Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 6 czerwca 1996 r. # Jean Baiwir przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy - Niekorzystny akt - Niedopuszczalność - Skarga o odszkodowanie. # Sprawa T-391/94.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba w składzie powiększonym) z dnia 14 maja 1997 r. # Florimex BV i Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijprodukten przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Konkurencja - Uzasadnienie. # Sprawy połączone T-70/92 oraz T-71/92.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 24 kwietnia 2012 r.#Servet Kamberaj przeciwko Istituto per l’Edilizia Sociale della Provincia autonoma di Bolzano (IPES) i in.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunale di Bolzano.#Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Artykuł 34 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Dyrektywa 2003/109/WE – Status obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi – Prawo równego traktowania w zakresie zabezpieczenia społecznego, pomocy społecznej i ochrony socjalnej – Odstępstwo od zasady równości traktowania w odniesieniu do środków z zakresu pomocy społecznej i ochrony socjalnej – Wyłączenie „świadczeń podstawowych” z zakresu zastosowania tego odstępstwa – Uregulowanie krajowe przewidujące dodatki mieszkaniowe dla najuboższych lokatorów – Wysokość funduszy przeznaczonych dla obywateli państw trzecich określana na podstawie średniej ważonej obliczanej w odmienny sposób – Oddalenie wniosku o dodatek mieszkaniowy z powodu wyczerpania środków budżetowych przeznaczonych dla obywateli państw trzecich.#Sprawa C‑571/10.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C‑571/10
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunale di Bolzano (Włochy) postanowieniem z dnia 24 listopada 2010 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 7 grudnia 2010 r., w postępowaniu:
            Servet Kamberaj
            przeciwko
            Istituto per l’Edilizia sociale della Provincia autonoma di Bolzano (IPES) ,
            Giunta della Provincia autonoma di Bolzano ,
            Provincia autonoma di Bolzano ,
            przy udziale:
            Associazione Porte Aperte/Offene Türen ,
            Human Rights International ,
            Associazione Volontarius ,
            Fondazione Alexander Langer ,
            TRYBUNAŁ (wielka izba),
            w składzie: V. Skouris, prezes, A. Tizzano, J.N. Cunha Rodrigues, K. Lenaerts, J. Malenovský i U. Lõhmus, prezesi izb, A. Rosas, E. Levits, A. Ó Caoimh (sprawozdawca), L. Bay Larsen, T. von Danwitz, A. Arabadjiev i E. Jarašiūnas, sędziowie,
            rzecznik generalny: Y. Bot,
            sekretarz: A. Impellizzeri, administrator,
            uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 października 2011 r.,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu S. Kamberaja przez F. Pintona oraz D. Simonato, avvocati,
            – w imieniu Provincia autonoma di Bolzano przez R. von Guggenberg, S. Beikirchera, Ch. Bernardi oraz D. Ambach, Rechtsanwälte,
            – w imieniu rządu belgijskiego przez J.C. Halleux oraz C. Pochet, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu francuskiego przez E. Belliard, G. de Bergues’a oraz B. Beaupère‑Manokhę, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu austriackiego przez C. Pesendorfer, działającą w charakterze pełnomocnika,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez M. Condou‑Durande oraz C. Cattabrigę, działające w charakterze pełnomocników,
            po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 13 grudnia 2011 r.,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 TUE i 6 TUE, art. 18 TFUE, 45 TFUE i 49 TFUE, art. 21 i 34 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”) oraz przepisów dyrektywy Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne (Dz.U. L 180, s. 22), a także dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz.U. 2004, L 16, s. 44). Sąd krajowy podnosi także kwestie dotyczące art. 14 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”), oraz art. 1 protokołu nr 12 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanego w Rzymie w dniu 4 listopada 2000 r. (zwanego dalej „protokołem nr 12”).
            2. Wniosek ten został złożony na kanwie sporu między S. Kamberajem a Istituto per l’Edilizia sociale della Provincia autonoma di Bolzano (instytutem budownictwa społecznego autonomicznej prowincji Bolzano, zwanym dalej „IPES”), Giunta della Provincia autonoma di Bolzano (radą autonomicznej prowincji Bolzano, zwaną dalej „Giunta”), a także Provincia autonoma di Bolzano (autonomiczną prowincją Bolzano) dotyczącego odmowy przyznania przez IPES dodatku mieszkaniowego za 2009 r. z tego powodu, że środki budżetowe Provincia autonoma di Bolzano przewidziane na wypłatę takiej pomocy obywatelom państw trzecich zostały wyczerpane.
            Ramy prawne
            Uregulowania Unii
            Dyrektywa 2000/43
            3. Dyrektywa 2000/43 zgodnie z jej art. 1 „ma na celu wyznaczenie ram walki z dyskryminacją ze względu na pochodzenie rasowe lub etniczne oraz wprowadzenie w życie w państwach członkowskich zasady równego traktowania”.
            4. Artykuł 2 ust. 1 i 2 tej dyrektywy stanowi:
            „1. Do celów niniejszej dyrektywy zasada równego traktowania oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji ze względu na pochodzenie rasowe lub etniczne.
            2. Do celów ust. 1:
            a) dyskryminacja bezpośrednia ma miejsce, gdy ze względu na pochodzenie rasowe lub etniczne osoba traktowana jest mniej przychylnie niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w podobnej sytuacji;
            b) dyskryminacja pośrednia ma miejsce, gdy pozornie neutralny przepis, kryterium lub praktyka mogą doprowadzić do szczególnie niekorzystnej sytuacji dla osób danego pochodzenia rasowego lub etnicznego w stosunku do innych osób, chyba że taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione legalnym celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są odpowiednie i konieczne”.
            5. Artykuł 3 ust. 2 dyrektywy 2000/43 stanowi, że „nie obejmuje [ona] różnego traktowania ze względu na obywatelstwo i pozostaje ona bez uszczerbku dla przepisów i warunków dotyczących wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców na terytorium państw członkowskich i wszelkiego traktowania związanego ze statusem prawnym danych obywateli państw trzecich i bezpaństwowców”.
