title: Wyrok Trybunału z dnia 13 grudnia 1979 r. # Liselotte Hauer przeciwko Land Rheinland-Pfalz. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Verwaltungsgericht Neustadt an der Weinstraße - Niemcy. # Sprawa 44/79.

text:
WYROK TRYBUNAŁUz dnia 13 grudnia 1979 r.(*)Liselotte Hauerprzeciwko Land Rheinland‑Pfalz(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Verwaltungsgericht w Neustadt)Zakaz zakładania nowych winnic[…]W sprawie 44/79mającej
 za przedmiot, skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177
traktatu EWG, przez Verwaltungsgericht (sąd administracyjny)
w Neustadt an der Weinstraβe wniosek o wydanie, w ramach
zawisłego przed tym sądem sporu międzyLiselotte Hauer, zamieszkałą w Bad Dürkheim,aLand Rheinland‑Pfalz,orzeczenia
 w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 2
rozporządzenia Rady nr 1162/76 z dnia 17 maja
1976 r. wprowadzającego środki w celu dostosowania potencjału
upraw winorośli do potrzeb rynku, zmienionego rozporządzeniem Rady
nr 2776/78 z dnia 23 listopada 1978 r.,
w świetle art. 1 Gesetz über Maβnahmen auf dem Gebiete der
Weinwirtschaft – Weinwirtschaftsgesetz,TRYBUNAŁ,w
 składzie: H. Kutscher, prezes, A. O’Keeffe
i A. Touffait, prezesi izby, J. Mertens de Wilmars,
P. Pescatore, Mackenzie Stuart, G. Bosco, T. Koopmans
i O. Due, sędziowie,rzecznik generalny: F. Capotorti,sekretarz: A. Van Houtte,wydaje następującyWyrok[…] Co do prawa1        Postanowieniem
 z dnia 14 grudnia 1978 r., które wpłynęło do Trybunału
w dniu 20 marca 1979 r., Verwaltungsgericht
w Neustadt an der Weinstraße zwrócił się do Trybunału, na mocy
art. 177 traktatu EWG, z dwoma pytaniami prejudycjalnymi
dotyczącymi wykładni rozporządzenia Rady nr 1162/76 z dnia
17 maja 1976 r. wprowadzającego środki w celu
dostosowania potencjału upraw winorośli do potrzeb rynku
(Dz.U. L 135, str. 32), zmienionego rozporządzeniem Rady
nr 2776/78 z dnia 23 listopada 1978 r.
(Dz.U. L 333, str. 1).2        Z
 akt sprawy wynika, że w dniu 6 czerwca 1975 r. skarżąca
w postępowaniu przed sądem krajowym zażądała od właściwego organu
administracji Land Rheinland‑Pfalz (kraju związkowego
Nadrenia‑Palatynat) wydania zezwolenia na założenie winnicy na terenie,
którego jest właścicielem w regionie Bad Dürkheim. Początkowo
odmówiono jej zezwolenia, ponieważ zgodnie z normami prawa
niemieckiego w tej dziedzinie, a mianowicie
Weinwirtschaftsgesetz (ustawy dotyczącej gospodarki w sektorze
wina) z dnia 10 marca 1977 r., sporna działka nie została
 zaklasyfikowana jako nadająca się do uprawy winorośli. W dniu
22 stycznia 1976 r. L. Hauer zaskarżyła tę decyzję.
W czasie kiedy sprzeciw ten był rozpatrywany przez właściwy organ
administracyjny, wydane zostało rozporządzenie nr 1162/76
z dnia 17 maja 1976 r., którego art. 2 przewiduje
zakaz zakładania nowych winnic przez okres trzech lat. W dniu
21 października 1976 r. organ administracyjny oddalił
odwołanie, uzasadniając to dwoma względami: po pierwsze, nieodpowiednim
charakterem terenu i, po drugie, zakazem zakładania winnic wynikającym
z wyżej cytowanego rozporządzenia wspólnotowego.3        Ponieważ
 skarżąca wniosła skargę do Verwaltungsgericht, organ administracji, po
przeprowadzeniu ekspertyz winogron zebranych w tej samej okolicy
oraz ze względu na transakcję, jaka miała miejsce z udziałem innych
 właścicieli gruntów sąsiadujących z gruntami należącymi do
skarżącej, uznał, że grunty te mogą zostać uznane za zdatne do uprawy
winorośli, zgodnie z minimalnymi normami ustalonymi
w przepisach prawa krajowego. W rezultacie organ
administracyjny zgłosił gotowość wydania zezwolenia po upływie okresu
obowiązywania zakazu zakładania nowych winnic, obowiązującego na mocy
rozporządzenia wspólnotowego. Wydaje się zatem, że spór między stronami
dotyczy od tego momentu wyłącznie kwestii związanych z prawem
wspólnotowym.4        Ze
 swej strony skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym uważa, że
 zezwolenie, o które wnioskowała, powinno zostać jej przyznane,
ponieważ przepisy rozporządzenia nr 1162/76 nie mogą być stosowane
do wniosków złożonych na długo przed wejściem w życie tego
rozporządzenia. Nawet przy założeniu, że rozporządzenie stosowałoby się
do wniosków złożonych przed jego wejściem w życie, jego przepisów
nie można odnieść do L. Hauer, ponieważ naruszają one prawo
własności oraz prawo swobodnego wykonywania zawodu, zagwarantowane
w art. 12 i 14 ustawy zasadniczej Republiki Federalnej
Niemiec.5        W
 celu wydania orzeczenia w przedmiocie skargi Verwaltungsgericht
sformułował dwa pytania o następującej treści:„1)      Czy
 rozporządzenie Rady nr 1162/76 z dnia 17 maja
1976 r., zmienione rozporządzeniem Rady nr 2776/78 z dnia
 23 listopada 1978 r., należy interpretować w ten sposób,
 że jego art. 2 ust. 1 stosuje się również do wniosków
o wydanie zezwolenia na założenie nowych winnic złożonych przed
wejściem w życie tego rozporządzenia?2) W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze:Czy
 art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1162/76 należy
interpretować w ten sposób, że zawarty w nim zakaz wydawania
zezwoleń na zakładanie nowych winnic – z wyjątkami przewidzianymi
w art. 2 ust. 2 rozporządzenia – ma charakter generalny,
to znaczy w szczególności, niezależny od kwestii zdatności danego
terenu, która jest uregulowana w art. 1 ust. 1 zdanie
drugie oraz ust. 2 Weinwirtschaftsgesetz (niemieckiej ustawy
dotyczącej gospodarki w sektorze wina)?”. W przedmiocie pytania pierwszego (stosowanie rozporządzenia nr 1162/76 w czasie)6        Skarżąca
 zauważa, że jej wniosek, złożony właściwemu organowi administracyjnemu
w dniu 6 czerwca 1975 r., powinien był zostać pozytywnie
rozpatrzony przed dniem wejścia w życie rozporządzenia
wspólnotowego, gdyby postępowanie administracyjne miało normalny
przebieg i gdyby organ bez zwłoki uznał, że zgodnie z wymogami
 prawa krajowego teren nadaje się do uprawy winorośli. Należy uwzględnić
 tę sytuację przy określaniu skutków przepisów rozporządzenia
w czasie, tym bardziej że produkcja z tej winnicy nie
wywarłaby znaczącego wpływu na sytuację na rynku, zważywszy na konieczny
 upływ czasu między zasadzeniem winorośli a rozpoczęciem okresu
produkcyjnego.7        Argumenty
 przedstawione przez skarżącą nie mogą zostać uwzględnione przez
Trybunał. Artykuł 2 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia
nr 1162/76 stanowi wyraźnie, że państwa członkowskie nie są
uprawnione do wydawania żadnych zezwoleń na zakładanie nowych winnic „od
 momentu wejścia w życie tego rozporządzenia”. Mówiąc
o czynności wydania zezwolenia, przepis ten wyklucza uwzględnienie
momentu, kiedy wniosek został złożony. Wskazuje na intencję nadania
rozporządzeniu bezpośredniej skuteczności do tego stopnia, że nawet
wykonywanie prawa do zakładania lub powtórnego obsadzania winnic
przyznanego przed wejściem w życie rozporządzenia jest zawieszone
na czas obowiązywania zakazu na mocy art. 4 rozporządzenia.8        Jak
 zostało stwierdzone w odniesieniu do tego przepisu w motywie
szóstym rozporządzenia, zakaz zakładania nowych winnic wynika
z „nadrzędnego interesu publicznego”, zgodnie z którym
konieczne jest zahamowanie wzrostu nadwyżek produkcji wina we
Wspólnocie, doprowadzenie rynku do stanu równowagi oraz zapobieganie
powstawaniu nadwyżek strukturalnych. Wydaje się zatem, że celem
rozporządzenia nr 1162/76 jest natychmiastowe wstrzymanie
powiększania obszaru istniejących winnic. Dlatego nie można dopuszczać
wyjątków dla wniosków złożonych przed jego wejściem w życie.9        Na
 pytanie pierwsze trzeba zatem odpowiedzieć, że rozporządzenie Rady
nr 1162/76 z dnia 17 maja 1976 r., zmienione
rozporządzeniem Rady nr 2776/78 z dnia 23 listopada
1978 r., należy interpretować w ten sposób, że jego
art. 2 ust. 1 stosuje się również do wniosków
o zezwolenie na założenie nowych winnic złożonych przed wejściem
w życie pierwszego z tych rozporządzeń. W przedmiocie pytania drugiego (zakres przedmiotowy rozporządzenia nr 1162/76)10      Drugim
 pytaniem Verwaltungsgericht zmierza do uzyskania wyjaśnienia Trybunału
w kwestii, czy zakaz wydawania zezwoleń na zakładanie nowych winnic
 obowiązujący na mocy art. 2 ust. 1 rozporządzenia
nr 1162/76 ma charakter generalny, to znaczy, czy dotyczy również
gruntów zaklasyfikowanych jako nadające się do uprawy winorośli zgodnie
z odpowiednimi przepisami prawa krajowego.11      W
 tej kwestii tekst rozporządzenia jest jednoznaczny, jako że art. 2
 zakazuje zakładania „wszelkich nowych winnic” bez względu na jakość
gleby w danym przypadku. Tak więc zarówno z brzmienia, jak i
z celów rozporządzenia nr 1162/76 wynika, że zakaz powinien
obejmować nowe winnice niezależnie od rodzaju gleby oraz od jej
klasyfikacji na mocy prawa krajowego. Celem bowiem rozporządzenia, jak
