część służby urzędnika w instytucji, o tyle jednak wykonywanie takich obowiązków
         samo w sobie nie uzasadnia przyznania urzędnikowi dodatkowych punktów za osiągnięcia. Ponadto nieuwzględnienie obowiązków
         w zakresie reprezentacji personelu nie może jako takie charakteryzować dyskryminacji ani zakładać jej istnienia.

      (zob. pkt 50, 51, 165)
      Odesłanie:
      Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑108/06 Diomede Basili przeciwko Komisji, 13 grudnia 2007 r., Zb.Orz.SP s. I‑A‑1‑0000,
         II‑A‑1‑0000, pkt 37

      2.      Jedynie przy założeniu, że opinia komitetu ds. sprawozdań wskazywałaby na szczególne okoliczności, podające w wątpliwość ważność
         lub zasadność propozycji przyznania punktów za osiągnięcia, należałoby stwierdzić nieważność decyzji o przyznaniu punktów
         za osiągnięcia odbiegającej, bez podania przyczyn, od stanowiska komitetu ds. sprawozdań.

      (zob. pkt 60)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑73/05 Magone przeciwko Komisji, 16 maja 2006 r., Zb.Orz.SP s. I‑A‑2‑107, II‑A‑2‑485, pkt 54
      3.      W ramach wprowadzonego przez Parlament Europejski systemu przyznawania punktów za osiągnięcia można przeprowadzić porównanie
         osiągnięć urzędnika celem przyznania punktów za osiągnięcia wyłącznie w ramach dyrekcji generalnej zatrudniającej urzędnika,
         a tym samym każdy urzędnik dyrekcji lub jednostki organizacyjnej mający prawo do ubiegania się o awans konkuruje ze wszystkimi
         innymi urzędnikami swojej dyrekcji lub jednostki o ograniczoną liczbę punktów za osiągnięcia, bez rozróżnienia na grupy zaszeregowania
         i grupy funkcyjne w ramach dyrekcji lub jednostki.

      (zob. pkt 64)
      Odesłanie:
      Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑44/07 Barbin przeciwko Parlamentowi, 8 października 2008 r., Zb.Orz.SP s. I‑A‑1‑0000,
         II‑A‑1‑0000, pkt 43, 44

      4.      Instytucja wspólnotowa ma obowiązek wydawania przepisów wykonawczych podlegających, na podstawie art. 110 ust. 1 regulaminu
         pracowniczego, obowiązkowi zasięgnięcia opinii komitetu ds. regulaminu pracowniczego i równocześnie obowiązkowi konsultacji
         z komitetem pracowniczym wyłącznie w przypadku bezwzględnie wiążącego przepisu lub gdy przepisy regulaminu pracowniczego są
         do tego stopnia niejasne i nieprecyzyjne, że nie da się ich stosować w sposób pozbawiony arbitralności.

      Jeśli chodzi o przyjęcie wytycznych regulujących postępowanie w sprawie awansu, należy stwierdzić, że art. 45 regulaminu pracowniczego
         nie wymaga, by zostały wydane ogólne przepisy wykonawcze w rozumieniu art. 110 ust. 1 regulaminu pracowniczego, i nie wykazano
         również, że ten sam art. 45 jest do tego stopnia niejasny i nieprecyzyjny, że przyjęcie ogólnych przepisów wykonawczych byłoby
         konieczne w celu uniknięcia jego arbitralnego stosowania.

      (zob. pkt 91, 92)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa 16/64 Rauch przeciwko Komisji, 31 marca 1965 r., Rec. s. 179, 193; sprawa 23/64 Vandevyvere przeciwko Parlamentowi,
         Rec. s. 205, 215; sprawy połączone 19/63 i 65/63 Prakash przeciwko Komisji, 8 lipca 1965 r., Rec. s. 677, 695

      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑156/95 Echauz Brigaldi i in. przeciwko Komisji, 9 lipca 1997 r., RecFP s. I‑A‑171, II‑509,
         pkt 53

      5.      Zakres zarzutu niezgodności z prawem musi ograniczać się do tego, co jest niezbędne do rozstrzygnięcia sporu w tym sensie,
         że po pierwsze akt prawny o charakterze generalnym, któremu zarzuca się niezgodność z prawem, musi mieć zastosowanie, bezpośrednio
         lub pośrednio, w przypadku będącym przedmiotem skargi, a ponadto musi występować bezpośredni związek prawny między zaskarżoną
         decyzją indywidualną i danym aktem prawnym o charakterze generalnym.