            6. Artykuł 15 tej dyrektywy brzmi następująco:
            „Państwa członkowskie ustanawiają zasady stosowania sankcji obowiązujących wobec naruszeń przepisów krajowych przyjętych na mocy niniejszej dyrektywy i podejmują wszelkie niezbędne środki dla zapewnienia ich stosowania. Sankcje, które mogą nakazywać wypłacenie odszkodowania ofierze, muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Do dnia 19 lipca 2003 r. państwa członkowskie powiadamiają o tych przepisach Komisję, a o wszystkich późniejszych ich zmianach tak szybko, jak to możliwe”.
            Dyrektywa 2003/109
            7. Motywy 2–4, 6, 12 i 13 dyrektywy 2003/109 mają następujące brzmienie:
            „(2) Rada Europejska podczas szczególnego szczytu w Tampere w dniach 15 i 16 października 1999 r. oświadczyła, że status prawny obywateli państw trzecich powinien zostać zbliżony do statusu obywateli państw członkowskich oraz że osoba, która zamieszkiwała legalnie na terytorium państwa członkowskiego przez określony czas i która posiada zezwolenie na pobyt długoterminowy, powinna uzyskać w tym państwie członkowskim zestaw jednolitych praw, jak najbardziej zbliżonych do praw przyznanych obywatelom Unii Europejskiej.
            (3) Niniejsza dyrektywa szanuje prawa podstawowe oraz przestrzega zasad uznanych w szczególności w [EKPC] oraz w [karcie].
            (4) Integracja obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi w państwach członkowskich jest kluczowym elementem wspierania spójności gospodarczej i społecznej, która stanowi podstawowy cel Wspólnoty określony w traktacie [WE].
            […]
            (6) Głównym kryterium uzyskania statusu rezydenta długoterminowego powinien być czas zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego. Zamieszkanie powinno być zarówno legalne, jak i nieprzerwane, w celu wykazania, że związki danej osoby z tym państwem mają charakter trwały. […]
            […]
            (12) W celu ustanowienia rzeczywistego instrumentu integracji rezydentów długoterminowych ze społeczeństwem, w którym żyją, rezydenci długoterminowi powinni korzystać z równego traktowania z obywatelami państwa członkowskiego w szerokim zakresie spraw gospodarczych i społecznych, zgodnie z odpowiednimi warunkami określonymi w niniejszej dyrektywie.
            (13) W odniesieniu do pomocy społecznej możliwość ograniczenia świadczeń dla rezydentów długoterminowych do świadczeń podstawowych ma być rozumiana w taki sposób, że pojęcie to obejmuje co najmniej minimalny dochód, pomoc w przypadku choroby, ciąży, pomoc rodzicom oraz stałą opiekę. Warunki przyznawania takich świadczeń powinny być określone przez prawo krajowe”.
            8. Rozdział II dyrektywy 2003/109 dotyczy przyznawania statusu rezydenta długoterminowego w państwie członkowskim.
            9. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy, zawartym we wspomnianym rozdziale II, państwa członkowskie przyznają status rezydenta długoterminowego obywatelom państw trzecich, którzy zamieszkiwali legalnie i nieprzerwanie na terytorium tych państw przez okres pięciu lat, bezpośrednio poprzedzający złożenie właściwego wniosku.
            10. Artykuł 5 dyrektywy 2003/109 określa warunki uzyskania statusu rezydenta długoterminowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a) i b) państwa członkowskie powinny żądać od obywatela państwa trzeciego przedstawienia dowodów, że posiada on, w odniesieniu do siebie i do członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu: po pierwsze, stałe i regularne dochody wystarczające do utrzymania jego i członków jego rodziny, bez konieczności korzystania z systemu pomocy społecznej danego państwa członkowskiego, oraz, po drugie, ubezpieczenie zdrowotne w odniesieniu do wszystkich ryzyk zwykle pokrywanych dla obywateli w danym państwie członkowskim.
            11. Zgodnie z art. 5 ust. 2 tej dyrektywy państwa członkowskie mogą również wymagać od obywateli państwa trzeciego, aby spełniali oni warunki integracji zgodnie z prawem krajowym.
            12. O ile zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy 2003/109 państwa członkowskie mogą odmówić przyznania statusu rezydenta długoterminowego ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego, o tyle art. 6 ust. 2 tej dyrektywy stanowi jednak, że odmowa taka nie może być oparta na względach ekonomicznych.
            13. Zgodnie z art. 7 ust. 1 dyrektywy 2003/109 w celu uzyskania statusu rezydenta długoterminowego zainteresowany obywatel państwa trzeciego powinien złożyć wniosek do właściwych organów państwa członkowskiego, w którym zamieszkuje, dołączając do tego wniosku dokumenty określone w prawie krajowym, potwierdzające, że wnioskodawca spełnia warunki określone w art. 4 i 5 tej dyrektywy.
            14. Artykuł 11 ust. 1 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:
            „Rezydent długoterminowy korzysta z równego traktowania z obywatelami danego państwa pod względem:
            […]
            d) zabezpieczenia społecznego, pomocy społecznej i ochrony socjalnej, określonych przez prawo krajowe;
            […]
            f) dostępu do towarów i usług oraz dostaw towarów i świadczenia usług udostępnianych powszechnie oraz do procedur uzyskania zakwaterowania;
            […]”.
            15. Artykuł 11 ust. 4 tej dyrektywy stanowi, że „[p]aństwa członkowskie mogą ograniczyć równe traktowanie w odniesieniu do pomocy społecznej i ochrony socjalnej do świadczeń podstawowych”.
            16. Zgodnie z art. 12 ust. 1 dyrektywy 2003/109 państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o wydaleniu rezydenta długoterminowego, wyłącznie jeżeli osoba ta stanowi faktyczne i wystarczająco poważne zagrożenie dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego. W art. 12 ust. 2 dodano, że decyzja o wydaleniu nie może być oparta na względach ekonomicznych.
            17. Zgodnie z art. 26 akapit pierwszy dyrektywy 2003/109 państwa członkowskie powinny wprowadzić w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania tej dyrektywy najpóźniej do dnia 23 stycznia 2006 r.
            Uregulowania krajowe
            Konstytucja włoska
            18. Zgodnie z art. 117 konstytucji Włoch wyłączne uprawnienia ustawodawcze w dziedzinie pomocy społecznej przysługują państwu jedynie w zakresie określenia podstawowych poziomów świadczeń dla zapewnienia praw obywatelskich i socjalnych, które muszą być gwarantowane na całym terytorium krajowym. W zakresie wykraczającym poza ten cel właściwe są regiony.