wynika z jego motywu drugiego, jest położenie kresu nadprodukcji
europejskich winnic oraz przywrócenie zarówno krótkoterminowej, jak
i długoterminowej równowagi rynku. Jedynie art. 2 ust. 2
dopuszcza kilka wyjątków od generalnego charakteru zakazu zawartego
w art. 2 ust. 1, jednakże jest bezsporne, że żaden
z wyjątków nie ma zastosowania w niniejszym przypadku.12      Na
 pytanie drugie trzeba więc udzielić odpowiedzi, że art. 2
ust. 1 rozporządzenia nr 1162/76 należy interpretować
w ten sposób, że zawarty w nim zakaz wydawania zezwoleń na
zakładanie nowych winnic – poza wyjątkami przewidzianymi
w art. 2 ust. 2 rozporządzenia – ma charakter generalny,
to znaczy w szczególności niezależny od kwestii zdatności danego
terenu do uprawy winorośli w świetle odpowiednich przepisów prawa
krajowego. W przedmiocie gwarancji praw podstawowych we wspólnotowym porządku prawnym13      W
 postanowieniu odsyłającym Verwaltungsgericht stwierdza, że
w przypadku gdyby rozporządzenie nr 1162/76 należało
interpretować w ten sposób, że przewiduje ono zakaz
o charakterze generalnym, a więc obejmujący również grunty
nadające się do uprawy winorośli, to przepis ten należałoby ewentualnie
uznać za nieskuteczny w Republice Federalnej Niemiec, ze względu na
 wątpliwość w kwestii jego zgodności z prawami podstawowymi
zagwarantowanymi w art. 12 i 14 ustawy zasadniczej, które
 dotyczą odpowiednio prawa własności oraz prawa do swobodnego
wykonywania działalności zawodowej.14      Jak
 stwierdził Trybunał w wyroku z dnia 17 grudnia
1970 r. w sprawie 11/70 Internationale Handelsgesellschaft,
Rec. str. 1125, kwestia ewentualnego naruszenia praw podstawowych
przez akt wydany przez instytucje Wspólnoty nie może być rozpatrywana
inaczej, jak tylko w kontekście samego prawa wspólnotowego.
Wprowadzenie odrębnych kryteriów oceny wynikających z przepisów
prawa lub konstytucji określonego państwa członkowskiego, z uwagi
na to, że powodowałoby naruszenie jednolitości materialnej
i skuteczności prawa wspólnotowego, skutkowałoby nieodzownie
naruszeniem jednolitości wspólnego rynku oraz zagrożeniem dla spójności
Wspólnoty.15      Trybunał
 podkreślił również w ww. wyroku, jak również w późniejszym
wyroku z dnia 14 maja 1974 r. w sprawie 4/73 Nold,
Rec. str. 491, że prawa podstawowe stanowią integralną część
ogólnych zasad prawa, których poszanowanie gwarantuje Trybunał, że,
zapewniając ochronę tych praw, Trybunał zobowiązany jest czerpać ze
wspólnych dla państw członkowskich tradycji konstytucyjnych, by nie
dopuścić we Wspólnocie do wydania przepisów sprzecznych z prawami
podstawowymi, gwarantowanymi w konstytucjach tych państw, że
międzynarodowe akty dotyczące ochrony praw człowieka, w ramach
których państwa członkowskie współpracują lub do których przystąpiły,
mogą również dostarczyć wskazówek, które należy wziąć pod uwagę
w kontekście prawa wspólnotowego. Koncepcja taka została następnie
przyjęta we wspólnej deklaracji Zgromadzenia, Rady oraz Komisji wydanej
w dniu 5 kwietnia 1977 r., która po odwołaniu się do
orzecznictwa Trybunału, odnosi się, po pierwsze, do praw
zagwarantowanych w konstytucjach państw członkowskich oraz, po
drugie, do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka
i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r.
(Dz.U. 1977, C 103, str. 1).16      W
 tej sytuacji wątpliwości wyrażone przez Verwaltungsgericht co do
zgodności przepisów rozporządzenia nr 1162/76 z zasadami
dotyczącymi ochrony praw podstawowych należy rozumieć jako kwestionujące
 ważność tego rozporządzenia w kontekście prawa wspólnotowego.
Należy tu dokonać rozróżnienia między, z jednej strony, ewentualnym
 naruszeniem prawa własności oraz, z drugiej strony, ewentualnym
ograniczeniem wolności wyboru i wykonywania zawodu. W przedmiocie prawa własności17      Prawo
 własności jest zagwarantowane we wspólnotowym porządku prawnym zgodnie
z ideami wspólnymi konstytucjom państw członkowskich, co znajduje
również odzwierciedlenie w protokole pierwszym do europejskiej
konwencji praw człowieka.18      Artykuł 1 tego protokołu brzmi następująco:„Każda
 osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia.
Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie
 publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie
 z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego.Powyższe
 postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa
państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do
uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie
z interesem powszechnym lub w celu zabezpieczenia uiszczania
podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych”.19      Gwarantując
 poszanowanie własności, postanowienie to przewiduje dwie możliwe formy
ograniczenia praw właściciela, to jest: pozbawienie właściciela jego
praw lub ograniczenie możliwości korzystania z nich. Jest
bezsprzeczne, że w niniejszym przypadku zakazu zakładania nowych
winnic nie można uznać za akt pozbawiający własności, skoro właściciel
może swobodnie dysponować swoją rzeczą i przeznaczyć ją do
korzystania w każdy inny dozwolony prawem sposób. Natomiast
niewątpliwie zakaz ten ogranicza możliwość korzystania z własności.
 Artykuł 1 akapit drugi protokołu zawiera w tym zakresie wyraźną
wskazówkę, w tym sensie, że przyznaje on państwom prawo do
„stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania
sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem
powszechnym”. W ten sposób protokół uznaje za co do zasady
dopuszczalne ograniczenia możliwości korzystania z prawa własności,
 przy czym można je jednak stosować jedynie wtedy, gdy zostaną ocenione
przez państwo jako „niezbędne” dla zapewnienia ochrony „interesu
powszechnego”. Jednak postanowienie to nie pozwala na udzielenie
wystarczająco precyzyjnej odpowiedzi na pytanie zadane przez
Verwaltungsgericht.20      W
 celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie należy również wziąć pod uwagę
 wskazania wynikające z zasad i praktyk konstytucyjnych
przyjętych w dziewięciu państwach członkowskich. Pierwsze
stwierdzenie, które się w tym miejscu nasuwa, to to, że owe zasady
i praktyki zezwalają ustawodawcy krajowemu na reglamentację
w interesie ogólnym korzystania z własności prywatnej.
W tym celu niektóre konstytucje odwołują się do obowiązków
przynależnych prawu własności (niemiecka ustawa zasadnicza, art. 14
 akapit drugi zdanie pierwsze), do funkcji społecznej własności
(konstytucja włoska, art. 42 akapit drugi), do podporządkowania
korzystania z własności wymaganiom dobra publicznego (niemiecka
ustawa zasadnicza, art. 14 akapit drugi zdanie drugie oraz
konstytucja Irlandii, art. 43.2.2) lub wreszcie do zasady
sprawiedliwości społecznej (konstytucja Irlandii, art. 43.2.1). We
wszystkich państwach członkowskich funkcja społeczna prawa własności
znalazła wyraz w licznych aktach prawnych. Tak więc we wszystkich
państwach członkowskich występują przepisy ustawowe dotyczące gospodarki
 rolnej i leśnej, systemu wód, ochrony środowiska naturalnego,
zagospodarowania przestrzennego i urbanistyki, które nakładają
ograniczenia, czasami znaczące, na korzystanie z własności
nieruchomej.21      W
 szczególności w krajach Wspólnoty, w których uprawa winorośli
 odgrywa znaczącą rolę, istnieją uregulowania prawne poddające,
w różnym co prawda stopniu, ograniczeniom uprawę winorośli, dobór
uprawianych gatunków oraz metody uprawy. W żadnym z tych
krajów przepisy takie nie są uznawane za co do zasady niezgodne
z zasadą poszanowania prawa własności.22      Z
 powyższych względów można stwierdzić, wziąwszy pod uwagę koncepcje
konstytucyjne wspólne dla państw członkowskich oraz stałe praktyki
ustawodawcze w najróżniejszych dziedzinach, że nie można co do
zasady kwestionować ograniczeń nałożonych rozporządzeniem
nr 1162/76 na zakładanie winnic. Jest to rodzaj ograniczeń
powszechnie znany i dopuszczony jako zgodny z prawem,
w identycznej lub podobnej formie, w porządkach
konstytucyjnych wszystkich państw członkowskich.23      Stwierdzenie
 to nie wyczerpuje jednak problemu poruszonego przez Verwaltungsgericht.
 Nawet jeżeli nie można co do zasady kwestionować uprawnienia Wspólnoty
do ograniczania korzystania z prawa własności w ramach
wspólnej organizacji rynku, w celu realizacji polityki
strukturalnej, to należy jednak zbadać, czy ograniczenia nałożone przez
sporne regulacje są rzeczywiście zgodne z interesem ogólnym
realizowanym przez Wspólnotę i czy nie stanowią, z punktu
widzenia zamierzonego celu, nadmiernej i nieakceptowalnej
interwencji w prawa właściciela, która stanowiłaby naruszenie samej
 istoty prawa własności. Taka właśnie jest treść zarzutu podniesionego
przez skarżącą, która uważa, że realizacja polityki zachowania wysokiej
jakości umożliwiłaby ustawodawcy ograniczenie zakresu korzystania
