title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 12 lipca 2012 r.#Komisja Europejska przeciwko Republice Federalnej Niemiec.#Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuł 56 TFUE – Niemieckie przepisy dotyczące ubezpieczenia pielęgnacyjnego – Świadczenia rzeczowe w miejscu zamieszkania wykluczone w przypadku pobytu w innym państwie członkowskim – Niższy poziom świadczeń pieniężnych podlegających przeniesieniu – Brak zwrotu kosztów związanych z wynajęciem sprzętu do pielęgnacji w innym państwie członkowskim.#Sprawa C‑562/10.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 12 lipca 2012 r. (
            *1
         )
      „Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego — Artykuł 56 TFUE — Niemieckie przepisy dotyczące ubezpieczenia pielęgnacyjnego — Świadczenia rzeczowe w miejscu zamieszkania wykluczone w przypadku pobytu w innym państwie członkowskim — Niższy poziom świadczeń pieniężnych podlegających przeniesieniu — Brak zwrotu kosztów związanych z wynajęciem sprzętu do pielęgnacji w innym państwie członkowskim”
      W sprawie C-562/10
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 258 TFUE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 30 listopada 2010 r.,

         Komisja Europejska, reprezentowana przez F. Bulsta oraz I. Rogalskiego, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
      strona skarżąca,
      przeciwko

         Republice Federalnej Niemiec, reprezentowanej przez T. Henzego oraz J. Möllera, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: J.N. Cunha Rodrigues, prezes izby, U. Lõhmus, A. Rosas, A. Ó Caoimh (sprawozdawca) i C.G. Fernlund, sędziowie,
      rzecznik generalny: V. Trstenjak,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 18 kwietnia 2012 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               W swojej skardze Komisja Europejska wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że:

                        —

                        przyznając zgodnie § 34 ust. 1 pkt 1 Sozialgesetzbuch – Elftes Buch (księgą XI kodeksu ubezpieczeń społecznych, zwaną dalej „SGB XI”) w brzmieniu podlegającym zastosowaniu w niniejszej sprawie, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku czasowego pobytu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jedynie na okres maksymalnie sześciu tygodni;

                        —

                        nie przewidując zwrotu kosztów usług opiekuńczych, z których osoba wymagająca opieki skorzystała w innym państwie członkowskim w przypadku czasowego pobytu w tym innym państwie i które zostały wykonane przez usługodawcę mającego siedzibę w tym innym państwie członkowskim, w wysokości przewidzianej dla rzeczowych świadczeń opiekuńczych wykonywanych w Niemczech, względnie wykluczając ich zwrot na podstawie § 34 ust. 1 pkt 1 SGB XI;

                        —

                        nie dokonując zwrotu kosztów wynajęcia sprzętu i produktów służących opiece i pielęgnacji w przypadku czasowego pobytu osoby wymagającej opieki w innym państwie członkowskim Unii, względnie wykluczając ich zwrot na podstawie § 34 ust. 1 pkt 1 SGB XI, nawet gdyby koszty te zostały zwrócone w Niemczech, względnie sprzęt i produkty te zostałyby tam udostępnione i zwrot nie miałby skutku w postaci skumulowania bądź innego zwiększenia świadczeń przyznawanych w Niemczech;

                  Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 56 TFUE.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

               2

               Artykuł 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie w brzmieniu zmienionym i zaktualizowanym rozporządzeniem Rady (WE) nr 118/97 z dnia 2 grudnia 1996 r. (Dz.U. 1997, L 28, s. 1), w brzmieniu zmienionym ostatnio rozporządzeniem (WE) nr 592/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 2008 r. (Dz.U. L 177, s. 1) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1408/71”) stanowi:
               „Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia

                        i)

                        określenie »pobyt« oznacza pobyt czasowy

                  […]

                        o)

                        określenie »instytucja właściwa« oznacza:

                                 i)

                                 instytucję, której zainteresowany podlega w chwili składania wniosku o świadczenia;
                                 albo

                           […]

                        p)

                        określenia »instytucja miejsca zamieszkania« oraz »instytucja miejsca pobytu« oznaczają odpowiednio, instytucję właściwą do udzielania świadczeń w miejscu zamieszkania zainteresowanego oraz instytucję właściwą do udzielania świadczeń w miejscu pobytu zainteresowanego, zgodnie ze stosowanym przez nie ustawodawstwem lub jeżeli taka instytucja nie istnieje, instytucję wyznaczoną przez właściwą władzę danego państwa członkowskiego;

                        q)

                        określenie »państwo właściwe« oznacza państwo członkowskie, na terytorium którego znajduje się instytucja właściwa;

                  […]”.

               3

               Jak wskazuje tytuł III rozporządzenia nr 1408/71, zawiera on przepisy szczególne dotyczące różnych grup świadczeń.

               4

               W rozdziale I powołanego tytułu III „Choroba i macierzyństwo” zawarte są art. 18–36 rozporządzenia nr 1408/71.

               5

               Artykuł 22 rozporządzenia nr 1408/71, jak wynika z jego tytułu, dotyczy w szczególności pobytów ubezpieczonych poza terytorium właściwego państwa członkowskiego w rozumieniu tego rozporządzenia. Ustęp 1 stanowi:
               „Pracownik albo osoba prowadząca działalność na własny rachunek, która spełnia warunki wymagane przez ustawodawstwo państwa właściwego w celu uzyskania prawa do świadczeń […] albo:
               […]

                        c)

                        któremu instytucja właściwa udzieliła zgody na udanie się na terytorium innego państwa członkowskiego w celu uzyskania tam odpowiedniej opieki, właściwej w jego stanie,

                  jest uprawniony:

                        i)

                        do świadczeń rzeczowych udzielanych przez instytucję miejsca pobytu lub zamieszkania na rachunek instytucji właściwej, zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem, tak jak gdyby był w niej ubezpieczony, przy czym okres udzielania świadczeń jest określany przez ustawodawstwo państwa właściwego;

                        ii)

                        do świadczeń pieniężnych wypłacanych przez instytucję właściwą zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem. Jednakże na podstawie porozumienia między instytucją właściwą a instytucją miejsca pobytu lub miejsca zamieszkania, świadczenia te mogą być udzielane przez tę ostatnią instytucję na rachunek pierwszej instytucji, zgodnie z ustawodawstwem państwa właściwego”.

               6

               Artykuł 31 rozporządzenia nr 1408/71 zatytułowany „Pobyt emeryta albo rencisty lub członków jego rodziny w państwie innym niż to, w którym zamieszkują”, znajduje się w sekcji 5 tego rozdziału I zatytułowanej „Emeryci i renciści oraz członkowie ich rodzin”. Ustęp pierwszy stanowi:
               „Emeryt lub rencista, który jest uprawniony do emerytury lub renty (emerytur lub rent) na podstawie przepisów prawnych państwa członkowskiego lub któremu emerytury lub renty przysługują zgodnie z przepisami prawnymi dwóch lub kilku państw członkowskich, który ma prawo do świadczeń na podstawie przepisów prawnych jednego z tych państw członkowskich, jak również i członkowie jego rodziny, którzy przebywają na terytorium państwa członkowskiego innego niż to, w którym mieszkają, otrzymują:

                        a)

                        świadczenia niepieniężne, które stają się niezbędne z przyczyn medycznych podczas jej pobytu na terytorium państwa członkowskiego innym niż państwo zamieszkania, biorąc pod uwagę charakter świadczeń oraz spodziewaną długość pobytu. Te świadczenia niepieniężne są przyznawane przez instytucję miejsca pobytu, zgodnie z przepisami prawnymi stosowanymi przez tę instytucję, na rachunek instytucji miejsca zamieszkania emeryta lub rencisty lub członków jego rodziny;

                        b)

                        świadczenia pieniężne, wypłacane, tam gdzie jest to właściwe, przez instytucję właściwą […], zgodnie ze stosowanymi przez nią przepisami prawnymi. Jednakże za porozumieniem między instytucją właściwą i instytucją miejsca pobytu świadczenia te mogą być udzielane przez tę ostatnią instytucję na rachunek pierwszej, zgodnie z przepisami prawnymi właściwego państwa”.

               7

               Na podstawie art. 36 rozporządzenia nr 1408/71 świadczenia rzeczowe udzielane przez instytucję państwa członkowskiego na rachunek instytucji innego państwa członkowskiego, zgodnie z przepisami niniejszego rozdziału, podlegają zwrotowi w całości. Takiego zwrotu określa się oraz dokonuje się zgodnie z art. 93–95 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 (Dz.U. L 74, s. 1), w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Komisji (WE) nr 120/2009 z dnia 9 lutego 2009 r. (Dz.U. L 39, s. 29).

         Prawo niemieckie

               8

               SGB XI przewiduje system ubezpieczenia od ryzyka konieczności korzystania z usług opiekuńczych (zwane dalej „ubezpieczeniem pielęgnacyjnym”). Zgodnie z § 1 ust. 2 zdanie pierwsze SGB XI, „[k]ażda osoba ubezpieczona w ramach systemu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jest objęta z mocy samego prawa ubezpieczeniem pielęgnacyjnym”.

               9

               W przypadku opieki w miejscu zamieszkania świadczenia, z których mogą korzystać ubezpieczeni z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia pielęgnacyjnego są świadczeniami rzeczowymi („Pflegesachleistung”), zgodnie z § 36 SGB XI lub „zasiłkiem pielęgnacyjnym” („Pflegegeld”) zgodnie z §§ 37 albo 38 SGB XI. Kwota odpowiadająca tym świadczeniom, zarówno w naturze, jak i w pieniądzu, zależy od stopnia konieczności korzystania z usług opiekuńczych, który skutkuje zaklasyfikowaniem do jednej z kategorii od I do III. Świadczenia w związku z korzystaniem ze sprzętu pielęgnacyjnego przyznaje się zgodnie z § 40 SGB XI.

               10

               Na podstawie § 36 SGB XI osoby wymagające opieki i pielęgnacji w miejscu zamieszkania są uprawnione do świadczeń rzeczowych w formie ogólnej opieki i pielęgnacji („Grundpflege”) oraz pomocy w miejscu zamieszkania przy pracach domowych („häusliche Pflegehilfe”). Świadczenia te są wykonywane albo przez pracowników zatrudnionych przez kasę ubezpieczenia pielęgnacyjnego, albo przez podmioty świadczące ambulatoryjne usługi opiekuńcze, które zawarły umowy w sprawie świadczenia usług z kasą ubezpieczenia opiekuńczego („Versorgungsvertrag”). Koszty związane z takimi świadczeniami rzeczowymi obciążają rachunek tej kasy do określonego miesięcznego limitu, zróżnicowanego w zależności od stopnia niesamodzielności osoby uprawnionej. Limit ten w momencie upływu terminu określonego w uzasadnionej opinii w niniejszej sprawie wynosił 440 EUR, 1040 EUR albo 1510 EUR w zależności od stopnia niesamodzielności. W odniesieniu do osób charakteryzujących się bardzo wysokim stopniem niesamodzielności, określanych jako „przypadki poważne”, kwota ta może wynosić 1918 EUR.

               11

               Paragraf 37 SGB XI przewiduje możliwość wystąpienia o zasiłek pielęgnacyjny, z którego korzystano w niniejszej sprawie w miejsce świadczeń rzeczowych, pod warunkiem, że osoba wymagająca opieki sama dopilnuje, aby dostarczono jej wymaganej opieki ogólnej oraz aby wykonano prace domowe. Kwota zasiłku pielęgnacyjnego w formie zryczałtowanej i niezależnie od faktycznie powstałych kosztów wynosiła w momencie upływu terminu określonego w uzasadnionej opinii w niniejszej sprawie 225 EUR, 430 EUR albo 685 EUR miesięcznie w zależności od stopnia niesamodzielności. Nie przewidziano szczególnej kwoty w „przypadkach poważnych”.

               12

               Paragraf 38 SGB XI dotyczy tak zwanych świadczeń mieszanych („Kombinationsleistung”), czyli połączenia świadczeń rzeczowych w rozumieniu § 36 SGB XI i przewidzianego w § 37 SGB XI zasiłku pielęgnacyjnego. Na podstawie § 38 ubezpieczony, który nie korzysta z wszystkich świadczeń rzeczowych, do których jest uprawniony na podstawie § 36, może równocześnie otrzymać zasiłek pielęgnacyjny z § 37, którego kwota będzie jednakże zmniejszona procentowo o wartość odpowiadającą wykorzystanym świadczeniom rzeczowym, o których mowa w § 36. Do beneficjenta należy decyzja, w ilu procentach pragnie skorzystać ze świadczeń rzeczowych. Decyzja ubezpieczonego, w jakim procencie zamierza skorzystać z tych dwóch świadczeń w naturze i w pieniądzu, wiąże ubezpieczonego na okres sześciu miesięcy.

