title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 18 listopada 2010 r.#Komisja Europejska przeciwko Irlandii.#Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Dyrektywa 2004/18/WE - Procedury udzielania zamówień publicznych - Udzielenie zamówienia na usługi tłumaczeń konferencyjnych i tłumaczeń pisemnych - Usługi objęte załącznikiem II B rzeczonej dyrektywy - Usługi nie podlegające wszystkim wymogom tej dyrektywy - Przyznanie wagi kryteriom udzielenia określonego zamówienia po przedłożeniu ofert - Przestrzeganie zasady równego traktowania i obowiązku przejrzystości.#Sprawa C-226/09.

text:
      Sprawa C‑226/09
      Komisja Europejska
      przeciwko
      Irlandii
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 2004/18/WE – Procedury udzielania zamówień publicznych – Udzielenie zamówienia na usługi tłumaczeń konferencyjnych i tłumaczeń pisemnych – Usługi objęte załącznikiem II B rzeczonej dyrektywy – Usługi niepodlegające wszystkim wymogom tej dyrektywy – Przyznanie wagi kryteriom udzielenia określonego zamówienia po przedłożeniu ofert – Zmiana wagi kryteriów po wstępnej ocenie przedłożonych ofert – Przestrzeganie zasady równego traktowania i obowiązku przejrzystości
      Streszczenie wyroku
      1.        Zbliżanie ustawodawstw – Procedury udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi – Usługi objęte załącznikiem II B
            dyrektywy 2004/18
      (art. 49 TFUE, 56 TFUE; dyrektywa 2004/18 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 21, 23, 35 ust. 4, załącznik II B)
      2.        Zbliżanie ustawodawstw – Procedury udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi – Usługi objęte załącznikiem II B
            dyrektywy 2004/18
      (dyrektywa 2004/18 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 53)
      3.        Zbliżanie ustawodawstw – Procedury udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi – Usługi objęte załącznikiem II B
            dyrektywy 2004/18
      (dyrektywa 2004/18 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 21, 23, 35 ust. 4, załącznik II B)
      1.        Nawet jeżeli organy zamawiające, które udzielają zamówień objętych załącznikiem II B dyrektywy 2004/18 w sprawie koordynacji
         procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi, nie podlegają przepisom przewidzianym przez
         dyrektywę dotyczącym obowiązku przeprowadzenia przetargu z wcześniejszym ogłoszeniem, to jednak podlegają podstawowym zasadom
         prawa Unii, w szczególności zasadom ustanowionym w traktacie FUE w dziedzinie prawa przedsiębiorczości i swobodnego świadczenia
         usług.

      System ustanowiony przez prawodawcę Unii dla zamówień na usługi objęte wspomnianym załącznikiem II B nie może być zatem interpretowany
         jako stanowiący przeszkodę dla stosowania zasad wynikających z art. 43 i 49 TFUE i w związku z tym obowiązków zmierzających
         do zapewnienia przejrzystości procedur oraz równego traktowania ubiegających się o zamówienie, w przypadku gdy zamówienia
         te mają jednak pewne znaczenie transgraniczne.

      (por. pkt 29, 31)
      2.        Chociaż obowiązek wskazania wagi każdego kryterium udzielenia zamówienia na etapie publikacji ogłoszenia o zamówieniu, jak
         to przewiduje art. 53 ust. 2 dyrektywy 2004/18 w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane,
         dostawy i usługi, odpowiada wymogowi zagwarantowania przestrzegania zasady równego traktowania oraz wynikającego z niej obowiązku
         przejrzystości, to nieuzasadnione jest twierdzenie, że zakres tej zasady i tego obowiązku, w braku szczególnego przepisu w tym
         zakresie w tej dyrektywie, prowadzi do wymagania, aby w ramach zamówień niepodlegających przepisowi takiemu, jak wspomniany
         art. 53, waga kryteriów, którymi posługuje się organ zamawiający była określona i podana do wiadomości ubiegających się o zamówienie
         jeszcze przed zaproszeniem ich do składania ofert. W istocie wskazanie wagi kryteriów udzielenia zamówienia, w przypadku gdy
         zamówienie nie podlega przepisowi takiemu, jak art. 53 ust. 2, nie stanowi obowiązku ciążącego na organie zamawiającym.

      (por. pkt 43)
      3.        Zasady równego traktowania i przejrzystości postępowania w sprawie udzielenia zamówienia oznaczają dla organów zamawiających
         obowiązek posługiwania się tą samą interpretacją kryteriów udzielenia zamówienia w trakcie całego postępowania. Jeżeli chodzi
         o same kryteria udzielenia, to tym bardziej nie mogą one ulec jakiejkolwiek zmianie w trakcie postępowania w sprawie udzielenia
         zamówienia.

      W konsekwencji uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy zasady równego traktowania i wynikającej z niej zasady przejrzystości
         państwo członkowskie, które zmienia wagę kryteriów udzielenia zamówienia na usługi tłumaczeń konferencyjnych i tłumaczeń pisemnych,
         objęte załącznikiem II B dyrektywy 2004/18 w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane,
         dostawy i usługi, po wstępnej ocenie złożonych ofert.

      (por. pkt 59, 60, 66)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 18 listopada 2010 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 2004/18/WE – Procedury udzielania zamówień publicznych – Udzielenie zamówienia na usługi tłumaczeń konferencyjnych i tłumaczeń pisemnych – Usługi objęte załącznikiem II B rzeczonej dyrektywy – Usługi niepodlegające wszystkim wymogom tej dyrektywy – Przyznanie wagi kryteriom udzielenia określonego zamówienia po przedłożeniu ofert – Zmiana wagi kryteriów po wstępnej ocenie przedłożonych ofert – Przestrzeganie zasady równego traktowania i obowiązku przejrzystości
      W sprawie C‑226/09
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 19 czerwca 2009 r.,

      Komisja Europejska, reprezentowana przez M. Konstantinidisa oraz A.A. Gilly, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
         w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Irlandii, reprezentowanej przez D. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez A.M. Collinsa, SC, z adresem
         do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: J.C. Bonichot, prezes izby, K. Schiemann, L. Bay Larsen (sprawozdawca), C. Toader i A. Prechal, sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Mengozzi,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 r.
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że poprzez przypisanie wagi kryteriom udzielenia
         zamówienia na świadczenie usług po upływie terminu na składanie ofert oraz poprzez zmianę owej wagi po wstępnej ocenie przedłożonych
         ofert Irlandia uchybiła zobowiązaniom wynikającym z zasad równego traktowania oraz przejrzystości w świetle orzecznictwa Trybunału
         Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

       Ramy prawne
      2        Dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień
         publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (Dz.U. L 134, s. 114, zwana dalej „dyrektywą”) przewiduje w tytule II rozdział III
         tak zwane dwupoziomowe jej stosowanie do zamówień publicznych na usługi.

      3        Zgodnie z art. 20 dyrektywy zmówienia, których przedmiotem są usługi wymienione w załączniku II A do tej dyrektywy, są udzielane
         zgodnie z przepisami jej art. 23–55.

