title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 11 września 2014 r.#Technische Universität Darmstadt przeciwko Eugen Ulmer KG.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof.#Odesłanie prejudycjalne – Dyrektywa 2001/29/WE – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Wyjątki i ograniczenia – Artykuł 5 ust. 3 lit. n) – Korzystanie z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną w celu badań lub prywatnych studiów – Książka udostępniona osobom prywatnym za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali w bibliotece publicznej – Pojęcie utworu, który nie podlega zasadom zakupu lub licencji – Prawo biblioteki do digitalizacji utworu znajdującego się w jej zbiorach w celu udostępnienia tego utworu użytkownikom za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali – Udostępnienie utworu za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali umożliwiających jego drukowanie na papierze lub utrwalenie na kluczu USB.#Sprawa C-117/13.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C‑117/13
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesgerichtshof (Niemcy) postanowieniem z dnia 20 września 2012 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 14 marca 2013 r., w postępowaniu:
            Technische Universität Darmstadt
            przeciwko
            Eugen Ulmer KG ,
            TRYBUNAŁ (czwarta izba),
            w składzie: L. Bay Larsen, prezes izby, M. Safjan, J. Malenovský, A. Prechal (sprawozdawca) i K. Jürimäe sędziowie,
            rzecznik generalny: N. Jääskinen,
            sekretarz: M. Aleksejev, administrator,
            uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 26 lutego 2014 r.,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu Technische Universität Darmstadt przez N. Rauera oraz D. Ettiga, Rechtsanwälte,
            – w imieniu Eugen Ulmer KG przez U. Karpensteina i G. Schulzego, Rechtsanwälte,
            – w imieniu rządu niemieckiego przez T. Henzego, J. Kemper i K. Petersen, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez S. Fiorentina i A. Collabollettę, avvocati dello Stato,
            – w imieniu rządu polskiego przez B. Majczynę, działającego w charakterze pełnomocnika,
            – w imieniu rządu fińskiego przez H. Leppo, działającą w charakterze pełnomocnika,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez F. Bulsta i J. Samnaddę, działających w charakterze pełnomocników,
            po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 5 czerwca 2014 r.,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 167, s. 10).
            2. Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między Technische Universität Darmstadt (zwanym dalej „TU Darmstadt”) a Eugen Ulmer KG (zwaną dalej „wydawnictwem Ulmer”) w przedmiocie publicznego udostępniania przez TU Darmstadt, za pośrednictwem terminali umieszczonych w pomieszczeniach biblioteki, książki znajdującej się w zbiorach tej biblioteki, w stosunku do której prawa do korzystania przysługują wydawnictwu Ulmer.
            Ramy prawne
            Prawo Unii
            3. Motywy 31, 34, 36, 40, 44, 45 i 51 dyrektywy 2001/29 brzmią następująco:
            „(31) Należy zabezpieczyć właściwą równowagę praw i interesów między różnymi kategoriami podmiotów praw autorskich, jak również między nimi a użytkownikami przedmiotów objętych ochroną […].
            […]
            (34) Państwa członkowskie powinny mieć możliwość uwzględniania pewnych wyjątków i ograniczeń w niektórych przypadkach do celów edukacyjnych lub naukowych, na rzecz instytucji publicznych, takich jak biblioteki i archiwa, do celów sprawozdawczości w zakresie aktualnych wydarzeń, do cytowania, na użytek osób niepełnosprawnych, do celów bezpieczeństwa publicznego oraz do wykorzystania w postępowaniach administracyjnych lub sądowniczych.
            […]
            (36) Państwa członkowskie mogą przewidzieć godziwą rekompensatę dla podmiotów praw autorskich, nawet jeżeli stosują one fakultatywne przepisy w sprawie wyjątków lub ograniczeń niewymagających tej rekompensaty.
            […]
            (40) Państwa członkowskie mogą uwzględnić wyjątek lub ograniczenie na rzecz niektórych instytucji non-profit, takich jak ogólnodostępne biblioteki lub inne instytucje o podobnym charakterze, jak również archiwa. Jednakże powinno to być ograniczone do niektórych szczególnych przypadków objętych prawem do zwielokrotniania […]. Stosowne jest promowanie specjalnych umów lub licencji, bez wprowadzania nierówności, wspierających takie instytucje i rozpowszechnianie celów, które realizują.
            […]
            (44) Stosowanie wyjątków i ograniczeń przewidzianych w niniejszej dyrektywie powinno przebiegać zgodnie ze zobowiązaniami międzynarodowymi. Takie wyjątki i ograniczenia nie mogą być stosowane w sposób naruszający uzasadnione interesy podmiotu praw autorskich lub w sposób sprzeczny z normalnym wykorzystaniem jego utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną […].
            (45) Wyjątki i ograniczenia określone w art. 5 ust. 2, 3 i 4 nie powinny jednak stanowić przeszkody dla określenia stosunków umownych zmierzających do zapewnienia godziwej rekompensaty podmiotom praw autorskich w stopniu dozwolonym przez prawo krajowe.
            […]
            (51) […] Państwa członkowskie powinny wspierać dobrowolne środki podejmowane przez podmioty praw autorskich, w tym zawieranie i stosowani[e] porozumień pomiędzy podmiotami praw autorskich a innymi zainteresowanymi stronami, aby możliwe było osiągnięcie celów niektórych wyjątków lub ograniczeń przewidzianych przez prawo krajowe zgodnie z niniejszą dyrektywą […]”.
            4. Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do zwielokrotniania utworu”, stanowi:
            „Państwa członkowskie przewidują wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania bezpośredniego lub pośredniego, tymczasowego lub stałego zwielokrotniania utworu, przy wykorzystaniu wszelkich środków i w jakiejkolwiek formie, w całości lub częściowo:
            a) autorom – w odniesieniu do ich utworów;
            […]”.
            5. Artykuł 3 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do publicznego udostępniania utworów i prawo podawania do publicznej wiadomości innych przedmiotów objętych ochroną”, stanowi w ust. 1:
            „Państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie”.
            6. Artykuł 5 omawianej dyrektywy, zatytułowany „Wyjątki i ograniczenia”, stanowi w ust. 2:
            „Państwa członkowskie mogą przewidzieć wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do prawa do zwielokrotniania określonego w art. 2 w następujących przypadkach:
            a) w odniesieniu do zwielokrotniania na papierze lub podobnym nośniku przy użyciu dowolnej techniki fotograficznej lub innego procesu przynoszącego podobny skutek, z wyjątkiem partytur, pod warunkiem że podmioty praw autorskich otrzymają godziwą rekompensatę;
            b) w odniesieniu do zwielokrotniania na dowolnych nośnikach przez osobę fizyczną do prywatnego użytku i do celów ani bezpośrednio, ani pośrednio handlowych, pod warunkiem że podmioty praw autorskich otrzymają godziwą rekompensatę, uwzględniającą zastosowanie lub niezastosowanie środków technologicznych określonych w art. 6, w odniesieniu do danych utworów lub przedmiotów objętych ochroną;
            c) w odniesieniu do szczególnych czynności zwielokrotniania dokonywany[ch] przez ogólnodostępne biblioteki, instytucj[e] edukacyjne lub muzea lub przez archiwa, które nie są skierowane na osiągnięcie bezpośredniej lub pośredniej korzyści gospodarczej lub handlowej;
            […]”.
            7. Artykuł 5 ust. 3 dyrektywy 2001/29 stanowi:
            „Państwa członkowskie mogą przewidzieć wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do praw określonych w art. 2 i 3 w następujących przypadkach:
            […]
            n) korzystania poprzez udostępnienia lub podanie do wiadomości, w celu badań i prywatnych studiów, indywidualnym postronnym osobom z dzieł lub innych przedmiotów objętych ochroną, które nie podlegają zasadom zakupu lub licencji, znajdujących się w zbiorach instytucji określonych w ust. 2 lit. c), przy użyciu [za pośrednictwem odpowiednio] wyposażonych terminali w pomieszczeniach wymienionych instytucji;
            […]”.
            8. Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 5 tej dyrektywy:
            „Wyjątki i ograniczenia przewidziane w ust. 1, 2, 3 i 4 powinny być stosowane tylko w niektórych szczególnych przypadkach, które nie naruszają normalnego wykorzystania dzieła lub innego przedmiotu objętego ochroną ani nie powodują nieuzasadnionej szkody dla uzasadnionych interesów podmiotów praw autorskich”.
            Prawo niemieckie
            9. Paragraf 52b Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte, Urheberrechtsgesetz (ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zwanej dalej „UrhG”) z dnia 9 sierpnia 1965 r. (BGBl. I, s. 1273), w wersji mającej zastosowanie do okoliczności będących przedmiotem postępowania głównego, ma następujące brzmienie:
            „Zwielokrotnianie utworów na stanowiskach komputerowych w bibliotekach publicznych, muzeach i archiwach
            Udostępnianie opublikowanych utworów ze zbiorów ogólnodostępnych bibliotek, muzeów i archiwów, które nie realizują żadnego bezpośrednio lub pośrednio gospodarczego lub zarobkowego celu, dopuszczalne jest wyłącznie w pomieszczeniach danej instytucji na stworzonych specjalnie do tego stanowiskach komputerowych dla czytelników w celu badań i prywatnych studiów, o ile nie sprzeciwiają się temu postanowienia umowne. Na zainstalowanych stanowiskach komputerowych dla czytelników nie można zasadniczo udostępniać w tym samym czasie więcej egzemplarzy utworu niż liczba egzemplarzy znajdujących się w zbiorach instytucji. Udostępnianie podlega zapłacie stosownego wynagrodzenia. Prawo do jego egzekwowania przysługuje wyłącznie organizacji zbiorowego zarządzania”.
            Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
            10. TU Darmstadt prowadzi bibliotekę regionalną i uniwersytecką, w której pomieszczeniach zainstalował stanowiska komputerowe dla czytelników, umożliwiające im korzystanie z utworów znajdujących się w zbiorach tej biblioteki.
            11. Wśród tych utworów od stycznia lub lutego 2009 r. znajdował się podręcznik Winfrieda Schulzego zatytułowany „Einführung in die neuere Geschichte” (zwany dalej „spornym podręcznikiem”), opublikowany przez wydawnictwo Ulmer – wydawnictwo naukowe mające swoją siedzibę w Stuttgarcie (Niemcy).
            12. TU Darmstadt nie przyjął oferty wydawnictwa Ulmer z dnia 29 stycznia 2009 r., która dotyczyła nabywania wydawanych przez nie podręczników, w tym spornego podręcznika, w postaci książek elektronicznych.
            13. TU Darmstadt poddał sporny podręcznik digitalizacji w celu udostępnienia go użytkownikom biblioteki na stanowiskach komputerowych zainstalowanych w jej pomieszczeniach. Na stanowiskach dla czytelników nie można było uzyskać w tym samym czasie dostępu do większej liczby egzemplarzy utworu niż liczba materialnych egzemplarzy znajdujących się w zbiorach bibliotecznych. Użytkownicy wspomnianych stanowisk komputerowych mogli wydrukować ten utwór w całości lub w części na papierze lub utrwalić go na kluczu USB i w obu tych przypadkach wynieść go w tej postaci poza pomieszczenia biblioteki.
            14. Landgericht Frankfurt am Main (sąd okręgowy we Frankfurcie nad Menem), rozpatrujący sprawę z powództwa wydawnictwa Ulmer, uznał w wyroku z dnia 6 marca 2011 r., że aby § 52b UrhG nie miał zastosowania, podmiot praw oraz dana instytucja powinny zawrzeć uprzednio umowę na cyfrowe korzystanie z omawianego utworu. Sąd ten oddalił ponadto wniosek wydawnictwa Ulmer o zakazanie TU Darmstadt digitalizacji lub zlecania digitalizacji spornego podręcznika. Uwzględnił on jednakże wniosek tego wydawnictwa o zakazanie umożliwiania użytkownikom biblioteki TU Darmstadt drukowania tego utworu lub utrwalania go na kluczu USB na stanowiskach komputerowych w czytelni, a następnie wynoszenia tych kopii poza pomieszczenia biblioteki.