               13

               Paragraf 40 SGB XI stanowi, że osoby wymagające opieki mają prawo do zaopatrzenia w sprzęt i produkty służące opiece i pielęgnacji, które przyczyniają się do ułatwienia sprawowania opieki albo do uśmierzenia dolegliwości osób wymagających opieki, albo które umożliwiają im bardziej samodzielne życie, pod warunkiem jednak, że żadna inna właściwa instytucja nie ma obowiązku dostarczenia tego sprzętu do opieki. Jeżeli na podstawie tych przepisów ubezpieczony ma prawo do korzystania ze sprzętu służącego do opieki i pielęgnacji, sprzęt ten należy udostępnić ubezpieczonemu najlepiej w formie wynajmu przez kasy ubezpieczenia pielęgnacyjnego w zakresie, w jakim pozwala na to charakter sprzętu. W braku takiej możliwości koszty sprzętu podlegają zwrotowi, lecz częścią z nich jest obciążony ubezpieczony.

               14

               Paragraf 34 ust. 1 SGB XI noszący tytuł „Zawieszenie prawa do świadczeń” brzmi następująco:
               „Prawo do świadczeń zostaje zawieszone:
               1)   tak długo, jak ubezpieczony przebywa za granicą. W przypadku tymczasowego pobytu za granicą do sześciu tygodni w roku kalendarzowym, zasiłek pielęgnacyjny powinien być utrzymany na warunkach przewidzianych w § 37 lub wypłacany proporcjonalnie, zgodnie z § 38. Rzeczowych świadczeń opiekuńczych dotyczy to jedynie w przypadku, gdy osoba świadcząca usługi opiekuńcze towarzyszy osobie wymagającej opieki za granicą,
               […]”.

               15

               Zgodnie z art. 7 Gesetz zur Koordinierung der Systeme der sozialen Sicherheit in Europa und zur Änderung anderer Gesetze (ustawy w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Europie oraz zmiany innych ustaw) z dnia 22 czerwca 2011 r. (zwanej dalej „ustawą z dnia 22 czerwca 2011 r.”) § 34 SGB XI został zmieniony poprzez dodanie następującego tekstu:

                        „1a.

                        Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zgodnie z § 37 albo częściowego zasiłku zgodnie z § 38 nie zostaje zawieszone w przypadku osób ubezpieczonych wymagających opieki, przebywających w państwie członkowskim Unii Europejskiej, państwie stronie Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz Szwajcarii”.

         Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi oraz postępowanie przed Trybunałem

               16

               W następstwie skargi złożonej w 2006 r. przeciwko administracji niemieckiej przez parę rezydentów niemieckich przebywających dwa miesiące w Hiszpanii i dotyczącej zwrotu kosztów świadczeń pielęgnacyjnych oraz wynajmu przyznanego im sprzętu do pielęgnacji zdrowia uwagę Komisji zwrócono na fakt, że w przypadku czasowego pobytu w państwie członkowskim innym niż Republika Federalna Niemiec ubezpieczonego z tytułu ubezpieczenia pielęgnacyjnego, §§ 36, 37 i 40 SGB XI przewidują świadczenia znacznie mniejsze w porównaniu ze świadczeniami w przypadku opieki świadczonej w Niemczech, z naruszeniem art. 56 TFUE.

               17

               Komisja zwróciła się zatem do władz niemieckich o przedstawienie jej wyjaśnień w odniesieniu do spornych przepisów krajowych i w związku z tymi przepisami skierowała do Republiki Federalnej Niemiec wezwanie do usunięcia uchybienia opatrzone datą 17 października 2008 r.

               18

               Ponieważ Komisja uznała odpowiedź Republiki Federalnej Niemiec za niewystarczającą, skierowała w dniu 23 listopada 2009 r. do tego państwa uzasadnioną opinię, wzywając je do podjęcia niezbędnych kroków w celu dostosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od daty jej otrzymania.

               19

               Ponieważ Republika Federalna Niemiec podtrzymała swoje stanowisko w odpowiedzi z dnia 25 stycznia 2010 r., Komisja wniosła niniejszą skargę.

               20

               Ponieważ Komisja dowiedziała się z dupliki Republiki Federalnej Niemiec o zmianie § 34 SGB XI wprowadzonej ustawą z dnia 22 czerwca 2011 r., poinformowała Trybunał pismem z dnia 2 grudnia 2011 r., że wycofuje częściowo swoją skargę w zakresie, w jakim zmierzała do stwierdzenia, że Republika Federalna Niemiec uchybiła swoim zobowiązaniom wynikającym z art. 56 TFUE, ograniczając, zgodnie z brzmieniem § 34 ust. 1 pkt 1 SGB XI, do sześciu tygodni prawo zasiłku pielęgnacyjnego podczas czasowego pobytu osoby wymagającej opieki w innym państwie członkowskim niż Republika Federalna Niemiec.

         W przedmiocie skargi

               21

               Komisja, po częściowym wycofaniu skargi, zgodnie z opisem w punkcie poprzednim, zasadniczo podnosi w drodze zarzutu pierwszego, że Republika Federalna Niemiec uchybiła swoim zobowiązaniom wynikającym z art. 56 TFUE, nie przewidując zwrotu kosztów usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania wykonanych przez usługodawcę mającego siedzibę w innym państwie członkowskim na rzecz osoby wymagającej opieki, przebywającej czasowo w tym państwie członkowskim w wysokości kwoty przewidzianej dla rzeczowych świadczeń opiekuńczych przyznanych w Niemczech.

               22

               W drodze zarzutu drugiego Komisja zarzuca temu państwu członkowskiemu uchybienie swoim zobowiązaniom wynikającym z art. 56 TFUE w zakresie, w jakim nie dokonuje zwrotu kosztów wynajęcia sprzętu i produktów służących do opieki i pielęgnacji w przypadku czasowego pobytu osoby wymagającej opieki w innym państwie członkowskim niż Republika Federalna Niemiec, podczas gdy koszty te zostałyby zwrócone w Niemczech, a zwrot nie pociągałby za sobą kumulacji ani innego zwiększenia świadczeń w Niemczech.

               23

               Ponieważ argumentacja na poparcie tych dwóch zarzutów wykazuje podobieństwa, należy je w niniejszej sprawie rozpatrzyć łącznie.

         Argumentacja stron

      W przedmiocie ograniczeń w swobodzie przepływu usług

               24

               Komisja twierdzi, że orzecznictwo w dziedzinie zwrotu kosztów świadczeń medycznych powstałych w innym państwie członkowskim może znajdować zastosowanie w niniejszym przypadku. Cytuje ona w tym względzie: wyrok z dnia 28 kwietnia 1998 r. w sprawie C-158/96 Kohll, Rec. s. I-1931; wyroki z dnia 12 lipca 2001 r.: w sprawie C-157/99 Smits i Peerbooms, Rec. s. I-5473; w sprawie C-368/98 Vanbraekel i in., Rec. s. I-5363; wyroki: z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie C-385/99 Müller-Fauré i van Riet, Rec. s. I-4509; z dnia 23 października 2003 r. w sprawie C-56/01 Inizan, Rec. s. I-12403; z dnia 16 maja 2006 r. w sprawie C-372/04 Watts, Zb.Orz. s. I-4325.

               25

               W tych okolicznościach Komisja podnosi w drodze swojego zarzutu pierwszego, że niemieckie przepisy w dziedzinie świadczeń rzeczowych, czyli § 36 SGB XI, tworzą ograniczenie o charakterze dyskryminacyjnym poprzez brak przewidzenia zwrotu kosztów za świadczenia pielęgnacyjne udzielane w trakcie czasowego pobytu w innym państwie członkowskim przez usługodawcę zarejestrowanego w tym państwie członkowskim. Ponadto kwota zasiłku pielęgnacyjnego byłaby niższa od kwoty takiego zwrotu.

               26

               Zdaniem Komisji niemiecki system umów w sprawie świadczenia usług nie traktuje w równy sposób podmiotów świadczących usługi pielęgnacyjne za granicą i w Niemczech. Podczas gdy bowiem w Niemczech liczne podmioty świadczące usługi podpisały umowę w sprawie świadczenia usług, według wiedzy Komisji nie istnieje natomiast żaden podmiot świadczący usługi w innych państwach członkowskich będący stroną umowy. W konsekwencji osoby wymagające opieki, ubezpieczone w Niemczech nie miałyby żadnej możliwości skorzystania w innych państwach członkowskich ze świadczeń rzeczowych na podstawie ubezpieczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy mogłyby z tego skorzystać w Niemczech u krajowego usługodawcy będącego stroną porozumienia.

               27

               Komisja w drodze swojego zarzutu drugiego podnosi, że niemieckie przepisy dotyczące opieki świadczonej przy pomocy sprzętu służącego do opieki na podstawie § 40 SGB XI tworzą ograniczenie o charakterze dyskryminacyjnym polegające na tym, że koszty powstałe w związku z wynajmem i korzystaniem z takiego sprzętu w innych państwach członkowskich nie podlegają zwrotowi, podczas gdy podlegałyby zwrotowi przynajmniej do pewnej wysokości w odniesieniu do opieki świadczonej w Niemczech.

               28

               Republika Federalna Niemiec podnosi, że zwrot z tytułu opieki ambulatoryjnej na podstawie § 36 SGB XI nie stanowi ograniczenia swobody świadczenia usług. To państwo członkowskie precyzuje, że w przypadku gdy osoby wymagające opieki korzystają ze świadczeń rzeczowych podmiotów świadczących usługi, które nie podpisały umowy z kasami ubezpieczenia pielęgnacyjnego, kasy nie zwracają kosztów odpowiadających tym usługom ani za granicą, ani w Niemczech. Tym samym wszystkie podmioty, które nie podpisały umowy, są traktowane w taki sam sposób przez kasy ubezpieczenia zdrowotnego.

               29

               Ponadto zdaniem Republiki Federalnej Niemiec Komisja pominęła okoliczność, zgodnie z którą podczas czasowego pobytu utrata możliwości skorzystania ze świadczeń rzeczowych oferowanych w Niemczech jest kompensowana przewidzianą we wtórnym prawie Unii możliwością skorzystania z usług świadczonych przez instytucje odpowiedzialne za tego typu świadczenia w państwie czasowego pobytu. W tych okolicznościach istnienie ograniczenia w swobodnym świadczeniu usług jest wykluczone.

               30

               Republika Federalna Niemiec przyznaje, że sam fakt zgodności przepisu z rozporządzeniem nr 1408/71 nie zwalnia państw członkowskich z przestrzegania prawa pierwotnego w zakresie swobodnego świadczenia usług. Niemniej jednak to państwo członkowskie uważa, że nie świadczy to o tym, że nie należy brać pod uwagę praw wynikających z prawa wtórnego i służących szczególnie ochronie ubezpieczonych, gdy chodzi o stwierdzenie, czy istnieje ograniczenie tej podstawowej wolności. W przeciwnym razie podważałoby to bowiem zarówno sens, jak i cel rozporządzenia nr 1408/71 oraz rozporządzenia (WE) nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. L 166, s. 1), które zastąpiło to pierwsze.

               31

               Zdaniem Republiki Federalnej Niemiec małe znaczenie ma okoliczność, że kwoty świadczeń przewidzianych w związku z ryzykiem konieczności korzystania z opieki w innych państwach członkowskich są różne niż kwoty przyznane przez ubezpieczenie pielęgnacyjne. Prawo Unii opiera się bowiem na koncepcji, że różnice między kwotami świadczeń przewidzianymi przez systemy zabezpieczenia społecznego państw członkowskich mogą i muszą być zaakceptowane. W innym przypadku koordynacja instytucji zabezpieczenia społecznego, zwłaszcza wyznaczenie ich odpowiednich kompetencji, byłaby zawsze niepewna, ponieważ wszelkie odesłanie do systemu ochrony socjalnej mniej korzystnego stałoby się niemożliwe z punktu widzenia swobodnego świadczenia usług. Republika Federalna Niemiec uważa, że z orzecznictwa Trybunału wynika, iż z uwagi na interakcję prawa wtórnego i prawa pierwotnego prawo Unii toleruje istnienie różnic w zakresie kwot świadczeń przyznanych przez systemy zabezpieczenia społecznego państw członkowskich.