      Tymczasem skarżący nie może czerpać korzyści ze stwierdzenia nieważności przepisów nieobowiązujących już w czasie, gdy zaistniały
         okoliczności faktyczne. Tym samym należy odrzucić jako niedopuszczalny zarzut niezgodności z prawem przepisów wykonawczych
         uchylonych przed wniesieniem skargi.

      (zob. pkt 95, 96)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawy połączone T‑6/92 i T‑52/92 Reinarz przeciwko Komisji, 26 października 1993 r., Rec. s. II‑1047,
         pkt 57; sprawa T‑23/96 De Persio przeciwko Komisji, 15 września 1998 r., RecFP s. I‑A‑483, II‑1413, pkt 54

      6.      Artykuł 45 regulaminu pracowniczego nie przewiduje, wśród kryteriów wymienionych jako decydujące o awansie, kryterium stażu
         pracy, które stosowane jest tylko w sposób pomocniczy. W związku z tym wewnętrzny przepis Parlamentu Europejskiego, zgodnie
         z którym porównanie osiągnięć obejmuje analizę stałości osiągnięć urzędników w czasie od ich ostatniego awansu, należy interpretować
         w sposób mieszczący się w granicach określonych w art. 45 regulaminu pracowniczego i innych normach wewnętrznych obowiązujących
         w Parlamencie. W rezultacie staż pracy nie stanowi głównego kryterium awansu, a administracja może postanowić o jego uwzględnieniu
         wyłącznie pomocniczo w przypadku równości kandydatów. Jednakże uwzględniają go inne elementy przewidziane przez przepisy wykonawcze,
         które nie zobowiązują administracji do uwzględnienia całego przebiegu kariery zawodowej urzędnika.

      (zob. pkt 106, 110, 141, 142)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑134/02 Tejada Fernández przeciwko Komisji, 9 kwietnia 2003 r., RecFP s. I‑A‑125, II‑609,
         pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo

      7.      W ramach systemu awansowania przyjętego przez organ powołujący rekomendacje wydane przez komitet konsultacyjny ds. awansów
         stanowią jedynie pewien etap w ramach postępowania w sprawie awansu i nie wiążą administracji. Tym samym odnośnie do postępowania
         kończącego się decyzją o nieawansowaniu urzędnika okoliczność, że w chwili wydawania tych rekomendacji komitet nie dysponuje
         ostateczną decyzją o przyznaniu punktów za osiągnięcia tego urzędnika, pozostaje bez znaczenia, jeśli wspomniany organ w chwili
         wydawania decyzji o awansie posiada wiedzę na temat tej ostatecznej decyzji.

      (zob. pkt 132, 133)
      8.      Ani przepisy art. 45 regulaminu pracowniczego, ani wewnętrzne przepisy Parlamentu Europejskiego nie wymagają od komitetu konsultacyjnego
         ds. awansów przeprowadzenia porównania osiągnięć wszystkich urzędników przedstawionych do awansu. W rezultacie wspomniany
         komitet nie ma obowiązku analizowania sprawozdań z oceny oraz syntetycznych zestawień wszystkich urzędników, lecz wyłącznie
         powinien mieć do dyspozycji wspomniane dokumenty w przypadku, gdyby uznał za użyteczne odniesienie się do nich.

      Ponadto w braku spoczywającego na komitecie ds. awansów obowiązku przeprowadzenia porównania osiągnięć wszystkich urzędników,
         może on oprzeć się w swoich pracach wyłącznie na listach rekomendacyjnych urzędników opracowanych przez dyrekcje generalne.
         Tym bardziej w przypadku, gdy porównania osiągnięć zostały dokonane przez dyrekcje generalne w celu sporządzenia rekomendacji,
         komitet może oprzeć się na nich, aby mieć pojęcie o porównywanych osiągnięciach urzędników.

      (zob. pkt 140, 146)