title: Wyrok Trybunału (siódma izba) z dnia 6 lipca 2017 r.#Toshiba Corp. przeciwko Komisji Europejskiej.#Odwołanie – Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Rynek projektów odnoszących się do rozdzielnic z izolacją gazową – Decyzja wydana przez Komisję Europejską w następstwie stwierdzenia przez Sąd Unii Europejskiej częściowej nieważności pierwotnej decyzji – Zmiana grzywien – Prawo do obrony – Brak nowego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów – Równość traktowania – Wspólne przedsiębiorstwo – Obliczanie kwoty wyjściowej – Stopień przyczynienia się do naruszenia – Powaga rzeczy osądzonej.#Sprawa C-180/16 P.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba)
      z dnia 6 lipca 2017 r. (
            *1
         )
      „Odwołanie — Konkurencja — Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki — Rynek projektów odnoszących się do rozdzielnic z izolacją gazową — Decyzja wydana przez Komisję Europejską w następstwie stwierdzenia przez Sąd Unii Europejskiej częściowej nieważności pierwotnej decyzji — Zmiana grzywien — Prawo do obrony — Brak nowego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów — Równe traktowanie — Przedsiębiorstwo joint venture — Obliczanie kwoty wyjściowej — Stopień przyczynienia się do naruszenia — Powaga rzeczy osądzonej”
      W sprawie C‑180/16 P
      mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 29 marca 2016 r.,

         Toshiba Corp., z siedzibą w Tokio (Japonia), reprezentowana przez J.F. MacLennan, solicitor, S. Sakellariou, dikigorosa, A. Schulza, Rechtsanwalt, oraz J. Jourdana, avocat,
      wnosząca odwołanie,
      w której drugą stroną postępowania jest:

         Komisja Europejska, reprezentowana przez N. Khana, działającego w charakterze pełnomocnika,
      strona pozwana w pierwszej instancji,
      TRYBUNAŁ (siódma izba),
      w składzie: A. Prechal (sprawozdawca), prezes izby, A. Rosas i C. Toader, sędziowie,
      rzecznik generalny: E. Tanchev,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 26 kwietnia 2017 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok

               1

               W swoim odwołaniu Toshiba Corp. wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 19 stycznia 2016 r., Toshiba/Komisja (T‑404/12, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2016:18), w którym Sąd ten oddalił jej skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji C(2012) 4381 z dnia 27 czerwca 2012 r. zmieniającej decyzję C(2006) 6762 wersja ostateczna z dnia 24 stycznia 2007 r. dotyczącą postępowania na podstawie art. 81 traktatu [WE (obecnie art. 101 TFUE)] oraz art. 53 porozumienia EOG w zakresie, w jakim jej adresatem były Mitsubishi Electric Corporation i Toshiba Corporation (sprawa COMP/39.966 – Rozdzielnice z izolacją gazową – Grzywny) (zwanej dalej „sporną decyzją”).

         Okoliczności powstania sporu i sporna decyzja

               2

               W pkt 1–20 zaskarżonego wyroku okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w następujący sposób:

                        „1

                        [Toshiba] jest japońską spółką działającą w różnych sektorach, w szczególności w dziedzinie rozdzielnic z izolacją gazową (zwanych dalej »RIG«). Pomiędzy październikiem 2002 r. a kwietniem 2005 r. jej działalność w dziedzinie RIG była prowadzona przez rozwiązaną w 2005 r. spółkę TM T&D Corp., w której posiadała ona wraz z Mitsubishi Electric Corp. (zwaną dalej »[Mitsubishi]«) jednakowej wielkości udziały.

                        2

                        W dniu 24 stycznia 2007 r. Komisja wydała decyzję C(2006) 6762 wersja ostateczna dotyczącą postępowania na podstawie art. 81 WE i art. 53 porozumienia EOG (sprawa COMP/F/38. 899 – Rozdzielnice z izolacją gazową) (zwaną dalej »decyzją z 2007 r.«).

                        3

                        W tej decyzji 2007 r. Komisja stwierdziła jednolite i ciągłe naruszenie art. 81 WE oraz art. 53 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym utrzymujące się na rynku RIG w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) pomiędzy dniem 15 kwietnia 1988 r. a dniem 11 maja 2004 r. i nałożyła na adresatów tej decyzji, będących europejskimi i japońskimi producentami RIG, grzywny […].

                        4

                        Naruszenie będące przedmiotem decyzji z 2007 r. składało się z trzech podstawowych elementów:

                                 —

                                 porozumienia podpisanego w Wiedniu w dniu 15 kwietnia 1988 r. (zwanego dalej »porozumieniem GQ«) ustalającego reguły przydziału projektów dotyczących RIG w skali światowej i mającego na celu utrzymanie limitów odzwierciedlających w znacznym stopniu ich »oszacowane historyczne udziały w rynku«; porozumienie to, mające zastosowanie do całego świata z wyjątkiem Stanów Zjednoczonych, Kanady, Japonii i 17 krajów Europy Zachodniej, opierało się na przydziale dotyczących RIG projektów producentom japońskim na podstawie »wspólnego limitu japońskiego«, a producentom europejskim – na podstawie »wspólnego limitu europejskiego«;

                                 —

                                 uzgodnienia równoległego (zwanego dalej »wspólnym uzgodnieniem«), na podstawie którego, po pierwsze, dotyczące RIG projekty usytuowane w Japonii oraz w krajach będących europejskimi członkami kartelu były zarezerwowane, odpowiednio dla japońskich i europejskich członków tego kartelu, i po drugie, dotyczące RIG projekty usytuowane w innych krajach europejskich były również zarezerwowane dla grupy europejskiej, gdyż producenci japońscy zobowiązali się do nieskładania ofert na projekty europejskie; niemniej jednak w zamian za to przyjęcie tego zobowiązania projekty takie musiały być zgłaszane grupie japońskiej i zaliczane na poczet przewidzianego w ramach porozumienia GQ »wspólnego limitu europejskiego«;

                                 —

                                 podpisanego także w Wiedniu w dniu 15 kwietnia 1988 r. porozumienia zatytułowanego »E-Group Operation Agreement for GQ-Agreement« (zwanego dalej »porozumieniem GQ«), którego stronami byli członkowie grupy europejskiej producentów i mającego za przedmiot podział dotyczących RIG projektów przydzielonych tej grupie na podstawie porozumienia GQ.

                        5

                        W art. 1 decyzji z 2007 r. Komisja stwierdziła, że [Toshiba] uczestniczyła w naruszeniu w okresie od dnia 15 kwietnia 1988 r. do dnia 11 maja 2004 r.

                        6

                        Z tytułu naruszeń wskazanych w art. 1 decyzji z 2007 r. na [Toshibę] została nałożona w art. 2 tej decyzji grzywna w wysokości 90900000 EUR, przy czym odpowiedzialność za zapłatę 4650000 EUR, dotyczących naruszenia popełnionego przez TM T&D, była ponoszona solidarnie z [Mitsubishi].

                        7

                        W dniu 18 kwietnia 2007 r. [Toshiba] wniosła skargę przeciwko decyzji z 2007 r.

                        8

                        Wyrokiem z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07 […], EU:T:2011:343), Sąd, po pierwsze, oddalił podniesione przez [Toshibę] żądania w zakresie, w jakim dotyczyły one stwierdzenia nieważności art. 1 decyzji z 2007 r. Po drugie, Sąd stwierdził nieważność art. 2 lit. h) i i) decyzji z 2007 r. w dotyczącym [Toshiby] zakresie, uzasadniając to tym, że Komisja naruszyła zasadę równego traktowania, wybierając w ramach obliczania kwoty grzywny w przypadku [Toshiby] rok referencyjny inny niż ten wybrany w przypadku europejskich uczestników naruszenia.

                        9

                        W dniu 23 września 2011 r. [Toshiba] wniosła do Trybunału odwołanie przeciwko [wyrokowi z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (EU:T:2011:343)].

                        10

                        W dniu 15 lutego 2012 r. Komisja przesłała [|Toshibie] przedstawiające okoliczności faktyczne pismo, w którym instytucja ta wskazała, że nosi się z zamiarem wydania nowej decyzji nakładającej na nią grzywnę (zwane dalej »pismem przedstawiającym okoliczności faktyczne«). Komisja przedstawiła w nim okoliczności faktyczne mające jej zdaniem znaczenie dla obliczenia kwoty tej grzywny, uwzględniając [wyrok z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (EU:T:2011:343)].

                        11

                        W dniach 7 i 23 marca 2012 r. [Toshiba] przedstawiła uwagi w przedmiocie pisma przedstawiającego okoliczności faktyczne.

                        12

                        W dniu 12 czerwca 2012 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli [Toshiby] i wywodzącej się z Komisji grupy, której powierzono poprowadzenie tej sprawy.

                        13

                        Wydając [sporną] decyzję […], Komisja zmieniła art. 2 decyzji z 2007 r. dodając do niej nowe punkty h) i i). Na mocy pkt h) na [Toshibę] nałożona została grzywna w wysokości 4650000 EUR, za której zapłatę [Toshiba] ponosiła odpowiedzialność wspólnie z [Mitsubishi]. Na mocy pkt i) Komisja nałożyła na [Toshibę] grzywnę w wysokości 56793000 EUR, za której zapłatę odpowiedzialność ponosiła jednie [Toshiba].

                        14

                        Celem zaradzenia podnoszonej przez Sąd w [wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (EU:T:2011:343)] nierówności traktowania Komisja oparła się w [spornej] decyzji na globalnych obrotach RIG w 2003 r. Ze względu na to, że w tym właśnie roku działalność [Toshiby] i [Mitsubishi] w zakresie RIG była prowadzona przez TM T&D, Komisja uwzględniła obroty osiągnięte w 2003 r. przez tę właśnie spółkę (motywy 59 i 60 [spornej] decyzji).

                        15

                        Po pierwsze, celem zróżnicowania traktowania mającego odzwierciedlać odpowiednio zróżnicowany wkład w kartel poszczególnych jego członków Komisja obliczyła więc dotyczący RIG udział rynkowy TM T&D w 2003 r. (15–20%) i zaklasyfikowała tę spółkę, w ramach określonego w motywach 482–488 decyzji z 2007 r. podziału uczestników kartelu na kategorie, do kategorii drugiej. Spółce TM T&D przypisana została zatem hipotetyczna kwota wyjściowa w wysokości 31000000 EUR (motyw 61 [spornej] decyzji).