            15. Bundesgerichtshof (federalny sąd najwyższy), rozpatrujący rewizję („Revision”) wniesioną przez TU Darmstadt z pominięciem instancji odwoławczej, twierdzi, że w pierwszej kolejności powstaje pytanie, czy utwory i inne przedmioty objęte ochroną „podlegają zasadom zakupu lub licencji” w rozumieniu art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29, w przypadku gdy podmiot praw zwraca się do instytucji, o której mowa w tym przepisie, z ofertą zawarcia, na odpowiednich warunkach, umowy licencyjnej na korzystanie z tych utworów, czy też należy przyjąć inną wykładnię tego przepisu, zgodnie z którą powyższe określenie może odnosić się wyłącznie do przypadków, gdy dany podmiot praw i dana jednostka zawarły porozumienie w tym przedmiocie.
            16. Wspomniany sąd uważa, że inaczej niż w wypadku niemieckiej wersji językowej tego przepisu jego wersje angielska i francuska skłaniają raczej do przyjęcia pierwszej z tych wykładni. Takie stanowisko mogłoby też znaleźć poparcie w ogólnej systematyce i celu dyrektywy 2001/29. Natomiast gdyby na wyłączenie stosowania wspomnianego przepisu pozwalało jedynie zawarcie porozumienia, dana instytucja mogłaby odrzucić odpowiednią ofertę podmiotu praw w celu skorzystania z omawianego ograniczenia, co oznaczałoby również, że podmiot praw nie otrzymałby stosownego wynagrodzenia, którego uzyskanie stanowi zdaniem tego sądu jeden z celów omawianej dyrektywy.
            17. W drugiej kolejności sąd odsyłający zastanawia się nad kwestią, czy art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że pozwala on państwom członkowskim na przyznanie instytucjom, o których mowa w tym przepisie, prawa do digitalizacji utworów znajdujących się w ich zbiorach, o ile takiego zwielokrotnienia wymaga udostępnienie tych utworów lub podanie ich do wiadomości za pośrednictwem zainstalowanych przez nie terminali. Sąd odsyłający uważa, że państwom członkowskim powinna przysługiwać kompetencja o charakterze uzupełniającym w celu ustanowienia takiego wyjątku od prawa do zwielokrotniania, o którym mowa w art. 2 tej dyrektywy, lub takiego ograniczenia rzeczonego prawa, gdyby w braku ich ustanowienia narażona na szwank został skuteczność (effet utile) art. 5 ust. 3 lit. n) wspomnianej dyrektywy. W ocenie tego sądu kompetencja ta może tak czy inaczej zostać wywiedziona z art. 5 ust. 2 lit. c) omawianej dyrektywy.
            18. W trzeciej kolejności sąd odsyłający stwierdza, że w sporze w postępowaniu głównym poruszona została kwestia, czy zgodnie z art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 państwa członkowskie są uprawnione do ustanowienia sytemu ograniczeń pozwalającego użytkownikom instytucji, o których mowa w tym przepisie, na drukowanie na papierze lub na utrwalanie na kluczu USB całości lub części utworów udostępnionych lub podanych im do wiadomości przez daną instytucję za pośrednictwem zainstalowanych w niej terminali.
            19. W tym względzie sąd odsyłający uważa przede wszystkim, że wspomniane wydruki, utrwalenia lub pobrane pliki – nawet jeżeli nie są co do zasady objęte ograniczeniem przewidzianym w art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29, ponieważ wiążą się ze zwielokrotnieniem utworu – mogłyby być mimo wszystko dozwolone jako rozszerzenie udostępnienia lub podania do wiadomości utworu przez daną instytucję na podstawie innego przypadku ograniczenia, w szczególności z tytułu wyjątku nazywanego „kopią na użytek prywatny” przewidzianego w art. 5 ust. 2 lit. b) tej dyrektywy.
            20. Dodatkowo cel określony w art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29, polegający na umożliwieniu korzystania w sposób skuteczny, w celu badań lub prywatnych studiów, z tekstów udostępnionych lub podanych do wiadomości za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali zainstalowanych w pomieszczeniach instytucji takiej jak biblioteka, przemawiałby za taką wykładnią omawianego przepisu, zgodnie z którą drukowanie na papierze za pośrednictwem odpowiednio wyposażonego terminala powinno być dozwolone, jednak utrwalanie tego utworu na kluczu USB już nie.
            21. Wreszcie sąd odsyłający stwierdza, że taka wykładnia art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 pozwoliłaby również na zapewnienie, by zakres ograniczenia przewidzianego w tym przepisie spełniał potrójną przesłankę zawartą w art. 5 ust. 5 wspomnianej dyrektywy. Zdaniem sądu odsyłającego utrwalenie utworu na kluczu USB bardziej ingeruje w prawa twórcy utworu niż wydrukowanie go na papierze.
            22. W tych okolicznościach Bundesgerichtshof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
            „1) Czy zasady zakupu lub licencji w rozumieniu art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 obowiązują w przypadku, gdy podmiot prawa proponuje wymienionym tam instytucjom zawarcie umów licencyjnych o korzystanie z dzieła na odpowiednich warunkach?
            2) Czy art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 uprawnia państwa członkowskie do przyznania instytucjom prawa do digitalizacji dzieł zawartych w ich zbiorach, gdy jest to konieczne do udostępnienia tych dzieł za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali?
            3) Czy prawa przewidziane przez państwa członkowskie zgodnie z art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 mogą sięgać tak daleko, że użytkownicy terminali mogą drukować na papierze udostępnione tam dzieła lub zapisywać je na kluczach USB?”.
            W przedmiocie pytań prejudycjalnych
            W przedmiocie pytania pierwszego
            23. Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy utwór podlega „zasadom zakupu lub licencji” w rozumieniu art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29, w przypadku gdy właściciel praw zwrócił się do instytucji, o której mowa w tym przepisie, takiej jak ogólnodostępna biblioteka, z ofertą zawarcia, na odpowiednich warunkach, umowy licencji na korzystanie z tego utworu.
            24. Wszystkie zainteresowane strony, które złożyły swoje uwagi na piśmie, z wyjątkiem wydawnictwa Ulmer, proponują odpowiedzieć na to pytanie przecząco i opowiadają się zasadniczo za wykładnią, zgodnie z którą pojęcie „zasady zakupu lub licencji” zawarty w art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 należy rozumieć w ten sposób, że podmiot praw i dana instytucja już wcześniej musiały zawrzeć umowę licencyjną lub umowę na korzystanie z określonego utworu, która to umowa określałaby warunki, na jakich wspomniana instytucja może z niego korzystać.
            25. Wydawnictwo Ulmer podnosi, że sama okoliczność, iż podmiot praw zwrócił się do ogólnodostępnej biblioteki z ofertą zawarcia umowy licencyjnej lub umowy na korzystanie z utworu, pod warunkiem że taka oferta jest „odpowiednia”, wystarczy do tego, by art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 nie mógł znaleźć zastosowania.
            26. W tym względzie z porównania wersji językowych art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29, a w szczególności wersji angielskiej, francuskiej, niemieckiej i hiszpańskiej, w których użyto, odpowiednio, określeń: „terms”, „conditions”, „Regelung” i „condiciones”, wynika już na wstępie, że prawodawca Unii posłużył się w treści tego przepisu pojęciami „conditions” (warunki) lub „dispositions” (przepisy), które odnoszą się do faktycznie uzgodnionych postanowień umownych, a nie do zwykłej oferty zawarcia umowy.
            27. Następnie należy przypomnieć, że ograniczenie wynikające z art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 ma na celu wspieranie interesu publicznego związanego z promowaniem badań i prywatnych studiów poprzez upowszechnianie wiedzy, co stanowi ponadto podstawową misję instytucji takich jak ogólnodostępna biblioteka.
            28. Tymczasem proponowana przez wydawnictwo Ulmer wykładnia zakłada, że podmiot praw mógłby, w drodze jednostronnej i zasadniczo arbitralnej czynności, pozbawić daną instytucję prawa do skorzystania z tego ograniczenia i w ten sposób uniemożliwić tej instytucji wypełnianie jej podstawowej misji, a także stanąć na przeszkodzie wspieraniu wskazanego powyżej interesu publicznego.
            29. Ponadto motyw 40 dyrektywy 2001/29 wskazuje, że stosowne jest promowanie specjalnych umów lub licencji, które wspierałyby, bez zaburzenia równowagi, takie instytucje i realizowanie przez nie ich misji upowszechniania wiedzy.
            30. Jak zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 21 i 22 opinii, motywy 45 i 51 tej dyrektywy potwierdzają, również w swojej wersji niemieckojęzycznej, że szczególnie w kontekście wyjątków i ograniczeń wymienionych w art. 5 ust. 3 dyrektywy 2001/29 odniesiono się do faktycznych stosunków umownych oraz zawierania i stosowania już istniejących porozumień, a nie zwykłych ofert zawarcia umowy lub udzielenia licencji.
            31. Ponadto proponowaną przez wydawnictwo Ulmer wykładnię trudno pogodzić z celem, którego osiągnięciu służy art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29, polegającym na utrzymaniu właściwej równowagi między prawami i interesami z jednej strony podmiotów praw autorskich a z drugiej strony użytkowników utworów objętych ochroną, którzy pragną udostępniać je publicznie w celu badań lub prywatnych studiów prowadzonych przez osoby prywatne.
            32. Ponadto gdyby sama oferta zawarcia umowy licencyjnej lub umowy na korzystanie z utworu wystarczała do wyłączenia stosowania art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29, taka wykładnia pozbawiłaby przewidziane w tym przepisie ograniczenie znacznej części jego istoty, a wręcz skuteczności (effet utile), ponieważ gdyby ją przyjąć, wspomniane ograniczenie mogłoby być stosowane – w myśl twierdzeń wydawnictwa Ulmer – wyłącznie do coraz rzadszych utworów, w których przypadku elektroniczna wersja, w szczególności w postaci książki elektronicznej, nie jest jeszcze oferowana na rynku.
            33. Wreszcie wykładni, zgodnie z którą musi tu chodzić o faktycznie uzgodnione warunki umowne, nie można wykluczyć – wbrew temu, co utrzymuje wydawnictwo Ulmer – z tego powodu, że nie spełniałaby ona potrójnej przesłanki ustanowionej w art. 5 ust. 5 dyrektywy 2001/29.
            34. W tym względzie wystarczy stwierdzić, że ograniczenie przewidziane w art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 jest obwarowane kilkoma obostrzeniami, które gwarantują – nawet jeżeli stosowanie tego przepisu będzie wyłączone jedynie w przypadku faktycznego uzgodnienia warunków umownych – że takie ograniczenie wciąż będzie stosowane w niektórych szczególnych przypadkach, które nie naruszają normalnego wykorzystania utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną ani nie powodują nieuzasadnionej szkody dla uzasadnionych interesów podmiotów praw autorskich.
            35. Z uwagi na powyższe rozważania odpowiedź na pytanie pierwsze winna brzmieć: pojęcie „zasady zakupu lub licencji” zawarty w art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 należy rozumieć w ten sposób, że zakłada on uprzednie zawarcie przez podmiot praw i instytucję, o której mowa w tym przepisie, taką jak ogólnodostępna biblioteka, umowy licencyjnej lub umowy o korzystanie z danego utworu, określającej warunki, na jakich instytucja ta może z tego utworu korzystać.
            W przedmiocie pytania drugiego
            36. Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przyznało ogólnodostępnym bibliotekom, o których mowa w tym przepisie, prawo do digitalizacji utworów znajdujących się w ich zbiorach, jeżeli ta czynność zwielokrotnienia jest konieczna w celu udostępnienia tych utworów użytkownikom za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali zainstalowanych w pomieszczeniach tej instytucji.