z nieruchomości pod uprawę winorośli z tym skutkiem, że
uzyskałaby ona nienaruszalne prawo od momentu uznania, że jej grunty
nadają się pod uprawę winorośli. Należy więc zbadać, jaki jest cel
kwestionowanego rozporządzenia oraz czy istnieje uzasadniony związek
między przepisami zawartymi w rozporządzeniu a celem
zamierzonym w tym przypadku przez Wspólnotę.24      Przepisy
 rozporządzenia nr 1162/76 należy rozpatrywać w kontekście
wspólnej organizacji rynku wina, która jest bezpośrednio związana
z polityką strukturalną planowaną przez Wspólnotę w tej
dziedzinie. Cele takie wskazane są w rozporządzeniu nr 816/70
z dnia 28 kwietnia 1970 r. zawierającym dodatkowe
dyspozycje w zakresie wspólnej organizacji rynku wina
(Dz.U. L 99, str. 1), które stanowi podstawę
kwestionowanego rozporządzenia, jak również w rozporządzeniu
nr 337/79 z dnia 5 lutego 1979 r. w sprawie
wspólnej organizacji rynku wina (Dz.U. L 54, str. 1),
które jest kodyfikacją wszystkich przepisów regulujących wspólną
organizację tego rynku. Tytuł III tego rozporządzenia, odnoszący się do
„zasad produkcji i kontroli rozwoju winnic”, stanowi obowiązujący
obecnie kontekst prawny w tej dziedzinie. Innym elementem
pozwalającym na określenie polityki Wspólnoty w tej dziedzinie jest
 rezolucja Rady z dnia 21 kwietnia 1975 r. dotycząca
przyjęcia nowych wytycznych, których celem jest stabilizacja rynku win
stołowych (Dz.U. C 90, str. 1).25      Z
 ogółu tych aktów wynika, że ta rozpoczęta i częściowo wdrożona
polityka Wspólnoty polega na wspólnej organizacji rynków i jest
związana z poprawą struktury sektora wina. Podjęte przez Wspólnotę
działania mają na celu osiągnięcie w ramach wytycznych
ustanowionych w art. 39 traktatu EWG dwóch celów, to jest, po
pierwsze, osiągnięcia trwałej równowagi na rynku wina przy poziomie cen,
 które byłyby opłacalne dla producentów i sprawiedliwe dla
konsumenta, oraz, po drugie, uzyskania poprawy jakości win
w obrocie handlowym. W celu osiągnięcia tych dwóch zamierzeń –
 równowagi ilościowej i stałej poprawy jakości – wspólnotowe
uregulowania rynku win przewidują zastosowanie szerokiego wachlarza
działań interwencyjnych, które mogą być podejmowane zarówno na etapie
produkcji, jak i sprzedaży win.26      Należy
 w tym zakresie zwrócić szczególnie uwagę na art. 17
rozporządzenia nr 816/70, powtórzony w bardziej rozbudowanej
formie w art. 31 rozporządzenia nr 337/79, który
przewiduje opracowanie przez państwa członkowskie prognostycznych planów
 rozwoju winnic oraz produkcji, skoordynowanych w ramach
obowiązkowego planu wspólnotowego. W celu realizacji tego planu
obowiązywać mogą przepisy dotyczące obsadzania, ponownego obsadzania,
wyrywania winorośli i zaniechania uprawy winnic.27      Właśnie
 w ramach tych działań przyjęto rozporządzenie nr 1162/76.
Z preambuły tego rozporządzenia oraz z warunków ekonomicznych,
 w których rozporządzenie zostało wydane, a które
charakteryzują stale rosnące nadwyżki produkcyjne, począwszy od zbiorów
w roku 1974, wynika, że rozporządzenie to pełni dwie funkcje: po
pierwsze, powinno ono natychmiast powstrzymać ciągły wzrost nadwyżek
oraz, po drugie, powinno dać instytucjom wspólnotowym czas na
wprowadzenie polityki strukturalnej, która sprzyjałaby wysokiej jakości
produkcji, przy równoczesnym poszanowaniu specyfiki i potrzeb
różnych regionów produkujących we Wspólnocie wina, w których
prowadzona jest uprawa winorośli, poprzez właściwy dobór odmian oraz
gruntów pod uprawę winorośli, jak również przez właściwe uregulowanie
metod produkcji.28      Właśnie
 po to, by zapewnić realizację tych dwóch celów, Rada ustanowiła
w rozporządzeniu nr 1162/76 całkowity zakaz zakładania nowych
winnic bez względu, poza kilkoma ściśle określonymi wyjątkami, na jakość
 gleby. Należy zauważyć, że mimo iż nałożony przez Radę zakaz ma
charakter generalny, jego czas obowiązywania jest ograniczony. Jego
celem jest natychmiastowe przeciwdziałanie wynikającym
z koniunktury nadwyżkom z jednoczesnym przygotowaniem
definitywnych działań o charakterze strukturalnym.29      Jeśli
 go rozumieć w ten sposób, to kwestionowany przepis nie stanowi
niesłusznego ograniczenia prawa własności. Zakładanie bowiem nowych
winnic w sytuacji charakteryzującej się trwałą nadprodukcją
doprowadziłoby jedynie, z punktu widzenia gospodarki, do wzrostu
nadwyżek produkcji. Ponadto ze wzrostem takim, na obecnym etapie, wiąże
się ryzyko utrudnionego wdrożenia polityki strukturalnej na szczeblu
Wspólnoty, w przypadku gdyby opierała się ona na kryteriach
bardziej rygorystycznych niż przewiduje obecnie prawo krajowe
w zakresie doboru gruntów, na których uprawa winorośli jest
dozwolona.30      Należy
 więc stwierdzić, że ograniczenie korzystania z prawa własności
poprzez wprowadzenie rozporządzeniem nr 1162/76 na czas określony
zakazu zakładania nowych winnic usprawiedliwione jest interesem ogólnym
Wspólnoty i nie narusza istoty prawa własności uznawanego
i zagwarantowanego przez wspólnotowy porządek prawny. W przedmiocie swobodnego wykonywania działalności zawodowej31      Skarżąca
 przed sądem krajowym ocenia również, że zakaz zakładania nowych winnic
wprowadzony rozporządzeniem nr 1162/76 narusza prawa podstawowe,
ponieważ ogranicza wolność wykonywania zawodu polegającego na uprawie
winorośli.32      Jak
 Trybunał wskazał już w ww. wyroku w sprawie Nold, o ile
rzeczywiście w porządkach konstytucyjnych wielu państw
członkowskich zostały przyznane gwarancje wolności wykonywania zawodu,
o tyle prawo w ten sposób chronione, nie będąc bynajmniej
uprawnieniem o charakterze bezwzględnym, powinno być również
rozpatrywane w świetle funkcji społecznej chronionej działalności.
W niniejszym przypadku należy zwrócić uwagę, iż kwestionowany
przepis wspólnotowy nie ogranicza w żaden sposób dostępu do
działalności zawodowej polegającej na uprawie winorośli, ani swobodnego
wykonywania tego zawodu na terenach przeznaczonych obecnie pod uprawę
winorośli. Jeżeli nawet zakaz zakładania nowych winnic ma wpływ na
wolność wykonywania zawodu w dziedzinie uprawy winorośli, jest on
jedynie konsekwencją ograniczenia możliwości korzystania z prawa
własności, tak że zakaz ten jest z nim zbieżny. Ograniczenie
wolności wykonywania zawodu w dziedzinie uprawy winorośli, przy
założeniu, że w ogóle istnieje, byłoby więc uzasadnione z tych
 samych względów, które uzasadniają ograniczenie możliwości korzystania
z prawa własności.33      Z
 powyższych uwag wynika, że badanie rozporządzenia nr 1162/76 pod
kątem wyrażonych przez Verwaltungsgericht wątpliwości nie wykazało
żadnego elementu, który mógłby podważyć jego ważność, ze względu na
sprzeczność z wymogami ochrony praw podstawowych we Wspólnocie. W przedmiocie kosztówKoszty
 poniesione przez rząd Republiki Federalnej Niemiec, przez Radę oraz
przez Komisję Wspólnot Europejskich, które przedstawiły Trybunałowi
swoje uwagi, nie podlegają zwrotowi. Dla stron postępowania przed sądem
krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy
bowiem kwestii podniesionej przed Verwaltungsgericht w Neustadt an
der Weinstraße, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach.Z powyższych względów,TRYBUNAŁ,rozstrzygając
 w przedmiocie pytań przedłożonych mu przez Verwaltungsgericht
w Neustadt an der Weinstraße postanowieniem z dnia
14 grudnia 1978 r., orzeka, co następuje:1)      Rozporządzenie
 Rady nr 1162/76 z dnia 17 maja 1976 r.
wprowadzające środki w celu dostosowania potencjału upraw winorośli
 do potrzeb rynku, zmienione rozporządzeniem Rady nr 2776/78
z dnia 23 listopada 1978 r. zmieniającym po raz drugi
rozporządzenie nr 1162/76, powinno być interpretowane w ten
sposób, że jego art. 2 ust. 1 stosuje się również do wniosków
o zezwolenie na założenie nowych winnic złożonych przed wejściem
w życie tego rozporządzenia.2)      Artykuł
 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1162/76 powinien być
interpretowany w ten sposób, że zawarty w nim zakaz
przyznawania zezwoleń na zakładanie nowych winnic – poza wyjątkami
przewidzianymi w art. 2 ust. 2 rozporządzenia – ma
charakter generalny, to znaczy w szczególności niezależny od
kwestii zdatności danego terenu do uprawy winorośli w świetle
odpowiednich przepisów prawa krajowego.KutscherO’Keeffe      Touffait      Mertens de WilmarsPescatoreMackenzie StuartBosco            Koopmans DueWyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 13 grudnia 1979 r.Sekretarz       PrezesA. Van Houtte       H. Kutscher* Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 29 kwietnia 2004 r. # Gemeente Leusden (C-487/01) i Holin Groep BV cs (C-7/02) przeciwko Staatssecretaris van Financiën. # Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Hoge Raad der Nederlanden - Niderlandy. # Artykuł 17. # Sprawy połączone C-487/01 oraz C-7/02.