            Dekret ustawodawczy nr 286/1998
            19. Dekret ustawodawczy nr 3 z dnia 8 stycznia 2007 r., transponujący dyrektywę 2003/109/WE dotyczącą statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (GURI nr 24 z dnia 30 stycznia 2007 r., s. 4), włączył przepisy tej dyrektywy do dekretu ustawodawczego nr 286 z dnia 25 lipca 1998 r., zawierającego tekst jednolity przepisów regulujących imigrację i status cudzoziemca (dodatek zwykły do GURI nr 191 z dnia 18 sierpnia 1998 r., zwanego dalej „dekretem ustawodawczym nr 286/1998”).
            20. Artykuł 9 ust. 1 dekretu ustawodawczego nr 286/1998 stanowi:
            „Cudzoziemiec, który posiada od co najmniej pięciu lat ważne pozwolenie na pobyt i który wykaże dochód w wysokości co najmniej rocznej kwoty zasiłku socjalnego, a w przypadku wniosku dotyczącego członków swojej rodziny wykaże wystarczający dochód [...] oraz odpowiednie zakwaterowanie spełniające minimalne warunki przewidziane we [właściwych przepisach prawa krajowego], może zwrócić się do prefekta policji o wydanie pozwolenia na pobyt dla rezydenta długoterminowego WE dla siebie i członków swojej rodziny […]”.
            21. Artykuł 9 ust. 12 dekretu ustawodawczego nr 286/1998 stanowi:
            „W uzupełnieniu przepisów dotyczących cudzoziemców legalnie przebywających na terytorium Włoch osoba posiadająca pozwolenie na pobyt dla rezydenta długoterminowego WE może:
            […]
            c) korzystać ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej, zabezpieczenia społecznego, ze świadczeń w zakresie dofinansowania świadczeń zdrowotnych, edukacyjnych i społecznych, ze świadczeń w zakresie dostępu do publicznych dóbr i usług, w tym z dostępu do procedur w sprawie uzyskania mieszkania publicznego budownictwa mieszkaniowego, chyba że przepisy stanowią inaczej i pod warunkiem że zostanie wykazane, iż cudzoziemiec rzeczywiście zamieszkuje na terytorium krajowym […]”.
            Dekret prezydenta nr 670/1972
            22. Zgodnie z art. 3 akapit trzeci dekretu prezydenta nr 670 z dnia 31 sierpnia 1972 r. w sprawie szczególnego statusu regionu Trydent-Górna Adyga (GURI nr 301 z dnia 20 listopada 1972 r., zwanego dalej „dekretem prezydenta nr 670/1972”), który stanowi źródło prawa rangi konstytucyjnej, Provincia autonoma di Bolzano z uwagi na szczególną strukturę społeczności podzieloną na trzy grupy językowe, posługujące się językami włoskim, niemieckim i ladyńskim, korzysta ze szczególnej autonomii.
            23. Na podstawie art. 8 pkt 25 dekretu nr 670/1972 w zakres tej autonomii wchodzi między innymi uprawnienie do wydawania aktów prawodawczych w dziedzinie świadczeń pomocowych i pomocy publicznej.
            24. Artykuł 15 ust. 2 dekretu nr 670/1972 stanowi, że Provincia autonoma di Bolzano, z zastrzeżeniem przypadków szczególnych, wykorzystuje swe środki przeznaczone na cele pomocy, cele społeczne i kulturalne wprost proporcjonalnie do liczebności wszystkich trzech grup językowych i w odniesieniu do ich potrzeb.
            Ustawa prowincjonalna
            25. Dodatek mieszkaniowy jest przewidziany w art. 2 akapit pierwszy lit. k) legge provinciale n° 13 (ustawy prowincjonalnej nr 13) z dnia 17 grudnia 1998 r. w brzmieniu obowiązującym w czasie zaistnienia okoliczności faktycznych w sprawie głównej (zwanej dalej „ustawą prowincjonalną”). Dodatek ten, stanowiący dopłatę do czynszu na rzecz najuboższych lokatorów, umożliwiającą im uiszczenie tego czynszu, jest rozdzielany między wszystkie trzy grupy językowe zgodnie z art. 15 ust. 2 dekretu prezydenta nr 670/1972.
            26. Artykuł 5 ust. 1 ustawy prowincjonalnej stanowi, że fundusze na działania, o których mowa w art. 2 akapit pierwszy lit. k) tej ustawy, powinny być rozdzielone pomiędzy wnioskodawców z trzech grup językowych proporcjonalnie do średniej ważonej ustalonej na podstawie liczebności tych grup oraz potrzeb każdej z nich. Zgodnie z art. 5 ust. 2 tego uregulowania potrzeby każdej grupy językowej określane są corocznie na podstawie wniosków złożonych w ostatnich dziesięciu latach.
            27. Z postanowienia odsyłającego wynika, że liczebność każdej z grup językowych oblicza się na podstawie ostatniego powszechnego spisu ludności oraz oświadczeń w sprawie przynależności do jednej z grup językowych. Do przedstawienia tych oświadczeń zobowiązani są wszyscy obywatele włoscy w wieku powyżej 14 lat mieszkający na terytorium Provincia autonoma di Bolzano.
            28. Zamieszkujący na terytorium prowincji obywatele Unii, którzy pracują i spełniają pozostałe warunki, od których ustawa uzależnia przyznanie pomocy mieszkaniowej, muszą na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy prowincjonalnej złożyć oświadczenie o przynależności lub o przystąpieniu do jednej z trzech grup językowych.
            29. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy prowincjonalnej Giunta co roku określa wysokość środków zarezerwowanych dla obywateli państw trzecich i bezpaństwowców, którzy w dniu złożenia wniosku przebywają w sposób ciągły i legalnie od co najmniej pięciu lat na terytorium prowincji oraz którzy przepracowali na terytorium prowincji co najmniej trzy lata. Liczbę mieszkań do wynajmu, które mogą być przydzielone obywatelom państw trzecich i bezpaństwowcom, określa się proporcjonalnie do średniej ważonej obejmującej, po pierwsze, liczebność takich obywateli spełniających ww. warunki, i po drugie, ich potrzeby.