                        16

                        Po drugie, celem odzwierciedlenia odmiennej w przypadku [Toshiby] i [Mitsubishi] zdolności do przyczynienia się do naruszenia w okresie poprzedzającym utworzenie TM T&D kwota wyjściowa przypisana tej ostatniej spółce została podzielona między jej udziałowców w częściach odpowiadającym wielkości ich sprzedaży RIG w 2001 r., będącym ostatnim kompletnym rokiem poprzedzającym utworzenie TM T&D. [Toshibie] przypisano zatem kwotę wyjściową w wysokości 10863199 EUR, a [Mitsubishi] – kwotę wyjściową w wysokości 20136801 EUR (motywy 62 i 63 [spornej] decyzji).

                        17

                        Po trzecie, celem zapewnienia odstraszającego skutku grzywny Komisja zastosowała w odniesieniu do [Toshiby] zapewniający ten skutek mnożnik wynoszący 2, przyjmując za podstawę obroty osiągnięte przez nią w 2005 r. (motywy 69–71 [spornej] decyzji).

                        18

                        Po czwarte, celem odzwierciedlenia czasu trwania naruszenia w okresie poprzedzającym utworzenie TM T&D Komisja zwiększyła o 140% przypisaną [Toshibie] kwotę wyjściową (motywy 73–76 [spornej] decyzji).

                        19

                        Po piąte, celem odzwierciedlenia czasu trwania naruszenia w okresie prowadzenia działalności przez TM T&D na [Toshibę] i [Mitsubishi] została nałożona na zasadzie odpowiedzialności solidarnej kwota odpowiadająca 15% przypisanej TM T&D hipotetycznej kwoty wyjściowej (motyw 77 [spornej] decyzji).

                        20

                        Wreszcie, po szóste, kwota tej nałożonej na zasadzie odpowiedzialności solidarnej grzywny została pomnożona przez określony w odniesieniu do [Toshiby] i służący zapewnieniu skutku odstraszającego mnożnik, a będąca wynikiem tej operacji kwota przekraczająca grzywnę nałożoną na zasadzie odpowiedzialności solidarnej została nałożona na [Toshibę] tytułem odpowiedzialności indywidualnej (motyw 78 [spornej] decyzji)”.

               3

               Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r., Siemens/Komisja (C‑239/11 P, C‑489/11 P i C‑498/11 P, niepublikowanym, EU:C:2013:866), Trybunał w szczególności oddalił wniesione przez Toshibę odwołanie od wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343).

         Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok

               4

               Pismem, które wpłynęło do sekretariatu Sądu w dniu 12 września 2012 r., Toshiba wniosła skargę, żądając, tytułem głównym, stwierdzenia nieważności spornej decyzji i, tytułem ewentualnym, obniżenia kwoty nałożonej na nią grzywny.

               5

               Swoją skargę Toshiba oparła na pięciu zarzutach, z których pierwszy został oparty na naruszeniu zasad dobrej administracji i proporcjonalności, drugi – na naruszeniu przysługującego Toshibie prawa do obrony, trzeci – na naruszeniu zasady równego traktowania w zakresie dotyczącym kwoty wyjściowej grzywny, czwarty – na uchybieniu obowiązkowi uzasadnienia, a piąty – na naruszeniu zasady równego traktowania w zakresie dotyczącym ustalenia poziomu odpowiedzialności ponoszonej przez Toshibę w stosunku do europejskich uczestników naruszenia.

               6

               W zaskarżonym wyroku Sąd oddalił tę skargę.

         Żądania stron

               7

               W swym odwołaniu Toshiba wnosi do Trybunału o:

                        —

                        uchylenie zaskarżonego wyroku;

                        —

                        stwierdzenie nieważności spornej decyzji bądź obniżenie, w zastosowaniu art. 261 TFUE, nałożonej na nią grzywny, bądź przekazanie sprawy do Sądu celem wydania orzeczenia zgodnego z rozstrzygnięciem kwestii prawnych zawartym w wyroku Trybunału, oraz w każdym razie

                        —

                        obciążenie Komisji kosztami niniejszego postępowania odwoławczego i postępowania w pierwszej instancji.

               8

               Komisja wnosi do Trybunału o:

                        —

                        oddalenie odwołania oraz

                        —

                        obciążenie Komisji kosztami postępowania.

         W przedmiocie odwołania

               9

               Na poparcie odwołania Toshiba podnosi trzy zarzuty, z których pierwszy został oparty na naruszeniu przysługującego jej prawa do obrony ze względu na to, że przed wydaniem spornej decyzji nie sporządzono nowego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów, drugi – na naruszeniu zasady równego traktowania w zakresie dotyczącym kwoty wyjściowej grzywny, a zarzut trzeci dotyczy naruszenia zasady równego traktowania w zakresie dotyczącym ustalenia poziomu odpowiedzialności ponoszonej przez Toshibę w stosunku do europejskich uczestników naruszenia.

            W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu prawa do obrony ze względu na to, że przed wydaniem spornej decyzji nie sporządzono nowego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów

         Argumentacja stron

               10

               W swym pierwszym zarzucie Toshiba zarzuca Sądowi, że ten w pkt 34–47 zaskarżonego wyroku oddalił część pierwszą drugiego zarzutu jej skargi, w którym podniosła ona, iż w efekcie wydania przez Sąd wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), Komisja przed wydaniem spornej decyzji miała obowiązek przesłać jej nowe pismo w sprawie przedstawienia zarzutów oraz iż przesyłając jej jedynie pismo przedstawiające okoliczności faktyczne, instytucja ta naruszyła przysługujące Toshibie prawo do obrony, a w szczególności – prawo do bycia wysłuchaną.

               11

               Toshiba jest zdania, że pismo w sprawie przedstawienia zarzutów z dnia 20 kwietnia 2006 r. (zwane dalej „pismem w sprawie przedstawienia zarzutów z 2006 r.”) dotyczy jedynie decyzji z 2007 r. Sąd w pkt 42 zaskarżonego wyroku błędnie zatem stwierdził, że fakt, iż sporna decyzja stanowi decyzję zmieniającą decyzję z 2007 r., oznacza, że „postępowanie, które zakończyło się jej wydaniem, stanowi ciąg dalszy postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 2007 r.”.

               12

               Jak słusznie stwierdził Sąd w pkt 74 zaskarżonego wyroku, w odniesieniu do nałożenia dodatkowej kwoty grzywny, Komisja była w szczególności zobowiązana do dostarczenia Toshibie dodatkowych informacji co do szczegółowych zasad realizacji jej zamiaru zapewnienia skutku odstraszającego grzywny, co umożliwiłoby tej spółce skuteczne przedstawienie jej stanowiska w tej kwestii. Niemniej jednak twierdzenie to jest nie do pogodzenia z wyciągniętym w tym samym punkcie zaskarżonego wyroku wnioskiem, zgodnie z którym Komisja nie miała obowiązku wysyłania do Toshiby nowego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów, które zawierałoby takie informacje.

               13

               Toshiba twierdzi, że ze względu na to, iż pismo przedstawiające okoliczności faktyczne nie miało, jak podniósł Sąd w pkt 75 zaskarżonego wyroku, szczególnego statusu, a pismo w sprawie przedstawienia zarzutów jest jedynym przewidzianym w prawie konkurencji Unii mechanizmem procesowym umożliwiającym przekazanie koniecznych informacji w sposób gwarantujący jej możliwość bycia wysłuchaną przez Komisję, poszanowanie przysługującego Toshibie prawa do bycia wysłuchaną odnośnie do szczegółowego sposobu obliczania grzywny wymagało wysłania jej nowego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów.

               14

               Komisja odpiera, że jeśli pierwszy zarzut odwołania należy rozumieć jako sprowadzający się do twierdzenia, iż grzywna mogła zostać nałożona dopiero po przeprowadzeniu nowego postępowania, obejmującego też wysłanie pisma w sprawie przedstawienia zarzutów przedstawiającego całokształt okoliczności składających się na naruszenie, to jest on niedopuszczalny, ponieważ nie został podniesiony przed Sądem.

               15

               Zarzut ten jest w każdym razie w oczywisty sposób bezzasadny.

               16

               Przede wszystkim Sąd w pkt 42 zaskarżonego wyroku słusznie uznał, że postępowanie, które zakończyło się wydaniem spornej decyzji, stanowi ciąg dalszy postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 2007 r. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem decyzja jest dotknięta bezprawnością dopiero od momentu, w którym do tej bezprawności doszło.

               17

               Następnie, gdyby nawet w niniejszym przypadku Komisja przed wydaniem spornej decyzji wysłała pismo przedstawiające okoliczności faktyczne, to nie była ona do tego zobowiązana, gdyż wynikającemu z orzecznictwa Trybunał wymogowi, zgodnie z którym przedsiębiorstwa winny jeszcze przed wydaniem decyzji zostać poinformowane o tym, że Komisja nosi się z zamiarem nałożenia grzywny, uczyniono już zadość, wysyłając pismo w sprawie przedstawienia zarzutów z 2006 r.

               18

               Wreszcie, w pkt 74 zaskarżonego wyroku Sąd dopuścił się naruszenia prawa. Orzecznictwo, na którym opiera się Sąd, dotyczyło bowiem jedynie wymogu, zgodnie z którym przedsiębiorstwu, w sprawie którego prowadzone jest dochodzenie, należy stworzyć w toku postępowania administracyjnego możliwość przedstawienia stanowiska na temat prawdziwości i znaczenia dla sprawy podnoszonych faktów i okoliczności, a także na temat dokumentów, którymi Komisja posłużyła się na poparcie swego twierdzenia istnienia naruszenia przewidzianych w traktacie FUE reguł ochrony konkurencji. Orzecznictwo to nie dotyczy natomiast obliczania grzywny, która została nałożona w konsekwencji stwierdzenia takiego naruszenia.

         Ocena Trybunału

               19

               Na wstępie należy oddalić podniesiony przez Komisję zarzut niedopuszczalności.

               20

               Pierwszy z podnoszonych przez Toshibę zarzutów, w ramach którego spółka ta zarzuca Sądowi, że oddalił jej argumentację, zgodnie z którą Komisja nie mogła wydać spornej decyzji bez wysłania jej nowego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów, podnosząc w szczególności, iż wbrew temu, co rozstrzygnął Sąd, postępowanie, które zakończyło się wydaniem spornej decyzji, nie stanowi ciągu dalszego postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 2007 r., ewidentnie nie stanowi bowiem nowego zarzutu.