Wyrok Trybunału z dnia 3 lutego 1977 r. # Luigi Benedetti przeciwko Munari F.lli s.a.s. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Pretura di Cittadella - Włochy. # Sprawa 52-76.


Wyrok Trybunału z dnia 9 lutego 1999 r. # Regina przeciwko Secretary of State for Employment, ex parte Nicole Seymour-Smith i Laura Perez. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: House of Lords - Zjednoczone Królestwo. # Sprawa C-167/97.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 17 czerwca 1998 r. # Kathleen Hill i Ann Stapleton przeciwko The Revenue Commissioners i Department of Finance. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Labour Court, Dublin - Irlandia. # Urzędnicy. # Sprawa C-243/95.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 17 grudnia 2009 r.#M przeciwko Europejskiej Agencji do spraw Oceny Produktów Leczniczych.#Sprawa C-197/09 RX-II.

text:
      WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 17 grudnia 2009 r.(*)

      Poddanie wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku T‑12/08 P – Stan postępowania pozwalający na wydanie orzeczenia w sprawie – Rzetelny proces – Zasada kontradyktoryjności – Naruszenie jedności lub spójności prawa wspólnotowego
      W sprawie C‑197/09 RX‑II
      mającej za przedmiot wyjątkową procedurę ponownego rozpoznania wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich (izba
         odwoławcza) z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie T‑12/08 P M przeciwko EMEA, wydanego w postępowaniu:

      M
      przeciwko
      Europejskiej Agencji Leków (EMEA),

      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, E. Juhász, G. Arestis, T. von Danwitz (sprawozdawca) i D. Šváby, sędziowie,
      rzecznik generalny: J. Mazák,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu M przez adwokatów S. Orlandiego, J.N. Louisa oraz E. Marchala,
      –        w imieniu Europejskiej Agencji Leków (EMEA) przez V. Salvatorego oraz N. Rampal Olmedo, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez G. Aiella, avvocato dello
         Stato,

      –        w imieniu rządu polskiego przez M. Dowgielewicza, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Parlamentu Europejskiego przez E. Perilla, M. Gómez‑Leal oraz L. Visaggia, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Rady Unii Europejskiej przez C. Fekete oraz M. Bauera, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez J. Curralla oraz D. Martina, działających w charakterze pełnomocników,
      uwzględniając art. 225 ust. 2 akapit drugi WE,
      uwzględniając art. 62a i 62b statutu Trybunału Sprawiedliwości,
      po wysłuchaniu rzecznika generalnego,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Przedmiotem niniejszego postępowania jest poddanie wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku Sądu Pierwszej Instancji
         Wspólnot Europejskich (izba odwoławcza) z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie T‑12/08 P M przeciwko EMEA (zwanego dalej „wyrokiem
         z dnia 6 maja 2009 r.”), na mocy którego sąd ten, po pierwsze, uchylił postanowienie Sądu do spraw Służby Publicznej Unii
         Europejskiej (pierwsza izba) z dnia 19 października 2007 r. w sprawie F‑23/07 M przeciwko EMEA, dotychczas nieopublikowane
         w Zbiorze, oraz stwierdził nieważność decyzji Europejskiej Agencji Leków (EMEA) z dnia 25 października 2006 r. oddalającej
         wniosek M z dnia 8 sierpnia 2006 r. o zwołanie komitetu ds. inwalidztwa w jego sprawie (zwanej dalej „decyzją z dnia 25 października
         2006 r.”), i po drugie, zasądził od EMEA zadośćuczynienie w wysokości 3000 EUR na rzecz skarżącego.

      2        Wyjątkowa procedura ponownego rozpoznania dotyczy kwestii, czy wyrok z dnia 6 maja 2009 r. narusza jedność lub spójność prawa
         wspólnotowego, jako że w wyroku tym Sąd Pierwszej Instancji jako sąd odwoławczy dokonał wykładni stwierdzenia „stan postępowania
         pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” w rozumieniu art. 61 statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 13 ust. 1 załącznika
         do statutu w taki sposób, iż umożliwia mu to przejęcie sprawy do rozpoznania i orzekanie co do istoty, mimo że odwołanie,
         które do niego wniesiono, dotyczyło zbadania tego, jak odniesiono się w pierwszej instancji do zarzutu niedopuszczalności,
         i mimo że aspekt sporu, który został przejęty do rozpoznania, w ogóle nie był roztrząsany na zasadzie kontradyktoryjnej ani
         przed Sądem Pierwszej Instancji, ani przed Sądem do spraw Służby Publicznej jako sądem rozpoznającym sprawę w pierwszej instancji.

       Ramy prawne
      3        Artykuł 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości stanowi:

      „Jeśli odwołanie jest zasadne, Trybunał Sprawiedliwości uchyla orzeczenie Sądu. Może on wydać orzeczenie ostateczne w sprawie,
         jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd”.

      4        Artykuł 13 ust. 1 załącznika do wspomnianego statutu przewiduje:

      „Jeśli odwołanie jest zasadne, Sąd Pierwszej Instancji uchyla orzeczenie Sądu do spraw Służby Publicznej i sam wydaje orzeczenie
         w sprawie. Jeżeli stan postępowania nie pozwala na wydanie orzeczenia przez Sąd Pierwszej Instancji, kieruje on sprawę do
         ponownego rozpoznania przez Sąd do spraw Służby Publicznej”.

       Okoliczności leżące u podstaw sprawy
      5        Z wyroku z dnia 6 maja 2009 r. wynika, że M, członek personelu tymczasowego, który rozpoczął służbę w EMEA w październiku
         1996 r., uległ wypadkowi przy pracy w marcu 2005 r. i od tamtego czasu przebywa na zwolnieniu chorobowym. W związku z nieprzedłużeniem
         jego umowa o pracę z EMEA wygasła w dniu 15 października 2006 r.

      6        W dniu 17 lutego 2006 r. M złożył wniosek o zwołanie komitetu ds. inwalidztwa, czego EMEA odmówiła pismem z dnia 31 marca
         2006 r. W dniu 3 lipca 2006 r. M wniósł zażalenie na tę odmowę, które zostało oddalone decyzją z dnia 25 października 2006 r.

      7        W międzyczasie M złożył w dniu 8 sierpnia 2006 r. ponowny wniosek o zwołanie komitetu ds. inwalidztwa, dołączając do niego
         orzeczenie lekarskie sporządzone przez lekarza W.

      8        Pismem z dnia 21 listopada 2006 r. M zwrócił się do EMEA o uściślenie, czy decyzja z dnia 25 października 2006 r. utrzymująca
         w mocy decyzję o odmowie zwołania komitetu ds. inwalidztwa stanowi oddalenie wniosku z dnia 8 sierpnia 2006 r.

      9        Pismem z dnia 29 listopada 2006 r. EMEA powiadomiła M, iż w decyzji z dnia 25 października 2006 r. należycie uznała, że wniosek
         z dnia 8 sierpnia 2006 r. nie może zostać uznany za nowy wniosek w rozumieniu art. 59 ust. 4 regulaminu pracowniczego urzędników
         Wspólnot Europejskich i że w konsekwencji należy go oddalić z przyczyn określonych we wspomnianej decyzji.

      10      Pismem z dnia 25 stycznia 2007 r. M złożył zażalenie, wnosząc o cofnięcie decyzji z dnia 25 października 2006 r. w zakresie,
         w jakim oddalono w niej jego wniosek z dnia 8 sierpnia 2006 r. Następnego dnia skierował ponadto do EMEA wniosek o odszkodowanie
         i zadośćuczynienie z tytułu poniesionej szkody i doznanej krzywdy.

      11      Pismem z dnia 31 stycznia 2007 r. EMEA oddaliła to zażalenie i ten wniosek.

      12      W dniu 19 marca 2007 r. M wniósł do Sądu do spraw Służby Publicznej skargę zmierzającą, po pierwsze, do stwierdzenia nieważności
         decyzji z dnia 25 października 2006 r., a po drugie, do zasądzenia od EMEA kwoty 100 tys. EUR tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia
         za niezgodne z prawem działanie administracji.