            37. Na wstępie należy zauważyć, że bezsporne jest, iż digitalizacja utworu, która polega zasadniczo na przekonwertowaniu go z formatu analogicznego na format cyfrowy, stanowi czynność zwielokrotnienia tego utworu.
            38. Nasuwa się zatem pytanie, czy art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 zezwala państwom członkowskim na przyznanie tego prawa do zwielokrotniania ogólnodostępnym bibliotekom, mimo że zgodnie z art. 2 tej dyrektywy to twórcy dysponują wyłącznym prawem zezwalania na zwielokrotnianie ich utworów lub zakazywania takiego zwielokrotniania.
            39. W tym względzie należy przede wszystkim stwierdzić, że w myśl art. 5 ust. 3 zdanie pierwsze dyrektywy 2001/29 państwa członkowskie mogą przewidzieć wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do praw określonych w art. 2 i 3 tej dyrektywy, a zatem zarówno w odniesieniu do przysługującego twórcom wyłącznego prawa do zwielokrotniania, jak i prawa do publicznego udostępniania utworów.
            40. Jednakże art. 5 ust. 3 lit. n) wspomnianej dyrektywy ogranicza możliwość korzystania z utworów w rozumieniu tego przepisu do „korzystania poprzez udostępnienie lub podanie do wiadomości” tych utworów, a zatem do czynności wchodzących w zakres wyłącznego prawa do publicznego udostępniania utworów, o którym mowa w art. 3 omawianej dyrektywy.
            41. Następnie należy przypomnieć, że aby można było mówić o „czynności udostępnienia” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, wystarczy w szczególności, że wspomniane utwory zostaną podane do publicznej wiadomości w taki sposób, że osoby postronne będą miały do nich dostęp, niezależnie od tego, czy skorzystają one z tej możliwości (wyrok Svensson i in., C‑466/12, EU:C:2014:76, pkt 19).
            42. Z powyższego wynika, że w okolicznościach takich jak występujące w sprawie w postępowaniu głównym fakt udzielenia przez instytucję taką jak ogólnodostępna biblioteka, która jest objęta zakresem art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29, dostępu do utworu znajdującego się w jej zbiorach „osobom postronnym”, a mianowicie ogółowi jednostek korzystających z zainstalowanych w jej pomieszczeniach odpowiednio wyposażonych terminali w celu badań lub prywatnych studiów, należy uznać za „podanie do wiadomości” i w konsekwencji za „czynność udostępnienia” w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok Svensson i in., EU:C:2014:76, pkt 20).
            43. Owo prawo do udostępniania utworów przysługujące instytucjom, o których mowa w art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29, takim jak ogólnodostępne biblioteki, w granicach przesłanek określonych w tym przepisie może zostać pozbawione znacznej części swej istoty, a wręcz skuteczności (effet utile), jeżeli instytucje te nie będą dysponowały mającym uzupełniający charakter prawem digitalizacji utworów, których może to dotyczyć.
            44. Takie prawo zostało przyznane rzeczonym instytucjom w art. 5 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2001/29 w zakresie dotyczącym „szczególnych czynności zwielokrotniania”.
            45. Powyższą przesłankę dotyczącą szczególnego charakteru należy rozumieć w ten sposób, że dane instytucje nie mogą co do zasady dokonywać digitalizacji całości swoich zbiorów.
            46. Natomiast przesłanka ta jest w zasadzie spełniona, w przypadku gdy digitalizacja niektórych utworów z danego zbioru jest konieczna do „korzystania poprzez udostępnienie lub podanie [ich] do wiadomości, w celu badań i prywatnych studiów, indywidualnym postronnym osobom […] [za pośrednictwem odpowiednio] wyposażonych terminali”, zgodnie z tym, co przewiduje art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29.
            47. Ponadto zakres tego mającego uzupełniający charakter prawa digitalizacji winien zostać sprecyzowany w drodze wykładni art. 5 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2001/29 w świetle art. 5 ust. 5 tego aktu, zgodnie z którym owo ograniczenie powinno być stosowane tylko w niektórych szczególnych przypadkach, które nie naruszają normalnego wykorzystania utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną ani nie powodują nieuzasadnionej szkody dla uzasadnionych interesów podmiotów praw autorskich, zważywszy jednak, że ten ostatni przepis nie ma na celu rozszerzenia zakresu wyjątków i ograniczeń przewidzianych w art. 5 ust. 2 tej dyrektywy (zob. podobnie wyroki: Infopaq International, C‑5/08, EU:C:2009:465, pkt 58; ACI Adam i in., C‑435/12, EU:C:2014:254, pkt 26).
            48. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że właściwe przepisy krajowe należycie uwzględniają przesłanki ustanowione w art. 5 ust. 5 wspomnianej dyrektywy, ponieważ z § 52b UrhG wynika, po pierwsze, że digitalizacja utworów przez ogólnodostępne biblioteki nie może prowadzić do tego, by liczba egzemplarzy każdego z utworów udostępnianych użytkownikom za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali przekroczyła liczbę materialnych egzemplarzy nabytych przez bibliotekę. Po drugie, o ile na podstawie tego przepisu prawa krajowego digitalizacja utworu nie jest jako taka powiązana z obowiązkiem rekompensaty, o tyle późniejsze udostępnianie tego utworu w formacie cyfrowym za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali podlega zapłacie stosownego wynagrodzenia.
            49. W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytanie drugie winna brzmieć: art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 w związku z art. 5 ust. 2 lit. c) tego aktu należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przyznało ogólnodostępnym bibliotekom, o których mowa w tych przepisach, prawo digitalizacji utworów znajdujących się w ich zbiorach, o ile ta czynność zwielokrotnienia jest konieczna z punktu widzenia udostępnienia tych utworów użytkownikom za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali zainstalowanych w pomieszczeniach tych instytucji.
            W przedmiocie pytania trzeciego
            50. Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przyznało ogólnodostępnym bibliotekom, o których mowa w tym przepisie, prawo do udostępniania utworów użytkownikom za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali, które umożliwiają drukowanie tych utworów na papierze lub ich utrwalanie na kluczu USB.
            51. Jak wynika z pkt 40 i 42 niniejszego wyroku, ograniczenie przewidziane w art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 dotyczy co do zasady wyłącznie niektórych czynności udostępniania, które normalnie objęte są wyłącznym prawem podmiotu praw określonym w art. 3 tej dyrektywy, a mianowicie tych czynności, poprzez które dane instytucje udostępniają określony utwór podmiotom prywatnym w celu badań lub prywatnych studiów za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali zainstalowanych w ich pomieszczeniach.
            52. Tymczasem bezsporne jest, że czynności tego rodzaju jak drukowanie utworu na papierze lub jego utrwalenie na kluczu USB – nawet jeśli możliwe ze względu na pewne funkcje, w jakie wyposażone są terminale, za pośrednictwem których można zapoznać się z utworem – stanowią nie czynności „udostępnienia” w rozumieniu art. 3 dyrektywy 2001/29, ale czynności „zwielokrotnienia” w rozumieniu art. 2 tej dyrektywy.
            53. Mamy tu bowiem do czynienia ze stworzeniem nowej kopii materialnej lub kopii cyfrowej utworu udostępnianego użytkownikom przez instytucję za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali.
            54. Zezwolenie na owe czynności zwielokrotnienia, inaczej niż w przypadku niektórych działań związanych z digitalizacją utworu, nie może również wynikać z mającego uzupełniający charakter prawa wywodzonego z łącznej lektury art. 5 ust. 2 lit. c) i art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29, ponieważ czynności te nie są konieczne do udostępnienia, przy spełnieniu przesłanek określonych w tych przepisach, tego utworu użytkownikom za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali. Ponadto zezwolenie na wskazane powyżej czynności nie może wynikać z art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 tego przepisu, gdyż nie są one wykonywane przez instytucje, do których odnosi się ten przepis, a przez użytkowników odpowiednio wyposażonych terminali zainstalowanych w pomieszczeniach tych instytucji.
            55. Natomiast tego rodzaju czynności zwielokrotniania na nośniku analogowym lub cyfrowym mogą, w zależności od przypadku, być dozwolone na podstawie krajowych przepisów dokonujących transpozycji wyjątków lub ograniczeń przewidzianych w art. 5 ust. 2 lit. a) lub b) dyrektywy 2001/29, o ile w danym wypadku spełnione są ustanowione w tych przepisach przesłanki, zwłaszcza ta dotycząca godziwej rekompensaty, jaka musi przysługiwać podmiotowi praw.
            56. Dodatkowo tego rodzaju czynności zwielokrotnienia muszą spełniać przesłanki określone w art. 5 ust. 5 dyrektywy 2001/29. W konsekwencji wolumen powielanych tekstów nie może, w szczególności, powodować nieuzasadnionej szkody dla uzasadnionych interesów podmiotów praw autorskich.
            57. Ze względu na powyższe rozważania odpowiedź na pytanie trzecie winna brzmieć: art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że przepis ten nie obejmuje czynności takich jak drukowanie utworów na papierze lub utrwalanie ich na kluczu USB, wykonywanych przez użytkowników za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali zainstalowanych w ogólnodostępnych bibliotekach, do których przepis ten się odnosi. Natomiast tego rodzaju czynności mogą, w zależności od wypadku, być dozwolone na podstawie krajowych przepisów dokonujących transpozycji wyjątków lub ograniczeń przewidzianych w art. 5 ust. 2 lit. a) lub b) tej dyrektywy, o ile w danym wypadku spełnione są ustanowione w tych przepisach przesłanki.
            W przedmiocie kosztów
            58. Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
            1) Pojęcie „zasady zakupu lub licencji” zawarte w art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym należy rozumieć w ten sposób, że zakłada on uprzednie zawarcie przez podmiot praw i instytucję, o której mowa w tym przepisie, taką jak ogólnodostępna biblioteka, umowy licencyjnej lub umowy o korzystanie z danego utworu, określającej warunki, na jakich instytucja ta może z tego utworu korzystać.
            2) Artykuł 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 w związku z art. 5 ust. 2 lit. c) tego aktu należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przyznało ogólnodostępnym bibliotekom, o których mowa w tych przepisach, prawo digitalizacji utworów znajdujących się w ich zbiorach, o ile ta czynność zwielokrotnienia jest konieczna z punktu widzenia udostępnienia tych utworów użytkownikom za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali zainstalowanych w pomieszczeniach tych instytucji.
            3) Artykuł 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że przepis ten nie obejmuje czynności takich jak drukowanie utworów na papierze lub utrwalanie ich na kluczu USB, wykonywanych przez użytkowników za pośrednictwem odpowiednio wyposażonych terminali zainstalowanych w ogólnodostępnych bibliotekach, do których przepis ten się odnosi. Natomiast tego rodzaju czynności mogą, w zależności od przypadku, być dozwolone na podstawie krajowych przepisów dokonujących transpozycji wyjątków lub ograniczeń przewidzianych w art. 5 ust. 2 lit. a) lub b) tej dyrektywy, o ile w danym wypadku spełnione są ustanowione w tych przepisach przesłanki.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 16 lipca 1998 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Wielkiemu Księstwu Luksemburga. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego. # Sprawa C-339/97.