      4        Artykuły te określają zasady szczególne dotyczące specyfikacji i dokumentów zamówienia (art. 23–27), zasady dotyczące procedur
         (art. 28–34), reguły dotyczące ogłaszania i przejrzystości (art. 35–43) oraz zasady dotyczące przeprowadzenia procedur (art. 44–55).

      5        Z kolei zgodnie z art. 21 dyrektywy „proces udzielania zamówień, których przedmiotem są usługi wymienione w załączniku II B,
         regulują wyłącznie przepisy art. 23 i [art. ]35 ust. 4”.

      6        Ponieważ usługi tłumaczeń konferencyjnych i tłumaczeń pisemnych nie znajdują się w załączniku II A dyrektywy, objęte są one
         kategorią 27 załącznika B do tej dyrektywy, noszącą nazwę „Inne usługi”.

      7        Artykuł 23 dyrektywy ustanawia zasady dotyczące specyfikacji technicznych, które należy dołączyć do dokumentów zamówienia.

      8        Artykuł 35 ust. 4 dyrektywy stanowi, że po udzieleniu zamówienia instytucje zamawiające, które udzieliły zamówienia publicznego,
         przesyłają Komisji ogłoszenie o wynikach procedury udzielania zamówienia.

      9        Zgodnie z art. 37 dyrektywy:

      „Instytucje zamawiające mogą publikować, zgodnie z art. 36, ogłoszenia o zamówieniach publicznych, które nie podlegają wymogom
         publikacji określonym w niniejszej dyrektywie”.

      10      Artykuł 53 dyrektywy, zatytułowany „Kryteria udzielenia zamówienia”, który nie ma zastosowania do udzielania zamówień objętych
         załącznikiem II B tej dyrektywy, stanowi w ust. 2:

      „Bez uszczerbku dla akapitu trzeciego, w przypadku [gdy zamówienia udziela się na podstawie oferty najkorzystniejszej ekonomicznie],
         instytucja zamawiająca określa w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumentach zamówienia […] wagę przypisaną każdemu z kryteriów
         wybranych w celu ustalenia oferty najkorzystniejszej ekonomicznie.

      […]
      Jeżeli w opinii instytucji zamawiającej przedstawienie wag nie jest możliwe z oczywistych przyczyn, instytucja zamawiająca
         wskazuje w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumentach zamówienia […] kryteria w kolejności od najważniejszego do najmniej ważnego”.

       Okoliczności leżące u podstaw skargi oraz postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      11      W dniu 16 maja 2006 r. irlandzkie ministerstwo ds. sprawiedliwości, równouprawnienia oraz reformy prawa irlandzkiego (zwane
         dalej „organem zamawiającym”) opublikowało Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (Dz.U. S 92) pod numerem 2006/S 92-098663 ogłoszenie o przetargu na świadczenie usług tłumaczeń ustnych i tłumaczeń pisemnych
         na rzecz kilku instytucji właściwych w sprawie azylu (zwane dalej „spornym zamówieniem”).

      12      Ogłoszenie o zamówieniu stanowiło w pkt IV.2.1, iż zamówienie udzielone zostanie najkorzystniejszej ekonomicznie ofercie w oparciu
         o siedem następujących kryteriów:

      „1.      Kompletność dostarczonej dokumentacji.
      2.      Deklarowana zdolność do spełnienia wymagań.
      3.      Liczba części [zamówienie było podzielone na części], usług i języków.
      4.      Kwalifikacje oraz doświadczenie w danej dziedzinie.
      5.      Koszty.
      6.      Adekwatność przedstawionych warunków.
      7.      Miejsca odniesienia”.
      13      W pkt VI.3 tego ogłoszenia wyjaśniono, iż siedem wymienionych kryteriów nie zostało uszeregowanych w kolejności malejącej
         pod względem ich znaczenia.

      14      W zaproszeniu do składania ofert kryteria te zostały przedstawione w taki sam sposób i ponumerowane od 1 do 7. Niemniej jednak
         dokument ten w przeciwieństwie do ogłoszenia o przetargu nie wskazywał wyraźnie, iż kryteria te nie zostały wymienione w malejącej
         kolejności pod względem ich znaczenia.

      15      Tym samym waga przypisywana każdemu z siedmiu kryteriów służących opisaniu najkorzystniejszej ekonomicznie z punktu widzenia
         organu zamawiającego oferty nie została określona ani w ogłoszeniu o przetargu, ani w zaproszeniu do składania ofert. Nie
         wskazano również tego, czy następnie waga  zostanie tym kryteriom nadana.

      16      Dwanaście spółek, z których trzy miały siedzibę poza terytorium irlandzkim, złożyło oferty w wyznaczonym w tym celu terminie,
         który został wyznaczony na dzień 9 czerwca 2006 r.

      17      W tym samym dniu członkowie komisji przetargowej otrzymali skalę oceny, zalecającą, aby odnośnym siedmiu kryteriom zostały
         przypisane następujące wagi:

      „1.      Kompletność dostarczonej dokumentacji: 0%.
      2.      Deklarowana zdolność do spełnienia wymagań: 7%.
      3.      Ilość części, usług i języków: 25%.
      4.      Kwalifikacje oraz doświadczenie w danej dziedzinie: 30%.
      5.      Koszty: 20%.
      6.      Adekwatność przedstawionych warunków: 10%.
      7.      Miejsca odniesienia: 8%”.
      18      Owa skala oceny miała umożliwić każdemu z członków komisji przetargowej dokonanie indywidualnej wstępnej oceny przedstawionych
         ofert.

      19      W dniu 13 czerwca 2006 r. jeden z członków tej komisji po dokonaniu w ten sposób oceny części ofert, skierował pocztą elektroniczną
         do członków instytucji zamawiającej, którzy sporządzili skalę oceny i przekazali komisji przetargowej złożone oferty, wiadomość,
         w której proponował zmianę wagi przyznaną kryteriom udzielenia zamówienia.

      20      W dniu 22 czerwca w trakcie pierwszego posiedzenia komisja przetargowa postanowiła zmienić wagę przypisaną kryteriom przed
         przystąpieniem do zbiorowej oceny przedstawionych ofert, obniżając do 25% wagę przypisaną czwartemu kryterium (uprzednio ustaloną
         na 30%) i podwyższając wagę szóstego kryterium do 15% (wcześniej ustaloną na 10%). Waga przypisana pozostałym kryteriom oceny
         pozostała zaś niezmieniona.

      21      Następnie komisja ta przystąpiła do oceny ofert i do udzielenia zamówienia przy zastosowaniu nowych, dopiero co zaakceptowanych
         wag przypisanych siedmiu kryteriom.

      22      Po otrzymaniu skargi Komisja wymieniła w maju 2007 r. korespondencję z Irlandią.

      23      Komisja stwierdziła w szczególności w oparciu o odpowiedzi Irlandii, tak na wezwanie do usunięcia uchybień z dnia 17 października
         2007 r., jak i na uzasadnioną opinię z dnia 18 września 2008 r., że postępowanie w sprawie udzielenia spornego zamówienia
         zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady równego traktowania oraz wynikającego z niej obowiązku przejrzystości, i w związku
         z tym postanowiła wnieść niniejszą skargę.