               21

               Jeśli chodzi o istotę sprawy, Sąd w pkt 40 i 41 zaskarżonego wyroku słusznie oparł się na wywodzonej z orzecznictwa Trybunału zasadzie, zgodnie z którą Komisja, aby uczynić zadość obowiązkowi poszanowania prawa przedsiębiorstw do bycia wysłuchanym, musi w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów wyraźnie wskazać, iż zbada, czy należy nałożyć grzywny na dane przedsiębiorstwa, i wymienić istotne okoliczności faktyczne i prawne, które mogą pociągnąć za sobą nałożenie takiej grzywny, takie jak waga i czas trwania domniemanego naruszenia oraz to, czy dopuszczono się go umyślnie lub przez niedbalstwo. Z orzecznictwa tego wynika też, że gdy Komisja wskazuje okoliczności faktyczne i prawne, na których ma zamiar oprzeć swoje obliczenia wysokości grzywien, nie jest zobowiązana do wyjaśnienia sposobu, w jaki wykorzysta te poszczególne okoliczności w celu określenia wysokości grzywny (zob. w szczególności wyrok z dnia 28 czerwca 2005 r., Dansk Rørindustri i in./Komisja, C‑189/02 P, C‑202/02 P, od C‑205/02 P do C‑208/02 P i C‑213/02 P, EU:C:2005:408, pkt 428, 437).

               22

               Również w pkt 42 zaskarżonego wyroku Sąd słusznie wskazał, że ze względu na to, iż wydanie decyzji z 2007 r. zostało poprzedzone skierowaniem pisma w sprawie przedstawienia zarzutów z 2006 r. i skoro w spornej decyzji wyraźnie jest mowa o tym, iż stanowi ona decyzję zmieniającą decyzję z 2007 r., postępowanie, które zakończyło się jej wydaniem, stanowi ciąg dalszy postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 2007 r.

               23

               Na tej postawie Sąd, nie dopuszczając się błędu, mógł w tym samym punkcie zaskarżonego wyroku wyciągnąć wniosek, że treść pisma w sprawie przedstawienia zarzutów z 2006 r. może zostać wzięta pod uwagę przy sprawdzaniu tego, czy w trakcie postępowania, które zakończyło się wydaniem spornej decyzji, przysługujące Toshibie prawo do obrony było poszanowane, skoro ta treść nie została zakwestionowana w wyroku Sądu z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343).

               24

               W tym względzie należy przypomnieć, że stwierdzenie nieważności aktu Unii nie musi wywierać wpływu na ważność aktów przygotowawczych, ponieważ postępowanie mające na celu zastąpienie aktu, którego nieważność stwierdzono, może co do zasady zostać podjęte na nowo właśnie od tego momentu, w którym wystąpiła niezgodność z prawem. To stwierdzenia nieważności pozostaje co do zasady bez wpływu na ważność aktów przygotowawczych, przyjętych na etapie postępowania poprzedzającym wystąpienie stwierdzonego uchybienia. Jeśli zostało stwierdzone, że to stwierdzenie nieważności pozostaje bez wpływu na ważność aktów przyjętych wcześniej w ramach danego postępowania, Komisja nie jest zobowiązana, na tej tylko podstawie, że doszło do tego stwierdzenia nieważności, do kierowania do danych przedsiębiorstw nowego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów (zob. podobnie wyrok z dnia 15 października 2002 r., Limburgse Vinyl Maatschappij i in./Komisja, C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, od C‑250/99 P do C‑252/99 P i C‑254/99 P, EU:C:2002:582, pkt 73–75, 80, 81).

               25

               Ponadto, po stwierdzeniu w pkt 43 i 44 zaskarżonego wyroku, że pismo w sprawie przedstawienia zarzutów z 2006 r. zawierało – wymagane przez orzecznictwo przytoczone w pkt 40 tego wyroku i mające znaczenie dla określenia kwoty tych grzywien – czynniki natury prawnej i faktycznej, a także, w pkt 45 i 46 tego wyroku, że w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), nie zakwestionowano prawdziwości, znaczenia i zasadności tych czynników, zaś Toshiba nie zakwestionowała zasadności tych ustaleń faktycznych, Sąd w pkt 47 zaskarżonego wyroku doszedł do prawidłowego wniosku, iż ten wyrok z dnia 12 lipca 2011 r. nie stoi na przeszkodzie, aby przy kontroli tego, czy w ramach postępowania, które doprowadziło do wydania spornej decyzji, uwzględniono przysługujące Toshibie prawo do obrony, zostały wzięte pod uwagę te właśnie czynniki.

               26

               Ponadto, ze względu na to, że do uchybienia stwierdzonego przez Sąd w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), doszło w momencie wydania decyzji z 2007 r., stwierdzenie nieważności tej decyzji pozostało bez wpływu na ważność przygotowujących jej wydanie aktów przyjętych na etapie poprzedzającym etap postępowania, na którym dopuszczono się tego uchybienia, zgodnie z zasadą przypomnianą w pkt 24 niniejszego wyroku.

               27

               Należy również stwierdzić, że ustosunkowując się do podniesionej przez Toshibę argumentacji, zgodnie z którą stwierdzone uchybienie dotyczyło błędu związanego z naruszeniem przepisu prawa materialnego ewidentnie wywierającego wpływ na ważność poprzedzających wydanie decyzji z 2007 r. aktów przygotowawczych, Sąd w pkt 62 zaskarżonego wyroku stwierdził, iż Toshiba nie wyjaśniła powodów, dla których wyrok z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), wywarł wypływ na ważność tych aktów przygotowawczych, dodając w pkt 63 zaskarżonego wyroku, że w każdym razie krytyka wyrażona przez Sąd w tym wyroku nie dotyczyła ani ustaleń faktycznych, ani oceny prawnej naruszenia, którego dopuściła się Toshiba, ani też określenia czynników, jakie należy wziąć pod uwagę przy określaniu kwoty grzywny, lecz jedynie dokonanego wyboru danych referencyjnych mających posłużyć do szczegółowych obliczeń i, co za tym idzie, czynnika, który nie mógł zostać doprecyzowany w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów.

               28

               Wynika z tego, że Sąd, w ramach przysługującej mu i co do zasady suwerennej swobody oceny okoliczności faktycznych i dowodów, stwierdził – a Toshiba nie podniosła żadnego przeinaczenia tych okoliczności – że spółka ta nie wykazała, iż stwierdzenie przez ów Sąd w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), nieważności decyzji z 2007 r. miało wpływ na ważność pisma w sprawie przedstawienia zarzutów z 2006 r., oraz że taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż stwierdzone uchybienie nie dotyczyło podniesionych przeciwko tej spółce zarzutów ani też czynników, jakie należało uwzględnić przy ustalaniu nałożonej na nią grzywny.

               29

               Wniosek ten nie może zostać zakwestionowany, wbrew temu, co twierdzi Toshiba, zważywszy na wynikającą z orzecznictwa przytoczonego w pkt 71 zaskarżonego wyroku zasadę, na podstawie której Sąd w pkt 74 tego samego wyroku stwierdził, że po wysłaniu pisma w sprawie przedstawienia zarzutów Komisja była zobowiązana do przedstawienia dodatkowych elementów dotyczących szczegółowych zasad realizacji jej zamiaru zapewnienia skutku odstraszającego grzywny celem umożliwienia Toshibie skutecznego podniesienia jej stanowiska w tej sprawie.

               30

               Należy bowiem stwierdzić, że taka zasada nie wynika z orzecznictwa Trybunału powołanego przez Sąd w pkt 71 zaskarżonego wyroku, a mianowicie tego, które wynika z pkt 66 wyroku Sądu z dnia 7 stycznia 2004 r., Aalborg Portland i in./Komisja (C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P i C‑219/00 P, EU:C:2004:6), czy też z innych wyroków Trybunału, gdyż w tym orzecznictwie Trybunał ograniczył się do przypomnienia zasady, zgodnie z którą poszanowanie prawa do obrony wymaga, aby osobie zainteresowanej stworzono w toku postępowania administracyjnego możliwość przedstawienia stanowiska na temat prawdziwości i znaczenia dla sprawy podnoszonych faktów i okoliczności, a także na temat dokumentów, którymi Komisja posłużyła się na poparcie swego twierdzenia o dopuszczeniu się naruszenia traktatu.

               31

               Chociaż, jak wynika z powyższych rozważań, w pkt 74 zaskarżonego wyroku Sąd dopuścił się naruszenia prawa, pozostaje to bez wpływu na ważność tego wyroku, gdyż jego sentencja jest wystarczająco zasadna w świetle innych względów prawnych (zob. podobnie w szczególności wyrok z dnia 29 marca 2011 r., ThyssenKrupp Nirosta/Komisja, C‑352/09 P, EU:C:2011:191, pkt 136).

               32

               Jak bowiem wynika z wcześniejszych punktów niniejszego wyroku, Sąd, po przedstawieniu rozumowania przyjętego w pkt 40–65 zaskarżonego wyroku, słusznie rozstrzygnął, że choć Komisja nie przesłała Toshibie nowego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów, przysługujące tej spółce prawo do obrony nie zostało naruszone.

               33

               Można również przypomnieć, że choć w pewnych okolicznościach, w szczególności w sytuacji, gdy Komisja zamierza zastosować nowe wytyczne do obliczenia grzywien, jeśli nie prowadzi to do uprzedzenia w niewłaściwy sposób jej decyzji w przedmiocie zarzutów, pożądane może być dostarczenie przez tę instytucję wyjaśnień co do sposobu, w jaki instytucja ta zamierza posłużyć się przy ustalaniu kwoty grzywien bezwzględnie obowiązującymi kryteriami, takimi jak waga i czas trwania naruszenia, niemniej jednak prawo do bycia wysłuchanym nie obejmuje tego rodzaju czynników odnoszących się do sposobu ustalania kwoty grzywien (wyrok z dnia 28 czerwca 2005 r., Dansk Rørindustri i in./Komisja, C‑189/02 P, C‑202/02 P, od C‑205/02 P do C‑208/02 P i C‑213/02 P, EU:C:2005:408, pkt 438, 439).

               34

               Wreszcie, choć w niniejszym przypadku Komisja, wysyłając pismo przedstawiające okoliczności faktyczne, zamierzała dostarczyć Toshibie wyjaśnień w przedmiocie nowych elementów metody ustalania kwoty nałożonej na tę spółkę grzywny, które zdaniem tej instytucji należało zastosować w efekcie stwierdzenia przez Sąd w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), częściowej nieważności decyzji z 2007 r., i choć bezsporne jest, że Toshiba miała sposobność zajęcia, zarówno na piśmie, jak i podczas spotkania, stanowiska w przedmiocie tych elementów – o czym świadczy treść spornej decyzji – to jednak elementy te ze swej natury, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 21 niniejszego wyroku, nie mogą stanowić przedmiotu nowego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów.

               35

               Mając na względzie powyższe, zarzut pierwszy należy oddalić.