      13      Odrębnym aktem EMEA podniosła zarzut niedopuszczalności wspomnianej skargi na podstawie art. 114 § 1 regulaminu Sądu Pierwszej
         Instancji, który na podstawie art. 3 ust. 4 decyzji Rady 2004/752/WE, Euratom z dnia 2 listopada 2004 r. ustanawiającej Sąd
         do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej (Dz.U. L 333, s. 7) stosuje się odpowiednio do Sądu do spraw Służby Publicznej
         do chwili wejścia w życie regulaminu tego sądu, co miało miejsce w dniu 1 listopada 2007 r.

      14      Wyżej wymienionym postanowieniem w sprawie M przeciwko EMEA wydanym na podstawie wspomnianego art. 114 Sąd do spraw Służby
         Publicznej bez wszczynania procedury ustnej i bez pozostawienia zarzutu niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w wyroku odrzucił
         całą skargę jako niedopuszczalną.

      15      W odniesieniu do żądań stwierdzenia nieważności skierowanych przeciwko decyzji z dnia 25 października 2006 r. w zakresie,
         w jakim w decyzji tej oddalono wniosek M z dnia 8 sierpnia 2006 r., Trybunał do spraw Służby Publicznej uznał, że żądania
         te były niedopuszczalne, uzasadniając, iż wspomnianą decyzję należy rozumieć jako decyzję będącą jedynie potwierdzeniem decyzji
         zawartej w piśmie EMEA z dnia 31 marca 2006 r. i że żądania skierowane przeciwko tej decyzji ze względu na złożenie poprzedniego
         zażalenia po upływie terminu zostały już uznane za niedopuszczalne w postanowieniu Sądu do spraw Służby Publicznej z dnia
         20 kwietnia 2007 r. w sprawie F‑13/07 L przeciwko EMEA, dotychczas nieopublikowanym w Zbiorze.

      16      Żądania o odszkodowanie i zadośćuczynienie zostały również odrzucone jako niedopuszczalne w szczególności z powodu ścisłego
         związku istniejącego pomiędzy nimi a uprzednio zbadanymi żądaniami stwierdzenia nieważności.

       Odwołanie do Sądu Pierwszej Instancji i wyrok z dnia 6 maja 2009 r.
      17      W swoim odwołaniu od ww. postanowienia w sprawie M przeciwko EMEA M zwrócił się do Sądu Pierwszej Instancji nie tylko o uchylenie
         tego postanowienia, ale także o wydanie orzeczenia co do istoty sporu. Natomiast EMEA wniosła o oddalanie tego odwołania jako
         oczywiście bezzasadnego, ograniczając się do argumentacji dotyczącej niedopuszczalności skargi wniesionej przez M.

      18      Uwzględniwszy wniosek M o wysłuchanie go w części ustnej postępowania, Sąd Pierwszej Instancji w wyroku z dnia 6 maja 2009 r.
         uchylił wspomniane postanowienie M przeciwko EMEA, uznając, że narusza ono prawo poprzez orzeczenie, iż żądania stwierdzenia
         nieważności i żądania o odszkodowanie i zadośćuczynienie są niedopuszczalne.

      19      Uznając, że stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie w rozumieniu art. 13 ust. 1 załącznika do statutu Trybunału
         Sprawiedliwości, Sąd Pierwszej Instancji następnie sam wydał orzeczenie w sprawie. Orzekł, że żądania stwierdzenia nieważności
         są dopuszczalne i zasadne, oraz stwierdził nieważność decyzji z dnia 25 października 2006 r. Orzekł również, że dopuszczalne
         są żądania odszkodowawcze M, i zasądził od EMEA zadośćuczynienie w wysokości 3000 EUR z tytułu krzywdy doznanej przez M.

      20      W tym względzie Sąd Pierwszej Instancji zauważył w pkt 100 wyroku z dnia 6 maja 2009 r., że w swoim żądaniu przed Sądem do
         spraw Służby Publicznej M podniósł, iż podtrzymując swoją odmowę wszczęcia postępowania w sprawie inwalidztwa, EMEA wywołała
         u niego stan niepokoju i niepewności. W pkt 104 wspomnianego wyroku Sąd Pierwszej Instancji uznał, że w tym przypadku M doznał
         krzywdy, która nie może być w całości naprawiona poprzez stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 25 października 2006 r.

       Postępowanie przed Trybunałem
      21      W następstwie wniosku pierwszego rzecznika generalnego o poddanie wyjątkowej procedurze ponownego rozpoznania wyroku z dnia
         6 maja 2009 r. specjalna izba przewidziana w art. 123b regulaminu Trybunału postanowiła decyzją z dnia 24 czerwca 2009 r.
         w sprawie C‑197/09 RX, dotychczas nieopublikowaną w Zbiorze (zwanej dalej „decyzją Trybunału z dnia 24 czerwca 2009 r.”),
         że należy poddać ten wyrok wspomnianej procedurze i że wyjątkowa procedura ponownego rozpoznania będzie dotyczyć kwestii,
         czy wyrok z dnia 6 maja 2009 r. narusza jedność lub spójność prawa wspólnotowego, jako że Sąd Pierwszej Instancji jako sąd
         odwoławczy dokonał wykładni stwierdzenia „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” w rozumieniu art. 61
         statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 13 ust. 1 załącznika do statutu w taki sposób, iż umożliwia mu to przejęcie sprawy
         do rozpoznania i orzekanie co do istoty, mimo że odwołanie, które do niego wniesiono, dotyczyło zbadania tego, jak odniesiono
         się w pierwszej instancji do zarzutu niedopuszczalności, i mimo że aspekt sporu, który został przejęty do rozpoznania, w ogóle
         nie był roztrząsany na zasadzie kontradyktoryjnej ani przed Sądem Pierwszej Instancji, ani przed Sądem do spraw Służby Publicznej
         jako sądem rozpoznającym sprawę w pierwszej instancji.

      22      Sąd Pierwszej Instancji co do istoty dopuścił bowiem częściowo żądanie o zadośćuczynienie z tytułu krzywdy doznanej przez
         M, podczas gdy, po pierwsze, kwestia incydentalna wynikła przed Sądem do spraw Służby Publicznej uniemożliwiła pisemne lub
         ustne roztrząsanie przed nim na zasadzie kontradyktoryjnej istoty sprawy i, po drugie, nie wydaje się, że takie roztrząsanie
         miało miejsce przed Sądem Pierwszej Instancji. Zatem zachodzi poważne ryzyko naruszenia jedności lub spójności prawa wspólnotowego,
         jako że w wyroku z dnia 6 maja 2009 r. orzeczono co do istoty w przedmiocie żądania o zadośćuczynienie z tytułu krzywdy, na
         którą powołuje się M.

      23      W odniesieniu do przedmiotu wyjątkowej procedury ponownego rozpoznania decyzja Trybunału z dnia 24 czerwca 2009 r. określiła
         trzy ściślejsze kwestie, które należy zbadać. Pierwsza kwestia polega na zbadaniu, co powinno się rozumieć przez stwierdzenie
         „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” w rozumieniu art. 61 statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 13
         ust. 1 załącznika do statutu, gdy przed sądem rozpoznającym sprawę w pierwszej instancji – w niniejszym przypadku Sądem do
         spraw Służby Publicznej – strona pozwana wniosła o rozstrzygnięcie przez ten sąd zarzutu niedopuszczalności bez rozpatrywania
         istoty sprawy, a sąd odwoławczy – w niniejszym przypadku Sąd Pierwszej Instancji – uchyla postanowienie sądu rozpoznającego
         sprawę w pierwszej instancji uwzględniające wspomniany zarzut niedopuszczalności.

      24      Druga kwestia polega na zbadaniu, czy okoliczność, że po uchyleniu wspomnianego postanowienia i orzeczeniu o dopuszczalności
         skargi, a w szczególności żądań o odszkodowanie i zadośćuczynienie leżących u jej podstaw, sąd odwoławczy – w niniejszym przypadku
         Sąd Pierwszej Instancji – orzeka co do istoty w sprawie żądania o zadośćuczynienie z tytułu krzywdy doznanej przez skarżącego,
         gdy kwestia ta nie była w ogóle pisemnie ani ustnie roztrząsana na zasadzie kontradyktoryjnej przed sądem rozpoznającym sprawę
         w pierwszej instancji – w niniejszym przypadku Sądem do spraw Służby Publicznej – i nie wydaje się, by takie roztrząsanie
         miało miejsce przed sądem odwoławczym, stanowi naruszenie wymogów związanych z prawem do rzetelnego procesu sądowego, w szczególności
         wymogu dotyczącego przestrzegania prawa do obrony.

      25      W razie gdyby trzeba było stwierdzić, że wyrok z dnia 6 maja 2009 r. narusza art. 61 statutu Trybunału Sprawiedliwości oraz
         art. 13 ust. 1 załącznika do statutu lub naruszył wymogi związane z prawem do rzetelnego procesu sądowego, w szczególności
         wymóg dotyczący poszanowania prawa do obrony, należałoby zbadać, czy i, w razie potrzeby, w jakim zakresie wspomniany wyrok
         narusza jedność lub spójność prawa wspólnotowego.

       Co do kwestii będących przedmiotem wyjątkowej procedury ponownego rozpoznania
      26      Na wstępie należy zauważyć, że z decyzji Trybunału z dnia 24 czerwca 2009 r., a zwłaszcza z pkt 17 i 20 wynika, że wyjątkowa
         procedura ponownego rozpoznania dotyczy wyłącznie zasądzenia od EMEA zadośćuczynienia w wysokości 3000 EUR z tytułu podnoszonej
         krzywdy. Natomiast stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 25 października 2006 r. i oddalenie skargi w pozostałej części
         nie stanowią przedmiotu niniejszego postępowania. Ta wyjątkowa procedura ponownego rozpoznania stanowi obiektywne postępowanie
         kontrolne, wszczynane bez inicjatywy stron.