       W przedmiocie skargi
      24      Tytułem wstępu należy stwierdzić, że wiadomo, iż sporne zamówienie objęte jest zakresem stosowania dyrektywy oraz że omawiane
         usługi tłumaczeń konferencyjnych i tłumaczeń pisemnych należą do kategorii usług niepriorytetowych, o których mowa w załączniku II B
         do tej dyrektywy.

      25      Należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 21 dyrektywy „proces udzielania zamówień, których przedmiotem są usługi wymienione w załączniku II B,
         regulują wyłącznie przepisy art. 23 i [art.] 35 ust. 4”.

      26      Z treści art. 21 w związku z art. 23 i art. 35 ust. 4 dyrektywy wynika, że jeżeli zamówienia dotyczą, tak jak w niniejszej
         sprawie, usług objętych jej załącznikiem II B, organy zamawiające mają obowiązek przestrzegania wyłącznie przepisów dotyczących
         specyfikacji technicznych oraz przesłania Komisji ogłoszenia o wynikach przeprowadzonego postępowania w sprawie udzielenia
         zamówienia publicznego.

      27      Natomiast pozostałe przepisy dotyczące koordynacji postępowań przewidzianych przez tę dyrektywę, w szczególności zaś obowiązek
         dotyczący organizacji przetargu z uprzednim ogłoszeniem oraz przewidziane w niej obowiązki dotyczące kryteriów udzielenia
         zamówienia, nie mają zastosowania do rzeczonych zamówień.

      28      Jeżeli chodzi bowiem o usługi objęte załącznikiem II B do dyrektywy, jej pełne zastosowanie powinno zostać ograniczone, w okresie
         przejściowym, do zamówień, w przypadku których zastosowanie jej przepisów pozwoli na pełne wykorzystanie możliwości zwiększenia
         obrotu transgranicznego.

      29      Niemniej jednak nawet jeżeli organy zamawiające, które udzielają zamówień objętych rzeczonym załącznikiem II B, nie podlegają
         przepisom przewidzianym przez dyrektywę dotyczącym obowiązku przeprowadzenia przetargu z wcześniejszym ogłoszeniem, to jednak
         podlegają podstawowym zasadom prawa Unii, w szczególności zasadom ustanowionym w traktacie FUE w dziedzinie prawa przedsiębiorczości
         i swobodnego świadczenia usług (wyrok z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie C‑507/03 Komisja przeciwko Irlandii, Zb.Orz. s. I‑9777,
         pkt 26).

      30      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem koordynacja na poziomie Unii procedur udzielania zamówień publicznych ma na celu zniesienie
         przeszkód w swobodnym przepływie usług i towarów, a zatem ochronę interesów podmiotów gospodarczych mających siedzibę w innym
         państwie członkowskim (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii i przytoczone tam orzecznictwo, pkt 27).

      31      Z powyższego wynika, że system ustanowiony przez prawodawcę Unii dla zamówień na usługi objęte załącznikiem II B do dyrektywy
         nie może być interpretowany jako stanowiący przeszkodę dla stosowania zasad wynikających z art. 43 i 49 TFUE, w przypadku
         gdy zamówienia te mają jednak pewne znaczenie transgraniczne (zob. podobnie ww. wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko
         Irlandii, pkt 29) oraz w związku z tym obowiązków zmierzających do zapewnienia przejrzystości procedur oraz równego traktowania
         ubiegających się o zamówienie (zobacz podobnie wyrok z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie C‑91/08 Wall, Zb.Orz. s. I‑2815,
         pkt 37).

      32      Obowiązek przejrzystości ma zastosowanie w sytuacji, gdy dane zamówienie na usługi może być przedmiotem zainteresowania przedsiębiorcy
         mającego siedzibę w innym państwie członkowskim niż państwo, w którym zamówienie to ma zostać udzielone (zob. podobnie ww.
         wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii, pkt 29).

      33      Okoliczność, iż w niniejszej sprawie sporne zamówienie mogło stanowić przedmiot zainteresowania przedsiębiorstw mających siedzibę
         w innym państwie członkowskim niż Irlandia wynika z ogłoszenia o tym zamówieniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jak również i z okoliczności, że trzy spośród podmiotów ubiegających się o udzielenie zamówienia miały siedzibę w innym państwie
         członkowskim niż Irlandia (zobacz podobnie ww. wyrok w sprawie Wall, pkt 35).

      34      To w świetle tych rozważań należy zbadać zasadność dwóch podniesionych przez Komisję zarzutów, z których ani jeden, ani drugi
         nie dotyczy przepisów dyrektywy, zgodnie z którymi powinno odbywać się udzielenie zamówienia objętego załącznikiem II B do
         dyrektywy, to znaczy art. 23 i art. 35 ust. 4 tej dyrektywy, lecz opiera się na dwóch wymogach wynikających z prawa pierwotnego
         Unii, to znaczy na wymogu przestrzegania zasady równego traktowania oraz na wynikającym z niej obowiązku przejrzystości.

       W przedmiocie pierwszego zarzutu dotyczącego okoliczności, iż przypisanie wagi kryteriom udzielenia zamówienia nastąpiło po
            upływie terminu na składanie ofert
       Argumentacja stron
      35      Komisja podnosi, że Irlandia naruszyła zasady równego traktowania i przejrzystości w ten sposób, iż przypisała wagę siedmiu
         kryteriom udzielenia spornego zamówienia, jedynie po wygaśnięciu terminu na składanie ofert.

      36      Uważa, że owo opóźnione przypisanie wagi w sposób znaczny zmieniło znaczenie kryteriów w stosunku do pierwotnie opublikowanego
         znaczenia kryteriów, na które ubiegający się o zamówienie mogli liczyć w świetle dokumentów zamówienia.

      37      W tym zakresie Irlandia wyjaśnia tytułem wstępu, że w przeciwieństwie do tego, co twierdzi Komisja w skardze, organ zamawiający
         w żaden sposób przed złożeniem ofert nie oświadczył, ani w sposób dorozumiany, ani wyraźny, że kryteria udzielenia zamówienia
         znajdujące się w ogłoszeniu o zamówieniu oraz w zaproszeniu do składania ofert zostały wymienione w kolejności malejącej pod
         względem ich znaczenia.

      38      Przeciwnie, ogłoszenie o przetargu wskazywało, że kryteria udzielenia nie zostały wymienione w kolejności malejącej pod względem
         ich znaczenia, a następnie organ zamawiający w żadnym momencie nie dał oznaki, która pozwalałaby przyjąć, iż owo stanowisko
         jest uzasadnione.

      39      Ponadto o ile Irlandia przyznaje że komisja przetargowa wyznaczona przez organ zamawiający przypisała wagę kryteriom udzielenia
         zamówienia po upływie terminu na składanie ofert, to jednak zaprzecza ona temu, aby ustalenie wartości poszczególnych kryteriów
         miałoby naruszyć zasady równego traktowania i przejrzystości.