title: Wyrok Sądu (izba odwołań) z dnia 9 lipca 2013 r. # Oscar Orlando Arango Jaramillo i inni przeciwko Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu (EBI). # Odwołanie - Służba publiczna - Personel EBI - Szczególna procedura kontroli orzeczenia Sądu - Odrzucenie skargi w pierwszej instancji jako niedopuszczalnej - Emerytury i renty - Podwyższenie składki na system emerytalny - Termin do wniesienia skargi - Rozsądny termin. # Sprawa T-234/11 P-RENV-RX.

text:
         WYROK SĄDU (izba ds. odwołań)
      z dnia 9 lipca 2013 r. (
            *1
         )
      „Odwołanie — Służba publiczna — Personel EBI — Szczególna procedura kontroli orzeczenia Sądu — Odrzucenie skargi w pierwszej instancji jako niedopuszczalnej — Emerytury i renty — Podwyższenie składki na system emerytalny — Termin do wniesienia skargi — Rozsądny termin”
      W sprawie T-234/11 P-RENV-RX
      mającej za przedmiot odwołanie mające na celu uchylenie postanowienia Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej (pierwsza izba) z dnia 4 lutego 2011 r. w sprawie F-34/10 Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI,

         Oscar Orlando Arango Jaramillo, pracownik Europejskiego Banku Inwestycyjnego, zamieszkały w Luksemburgu (Luksemburg) oraz 34 innych pracowników Europejskiego Banku Inwestycyjnego, których nazwiska wymienione są w załączniku, reprezentowani przez adwokatów B. Cortesego i C. Cortese,
      strona skarżąca,
      w której drugą stroną postępowania jest

         Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), reprezentowany przez C. Gómeza de la Cruza i T. Gilliamsa, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez adwokata P.E. Partscha,
      strona pozwana w pierwszej instancji,
      SĄD (izba ds. odwołań),
      w składzie: M. Jaeger, prezes, I. Pelikánová (sprawozdawca) i A. Dittrich, sędziowie,
      sekretarz: E. Coulon,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Niniejsze postępowanie toczy się w następstwie wyroku Trybunału (czwarta izba) z dnia 28 lutego 2013 r. w sprawie C-334/12 RX-II szczególna procedura kontroli orzeczenia Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI, na mocy którego Trybunał, stwierdziwszy, że wyrok Sądu (izba ds. odwołań) z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie T-234/11 P Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI (zwany dalej „wyrokiem poddanym szczególnej procedurze kontroli”), mający za przedmiot odwołanie od postanowienia Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej (pierwsza izba) z dnia 4 lutego 2011 r. w sprawie F-34/10 Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI (zwanego dalej „zaskarżonym postanowieniem”), narusza spójność prawa Unii Europejskiej, uchylił wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli i przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania.

         Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu

               2

               Z pkt 2–4 zaskarżonego postanowienia, o którym mowa w pkt 1 powyżej, wynika, że Oscar Orlando Arango Jaramillo i pozostałych 34 wnoszących odwołanie, których nazwiska wymienione są w załączniku, są pracownikami Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI). Od dnia 1 stycznia 2007 r. rozliczenia wynagrodzenia pracowników EBI są sporządzane nie w tradycyjnej papierowej formie, ale w formie elektronicznej. Od tamtego czasu są one co miesiąc wprowadzane do systemu informatycznego EBI o nazwie Peoplesoft i w ten sposób każdy pracownik może mieć do nich wgląd ze swojego komputera służbowego.

               3

               W sobotę, dnia 13 lutego 2010 r. rozliczenia wynagrodzenia za luty 2010 r. zostały wprowadzone do systemu informatycznego Peoplesoft. Rozliczenia te wskazywały, że w stosunku do rozliczeń za styczeń 2010 r. podwyższeniu uległy stawki składki na system emerytalny, co było wynikiem decyzji podjętych przez EBI w ramach reformy systemu emerytalnego jego pracowników.

         Postępowanie w pierwszej instancji i zaskarżone postanowienie

               4

               W dniu 26 maja 2010 r. wnoszący odwołanie wnieśli do Sądu do spraw Służby Publicznej skargę, która została zarejestrowana pod sygnaturą F-34/10, mającą na celu, po pierwsze, stwierdzenie nieważności ich rozliczeń wynagrodzenia za luty 2010 r. w zakresie, w jakim te rozliczenia uwzględniały decyzje EBI o podwyższeniu ich składek na system emerytalny, oraz po drugie, zasądzenie od EBI na ich rzecz symbolicznego euro tytułem zadośćuczynienia za krzywdę.

               5

               W odrębnym piśmie skierowanym do sekretariatu Sądu do spraw Służby Publicznej EBI podniósł na podstawie art. 78 regulaminu postępowania przed tym sądem zarzut niedopuszczalności i wniósł o orzeczenie niedopuszczalności skargi bez rozpatrywania sprawy co do istoty.

               6

               W uwagach w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności wnoszący odwołanie podnieśli między innymi, że w świetle szczególnych okoliczności sprawy, a zwłaszcza w braku jakiegokolwiek przepisu określającego termin do wniesienia skargi przez pracowników EBI, ścisłe stosowanie terminu do wniesienia skargi obowiązującego na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa, wynoszącego trzy miesiące i dziesięć dni, skutkuje ich zdaniem naruszeniem ich prawa do skutecznego środka prawnego (ww. w pkt 1 zaskarżone postanowienie, pkt 18).

               7

               W zaskarżonym postanowieniu (pkt 1 powyżej), wydanym na podstawie art. 78 regulaminu postępowania przed Sądem do spraw Służby Publicznej, rzeczony sąd, nie otworzywszy procedury ustnej i nie pozostawiając zarzutu niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w wyroku, odrzucił skargę jako bezzasadną z powodu przekroczenia terminu.

         Odwołanie do Sądu

               8

               Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 28 kwietnia 2011 r. wnoszący odwołanie wnieśli odwołanie na podstawie art. 9 załącznika I do statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przeciwko zaskarżonemu postanowieniu (pkt 1 powyżej), które zostało zarejestrowane pod sygnaturą T-234/11 P.

               9

               Wnoszący odwołanie wnieśli w jego ramach do Sądu o uchylenie omawianego postanowienia, oddalenie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez EBI w sprawie F-34/10 i przekazanie sprawy Sądowi do spraw Służby Publicznej do ponownego rozpoznania, by orzekł co do jej istoty.

               10

               Sąd stwierdził, że w terminie miesiąca od doręczenia powiadomienia o zamknięciu procedury pisemnej strony nie wystąpiły do niego z wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy, po czym wydał rozstrzygnięcie w przedmiocie sporu bez części ustnej postępowania.

               11

               Na poparcie odwołania wnoszący je podnieśli trzy zarzuty, pierwszy tytułem głównym, a pozostałe dwa tytułem ewentualnym. Pierwszy zarzut dotyczył naruszenia prawa przy interpretacji pojęcia „rozsądnego terminu” do wniesienia skargi w pierwszej instancji, a w szczególności naruszenia zasady proporcjonalności oraz prawa do skutecznej ochrony sądowej. Drugi zarzut dotyczył naruszenia prawa przy interpretacji znajdujących zastosowanie norm proceduralnych, w szczególności tych dotyczących istnienia nieprzewidywalnych okoliczności. Trzeci zarzut dotyczył przeinaczenia przedstawionych Sądowi do spraw Służby Publicznej dowodów na zaistnienie nieprzewidywalnych okoliczności, a także naruszenia norm dotyczących środków dowodowych oraz środków organizacji postępowania w pierwszej instancji.

               12

               W wyroku poddanym szczególnej procedurze kontroli (pkt 1 powyżej) Sąd odrzucił w części odwołanie ze względu na to, że podniesione zarzuty były niedopuszczalne, a w części oddalił je ze względu na to, że pozostałe zarzuty były bezzasadne.

               13

               Oddalając pierwszy zarzut odwołania, podniesiony tytułem głównym, Sąd orzekł, że w zaskarżonym postanowieniu (pkt 1 powyżej) Sąd do spraw Służby Publicznej prawidłowo zastosował do sytuacji wnoszących odwołanie zasadę, zgodnie z którą, analogicznie do terminu do wniesienia skargi określonego w art. 91 ust. 3 Regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”), trzymiesięczny termin należy co do zasady uznać za rozsądny do celów wniesienia przez pracownika EBI skargi o stwierdzenie nieważności niekorzystnego dla niego aktu EBI (ww. w pkt 1 wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli, pkt 27). Sąd uznał ponadto, że nie można uznać, iż stawianie pracownikom EBI takiego obowiązku wniesienia skargi w dokładnie określonym terminie narusza ich prawo do skutecznego środka prawnego lub zasadę proporcjonalności (ww. w pkt 1 wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli, pkt 41).

         Szczególna procedura kontroli przez Trybunał

               14

               Na wniosek pierwszego rzecznika generalnego Trybunał (specjalna izba ustanowiona w art. 123b regulaminu postępowania przed Trybunałem w wersji mającej zastosowanie w chwili przedstawienia wniosku) podjął decyzję z dnia 12 lipca 2012 r. w sprawie C-334/12 RX, o poddaniu orzeczenia Sądu szczególnej procedurze kontroli. Zgodnie z treścią tej decyzji szczególna procedura kontroli dotyczyć miała tego, czy, po pierwsze, wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli (pkt 1 powyżej) narusza jedność lub spójność prawa Unii ze względu na to, że Sąd orzekający jako instancja odwoławcza zinterpretował pojęcie „rozsądnego terminu” w kontekście wniesienia przez pracowników EBI skargi o stwierdzenie nieważności niekorzystnego dla nich aktu wydanego przez ten bank jako termin, którego przekroczenie powoduje wniesienie skargi z przekroczeniem terminu, i w rezultacie prowadzi do niedopuszczalności tej skargi, a sąd Unii nie jest przy tym zobowiązany do uwzględnienia szczególnych okoliczności danego przypadku, oraz, po drugie, czy taka interpretacja pojęcia „rozsądnego terminu” może naruszać prawo do skutecznego środka prawnego, zagwarantowane w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. 2010, C 83, s. 389).