      27      W przedłożonych Trybunałowi uwagach na piśmie M podniósł, że Sąd Pierwszej Instancji w sposób właściwy zastosował stwierdzenie
         „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” i ani nie naruszył jedności lub spójności prawa wspólnotowego,
         ani nie naruszył prawa do obrony i zasady kontradyktoryjności. Natomiast wszyscy inni zainteresowani, którzy przedstawili
         Trybunałowi uwagi, zaproponowali w istocie, aby udzielić odpowiedzi twierdzącej na zasadnicze pytanie podniesione w decyzji
         Trybunału z dnia 24 czerwca 2009 r.

       W przedmiocie stwierdzenia „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie”
      28      Należy zbadać kwestię, czy i w jakim zakresie stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie przez sąd odwoławczy,
         gdy sąd pierwszej instancji uwzględnił zarzut niedopuszczalności podniesiony przez stronę pozwaną bez rozpatrywania istoty
         sprawy i gdy odwołanie wniesione od tej decyzji okazuje się zasadne.

      29      Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że zasadniczo stan postępowania nie pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie co
         do istoty odwołania wniesionego przed Sąd Pierwszej Instancji, gdy sąd ten odrzucił skargę jako niedopuszczalną, uwzględniając
         zarzut niedopuszczalności bez pozostawienia go do rozstrzygnięcia w wyroku (zob. wyroki: z dnia 16 czerwca 1994 r. w sprawie
         C‑39/93 P SFEI i in. przeciwko Komisji, Rec. s. I‑2681, pkt 38; z dnia 10 stycznia 2002 r. w sprawie C‑480/99 P Plant i in.
         przeciwko Komisji i South Wales Small Mines, Rec. s. I‑265, pkt 57; z dnia 15 maja 2003 r. w sprawie C‑193/01 P Pitsiorlas
         przeciwko Radzie i EBC, Rec. s. I‑4837, pkt 32; z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C‑229/05 P PKK i KNK przeciwko Radzie,
         Zb.Orz. s. I‑439, pkt 91, 123; z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie C‑521/06 P Athinaïki Techniki przeciwko Komisji, Zb.Orz.
         s. I‑5829, pkt 66; a także z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie C‑319/07 P 3F przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑5963, pkt 98).

      30      Jednakże w pewnych okolicznościach możliwe jest orzekanie co do istoty skargi, chociaż postępowanie w pierwszej instancji
         było ograniczone do zarzutu niedopuszczalności, który został uwzględniony przez Sąd Pierwszej Instancji. Taki przypadek może
         mieć miejsce, gdy po pierwsze uchylenie zaskarżonego wyroku lub postanowienia nieuchronnie pociąga za sobą pewne rozstrzygnięcie
         co do istoty rozpatrywanej skargi (zob. podobnie wyrok z dnia 25 maja 2000 r. w sprawie C‑359/98 P Ca’ Pasta przeciwko Komisji,
         Rec. s. I‑3977, pkt 32–36, 39) lub po drugie badanie co do istoty skargi o stwierdzenie nieważności spoczywa na argumentach
         wymienianych przez strony w ramach odwołania następującego po przeprowadzeniu rozumowania przez sąd pierwszej instancji (zob.
         podobnie wyroki z dnia 11 stycznia 2001 r.: w sprawie C‑389/98 P Gevaert przeciwko Komisji, Rec. s. I‑65, pkt 27–30, 34, 35,
         52–58; a także w sprawie C‑459/98 P Martínez del Peral Cagigal przeciwko Komisji, Rec. s. I‑135, pkt 29, 34, 48–54).

      31      Tymczasem w niniejszym przypadku nie istniały takie szczególne okoliczności umożliwiające Sądowi Pierwszej Instancji wydanie
         samemu orzeczenia co do istoty skargi mającej na celu uzyskanie zadośćuczynienia z tytułu podnoszonej krzywdy.

      32      Po pierwsze, prawo do uzyskania zadośćuczynienia z tytułu rzekomo doznanej krzywdy nie wynika bezpośrednio z niezgodności
         z prawem zaskarżonego postanowienia ani z niezgodności z prawem spornego aktu. Z jednej strony elementy istotne dla analizy
         zasadności żądań odszkodowawczych nie są bowiem w zasadzie identyczne z elementami istotnymi dla analizy istnienia naruszenia
         prawa przez ww. postanowienie w sprawie M przeciwko EMEA oraz dopuszczalności skargi, a z drugiej strony, tak jak przypomniał
         o tym Sąd Pierwszej Instancji w pkt 103 wyroku z dnia 6 maja 2009 r., stwierdzenie nieważności tego aktu może stanowić samo
         w sobie odpowiednie zadośćuczynienie za tę krzywdę.

      33      Po drugie, zasadność żądań odszkodowawczych nie była roztrząsana w toku postępowania przed Sądem do spraw Służby Publicznej
         ani nie była przedmiotem oceny dokonanej przez ten sąd w ww. postanowieniu w sprawie M przeciwko EMEA, w którym wypowiedziano
         się tylko co do zarzutu niedopuszczalności.

      34      Z tego względu Sąd Pierwszej Instancji, wypowiadając się o żądaniu zadośćuczynienia z tytułu krzywdy podnoszonej przez M,
         odszedł od orzecznictwa Trybunału dotyczącego przesłanek koniecznych do tego, by można było uznać, że stan postępowania pozwala
         na wydanie w sprawie orzeczenia w rozumieniu art. 61 statutu Trybunału Sprawiedliwości, gdy przed sądem pierwszej instancji
         strona pozwana wniosła o rozstrzygnięcie przez ten sąd zarzutu niedopuszczalności bez rozpatrywania istoty sprawy, a sąd ten
         uwzględnił wspomniany zarzut niedopuszczalności.

      35      Oczywiście brzmienie art. 13 ust. 1 załącznika do statutu Trybunału Sprawiedliwości, stanowiącego o orzeczeniu Sądu Pierwszej
         Instancji w przypadku zasadnego odwołania, nie jest zupełnie identyczne z brzmieniem art. 61 akapit pierwszy wspomnianego
         statutu, który jest przepisem dotyczącym Trybunału. Jednakże, jeśli chodzi o sprawę proceduralną – taką jak ta, która jest
         przedmiotem niniejszego postępowania – wykładnia stwierdzenia „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie”
         powinna być identyczna w odniesieniu do stosowania wspomnianych przepisów niezależne od okoliczności, że w odróżnieniu od
         art. 13 ust. 1 wspomniany art. 61 przyznaje Trybunałowi swobodę, jeśli chodzi o ocenę stanu postępowania pozwalającego na
         wydanie orzeczenia w sprawie, uprawniając go do skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji.

      36      Z utrwalonego orzecznictwa wynika bowiem, że w przypadku podobnym do tego, który występuje w niniejszej sprawie, gdy okazuje
         się, że sąd pierwszej instancji niesłusznie odrzucił skargę jako niedopuszczalną, uwzględniając zarzut niedopuszczalności
         bez pozostawienia go do rozstrzygnięcia w wyroku, Trybunał ogranicza się do stwierdzenia, że stan postępowania nie pozwala
         na wydanie orzeczenia w sprawie i kieruje sprawę do ponownego rozpoznania przed ten sąd, bez korzystania z jakiejkolwiek swobody
         oceny w tym względzie (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie SFEI i in. przeciwko Komisji, pkt 38; w sprawie Plant i in. przeciwko
         Komisji i South Wales Small Mines, pkt 57; w sprawie Pitsiorlas przeciwko Radzie i EBC, pkt 32; w sprawie PKK i KNK przeciwko
         Radzie, pkt 91, 123; w sprawie Athinaïki Techniki przeciwko Komisji, pkt 66; a także w sprawie 3F przeciwko Komisji, pkt 98).

      37      Z powyższego wynika, że Sąd Pierwszej Instancji dokonał błędnej wykładni stwierdzenia „stan postępowania pozwala na wydanie
         orzeczenia w sprawie” w rozumieniu art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 13 ust. 1 załącznika do
         statutu i naruszył ostatni z tych przepisów, uznając, że w tym przypadku stan postępowania pozwalał na wydanie orzeczenia
         w sprawie w odniesieniu do żądań zmierzających do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę podnoszoną przez M.

       W przedmiocie wymogów związanych z prawem do rzetelnego procesu, w szczególności wymogu dotyczącego poszanowania prawa do
            obrony
      38      Należy zbadać, czy Sąd Pierwszej Instancji, orzekając co do istoty żądania zadośćuczynienia z tytułu krzywdy podnoszonej przez
         skarżącego, naruszył wymogi związane z prawem do rzetelnego procesu sądowego, w szczególności wymóg dotyczący poszanowania
         prawa do obrony, i to niezależnie od naruszenia prawa stwierdzonego w pkt 37 niniejszego wyroku.

      39      Według orzecznictwa Trybunału prawo do obrony odgrywa ważną rolę w organizacji i przebiegu rzetelnego procesu (zob. podobnie
         wyroki: z dnia 21 września 2000 r. w sprawie C‑462/98 P Mediocurso przeciwko Komisji, Rec. s. I‑7183, pkt 36; z dnia 8 maja
         2008 r. w sprawie C‑14/07 Weiss und Partner, Zb.Orz. s. I‑3367, pkt 47; a także z dnia 2 kwietnia 2009 r. w sprawie C‑394/07
         Gambazzi, Zb.Orz. s. I‑2563, pkt 28).

      40      Prawo do obrony obejmuje zasadę kontradyktoryjności (zob. wyroki: z dnia 10 lipca 2008 r. w sprawie C‑413/06 P Bertelsmann
         i Sony Corporation of America przeciwko Impali, Zb.Orz. s. I‑4951, pkt 61; a także z dnia 2 grudnia 2009 r. w sprawie C‑89/08 P
         Komisja przeciwko Irlandii i in., dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 50).