       Ocena Trybunału
      40      Tytułem wstępu należy stwierdzić, iż okoliczność, że Irlandia wniosła o opublikowanie spornego zamówienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, na co pozwala art. 36 dyrektywy, w żadnym wypadku nie powoduje powstania obowiązku po stronie tego państwa członkowskiego
         do udzielenia zamówienia zgodnie z artykułami tej dyrektywy mającymi zastosowanie do zamówień publicznych objętych jej załącznikiem II A
         (zob. podobnie w drodze analogii odnośnie do zamówienia publicznego nie objętego zakresem zastosowania dyrektywy, wyrok z dnia
         22 września 1988 r. w sprawie 45/87 Komisja przeciwko Irlandii, Rec. s. 4929, pkt 9 i 10).

      41      Aby można było uznać zasadność pierwszego zarzutu, koniecznym byłoby, aby szczególna zasada dotycząca wcześniejszego przypisywania
         wagi kryteriom udzielenia zamówienia objętego załącznikiem II A dyrektywy mogła być postrzegana jako stanowiąca bezpośrednią
         konsekwencję tego, iż organy zamawiające mają obowiązek przestrzegania zasady równego traktowania i wynikającego z niej obowiązku
         przejrzystości.

      42      W tym zakresie z orzecznictwa Trybunału dotyczącego zamówień publicznych udzielanych zgodnie z wszystkimi przepisami poszczególnych
         dyrektyw w tej dziedzinie, które poprzedzały przyjęcie niniejszej dyrektywy, wynika, że obowiązek wcześniejszego informowania
         ubiegających się o zamówienie o kryteriach udzielenia zamówienia, oraz w miarę możliwości o ich odnośnej wadze, ma na celu
         zagwarantowanie przestrzegania zasad równego traktowania i przejrzystości (zob. w szczególności wyroki z dnia 12 grudnia 2002 r.
         w sprawie C‑470/99 Universale-Bau i in., Rec. s. I‑11617, pkt 98, a także wyrok z dnia 24 listopada 2005 r. w sprawie C‑331/04
         ATI EAC e.i in., Zb. Orz. s. I‑10109, pkt 22 – 24).

      43      Niemniej jednak, chociaż obowiązek wskazania wagi każdego kryterium udzielenia zamówienia na etapie publikacji ogłoszenia
         o zamówieniu, jak to przewiduje obecnie art. 53 ust. 2 dyrektywy, odpowiada wymogowi zagwarantowania przestrzegania zasady
         równego traktowania oraz wynikającego z niej obowiązku przejrzystości, to nieuzasadnione jest twierdzenie, że zakres tej zasady
         i tego obowiązku, w braku szczególnego przepisu w tym zakresie w tej dyrektywie, prowadzi do wymagania, aby w ramach zamówień
         niepodlegających przepisowi takiemu, jak jej art. 53, waga kryteriów, którymi posługuje się organ zamawiający była określona
         i podana do wiadomości ubiegających się o zamówienie jeszcze przed zaproszeniem ich do składania ofert. W rzeczywistości bowiem,
         tak jak to wskazał Trybunał poprzez posłużenie się terminem „w miarę możliwości” w orzeczeniach wymienionych w poprzedzającym
         punkcie, wskazanie wagi kryteriów udzielenia zamówienia, w przypadku gdy zamówienie nie podlega przepisowi takiemu, jak art. 53
         ust. 2 dyrektywy, nie stanowi obowiązku ciążącego na organie zamawiającym.

      44      Z powyższego wynika, ze Irlandia, która udostępniła potencjalnym ubiegającym się o zamówienie właściwe informacje dotyczące
         spornego zamówienia przed datą końcową na składanie ofert, nie naruszyła zasady równego traktowania, ani też wynikającego
         z niej obowiązku przejrzystości poprzez brak udostępnienia owym ubiegającym się wagi tych kryteriów przed wygaśnięciem terminu
         na składanie ofert.

      45      Dokładniej, w wezwaniu do składania ofert, leżącym u podstaw niniejszej sprawy, organ zamawiający dostarczył więcej informacji
         niż jest to wymagane przez dyrektywę, a kryteria udzielenia spornego zamówienia nie zostały sformułowane w dokumentach zamówienia
         w sposób, który pozwalałby na stwierdzenie odmiennego traktowania ze szkodą dla przedsiębiorstw mających siedzibę w innym
         państwie członkowskim niż Irlandia, które mogłyby być zainteresowane zamówieniem.

      46      Poprzez przypisanie wagi tym kryteriom organ zamawiający doprecyzował jedynie warunki, na jakich złożone oferty miały być
         oceniane, bez naruszenia w jakikolwiek sposób obowiązku przestrzegania samej wykładni kryteriów udzielenia, ponieważ kryteria
         te nie zostały wymienione w sposób malejący pod względem ich znaczenia.

      47      W tym zakresie należy podnieść, iż okoliczność, że kryteria udzielenia zamówienia zostały wyliczone bez wskazania wagi któregokolwiek
         z nich, nie pozwala na założenie, iż wyliczenie to zostało koniecznie dokonane w kolejności malejącej pod względem ich znaczenia,
         ani też że kryteria te miałyby posiadać te samą wagę.

      48      Ponadto waga kryteriów udzielenia zamówienia podana do wiadomości członkom komisji konkursowej w postaci skali, z jednej strony
         nie dałaby potencjalnym ubiegającym się, jeżeli znaliby ją oni w trakcie przygotowania ofert, informacji, które mogłyby wpłynąć
         w znaczący sposób na owo przygotowanie, i z drugiej strony, nie stanowiła ona zmiany tych kryteriów (zob. podobnie wyrok w sprawie
         ATI EAC i Viaggi di Maio i in., pkt 32).

      49      Należy dodać, że niniejsza skarga, w formie, w jakiej została ona złożona do Trybunału, nie zawiera wskazówki pozwalającej
         na stwierdzenie, że waga kryteriów udzielenia została ustalona po otwarciu kopert zawierających złożone oferty.

      50      W tych okolicznościach należy oddalić pierwszy zarzut przedstawiony przez Komisję na poparcie jej skargi jako nieuzasadniony.

       W przedmiocie drugiego zarzutu opartego na zmianie wagi kryteriów po wstępnej ocenie
       Argumentacja stron
      51      Komisja podnosi, ze Irlandia poprzez dokonanie po wstępnej ocenie złożonych ofert, zmiany wagi kryteriów udzielenia zamówienia,
         która została przedstawiona w skali oceny, naruszyła zasady równego traktowania i przejrzystości.

      52      Wyjaśnia, ze taka zmiana, która nastąpiła po wstępnej ocenie ofert stanowi naruszenie zasady równego traktowania, bez konieczności
         ustalania, czy wstępna ocena ofert dokonana została indywidualnie przez poszczególnych członków komisji przetargowej, czy
         też zbiorowo przez wszystkich jej członków.