            W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na naruszeniu zasady równego traktowania w zakresie dotyczącym ustalania kwoty wyjściowej grzywny

         Argumentacja stron

               36

               W swym zarzucie drugim Toshiba twierdzi, że Sąd, oddalając trzeci z zawartych w jej skardze zarzutów, w którym podniosła ona, iż Komisja, aby wykonać wyrok z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), powinna była obliczyć kwotę nałożonej na nią grzywny na podstawie obrotów TM T&D za 2003 r., nie zaś na podstawie kwoty wyjściowej przypisanej temu przedsiębiorstwu grzywny, dopuścił się naruszenia zasady równego traktowania.

               37

               Toshiba przypomina, że zarówno przed Komisją, jak i przed Sądem twierdziła ona, po pierwsze, iż metoda obliczania nałożonej na nią grzywny narusza zasadę równego traktowania ze względu na to, że nie odzwierciedla ona indywidualnej roli, jaką miała Toshiba w naruszeniu jeszcze przed utworzeniem TM T&D, który to wymóg został ustanowiony przez Sąd w pkt 290 wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), i co odpowiada podejściu przyjętemu w przypadku przedsiębiorstw europejskich. Po drugie, podnosi ona, że Komisja powinna była obliczyć kwotę wyjściową nałożonej na nią grzywny na podstawie jej obrotów z 2003 r., czyli przypisując jej 35% obrotów osiągniętych przez TM T&D w 2003 r.

               38

               Toshiba twierdzi, że pkt 115 zaskarżonego wyroku jest dotknięty brakiem uzasadnienia ze względu na to, iż za pomocą okoliczności, samej w sobie niemożliwej do zakwestionowania i polegającej na tym, że nałożona na nią grzywna nie mogła zostać obliczona „dokładnie w taki sam sposób”, jak grzywny przedsiębiorstw europejskich, nie można wyjaśnić powodów, dla których metoda zaproponowana przez Toshibę była mniej odpowiednia do zapewnienia równego traktowania Toshiby i przedsiębiorstw europejskich niż metoda zastosowana przez Komisję.

               39

               Ponadto okoliczność, na której Sąd oparł się w pkt 116, 117 i 123–125 zaskarżonego wyroku, aby odrzucić zaproponowaną przez Toshibę metodę obliczania grzywny, i zgodnie z którą to okolicznością TM T&D była ponoszącym całościową odpowiedzialność za produkcję i sprzedaż RIG w 2003 r. przedsiębiorstwem joint venture stanowiącym podmiot odrębny od jej udziałowców, choć jest niezaprzeczalna, nie ma znaczenia w tym kontekście.

               40

               Wykorzystanie kwoty wyjściowej grzywny TM T&D odzwierciedlało jedyne wagę TM T&D w naruszeniu, tak jak zostało to stwierdzone w pkt 66 spornej decyzji i w pkt 128 zaskarżonego wyroku, i zostało słusznie przyjęte przez Komisję przy obliczaniu kwoty grzywny należnej od przedsiębiorstwa joint venture. Niemniej jednak ta kwota nie odzwierciedla indywidualnej wagi Toshiby w okresie poprzedzającym utworzenie tego przedsiębiorstwa joint venture.

               41

               Ustalenie kwoty wyjściowej grzywny przypisanej Toshibie na podstawie jej teoretycznych obrotów za 2003 r., odpowiadających wartości 35% obrotów osiągniętych przez TM T&D w 2003 r., stanowiłoby natomiast oparcie się na obiektywnym kryterium, które odzwierciedlałoby w odpowiedni sposób szkodliwość ograniczającej konkurencję praktyki stosowanej przez Toshibę przed utworzeniem TM T&D.

               42

               Przyjęcie takiej metodologii obliczania grzywien umożliwiłoby potraktowanie Toshiby w taki sam sposób, w jaki zostali potraktowani producenci europejscy. W pierwszej kolejności zostałyby bowiem obliczone obroty osiągnięte przez samą Toshibę. Następnie, na podstawie obliczonego na podstawie tych obrotów udziału rynkowego Toshiby, spółka ta mogłaby zostać zaliczona do jednej z kategorii kwot wyjściowych przyjętych w decyzji z 2007 r., w tym przypadku – do tej pociągającej za sobą przypisanie kwoty wyjściowej w wysokości 9 mln EUR.

               43

               Przyjęcie metody Komisji wiąże się zaś z rezygnacją przez tę instytucję z zastosowania tej metodologii obliczania grzywny. Wskutek przypisania Toshibie części kwoty wyjściowej grzywny TM T&D spółce tej przypisano sztuczną kwotę wyjściową 10863199 EUR, która nie odpowiada żadnej z kategorii kwot wyjściowych przyjętych w decyzji z 2007 r.

               44

               Metoda obliczeniowa zaproponowana przez Toshibę nie jest bardziej sztuczna niż ta zastosowana przez Komisję. Ustalenie wysokości grzywny Toshiby wymaga w każdym razie zastosowania szczególnego sposobu obliczania. Sąd, w szczególności w pkt 128 zaskarżonego wyroku, nie wyjaśnił powodów, dla których przyjęta przez Komisję metoda przewidująca rozdzielenie kwoty wyjściowej grzywny TM T&D była mniej sztuczna niż ta przedstawiona przez Toshibę i polegająca na rozdzieleniu obrotów TM T&D.

               45

               Choć, jak wskazał Sąd w pkt 121 zaskarżonego wyroku, Komisja zastosowała metodę powołaną przezeń w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), jako właściwy przykład odpowiedniej metody alternatywnej, zgodnej z zasadą równego traktowania, nie wynika z tego, że metoda ta była bardziej właściwa niż ta zaproponowana przez Toshibę i nie naruszała tej zasady. Tak samo okoliczność polegająca na tym, że początkowo Toshiba zasugerowała inną metodę obliczeniową, opartą na kwocie wyjściowej przedsiębiorstwa joint venture, nie czyni tej metody zgodną z prawem.

               46

               Komisja twierdzi, że metodologia wskazana przez Toshibę w odwołaniu jest bardziej sztuczna niż ta przyjęta w spornej decyzji, gdyż wiąże się ona z zastosowaniem sztucznej konstrukcji polegającej na przypisaniu jej obrotów w odniesieniu do roku, w którym nie osiągnęła ona żadnych obrotów.

               47

               W każdym razie, ze względu na to, że Toshiba i Mitsubishi miały równiej wielkości udziały w przedsiębiorstwie joint venture, jakiekolwiek „obroty” Toshiby w dziedzinie RIG za 2003 r. mogłyby zostać obliczone jedynie w taki sposób, że przypisano by jej 50% obrotów przedsiębiorstwa joint venture, czyli 176,61 mln EUR, co odpowiadałoby udziałowi rynkowemu nieznacznie przekraczającemu 8%, nie zaś – obroty w wysokości 123,6 mln EUR, odpowiadające 35% obrotów przedsiębiorstwa joint venture, i udział rynkowy odpowiadający 5,6%, jak podnosi Toshiba.

               48

               Nawet jeśli Trybunał powinien był dojść do wniosku, że Komisja powinna była obliczyć grzywnę w sposób, którego broni Toshiba, nie świadczyłoby to o tym, iż instytucja ta dopuściła się naruszenia prawa.

               49

               Sporna kwestia nie dotyczy bowiem tego, jaka jest najlepsza z możliwych metod, tylko tego, czy metoda wdrożona w spornej decyzji była zgodna z prawem. Komisja podnosi w tym względzie, że metoda broniona obecnie przez Toshibę różni się zarówno od tej przedstawianej przez nią pierwotnie i polegającej na rozdzieleniu na pół pomiędzy nią a Mitsubishi kwoty wyjściowej grzywny przedsiębiorstwa joint venture obliczonej na podstawie jego obrotów za 2003 r., jak i od tej wskazanej przez Sąd w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343). Nie można więc twierdzić, że ta metoda jest jedyną, jaką można by było zastosować celem ustalenia kwoty grzywny Toshiby na podstawie obrotów z 2003 r.

               50

               Komisja wyciąga na tej podstawie wniosek, że Sąd nie dopuścił się żadnego naruszenia prawa, gdyż nie odszedł on od zasady porównywalności obrotów „różnych przedsiębiorstw”, ponieważ jedynym przedsiębiorstwem, które osiągnęło obroty w 2003 r., było przedsiębiorstwo joint venture.

         Ocena Trybunału

               51

               Sąd, opierając się w szczególności na motywach 62 i 66 spornej decyzji, słusznie rozstrzygnął, przede wszystkim w ramach uzasadnienia przedstawionego w pkt 114–117 i 123–125 zaskarżonego wyroku, że Komisja mogła na podstawie okoliczności polegającej na tym, iż Toshiba nie zrealizowała sprzedaży RIG w roku referencyjnym 2003, dojść do wniosku, że niewłaściwe byłoby obliczenie w przypadku tego przedsiębiorstwa wirtualnych obrotów za ten rok poprzez sztuczne rozdzielenie obrotów TM T&D za 2003 r. i bez nie uwzględnienia przy tym faktu, iż to przedsiębiorstwo joint venture prowadziło w roku referencyjnym działalność rynkową jako podmiot odrębny od swych udziałowców.

               52

               Okoliczność polegająca na tym, że w 2003 r. Toshiba nie zrealizowała swych własnych obrotów w sektorze RIG, stanowi bowiem element, którym jej sytuacja różni się obiektywnie od sytuacji, w jakiej znajdują się przedsiębiorstwa uczestniczące w kartelu, a w szczególności przedsiębiorstwa europejskie, z czego wynika, że nałożoną na nią grzywnę należało obliczać na podstawie rzeczywistych obrotów osiągniętych przez TM T&D w 2003 r., nie zaś na podstawie sztucznych obrotów obliczonych jako ułamkowa część obrotów TM T&D.

               53

               Jak słusznie podniósł Sąd w pkt 125 zaskarżonego wyroku, zastosowanie podejścia zalecanego przez Toshibę sprowadzałoby się w rzeczywistości do odejścia od ogłoszonego przez Komisję zamiaru oparcia się przy ustalaniu kwot grzywien na obrotach osiągniętych w 2003 r.

               54

               Zaproponowana przez Toshibę metoda obliczeniowa, w zakresie, w jakim sprowadza się ona do porównania wirtualnych obrotów tej spółki z rzeczywistymi obrotami przedsiębiorstw europejskich, nie pozwoliłaby zresztą na ustalenie w przypadku Toshiby i Mitsubishi takiej kwoty wyjściowej grzywny, która odzwierciedlałaby w odpowiedni sposób wagę, jaką miały one w naruszeniu w 2003 r., a w szczególności – skumulowaną presję tych przedsiębiorstw wywieraną przez nie za pośrednictwem TM T&D, jak zresztą zostało to wskazane przez Komisję w motywie 66 spornej decyzji.