            Decyzja nr 1885
            30. Z decyzji nr 1885 wydanej przez Giunta w dniu 20 lipca 2009 r., dotyczącej kwoty środków przeznaczonych w 2009 r. dla obywateli państw trzecich i bezpaństwowców, wynika, że w ramach średniej ważonej ich liczebność uzyskała współczynnik 5, podczas gdy ich potrzeby uzyskały współczynnik 1.
            Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
            31. Servet Kamberaj jest obywatelem albańskim zamieszkującym i posiadającym stałe zatrudnienie na terytorium Provincia autonoma di Bolzano od 1994 r. Z postanowienia odsyłającego wynika, że posiada on pozwolenie na pobyt na czas nieokreślony.
            32. W latach 1998–2008 skarżący w sprawie przed sądem krajowym korzystał z dodatku mieszkaniowego przewidzianego w art. 2 akapit pierwszy lit. k) ustawy prowincjonalnej.
            33. Pismem z dnia 22 marca 2010 r. IPES poinformował skarżącego w sprawie przed sądem krajowym o oddaleniu jego wniosku o dodatek za 2009 r., uzasadniając swoją decyzję tym, że ustanowiony zgodnie z decyzją nr 1885 budżet przeznaczony dla obywateli państw trzecich został wyczerpany.
            34. W skardze z dnia 8 października 2010 r. skarżący w sprawie przed sądem krajowym zwrócił się do Tribunale di Bolzano o orzeczenie, że wspomniana decyzja odmowna stanowi akt dyskryminacji wobec niego ze strony pozwanych w sprawie głównej. Jego zdaniem uregulowanie takie jak zawarte w ustawie prowincjonalnej oraz w decyzji nr 1885 jest sprzeczne w szczególności z dyrektywami 2000/43 i 2003/109 w zakresie, w jakim obywatele państw trzecich będący rezydentami długoterminowymi są traktowani mniej korzystnie niż obywatele Unii w kwestii dodatków mieszkaniowych.
            35. Provincia autonoma di Bolzano stwierdziła przed sądem odsyłającym, że w celu zapewnienia pokoju społecznego pomiędzy osobami wnioskującymi o pomoc socjalną konieczne jest proporcjonalne rozdzielenie pomocy między grupy językowe zamieszkujące na terytorium tej prowincji.
            36. Sąd odsyłający wyjaśnia, że na podstawie ustawy prowincjonalnej ludność zamieszkującą Provincia autonoma di Bolzano dzieli się na dwie kategorie, a mianowicie na obywateli Unii – Włochów i pozostałych – dla których dostęp do dodatku mieszkaniowego jest tak samo uzależniony od złożenia oświadczenia o przynależności do jednej z trzech grup językowych, i na obywateli państw trzecich, dla których nie ma takiego wymogu.
            37. Sąd ten wskazuje, że w 2009 r., w celu zaspokojenia całego zapotrzebowania na dostęp do mieszkań pod wynajem lub na własność, pierwszej kategorii, to jest obywatelom Unii – Włochom i pozostałym – przyznano środki na łączną kwotę 90 812 321,57 EUR, w tym 21 546 197,57 EUR tytułem dodatku mieszkaniowego oraz 69 266 124 EUR tytułem dofinansowania nabycia, budowy i remontu mieszkań służących za główne miejsce zamieszkania, natomiast drugiej kategorii, złożonej z obywateli państw trzecich, przyznano ogółem 11 604 595 EUR, w tym 10 200 000 EUR tytułem dodatku mieszkaniowego oraz 1 404 595 EUR tytułem dofinansowania nabycia, budowy i remontu mieszkań służących za główne miejsce zamieszkania.
            38. Z postanowienia odsyłającego wynika, że Tribunale di Bolzano wydał na wniosek skarżącego w sprawie przed sądem krajowym postanowienie o zabezpieczeniu żądanego dodatku mieszkaniowego za okres od października 2009 r. do czerwca 2010 r. w kwocie 453,62 EUR miesięcznie.
            39. Tribunale di Bolzano, uznawszy, że rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu uzależnione jest od wykładni prawa Unii, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
            „1) Czy zasada pierwszeństwa prawa Unii wymaga od sądu krajowego pełnego i natychmiastowego stosowania bezpośrednio skutecznych przepisów prawa Unii oraz odstąpienia od stosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem Unii, nawet jeżeli zostały one przyjęte w wykonaniu podstawowych zasad porządku konstytucyjnego państwa członkowskiego?
            2) Czy w przypadku sprzeczności pomiędzy przepisem krajowym i EKPC dokonane w art. 6 TUE odesłanie do EKPC wymaga od sądu krajowego zastosowania bezpośrednio art. 14 EKPC i art. 1 [protokołu nr 12] i odstąpienia od stosowania niezgodnego krajowego źródła prawa bez konieczności uprzedniego wystąpienia do krajowego trybunału konstytucyjnego o zbadanie jego zgodności z konstytucją?
            3) Czy prawo Unii, a w szczególności art. 2 [TUE] i 6 TUE, art. 21 i 34 karty oraz dyrektywy 2000/43[...] i 2003/109[...], stoi na przeszkodzie przepisom krajowym (lub, bardziej precyzyjnie, prowincjonalnym) takim jak zawarte w art. 15 ust. [2] [dekretu nr 670/1972] w związku z art. 1 i 5 ustawy prowincjonalnej [...] oraz w [decyzji nr 1865] w części, w której w odniesieniu do korzyści przez nie przewidzianych, a w szczególności do »dodatku mieszkaniowego«, nadają one znaczenie przynależności państwowej, zastrzegając dla pracowników będących rezydentami długoterminowymi niepochodzącymi z Unii lub dla bezpaństwowców traktowanie mniej korzystne niż dla obywateli Wspólnoty (Włochów lub innych) będących rezydentami?