               32

               Podobnie, odnośnie do drugiego zarzutu opartego na braku zwrotu kosztów wynajmu sprzętu służącego do opieki w innym państwie członkowskim niż Republika Federalna Niemiec, państwo to podnosi, że możliwość kumulacji świadczeń wyklucza istnienie ograniczenia w swobodnym świadczeniu usług. Republika Federalna Niemiec podnosi, że nawet Komisja w swojej skardze wykluczyła, że może zachodzić przypadek ograniczenia swobodnego świadczenia usług, jeżeli wynajem sprzętu do opieki w państwie członkowskim innym niż Republika Federalna Niemiec stanowi dla niemieckich kas ubezpieczenia opiekuńczego dodatkowy ciężar, który nakłada się na finansowanie sprzętu do opieki w Niemczech.

         W kwestii uzasadnienia

               33

               Na wypadek gdyby zostało wykazane ograniczenie swobodnego świadczenia, Republika Federalna Niemiec podnosi przede wszystkim, że w Niemczech gwarancja jakości usług opiekuńczych jest zapewniona przez ścisłe zalecenia dotyczące dopuszczenia tych usług oraz przez częste kontrole. W opinii tego państwa, skoro zalecenia co do jakości dotyczą zarówno charakteru czynności, jak i indywidualnych środków gwarancji jakości, trudno jest sprawdzić, czy opieka świadczona w innym państwie członkowskim przestrzega te zalecenia.

               34

               Następnie Republika Federalna Niemiec podnosi, że utrzymanie systemu opieki ambulatoryjnej wymaga organizacji i znacznych środków finansowych, tak że należy w szczególności unikać w okresie wakacji przestojów w pracy personelu opiekuńczego.

               35

               Wreszcie zdaniem tego państwa członkowskiego równowaga finansowa niemieckiego systemu zabezpieczenia społecznego byłaby zagrożona, jeśli usługi opiekuńcze świadczone za granicą byłyby objęte systemem zwrotów. Republika Federalna Niemiec zauważa w tym względzie, że w dziedzinie ubezpieczenia pielęgnacyjnego, w odróżnieniu od ubezpieczenia zdrowotnego, istnieje odrębne świadczenie nieograniczone do terytorium krajowego, czyli zasiłek pielęgnacyjny, pozwalający wszystkim osobom wymagającym opieki na sfinansowanie, w Niemczech i za granicą, opieki świadczonej przez podmioty, które nie zawarły umowy dotyczącej świadczenia opieki. Gdyby ubezpieczeni wymagający opieki mogli przenosić świadczenia rzeczowe, a nie tylko świadczenie pieniężne, jakie stanowi zasiłek pielęgnacyjny, to wola niemieckiego ustawodawcy do zachęcania osób wymagających opieki do odwoływania się do opieki świadczonej przez ich własną rodzinę mogłaby zostać podważona.

               36

               Według Republiki Federalnej Niemiec obowiązek przenoszenia za granicę świadczeń rzeczowych nakładałby na ubezpieczenie pielęgnacyjne ogólny ciężar finansowy znacznie poważniejszy, stanowiąc tym samym zagrożenie dla zasady solidarnego finansowania ubezpieczenia pielęgnacyjnego. Takie przejście bowiem niosłoby ze sobą ryzyko nałożenia ciężaru dodatkowych obciążeń na ubezpieczenie pielęgnacyjne, które mogłyby sięgać do 100 milionów EUR rocznie.

               37

               Ponadto normy jakości wymagane w celu zwrotu kosztów świadczeń opiekuńczych opierają się na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i uprzednio znanych kryteriach, co wyznacza granice swobodnego uznania władz krajowych.

               38

               Komisja podnosi, że argumentacja oparta na ochronie zdrowia publicznego, a w szczególności na przestrzeganiu zaleceń dotyczących jakości, nie może zostać przyjęta, ponieważ Republika Federalna Niemiec nie udowodniła ani domniemanego ryzyka dla zdrowia publicznego opieki nieprzestrzegającej tych zaleceń, ani proporcjonalnego charakteru systematycznej odmowy zwrotu.

               39

               Komisja zasadniczo twierdzi, że – wbrew stanowisku Republiki Federalnej Niemiec – rozważania dotyczące wystarczającej, zrównoważonej i stałej oferty opieki szpitalnej o wysokiej jakości oraz konieczność zagwarantowania stabilności finansowej systemu ubezpieczenia zdrowotnego wynikającej z orzecznictwa w zakresie opieki szpitalnej nie znajdują zastosowania do danej opieki ambulatoryjnej w niniejszej sprawie.

         Ocena Trybunału

               40

               Na wstępie należy przypomnieć, że jak wynika z pkt 21 i 22 niniejszego wyroku oraz jak podniosła rzecznik generalna w pkt 48 swojej opinii, niniejsza skarga nie jest skierowana przeciwko niemieckiemu systemowi umów podmiotów świadczących usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania osób wymagających opieki.

               41

               Jak wielokrotnie już orzekał Trybunał, w ramach postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego obowiązek wykazania domniemanego uchybienia spoczywa na Komisji, która powinna przedstawić Trybunałowi dowody niezbędne do ustalenia istnienia wspomnianego uchybienia (zob. w szczególności wyroki: z dnia 25 maja 1982 r. w sprawie 96/81 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. s. 1791, pkt 6; z dnia 5 października 2010 r. w sprawie C-512/08 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I-8833, pkt 56).

               42

               Z tej perspektywy w niniejszej sprawie chodzi o dokonanie oceny, czy Komisja w ramach swoich dwóch zarzutów przedstawionych w pkt 21 i 22 niniejszego wyroku przedstawiła ciążący na niej dowód.

               43

               Jak wynika z pkt 24 niniejszego wyroku, Komisja uważa, że orzecznictwo dotyczące zwrotu kosztów leczenia poniesionych w innych państwach członkowskich może być zastosowane w odniesieniu do niemieckich przepisów regulujących ryzyko konieczności korzystania z opieki w celu stwierdzenia istnienia ograniczeń w swobodnym świadczeniu usług.

               44

               W tym względzie należy wpierw uściślić, że korzystanie z opieki można rozumieć co do zasady jako oznaczające sytuację, w której z powodu ograniczonej autonomii osoba jest zależna od pomocy innych w celu wykonania podstawowych czynności życia codziennego (zob. podobnie wyrok z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie C-388/09 da Silva Martins, Zb.Orz. s. I-5737, pkt 39, 40).

               45

               Ponadto z wyroku z dnia 5 marca 1998 r. w sprawie C-160/96 Molenaar, Rec. s. I-843 wynika, że wobec braku w rozporządzeniu nr 1408/71 przepisów dotyczących szczególnie ryzyka takiej konieczności korzystania z opieki, Trybunał zrównał pewne świadczenia obejmujące te ryzyka, takie jak zapewniane w ramach niemieckiego systemu ubezpieczenia pielęgnacyjnego, ze „świadczeniami w razie choroby” w rozumieniu tego rozporządzenia (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie da Silva Martins, pkt 39–48).

               46

               Z tego samego orzeczenia wynika, że świadczenia z ubezpieczenia pielęgnacyjnego polegające na uiszczeniu lub zwrocie kosztów spowodowanych stanem konieczności korzystania z usług opiekuńczych, a zwłaszcza kosztów przeznaczonych na pokrycie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania przez osoby trzecie oraz dostawa i montaż sprzętu niezbędnego dla ubezpieczonego wchodzą w zakres „świadczenia rzeczowego” w rozumieniu tytułu III rozporządzenia nr 1408/71 (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Molenaar, pkt 5, 6, 23, 32; wyrok z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawach połączonych C-502/01 i C-31/02 Gaumain-Cerri i Barth, Zb.Orz. s. I-6483, pkt 26).

               47

               Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem świadczenia medyczne udzielane za wynagrodzeniem wchodzą w zakres stosowania przepisów traktatu FUE dotyczących swobodnego świadczenia usług, bez potrzeby dokonywania rozróżnienia, czy opieka została udzielona w ramach opieki szpitalnej, czy też poza szpitalem (zob. w szczególności ww. wyroki: w sprawie Smits i Peerbooms, pkt 53; w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 30).

               48

               W tym kontekście, okoliczności, że przedmiotowe przepisy należą do dziedziny zabezpieczenia społecznego lub przewidują świadczenia rzeczowe nie mają takiego charakteru, żeby usunąć świadczenia medyczne z zakresu stosowania swobodnego świadczenia usług zagwarantowanego przez traktat FUE (zob. podobnie wyrok w sprawie C-385/99 Müller-Fauré i van Riet, pkt 39).

               49

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, o ile prawo Unii nie narusza kompetencji państw członkowskich w zakresie organizacji systemów zabezpieczenia społecznego i o ile przy braku harmonizacji na szczeblu Unii Europejskiej przepisy prawne każdego państwa członkowskiego muszą określać warunki przyznania świadczeń z dziedziny zabezpieczenia społecznego, o tyle przy wykonywaniu tej kompetencji państwa członkowskie powinny przestrzegać prawa Unii, w szczególności zaś postanowień dotyczących swobodnego świadczenia usług (zob. podobnie w szczególności ww. wyrok w sprawie Kohll, pkt 17–21; wyroki: z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie C-208/07 von Chamier-Glisczinski, Zb.Orz. s. I-6095, pkt 63; z dnia 27 stycznia 2011 r. w sprawie C-490/09 Komisja przeciwko Luksemburgowi, Zb.Orz. s. I-247, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).

               50

               Niemniej jednak, w odróżnieniu od tego, co wydaje się przypuszczać Komisja w swoich pismach, nie można wywieść z samego orzecznictwa powoływanego w pkt 24 niniejszego wyroku, dotyczącego zwrotu kosztów leczenia poniesionych w innych państwach członkowskich, że dane niemieckie przepisy w niniejszej sprawie stanowią ograniczenie swobodnego świadczenia usług.

               51

               Skoro bowiem, jak wynika z pkt 45 niniejszego wyroku, w braku w rozporządzeniu nr 1408/71 przepisów mających na celu pokrycie w sposób szczególny ryzyka niesamodzielności należy zrównać pewne świadczenia dotyczące tego ryzyka ze „świadczeniami w razie choroby” w rozumieniu tego rozporządzenia, to niemniej jednak istnieją różnice między świadczeniami dotyczącymi tego ryzyka niesamodzielności i tymi związanymi z zabiegami o charakterze czysto medycznym (zob. podobnie w szczególności ww. wyrok w sprawie da Silva Martins, pkt 47, 48). W szczególności w odróżnieniu od świadczeń w razie choroby sensu stricte świadczenia dotyczące ryzyka niesamodzielności – będąc zwykle świadczeniami długookresowymi – nie mogą zasadniczo być wypłacane w trakcie krótkiego okresu (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie da Silva Martins, pkt 48).

               52

               W tych okolicznościach, w celu wykazania w niniejszej sprawie istnienia ograniczeń wynikających ze spornych przepisów nie wystarczy ograniczyć się do powołania bez sprecyzowania ani szczególnej argumentacji do orzecznictwa, o którym mowa w pkt 24 niniejszego wyroku.

               53

               Ponadto, o ile Komisja przypomina, że prawo wtórne nie zwalnia państwa członkowskiego ubezpieczenia w dziedzinie zabezpieczenia społecznego od przestrzegania prawa pierwotnego, czemu – jak wynika z pkt 30 niniejszego wyroku – nie zaprzecza Republika Federalna Niemiec, o tyle instytucja ta tymczasem nie odpowiedziała na przedstawione w pkt 29–32 niniejszego wyroku argumenty Republiki Federalnej Niemiec oparte na wynikającej z rozporządzenia nr 1408/71 możliwości, że ubezpieczeni z tytułu ich konieczności korzystania z opieki korzystają podczas czasowego pobytu w państwie członkowskim innym niż Republika Federalna Niemiec ze świadczeń rzeczowych oferowanych przez instytucję państwa członkowskiego pobytu na rachunek właściwej instytucji znajdującej się w Niemczech.