               55

               Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 102 swej opinii, wątpliwe jest również to, że zastosowanie tej alternatywnej metody umożliwiłoby bardziej bezpośrednie zastosowanie obrotu TM T&D za 2003 r. czy też dokładniejsze przedstawienie pozycji rynkowej zajmowanej przez Toshibę w tym samym roku, gdyż wymaga ona przeprowadzenia dwóch dodatkowych etapów, a mianowicie obliczenia teoretycznych obrotów Toshiby za 2003 r. i, na tej podstawie, ustalenia jej teoretycznego udziału rynkowego w tym samym roku.

               56

               Wreszcie, choć w spornej decyzji przypisano Toshibie kwotę wyjściową grzywny w wysokości, która nie odpowiadała żadnej z kwot wyjściowych przypisanych grupom określonych w decyzji z 2007 r., okoliczność ta jest jedynie konsekwencją faktu, że w tej decyzji kwota wyjściowa Toshiby została obliczona z wykorzystaniem części kwoty wyjściowej TM T&D. Skoro więc Toshiba nie twierdzi, że przypisując TM T&D do drugiej z określonych w tej decyzji grup, Komisja naruszyła zasadę równego traktowania, nie może ona twierdzić, iż przypisano jej kwotę wyjściową grzywny wyższą niż ta przypisana przedsiębiorstwom porównywalnej wielkości.

               57

               Wobec powyższego zarzut drugi należy oddalić.

            Zarzut trzeci, oparty na naruszeniu zasady równego traktowania w zakresie dotyczącym ustalenia poziomu odpowiedzialności ponoszonej przez Toshibę w porównaniu do europejskich uczestników naruszenia

         Argumentacja stron

               58

               W trzecim z podnoszonych zarzutów Toshiba zarzuca Sądowi, że ten dopuścił się naruszenia prawa, rozstrzygając w pkt 141 i 142 zaskarżonego wyroku, iż Komisja nie naruszyła zasady równości traktowania, oddalając w spornej decyzji wniosek Toshiby o nałożenie mniejszej grzywny ze względu na to, że poziom odpowiedzialności tej spółki za naruszenie jest mniejszy niż poziom odpowiedzialności ponoszonej przez europejskich uczestników kartelu.

               59

               Zdaniem Toshiby z orzecznictwa wynika, że po ustaleniu istnienia kartelu i tożsamości jego uczestników Komisja podczas nakładania grzywien jest zobowiązana do przeanalizowania względnej wagi uczestnictwa poszczególnych przedsiębiorstw w naruszeniu i dostosowania wymiaru sankcji do indywidualnego zachowania i szczególnych cech charakterystycznych uczestnictwa danego przedsiębiorstwa w tym jednolitym i ciągłym naruszeniu.

               60

               Jej zdaniem Sąd zatem w pkt 142 zaskarżonego wyroku błędnie rozstrzygnął, że „[Toshiba] przyczyniła się do naruszenia w stopniu porównywalnym do wkładu przedsiębiorstw europejskich”, co wiąże się z tym, iż Komisja nie dopuściła się naruszenia zasady równego traktowania, w szczególności ze względu na to, jak Sąd wskazał w pkt 141 tego wyroku, że wykonanie wspólnego uzgodnienia stanowiło „wkład[…] niezbędn[y]” do realizacji celów naruszenia jako całości czy też było „wstępną przesłanką” przydzielania projektów producentom europejskim.

               61

               W niniejszym przypadku ewidentne jest bowiem to, że przedsiębiorstwa japońskie nie wyrządziły na rynku EOG szkody porównywalnej do tej wyrządzonej przez producentów europejskich i w mniejszym stopniu niż one przyczyniły się do naruszenia na skalę światową, gdyż producenci europejscy poszli jeszcze dalej [w ograniczaniu konkurencji], rozdzielając między siebie, poprzez pozytywne działania mające znamiona zmowy, projekty europejskie.

               62

               Zdaniem Komisji zarzut trzeci odwołania jest niedopuszczalny, ponieważ wykracza on poza argumentację przedstawioną przez Toshibę w pierwszej instancji.

               63

               Za pomocą tego zarzutu Toshiba kwestionuje bowiem zawarte w spornej decyzji potwierdzenie zawartych w decyzji z 2007 r. twierdzeń dotyczących względnej wagi popełnionego przez Toshibę naruszenia. Te twierdzenia zaś, choć zostały zakwestionowane w ramach piątego z zarzutów podniesionych przed Sądem w sprawie, w której wydano zaskarżony wyrok, nie stanowią części argumentacji Toshiby, jak przyznała zresztą sama skarżąca w pierwszej instancji w swej odpowiedzi na replikę. W piśmie tym Toshiba zrezygnowała bowiem z podnoszenia argumentów dotyczących kwestii względnej wagi jej naruszenia.

               64

               Tytułem ewentualnym Komisja twierdzi, że trzeci zarzut odwołania jest niedopuszczalny, ponieważ dotyczy kwestii objętej powagą rzeczy osądzonej.

               65

               W wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), Sąd powiązał swą ocenę wagi naruszenia popełnionego przez Toshibę z kwestią jednolitego i ciągłego naruszenia. Niemniej jednak, ze względu na to, że ta kwestia jest objęta powagą rzeczy osądzonej, nie może ona zostać zakwestionowana w ramach niniejszego postępowania.

               66

               Wreszcie, na wypadek gdyby Trybunał uznał trzeci zarzut odwołania za dopuszczalny, Komisja twierdzi, że należy go oddalić. Instytucja ta powołuje się w tym względzie na wynikającą z orzecznictwa zasadę, zgodnie z którą okoliczność, iż przedsiębiorstwo nie uczestniczyło we wszystkich elementach składających się na kartel, nie może zwolnić go z odpowiedzialności za naruszenie, jeśli zostało ustalone, że owo przedsiębiorstwo musiało wiedzieć, po pierwsze, iż zmowa, w której uczestniczyło, wpisuje się w całościowy plan, i po drugie, że ten całościowy plan obejmował wszystkie elementy składowe tego naruszenia.

         Ocena Trybunału

      – W przedmiocie dopuszczalności

               67

               Podnoszone przez Komisję zarzuty niedopuszczalności należy odrzucić.

               68

               W odniesieniu do, w pierwszej kolejności, argumentu opartego na tym, że kwestia stanowiąca przedmiot trzeciego zarzutu odwołania nie została podniesiona przed Sądem, należy stwierdzić, że tak właśnie było. W ramach piątego z podniesionych w skardze zarzutów Toshiba podniosła bowiem, że Komisja nie uwzględniła w momencie ustalania wysokości grzywny zarzucanego jej wkładu w działanie kartelowe, w szczególności przy określaniu jej kwoty wyjściowej, co stanowi naruszenie zasady równego traktowania. Ponadto w odpowiedzi na przedstawioną przed Sądem replikę Toshiba nie zrezygnowała z podnoszenia tego zarzutu piątego.

               69

               W drugiej kolejności, w odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności opartego przez Komisję na zasadzie powagi rzeczy osądzonej, należy stwierdzić, że opiera się on na przesłance, zgodnie z którą Toshiba w swym odwołaniu kwestionuje samo istnienie jednolitego i ciągłego naruszenia.

               70

               Tak zaś nie jest, ponieważ trzeci z zarzutów odwołania ogranicza się do odrębnej kwestii ustalenia kwoty grzywny nałożonej na Toshibę z punktu widzenia wagi naruszenia, którego dopuszczenie się jest jej zarzucane.

               71

               Ta ostatnia kwestia zaś, związana nie z jednolitym i ciągłym naruszeniem, którego istnienie przyjęto w odniesieniu do Toshiby, lecz z ustaleniem kwoty grzywny z punktu widzenia wagi naruszenia, którego dopuszczenie się jest jej zarzucane, została w szczególny sposób zbadana przez Sąd w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343).

               72

               W pkt 258–261 tego wyroku Sąd oddalił bowiem część pierwszą czwartego z podnoszonych przez Toshibę zarzutów, w którym spółka ta podniosła, że Komisja nie wzięła pod uwagę, iż względna waga jej uczestnictwa w kartelu była mniejsza niż ta przypisywana producentom europejskim ze względu na to, że Toshiba uczestniczyła jedynie we wspólnym uzgodnieniu, na mocy którego zobowiązała się ona do nieprzedstawiania ofert dotyczących RIG projektów usytuowanych w Europie, podczas gdy producenci europejscy uczestniczyli ponadto w porozumieniu EQ mającym za przedmiot podział tych projektów.

               73

               Następnie należy podnieść, że wyrok Sądu z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), był przedmiotem wniesionego do Trybunału odwołania.

               74

               Wskutek oddalenia tego odwołania wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r., Siemens i in./Komisja (C‑239/11 P, C‑489/11 P i C‑498/11 P, nieopublikowanym, EU:C:2013:866), wyrok Sądu z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), a konkretnie jego uzasadnienie i oparta na nim sentencja, nabrał ostatecznego charakteru (zob. podobnie wyrok z dnia 19 lutego 2009 r., Gorostiaga Atxalandabaso/Parlament, C‑308/07 P, EU:C:2009:103, pkt 57).

               75

               Prawdą jest, że w swym odwołaniu wniesionym przeciwko wyrokowi Sądu z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), Toshiba nie zakwestionowała pkt 258–262 tego wyroku.

               76

               Niemniej jednak art. 169 regulaminu postępowania przed Trybunałem stanowi, że żądania odwołania mają na celu uchylenie, w całości lub w części, orzeczenia Sądu, w brzmieniu zawartym w jego sentencji.

               77

               Wynika z tego, że w ramach odwołania od wyroku Sądu z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), Toshiba nie mogła zakwestionować uzasadnienia zawartego w pkt 258–262 tego wyroku, nie kwestionując jednocześnie jego sentencji w zakresie, w jakim Sąd uchylił w niej nałożoną na tę spółkę grzywnę.

               78

               Nie można zaś zarzucać Toshibie, że nie zakwestionowała tego uzasadnienia w ramach wniesionego do Trybunału odwołania, lecz ograniczyła je do uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), dotyczącego zarzucanego jej naruszenia.

               79

               Nikt nie może bowiem zostać zmuszony do działania wbrew własnemu interesowi w celu zachowania praw procesowych, do których należy prawo do wniesienia odwołania do Trybunału.

               80

               Tak więc, analizując w pkt 139–141 zaskarżonego wyroku kwestię tego, czy ustalenie kwoty grzywny nałożonej na Toshibę z uwzględnieniem wagi, jaką miało zarzucane jej naruszenie, w porównaniu do tej przyjętej w odniesieniu do producentów europejskich, jest zgodne z zasadą równego traktowania, Sąd nie uchybił powadze rzeczy osądzonej w wyroku Sądu z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343).