            W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na powyższe pytania:
            4) Czy w przypadku naruszenia ogólnych zasad Unii, takich jak zakaz dyskryminacji i wymóg pewności prawa, jeżeli istnieją krajowe przepisy wykonawcze pozwalające sądowi »nakazać zaprzestanie szkodliwego zachowania i wydać każde inne [...] postanowienie, zależnie od okoliczności [mogące spowodować ustanie] skutków dyskryminacji« oraz wymagające od niego »nakazania zaprzestania zachowania, postępowania lub cofnięcia dyskryminującego aktu, jeżeli nadal on istnieje, jak również usunięcia skutków« i pozwalające zarządzić »w celu uniemożliwienia ponownego wystąpienia – w terminie określonym w postanowieniu – plan usunięcia stwierdzonych przypadków dyskryminacji«, wykładni art. 15 dyrektywy 2000/43[...] w części, w której przewiduje on, że sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, należy dokonywać w ten sposób, iż pomiędzy stwierdzonymi przypadkami dyskryminacji i skutkami, jakie mają być usunięte również w celu uniknięcia nieuzasadnionej dyskryminacji odwrotnej, obejmuje on wszystkie naruszenia oddziaływujące na osoby, których dotyczy dyskryminacja, chociażby nie były [stronami] sporu?
            W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na powyższe pytanie:
            5) Czy prawo Unii, a w szczególności art. 2 [TUE] i 6 TUE, art. 21 i 34 karty oraz dyrektywy 2000/43[...] i 2003/109[...], stoi na przeszkodzie przepisom krajowym (lub, bardziej precyzyjnie, prowincjonalnym), które wymagają jedynie od osób pochodzących spoza Wspólnoty, a nie od obywateli Wspólnoty (Włochów i innych) – zrównanych jedynie w zakresie obowiązku zamieszkiwania na terytorium prowincji przez okres dłuższy niż pięć lat – spełniania dodatkowego wymogu, polegającego na przepracowaniu trzech lat w celu korzystania z dostępu do dodatku mieszkaniowego?
            6) Czy prawo Unii, a w szczególności art. 2 [TUE] i 6 TUE, art. 18 [TFUE], 45 [TFUE] i 49 TFUE w związku z art. 1, 21 i 34 karty, stoi na przeszkodzie przepisom krajowym (lub, bardziej precyzyjnie, prowincjonalnym), które przewidują, że obywatele Wspólnoty (Włosi i inni) mają obowiązek złożenia oświadczenia o przynależności lub przystąpieniu do jednej z grup językowych obecnych w Górnej Adydze / Południowym Tyrolu w celu korzystania z dostępu do dodatku mieszkaniowego?
            7) Czy prawo Unii – a w szczególności art. 2 [TUE] i 6 TUE, art. 18 [TFUE], 45 [TFUE] i 49 TFUE w związku z art. 21 i 34 karty – stoi na przeszkodzie przepisom krajowym (lub, bardziej precyzyjnie, prowincjonalnym), które nakładają na obywateli Wspólnoty (Włochów i innych) obowiązek zamieszkiwania lub pracy na terytorium prowincji od co najmniej pięciu lat w celu korzystania z dostępu do dodatku mieszkaniowego?”.
            W przedmiocie pytań prejudycjalnych
            W przedmiocie dopuszczalności pytania pierwszego i pytań od czwartego do siódmego
            40. Na wstępie należy przypomnieć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w ramach współpracy pomiędzy Trybunałem a sądami krajowymi ustanowionej na mocy art. 267 TFUE, wyłącznie do sądu krajowego, przed który wytoczono powództwo i który musi wziąć odpowiedzialność za wydane w następstwie tego orzeczenie, należy ocena, w świetle okoliczności konkretnej sprawy, zarówno konieczności wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym, po to by mógł on rozstrzygnąć sprawę, jak również zasadności pytań, które przedkłada on Trybunałowi. W konsekwencji, jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do wydania orzeczenia (zob. w szczególności wyrok z dnia 4 lipca 2006 r. w sprawie C‑212/04 Adeneler i in., Zb.Orz. s. I‑6057, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).
            41. Jednakże w celu określenia swojej właściwości Trybunał powinien zweryfikować okoliczności, w jakich zwrócił się do niego sąd krajowy. Atmosfera współpracy, na której powinno opierać się postępowanie w trybie prejudycjalnym, wymaga bowiem, aby sąd krajowy uwzględnił ze swej strony rolę, jaka została powierzona Trybunałowi, polegającą na wspieraniu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich, a nie na formułowaniu doradczych opinii w odniesieniu do pytań o charakterze ogólnym czy hipotetycznym (zob. ww. wyrok w sprawie Adeneler i in., pkt 42).
            42. W tej kwestii należy wskazać, że oddalenie wniosku sądu krajowego jest możliwe jedynie wtedy, gdy wykładnia prawa Unii, o którą sąd ten się zwrócił, pozostaje w sposób oczywisty bez związku ze stanem faktycznym czy z przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, gdy problem ma charakter hipotetyczny lub gdy Trybunał nie dysponuje informacjami o okolicznościach faktycznych i prawnych niezbędnymi do udzielenia przydatnej odpowiedzi na pytania, które zostały mu postawione (zob. wyrok z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie C‑238/05 Asnef‑Equifax i Administración del Estado, Zb.Orz. s. I‑11125, pkt 17).
            43. To właśnie w świetle tych zasad Trybunał powinien zbadać dopuszczalność niektórych pytań sądu odsyłającego.
            W przedmiocie pytania pierwszego
            44. Poprzez pytanie pierwsze sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy zasada pierwszeństwa prawa Unii wymaga od sądu krajowego stosowania bezpośrednio skutecznych przepisów prawa Unii oraz odstąpienia od stosowania wszelkich przepisów prawa krajowego sprzecznych z prawem Unii, nawet jeżeli te przepisy krajowe zostały przyjęte na podstawie podstawowych zasad porządku konstytucyjnego danego państwa członkowskiego.
            45. Pytanie to wiąże się z zasadą ochrony mniejszości językowych, która zdaniem sądu odsyłającego jest jedną z podstawowych zasad systemu konstytucyjnego tego państwa członkowskiego. Zasada ta ma jednak znaczenie dla niniejszej sprawy jedynie w odniesieniu do obywateli włoskich i do obywateli Unii, dla których – jak wynika z pkt 26–28 niniejszego wyroku – dostęp do pomocy mieszkaniowej jest w równym stopniu uzależniony od przedstawienia oświadczenia o przynależności do jednej z trzech grup językowych, podczas gdy takie oświadczenie nie jest wymagane od obywateli państw trzecich, takich jak skarżący w sprawie przed sądem krajowym.