      53      Irlandia podnosi, że taka zmiana wagi została dokonana jedynie jednokrotnie, jeszcze zanim owa komisja przystąpiła do zbiorowej
         oceny którejkolwiek z tych ofert.

      54      W związku z tym jej zdaniem waga przyznana w ten sposób kryteriom została stosowana w sposób ciągły w trakcie całego postępowania
         w sprawie udzielenia spornego zamówienia, i w związku z tym, nie naruszyła ona zasady równego traktowania.

      55      Irlandia podkreśla ponadto, że zmiana wagi kryteriów udzielenia była minimalna oraz że nie mogła ona stanowić dyskryminacji
         wobec któregokolwiek z ubiegających się. Ocena retrospektywna potwierdziłaby, że wybrani kandydaci otrzymaliby zamówienie
         nawet wówczas, gdyby jego udzielenie nastąpiłoby na podstawie wagi pierwotnie przypisanej kryteriom.

       Ocena Trybunału
      56      Komisja wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że zmiana wagi kryteriów uznania narusza zasadę równego traktowania wynikającą
         z przepisów traktatu FUE.

      57      Jeżeli chodzi w pierwszej kolejności o przebieg postępowania w sprawie udzielenia spornego zamówienia, to należy zauważyć,
         że zmiana wagi kryteriów udzielenia spornego zamówienia rzeczywiście miała miejsce po tym, jak organ zamawiający podał do
         wiadomości członków komisji przetargowej wagę kryteriów w formie skali oceny, aby mogli oni dokonać wstępnej oceny złożonych
         ofert.

      58      Członkowie komisji przetargowej nie tylko mieli okazję ocenić indywidualnie oferty przed pierwszym posiedzeniem tej komisji
         w charakterze organu kolegialnego, ale zostali wezwani do dokonania takiej wstępnej oceny w celu ułatwienia oceny zbiorowej
         w ramach tej komisji.

      59      Należy wreszcie podnieść, o czym orzekł już Trybunał, że w takim kontekście faktycznym zasady równego traktowania i przejrzystości
         postępowania w sprawie udzielenia zamówienia oznaczają dla organów zamawiających obowiązek posługiwania się tą samą interpretacją
         kryteriów udzielenia zamówienia w trakcie całego postępowania (zob. podobnie wyrok z dnia 4 grudnia 2003 r. w sprawie C‑448/01
         EVN i Wienstrom, Rec. s. I‑14527, pkt 92).

      60      Jeżeli chodzi o same kryteria udzielenia, to należy słusznie przyznać, że nie mogą one ulec jakiejkolwiek zmianie w trakcie
         postępowania w sprawie udzielenia zamówienia (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie EVN i Wienstrom, pkt 93).

      61      Etap, w trakcie którego przed posiedzeniem komisji konkursowej jej członkowie oceniają indywidualnie oferty, stanowi integralną
         część postępowanie w sprawie udzielenia danego zamówienia.

      62      W tych okolicznościach zmiana wagi kryteriów udzielenia zamówienia, która następuje po rzeczonej fazie, w trakcie której oferty
         były oceniane po raz pierwszy, oznacza zmianę kryteriów, na podstawie których została dokonana wstępna ocena ofert. Takie
         zachodnie nie jest zgodne z zasadą równego traktowania i wynikającym z niej obowiązkiem przejrzystości.

      63      Wreszcie należy stwierdzić w pierwszej kolejności, że w przeciwieństwie do tego, co podnosi Irlandia, drugi zarzut podniesiony
         przez Komisję jest zasadny bez konieczności wykazywania, że zmiana odnośnej wagi miała skutek dyskryminacyjny wobec ubiegających
         się o zamówienie. W zakresie tym wystarcza, aby w chwili dokonania zmiany nie można było wykluczyć, iż mogła ona mieć taki
         skutek.

      64      Po drugie, ponieważ stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego nie jest związane ze stwierdzeniem wynikającej
         z niego szkody (wyrok z dnia 18 grudnia 1997 r. w sprawie C‑263/96 Komisja przeciwko Belgii, Rec. s. I‑7453, pkt 30), Irlandia
         nie może powoływać się na okoliczność, iż żaden z ubiegających się nie poniósł szkody z tego powodu, gdyż nawet w oparciu
         o pierwotną wagę kryteriów udzielenia sporne zamówienie nie zostałoby udzielone innemu ubiegającemu się, niż ubiegający wybrany
         w wyniku postępowania.

      65      W związku z tym należy uznać drugi zarzut podniesiony przez Komisję na poparcie jej skargi.

      66      W świetle wszystkich powyższych rozważań należy stwierdzić, iż poprzez zmianę wagi kryteriów udzielenia spornego zamówienia
         po wstępnej ocenie złożonych ofert, Irlandia uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy zasady równego traktowania i wynikającego
         z niej obowiązku przejrzystości, rozumianych w sposób zgodny z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości.

      67      W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.

       W przedmiocie kosztów
      68      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Na
         podstawie art. 69 § 3 regulaminu, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, Trybunał może postanowić, że koszty zostaną
         podzielone albo że każda ze stron poniesie swoje własne koszty.

      69      Ponieważ skarga Komisji została uwzględniona jedynie w części, należy orzec, że każda ze stron poniesie własne koszty.

      Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
      1)      Poprzez zmianę wagi kryteriów udzielenia spornego zamówienia po wstępnej ocenie złożonych ofert, Irlandia uchybiła zobowiązaniom
            ciążącym na niej na mocy zasady równego traktowania i wynikającego z niej obowiązku przejrzystości, rozumianych w sposób zgodny
            z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
      2)      W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
      3)      Komisja Europejska i Irlandia ponoszą swoje własne koszty postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: angielski.


title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 10 marca 2005 r. # Ottmar Hermann przeciwko Stadt Frankfurt am Main. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Hessischer Verwaltungsgerichtshof - Niemcy. # Podatek pośredni - Dyrektywa 92/12/EWG - Lokalny podatek od napojów alkoholowych wydawanych do bezpośredniego spożycia na miejscu. # Sprawa C-491/03.

text:
      Sprawa C‑491/03
      Ottmar Hermann
      przeciwko
      Stadt Frankfurt am Main
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hessischer Verwaltungsgerichtshof)
      Podatek pośredni – Dyrektywa 92/12/EWG – Podatek lokalny od napojów alkoholowych wydawanych do bezpośredniego spożycia na miejscu
      Opinia rzecznika generalnego D. Ruiza‑Jaraba Colomera przedstawiona w dniu 11 stycznia 2005 r.  I‑0000
      Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 10 marca 2005 r. I‑0000
      Streszczenie wyroku
      Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki akcyzowe – Dyrektywa 92/12 – Alkohol i napoje alkoholowe – Podatek
            od napojów wydawanych do bezpośredniego spożycia na miejscu – Kwalifikacja podatku nie jako podatku od wyrobów objętych podatkiem
            akcyzowym, lecz jako podatku od świadczenia usług odnoszących się do tych wyrobów – Wymóg, aby podatek ten służył szczególnemu
            celowi – Brak
      (dyrektywa Rady 92/12, art. 3 ust. 2 i 3)
      Podatek nałożony na odpłatne dostarczanie w ramach działalności restauracyjnej napojów alkoholowych do ich bezpośredniego
         spożycia na miejscu winien być uznany za niemający charakteru podatku obrotowego podatek od świadczenia usług odnoszących
         się do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 92/12 w sprawie ogólnych warunków
         dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania.