         – Co do istoty sprawy

               81

               W pkt 141 i 142 Sąd, nie dopuszczając się naruszenia prawa, rozstrzygnął, że w sytuacji gdy uczestnictwo przedsiębiorstw japońskich we wspólnym uzgodnieniu było „wstępną przesłanką” rzeczywistego wdrożenia porozumienia EQ, w którym uczestniczyły jedynie przedsiębiorstwa europejskie, i że poszanowanie przez przedsiębiorstwa japońskie zobowiązań zaciągniętych przez nie w ramach wspólnego uzgodnienia stanowiło „niezbędny wkład” w funkcjonowanie naruszenia, należy dojść do wniosku, że udział Toshiby w naruszeniu był porównywalny do udziału w nim przedsiębiorstw europejskich.

               82

               Ponadto w pkt 141 zaskarżonego wyroku Sąd powołał się na pkt 261 wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., Toshiba/Komisja (T‑113/07, EU:T:2011:343), w którym Sąd również słusznie orzekł, że skoro Toshiba na mocy wspólnego uzgodnienia zobowiązała się do powstrzymania się od prowadzenia działalności na rynku EOG, bezużyteczne byłoby uczestniczenie przez nią oprócz tego w porozumieniu EQ mającym za przedmiot podział projektów dotyczących RIG na rynku EOG. Okoliczność polegająca na tym, że Toshiba nie uczestniczyła w porozumieniu EQ, była bowiem bez znaczenia i nie była efektem dokonanego przez tę spółkę wyboru.

               83

               Innymi słowy, jak podniósł rzecznik generalny w pkt 134 swej opinii, Sąd prawidłowo rozstrzygnął, że to, iż Toshiba nie uczestniczyła w porozumieniu EQ, jest po prostu konsekwencją jej udziału we wspólnym uzgodnieniu i nie wiąże się z tym, że jej zachowanie miało mniej poważny charakter niż zachowanie producentów europejskich.

               84

               W tych okolicznościach Toshiba nie może zarzucać Sądowi, że nie przyznał jej obniżenia kwoty grzywny ze względu na fakt, iż nie uczestniczyła ona w porozumieniu EQ.

               85

               Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że zarzut trzeci jest bezzasadny i że należy go oddalić.

               86

               Ponieważ żaden z zarzutów podniesionych przez Toshibę nie mógł zostać uwzględniony, wniesione przez tę spółkę odwołanie należy oddalić.

         W przedmiocie kosztów

               87

               Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.

               88

               Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Toshiby kosztami postępowania, a spółka ta przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.

               Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:

                        1)

                           Odwołanie zostaje oddalone.

                        2)

                           Toshiba Corp. zostaje obciążona kosztami postępowania.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: angielski.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 4 maja 1988 r. # Corinne Bodson przeciwko SA Pompes funèbres des régions libérées. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Cour de cassation - Francja. # Konkurencja. # Sprawa 30/87.


title: Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 8 maja 2012 r.#Luigi Panzeri przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory).#Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie graficznego wspólnotowego znaku towarowego Royal Veste e premia lo sport – Wcześniejsze słowne, wspólnotowy i międzynarodowy, znaki towarowe veste lo sport – Wcześniejszy niezrejestrowany graficzny znak towarowy panzeri veste lo sport – Względne podstawy odmowy rejestracji – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) i art. 8 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T‑348/10.

text:
      Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 8 maja 2012 r. – Panzeri przeciwko OHIM – Royal Trophy (Royal Veste e premia lo sport)
      (sprawa T‑348/10)
      Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie graficznego wspólnotowego znaku towarowego Royal Veste e premia lo sport – Wcześniejszy słowne, wspólnotowy i międzynarodowy, znaki towarowe veste lo sport – Wcześniejszy niezrejestrowany graficzny znak towarowy panzeri veste lo sport – Względne podstawy odmowy rejestracji – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) i art. 8 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 207/2009
      Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji – Sprzeciw właściciela wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego zarejestrowanego dla identycznych lub podobnych
         towarów lub usług – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego [rozporządzenie Rady nr 207/2009,
         art. 8 ust. 1 lit. b)] (por. pkt 31, 39, 40)

      Przedmiot

               Skarga na decyzję Pierwszej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 20 maja 2010 r. (sprawa R 988/2009-1) dotyczącą postępowania w sprawie
                  sprzeciwu pomiędzy Luigim Panzerim a Royal Trophy Srl

            Sentencja

                  1)

                  	Stwierdza się nieważność decyzji Pierwszej Izby Odwoławczej Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe
                     i wzory) (OHIM) z dnia 20 maja 2010 r. (sprawa R 988/2009-1).

                  2)

                  	Każda ze stron pokrywa własne koszty.


title: Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 21 marca 2012 r.#Volkswagen AG przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory).#Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego SWIFT GTi – Wcześniejsze, krajowy i międzynarodowy, znaki towarowe GTI – Względne podstawy odmowy rejestracji – Podobieństwo towarów – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 40/94 [obecnie art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009] – Ocena prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd – Oddalenie sprzeciwu.#Sprawa T‑63/09.

text:
      Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 21 marca 2012 r. – Volkswagen przeciwko OHIM – Suzuki Motor (SWIFT GTi)
      (sprawa T‑63/09)
      Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego SWIFT GTi – Wcześniejsze, krajowy i międzynarodowy, znaki towarowe GTI – Względne podstawy odmowy rejestracji – Podobieństwo towarów – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 40/94 [obecnie art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009] – Ocena prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd – Oddalenie sprzeciwu
      Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji – Sprzeciw właściciela wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego zarejestrowanego dla identycznych lub podobnych
         towarów lub usług – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego [rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 8
         ust. 1 lit. b)] (por. pkt 40–42, 117, 118, 127, 131–135)

      Przedmiot

               Skarga na decyzję Drugiej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 9 grudnia 2008 r. (sprawa R 749/2007‑2) dotyczącą postępowania w sprawie
                  sprzeciwu między Volkswagen AG a Suzuki Motor Corp.

            Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	Volkswagen AG zostaje obciążona kosztami postępowania.


Wyrok Trybunału z dnia 28 kwietnia 1998 r. # Javico International i Javico AG przeciwko Yves Saint Laurent Parfums SA (YSLP). # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Cour d'appel de Versailles - Francja. # Konkurencja. # Sprawa C-306/96.