            46. Skoro zatem pytanie pierwsze zmierza w rzeczywistości do uzyskania od Trybunału doradczej opinii w odniesieniu do pytania o charakterze ogólnym, dotyczącego sytuacji pozostającej w sposób oczywisty bez związku ze stanem faktycznym czy z przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem odsyłającym, należy uznać, że pytanie to jest niedopuszczalne.
            W przedmiocie pytania czwartego
            47. Poprzez pytanie czwarte sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 15 dyrektywy 2000/43, który przewiduje, że sankcje za naruszenie zasady niedyskryminacji ze względu na pochodzenie rasowe lub etniczne powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, nakłada na sąd krajowy, który stwierdzi takie naruszenie, obowiązek spowodowania zaprzestania wszelkich naruszeń oddziałujących na ofiary dyskryminacji, chociażby nie były one stroną sporu.
            48. W niniejszej sprawie zarówno z postanowienia odsyłającego, jak i z uwag przedstawionych Trybunałowi wyraźnie wynika, że różnica w traktowaniu, której skarżący w sprawie przed sądem krajowym, jak twierdzi, stał się ofiarą, wynika z jego statusu obywatela państwa trzeciego.
            49. Tymczasem zgodnie z art. 1 oraz z art. 2 ust. 1 i 2 dyrektywy 2000/43 dyrektywa ta znajduje zastosowanie wyłącznie do bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji ze względu na pochodzenie rasowe lub etniczne. W art. 3 ust. 2 tej dyrektywy dodano, że nie dotyczy ona odmiennego traktowania ze względu na przynależność państwową i nie narusza przepisów oraz warunków odnoszących się do wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców na terytorium państw członkowskich i wszelkiego traktowania związanego ze statusem prawnym obywateli państw trzecich i bezpaństwowców.
            50. Wynika stąd, że akt dyskryminacji podnoszony przez skarżącego w sprawie przed sądem krajowym nie wchodzi w zakres zastosowania dyrektywy 2000/43, a pytanie czwarte jest niedopuszczalne.
            W przedmiocie pytania piątego
            51. Poprzez pytanie piąte sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalen ia, czy przepisy prawa Unii, w szczególności dyrektyw 2000/43 i 2003/109, stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu lub regionalnemu, które do celów uzyskania dodatku mieszkaniowego nakłada jedynie na obywateli państw trzecich – a nie na obywateli Unii, niezależnie od tego, czy są Włochami czy nie – dodatkowy w stosunku do obowiązku zamieszkiwania na terytorium Provincia autonoma di Bolzano przez okres ponad pięciu lat obowiązek wykonywania aktywności zawodowej od co najmniej trzech lat.
            52. Należy przypomnieć, że – jak wynika z postanowienia odsyłającego – sprawa główna dotyczy podnoszonej przez skarżącego przed sądem krajowym dyskryminacji wynikającej z mechanizmu podziału funduszy przeznaczonych na dodatki mieszkaniowe przewidzianego w ustawie prowincjonalnej i w decyzji nr 1885.
            53. Poza sporem jest, że w sprawie głównej warunek narzucony obywatelom państw w art. 5 ust. 7 ustawy prowincjonalnej, to jest warunek dotyczący obowiązku wykonywania aktywności zawodowej na terenie Provincia autonoma di Bolzano przez okres co najmniej trzech lat, był przez skarżącego w sprawie przed sądem krajowym spełniony, a jego wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie został oddalony z tego powodu, iż wnioskodawca tego warunku nie spełniał.
            54. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że pytanie piąte, które nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym czy z przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, należy uznać za niedopuszczalne.
            W przedmiocie pytań szóstego i siódmego
            55. Poprzez pytania szóste i siódme, które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy prawo Unii, a w szczególności art. 2 TUE i 6 TUE, art. 18 TFUE, 45 TFUE i 49 TFUE w związku z art. 1, 21 i 34 karty, należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie przepisom krajowym lub regionalnym, które przewidują, że obywatele Unii, aby uzyskać dostęp do dodatku mieszkaniowego przewidzianego w tym uregulowaniu, mają, po pierwsze, obowiązek zamieszkiwania lub pracy na terytorium Provincia autonoma di Bolzano od co najmniej pięciu lat, a po drugie, obowiązek złożenia oświadczenia o przynależności lub o przystąpieniu do jednej z grup językowych występujących na tym terytorium.
            56. W tej kwestii należy przypomnieć, że – jak wynika z pkt 31 i 52 niniejszego wyroku – skarżący w sprawie przed sądem krajowym jest obywatelem państwa trzeciego, który od wielu lat zamieszkuje na terytorium Provincia autonoma di Bolzano, oraz że sprawa główna dotyczy odmowy przyznania mu dodatku mieszkaniowego z tego powodu, iż budżet przeznaczony dla obywateli państw trzecich został wyczerpany i fundusze niezbędne w celu wypłacenia im tego dodatku nie były już dostępne.
            57. Sąd krajowy nie wykazał, z jakiego powodu podważenie – na podstawie prawa Unii – warunków dotyczących miejsca zamieszkania lub językowych, nałożonych przez uregulowanie Provincia autonoma di Bolzano na obywateli Unii do celów uzyskania dodatku mieszkaniowego, mogłoby mieć związek ze stanem faktycznym lub z przedmiotem zawisłego przed nim sporu.
            58. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że przedstawione przez ten sąd pytania szóste i siódme są niedopuszczalne.
            Co do istoty
            W przedmiocie pytania drugiego
            59. Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy w przypadku sprzeczności pomiędzy przepisem krajowym i EKPC dokonane w art. 6 TUE odesłanie do EKPC wymaga od sądu krajowego zastosowania bezpośrednio postanowień konwencji, konkretnie art. 14 EKPC i art. 1 protokołu nr 12, oraz odstąpienia od stosowania niezgodnej z tą konwencją krajowej normy prawnej bez konieczności uprzedniego wystąpienia do Corte costituzionale o zbadanie jego zgodności z konstytucją.
            60. Zgodnie z art. 6 ust. 3 TUE prawa podstawowe zagwarantowane w EKPC oraz te wynikające z tradycji konstytucyjnych państw członkowskich należą do ogólnych zasad prawa Unii Europejskiej.