      W istocie, dla ustalenia, czy dany podatek dotyczy wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3 ust. 2 dyrektywy
         92/12, czy też raczej świadczenia usług odnoszących się do takich wyrobów w rozumieniu art. 3 ust. 3 akapit drugi tej samej
         dyrektywy, należy wziąć pod uwagę przeważający element czynności, którą on obciąża. Tak więc dostawa napojów alkoholowych
         w ramach działalności restauracyjnej charakteryzuje się szeregiem elementów i działań; dostawa samego towaru jest jedynie
         ich częścią składową, a usługi mają charakter przeważający.

      Ponadto „ten sam warunek”, który spełnić mają podatki należące do zakresu stosowania powyższego art. 3 ust. 3 akapit drugi,
         odnosi się tylko do warunku zawartego w pierwszym akapicie tegoż ustępu, a mianowicie że „podatki te nie spowodują zwiększenia
         formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między państwami członkowskimi”. Niniejsza dyrektywa nie wymaga zatem,
         by owe podatki spełniały warunek wyrażony w ustępie drugim tego samego artykułu, a mianowicie by służyły one szczególnemu
         celowi.

      (por. pkt 21, 27, 30, 33, 34 oraz pkt 1, 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 10 marca 2005 r. (*)

      Podatek pośredni – Dyrektywa 92/12/EWG – Podatek lokalny od napojów alkoholowych wydawanych do bezpośredniego spożycia na miejscu
      W sprawie C‑491/03
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Hessischer
         Verwaltungsgerichtshof (Niemcy) postanowieniem z dnia 1 października 2003 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 20 listopada
         2003 r., w postępowaniu:

      Ottmar Hermann (w charakterze syndyka masy upadłości Volkswirt Weinschänken GmbH)

      przeciwko
      Stadt Frankfurt am Main,

      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: P. Jann, prezes izby, K. Lenaerts (sprawozdawca), N. Colneric, K. Schiemann i E. Juhász, sędziowie,
      rzecznik generalny: D. Ruiz-Jarabo Colomer,
      sekretarz: H. von Holstein, zastępca sekretarza,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 grudnia 2004 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –       w imieniu Stadt Frankfurt am Main przez J. Waltera i D. Kurtza, działających w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Lyala i K. Grossa, działających w charakterze pełnomocników,
      po wysłuchaniu opinii rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 11 stycznia 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 ust. 2 i 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego
         1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania
         (Dz.U. L 76, str. 1).

      2       Wniosek ten złożony został w ramach sporu pomiędzy O. Hermannem, działającym w charakterze syndyka masy upadłości Volkswirt
         Weinschänken GmbH a Stadt Frankfurt am Main (miastem Frankfurt nad Menem) w kwestii zgodności z prawem wprowadzonego przez
         miasto Frankfurt podatku od napojów alkoholowych.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3       Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy 92/12 stanowi:
      „Niniejsza dyrektywa wyznacza system dotyczący wyrobów objętych podatkiem akcyzowym i innych podatków pośrednich, które są
         pobierane bezpośrednio lub pośrednio przy sprzedaży takich produktów, z wyjątkiem podatku od wartości dodanej i podatków ustalonych
         przez Wspólnotę”.

      4       Stosownie do postanowień art. 3 dyrektywy 92/12:
      „1. Niniejszą dyrektywę stosuje się, na poziomie wspólnotowym, do następujących wyrobów, jak określono w stosownych dyrektywach:
      –       olejów mineralnych,
      –       alkoholu i napojów alkoholowych,
      –       wyrobów tytoniowych.
      2.      Wyroby wymienione w ust. 1 mogą podlegać innym podatkom pośrednim do szczególnych celów [służącym szczególnym celom], pod
         warunkiem że podatki te są zgodne z przepisami podatkowymi stosowanymi odnośnie do podatku akcyzowego oraz VAT, jeżeli chodzi
         o określenie podstawy opodatkowania, obliczenie podatku, ściągalność i kontrolowanie podatku [powstanie obowiązku podatkowego
         i kontrolę podatkową].

      3.      Państwa członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne niż te wymienione w ust. 1 pod
         warunkiem jednak, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między
         państwami członkowskimi.

      Z zastrzeżeniem poszanowania tego samego warunku, państwa członkowskie zachowują także prawo do pobierania podatków od świadczenia
         usług nie mających charakteru podatku obrotowego, włączając w to podatki odnoszące się do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym
         [prawo do pobierania niemających charakteru podatku obrotowego podatków od świadczenia usług, w tym usług odnoszących się
         do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym]”.

       Uregulowania krajowe
      5       Paragraf 1 Satzung über die Erhebung einer Getränkesteuer im Gebiet der Stadt Frankfurt am Main (zarządzenie w sprawie pobierania
         podatku od napojów na terytorium miasta Frankfurt nad Menem) z dnia 13 grudnia 1991 r. (Amtsblatt der Stadt Frankfurt am Main, nr 52, z dnia 24 grudnia 1991 r.), zmienione zarządzeniem z dnia 24 maja 1996 r. (Amtsblatt der Stadt Frankfurt am Main, nr 25, z dnia 18 czerwca 1996 r., zwane dalej „GetrStS”), stanowi, że miasto to pobiera podatek od napojów.

      6       Paragraf 2 GetrStS stanowi:
      „1)      Podatkowi podlega odpłatne dostarczanie napojów alkoholowych przez przedsiębiorcę do ich bezpośredniego spożycia, z wyjątkiem
         cydru.

      2)      Przekazanie na własne potrzeby napojów przez podatnika podatku, włączając w to dostarczanie napojów personelowi jego przedsiębiorstwa,
         uważa się za odpłatne dostarczanie napojów, jeżeli wartość takiego przekazania na własne potrzeby przekracza 5% obrotu tymi
         napojami.

      3)      Za dostarczenie do bezpośredniego spożycia uważa się wszelkie dostarczenie do spożycia na miejscu […]”.
      7       Paragraf 4 GetrStS ustala podatek na 10% ceny sprzedaży napojów, o których mowa w przywołanym wyżej art. 2. Przepis ten uściśla
         ponadto, że „[c]eną sprzedaży jest cena ostatecznie zapłacona przez finalnego konsumenta, bez podatku od napojów”.

      8       Paragraf 5 GetrStS uściśla:
      „1)      Ktokolwiek odpłatnie dostarcza podlegające opodatkowaniu napoje do bezpośredniego spożycia w ramach prowadzonej zawodowo działalności,
         jest podatnikiem tego podatku.

      2)      Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dostarczenia napoju albo, w przypadku określonym w art. 2. ust. 2, z chwilą spożycia
         […]”.