               54

               W każdym razie należy podnieść, że zgodnie z rozporządzeniem nr 1408/71, którego obowiązywania w zakresie odpowiednich przepisów nie podważono w niniejszej sprawie i które podlegało zastosowaniu w odniesieniu do państw członkowskich Unii w zakresie terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, ubezpieczony zależny od opieki mógłby nawet korzystać z kombinacji świadczeń pieniężnych i rzeczowych, których łączna kwota przekracza kwotę analogicznych świadczeń dostępnych na terytorium właściwego państwa.

               55

               W przypadku bowiem gdy spełnione są przesłanki ich stosowania, art. 22 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia oraz – w odniesieniu do „osób uprawnionych z tytułu emerytury albo renty” – art. 31 tego samego rozporządzenia służą zapewnieniu w szczególności korzystania w państwie członkowskim innym niż państwo właściwej instytucji ze świadczeń rzeczowych wykonywanych na rachunek tego państwa przez instytucje miejsca pobytu, zgodnie z przepisami podlegającymi stosowaniu względem instytucji tego innego państwa członkowskiego oraz służą zapewnieniu, żeby dane świadczenia zgodnie z przepisami podlegającymi stosowaniu względem właściwej instytucji były wykonywane albo bezpośrednio przez tę instytucję, albo na jej rachunek.

               56

               Należy w tym względzie dodać, że Trybunał już orzekł w odniesieniu do opieki medycznej, iż przyznanie świadczeń rzeczowych przewidziane w art. 31 rozporządzenia nr 1408/71 nie powinno być poddane ani jakiejkolwiek procedurze udzielenia zezwolenia, ani wymogowi, że schorzenie wymagające danej opieki pojawiło się nagle przy okazji tego pobytu, czyniąc tę opiekę niezwłocznie konieczną (zob. wyrok z dnia 25 lutego 2003 r. w sprawie C-326/00 IKA, Rec. s. I-1703, pkt 43).

               57

               Ponadto, jako że w art. 48 TFUE przewiduje się koordynację przepisów państw członkowskich w dziedzinie zabezpieczenia społecznego, a nie ich harmonizację, to normy traktatu FUE w dziedzinie swobodnego przemieszczania się nie mogą zagwarantować osobie ubezpieczonej, że przeniesienie się do innego państwa członkowskiego będzie obojętne, w szczególności na płaszczyźnie świadczeń w razie choroby lub konieczności skorzystania z opieki. Z uwagi bowiem na rozbieżności między systemami i ustawodawstwami państw członkowskich w tej dziedzinie takie przeniesienie może w konkretnych przypadkach okazać się dla ubezpieczonego finansowo bardziej lub mniej korzystne (zob. podobnie w szczególności wyrok z dnia 19 marca 2002 r. w sprawach połączonych C-393/99 i C-394/99 Hervein i in., Rec. s. I-2829, pkt 50–52; ww. wyrok w sprawie von Chamier-Glisczinski, pkt 84, 85; a także wyrok z dnia 15 czerwca 2010 r. w sprawie C-211/08 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb.Orz. s. I-5267, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo).

               58

               W konsekwencji stosowanie podczas pobytu czasowego w państwie członkowskim regulacji krajowych tego państwa, w danym przypadku na podstawie przepisów rozporządzenia nr 1408/71, która byłaby mniej korzystna na płaszczyźnie świadczeń zabezpieczenia społecznego w porównaniu z regulacją państwa właściwego w rozumieniu art. 1 lit. q) tego rozporządzenia może zasadniczo być zgodne z wymogami prawa pierwotnego Unii w dziedzinie swobodnego przepływu osób (zob. w szczególności analogicznie ww. wyroki: w sprawie von Chamier-Glisczinski, pkt 85, 87; a także w sprawie da Silva Martins, pkt 72).

               59

               Ponadto w ramach zarzutu drugiego, przedstawionego w pkt 22 niniejszego wyroku, sama Komisja wykluczyła istnienie ograniczenia swobodnego świadczenia usług, gdy wynajem sprzętu do opieki w państwie członkowskim innym niż Republika Federalna Niemiec powoduje dla niemieckich kas ubezpieczenia pielęgnacyjnego dodatkowy ciężar, który nakłada się na finansowanie sprzętu do opieki dostarczonego już w Niemczech.

               60

               Tymczasem należy przypomnieć w tym względzie, że zgodnie z art. 36 rozporządzenia nr 1408/71 świadczenia rzeczowe udzielane na podstawie tytułu III tego rozporządzenia przez instytucję państwa członkowskiego na rachunek instytucji innego państwa członkowskiego podlegają zwrotowi w całości.

               61

               Wynika z tego, że Komisja nie odpowiedziała w sposób przydatny na argumenty Republiki Federalnej Niemiec oparte na możliwości, że zgodnie z tytułem III rozporządzenia nr 1408/71 ubezpieczony wymagający opieki korzysta w państwie członkowskim innym niż Republika Federalna Niemiec ze sprzętu do opieki, który stanowi dodatek w stosunku do podobnego sprzętu już sfinansowanego w Niemczech.

               62

               Mając na uwadze powyższe rozważania, należy dojść do wniosku, że Komisja nie wykazała w sposób dostateczny pod względem prawnym istnienia wynikających ze spornych przepisów ograniczeń w swobodnym świadczeniu usług.

               63

               W tych okolicznościach skargę tę należy oddalić, ponieważ żaden z zarzutów podniesionych przez Komisję na poparcie jej skargi nie był zasadny.

         W przedmiocie kosztów

               64

               Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.

               65

               Ponieważ Komisja przegrała sprawę, należy ją obciążyć kosztami postępowania.

               Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Skarga zostaje oddalona.

                           2)

                           Komisja Europejska zostaje obciążona kosztami postępowania.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 11 grudnia 1990 r. # Karl Spagl przeciwko Hauptzollamt Rosenheim. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht München - Niemcy. # Dodatkowa opłata wyrównawcza do mleka. # Sprawa C-189/89.


title: Wyrok Trybunału (siódma izba) z dnia 19 kwietnia 2007 r.#Sunshine Deutschland Handelsgesellschaft mbH przeciwko Hauptzollamt Kiel.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht Hamburg - Niemcy.#Wspólna Taryfa Celna - Klasyfikacja taryfowa - Nomenklatura Scalona - Nasiona dyni niemające zdolności kiełkowania.#Sprawa C-229/06.

text:
      Sprawa C‑229/06
      Sunshine Deutschland Handelsgesellschaft mbH
      przeciwko
      Hauptzollamt Kiel
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnymzłożony przez Finanzgericht Hamburg)

      Wspólna taryfa celna – Klasyfikacja taryfowa – Nomenklatura Scalona – Nasiona dyni niemające zdolności kiełkowania
      Streszczenie wyroku
      Wspólna Taryfa Celna – Pozycje taryfowe – Obrane nasiona dyni, które utraciły zdolność kiełkowania i są przeznaczone dla przemysłu
            piekarniczego

      Obrane nasiona dyni uprawianej jako warzywo, które utraciły zdolność kiełkowania i są używane w przemyśle piekarniczym, nieprzeznaczone
         do siewu, lecz do spożycia przez ludzi, mieszczą się w podpozycji 1212 99 80 Nomenklatury Scalonej zawartej w załączniku I do
         rozporządzenia nr 2658/87 w sprawie Wspólnej taryfy celnej, zmienionym rozporządzeniem nr 1789/2003.

      (por. pkt 30, 32 i sentencja)

WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba)
      z dnia 19 kwietnia 2007 r.(*)

      Wspólna taryfa celna – Klasyfikacja taryfowa – Nomenklatura Scalona – Nasiona dyni niemające zdolności kiełkowania
      W sprawie C‑229/06
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Finanzgericht
         Hamburg (Niemcy) postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2006 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 22 maja 2006 r., w postępowaniu:

      Sunshine Deutschland Handelsgesellschaft mbH
      przeciwko
      Hauptzollamt Kiel,
      TRYBUNAŁ (siódma izba),
      w składzie: J. Klučka, prezes izby, A. Ó Caoimh i P. Lindh (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: J. Mazák,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Sunshine Deutschland Handelsgesellschaft mbH przez P. Klosego, Rechtsanwalt,
      –        w imieniu rządu niderlandzkiego przez H.G. Sevenster oraz P. van Ginnekena, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez J. Hottiaux, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez B. Wägenbaura,
         Rechtsanwalt,

      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy interpretacji podpozycji 1209 91 90 i 1212 99 80 Nomenklatury
         Scalonej zawartej w załączniku I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej
         i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej taryfy celnej (Dz.U. L 256, str. 1), zmienionym rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1789/2003
         z dnia 11 września 2003 r. (Dz.U. L 281, str. 1, zwanej dalej „CN”).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Sunshine Deutschland Handelsgesellschaft mbH (zwaną dalej „Sunshine”) a Hauptzollamt
         Kiel (głównym urzędem celnym w Kilonii) w przedmiocie klasyfikacji w CN obranych nasion dyni, które utraciły zdolność kiełkowania
         i które są używane w przemyśle piekarniczym.

       Ramy prawne
      3        CN, wprowadzona rozporządzeniem nr 2658/87, oparta jest na światowym Zharmonizowanym Systemie Oznaczania i Kodowania Towarów
         (zwanym dalej „HS”), opracowanym przez Radę Współpracy Celnej (obecnie Światowa Organizacja Celna) i ustanowionym na podstawie
         międzynarodowej konwencji zawartej w Brukseli w dniu 14 czerwca 1983 r. i zatwierdzonej w imieniu Wspólnoty decyzją Rady 87/369/EWG
         z dnia 7 kwietnia 1987 r. (Dz.U. L 198, str. 1). Zawiera ona pozycje i sześciocyfrowe podpozycje HS, jedynie cyfry siódma
         i ósma wskazują dalszy podział przez nią dokonany.

      4        Część druga CN zawiera sekcję II zatytułowaną „Produkty pochodzenia roślinnego”, obejmującą liczne działy, w tym dział 12
         zatytułowany „Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza”.

      5        Pozycja 1209 zatytułowana „Nasiona, owoce i zarodniki, w rodzaju stosowanych do siewu” zawiera podpozycję 1209 91 zatytułowaną
         „Nasiona warzyw”, która z kolei zawiera podpozycję 1209 91 90 zatytułowaną „Pozostałe”.

      6        Pozycja 1212 zatytułowana „[…] pestki i jądra owoców oraz pozostałe produkty roślinne […], w rodzaju stosowanych głównie do
         spożycia przez ludzi, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone” zawiera podpozycję 1212 99 zatytułowaną „Pozostałe”, która
         z kolei zawiera podpozycję 1212 99 80 zatytułowaną „Pozostałe”.

      7        Ogólne reguły interpretacji CN, zawarte w jej części pierwszej sekcja IA stanowią w szczególności:

      „Klasyfikacja towarów w Nomenklaturze Scalonej podlega następującym regułom:
      1.      Tytuły sekcji, działów i poddziałów mają znaczenie wyłącznie orientacyjne; dla celów prawnych klasyfikację towarów należy
         ustalać zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji lub działów oraz, o ile nie są one sprzeczne z treścią powyższych pozycji
         i uwag, zgodnie z następującymi regułami:

      […]”.
      8        Opublikowane przez Komisję Wspólnot Europejskich zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 2658/87 noty wyjaśniające do CN,
         w wersji obowiązującej w okresie właściwym dla okoliczności faktycznych leżących u podstaw sporu (Dz.U. 2002, C 256, str. 1),
         zawierają następujące uściślenia:

      „[…] 1209 Nasiona, owoce i zarodniki, w rodzaju stosowanych do siewu
      […]
      1209 91 90 pozostałe
      Podpozycja ta obejmuje nasiona dyni uprawianej jako warzywo wtedy, kiedy wykorzystywane są do siewu, do spożycia (np. w sałatkach),
         w przemyśle spożywczym (np. do produkcji wyrobów piekarniczych) lub do celów medycznych.

      […]
      1212      […] pestki i jądra owoców oraz pozostałe produkty roślinne […], w rodzaju stosowanych głównie do spożycia przez ludzi, gdzie
         indziej niewymienione ani niewłączone

      […]
      1212 99 80 pozostałe
      Poza produktami wymienionymi […], niniejsza podpozycja obejmuje:
      […]
      Nasiona dyni (pozycja 1207 lub 1209) nie są włączone do niniejszej podpozycji […]”.
       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      9        Przedmiotem działalności Sunshine jest sprzedaż środków spożywczych. Dokonuje ona przywozu, między innymi z Chin, obranych
         nasion dyni, które utraciły zdolność kiełkowania i które są przeznaczone dla piekarni jako surowiec do wyrobu pieczywa.