            61. To postanowienie TUE znajduje odbicie w utrwalonym orzecznictwie Trybunału, zgodnie z którym prawa podstawowe stanowią integralną część ogólnych zasad prawa, których przestrzeganie zapewnia Trybunał (zob. w szczególności wyrok z dnia 29 września 2011 r. w sprawie C‑521/09 P Elf Aquitaine przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-8947, pkt 112).
            62. Artykuł 6 ust. 3 TUE nie reguluje jednak stosunków między EKPC a porządkami prawnymi państw członkowskich i nie określa konsekwencji, jakie sąd krajowy powinien wyciągnąć w razie sprzeczności między prawami gwarantowanymi w tej konwencji a normą prawa krajowego.
            63. Na pytanie drugie należy zatem odpowiedzieć w ten sposób, że w przypadku sprzeczności pomiędzy przepisem krajowym i EKPC dokonane w art. 6 TUE odesłanie do EKPC nie wymaga od sądu krajowego zastosowania bezpośrednio postanowień tej konwencji oraz odstąpienia od stosowania niezgodnej z nią krajowej normy prawnej.
            W przedmiocie pytania trzeciego
            64. Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy prawo Unii, a w szczególności dyrektywy 2000/43 i 2003/109, należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie istnieniu uregulowania krajowego lub regionalnego takiego jak rozpatrywane w sprawie głównej, które w zakresie przyznawania dodatku mieszkaniowego traktuje obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi inaczej niż obywateli Unii zamieszkujących na terytorium Provincia autonoma di Bolzano, niezależnie od tego, czy są oni obywatelami włoskimi.
            65. Z przyczyn przedstawionych już w pkt 48–50 niniejszego wyroku należy stwierdzić, że dyskryminacja podnoszona przez skarżącego w sprawie przed sądem krajowym nie wchodzi w zakres zastosowania dyrektywy 2000/43.
            66. Jeżeli chodzi o dyrektywę 2003/109, należy na wstępie przypomnieć, że wprowadzony nią system wyraźnie wskazuje, iż nabycie statusu rezydenta długoterminowego podlega szczególnej procedurze, a także obowiązkowi spełnienia warunków określonych w rozdziale II tej dyrektywy.
            67. I tak, zgodnie z art. 4 dyrektywy 2003/109 państwa członkowskie zastrzegają przyznanie statusu rezydenta długoterminowego obywatelom państw trzecich, którzy zamieszkiwali legalnie i nieprzerwanie na terytorium tych państw członkowskich przez okres pięciu lat bezpośrednio poprzedzający złożenie właściwego wniosku. Artykuł 5 tej dyrektywy uzależnia nabycie tego statusu od przedstawienia przez obywatela państwa trzeciego występującego z takim wnioskiem dowodu, że posiada on wystarczające dochody oraz ubezpieczenie zdrowotne. Wreszcie art. 7 dyrektywy określa wymogi proceduralne, jakie należy spełnić w celu uzyskania tego statusu.
            68. W tych okolicznościach do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy skarżący w sprawie przed sądem krajowym posiada status rezydenta długoterminowego, co oznaczałoby, że może on ubiegać się na podstawie omawianej dyrektywy o traktowanie go na równi z obywatelami danego państwa członkowskiego – zgodnie z art. 11 ust. 1 tej dyrektywy.
            69. Na tym etapie należy zbadać, czy mechanizm podziału funduszy przeznaczonych na dodatki mieszkaniowe, taki jak ten, którego dotyczy sprawa główna, jest zgodny z zasadą równości traktowania ustanowioną w art. 11 dyrektywy 2003/109.
            – W przedmiocie różnicy w traktowaniu i w przedmiocie porównywalności rozpatrywanych sytuacji
            70. Po pierwsze, należy zauważyć, że w sprawie głównej fundusze przeznaczone na dodatki mieszkaniowe dzielone są – zarówno w odniesieniu do obywateli Unii, niezależnie od tego, czy są oni Włochami, jak i w odniesieniu do obywateli państw trzecich – w oparciu o średnią ważoną ustalaną na podstawie liczebności każdej kategorii oraz jej potrzeb.
            71. Jednak o ile – w odniesieniu do obywateli włoskich i obywateli Unii, których dostęp do pomocy mieszkaniowej, jak wynika z pkt 26–28 niniejszego wyroku, jest w równej mierze uzależniony od przedłożenia oświadczenia o przynależności do jednej z trzech grup językowych – do obu czynników uwzględnianych przy obliczaniu średniej ważonej stosuje się ten sam współczynnik, to jest współczynnik 1, o tyle na podstawie decyzji nr 1885 w odniesieniu do obywateli państw trzecich do czynnika związanego z liczebnością stosuje się współczynnik 5, natomiast do ich potrzeb – współczynnik 1.
            72. Jak wynika z postanowienia odsyłającego, począwszy od roku 2009, podział części funduszy przyznanych jako pomoc mieszkaniowa z jednej strony obywatelom Unii i z drugiej strony obywatelem państw trzecich następował na podstawie różnych metod obliczeń. Skutkiem zastosowania różnych współczynników było mniej korzystne potraktowanie kategorii złożonej z obywateli państw trzecich, ponieważ środki budżetowe będące w dyspozycji na realizację wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego są bardziej ograniczone, a zatem istnieje ryzyko szybszego ich wyczerpania niż środków przeznaczonych dla obywateli Unii.
            73. Należy zatem wskazać, że zróżnicowanie współczynników dotyczących liczebności z jednej strony obywateli państw trzecich i z drugiej strony obywateli Unii, niezależnie od tego, czy są oni Włochami, należących do jednej z trzech grup językowych, powoduje odmienne traktowanie tych dwóch kategorii beneficjentów.
            74. Jeżeli chodzi o porównanie obywateli Unii, niezależnie od tego, czy są oni Włochami, oraz obywateli państw trzecich, Provincia autonoma di Bolzano podnosi, że wykorzystanie różnych mechanizmów w celu ustalenia liczebności tych dwóch kategorii lub w celu liczbowego ujęcia ich potrzeb wykazuje, iż nie znajdują się oni w porównywalnej sytuacji.