               15

               W ww. wyroku w sprawie szczególna procedura kontroli orzeczenia Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI (pkt 1 powyżej) Trybunał uchylił wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli (pkt 1 powyżej), orzekając, iż faktycznie narusza on spójność prawa Unii, gdyż Sąd jako instancja odwoławcza zinterpretował pojęcie „rozsądnego terminu” w kontekście wniesienia przez pracowników EBI skargi o stwierdzenie nieważności niekorzystnego dla nich aktu tego banku jako trzymiesięczny termin, którego przekroczenie powoduje automatycznie wniesienie skargi z przekroczeniem terminu i w rezultacie prowadzi do niedopuszczalności tej skargi, a sąd Unii nie jest przy tym zobowiązany do uwzględnienia okoliczności danego przypadku.

               16

               Jednak, uznając, że ostateczne rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności skargi wnoszących odwołanie, w szczególności zaś tego, czy ich skarga została wniesiona w rozsądnym terminie w rozumieniu orzecznictwa zgodnego z zasadą prawa do skutecznego środka prawnego, nie wynika z ustaleń stanu faktycznego, na których został oparty wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli (pkt 1 powyżej) Trybunał orzekł, że nie może wydać ostatecznego orzeczenia w przedmiocie sporu na podstawie art. 62b statutu Trybunału. W związku z tym Trybunał orzekł w przedmiocie kosztów postępowania w trybie szczególnej procedury kontroli, natomiast sprawę przekazał Sądowi do ponownego rozpoznania, w celu dokonania oceny, w świetle wszystkich okoliczności właściwych dla sprawy, rozsądnego charakteru terminu, w którym wnoszący odwołanie wnieśli skargę do Sądu do Spraw Służby Publicznej.

         W przedmiocie sprawy przekazanej do ponownego rozpoznania po poddaniu orzeczenia szczególnej procedurze kontroli

         Postępowanie

               17

               Zgodnie z art. 121a regulaminu postępowania przed Sądem wyrok w sprawie szczególna procedura kontroli orzeczenia Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI (pkt 1 powyżej) skutkował ponownym skierowaniem niniejszej sprawy do Sądu.

               18

               Pismem z dnia 1 marca 2013 r. sekretariat Sądu zgodnie z art. 121c § 1 regulaminu postępowania wezwał strony do przedstawienia w terminie miesiąca od doręczenia ww. w pkt 1 wyroku w sprawie szczególna procedura kontroli orzeczenia Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI uwag na piśmie w przedmiocie wniosków, jakie wynikają ze wspomnianego wyroku dla rozstrzygnięcia sporu.

               19

               W dniach 22 marca i 16 kwietnia 2013 r. odpowiednio EBI i wnoszący odwołanie przedłożyli w sekretariacie Sądu swoje uwagi.

               20

               W swoich uwagach EBI wnosi do Sądu o:

                        —

                        tytułem głównym, przekazanie sprawy Sądowi do spraw Służby Publicznej do ponownego rozpoznania;

                        —

                        tytułem ewentualnym, odrzucenie odwołania po tym, jak Sąd utrzyma w mocy orzeczenie o niedopuszczalności skargi wniesionej przez wnoszących odwołanie do Sądu do spraw Służby Publicznej ze względu na przekroczenie terminu, z uzasadnieniem, że skarga została wniesiona w terminie, który nie jest rozsądny w świetle całokształtu okoliczności właściwych dla sprawy, oraz obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania odwoławczego.

               21

               W swoich uwagach wnoszący odwołanie wnoszą do Sądu o:

                        —

                        uwzględnienie pierwszego zarzutu odwołania i uchylenie na tej podstawie zaskarżonego postanowienia (pkt 1 powyżej), z uzasadnieniem, że ich skarga została wniesiona do Sądu do spraw Służby Publicznej w rozsądnym terminie w świetle całokształtu okoliczności właściwych dla sprawy;

                        —

                        przekazanie sprawy Sądowi do spraw Służby Publicznej do ponownego rozpoznania w celu rozstrzygnięcia co do istoty oraz w przedmiocie kosztów postępowania w pierwszej instancji;

                        —

                        obciążenie EBI kosztami postępowania odwoławczego.

         Co do prawa

               22

               Wskutek wyroku w sprawie szczególna procedura kontroli orzeczenia Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI (pkt 1 powyżej) przed Sądem ponownie zawisło odwołanie, o którym mowa w pkt 8 powyżej, i ponownie musi on zbadać trzy zarzuty podnoszone przez wnoszących odwołanie na jego poparcie, przytoczone w pkt 11 powyżej, wyciągając wszystkie wnioski dla rozstrzygnięcia sporu, do których zobowiązuje wspomniany wyrok.

         W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia prawa przy interpretacji pojęcia „rozsądnego terminu” do wniesienia skargi w pierwszej instancji, a w szczególności naruszenia zasady proporcjonalności oraz prawa do skutecznej ochrony sądowej

               23

               Niniejszy zarzut dzieli się w istocie na dwie części. Pierwsza część dotyczy naruszenia prawa przy interpretacji pojęcia „rozsądnego terminu” do wniesienia skargi w pierwszej instancji. Druga część odnosi się do naruszenia zasady proporcjonalności oraz prawa do skutecznej ochrony sądowej.

               24

               W pierwszej części zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie zarzucają, iż Sąd do spraw Służby Publicznej w zaskarżonym postanowieniu (pkt 1 powyżej) naruszył prawo, odrzucając ich skargę jako niedopuszczalną, z uzasadnieniem, że w istocie termin złożenia skargi w pierwszej instancji w sekretariacie Sądu do spraw Służby Publicznej wynoszący trzy miesiące, dziesięć dni i kilka sekund nie jest terminem rozsądnym. W ten sposób Sąd do spraw Służby Publicznej nadał orzecznictwu dotyczącemu terminów do wniesienia skargi przez pracowników EBI (wyroki Sądu: z dnia 23 lutego 2001 r. w sprawach połączonych T-7/98, T-208/98 i T-109/99 De Nicola przeciwko EBI, RecFP s. I-A-49, II-185, pkt 99; a także z dnia 6 marca 2001 r. w sprawie T-192/99 Dunnett i in. przeciwko EBI, Rec. s. II-813, pkt 53, 58) zakres, który był mu obcy, de facto odchodząc od zasady przestrzegania rozsądnego terminu, ze swej natury elastycznej i dopuszczającej ważenie konkretnych wchodzących w grę interesów, a zastępując ją dokładnie określonym trzymiesięcznym terminem, który należy stosować ściśle i w sposób ogólny. Ponadto Sąd do spraw Służby Publicznej nie wziął pod uwagę przedstawionych mu dowodów z dokumentów i zeznań świadków, wykazujących, że, po pierwsze, w terminie trzech miesięcy i dziesięciu dni uwierzytelnione odpisy skargi w pierwszej instancji otrzymane zostały pocztą elektroniczną przez innych adresatów podłączonych do innych serwerów niż ten, z którego je wysłano, a po drugie, że wieczorem w dniu wysłania skargi w pierwszej instancji w pomieszczeniach służbowych ich adwokatów miała miejsce awaria prądu, która została usunięta na około dziesięć minut przed północą, powodując opóźnienie wysyłki. Ponadto Sąd do spraw Służby Publicznej nie wziął pod uwagę szczególnych okoliczności sprawy, a w szczególności tego, że EBI w zawiniony sposób dopuścił się zaniechania w wypełnieniu obowiązku normatywnego w zakresie ustalenia dokładnego i pewnego terminu do wniesienia skargi oraz że przyjął zaskarżone decyzje, wydane w formie rozliczeń wynagrodzenia za luty 2010 r., na podstawie przepisów, które nie zostały jeszcze opublikowane i wciąż nie były opublikowane w dniu wniesienia skargi.

               25

               W drugiej części zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie utrzymują, że Sąd do spraw Służby Publicznej naruszył w zaskarżonym postanowieniu (pkt 1 powyżej) ich prawo do skutecznej ochrony sądowej oraz zasadę proporcjonalności, którą powinno się kierować, stosując przepisy lub zasady prawne, jeżeli ograniczają one prawo dostępu do sądu. Odchodząc od swego poprzedniego orzecznictwa, opartego na elastycznym i przychylnym dla skarżących stosowaniu zasady przestrzegania rozsądnego terminu do wniesienia skargi, Sąd do spraw Służby Publicznej postąpił wbrew podstawowemu wymogowi właściwego wyważenia prawa podmiotu do skutecznej ochrony sądowej oraz wymogu pewności prawa. Sprzeczność ta jest w oczywisty sposób widoczna w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy, opisanych w pkt 24 powyżej. W świetle tych szczególnych okoliczności ścisłe i ogólne stosowanie dokładnego trzymiesięcznego terminu, który nie jest ustanowiony w przepisach ani nie wynika z jasnego i utrwalonego orzecznictwa, stanowi nadmierne ograniczenie ich prawa dostępu do sądu, gwarantowanego przez art. 47 karty praw podstawowych. Ponadto jest ono nieproporcjonalne do zamierzonego przez zasadę przestrzegania rozsądnego terminu celu, polegającego na zapewnieniu stabilności aktów prawnych EBI.

               26

               EBI kwestionuje argumenty przedstawiane przez wnoszących odwołanie i wnosi w istocie o odrzucenie obu części zarzutu pierwszego jako niedopuszczalnych, a w każdym razie o oddalenie ich jako bezzasadnych. Pod zarzutem pierwszym wnoszących odwołanie kryje się zdaniem EBI zamiar poddania kontroli sądu orzekającego w postępowaniu odwoławczym ustaleń co do stanu faktycznego poczynionych przez Sąd do spraw Służby Publicznej, zawartych w zaskarżonym postanowieniu (pkt 1 powyżej), co nie należy do jego właściwości. W każdym razie zarzut pierwszy jest bezzasadny. Z orzecznictwa wynika bowiem, że rozsądny termin do wniesienia skargi przez pracownika EBI jest stałym trzymiesięcznym terminem wydłużonym o dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość, wynikającym w drodze analogii z przepisów regulaminu pracowniczego dotyczących środków odwoławczych. Ponadto z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz sądów Unii wynika, że normy ustanawiające terminy do wniesienia skargi można godzić zarówno z zasadą proporcjonalności, jak i z prawem do skutecznej ochrony sądowej.

               27

               W zakresie, w jakim EBI kwestionuje dopuszczalność obu części zarzutu pierwszego, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sąd orzekający w pierwszej instancji jest wyłącznie właściwy, po pierwsze, do dokonania ustaleń faktycznych, chyba że nieprawidłowość tych ustaleń wynika z przedłożonych mu akt sprawy, a po drugie, do dokonania oceny stanu faktycznego. Po dokonaniu ustaleń lub oceny okoliczności faktycznych przez sąd pierwszej instancji sąd orzekający w postępowaniu odwoławczym jest właściwy do kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności i skutków prawnych, które wywiódł z nich sąd pierwszej instancji (wyrok Sądu z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie T-266/08 P Kerstens przeciwko Komisji pkt 37; zob. podobnie wyroki: Trybunału z dnia 6 kwietnia 2006 r. w sprawie C-551/03 P General Motors przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-3173, pkt 51; a także z dnia 21 września 2006 r. w sprawie C-167/04 P JCB Service przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-8935, pkt 106).