      10      W dniu 4 marca 2004 r. Sunshine złożyła w urzędzie celnym w Mölln (Niemcy) zgłoszenie celne i wniosła o dopuszczenie do obrotu
         partii obranych nasion dyni, wskazując dla niej podpozycję 1209 91 90 CN, w odniesieniu do której obowiązywała stawka celna
         konwencyjna w wysokości 3%. Urząd ten przyjął zgłoszenie i na podstawie decyzji z dnia 10 marca 2004 r. ustalił kwotę należności
         celnych na 825,95 EUR, która ostatecznie została zmniejszona do 782,09 EUR.

      11      Ponieważ Sunshine dowiedziała się, że w wyroku z dnia 23 maja 2004 r. Gerechtshof te Amsterdam (regionalny sąd apelacyjny
         w Amsterdamie, Niderlandy) zdecydował, że obrane nasiona dyni przeznaczone do spożycia przez ludzi powinny zostać zaklasyfikowane
         do podpozycji 1212 99 80 CN, a w konsekwencji były zwolnione z należności celnych, wniosła o zwrot uiszczonych przez nią w następstwie
         decyzji urzędu celnego z Mölln należności.

      12      Decyzją z dnia 16 lutego 2005 r. Hauptzollamt Kiel odrzucił wniosek o zwrot, potwierdzając, że towary powinny zostać zaklasyfikowane
         do podpozycji 1209 91 90. Jako że wniesiony przez Sunshine sprzeciw od tej decyzji został odrzucony, wniosła ona odwołanie
         do Finanzgericht Hamburg (sądu finansowego w Hamburgu).

      13      Sunshine domagała się przed tym sądem przyznania jej zwrotu należności celnych, utrzymując, że towary powinny zostać zaklasyfikowane
         do podpozycji 1212 99 80 i powołując się w tym zakresie na wyrok Gerechtshof te Amsterdam z dnia 23 maja 2004 r. i na wiążącą
         informację taryfową wydaną w dniu 24 lutego 2005 r. przez niderlandzkie organy celne, zgodnie z którą obrane nasiona dyni
         należy klasyfikować w ramach tej podpozycji.

      14      W postanowieniu odsyłającym Finanzgericht Hamburg zwraca uwagę, iż w wyroku z dnia 21 lipca 2005 r. orzekł, opierając się
         na notach wyjaśniających do CN, że obrane nasiona dyni przeznaczone nie do siewu, lecz do użycia w piekarnictwie muszą zostać
         zaklasyfikowane do podpozycji 1209 91 90 CN. Sąd krajowy jest jednakże zdania, że pozycja przyjęta przez niderlandzki sąd
         i organy celne jest możliwa do obrony, gdyż zgodnie z brzmieniem pozycji 1209 CN obejmuje ona nasiona, owoce i zarodniki,
         w rodzaju stosowanych do siewu, a jej brzmienie nie pozostaje w sprzeczności z brzmieniem podpozycji. Sąd krajowy zadaje sobie
         zatem pytanie, czy noty wyjaśniające do CN odnoszące się do pozycji 1209 nie są sprzeczne z samym brzmieniem tej pozycji i czy
         powinny w związku z tym mieć zastosowanie. Przypomina w tym względzie, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału opracowywane przez
         Komisję noty wyjaśniające do CN, mimo że przyczyniają się w istotny sposób do interpretacji zakresu poszczególnych pozycji
         taryfowych, nie mają jednakże wiążącej mocy prawnej (wyrok z dnia 9 grudnia 1997 r. w sprawie C‑143/96 Knubben Speditions,
         Rec. str. I‑7039, pkt 14).

      15      W tych okolicznościach Finanzgericht Hamburg postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem
         prejudycjalnym:

      „Czy obrane nasiona dyni uprawianej jako warzywo, które utraciły zdolność kiełkowania i są używane w przemyśle piekarniczym,
         należy zaklasyfikować do podpozycji 1209 91 90 CN, czy też do podpozycji 1212 99 80 CN?”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
       Uwagi przedstawione Trybunałowi
      16      Sunshine wskazuje, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału rozstrzygającym kryterium klasyfikacji towarów są ich obiektywne cechy
         i właściwości określone w brzmieniu pozycji CN. Przywołuje pkt 14 wyroku z dnia 28 marca 2000 r. w sprawie C‑309/98 Holz Geenen,
         Rec. str. I‑1975, w którym Trybunał potwierdził, że noty wyjaśniające do CN przyczyniają się do interpretacji CN, nie mają
         przy tym wiążącej mocy prawnej.

      17      Sunshine przypomina także, że przeznaczenie towaru może stanowić obiektywne kryterium klasyfikacji, o ile jest ono właściwe
         dla tego produktu (zob. wyrok z dnia 1 czerwca 1995 r. w sprawie C‑459/93 Thyssen Haniel Logistic, Rec. str. I‑1381, pkt 13),
         co daje się ocenić na podstawie jego obiektywnych cech i właściwości (ww. wyrok w sprawie Holz Geenen, pkt 15).

      18      Pozycja 1209 dotyczy nasion, a podpozycje obejmują wyłącznie towary przeznaczone do wykorzystania jako nasiona. Tymczasem
         nasiona będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym utraciły zdolność kiełkowania. Tylko noty wyjaśniające do CN
         przewidują, że nasiona dyni przeznaczone do spożycia lub do celów medycznych należą do podpozycji 1209 91 90. Istnieje zatem
         sprzeczność między brzmieniem CN i not wyjaśniających do niej.

      19      Co więcej, analiza not wyjaśniających do CN pokazuje, że kryterium klasyfikacji różnych nasion dyni do poszczególnych podpozycji
         jest ich przeznaczenie, jeśli jest ono im właściwe.

      20      Tak więc zaklasyfikowanie w podpozycji 1212 99 80 jest jedynym możliwym rozwiązaniem. Towary będące przedmiotem postępowania
         przed sądem krajowym stanowią bowiem „pozostałe produkty roślinne […], gdzie indziej niewymienione ani niewłączone” w rozumieniu
         pozycji 1212, bez względu na brzmienie not wyjaśniających do CN.

      21      Rząd niderlandzki również uważa, że towary będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym muszą zostać zaklasyfikowane
         w podpozycji 1212 99 80 CN. Utraciły one bowiem zdolność kiełkowania i mogą być wykorzystane wyłącznie do spożycia. Są to
         więc pestki stosowane do spożycia przez ludzi w rozumieniu pozycji 1212.

      22      W opinii tego rządu z not wyjaśniających do CN wynika, że nasiona objęte podpozycją 1209 91 90, choć mogą być wykorzystywane
         do spożycia, muszą również być zdatne do siewu. Tej cechy tymczasem brakuje towarom będącym przedmiotem postępowania przed
         sądem krajowym. Właśnie z tego samego powodu nasiona dyni zdatne do siewu są zgodnie z notami wyjaśniającymi do CN wyłączone
         z podpozycji 1212 99 80.

      23      Podobnie jak Sunshine i rząd niderlandzki Komisja jest zdania, że towary będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym
         powinny zostać zaklasyfikowane w ramach podpozycji 1212 99 80 CN. W jej opinii ze względu na lakoniczne brzmienie obu istotnych
         dla sprawy podpozycji należy odnieść się do samych pozycji.

      24      Pozycja 1209 obejmuje wyłącznie nasiona, czyli struktury, które służą stworzeniu nowej rośliny. Ponadto nasiona te muszą być
         zdatne do siewu. Tymczasem nasiona dyni będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym utraciły zdolność kiełkowania.
         Pozycja 1212 obejmuje między innymi nasiona gdzie indziej niewymienione ani niewłączone. Jako że nasiona dyni będące przedmiotem
         postępowania przed sądem krajowym nie mogą zostać zaklasyfikowane w ramach innych pozycji, należą one do pozycji 1212.

      25      Komisja podnosi, że noty wyjaśniające do CN odnoszące się do pozycji 1209 zostały sporządzone na podstawie wersji angielskiej
         CN, która sugeruje, że nasiona mogą nie być przeznaczone wyłącznie do siewu, lecz muszą jedynie mieć budowę identyczną z budową
         nasion przeznaczonych do siewu. Inne wersje językowe precyzują natomiast, że nasiona muszą być zdatne do siewu. Ze względu
         na te istotne różnice między wersjami językowymi Komisja proponuje, żeby nie brać pod uwagę not wyjaśniających do CN.

       Odpowiedź Trybunału
      26      Przede wszystkim należy przypomnieć, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż w interesie pewności prawa i ułatwienia kontroli
         kryteriów decydujących dla klasyfikacji taryfowej towarów należy upatrywać w sposób ogólny w obiektywnych cechach i właściwościach
         towarów, określonych w brzmieniu pozycji CN i w uwagach do sekcji lub działów (zob. w szczególności wyroki: z dnia 26 września
         2000 r. w sprawie C‑42/99 Eru Portuguesa, Rec. str. I‑7691, pkt 13; z dnia 15 września 2005 r. w sprawie C‑495/03 Intermodal
         Transports, Zb.Orz. str. I‑8151, pkt 47; z dnia 8 grudnia 2005 r. w sprawie C‑445/04 Possehl Erzkontor, Zb.Orz. str. I‑10721,
         pkt 19 i z dnia16 lutego 2006 r. w sprawie C‑500/04 Proxxon, Zb.Orz. str. I‑1545, pkt 21).

      27      Następnie, Trybunał orzekł już, iż noty wyjaśniające do CN oraz noty wyjaśniające do HS przyczyniają się w istotny sposób
         do interpretacji zakresu poszczególnych pozycji taryfowych, nie mają jednakże wiążącej mocy prawnej. Noty te powinny być w związku
         z tym zgodne z postanowieniami CN i nie mogą modyfikować ich zakresu (ww. wyroki w sprawach: Intermodal Transports, pkt 48,
         Possehll Erzkontor, pkt 20 oraz Proxxon, pkt 22).

      28      Należy wreszcie przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału przeznaczenie towaru może stanowić obiektywne kryterium
         klasyfikacji taryfowej, jeżeli jest ono nierozerwalnie związane z tym towarem, co należy ocenić według obiektywnych cech i właściwości
         tego towaru (zob. w szczególności wyroki: z dnia 5 kwietnia 2001 r. w sprawie C‑201/99 Deutsche Nichimen, Rec. str. I‑2701,
         pkt 20, z dnia 4 marca 2004 r. w sprawie C‑130/02 Krings, Rec. str. I‑2121, pkt 30; z dnia 17 marca 2005 r. w sprawieC‑467/03 Ikegami, Zb.Orz. str. I‑2389, pkt 23 oraz ww. wyrok w sprawie Proxxon, pkt 31).

      29      W niniejszym przypadku należy zauważyć, że ponieważ podpozycje 1209 91 90 i 1212 99 80 zawierają jedynie pojęcie „[p]ozostałe”,
         należy odnieść się do samych pozycji, a mianowicie pozycji 1209 i 1212.

      30      Jak zwróciła uwagę Komisja, z brzmienia pozycji 1209 („Nasiona, owoce i zarodniki, w rodzaju stosowanych do siewu”) wynika,
         że pozycja ta obejmuje wyłącznie struktury roślinne mające zdolność kiełkowania i stworzenia nowej rośliny. Natomiast pozycja
         1212, która obejmuje między innymi „pestki i jądra owoców oraz pozostałe produkty roślinne […], w rodzaju stosowanych głównie
         do spożycia przez ludzi, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone” stanowi kategorię dopełniającą, obejmującą nasiona roślin
         przeznaczone nie do siewu, lecz do spożycia przez ludzi.

      31      Zatem noty wyjaśniające do CN, które wyłączają nasiona dyni z podpozycji 1212 99 80 i włączają je w szczególności do pozycji
         1209, znajdują wytłumaczenie tylko w ten sposób, że wyłączają z tej podpozycji nasiona dyni przeznaczone do siewu, a nie nasiona,
         które – jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym – zostały obrane i utraciły zdolność kiełkowania. Nie
         należy brać pod uwagę tych not wyjaśniających, które włączają do podpozycji 1209 91 90 nasiona dyni przeznaczone do spożycia
         przez ludzi lub do przemysłu spożywczego.