      9       GetrStS został uchylony ze skutkiem na dzień 1 stycznia 2000 r. (Amtsblatt der Stadt Frankfurt am Main, nr 17, z 25 kwietnia 2000 r.)

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      10     Przedsiębiorstwo Volkswirt Weinschänken GmbH prowadziło w okresie, którego dotyczy postępowanie przed sądem krajowym, restaurację
         na terytorium miasta Frankfurt nad Menem. Za trzeci kwartał 1995 r. zobowiązane było do zapłaty 9135,35 DEM (około 4670 EUR)
         z tytułu podatku od napojów przewidzianego przez GetrStS.

      11     Oceniając, że podatek ten naruszał między innymi przepisy dyrektywy 92/12, przedsiębiorstwo to zaskarżyło decyzję o wymiarze
         podatku z dnia 7 listopada 1995 r. do Verwaltungsgericht Frankfurt am Main.

      12     Wyrokiem z dnia 14 maja 2002 r. sąd ten uchylił tę decyzję.
      13     Stadt Frankfurt am Main wniosło apelację od tego wyroku do Hessischer Verwaltungsgerichtshof. W trakcie postępowania w tej
         instancji stwierdziło ono, że stosownie do GetrStS opodatkowaniu podlega nie dostawa towarów, ale świadczenie usług. Tymczasem,
         stosownie do przepisu art. 3 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 92/12, państwa członkowskie zachowują prawo do pobierania podatków
         takich jak podatek od napojów.

      14     W tych okolicznościach Hessischer Verwaltungsgerichtshof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
         pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Rozporządzenie komunalne ustanawiające podatek od napojów alkoholowych określa przedmiot opodatkowania jako »odpłatne dostarczanie
         napojów alkoholowych do ich bezpośredniego spożycia«, a to dostarczanie jako »wszelkie dostarczenie do spożycia na miejscu«.
         Czy podatek ten stanowi inny podatek pośredni od wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 2 dyrektywy
         92/12 […], czy też podatek od świadczenia usług odnoszących się do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3
         ust. 3 akapit drugi dyrektywy 92/12?

      2)      W razie udzielenia twierdzącej odpowiedzi na drugi człon alternatywy zawartej w pytaniu pierwszym:
      Czy przy opodatkowaniu świadczenia usług odnoszących się do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3 ust. 1
         dyrektywy 92/12 warunek »z zastrzeżeniem poszanowania tego samego warunku« zamieszczony w art. 3 ust. 3 akapit drugi dyrektywy
         92/12 odwołuje się jedynie warunku wyrażonego w art. 3 ust. 3 akapit pierwszy tejże dyrektywy, tj. »pod warunkiem jednak,
         że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między państwami członkowskimi«,
         czy też podatek winien również w takim wypadku służyć »szczególnym celom«, jak te, o których mowa w art. 3 ust. 2 tej dyrektywy?”.

       W przedmiocie pytania pierwszego
      15     Poprzez pytanie pierwsze sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy podatek, taki jak ten wprowadzony przez GetrStS, stanowi inny
         podatek pośredni od wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3 ust. 2 dyrektywy 92/12, czy też podatek od świadczenia
         usług odnoszących się do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3 ust. 3 akapit drugi tejże dyrektywy.

      16     Na wstępie należy stwierdzić, że art. 3 ust. 2 dyrektywy 92/12 ustanawia precyzyjne warunki dla wprowadzanych przez państwa
         członkowskie podatków pośrednich, jeżeli chodzi o wyroby objęte podatkiem akcyzowym, takie jak napoje alkoholowe. Przepis
         ten stanowi, że podatki pośrednie, inne niż podatki akcyzowe, służyć winny „szczególnym celom”, tj. celom innym niż cele czysto
         budżetowe (wyroki z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie C‑434/97 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑1129, pkt 19, oraz z dnia
         9 marca 2000 r. w sprawie C‑437/97 EKW i Wein & Co., Rec. str. I‑1157, pkt 31), oraz że powinny one ponadto być zgodne z przepisami
         podatkowymi stosowanymi w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku VAT, jeżeli chodzi o określenie podstawy opodatkowania,
         obliczenie podatku, powstanie obowiązku podatkowego i kontrolę podatkową.

      17     Stosownie do art. 3 ust. 3 dyrektywy 92/12 państwa członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na
         wyroby nieobjęte podatkiem akcyzowym (akapit pierwszy) lub podatków „niemających charakteru podatku obrotowego” od „świadczenia
         usług, w tym usług odnoszących się do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym” (akapit drugi).

      18     Jeżeli chodzi o kwestię, czy podatek nałożony przez GetrStS dotyczy wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3
         ust. 2 dyrektywy 92/12, czy też świadczenia usług odnoszących się do takich wyrobów w rozumieniu przywołanego wyżej art. 3
         ust. 3 akapit drugi, Stadt Frankfurt am Main stoi na stanowisku, że świadczone usługi stanowią przeważający element opodatkowanej
         przez GetrStS czynności. Jego zdaniem dla restauratora sam koszt napoju jest bowiem niewielki w porównaniu z kosztem świadczenia
         usług niezbędnych do jego podania. Podatek mieści się zatem w hipotezie art. 3 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 92/12.

      19     Komisja Wspólnot Europejskich podnosi, że dla ustalenia, czy jakieś działanie stanowi dostawę towarów, czy świadczenie usług,
         należy wziąć pod uwagę najbardziej charakterystyczną cechę tej czynności. Odwołuje się w tej kwestii do wyroku z dnia 2 maja
         1996 r. w sprawie C‑231/94 Faaborg-Gelting Linien, Rec. str. I‑2395, pkt 12–14. Jeżeli chodzi o sprzedaż napojów alkoholowych
         w kawiarniach, herbaciarniach i restauracjach, udział usługi świadczonej przez właściciela kawiarni lub restauratora w całej
         czynności handlowej jest zdaniem Komisji niewielki. Jej zdaniem usługa ta polega zasadniczo na podaniu klientowi napoju w odpowiednim
         naczyniu i w stosownej formie. W przeciwieństwie do sprzedaży posiłku, którego cena przede wszystkim określona jest przez
         koszt świadczonych usług, w przypadku sprzedaży napojów przeważające znaczenie ma cena zakupu towaru. Według Komisji podatek
         nałożony przez GetrStS stanowi zatem podatek od dostawy wyrobu objętego podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3 ust. 2 dyrektywy
         92/12 (zob. ww. wyrok w sprawie EKW i Wein & Co).

      20     W tej kwestii należy przypomnieć najpierw, że z art. 2 GetrStS wynika, że zdarzeniem powodującym powstanie zobowiązania podatkowego
         jest odpłatne dostarczenie napojów alkoholowych do ich bezpośredniego spożycia na miejscu. W przeciwieństwie do sprawy EKW
         i Wein & Co, w której sąd krajowy zwrócił się do Trybunału o wykładnię art. 3 ust. 2 i 3 dyrektywy 92/12 w związku z „podatkiem
         pobieranym od odpłatnej dostawy napojów alkoholizowanych” (pkt 18), zdarzenie podatkowe w sprawie przed sądem krajowym nie
         polega na prostej dostawie takich napojów, lecz wprost przeciwnie, odnosi się do czynności zawierającej świadczenie usług.