               28

               W zarzucie pierwszym wnoszący odwołanie nie kwestionują ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd do spraw Służby Publicznej w zaskarżonym postanowieniu (pkt 1 powyżej) dotyczących terminu, w którym wniesiona została skarga w pierwszej instancji, lecz wnioski, które sąd ten wysnuł z rzeczonych ustaleń, a mianowicie to, że terminu, w którym wniesiono skargę, nie można uznać za „rozsądny”. Tymczasem to, czy Sąd do spraw Służby Publicznej mógł słusznie dojść na podstawie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy do wniosku, że wnoszący odwołanie nie wnieśli skargi w rozsądnym terminie, stanowi kwestię prawną podlegającą kontroli sądu orzekającego w postępowaniu odwoławczym.

               29

               Zatem zarzut niedopuszczalności podniesiony przez EBI przeciwko zarzutowi pierwszemu należy oddalić jako bezzasadny.

               30

               Do celów zbadania co do istoty pierwszej części zarzutu pierwszego, dotyczącej naruszenia prawa przy interpretacji pojęcia „rozsądnego terminu” do wniesienia skargi w pierwszej instancji należy zaznaczyć, że ani traktat FUE, ani regulamin pracowniczy EBI, wydany przez jego Radę Dyrektorów zgodnie z art. 29 regulaminu wewnętrznego EBI, nie zawierają wskazówek co do terminu do wniesienia skargi mającego zastosowanie do sporów między EBI a jego pracownikami. Pogodzenie z jednej strony prawa do skutecznej ochrony sądowej, zaliczającego się do ogólnych zasad prawa Unii, wymagającego przyznania podmiotowi prawa terminu wystarczającego do tego, by ocenił zgodność z prawem niekorzystnego dla niego aktu, oraz do tego, by przygotował w razie potrzeby skargę, a z drugiej strony – wymogu pewności prawa, wymagającego, by po upływie pewnego okresu wydane przez organy Unii akty stawały się ostateczne, wymaga tego, by spory pomiędzy Europejskim Bankiem Inwestycyjnym a jego pracownikami były wnoszone do sądu Unii w rozsądnym terminie (zob. ww. w pkt 24 wyroki: w sprawie De Nicola przeciwko EBI, pkt 97–99 i przytoczone tam orzecznictwo; w sprawie Dunnett i in. przeciwko EBI, pkt 51–53 i przytoczone tam orzecznictwo, a także postanowienie prezesa Sądu z dnia 6 grudnia 2002 r. w sprawie T-275/02 R D przeciwko EBI, RecFP s. I-A-259, II-1295, pkt 31, 32).

               31

               Zgodnie z orzecznictwem „rozsądny” charakter terminu, czy to w odniesieniu do czasu trwania postępowania administracyjnego lub sądowego, czy też kwestii terminu, który tak jak w niniejszym przypadku ma bezpośredni wpływ na dopuszczalność skargi, powinien być zawsze oceniany w zależności od okoliczności sprawy, a w szczególności od znaczenia sporu dla zainteresowanego, złożoności sprawy i zachowania stron (zob. ww. w pkt 1 wyrok w sprawie szczególnej procedury kontroli orzeczenia Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI, pkt 28–37 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego ogólnie, że pojęcie rozsądnego terminu nie może być rozumiane jako szczególny termin zawity, a w szczególności, że trzymiesięczny termin przewidziany w art. 91 ust. 3 regulaminu pracowniczego nie może znajdować zastosowania poprzez analogię jako termin zawity do członków personelu EBI, w sytuacji gdy wnoszą oni skargę o stwierdzenie nieważności przyjętego przez niego aktu, który to akt jest dla nich niekorzystny (zob. ww. w pkt 1 wyrok w sprawie szczególnej procedury kontroli orzeczenia Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).

               32

               W związku z tym sama okoliczność, że pracownik EBI wniósł skargę o stwierdzenie nieważności niekorzystnego dla siebie aktu tego banku w terminie przekraczającym trzy miesiące i dziesięć dni, nie wystarczy, by uznać, że skarga została wniesiona z przekroczeniem terminu, a sąd Unii powinien w każdym razie sprawdzić, czy termin miał rozsądny charakter w świetle okoliczności właściwych dla sprawy.

               33

               Sam fakt, że w ww. w pkt 24 powyżej wyrokach w sprawie De Nicola przeciwko EBI (pkt 118–120) i w sprawie Dunnett i in. przeciwko EBI (pkt 57, 58) Sąd uznał, że terminy nieprzekraczające trzech miesięcy i dziesięciu dni są rozsądne, nie oznacza, że dłuższe terminy nie mogłyby zostać uznane za „rozsądne” w świetle okoliczności właściwych dla danych spraw, ponieważ sąd Unii orzekał jedynie w przedmiocie konkretnych zawisłych przed nim spraw, nie badając przy tym kwestii, czy dłuższe terminy można by jeszcze uznać za rozsądne. Przeciwnie, z tego, że w ww. w pkt 30 postanowieniu w sprawie D przeciwko EBI (pkt 38–40) prezes Sądu uznał, iż termin pięciomiesięczny nie był rozsądny w świetle okoliczności sprawy, nie można wyciągać wniosku, że termin krótszy, niemniej przekraczający termin trzech miesięcy i dziesięciu dni, nie mógłby zostać uznany za „rozsądny” lub, tym bardziej, że w innych okolicznościach taki termin nie mógłby zostać uznany za rozsądny.

               34

               W niniejszej sprawie Sąd do spraw Służby Publicznej orzekł, że skarga w pierwszej instancji nie została wniesiona w rozsądnym terminie i że w związku z tym należy ją odrzucić jako niedopuszczalną ze względu na przekroczenie terminu z tego tylko względu, że została wniesiona kilka sekund lub ułamków sekundy po upływie terminu trzech miesięcy przedłużonego o dodatkowy dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość, o którym mowa w art. 100 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem do spraw Służby Publicznej, odpowiadającego w drodze analogii terminowi do wniesienia skargi określonemu w art. 91 ust. 3 regulaminu pracowniczego. Interpretując tym samym pojęcie „rozsądnego terminu” w kontekście wniesienia przez pracowników EBI skargi o stwierdzenie nieważności wydanego przezeń niekorzystnego dla nich aktu jako terminu trzech miesięcy i dziesięciu dni, którego przekroczenie automatycznie powoduje, że skarga wniesiona jest z przekroczeniem terminu, a więc jest niedopuszczalna, nie uwzględniwszy, do czego był zgodnie z prawem zobowiązany, okoliczności sprawy, a w szczególności znaczenia sporu dla wnoszących odwołanie, złożoności sprawy i zachowania, odpowiednio, EBI i wnoszących odwołanie, Sąd do spraw Służby Publicznej sprawił, że zaskarżone postanowienie (pkt 1 powyżej) obarczone było naruszeniem prawa (zob. podobnie i analogicznie ww. w pkt 1 wyrok w sprawie szczególnej procedury kontroli orzeczenia Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI, pkt 22, 27, 28, 46, 54).

               35

               Należy zatem uwzględnić pierwszą część zarzutu pierwszego, dotyczącą naruszenia prawa przez Sąd do spraw Służby Publicznej w zaskarżonym postanowieniu (pkt 1 powyżej) przy interpretacji pojęcia „rozsądnego terminu” do wniesienia skargi w pierwszej instancji.

               36

               Wobec tego bez potrzeby orzekania w przedmiocie drugiej części zarzutu pierwszego oraz zarzutów drugiego i trzeciego należy uwzględnić żądania odwołania i uchylić zaskarżone postanowienie (pkt 1 powyżej).

         W przedmiocie przekazania sprawy Sądowi do spraw Służby Publicznej do ponownego rozpoznania

               37

               Zgodnie z art. 13 ust. 1 załącznika I do statutu Trybunału, jeśli odwołanie jest zasadne, Sąd uchyla orzeczenie Sądu do spraw Służby Publicznej i sam wydaje orzeczenie w sprawie. Jeżeli stan postępowania nie pozwala na wydanie orzeczenia przez Sąd, kieruje on sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd do spraw Służby Publicznej.

               38

               W zaskarżonym postanowieniu (pkt 1 powyżej) Sąd do spraw Służby Publicznej nie dokonał pełnej oceny wymaganej zgodnie z prawem w celu orzeczenia w przedmiocie rozsądnego charakteru terminu do wniesienia skargi, a zatem i dopuszczalności skargi. Z tego właśnie względu ostateczne rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności skargi wnoszących odwołanie nie wynika z oceny stanu faktycznego, na której oparte było zaskarżone postanowienie (pkt 1 powyżej). W tych okolicznościach w niniejszym sporze stan postępowania nie pozwala na wydanie orzeczenia. Należy więc przekazać sprawę Sądowi do spraw Służby Publicznej do ponownego rozpoznania, aby ponownie orzekł w przedmiocie skargi.

         W przedmiocie kosztów

               39

               Ponieważ sprawa zostaje przekazana Sądowi do spraw Służby Publicznej do ponownego rozpoznania, rozstrzygnięcie o kosztach niniejszego postępowania odwoławczego nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

               Z powyższych względów
               SĄD (izba ds. odwołań)
               orzeka, co następuje:

                           1)

                           Uchyla się postanowienie Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej (pierwsza izba) z dnia 4 lutego 2011 r. w sprawie Arango Jaramillo i in. przeciwko EBI.

                           2)

                           Sprawa zostaje przekazana Sądowi do spraw Służby Publicznej do ponownego rozpoznania.

                           3)

                           Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

                           Jaeger

                           Pelikánová

                           Dittrich

                     Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 9 lipca 2013 r.
                     Podpisy

            Załącznik

         María Esther Badiola, zamieszkała w Luksemburgu (Luksemburg),

         Marcella Bellucci, zamieszkała w Luksemburgu,

         Stefan Bidiuc, zamieszkały w Grevenmacher (Luksemburg),

         Raffaella Calvi, zamieszkała w Schuttrange (Luksemburg),

         Maria José Cerrato, zamieszkała w Luksemburgu,

         Sara Confortola, zamieszkała w Weronie (Włochy),

         Carlos D’Anglade, zamieszkały w Luksemburgu,

         Nuno Da Fonseca Pestana Ascenso Pires, zamieszkały w Luksemburgu,

         Andrew Davie, zamieszkały w Medernach (Luksemburg),

         Marta De Sousa e Costa Correia, zamieszkała w Itzig (Luksemburg),

         Nausica Di Rienzo, zamieszkała w Luksemburgu,

         José Manuel Fernandez Riveiro, zamieszkały w Sandweiler (Luksemburg),

         Eric Gällstad, zamieszkały w Rameldange (Luksemburg),

         Andres Gavira Etzel, zamieszkały w Luksemburgu,

         Igor Greindl, zamieszkały w Canach (Luksemburg),

         José Doramas Jorge Calderón, zamieszkały w Luksemburgu,

         Monica Lledó Moreno, zamieszkała w Sandweiler,

         Antonio Lorenzo Ucha, zamieszkały w Luksemburgu,

         Juan Antonio Magaña-Campos, zamieszkały w Luksemburgu,

         Petia Manolova, zamieszkała w Bereldange (Luksemburg),

         Ferran Minguella Minguella, zamieszkały w Gonderange (Luksemburg),

         Barbara Mulder-Bahovec, zamieszkała w Luksemburgu,

         István Papp, zamieszkały w Luksemburgu,

         Stephen Richards, zamieszkały w Blaschette (Luksemburg),

         Lourdes Rodriguez Castellanos, zamieszkała w Sandweiler,

         Daniela Sacchi, zamieszkała w Mondorf-les-Bains (Luksemburg),

         Maria Teresa Sousa Coutinho da Silveira Ramos, zamieszkała w Almargem do Bispo (Portugalia),

         Isabelle Stoffel, zamieszkała w Mondorf-les-Bains,

         Fernando Torija, zamieszkały w Luksemburgu,

         María del Pilar Vargas Casasola, zamieszkała w Luksemburgu,

         Carolina Vento Sánchez, zamieszkała w Luksemburgu,

         Pé Verhoeven, zamieszkały w Brukseli (Belgia),

         Sabina Zajc, zamieszkała w Contern (Luksemburg),

         Peter Zajc, zamieszkały w Contern.
      (
            *1
         )	Język postępowania: francuski.