      32      Uwzględniając całość powyższych rozważań, na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że podpozycję 1212 99 80 CN należy interpretować
         w ten sposób, że obejmuje ona obrane nasiona dyni, które utraciły zdolność kiełkowania i które są używane w przemyśle piekarniczym.

       W przedmiocie kosztów
      33      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:
      Podpozycję 1212 99 80 Nomenklatury Scalonej zawartej w załączniku I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca
            1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej taryfy celnej, zmienionym rozporządzeniem
            Komisji (WE) nr 1789/2003 z dnia 11 września 2003 r. należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ona obrane nasiona dyni,
            które utraciły zdolność kiełkowania i które są używane w przemyśle piekarniczym.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 27 marca 2014 r.#LCL Le Crédit Lyonnais SA przeciwko Fesihowi Kalhanowi.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez tribunal d’instance d’Orléans.#Ochrona konsumentów – Umowy o kredyt konsumencki – Dyrektywa 2008/48/WE – Artykuły 8 i 23 – Przedkontraktowy obowiązek oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy ciążący na kredytodawcy – Przepis krajowy nakładający obowiązek sprawdzenia bazy danych – Pozbawienie prawa do odsetek umownych w wypadku naruszenia takiego obowiązku – Skuteczny, proporcjonalny i odstraszający charakter sankcji.#Sprawa C-565/12.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C‑565/12
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez tribunal d’instance d’Orléans (Francja) postanowieniem z dnia 30 listopada 2012 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 6 grudnia 2012 r., w postępowaniu:
            LCL Le Crédit Lyonnais SA
            przeciwko
            Fesihowi Kalhanowi ,
            TRYBUNAŁ (czwarta izba),
            w składzie: L. Bay Larsen, prezes izby, M. Safjan, J. Malenovský, A. Prechal (sprawozdawca) i K. Jürimäe, sędziowie,
            rzecznik generalny: N. Wahl,
            sekretarz: V. Tourrès, administrator,
            uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 20 listopada 2013 r.,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu LCL Le Crédit Lyonnais SA przez adwokata C. Vexliarda,
            – w imieniu rządu francuskiego przez D. Colasa oraz S. Meneza, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu austriackiego przez C. Pesendorfer, działającą w charakterze pełnomocnika,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez M. van Beeka oraz M. Owsiany‑Hornung, działających w charakterze pełnomocników,
            podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 8 i 23 dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. L 133, s. 66, sprostowania: Dz.U. 2009, L 207, s. 14, Dz.U. 2010, L 199, s. 40, Dz.U. 2011, L 234, s. 46).
            2. Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy LCL Le Crédit Lyonnais SA (zwanym dalej „LCL”) a F. Kalhanem w przedmiocie żądania zapłaty pozostałych kwot należnych z tytułu prywatnej pożyczki, jakiej spółka ta udzieliła F. Kalhanowi, z której spłatą on zalega.
            Ramy prawne
            A – Prawo Unii
            3. Motywy 7, 9, 26, 28 i 47 dyrektywy 2008/48 brzmią następująco:
            „(7) W celu ułatwienia powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich należy ustanowić zharmonizowane wspólnotowe ramy w wielu kluczowych obszarach […].
            […]
            (9) Pełna harmonizacja jest niezbędna do zapewnienia wszystkim konsumentom we Wspólnocie wysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów i stworzenia prawdziwego rynku wewnętrznego. Dlatego państwa członkowskie nie powinny mieć możliwości utrzymywania ani wprowadzania przepisów krajowych innych niż ustanowione w niniejszej dyrektywie […].
            […]
            (26) Państwa członkowskie powinny podjąć właściwe działania, biorąc pod uwagę specyficzne cechy swojego rynku kredytów, w celu promowania odpowiedzialnych praktyk na wszystkich etapach kredytowych stosunków umownych […]. Na rozwijającym się rynku kredytów ważne jest w szczególności, by kredytodawcy nie angażowali się w nieodpowiedzialne udzielanie pożyczek lub udzielanie kredytów bez uprzedniej oceny zdolności kredytowej, a państwa członkowskie powinny sprawować odpowiedni nadzór w celu uniknięcia takich zachowań oraz powinny ustalić niezbędne środki w celu karania kredytodawców w razie wystąpienia takich sytuacji […].
            […]
            (28) W celu dokonania oceny sytuacji kredytowej konsumenta kredytodawca powinien także sięgnąć po informacje zawarte w stosownych bazach danych; okoliczności prawne i faktyczne mogą wymagać, by informacje takie miały różny zakres […].
            […]
            (47) Państwa członkowskie powinny ustanowić przepisy dotyczące sankcji stosowanych w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i zapewnić ich wdrożenie. Wybór sankcji pozostaje w gestii państw członkowskich, lecz przewidziane sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające”.
            4. Artykuł 8 tej dyrektywy, zatytułowany „Obowiązek przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej”, w ust. 1 przewiduje:
            „Państwa członkowskie zapewniają przeprowadzanie przez kredytodawcę przed zawarciem umowy o kredyt oceny zdolności kredytowej konsumenta na podstawie wystarczających informacji przekazanych mu, w stosownych przypadkach, przez konsumenta oraz, w razie konieczności, na postawie informacji uzyskanych z odpowiedniej bazy danych. Państwa członkowskie, których ustawodawstwo wymaga od kredytodawców dokonania oceny zdolności kredytowej konsumenta na podstawie informacji z danej bazy danych, mogą zachować ten wymóg”.
            5. Artykuł 23 dyrektywy 2008/48, zatytułowany „Sankcje”, stanowi:
            „Państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające”.
            Prawo francuskie
            6. Loi n o  2010‑737, du 1 er juillet 2010, portant réforme du crédit à la consommation (ustawa nr 2010–737 z dnia 1 lipca 2010 r. o reformie kredytu konsumenckiego, JORF z dnia 2 lipca 2010 r., s. 12001), która ma na celu transpozycję dyrektywy 2008/48 do krajowego prawa francuskiego, została włączona do art. L. 311‑1 i nast. code de la consommation (kodeksu konsumenckiego).
            7. Artykuł L. 311‑9 tego kodeksu stanowi:
            „Przed zawarciem umowy o kredyt kredytodawca ocenia zdolność kredytową konsumenta na podstawie wystarczających informacji, w tym również przekazanych mu przez konsumenta na wniosek kredytodawcy. Kredytodawca sprawdza rejestr przewidziany w art. L. 333‑4 na warunkach ustanowionych w rozporządzeniu, o którym mowa w art. L. 333‑5”.
            8. W dniu 26 października 2010 r. zostało wydane rozporządzenie ministerialne dotyczące krajowego rejestru kredytowego dla osób fizycznych, przewidzianego w art. L. 333‑5 kodeksu konsumenckiego (zwanego dalej „rejestrem krajowym”). Rozporządzenie to określa sposoby przechowywania przez kredytodawców dowodów sprawdzenia rejestru krajowego w celu przedstawienia ich w przypadku sporu lub audytu.
            9. Artykuł L. 311‑48 akapity drugi i trzeci kodeksu konsumenckiego stanowi:
            „Jeżeli kredytodawca nie przestrzega obowiązków ustanowionych w art. L. 311‑8 i L. 311‑9, jest pozbawiany prawa do odsetek w całości lub w części ustalonej przez sąd […].
            Kredytobiorca zobowiązany jest wyłącznie do spłaty kapitału zgodnie z ustalonym harmonogramem spłat rat kredytu oraz w danym wypadku do zapłaty odsetek, których kredytodawca nie został pozbawiony. Kwoty otrzymane tytułem odsetek, które są naliczane według stawki odsetek ustawowych od dnia ich zapłaty, są zwracane przez kredytodawcę lub zaliczane na poczet kapitału pozostałego do spłaty”.
            10. Na podstawie art. L. 313‑3 code monétaire et financier (kodeksu monetarnego i finansowego):
            „W przypadku odszkodowania pieniężnego zasądzonego wyrokiem sądu wysokość odsetek ustawowych jest podwyższana o 5 punktów po upływie terminu dwóch miesięcy od dnia, w którym wyrok sądu stał się wykonalny, nawet tymczasowo […].
            Jednakże sąd odpowiedzialny za wykonanie wyroku może na wniosek dłużnika lub wierzyciela i po uwzględnieniu sytuacji dłużnika zwolnić go od tej podwyżki lub obniżyć jej kwotę”.
            11. Artykuł 1153 akapity pierwszy i trzeci code civil (kodeksu cywilnego) ma następujące brzmienie:
            „W przypadku zobowiązań ograniczających się do zapłaty określonej kwoty odszkodowanie z tytułu zwłoki w wykonaniu polega wyłącznie na zasądzeniu zapłaty odsetek ustawowych, z zastrzeżeniem szczególnych zasad mających zastosowanie do handlu i do poręczenia.
            Odszkodowanie i odsetki są należne bez konieczności udowodnienia przez wierzyciela jakiejkolwiek straty.
            Są one należne od dnia wezwania do zapłaty lub innego aktu równoważnego takiego jak zwykłe pismo, jeśli wynika z niego wystarczające wezwanie, z wyjątkiem przypadku, w którym na mocy ustawy odsetki naliczane są z mocy prawa”.
            12. Zgodnie z art. 1154 tego kodeksu:
            „Od odsetek wymagalnych od kapitałów mogą być naliczane odsetki albo na mocy wniosku do sądu, albo na mocy szczególnej umowy, pod warunkiem jednak, że we wniosku albo w umowie chodzi o odsetki należne z tytułu co najmniej jednego pełnego roku”.
            13. Artykuł 1254 kodeksu cywilnego stanowi:
            „Dłużnik świadczenia, od którego naliczane są odsetki lub które powoduje powstanie zaległości, nie może bez zgody wierzyciela zaliczać płatności, których dokonuje na poczet kapitału w pierwszej kolejności, przed odsetkami lub zaległościami: w przypadku, w którym płatność dokonana z tytułu kapitału i odsetek nie jest pełna – zaliczana jest w pierwszej kolejności na poczet odsetek”.
            Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
            14. W dniu 4 maja 2011 r. F. Kalhan zawarł z LCL umowę o pożyczkę prywatną w wysokości 38 000 EUR, którą miał zwrócić w 60 miesięcznych ratach w kwocie 730,46 EUR, ze stałą roczną stopą oprocentowania w wysokości 5,60% i rzeczywistą roczną stopą oprocentowania (RRSO) w wysokości 5,918%.
            15. Ze względu na to, że F. Kalhan przestał spłacać raty w dniu 12 stycznia 2012 r., LCL powołał się przed tribunal d’instance d’Orléans (sądem pierwszej instancji w Orleanie) na natychmiastową wymagalność pożyczonych kwot.
            16. W dniu 18 października 2012 r. LCL pozwał F. Kalhana do sądu odsyłającego, wnosząc między innymi o zasądzenie zapłaty kwoty 37 611,23 EUR z odsetkami w wysokości 5,918% rocznie od dnia 17 kwietnia 2012 r. oraz o zasądzenie rocznej kapitalizacji odsetek.
            17. Powyższy sąd podniósł z urzędu zarzut ewentualnego pozbawienia prawa do odsetek przewidzianego w art. L. 311‑48 akapit drugi kodeksu konsumenckiego wobec kredytodawcy, który nie sprawdził rejestru krajowego przewidzianego w art. L. 333‑4 kodeksu konsumenckiego w ramach oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy, do czego zobowiązuje go art. L. 311‑9 tego kodeksu. LCL przyznał, że nie był w stanie wykazać, iż dokonał takiego sprawdzenia przed zawarciem umowy pożyczki.
            18. Sąd odsyłający wyjaśnia, że sankcja pozbawienia prawa do odsetek przewidziana w art. L. 311‑48 akapit drugi kodeksu konsumenckiego została zinterpretowana przez Cour de cassation (trybunał kasacyjny, Francja) jako sankcja dotycząca wyłącznie odsetek umownych; tym samym nadal należne są odsetki ustawowe na mocy art. 1153 kodeksu cywilnego.
            19. Twierdzi on, że na podstawie art. L. 313‑3 kodeksu monetarnego i finansowego ta stawka ustawowa ulega podwyższeniu o 5 punktów, jeżeli kredytobiorca nie spłacił całego długu w terminie dwóch miesięcy od momentu, w którym wyrok sądu stał się wykonalny.
            20. Sąd odsyłający wskazuje ponadto, że według orzecznictwa Cour de cassation odsetki ustawowe oraz ich podwyższenie o 5 punktów stosują się z mocy prawa, tzn. tak powiększone odsetki są należne automatycznie, nawet jeśli ich nie zażądano albo jeśli wyrok sądu ich nie przewidywał.
            21. Ponadto rzeczony sąd twierdzi, że w niniejszej sprawie stawka odsetek umownych wynosi 5,60%, podczas gdy po orzeczeniu pozbawienia prawa do odsetek LCL będzie mógł otrzymać odsetki ustawowe, które – o ile zostały podwyższone o 5 punktów po upływie dwóch miesięcy od momentu, w którym wyrok sądu stał się wykonalny – wyniosą 5,71% za rok 2012. Zastosowanie pozbawienia prawa do odsetek mogłoby zatem przynieść korzyść kredytodawcy.
            22. W tych okolicznościach sąd odsyłający rozważa w pierwszej kolejności skuteczność sankcji pozbawienia prawa do odsetek umownych w sytuacji dowiedzionego naruszenia obowiązku kredytodawcy sprawdzenia rejestru krajowego przewidzianego w tym celu do oceny zdolności kredytowej konsumenta.
            23. Według tego sądu rzeczona sankcja może być skuteczna, w przypadku gdy konsument spłaci wszystkie należne kwoty w terminie dwóch miesięcy od daty, w której wyrok stał się wykonalny. Jednakże w praktyce ta ewentualność będzie iluzoryczna, ponieważ, ogólnie rzecz biorąc, jeżeli kredytodawca był zmuszony wystąpić do sądu, oznacza to, że sytuacja konsumenta nie pozwala mu już wypełniać swoich zobowiązań. Co więcej, mimo że sąd rozpatrujący spór może przyznać dodatkowy termin nieprzekraczający 24 miesięcy, to odsetki ustawowe nadal pozostają wymagalne. Należy ponadto stwierdzić, że uchybienie przez kredytodawcę obowiązkowi oceny zdolności kredytowej konsumenta mogło przyczynić się do nadmiernego zadłużenia tego ostatniego.
            24. Sąd odsyłający stwierdza również, że art. L. 313‑3 kodeksu monetarnego i finansowego daje konsumentowi możliwość wystąpienia do sądu o zwolnienie go z podwyższonej stopy odsetek ustawowych lub o jej obniżenie. Jednak w rzeczywistości przypadki, w których konsument mógł skorzystać z takiego środka po pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek, są niezwykle rzadkie, w szczególności ze względu na fakt, że konsument nie jest informowany o tym prawie albo że skorzystanie z niego jest przyznawane nie w świetle wagi uchybień kredytodawcy, lecz wyłącznie sytuacji finansowej konsumenta.
            25. W drugiej kolejności, co do proporcjonalności przepisów dotyczących sankcji stanowiących przedmiot postępowania głównego, sąd odsyłający wskazuje przede wszystkim, że sąd wprawdzie może dostosować sankcję pozbawienia prawa do odsetek odpowiednio do wagi naruszenia przez kredytodawcę danego obowiązku, jednak nawet w takim wypadku ten ostatni otrzymałby jeszcze odsetki ustawowe od kwot pozostałych do spłaty.
            26. Następnie, jako że – na podstawie art. 1254 kodeksu cywilnego – odsetki ustawowe stają się wymagalne z tytułu pozbawienia praw do odsetek umownych, a wpłaty zaliczane są w pierwszej kolejności na poczet należnych odsetek, musi to powodować opóźnienie spłaty kapitału, tak iż nowe odsetki ustawowe stają się wymagalne.
            27. Skutek rzeczonego pozbawienia prawa do odsetek zostaje bowiem również ograniczony ze względu na kapitalizację odsetek, jakiej może żądać kredytodawca zgodnie z zasadą anatocyzmu, taką jak przewidziana w art. 1154 kodeksu cywilnego.
            28. W trzeciej kolejności sąd odsyłający zastanawia się nad odstraszającym charakterem systemu pozbawienia prawa do odsetek takiego jak przewidziany przez kodeks konsumencki. Jest on zdania, że ponieważ kredytodawcy mogą liczyć na wymagalność podwyższonych odsetek ustawowych nawet w przypadku pozbawienia ich prawa do odsetek umownych, w ogóle nie są zachęcani do zmiany praktyk w kierunku rygorystycznego przestrzegania obowiązków nałożonych na nich dyrektywą 2008/48 i ustawą implementującą ją do krajowego porządku prawnego państw członkowskich.
            29. W tych okolicznościach tribunal d’instance d’Orléans postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
            „Czy wymóg sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających, ustanowiony w art. 23 dyrektywy [2008/48], w przypadku uchybienia przez kredytodawców obowiązkom nałożonym na nich przez dyrektywę, sprzeciwia się istnieniu przepisów umożliwiających kredytodawcy, wobec którego orzeczona została sankcja pozbawienia prawa do odsetek przewidziana ustawodawstwem francuskim, skorzystanie, po orzeczeniu sankcji, z odsetek wymagalnych z mocy prawa, których stopa jest podwyższona o 5 punktów w stosunku do stopy odsetek ustawowych po upływie dwóch miesięcy od uzyskania wykonalności wyroku, od kwot pozostałych do spłacenia przez konsumenta?”.
            W przedmiocie pytania prejudycjalnego