title: Wyrok Trybunału (siódma izba) z dnia 6 marca 2014 r.#Dresser-Rand SA przeciwko Agenzia delle Entrate, Direzione Provinciale, Ufficio Controlli di Genova.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Commissione tributaria provinciale di Genova.#Odesłanie prejudycjalne – Podatki – Podatek VAT – Dyrektywa 2006/112/WE – Artykuł 17 ust. 2 lit. f) – Przesłanka obejmująca odesłanie towaru z powrotem do państwa członkowskiego, z którego został on pierwotnie wysłany lub przetransportowany.#Sprawy połączone C-606/12 i C-607/12.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawach połączonych C‑606/12 i C‑607/12
            mających za przedmiot wnioski o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone przez Commissione tributaria provinciale di Genova (Włochy), postanowieniami z dnia 30 października 2012 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 24 grudnia 2012 r., w postępowaniach:
            Dresser-Rand SA
            przeciwko
            Agenzia delle Entrate, Direzione Provinciale, Ufficio Controlli di Genova ,
            TRYBUNAŁ (siódma izba),
            w składzie: J.L. da Cruz Vilaça (sprawozdawca), prezes izby, G. Arestis i A. Arabadjiev, sędziowie,
            rzecznik generalny: J. Kokott,
            sekretarz: A. Calot Escobar,
            uwzględniając pisemny etap postępowania,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu Dresser-Rand SA przez P. Centorego, avvocato,
            – w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez A. De Stefano, avvocato dello Stato,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez D. Recchię oraz C. Soulay, działające w charakterze pełnomocników,
            podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347, s. 1, zwanej dalej „dyrektywą VAT”).
            2. Wnioski te zostały złożone w ramach sporu pomiędzy Dresser‑Rand SA (zwaną dalej „Dresser‑Rand France”), spółką prawa francuskiego a Agenzia delle Entrate, Direzione Provinciale, Ufficio Controlli di Genova, dotyczącego podatkowych decyzji korygujących w sprawie pobrania podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”) nieuiszczonego w latach podatkowych 2007 i 2008.
            Ramy prawne
            Prawo Unii
            3. Artykuł 14 dyrektywy VAT stanowi:
            „1. »Dostawa towarów« oznacza przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel.
            2. Poza czynnością, o której mowa w ust. 1, za dostawę towarów uznaje się następujące czynności:
            […]
            c) przekazanie towaru na podstawie umowy, zgodnie z którą prowizja płacona jest od zakupu lub sprzedaży.
            […]”.
            4. Artykuł 17 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:
            „1. Przemieszczenie przez podatnika towarów stanowiących część majątku jego przedsiębiorstwa do innego państwa członkowskiego uznaje się za odpłatną dostawę towarów.
            »Przemieszczenie do innego państwa członkowskiego« oznacza każdą wysyłkę lub transport rzeczowego majątku ruchomego przez podatnika lub na jego rzecz, do celów działalności jego przedsiębiorstwa, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza terytorium państwa członkowskiego, w którym ten majątek się znajduje, jednakże na terytorium Wspólnoty.
            2. Za przemieszczenie do innego państwa członkowskiego nie uznaje się wysyłki lub transportu towarów do celów jednej z następujących transakcji:
            […]
            f) świadczenia usługi wykonanej na rzecz podatnika i obejmującej prace dotyczące danych towarów, fizycznie wykonane na terytorium państwa członkowskiego zakończenia wysyłki lub transportu towarów, pod warunkiem że towary te, po wykonaniu dotyczących ich prac, zostaną odesłane z powrotem do tego podatnika w państwie członkowskim, z którego zostały pierwotnie wysłane lub przetransportowane;
            […]
            3. W przypadku gdy jeden z warunków, od których uzależnione jest skorzystanie z przepisów ust. 2, przestaje być spełniony, towary te uznaje się za towary przemieszczone do innego państwa członkowskiego. W takim przypadku przemieszczenie uznaje się za dokonane w chwili, gdy dany warunek przestał być spełniany”.
            5. Artykuł 20 wskazanej dyrektywy stanowi:
            „»Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów« oznacza nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel rzeczowym majątkiem ruchomym wysyłanym lub transportowanym do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę lub na ich rzecz, do miejsca przeznaczenia w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów.
            W przypadku towarów nabytych przez osobę prawną niebędącą podatnikiem, wysyłanych lub transportowanych z terytorium trzeciego lub państwa trzeciego i importowanych przez taką osobę do państwa członkowskiego innego niż państwo członkowskie zakończenia wysyłki lub transportu towarów, towary uważa się za wysłane lub przetransportowane z państwa członkowskiego importu. Takie państwo członkowskie przyznaje importerowi wskazanemu lub uznanemu za osobę zobowiązaną do zapłaty VAT zgodnie z art. 201, zwrot VAT zapłaconego z tytułu importu towarów, o ile importer wykaże, że dokonane przez niego nabycie zostało opodatkowane VAT w państwie członkowskim zakończenia wysyłki lub transportu towarów”.
            6. Artykuł 21 tejże dyrektywy uznaje za odpłatne wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów „wykorzystanie przez podatnika do celów działalności jego przedsiębiorstwa towarów wysyłanych lub transportowanych przez podatnika lub na jego rzecz z innego państwa członkowskiego, na terytorium którego towary te zostały wyprodukowane, wydobyte, przetworzone, zakupione lub nabyte w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. b), lub do którego zostały one zaimportowane przez tego podatnika w ramach działalności jego przedsiębiorstwa”.
            Prawo włoskie
            7. Zatytułowany „Wewnątrzwspólnotowe nabycie”, art. 38 dekretu z mocą ustawy nr 331 z dnia 30 sierpnia 1993 r. w sprawie harmonizacji przepisów podatkowych w różnych dziedzinach (GURI nr 203 z dnia 30 sierpnia 1993 r., s. 12), stanowi:
            „1. Opodatkowaniu [podatkiem VAT] podlega wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów na terytorium państwa w ramach prowadzenia przedsiębiorstwa, uprawiania sztuki lub wykonywania zawodu lub w każdym razie dokonane przez osoby prawne, stowarzyszenia lub inne organizacje, o których mowa w art. 4 akapit czwarty dekretu prezydenta republiki nr 633 z dnia 26 października 1972 r. [(dodatek zwyczajny do GURI nr 292 z dnia 11 listopada 1972 r., zwanego dalej »dekretem nr 633«)], podlegające podatkowi na terytorium państwa.
            2. Za »nabycie wewnątrzwspólnotowe« uznaje się uzyskanie w wyniku odpłatnej czynności własności towaru lub każdego innego prawa rzeczowego pozwalające na korzystanie z tego towaru, wysłanego lub transportowanego na terytorium państwa z innego państwa członkowskiego przez dostawcę, działającego w charakterze podatnika, nabywcę lub osobę trzecią działającą na ich rzecz.
            3. Za wewnątrzwspólnotowe nabycie uważa się w szczególności:
            […]
            b) wprowadzenie na terytorium państwa przez podatnika lub na jego rzecz towarów pochodzących z innego państwa członkowskiego. Niniejszy przepis znajduje również zastosowanie w przypadku wysyłki lub transportu na terytorium państwa do celów prowadzenia przedsiębiorstwa towarów pochodzących z innego przedsiębiorstwa, którego działalność prowadzona jest w innym państwie członkowskim przez tę samą osobę;
            c) nabycie, o którym mowa w ust. 2, przez osoby prawne, stowarzyszenia lub inne organizacje, o których mowa w art. 4 akapit czwarty [dekretu nr 633], niepodlegające podatkowi;
            d) wprowadzenie na terytorium państwa przez osoby wymienione w lit. c) lub na ich rzecz towarów przywiezionych przez nie uprzednio z innego państwa członkowskiego;
            […]
            5. Nie stanowi nabycia wewnątrzwspólnotowego:
            a) wprowadzenie na terytorium państwa towarów będących przedmiotem procesów uszlachetniania lub zwyczajowych zabiegów w rozumieniu odpowiednio art. 1 ust. 3 lit. h) rozporządzenia [Rady (EWG) nr 1999/85 z dnia 16 lipca 1985 r. w sprawie procedury uszlachetniania czynnego (Dz.U. L 188, s. 1)] oraz art. 18 rozporządzenia [Rady (EWG) nr 2503/88 z dnia 25 lipca 1988 r. w sprawie składów celnych (Dz.U. L 225, s. 1)], jeżeli towary były uprzednio transportowane lub wysłane do nabywcy będącego podatnikiem do państwa członkowskiego pochodzenia lub na jego rzecz do innego państwa członkowskiego lub też poza terytorium Wspólnoty; wprowadzenie na terytorium państwa towarów tymczasowo wykorzystywanych w celu świadczenia usług lub towarów, które, jeśli były przedmiotem przywozu, są objęte procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem z należności celnych przywozowych;
            […]
            7. Podatek nie jest należny w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia na terytorium państwa, przez podatnika w innym państwie członkowskim, towarów nabytych przez tegoż podatnika w innym państwie członkowskim, a następnie wysłanych lub transportowanych na terytorium państwa dla własnych nabywców, będących podatnikami lub osób prawnych, o których mowa w art. 4 akapit czwarty [dekret nr 633], będących podatnikami w odniesieniu do dokonanego wewnątrzwspólnotowego nabycia, którzy zostali wskazani jako zobowiązani z tytułu podatku w związku z dostawą.
            8. Wewnątrzwspólnotowe nabycie dokonane przez niereprezentowanych agentów handlowych uznaje się za dokonane we własnym zakresie”.
            8. Artykuł 8 dekretu nr 633, zatytułowany „Sprzedaż eksportowa”, stanowi:
            „Niepodlegająca opodatkowaniu sprzedaż eksportowa obejmuje:
            a) dostawę, również za pośrednictwem agentów handlowych towarów transportowanych lub wysłanych poza terytorium Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej przez dostawców lub agentów handlowych albo w imieniu dostawców lub agentów handlowych, również na polecenie ich własnych nabywców lub agentów handlowych. Towary mogą być na rzecz nabywcy poddane przez samego dostawcę lub przez osoby trzecie obróbce, transformacji, montażowi, łączeniu lub dostosowaniu do innych towarów […];
            b) dostawę wraz z transportem lub wysyłką poza terytorium Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej w terminie 90 dni od dokonania dostawy towarów przez nabywcę niebędącego rezydentem lub na jego rzecz z wyłączeniem towarów przeznaczonych do celów wyposażenia lub zaopatrzenia w paliwo i ogólnego zaopatrzenia statków rekreacyjnych oraz samolotów turystycznych lub wszelkich innych środków transportu służących do celów prywatnych, a także towarów przewożonych w bagażu osobistym poza terytorium Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej; wywóz musi być poświadczony na egzemplarzu faktury przez urząd celny lub urząd pocztowy;
            c) dostawę, w tym dostawę dokonaną za pośrednictwem agentów handlowych towarów innych niż budynki i tereny budowlane oraz świadczenie usług na rzecz osób, które dokonały sprzedaży eksportowej lub transakcji wewnątrzwspólnotowych i które z tego tytułu korzystają z możliwości nabycia, również za pośrednictwem agentów handlowych lub dokonania przywozu towarów i usług bez zapłaty podatku.
            Dostawy i usługi, o których mowa w lit. c), są dokonywane bez zapłaty podatku osobom określonym w lit. a), jeśli są one rezydentami, oraz osobom dokonującym dostaw, o których mowa w lit. b) poprzedniego akapitu na podstawie pisemnego oświadczenia i na ich odpowiedzialność w granicach całkowitej kwoty dostaw, o których mowa w tej literze, które zostały dokonane przez rzeczone osoby w poprzedzającym roku. Nabywcy i agenci handlowi mogą również wykorzystać tę kwotę w celu nabycia towarów, które są wywożone w pierwotnym stanie w ciągu sześciu miesięcy po ich dostawie oraz w granicach różnicy między tą kwotą a kwotą dostaw towarów dokonanych na ich rzecz w tym samym roku w rozumieniu lit. a) w odniesieniu do nabycia innych towarów lub usług [??]”.
            Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
            9. Dresser-Rand France produkuje przemysłowe sprężarki gazu ziemnego.
            10. W ramach tej działalności Dresser‑Rand France zawarła z klientem końcowym, spółką hiszpańską, umowę obejmującą dostawę złożonych towarów. Do wykonania tej umowy wykorzystała ona sprężarki przywożone z jej zakładów w Chinach przez Dresser‑Rand Italia Srl (zwaną dalej „Dresser‑Rand Italie”).