Wyrok Sądu (trzecia izba) z dnia 16 czerwca 2015 r. # Best-Lock (Europe) Ltd przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Sprawa T-395/14.


Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 13 kwietnia 2000 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego. # Sprawa C-123/99.


Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 27 września 2017 r.#BelTechExport ZAO przeciwko Radzie Unii Europejskiej.#Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte wobec Białorusi – Zamrożenie środków finansowych – Zawieszenie stosowania środków – Obowiązek uzasadnienia – Prawo do obrony – Prawo do bycia wysłuchanym – Błąd w ocenie.#Sprawa T-765/15.


title: Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 14 października 2004 r. # Betriebskrankenkasse der Robert Bosch GmbH przeciwko Bundesrepublik Deutschland. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Sozialgericht Stuttgart - Niemcy. # Zabezpieczenie społeczne - Zwrot kosztów leczenia poniesionych w innym Państwie Członkowskim - Artykuł 34 rozporządzenia (EWG) nr 574/72 - Kasa chorych stosująca w przypadku niewielkich kwot uproszczoną procedurę zwrotu w całości. # Sprawa C-193/03.

text:
      Sprawa C-193/03
      Betriebskrankenkasse der Robert Bosch GmbH
      przeciwko
      Bundesrepublik Deutschland
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sozialgericht Stuttgart)
      Zabezpieczenie społeczne – Zwrot kosztów leczenia poniesionych w innym Państwie Członkowskim – Artykuł 34 rozporządzenia (EWG) nr 574/72 – Kasa chorych stosująca w przypadku niewielkich kwot uproszczoną procedurę zwrotu w całości
      Streszczenie wyroku
      Zabezpieczenie społeczne pracowników migrujących – Ubezpieczenie chorobowe – Zwrot przez właściwe Państwo Członkowskie kosztów
            leczenia poniesionych w związku z leczeniem w innym Państwie Członkowskim – Zastosowanie stawek obowiązujących w Państwie
            Członkowskim miejsca pobytu – Artykuł 34 rozporządzenia nr 574/72 – Praktyka kasy chorych polegająca na zwrocie w całości
            kosztów leczenia nieprzekraczających określonej kwoty – Dopuszczalność
      (rozporządzenie Rady nr 574/72, art. 34)
      Wobec braku wypełnienia formalności mających umożliwić podczas pobytu na terytorium Państwa Członkowskiego innego niż państwo
         właściwe uzyskanie na rachunek instytucji właściwej świadczeń rzeczowych od instytucji miejsca pobytu art. 34 rozporządzenia
         nr 574/72 pozwala ubezpieczonym uzyskać w państwie właściwym zwrot kosztów poniesionych w czasie tego pobytu według stawek
         stosowanych przez instytucje miejsca pobytu. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, nie jest z nim sprzeczna praktyka
         kasy chorych w ramach stosowania przepisów wewnętrznych, polegająca na dokonywaniu zwrotu w całości kosztów leczenia poniesionych
         przez jej ubezpieczonych podczas pobytu w innym Państwie Członkowskim, jeżeli nie przekraczają one określonej kwoty. Sam fakt
         dokonywania zwrotu w całości gwarantuje bowiem, że kwota zwracana ubezpieczonemu jest co najmniej tak samo wysoka, jeżeli
         nie wyższa niż ta, którą otrzymałby, gdyby zwrot odbywał się na warunkach przewidzianych w tym przepisie.

      (por. pkt 24, 27 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (szósta izba)
      z dnia 14 października 2004 r. (*)

      Zabezpieczenie społeczne – Zwrot kosztów leczenia poniesionych w innym Państwie Członkowskim – Artykuł 34 rozporządzenia (EWG) nr 574/72 – Kasa chorych stosująca w przypadku niewielkich kwot uproszczoną procedurę zwrotu w całości
      W sprawie C-193/03
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sozialgericht
         Stuttgart (Niemcy) postanowieniem z dnia 19 marca 2003 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 9 maja 2003 r., w postępowaniu:

      Betriebskrankenkasse der Robert Bosch GmbH
      przeciwko
      Bundesrepublik Deutschland,
      TRYBUNAŁ (szósta izba),
      w składzie: A. Borg Barthet (sprawozdawca), prezes izby, J.-P. Puissochet i S. von Bahr, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –      w imieniu Republiki Federalnej Niemiec reprezentowanej przez Bundesversicherungsamt przez K. Schmidta, działającego w charakterze
         pełnomocnika,

      –      w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez D. Martina i H. Kreppela, działających w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 34 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca
         1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do
         pracowników najemnych i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U. L 74, str. 1), zmienionego i uaktualnionego
         rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2001/83 z dnia 2 czerwca 1983 r. (Dz.U. L 230, str. 6), zmienionego rozporządzeniem Rady (WE)
         nr 1399/1999 z dnia 29 kwietnia 1999 r. (Dz.U. L 164, str. 1) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 574/72”).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach postępowania w sporze pomiędzy Betriebskrankenkasse der Robert Bosch GmbH (zwaną dalej
         „skarżącą”) a Bundesversicherungsamt (zwanym dalej „BVA”) w sprawie decyzji BVA nakazującej skarżącej zaprzestania praktyki
         zwrotu w całości kosztów leczenia poniesionych w innym Państwie Członkowskim, jeżeli nie przekraczają one kwoty 200 DEM.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3        Pod nagłówkiem „Zwrot przez instytucję właściwą Państwa Członkowskiego kosztów poniesionych w trakcie pobytu w innym Państwie
         Członkowskim” art. 34 rozporządzenia nr 574/72 stanowi:

      „1.      Jeżeli formalności przewidzianych w art. 20 ust. 1 i 4 oraz w art. 21, 23 i 31 rozporządzenia [nr 574/72] nie można było dopełnić
         w trakcie pobytu na terytorium Państwa Członkowskiego innego niż państwo właściwe, instytucja właściwa zwraca, na wniosek
         pracownika najemnego lub osoby prowadzącej działalność na własny rachunek, poniesione koszty, zgodnie ze stawkami stosowanymi
         przez instytucję miejsca pobytu.

      2.      Instytucja miejsca pobytu udziela instytucji właściwej, na jej wniosek, niezbędnych informacji dotyczących tych stawek.
      Jeżeli instytucja miejsca pobytu i instytucja właściwa są związane porozumieniem przewidującym albo rezygnację z wszelkich
         zwrotów albo zwrot na podstawie ryczałtu świadczeń udzielonych zgodnie z art. 22 ust. 1 lit. a) ppkt i) i art. 31 rozporządzenia
         [nr 1408/71], instytucja miejsca pobytu jest ponadto zobowiązana do przekazania instytucji właściwej kwoty, której zwrot przysługuje
         zainteresowanemu na podstawie ust. 1.

      […]
      4.      W drodze wyjątku od postanowień ust. 1, 2 i 3 instytucja właściwa może dokonać zwrotu poniesionych kosztów zgodnie ze stawkami
         przez nią stosowanymi, o ile zgodnie z tymi stawkami zwrot jest możliwy, koszty podlegające zwrotowi nie przekraczają kwoty
         ustalonej przez Komisję Administracyjną, a pracownik najemny, osoba prowadząca działalność na własny rachunek, emeryt lub
         rencista wyraża zgodę na zastosowanie tego przepisu. W żadnym wypadku kwota zwrotu nie może przekraczać faktycznie poniesionych
         kosztów.

      5.      Jeżeli ustawodawstwo Państwa Członkowskiego pobytu nie przewiduje stawek zwrotu, instytucja właściwa może dokonać zwrotu na
         warunkach przewidzianych w ust. 4, bez obowiązku uzyskania zgody zainteresowanego” [tłumaczenie nieoficjalne].

      4        Na mocy pkt 1 decyzji Komisji Administracyjnej Wspólnot Europejskich ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących
         nr 176 z dnia 24 czerwca 1999 r. w sprawie zwrotu przez instytucję właściwą Państwa Członkowskiego kosztów poniesionych podczas
         pobytu w innym Państwie Członkowskim zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 34 ust. 4 rozporządzenia nr 574/72 (Dz.U. L 243,
         str. 42), maksymalna kwota poniesionych kosztów, do której odnosi się art. 34 ust. 4, została ustalona na 1000 EUR.

      5        Artykuł 22 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia
         społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających
         się we Wspólnocie, zmienionego i uaktualnionego rozporządzeniem nr 2001/93, zmienionego rozporządzeniem nr 1399/1999 (zwanego
         dalej „rozporządzeniem nr 1408/71), stanowi:

      „1. Pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek, który spełnia warunki wymagane przez ustawodawstwo
         państwa właściwego w celu uzyskania prawa do świadczeń, z uwzględnieniem, w danym przypadku, przepisów art. 18 oraz:

      a)      którego stan wymaga natychmiastowych świadczeń w trakcie pobytu na terytorium innego Państwa Członkowskiego
      […]
      jest uprawniony:
      i)       do świadczeń rzeczowych udzielanych na rachunek instytucji właściwej przez instytucję miejsca pobytu lub zamieszkania, zgodnie
         z stosowanym przez nią ustawodawstwem, tak jak gdyby był w niej ubezpieczony, przy czym okres udzielania świadczeń jest określany
         przez ustawodawstwo państwa właściwego;

      […]” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego rozporządzenia poniżej].
      6        Artykuł 31 rozporządzenia nr 1408/71 stanowi:

      „Emerytowi lub renciście, który jest uprawniony do pobierania emerytury lub renty na podstawie ustawodawstwa jednego Państwa
         Członkowskiego lub na podstawie ustawodawstwa dwóch lub kilku Państw Członkowskich i który ma prawo do świadczeń na podstawie
         ustawodawstwa jednego z tych Państw Członkowskich, jak i członkom jego rodziny, którzy przebywają na terytorium Państwa Członkowskiego
         innego niż to, w którym zamieszkują, przysługują:

      a)      świadczenia rzeczowe od instytucji miejsca pobytu, zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem, na rachunek instytucji
         miejsca zamieszkania emeryta lub rencisty;

      […]”.
       Uregulowania krajowe
      7        W § 13 ust. 3 Fünftes Buch des Sozialgesetzbuches – Gezetzliche Krankenversicherung (księgi V kodeksu ubezpieczeń społecznych
         – ustawowe ubezpieczenie chorobowe, zwanej dalej „SGB V”) przewidziano w drodze wyjątku od regulacji dotyczącej zwrotów stosowanej
         zgodnie z tymi przepisami:

      „Jeżeli kasa chorych nie mogła we właściwym czasie udzielić pilnego świadczenia lub niesłusznie odmówiła świadczenia i ubezpieczony
         poniósł w związku z tym koszty jego samodzielnego opłacenia, kasa chorych jest zobowiązana do pokrycia tych kosztów w poniesionej
         wysokości, o ile świadczenie było niezbędne”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      8        Jako federalna instytucja ubezpieczeń chorobowych skarżąca podlega nadzorowi ze strony BVA.