            30. Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający w istocie zastanawia się, czy wykładni art. 23 dyrektywy 2008/48 należy dokonywać w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie stosowaniu krajowych przepisów dotyczących sankcji, na mocy których w wypadku naruszenia przez kredytodawcę przedkontraktowego obowiązku oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy poprzez sprawdzenie odpowiedniej bazy danych ów kredytodawca jest pozbawiany prawa do odsetek umownych, lecz z mocy prawa przysługują mu odsetki ustawowe wymagalne od daty ogłoszenia wyroku sądowego nakazującego kredytobiorcy zapłatę kwot pozostałych do spłacenia, których stawka jest ponadto podwyższona o 5 punktów, jeżeli po upływie dwóch miesięcy tego ogłoszenia kredytobiorca nie spłacił długu.
            B – W przedmiocie dopuszczalności
            31. Komisja Europejska kwestionuje dopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w dwóch aspektach.
            32. Podnosi ona w pierwszej kolejności, że krajowe przepisy dotyczące sankcji, takie jak mające zastosowanie w postępowaniu głównym, mają na celu usankcjonowanie naruszenia obowiązku przewidzianego nie przez dyrektywę 2008/48, lecz przez przepis krajowy zobowiązujący kredytodawcę do sprawdzenia bazy danych, jaką mogą utrzymywać państwa członkowskie zgodnie z art. 8 tej dyrektywy, nawet jeśli przepisy te mają zastosowanie także do naruszenia innych obowiązków, które z kolei wynikają bezpośrednio z tej dyrektywy. Zatem pytanie, czy takie przepisy dotyczące sankcji wchodzą w zakres art. 23 tej dyrektywy, nie jest jasne.
            33. W drugiej kolejności, ponieważ zasada stosowania z mocy prawa odsetek ustawowych i ich podwyższenia wydaje się oznaczać, że sąd krajowy nie może nie zastosować przepisów będących przedmiotem postępowania głównego przewidujących zapłatę tych kwot ani zinterpretować ich w świetle prawa Unii, należy zatem zastanowić się nad użytecznością udzielenia przez Trybunał odpowiedzi na pytanie przedłożone mu przez sąd odsyłający.
            34. W tym względzie, po pierwsze, w odniesieniu do zastosowania art. 23 dyrektywy 2008/48 do krajowych przepisów dotyczących sankcji będących przedmiotem postępowania głównego, należy stwierdzić, że według samego brzmienia tego artykułu obejmuje on „przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z [tą] dyrektywą”.
            35. Należy stwierdzić, że rzeczone przepisy dotyczące sankcji mają na celu usankcjonowanie naruszenia przepisu krajowego wydanego w ramach transpozycji dyrektywy 2008/48.
            36. Przepisy te, takie jak przewidziane w art. L. 311‑48 kodeksu konsumenckiego, mają bowiem na celu w szczególności usankcjonowanie naruszenia przez kredytodawcę obowiązku – ustanowionego w art. L. 311‑9 tego kodeksu – oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy poprzez sprawdzenie przewidzianego w tym celu rejestru krajowego. Artykuł 8 dyrektywy 2008/48 wyraźnie przewiduje, że taki obowiązek sprawdzenia może być utrzymany. Ponadto przepisy dotyczące sankcji będące przedmiotem postępowania głównego mają zastosowanie ogólnie w wypadku naruszenia obowiązku z zakresu przedkontraktowej oceny zdolności kredytowej konsumenta, takiego jak przewidziany w tymże art. L. 311‑9, który ma na celu transpozycję art. 8 omawianej dyrektywy. Ponadto z motywu 28 tej dyrektywy wynika, że dokonuje się takiego sprawdzenia, jeżeli wymagają tego okoliczności prawne i faktyczne.
            37. Po drugie, jeśli chodzi o wątpliwości wyrażone przez Komisję co do użyteczności odpowiedzi na przedstawione pytanie dla rozwiązania sporu głównego, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału pytania dotyczące wykładni prawa Unii, z którymi zwrócił się do Trybunału sąd krajowy w ramach stanu prawnego i faktycznego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny i którego prawidłowość nie podlega ocenie Trybunału, korzystają z domniemania znaczenia dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w trybie prejudycjalnym, o które wnioskował sąd krajowy, jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą się zwrócono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego albo prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na przedstawione mu pytania (zob. w szczególności wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r. w sprawie C‑279/12 Fish Legal i Shirley, pkt 30).
            38. W tym względzie z zasady stosowania, automatycznego lub z mocy prawa, odsetek ustawowych i ich podwyższenia do kwoty, która nie została spłacona w wymaganym terminie, nie wynika w oczywisty sposób, aby sąd odsyłający nie mógł w użyteczny sposób uwzględnić odpowiedzi udzielonej przez Trybunał na przedstawione pytanie, w szczególności interpretując przepisy krajowe, z których wynika wymagalność tej kwoty w świetle prawa Unii, gdyby miało to się okazać konieczne w kontekście tej odpowiedzi.
            39. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że wątpliwości podniesione przez Komisję nie mogą podważyć dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
            C – Co do istoty
            40. Z art. 8 ust. 1 dyrektywy 2008/48 w związku z jej motywem 28 wynika, że przed zawarciem umowy kredytu kredytodawca jest zobowiązany do przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej konsumenta, który to obowiązek może w razie konieczności obejmować uzyskanie informacji z odpowiedniej bazy danych.
            41. W tym kontekście motyw 26 rzeczonej dyrektywy stanowi, że na rozwijającym się rynku kredytów ważne jest w szczególności, by kredytodawcy nie angażowali się w nieodpowiedzialne udzielanie pożyczek lub udzielanie kredytów bez uprzedniej oceny zdolności kredytowej, a państwa członkowskie powinny sprawować odpowiedni nadzór w celu uniknięcia takich zachowań oraz powinny ustalić niezbędne środki w celu karania kredytodawców w razie wystąpienia takich sytuacji.
            42. Przedkontraktowy obowiązek przeprowadzenia przez kredytodawcę oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy, w zakresie, w jakim ma on na celu ochronę konsumentów przed ryzykiem nadmiernego zadłużenia i niewypłacalności, przyczynia się do realizacji celu dyrektywy 2008/48, który – jak wynika z jej motywów 7 i 9 – polega na ustanowieniu, w dziedzinie kredytu konsumenckiego, pełnej i bezwzględnie wiążącej harmonizacji w wielu kluczowych obszarach, uznanej za niezbędną do zapewnienia wszystkim konsumentom w Unii wysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów i ułatwienia powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich.
            43. W świetle takiego celu, mającego na celu zapewnienie skutecznej ochrony konsumentów przed nieodpowiedzialnym udzielaniem kredytów przekraczających ich możliwości finansowe i mogących skutkować ich niewypłacalnością, art. 23 dyrektywy 2008/48 przewiduje, po pierwsze, że przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych w dziedzinie przedkontraktowej oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy, przyjęte zgodnie z art. 8 owej dyrektywy, zostaną określone w taki sposób, aby sankcje były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, a po drugie, że państwa członkowskie podejmą wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Z motywu 47 tejże dyrektywy wynika ponadto, że w tych granicach wybór owych sankcji pozostaje w gestii państw członkowskich.
            44. W tym zakresie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału dotyczącym zasady lojalnej współpracy, obecnie ustanowionej w art. 4 ust. 3 TUE, mimo iż państwa członkowskie zachowują swobodę wyboru sankcji, to muszą one czuwać nad tym, by sankcje za naruszenia prawa Unii były nakładane analogicznie i przy zastosowaniu procedur analogicznych do tych, które mają zastosowanie do naruszeń prawa krajowego o podobnym charakterze i ciężarze, przy czym sankcja musi być w każdym wypadku skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 3 maja 2005 r. w sprawach połączonych C‑387/02, C‑391/02 i C‑403/02 Berlusconi i in., Zb.Orz. s. I‑3565, pkt 64, 65; a także z dnia 26 września 2013 r. w sprawie C‑418/11 Texdata Software, pkt 50).
            45. Trybunał orzekł w szczególności, że sankcje powinny być odpowiednio surowe w stosunku do wagi naruszeń, których dotyczą, zwłaszcza poprzez zapewnienie rzeczywiście odstraszającego skutku i przy poszanowaniu ogólnej zasady proporcjonalności (ww. wyrok w sprawie Texdata Software, pkt 51).
            46. W niniejszej sprawie przedkontraktowy obowiązek przeprowadzenia przez kredytodawcę oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy, nałożony przez art. L. 311‑9 kodeksu konsumenckiego, który to przepis ma na celu transpozycję art. 8 dyrektywy 2008/48, w razie naruszenia jest objęty sankcją z art. L. 311‑48 tego kodeksu – który to przepis ma na celu transpozycję art. 23 tejże dyrektywy i przewiduje pozbawienie kredytodawcy, w zasadzie całkowite, prawa do odsetek.
            47. Powstaje zatem pytanie, czy surowość tej sankcji jest adekwatna do wagi naruszeń, których dotyczy, a w szczególności czy taka sankcja posiada rzeczywiście odstraszający skutek.
            48. W tym względzie sąd odsyłający podnosi, że zgodnie z krajowym orzecznictwem sankcja pozbawienia prawa do odsetek dotyczy wyłącznie odsetek umownych, tak iż kredytodawcy korzystają z mocy prawa z odsetek ustawowych, które w przeważającej większości wypadków są, również z mocy prawa, podwyższone o 5 punktów. W sprawie głównej i w odniesieniu do 2012 r. sąd ten wyjaśnia, że stawka odsetek umownych wynosiła 5,60%, podczas gdy stawka odsetek ustawowych, podwyższonych o 5 punktów, wynosiła 5,71%. Różnica między tymi stawkami była jeszcze bardziej zauważalna jeśli chodzi o 2013 r. Wynika z tego, że stosowanie sankcji pozbawienia prawa, takiej jak przewidziana przez przepisy krajowe, może przynosić korzyść kredytodawcy.
            49. Komisja utrzymuje natomiast, że w wypadkach takich jak w sprawie głównej, w których kredytodawca żąda natychmiastowej spłaty kredytu w wyniku zalegania przez kredytobiorcę z zapłatą, skuteczny i odstraszający charakter sankcji wydaje się zapewniony. Koszty związane z uzyskaniem informacji, w ramach oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy, z baz danych przewidzianych w tym celu są bowiem względnie ograniczone, podczas gdy sankcja pozbawienia prawa do odsetek umownych zawiera ryzyko, którego koszt ekonomiczny jest potencjalnie wysoki. Ponadto wprawdzie niedbały kredytodawca może dochodzić odsetek ustawowych, ewentualnie podwyższonych o 5 punktów, niemniej w przeciwieństwie do kredytodawcy, który dochował obowiązku przedkontraktowej oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy, podstawa, na jakiej stosowane są te odsetki, nie obejmuje ani odsetek umownych, ani należnych od nich odsetek ustawowych.
            50. W tym względzie, w celu oceny rzeczywiście odstraszającego charakteru sankcji, do sądu odsyłającego – który jest wyłącznie właściwy w zakresie interpretacji i stosowania prawa krajowego – należy porównanie, w okolicznościach rozstrzyganej przezeń sprawy, kwot, jakie otrzymałby kredytodawca tytułem spłaty kredytu w wypadku, gdyby przestrzegał przedkontraktowego obowiązku oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy poprzez sprawdzenie stosownej bazy danych, z kwotami, jakie otrzymałby przy zastosowaniu sankcji za naruszenie tego obowiązku przedkontraktowego. W celu ustalenia tych ostatnich kwot do rzeczonego sądu należy uwzględnienie wszystkich tych elementów, a w szczególności wszystkich konsekwencji, jakie mogą wyniknąć ze stwierdzenia przez niego naruszenia przez kredytodawcę rzeczonego obowiązku przedkontraktowego.
            51. Gdyby po dokonaniu porównania, o którym mowa w punkcie poprzednim, sąd odsyłający miał stwierdzić, że w rozstrzyganym przez niego sporze stosowanie sankcji pozbawienia prawa do odsetek umownych może przynosić korzyść kredytodawcy, ponieważ kwoty, których jest pozbawiony, są niższe od kwot wynikających z zastosowania podwyższonych odsetek ustawowych, wynikałoby z tego, że w sposób oczywisty przepisy dotyczące sankcji będące przedmiotem postępowania głównego nie zapewniają skutku rzeczywiście odstraszającego nałożonej sankcji.
            52. Ponadto z uwagi na znaczenie, podkreślone w pkt 43 niniejszego wyroku, celu ochrony konsumentów połączonego z obowiązkiem przeprowadzenia przez kredytodawcę oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy sankcja pozbawienia prawa do odsetek umownych nie może, ogólniej rzecz biorąc, być uważana za mającą charakter rzeczywiście odstraszający, gdyby sąd odsyłający miał stwierdzić, po dokonaniu porównania, o którym mowa w pkt 50 niniejszego wyroku i przy wzięciu pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności, o których mowa w tym punkcie, że w wypadku takim jak w przedstawionej mu sprawie, powodującym natychmiastową wymagalność pozostałego do spłaty kapitału kredytu ze względu na zaleganie kredytobiorcy ze spłatą, kwoty, jakie może otrzymać kredytodawca w wyniku zastosowania tej sankcji, nie są znacząco niższe od tych, jakie mógłby on otrzymać, gdyby dochował takiego obowiązku.
            53. Gdyby bowiem sankcja pozbawienia odsetek została osłabiona, a nawet po prostu zniesiona, ze względu na fakt, że stosowanie podwyższonych odsetek ustawowych może zrekompensować skutki takiej sankcji, niekoniecznie wynikałoby z tego, iż nie wykazuje ona rzeczywiście zniechęcającego charakteru (zob. analogicznie wyrok z dnia 8 czerwca 1994 r. w sprawie C‑382/92 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Rec. s. I‑2435, pkt 56–58).
            54. W niniejszej sprawie, na wypadek gdyby sąd odsyłający stwierdził, że sankcja pozbawienia odsetek umownych nie wykazuje rzeczywiście zniechęcającego charakteru w rozumieniu art. 23 dyrektywy 2008/48, należy przypomnieć w tym względzie, iż podczas stosowania przepisów prawa wewnętrznego sąd krajowy, który rozpoznaje spór zawisły wyłącznie pomiędzy jednostkami, jest zobowiązany uwzględnić całość przepisów prawa krajowego i interpretować je tak dalece, jak to możliwe, w świetle treści oraz zamierzeń danej dyrektywy, aby uzyskać rozstrzygnięcie zgodne z realizowanym przez nią celem (zob. w szczególności wyrok z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie C‑351/12 OSA, pkt 44).
            55. Biorąc pod uwagę całość powyższych rozważań na przedstawione pytanie należy odpowiedzieć, iż wykładni art. 23 dyrektywy 2008/48 należy dokonywać w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie stosowaniu krajowych przepisów dotyczących sankcji, na mocy których w wypadku naruszenia przez kredytodawcę przedkontraktowego obowiązku oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy poprzez sprawdzenie odpowiedniej bazy danych ów kredytodawca jest pozbawiany prawa do odsetek umownych, lecz z mocy prawa przysługują mu odsetki ustawowe wymagalne od daty ogłoszenia wyroku sądowego nakazującego kredytobiorcy zapłatę kwot pozostałych do spłacenia, których stawka jest ponadto podwyższona o 5 punktów, jeżeli po upływie dwóch miesięcy tego ogłoszenia kredytobiorca nie spłacił długu, o ile sąd odsyłający stwierdzi, że w wypadku takim jak w sprawie głównej, powodującym natychmiastową wymagalność pozostałego do spłaty kapitału kredytu ze względu na zaleganie kredytobiorcy ze spłatą, kwoty, jakie faktycznie może otrzymać kredytodawca w wyniku zastosowania sankcji pozbawienia prawa do odsetek, nie są znacząco niższe od tych, jakie mógłby on otrzymać, gdyby dochował obowiązku oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy.
            W przedmiocie kosztów
            56. Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
            Artykuł 23 dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy dokonywać w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie stosowaniu krajowych przepisów dotyczących sankcji, na mocy których w wypadku naruszenia przez kredytodawcę przedkontraktowego obowiązku oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy poprzez sprawdzenie odpowiedniej bazy danych ów kredytodawca jest pozbawiany prawa do odsetek umownych, lecz z mocy prawa przysługują mu odsetki ustawowe wymagalne od daty ogłoszenia wyroku sądowego nakazującego kredytobiorcy zapłatę kwot pozostałych do spłacenia, których stawka jest ponadto podwyższona o 5 punktów, jeżeli po upływie dwóch miesięcy tego ogłoszenia kredytobiorca nie spłacił długu, o ile sąd odsyłający stwierdzi, że w wypadku takim jak w sprawie głównej, powodującym natychmiastową wymagalność pozostałego do spłaty kapitału kredytu ze względu na zaleganie kredytobiorcy ze spłatą, kwoty, jakie faktycznie może otrzymać kredytodawca w wyniku zastosowania sankcji pozbawienia prawa do odsetek, nie są znacząco niższe od tych, jakie mógłby on otrzymać, gdyby dochował obowiązku oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy.