            11. Dresser-Rand France sprowadziła z Francji do Włoch niektóre podzespoły konieczne do używania importowanych sprężarek. Następnie zawarła ona z FB ITMI SpA (zwaną dalej „FB ITMI”), podwykonawcą z siedzibą we Włoszech, umowę na dostawę innych podzespołów koniecznych do funkcjonowania i montażu odnośnych towarów u klienta końcowego. Wreszcie FB ITMI wysłała bezpośrednio te zmontowane towary do klienta końcowego w imieniu i na rzecz Dresser-Rand Italie, będącej przedstawicielem podatkowym Dresser-Rand France.
            12. FB ITMI wystawiła Dresser‑Rand Italie faktury w związku z usługami związanymi z montowaniem i dostosowaniem części oraz dostawą danych towarów. Dresser‑Rand Italie jako przedstawiciel podatkowy Dresser‑Rand France wystawiła faktury za wszystkie towary wysłane do klienta końcowego.
            13. Powołując się na status regularnego eksportera, Dresser‑Rand Italie, działająca w charakterze przedstawiciela podatkowego Dresser‑Rand France, uznała na podstawie art. 8 ust. 1 lit. c) i art. 8 ust. 2 dekretu nr 633, że może nabyć towary i usługi świadczone przez FB ITMI bez podatku VAT, co kwestionuje administracja podatkowa. Z uwagi na fakt, że uznanie za regularnego eksportera zależy od zakwalifikowania dokonanego przemieszczenia towarów z Francji do Włoch, spór stron w postępowaniu głównym dotyczy tego zakwalifikowania.
            14. Dresser-Rand France uznaje, że przewóz sprężarek z Francji do Włoch stanowi „[transakcje] uznane za wewnątrzwspólnotowe nabycie na podstawie art. 17 ust. 1 dyrektywy [VAT]”. Uważa ona również, iż sprzedaż zmontowanych towarów klientowi końcowemu na terytorium włoskim stanowi wewnątrzwspólnotową dostawę.
            15. Agenzia delle Entrate, Direzione Provinciale, Ufficio Controlli di Genova podnosi, że przemieszczenie towarów z Francji do Włoch jest uregulowane w art. 17 ust. 2 lit. f) tej dyrektywy i w rezultacie podlega zawieszeniu podatku przewidzianemu w art. 38 akapit piąty lit. a) dekretu z mocą ustawy nr 331 z dnia 30 sierpnia 1993 r. w sprawie harmonizacji przepisów podatkowych w różnych dziedzinach. Jego zdaniem przedmiotem umowy zawartej pomiędzy Dresser‑Rand France a FB ITMI jest nie tyle dostarczenie nowego towaru, co świadczenie usługi. W rezultacie transakcja przewidziana tą umową nie może być uznana za dostawę towarów w rozumieniu art. 17 ust. 1 wskazanej dyrektywy.
            16. Dresser-Rand France kwestionuje stosowanie wskazanego reżimu zawieszenia podatku w postępowaniu głównym z uwagi na fakt, że po pierwsze, działalność FB ITMI obejmuje zasadniczo produkcję i dostawę towarów, a po drugie, że towary wwiezione na terytorium włoskie nie są odesłane z powrotem do państwa członkowskiego pochodzenia, wbrew temu, co przewiduje dyrektywa VAT w celu stosowania tego reżimu.
            17. W tych okolicznościach Commissione tributaria provinciale di Genova (organ podatkowy prowincji w Genui) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi, których treść jest identyczna w sprawach C‑606/12 i C‑607/12:
            „1) Czy transakcja przemieszczenia towarów z państwa członkowskiego do Włoch w celu sprawdzenia możliwości dostosowania tych towarów do innych towarów zakupionych na terytori um kraju, bez wykonywania żadnych działań wobec towarów wwiezionych do Włoch, objęta jest zakresem wyrażenia »prace dotyczące danych towarów«, o którym mowa w art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy [VAT], oraz czy w związku z tym należy przeprowadzić ocenę charakteru transakcji dokonanych między F.B. ITMI a [Dresser‑Rand Italia]?
            2) Czy art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy [VAT] należy interpretować w ten sposób, że wyklucza on możliwość wprowadzania przepisów lub stosowania praktyki w państwach członkowskich, zgodnie z którymi wysyłka lub transport towarów nie są uznane za przemieszczenie do innego państwa członkowskiego, z wyjątkiem sytuacji gdy towary powrócą do państwa członkowskiego, z którego zostały pierwotnie wysłane lub przetransportowane?”.
            18. Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 28 stycznia 2013 r. sprawy C‑606/12 i C‑607/12 zostały połączone do celów pisemnego i ustnego etapu postępowania oraz wydania wyroku.
            W przedmiocie pytań prejudycjalnych
            Uwagi wstępne
            19. Zarówno z postanowień odsyłających, jak i z uwag stron wynika, iż możliwe jest pomylenie pojęcia „dostawy towarów” zdefiniowanego w art. 14 dyrektywy VAT oraz pojęcia „wewnątrzwspólnotowego nabycia” zdefiniowanego w art. 20 tej dyrektywy.
            20. Jak wynika bowiem z pkt 14 niniejszego wyroku, wielokrotnie czynione jest odwołanie do pojęcia „wewnątrzwspólnotowego nabycia” w związku z art. 17 ust. 1 wskazanej dyrektywy, podczas gdy pojęcie to jest przedmiotem art. 21 tejże dyrektywy.
            21. Artykuł 17 ust. 1 dyrektywy VAT uznaje niektóre przemieszczanie towarów za wewnątrzwspólnotową dostawę i nie dotyczy w żadnym razie wewnątrzwspólnotowego nabycia.
            22. W rezultacie należy uznać, że niniejsze pytania nie dotyczą pojęcia „wewnątrzwspólnotowego nabycia”, lecz pojęcia „przemieszczenia towarów” w rozumieniu art. 17 dyrektywy VAT.
            W przedmiocie pytania drugiego
            23. W swym pytaniu drugim, które należy rozważyć w pierwszej kolejności, sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że poza przypadkiem, w którym dane towary powrócą do państwa członkowskiego, z którego zostały pierwotnie wysłane lub przetransportowane, wykluczona jest jakakolwiek możliwość wprowadzania przepisów lub stosowania praktyki w państwach członkowskich, zgodnie z którymi wysyłka lub transport towarów do innego państwa członkowskiego nie są uznane za przemieszczenie do tego państwa członkowskiego.
            24. Należy przede wszystkim odnieść się do samej treści art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy VAT w zakresie, w jakim przewiduje on wyraźnie, że wysyłki towaru do celów świadczenia usługi wykonanej na rzecz podatnika nie uznaje się za przemieszczenie do innego państwa członkowskiego pod warunkiem, że towar ten jest następnie odesłany z powrotem do tego podatnika w państwie członkowskim pochodzenia, czyli państwie członkowskim, z którego został pierwotnie wysłany.
            25. Zastosowanie art. 17 ust. 2 lit. f) tej dyrektywy jest zatem wyraźnie uzależnione od przesłanki, że towar zostaje z powrotem odesłany do państwa członkowskiego pochodzenia tego towaru.
            26. Należy następnie podkreślić, że art. 17 ust. 2 dyrektywy VAT wymienia szereg sytuacji, w tym sytuację opisaną w lit. f), które nie są uznawane za „przemieszczenie do innego państwa członkowskiego”, o którym mowa w art. 17 ust. 1 rzeczonej dyrektywy.
            27. Wynika zatem z samej struktury i treści art. 17 dyrektywy VAT, że ust. 2 tego artykułu obejmuje wyczerpujący wykaz wyjątków, które w rezultacie muszą być przedmiotem ścisłej wykładni (zob. podobnie wyrok z dnia 16 maja 2013 r. w sprawie C‑169/12 TNT Express Worldwide, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
            28. Należy wreszcie przypomnieć, że celem, do którego dąży system przejściowy opodatkowania podatkiem VAT wymiany pomiędzy państwami członkowskimi, ustanowiony w tej dyrektywie, jest przeniesienie wpływów podatkowych do państwa członkowskiego, w którym następuje ostateczna konsumpcja dostarczonych towarów (zob. w szczególności wyroki: z dnia 22 kwietnia 2010 r. w sprawach połączonych C‑536/08 i C‑539/08 X i fiscale eenheid Facet‑Facet Trading, Zb.Orz. s. I‑3581, pkt 30, a także z dnia 18 listopada 2010 r. w sprawie C‑84/09 X, Zb.Orz. s. I‑11645, pkt 22, 31). Odstępstwo przewidziane w art. 17 ust. 2 lit. f) tejże dyrektywy powinno być zatem interpretowane w świetle tego celu.
            29. Na mocy zasady opodatkowania w państwie członkowskim przeznaczenia przedstawionej w poprzednim punkcie niniejszego wyroku art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy VAT należy zatem interpretować w ten sposób, że umożliwia nieuznanie za wewnątrzwspólnotową dostawę przemieszczenie towaru do innego państwa członkowskiego wyłącznie w zakresie, w jakim towar ten pozostaje tymczasowo w tym państwie członkowskim i ma zostać następnie odesłany z powrotem do państwa członkowskiego pochodzenia.
            30. Jedynie bowiem w sytuacji gdy przemieszczenie towaru do innego państwa członkowskiego następuje nie w celu ostatecznej konsumpcji tego towaru w tym państwie członkowskim, lecz w celu dokonania czynności przetworzenia wskazanego towaru, po której następuje odesłanie go z powrotem do państwa członkowskiego pochodzenia, takie przemieszczenie nie powinno być uznane za dostawę wewnątrzwspólnotową.
            31. W świetle powyższego odesłanie towaru z powrotem do podatnika w państwie członkowskim, z którego towar ten został pierwotnie wysłany lub przetransportowany, należy uznać za konieczną przesłankę zastosowania art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy VAT.
            32. W rezultacie na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że aby wysyłka lub transport towaru nie zostały uznane za przemieszczenie do innego państwa członkowskiego, towar ten po dokonaniu względem niego prac w państwie członkowskim zakończenia wysyłki lub transportu rzeczonego towaru musi być odesłany z powrotem do podatnika w państwie członkowskim, z którego został pierwotnie wysłany lub przetransportowany.
            W przedmiocie pytania pierwszego
            33. W pytaniu pierwszym sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że sprawdzenie możliwości dostosowania towarów przemieszczonych z pierwszego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego do innych towarów zakupionych na terytorium tego ostatniego państwa, bez wykonywania żadnych działań wobec przemieszczanych towarów, objęte jest zakresem pojęcia „prac dotyczących danych towarów” w rozumieniu tego przepisu.
            34. Należy przypomnieć, że w ramach przewidzianego w art. 267 TFUE podziału funkcji sądowniczych pomiędzy sądy krajowe a Trybunał, o ile Trybunał orzeka w trybie prejudycjalnym bez potrzeby badania co do zasady okoliczności, które skłoniły sądy krajowe do wystąpienia do niego z pytaniami i w których proponują one zastosowanie przepisu prawa Unii, o którego wykładnię zwróciły się do Trybunału, to inaczej jest jednak w szczególności w sytuacji, w której jest oczywiste, iż przepis prawa Unii, o którego wykładnię zwrócono się do Trybunału, nie może znaleźć zastosowania (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 października 1990 r. w sprawach połączonych C‑297/88 i C‑197/89 Dzodzi, Rec. s. I‑3763, pkt 39, 40; a także z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie C‑64/06 Telefónica O2 Czech Republic, Zb.Orz. s. I‑4887, pkt 22, 23).
            35. Jak podkreślono zatem w pkt 32 niniejszego wyroku, odesłanie towaru z powrotem do podatnika w państwie członkowskim, z którego został on pierwotnie wysłany lub przetransportowany, jest konieczną przesłanką zastosowania art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy VAT.
            36. Tymczasem z postanowień odsyłających wynika, że w postępowaniach głównych omawiane towary nie zostały odesłane z powrotem do państwa członkowskiego pochodzenia, czyli Republiki Francuskiej, po dokonaniu względem nich prac we Włoszech.
            37. Ponieważ przesłanka obejmująca odesłanie towaru z powrotem do państwa członkowskiego pochodzenia nie została spełniona, art. 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy VAT nie znajduje zastosowania w postępowaniach głównych.
            38. W rezultacie nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie pierwsze.
            W przedmiocie kosztów
            39. Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:
            Artykuł 17 ust. 2 lit. f) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że aby wysyłka lub transport towaru nie zostały uznane za przemieszczenie do innego państwa członkowskiego, towar ten po dokonaniu względem niego prac w państwie członkowskim zakończenia wysyłki lub transportu rzeczonego towaru musi być odesłany z powrotem do podatnika w państwie członkowskim, z którego został pierwotnie wysłany lub przetransportowany.


Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 8 lipca 1992 r. # Doris Knoch przeciwko Bundesanstalt für Arbeit. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundessozialgericht - Niemcy. # Zabezpieczenie społeczne. # Sprawa C-102/91.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 24 września 1998 r. # Walter Tögel przeciwko Niederösterreichische Gebietskrankenkasse. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundesvergabeamt - Austria. # Sprawa C-76/97.


Wyrok Trybunału z dnia 22 marca 1973 r. # Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel przeciwko Baer-Getreide GmbH. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundesverwaltungsgericht - Niemcy. # środki ochronne. # Sprawa 72-72.