      9        Z akt sprawy i uwag przedłożonych Trybunałowi wynika, że skarżąca w ramach stosowania wewnętrznych przepisów dotyczących zwrotu
         kosztów leczenia przyjęła praktykę zwrotu w całości kosztów poniesionych przez ubezpieczonych, jeżeli kwota, którą wydali
         na leczenie podczas pobytu w innym Państwie Członkowskim, nie przekracza 200 DEM (zwaną dalej „sporną praktyką”).

      10      Zdaniem skarżącej bardzo liczne są przypadki, gdy ubezpieczeni opłacają bezpośrednio koszty leczenia powstałe podczas pobytu
         w innym Państwie Członkowskim. Często zdarza się, że dokumenty wystawione przez kasę chorych w celu leczenia za granicą nie
         są uznawane przez świadczeniodawców lub ubezpieczeni nie mają tych dokumentów przy sobie. W takich warunkach wymóg upraszczania
         administracji i gospodarności przemawia za tym, aby niewielkie koszty leczenia instytucja właściwa zwracała w całości, zamiast
         uciekać się do długich, kompleksowych i – zgodnie z doświadczeniem skarżącej – mało praktycznych procedur przewidzianych w art. 34
         rozporządzenia nr 574/72.

      11      Decyzją z dnia 31 stycznia 2001 r. BVA nakazał skarżącej zaprzestania spornej praktyki, która jego zdaniem jest sprzeczna
         z wymogami art. 31 ust. 4 tego rozporządzenia.

      12      Na poparcie skargi wniesionej na tę decyzję skarżąca podnosi, że jest ona dotknięta błędem w ocenie i narusza zasadę proporcjonalności.

      13      Sozialgericht Stuttgart wydaje się reprezentować pogląd, że sporna praktyka istotnie jest bardziej efektywna, pozwala dokonać
         oszczędności oraz przynosi korzyści ubezpieczonym, którzy szybciej otrzymują zwrot. Ponadto art. 34 ust. 4 rozporządzenia
         nr 574/72 i podjęte na jego podstawie decyzje, które stopniowo podniosły do 500 a następnie do 1000 EUR kwotę, do wysokości
         której instytucje właściwe w określonych warunkach są uprawnione do stosowania swoich własnych stawek zamiast stawek instytucji
         miejsca pobytu, odzwierciedlają wątpliwości podobne do tych, które stanowiły podstawę spornej praktyki.

      14      W tych okolicznościach Sozialgericht Stuttgart postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym
         pytaniem prejudycjalnym:

      „Czy art. 34 rozporządzenia (EWG) nr 574/72 wyłącza w ramach stosowania art. 13 § 3 SGB V praktykę polegającą na dokonywaniu
         przez instytucję ubezpieczeniową, w drodze analogii do innych przepisów dotyczących niskich kwot, ryczałtowego zwrotu kosztów
         leczenia poniesionych w innym Państwie Członkowskim [?]”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      15      Jak wynika z pkt 9 niniejszego wyroku, sporna praktyka kwestionowana w decyzji będącej przedmiotem postępowania przed sądem
         krajowym polega na dokonywaniu na rzecz ubezpieczonych zwrotu kosztów leczenia poniesionych podczas pobytu w innym Państwie
         Członkowskim w całości, jeżeli nie przekraczają one kwoty 200 DEM.

      16      W swoim pytaniu sąd krajowy w istocie zmierza do ustalenia, czy art. 34 rozporządzenia nr 574/72 powinien być interpretowany
         w ten sposób, że sprzeczna z nim jest praktyka kasy chorych w ramach stosowania przepisów wewnętrznych, polegająca na dokonywaniu
         na rzecz ubezpieczonych zwrotu kosztów leczenia poniesionych podczas pobytu w innym Państwie Członkowskim w całości, jeżeli
         nie przekraczają one kwoty 200 DEM.

      17      W celu udzielenia odpowiedzi na tak sformułowane pytanie należy zwrócić uwagę, że regulację dotyczącą zwrotów ustanowioną
         w art. 34 rozporządzenia nr 574/72 stosuje się, jak to wynika z ust. 1 tego przepisu, jeżeli formalności przewidzianych w art. 20
         ust. 1 i 4, art. 21, 23 i 31 tego rozporządzenia nie można było dopełnić podczas pobytu w innym Państwie Członkowskim.

      18      Ponadto należy przypomnieć, że zachowanie tych przepisów formalnych co do zasady ma umożliwić ubezpieczonym – podczas pobytu
         w Państwie Członkowskim innym niż to, w którym zamieszkują – uzyskanie na rachunek instytucji właściwej świadczeń rzeczowych
         od instytucji miejsca pobytu, zgodnie z ustawodawstwem stosowanym przez tę instytucję, tak jak gdyby zainteresowany był w niej
         ubezpieczony, na warunkach przewidzianych w art. 22 i 31 rozporządzenia nr 1408/71.

      19      Jak już Trybunał orzekł, celem uprawnień przyznanych przez te przepisy jest wspieranie swobodnego przepływu ubezpieczonych
         (zob. wyrok z dnia 12 lipca 2001 r. w sprawie C-368/98 Vanbraekel i in. Rec. str. I5363, pkt 32; wyrok z dnia 25 lutego 2003 r.
         w sprawie C-326/00 IKA, Rec. str. I-1703, pkt 38 i 51, a także wyrok z dnia 23 października 2003 r. w sprawie C-56/01 Inizan,
         dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 21).

      20      To samo odnosi się do regulacji dotyczącej zwrotów ustanowionej w art. 34 rozporządzenia nr 574/72, która, ponieważ jest stosowana
         tylko zastępczo, gdy nie można było uzyskać świadczeń rzeczowych, zagwarantowanych na mocy art. 22 i 31 rozporządzenia nr
         1408/71, z powodu niezachowania przewidzianych przepisów formalnych, ma na celu zagwarantowanie, żeby uprawnienie do zwrotu
         kosztów leczenia zgodnie z tymi przepisami nie było uzależnione od wymogów czysto formalnych.

      21      Należy ponadto przypomnieć, że Trybunał wypowiedział się już w odniesieniu do art. 22 rozporządzenia nr 1408/71, że celem
         tego przepisu nie jest reglamentacja, a zatem w żaden sposób nie stoi on na przeszkodzie dokonywaniu przez Państwa Członkowskie
         zwrotu kosztów poniesionych w wyniku leczenia w innym Państwie Członkowskim według stawek obowiązujących w Państwie Członkowskim
         ubezpieczenia, jeżeli ustawodawstwo Państwa Członkowskiego ubezpieczenia przewiduje taki zwrot, a stawki stosowane zgodnie
         z tym ustawodawstwem są korzystniejsze niż stawki, które są stosowane w Państwie Członkowskim, w którym miało miejsce leczenie
         (zob. w szczególności ww. wyrok Vanbraekel i in., pkt 36).

      22      Tak samo należy rozumieć przepis, który, tak jak art. 34 rozporządzenia nr 574/72 w kontekście pkt 20 niniejszego wyroku,
         ma na celu stworzenie jedynie zastępczej regulacji dotyczącej zwrotu, znajdującej zastosowanie wówczas, gdy ubezpieczony nie
         zdołał uzyskać świadczenia rzeczowego bezpośrednio od instytucji miejsca pobytu na rachunek instytucji właściwej zgodnie z art. 22
         ust. 1 lit. a) ppkt i) lub art. 31 rozporządzenia nr 1408/71.

      23      W niniejszej sprawie sporna praktyka, jak wynika to z pkt 9 niniejszego wyroku, polega na tym, że ubezpieczony otrzymuje na
         podstawie ustawodawstwa krajowego zwrot w całości kosztów leczenia poniesionych podczas pobytu w innym Państwie Członkowskim,
         jeżeli nie przekraczają one kwoty 200 DEM.

      24      W tych warunkach należy stwierdzić, że już sam fakt dokonywania zwrotu w całości gwarantuje, że kwota zwracana ubezpieczonemu
         jest co najmniej tak samo wysoka, jeżeli nie wyższa niż ta, którą otrzymałby, gdyby zwrot odbywał się na warunkach przewidzianych
         w art. 34 rozporządzenia nr 574/72.

      25      Nie jest więc sprzeczna z tym przepisem praktyka, która, tak jak sporna praktyka, gwarantuje ubezpieczonemu zwrot poniesionych
         kosztów w całości.

      26      Odpowiedź na pytanie, czy taka praktyka rzeczywiście może być stosowana w oparciu o właściwe przepisy wewnętrzne, nie wchodzi
         w zakres właściwości Trybunału.

      27      Uwzględniając powyższe rozważania, na pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć, że wykładni art. 34 rozporządzenia 574/72
         należy dokonywać w ten sposób, że nie jest z nim sprzeczna praktyka kasy chorych w ramach stosowania przepisów wewnętrznych,
         polegająca na dokonywaniu zwrotu w całości kosztów leczenia poniesionych przez jej ubezpieczonych podczas pobytu w innym Państwie
         Członkowskim, jeżeli nie przekraczają one 200 DEM.

       W przedmiocie kosztów
      28      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż koszty poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje:
      Wykładni art. 34 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr
            1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i do członków ich rodzin przemieszczających
            się we Wspólnocie, zmienionego i uaktualnionego rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2001/83 z dnia 2 czerwca 1983 r., zmienionego
            rozporządzeniem Rady (WE) nr 1399/1999 z dnia 29 kwietnia 1999 r., należy dokonywać w ten sposób, że nie jest z nim sprzeczna
            praktyka kasy chorych w ramach stosowania przepisów wewnętrznych, polegająca na dokonywaniu zwrotu w całości kosztów leczenia
            poniesionych przez jej ubezpieczonych podczas pobytu w innym Państwie Członkowskim, jeżeli nie przekraczają one 200 DEM.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Sądu (dziewiąta izba) z dnia 19 stycznia 2017 r.#Stock Polska sp. z o.o. przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.#Znak towarowy Unii Europejskiej – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie graficznego unijnego znaku towarowego LUBELSKA – Wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy Lubeca – Względna podstawa odmowy rejestracji – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Poziom uwagi odbiorców – Podobieństwo oznaczeń – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-701/15.


Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 23 września 2015 r. # L'Oréal przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Sprawa T-400/13.