      41      Zasada ta znajduje zastosowanie do każdego postępowania, które może doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia przez instytucję
         wspólnotową wpływającego w istotny sposób na interesy danej osoby (zob. wyrok z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie C‑315/99 P
         Ismeri Europa przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, Rec. s. I‑5281, pkt 28; a także ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko
         Irlandii i in., pkt 50). Wymaga ona ogólnie, aby strony postępowania miały prawo do zajęcia stanowiska co do okoliczności
         i dokumentów, na których oparte będzie orzeczenie sądowe, a także do omówienia materiału dowodowego i uwag przedstawionych
         przed sądem oraz zarzutów podniesionych z urzędu przez sąd, na których zamierza on oprzeć swoje rozstrzygnięcie (zob. podobnie
         ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii i in., pkt 52, 55). W celu spełnienia wymogów związanych z prawem do rzetelnego
         procesu konieczne jest, aby strony mogły przedyskutować w sposób kontradyktoryjny zarówno okoliczności faktyczne, jak i prawne,
         które są decydujące dla wyniku postępowania (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii i in., pkt 56).

      42      Sądy wspólnotowe czuwają nad tym, aby w toczącym się postępowaniu przestrzegana była zasada kontradyktoryjności, i same tej
         zasady przestrzegają (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii i in., pkt 51, 54). Z zasady tej powinny korzystać
         wszystkie strony postępowania toczącego się przed sądem wspólnotowym niezależnie od ich klasyfikacji prawnej. Instytucje wspólnotowe
         mogą w związku z tym powoływać się na tę zasadę wówczas, gdy są stroną takiego postępowania (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja
         przeciwko Irlandii i in., pkt 53).

      43      Z tego względu należy zbadać, czy w niniejszej sprawie EMEA skorzystała, czy nie skorzystała w toku postępowania z możliwości
         przedstawienia swoich uwag co do zasadności żądań odszkodowawczych zgłoszonych przez M.

      44      W tym względzie należy zauważyć, że przedmiotem roztrząsania przed Sądem do spraw Służby Publicznej i oceny dokonanej przez
         ten sąd były wyłącznie dopuszczalność skargi wniesionej przez M i żądań, na których opierała się ta skarga, jako że wspomniany
         Sąd uwzględnił zarzut niedopuszczalności podniesiony przez EMEA zgodnie z art. 114 regulaminu Sądu Pierwszej Instancji bez
         rozpatrywania istoty sprawy i bez wszczynania procedury ustnej.

      45      Poza tym z pism procesowych złożonych przez strony w ramach postępowania odwoławczego przed Sądem Pierwszej Instancji nie
         wynika, by EMEA zajęła stanowisko co do zasadności żądań odszkodowawczych zgłoszonych przez M. Ponadto ani protokół rozprawy,
         która odbyła się w dniu 23 stycznia 2009 r. przed Sądem Pierwszej Instancji, ani wyrok z dnia 6 maja 2009 r. nie wskazują,
         czy kwestie istnienia prawa M do zadośćuczynienia za krzywdę i dokładny zakres tego prawa M zostały omówione w toku wspomnianej
         rozprawy.

      46      Co więcej, Sąd Pierwszej Instancji nie tylko dokonał zastąpienia uzasadnienia, ale zasądzając od EMEA zadośćuczynienie, zmienił
         wynik odwołania na niekorzyść strony pozwanej.

      47      Powstaje zatem, po pierwsze, pytanie, czy brak zajęcia stanowiska i roztrząsania na zasadzie kontradyktoryjnej w przedmiocie
         wspomnianych żądań można przypisać EMEA na tej podstawie, że w obu instancjach EMEA postanowiła dobrowolnie ograniczyć swoją
         obronę wyłącznie do kwestii dopuszczalności i z tego względu rozmyślnie zrezygnowała z obrony swoich interesów co do istoty
         sprawy.

      48      Zarzut niedopuszczalności, przewidziany zarówno w art. 91 regulaminu Trybunału, jak i w art. 114 regulaminu Sądu Pierwszej
         Instancji jako kwestia incydentalna, umożliwia ze względów ekonomii procesowej ograniczenie – w pierwszej fazie – sporu i badania
         do kwestii, czy rozpatrywana skarga jest dopuszczalna. Zatem ta kwestia incydentalna umożliwia uniknięcie, by pisma procesowe
         stron oraz badanie sądu dotyczyły istoty sprawy mimo niedopuszczalności skargi.

      49      Natomiast w razie uznania skargi za dopuszczalną w wyniku oddalenia zarzutu niedopuszczalności lub w razie pozostawienia wspomnianego
         zarzutu do rozstrzygnięcia w wyroku skarga powinna zostać poddana roztrząsaniu co do istoty w drugiej fazie. Wyżej wspomniane
         przepisy przewidują bowiem wyraźnie, że prezes wyznacza nowe terminy dalszych czynności procesowych, gdy wniosek o rozpatrzenie
         zarzutu niedopuszczalności zostaje oddalony albo pozostawiony do rozstrzygnięcia w wyroku.

      50      Byłoby zatem niezgodne z sensem uregulowania dotyczącego zarzutu niedopuszczalności zobowiązanie strony pozwanej, podnoszącej
         taki zarzut, by z ostrożności wysunęła – w tej samej chwili bądź w razie wygrania sprawy w pierwszej instancji w odpowiedzi
         na odwołanie – argumenty dotyczące istoty sporu.

      51      Z tego względu nie można stawiać zarzutu EMEA, że dobrowolnie zrezygnowała z podniesienia argumentów co do zasadności żądań
         odszkodowawczych.

      52      Po drugie, powstaje pytanie, czy sposób postępowania obrany przez Sąd Pierwszej Instancji może zostać uznany za zgodny z prawem
         przy założeniu, że nawet w razie braku rozpatrywanej nieprawidłowości postępowanie nie mogło doprowadzić do innego wyniku,
         tak że nieposzanowanie zasady kontradyktoryjności nie mogło wywrzeć wpływu na treść wyroku z dnia 6 maja 2009 r. i nie było
         w stanie naruszyć interesów EMEA (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Ismeri Europa przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, pkt 33–35;
         wyrok z dnia 24 września 2002 r. w sprawach połączonych C‑74/00 P i C‑75/00 P Falck i Acciaierie di Bolzano przeciwko Komisji,
         Rec. s. I‑7869, pkt 70; a także ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii i in., pkt 61).

      53      Według analizy Sądu Pierwszej Instancji decyzja z dnia 25 października 2006 r. wyrządziła M krzywdę, która nie może być w całości
         naprawiona poprzez stwierdzenie nieważności tej decyzji, tak że należało przyznać mu zadośćuczynienie w wysokości 3000 EUR,
         przy czym kwota ta została określona na podstawie kryteriów słuszności (zob. podobnie w szczególności wyroki Trybunału: z dnia
         1 marca 1962 r. w sprawie 25/60 De Bruyn przeciwko Zgromadzeniu, Rec. s. 39, 60; z dnia 13 kwietnia 1978 r. w sprawie 75/77
         Mollet przeciwko Komisji, Rec. s. 897, pkt 29; z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie C‑348/06 P Komisja przeciwko Girardot, Zb.Orz.
         s. I‑833, pkt 58; a także wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 24 września 2008 r. w sprawie T‑412/05 M przeciwko Rzecznikowi
         Praw Obywatelskich, pkt 158). Wynika z tego, że źródłem tej analizy jest rzeczywista ocena, która mogła zostać zakwestionowana.

      54      Z tego względu nie można wykluczyć, że ocena dokonana przez Sąd Pierwszej Instancji mogłaby być inna, gdyby umożliwił on EMEA
         przedstawienie jej uwag co do żądań odszkodowawczych, i z tego względu poszanowanie zasady kontradyktoryjności mogłoby wywrzeć
         wpływ na treść wyroku z dnia 6 maja 2009 r.

      55      Wreszcie po trzecie, sposób postępowania obrany przez Sąd Pierwszej Instancji nie mógł wbrew temu, co podnosi M w swoich uwagach
         na piśmie, zostać uzasadniony także nieograniczonym prawem orzekania, przewidzianym w art. 91 ust. 1 regulaminu pracowniczego
         urzędników Wspólnot Europejskich w sporach o charakterze majątkowym pomiędzy Wspólnotami Europejskimi a osobami, wobec których
         stosuje się ten regulamin.

      56      Według orzecznictwa Trybunału na podstawie tego prawa sądowi wspólnotowemu powierza się zadanie zakończenia zawisłych przed
         nim sporów w sposób zupełny (zob. wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie C‑135/06 P Weißenfels przeciwko Parlamentowi,
         Zb.Orz. s. I‑12041, pkt 67). Prawo to umożliwia, nawet w razie braku formalnego żądania w tym względzie, nie tylko stwierdzenie
         nieważności, ale także w razie potrzeby zasądzenie z urzędu zadośćuczynienia od strony pozwanej z tytułu krzywdy wyrządzonej
         poprzez niezgodne z prawem działanie administracji (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 grudnia 1960 r. w sprawie 44/59 Fiddelaar
         przeciwko Komisji, Rec. s. 1077, 1093; z dnia 9 lipca 1970 r. w sprawie 23/69 Fiehn przeciwko Komisji, Rec. s. 547, pkt 17;
         a także z dnia 27 października 1987 r. w sprawach połączonych 176/86 i 177/86 Houyoux i Guery przeciwko Komisji, Rec. s. 4333,
         pkt 16).