      21     Dla ustalenia, czy podatek wprowadzony przez GetrStS dotyczy wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3 ust. 2
         dyrektywy 92/12, czy też raczej świadczenia usług odnoszących się do takich wyrobów w rozumieniu art. 3 ust. 3 akapit drugi
         tej samej dyrektywy, należy wziąć pod uwagę przeważający element czynności, którą on obciąża (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie
         Faaborg-Gelting Linien, pkt 12–14).

      22     Ponieważ sprzedaży jakiegoś towaru zawsze towarzyszy świadczenie jakiejś minimalnej usługi (takiej jak wyłożenie towarów na
         stoiskach, wydanie faktury, itd.), jedynie usługi inne niż te, które towarzyszą nieodłącznie sprzedaży jakiegoś towaru, mogą
         być wzięte pod uwagę przy ocenie udziału świadczenia usług w odniesieniu do całości złożonej czynności, obejmującej również
         dostawę jakiegoś towaru.

      23     Nawet jeżeli zdarzeniem podatkowym zgodnie z GetrStS jest konsumpcja na miejscu, a zatem jest nim element dotyczący świadczenia
         usług różny od czynności nieodłącznie towarzyszących sprzedaży napojów alkoholowych, nie jest możliwe stwierdzenie w sposób
         ogólny, że w przypadku wszystkich czynności podlegających temu podatkowi element dotyczący świadczenia usług będzie zawsze
         przeważający.

      24     Należy wobec tego ustalić dla każdej opodatkowanej czynności, co jest w niej elementem przeważającym.
      25     Jak wynika z postanowienia odsyłającego, Volkswirt Weinschänken GmbH prowadzi restaurację, w której serwuje ona gotowe potrawy
         oraz napoje.

      26     Dostawie napojów alkoholowych na rzecz klientów w ramach działalności restauracyjnej towarzyszy seria usług innych niż czynności,
         które nieodłącznie związane są ze sprzedażą takich wyrobów. Chodzi tu o oddanie do dyspozycji infrastruktury obejmującej salę
         restauracyjną z umeblowaniem i przynależnościami (szatnia, toalety itd.), o doradzenie oraz dostarczenie klientowi wyjaśnień
         w zakresie serwowanych napojów, podanie ich w odpowiednim naczyniu, obsługę przy stole i w końcu uprzątnięcie i umycie stołów
         po konsumpcji (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Faaborg-Gelting Linien, pkt 13).

      27     Dostawa napojów alkoholowych w ramach działalności restauracyjnej charakteryzuje się szeregiem elementów i działań; dostawa
         samego towaru jest jedynie ich częścią składową, a usługi mają charakter przeważający.

      28     W konsekwencji podatek, który w przypadku takim jak ten w postępowaniu przed sądem krajowym pobierany jest od dostawy napojów
         alkoholowych w ramach działalności restauracyjnej, winien być uznany za podatek od świadczenia usług „odnoszących się do wyrobów
         objętych podatkiem akcyzowym” w rozumieniu art. 3 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 92/12.

      29     Należy wreszcie stwierdzić, że podatek taki nie ma „charakteru podatku […] obrotowego” w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu,
         ponieważ ma zastosowanie jedynie do określonej kategorii wyrobów, mianowicie do napojów alkoholowych (zob. w szczególności
         wyroki z dnia 3 marca 1988 r. w sprawie 252/86 Bergandi, Rec. str. 1343, pkt 15 i 16; ww. wyrok w sprawie EKW i Wein & Co,
         pkt 22 i 23, a także z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑308/01 GIL Insurance i in., Rec. str. I‑0000, pkt 33 i 35).

      30     Należy zatem na pytanie pierwsze odpowiedzieć w ten sposób, że podatek nałożony na odpłatne dostarczanie w ramach działalności
         restauracyjnej napojów alkoholowych do ich bezpośredniego spożycia na miejscu winien być uznany za niemający charakteru podatku
         obrotowego podatek od świadczenia usług odnoszących się do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3 ust. 3
         akapit drugi dyrektywy 92/12.

       W przedmiocie drugiego pytania
      31     Poprzez pytanie drugie sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy podatek od świadczenia usług w rozumieniu art. 3 ust. 3
         akapit drugi dyrektywy 92/12 poddany jest warunkowi, według którego winien on służyć szczególnemu celowi w rozumieniu ust. 2
         tego samego artykułu.

      32     W tej kwestii przypomnieć należy, że zgodnie z art. 3 ust. 3 akapit pierwszy dyrektywy 92/12 państwa członkowskie zachowują
         prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków pośrednich na wyroby nieobjęte podatkiem akcyzowym, „pod warunkiem jednak, że
         podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między państwami członkowskimi”.
         Drugi akapit tego samego ustępu stanowi: „[z] zastrzeżeniem tego samego warunku” państwa członkowskie zachowują także prawo
         do pobierania „niemających charakteru podatku obrotowego podatków od świadczenia usług, w tym usług odnoszących się do wyrobów
         objętych podatkiem akcyzowym”.

      33     Uprawnienie przyznane w art. 3 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 92/12 uzależnione jest tylko od spełnienia jednego warunku wyrażonego
         w ust. 3 akapit pierwszy, a mianowicie iż „podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy
         w handlu między państwami członkowskimi”. Przywołana wyżej dyrektywa nie wymaga zatem, by podatki mieszczące się w zakresie
         stosowania jej art. 3 ust. 3 spełniały warunek wyrażony w ustępie drugim tego samego artykułu, a mianowicie by służyły one
         szczególnemu celowi.

      34     Na pytanie drugie należy zatem udzielić odpowiedzi, że „ten sam warunek”, który spełnić mają podatki należące do zakresu stosowania
         art. 3 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 92/12, odnosi się tylko do warunku zawartego w pierwszym akapicie tegoż ustępu, a mianowicie
         że „podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między państwami członkowskimi”.

       W przedmiocie kosztów
      35     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Podatek nałożony na odpłatne dostarczanie w ramach działalności restauracyjnej napojów alkoholowych do ich bezpośredniego
            spożycia na miejscu winien być uznany za niemający charakteru podatku obrotowego podatek od świadczenia usług odnoszących
            się do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym w rozumieniu art. 3 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r.
            w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania.
      2)      „Ten sam warunek”, który spełnić mają podatki należące do zakresu stosowania art. 3 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 92/12, odnosi
            się tylko do warunku zawartego w pierwszym akapicie tegoż ustępu, a mianowicie że „podatki te nie spowodują zwiększenia formalności
            związanych z przekraczaniem granicy w handlu między państwami członkowskimi”.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 30 marca 2000 r. # Coöperatieve Vereniging De Verenigde Bloemenveilingen Aalsmeer BA (VBA) przeciwko Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijproducten (VGB), Florimex BV, Inkoop Service Aalsmeer BV i M. Verhaar BV. # Odwołanie - Konkurencja. # Sprawa C-266/97 P.