Wyrok Trybunału z dnia 15 czerwca 1972 r. # Fratelli Grassi fu Davide przeciwko Amministrazione delle finanze dello Stato italiano. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Corte d'appello di Brescia - Włochy. # Sprawa 5-72.


title: Wyrok Sądu (szósta izba) z dnia 6 października 2011 r. # medi GmbH & Co. KG przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie sprzeciwu - Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego deutschemedi.de - Wcześniejszy słowny wspólnotowy znak towarowy World of medi, wcześniejsze, graficzny i słowne, krajowe znaki towarowe medi.eu, medi welt, medi-Verband, medi oraz wcześniejsze, nazwa handlowa i nazwa firmy, medi - Względna podstawa odmowy rejestracji - Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd - Artykuł 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 207/2009. # Sprawa T-247/10.

text:
      Wyrok Sądu (szósta izba) z dnia 6 października 2011 r. – medi przeciwko OHIM –Deutsche Medien Center (deutschemedi.de)
      (sprawa T‑247/10)
      Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego deutschemedi.de – Wcześniejszy słowny wspólnotowy znak towarowy World of medi, wcześniejsze, graficzny i słowne, krajowe znaki towarowe medi.eu,
         medi welt, medi-Verband, medi oraz wcześniejsze, nazwa handlowa i nazwa firmy, medi – Względna podstawa odmowy rejestracji – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Artykuł 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 207/2009

      Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji – Sprzeciw właściciela wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego zarejestrowanego dla identycznych lub podobnych
         towarów lub usług – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego (rozporządzenie Rady nr 207/2009,
         art. 8 ust. 1 lit. b)) (por. pkt 22, 38, 44, 49, 53)

      Przedmiot

               Skarga na decyzję Czwartej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 16 marca 2010 r. (sprawa R 1366/2008–4) dotyczącą postępowania w sprawie
                  sprzeciwu między Weihermüller & Voigtmann GmbH & Co. KG a Deutsche Medi Präventions GmbH.

            Sentencja

                  1)

                  	Stwierdza się nieważność decyzji Czwartej Izby Odwoławczej Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe
                     i wzory) (OHIM) z dnia 16 marca 2010 r. (sprawa R 1366/2008–4).

                  2)

                  	OHIM pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez medi GmbH & Co. KG.

                  3)

                  	Deutsche Medien Center GmbH pokrywa własne koszty.