      57      Jednakże sąd wspólnotowy nie może co do zasady oprzeć orzeczenia na podniesionym z urzędu zarzucie, nawet jeżeli byłby to
         zarzut dotyczący bezwzględnej przeszkody procesowej, bez wcześniejszego wezwania stron do przedstawienia uwag w przedmiocie
         tego zarzutu (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii i in., pkt 57).

      58      W rezultacie nie można uważać, że nieograniczone prawo orzekania przyznane sądom wspólnotowym w sporach o charakterze majątkowym
         między instytucjami wspólnotowymi a ich pracownikami nadaje tym sądom przy rozpatrywaniu takiego sporu władzę zwalniania z obowiązku
         poszanowania przepisów postępowania związanych z zasadą kontradyktoryjności, w szczególności w sytuacji takiej, jaka jest
         rozpatrywana w niniejszej sprawie. Ponadto należy podkreślić, że w niniejszym przypadku Sąd Pierwszej Instancji nie oparł
         się na tym prawie.

      59      Z powyższego wynika, że w niniejszym przypadku Sąd Pierwszej Instancji nie dał EMEA możliwości powiadomienia w użyteczny sposób
         o swoim stanowisku co do zasadności żądań odszkodowawczych i tym samym naruszył zasadę kontradyktoryjności wynikającą z wymogów
         związanych z prawem do rzetelnego procesu.

       W przedmiocie zaistnienia naruszenia jedności lub spójności prawa wspólnotowego
      60      Jako że, po pierwsze, Sąd Pierwszej Instancji dokonał w wyroku z dnia 6 maja 2009 r. błędnej wykładni stwierdzenia „stan postępowania
         pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” w rozumieniu art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 13
         ust. 1 załącznika do statutu i tym samym naruszył ostatni z tych przepisów, uznając, że stan postępowania pozwalał na wydanie
         orzeczenia w sprawie w całości, a po drugie, naruszył wymogi związane z prawem do rzetelnego procesu, należy zgodnie z decyzją
         Trybunału z dnia 24 czerwca 2009 r. zbadać, czy i, w razie potrzeby, w jakim zakresie wyrok z dnia 6 maja 2009 r. stanowił
         naruszenie jedności lub spójności prawa wspólnotowego.

      61      W tym względzie pod uwagę należy wziąć następujące aspekty:

      62      Po pierwsze, wyrok z dnia 6 maja 2009 r. jest pierwszym orzeczeniem Sądu Pierwszej Instancji, w którym stwierdził on, że zasadne
         jest odwołanie od postanowienia Sądu do spraw Służby Publicznej uwzględniającego zarzut niedopuszczalności bez rozpatrywania
         istoty sprawy. Orzeczenie to może zatem stanowić precedens dla przyszłych spraw.

      63      Po drugie, Sąd Pierwszej Instancji odszedł w odniesieniu do stwierdzenia „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia
         w sprawie” od utrwalonego orzecznictwa Trybunału, tak jak zostało to zauważone w pkt 29, 34 i 36 niniejszego wyroku.

      64      Po trzecie, uchybienia Sądu Pierwszej Instancji dotyczą dwóch przepisów postępowania, które nie są objęte wyłącznie zakresem
         prawa służby publicznej, lecz które mają zastosowanie niezależnie od danej dziedziny.

      65      Wreszcie po czwarte, przepisy, których Sąd Pierwszej Instancji nie poszanował, zajmują bardzo ważne miejsce we wspólnotowym
         porządku prawnym. W szczególności statut Trybunału Sprawiedliwości i załącznik do niego są częścią prawa pierwotnego.

      66      Przy uwzględnieniu tych okoliczności – rozpatrywanych łącznie – należy stwierdzić, że wyrok z dnia 6 maja 2009 r. narusza
         jedność i spójność prawa wspólnotowego, jako że Sąd Pierwszej Instancji jako sąd odwoławczy dokonał wykładni stwierdzenia
         „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” w rozumieniu art. 61 statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 13
         ust. 1 załącznika do statutu w taki sposób, iż umożliwia mu to przejęcie danej sprawy do rozpoznania i orzekanie co do istoty
         w odniesieniu do żądania zadośćuczynienia z tytułu zarzucanej krzywdy oraz zasądzenie od EMEA zadośćuczynienia w wysokości
         3000 EUR, mimo że odwołanie, które do niego wniesiono, dotyczyło zbadania tego, jak odniesiono się w pierwszej instancji do
         zarzutu niedopuszczalności, i mimo że aspekt sporu, który został przejęty do rozpoznania, w ogóle nie był roztrząsany na zasadzie
         kontradyktoryjnej ani przed Sądem Pierwszej Instancji, ani przed Sądem do spraw Służby Publicznej jako sądem rozpoznającym
         sprawę w pierwszej instancji.

      67      W tych okolicznościach należy ustalić konsekwencje wynikające ze stwierdzonego naruszenia jedności i spójności prawa wspólnotowego.

      68      Artykuł 62b akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości stanowi, że jeżeli Trybunał stwierdzi, że orzeczenie Sądu narusza
         jedność lub spójność prawa wspólnotowego, kieruje sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd, który jest związany orzeczeniem
         Trybunału co do kwestii prawnych. Kierując sprawę do ponownego rozpoznania, Trybunał może ponadto określić, które ze skutków
         orzeczenia Sądu uważa się za ostateczne wobec stron sporu. Na zasadzie wyjątku Trybunał może sam wydać orzeczenie ostateczne,
         jeżeli rozstrzygnięcie sporu, przy uwzględnieniu rezultatu kontroli, wynika z ustaleń stanu faktycznego, na których oparte
         zostało orzeczenie Sądu.

      69      Wynika z tego, że Trybunał nie może się ograniczyć wyłącznie do stwierdzenia naruszenia jedności lub spójności prawa wspólnotowego
         bez wyciągania wniosków z tego stwierdzenia wobec rozpatrywanego sporu. W niniejszym przypadku należy z tego względu uchylić
         wyrok z dnia 6 maja 2009 r. w zakresie, w jakim w pkt 3 i 5 sentencji tego wyroku Sąd Pierwszej Instancji zasądził od EMEA
         zadośćuczynienie w wysokości 3000 EUR na rzecz M, a także obciążył ją kosztami postępowania przed Sądem do spraw Służby Publicznej
         oraz postępowania przed Sądem Pierwszej Instancji.

      70      Przy uwzględnieniu, że naruszenie jedności i spójności prawa wspólnotowego wynika w niniejszym przypadku z błędnej wykładni
         stwierdzenia „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” oraz naruszenia zasady kontradyktoryjności, Trybunał
         nie może sam wydać orzeczenia ostatecznego na podstawie art. 62b akapit pierwszy zdanie ostatnie statutu Trybunału Sprawiedliwości.

      71      W rezultacie należy w odniesieniu do żądań dotyczących zadośćuczynienia za krzywdę rzekomo doznaną przez M skierować sprawę
         do ponownego rozpoznania przez Sąd Unii Europejskiej, aby umożliwić EMEA podniesienie argumentów co do zasadności tych żądań.

       W przedmiocie kosztów
      72      Zgodnie z art. 123e akapit ostatni regulaminu Trybunału, jeżeli orzeczenie Sądu będące przedmiotem wyjątkowej procedury ponownego
         rozpoznania zostało wydane na podstawie art. 225 ust. 2 WE, Trybunał rozstrzyga o kosztach.

      73      W braku szczególnych przepisów regulujących podział kosztów w ramach wyjątkowej procedury ponownego rozpoznania należy postanowić,
         że zainteresowani wymienieni w art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości oraz strony postępowania przed Sądem Pierwszej Instancji,
         którzy przedstawili Trybunałowi pisma procesowe lub uwagi na piśmie odnośnie do kwestii będących przedmiotem kontroli, sami
         ponoszą własne koszty postępowania związane z wyjątkową procedurą ponownego rozpoznania.

      Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
      1)      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich (izba odwoławcza) z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie T‑12/08 P M przeciwko
            EMEA narusza jedność i spójność prawa wspólnotowego, jako że wspomniany Sąd jako sąd odwoławczy dokonał wykładni stwierdzenia
            „stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie” w rozumieniu art. 61 statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 13
            ust. 1 załącznika do statutu w taki sposób, iż umożliwia mu to przejęcie danej sprawy do rozpoznania i orzekanie co do istoty
            w odniesieniu do żądania zadośćuczynienia z tytułu zarzucanej krzywdy oraz zasądzenie od Europejskiej Agencji Leków (EMEA)
            zadośćuczynienia w wysokości 3000 EUR, mimo że odwołanie, które do niego wniesiono, dotyczyło zbadania tego, jak odniesiono
            się w pierwszej instancji do zarzutu niedopuszczalności, i mimo że aspekt sporu, który został przejęty do rozpoznania, w ogóle
            nie był roztrząsany na zasadzie kontradyktoryjnej ani przed Sądem Pierwszej Instancji, ani przed Sądem do spraw Służby Publicznej
            Unii Europejskiej jako sądem rozpoznającym sprawę w pierwszej instancji.
      2)      Uchyla się pkt 3 i 5 sentencji wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich (izba odwoławcza) z dnia 6 maja 2009 r.
            w sprawie T‑12/08 P M przeciwko EMEA.
      3)      Sprawa zostaje przekazana Sądowi Unii Europejskiej do ponownego rozpoznania.
      4)      M, Europejska Agencja Leków, Republika Włoska, Rzeczpospolita Polska, Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej i Komisja
            Europejska ponoszą własne koszty związane z wyjątkową procedurą ponownego rozpoznania.
      Podpisy
      * Język postępowania: francuski.