            75. Jednak nawet przy założeniu, że – jak podnosi Provincia autonoma di Bolzano – istnieją trudności statystyczne lub administracyjne w opracowywaniu wniosków o dodatek mieszkaniowy składanych w szczególności przez obywateli państw trzecich, trudności te nie tłumaczą, dlaczego sytuacja tych obywateli – skoro uzyskali oni status wynikający z dyrektywy 2003/109, spełnili zarówno wymogi formalne, jak i warunki ustanowione w dyrektywie i nie posiadają środków wystarczających na pokrycie wydatków mieszkaniowych – nie jest porównywalna z sytuacją obywatela Unii mającego takie same potrzeby ekonomiczne.
            – W przedmiocie różnicy w traktowaniu w świetle art. 11 ust. 1 dyrektywy 2003/109
            76. Po drugie, należy ustalić, czy – czemu Provincia autonoma di Bolzano zaprzecza – stwierdzona w ten sposób różnica w traktowaniu wchodzi w zakres zastosowania dyrektywy 2003/109, w szczególności jej art. 11, w którego ust. 1 lit. d) przewidziano, że rezydenci długoterminowi korzystają z równego traktowania pod względem zabezpieczenia społecznego, pomocy społecznej i ochrony socjalnej w znaczeniu, w jakim pojęcia te określone są przez prawo krajowe.
            77. W tej kwestii należy przypomnieć, że kiedy prawodawca Unii odsyła wprost do prawa krajowego, a tak jest w wypadku art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/109, definiowanie określonych pojęć tego prawa w sposób autonomiczny i jednolity zgodnie z prawem Unii nie jest zadaniem Trybunału (zob. podobnie wyrok z dnia 18 stycznia 1984 r. w sprawie 327/82 Ekro, Rec. s. 107, pkt 14). Takie odesłanie oznacza bowiem, że wolą prawodawcy Unii było poszanowanie wciąż istniejących różnic między państwami członkowskimi w zakresie definicji i zakresu takich pojęć.
            78. Jednak zarówno brak autonomicznej i jednolitej, zgodnej z prawem Unii definicji pojęć z zakresu zabezpieczenia społecznego, pomocy społecznej i ochrony socjalnej, jak i odesłanie do prawa krajowego zawarte w art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/109 dotyczącym tych pojęć nie oznaczają, że państwa członkowskie przy stosowaniu zasady równości traktowania przewidzianej w tym przepisie mogą osłabiać skuteczność (effet utile) dyrektywy 2003/109.
            79. Z motywu 3 dyrektywy 2003/109 wynika, że szanuje ona prawa podstawowe oraz przestrzega zasad uznanych w szczególności w karcie, która zgodnie z art. 6 ust. 1 akapit pierwszy TUE ma taką samą moc prawną jak traktaty. Zgodnie z art. 51 ust. 1 karty jej postanowienia znajdują zastosowanie do państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim państwa te stosują prawo Unii.
            80. Wynika stąd, że przy określaniu – zdefiniowanych w prawie krajowym i podlegających zasadzie równości traktowania z art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/109 – środków z zakresu zabezpieczenia społecznego pomocy społecznej i ochrony socjalnej państwa członkowskie powinny szanować prawa i przestrzegać zasad ustanowionych w karcie, w szczególności w jej art. 34. Zgodnie z art. 34 ust. 3 karty w celu zwalczania wykluczenia społecznego i ubóstwa Unia – a zatem i państwa członkowskie, gdy wdrażają jej prawo – „uznaje i szanuje prawo do pomocy społecznej i mieszkaniowej dla zapewnienia, zgodnie z zasadami ustanowionymi w prawie Unii oraz ustawodawstwach i praktykach krajowych, godnej egzystencji wszystkim osobom pozbawionym wystarczających środków”.
            81. Skoro zatem zarówno art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/109, jak i art. 34 ust. 3 karty zawierają odniesienie do prawa krajowego, do sądu krajowego należy – z uwzględnieniem integracyjnego celu dyrektywy – dokonanie oceny, czy dodatek mieszkaniowy, taki jak przewidziany przez ustawę prowincjonalną, mieści się w jednej z kategorii wymienionych w art. 11 ust. 1 lit. d), co kwestionuje  Provincia autonoma di Bolzano.
            – W przedmiocie art. 11 ust. 4 dyrektywy 2003/109
            82. Z uwagi na to, że możliwe jest, by sąd krajowy uznał, iż dodatek mieszkaniowy, którego dotyczy sprawa główna, wchodzi w zakres art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/109, należy, po trzecie, zbadać, czy Provincia autonoma di Bolzano ma podstawy – jak twierdzi – by na mocy art. 11 ust. 4 ograniczyć stosowanie zasady równości traktowania z art. 11 ust. 1.
            83. W tej kwestii należy przypomnieć, że art. 11 ust. 4 dyrektywy 2003/109 stanowi, iż w dziedzinie pomocy społecznej i ochrony socjalnej państwa członkowskie mogą ograniczyć równe traktowanie do świadczeń podstawowych. Przepis ten nie pozwala natomiast na odstępstwo od tej zasady, jeżeli chodzi o świadczenia z zabezpieczenia społecznego rozumianego zgodnie z prawem krajowym.
            84. Z motywu 13 tej dyrektywy wynika, że pojęcie świadczeń podstawowych obejmuje co najmniej minimalny dochód, pomoc w przypadku choroby, ciąży, pomoc rodzicom oraz stałą opiekę. Warunki przyznawania takich świadczeń powinny być, zgodnie z tym motywem, określone przez prawo krajowe.
            85. Przede wszystkim należy zauważyć, że zawarty w motywie 13 wykaz obrazujący pojęcie świadczeń podstawowych z art. 11 ust. 4 dyrektywy 2003/109 nie jest wyczerpujący, o czym świadczy użycie wyrażenia „co najmniej”. Okoliczność, że w motywie tym nie zawarto jakiejkolwiek wzmianki o dodatkach mieszkaniowych, nie oznacza więc, iż nie są one świadczeniami podstawowymi, do których zasada równości traktowania powinna być bezwzględnie stosowana.
            86. Następnie należy zauważyć, że skoro integracja obywateli państw trzecich, którzy są długoterminowymi rezydentami w państwach członkowskich, i prawo tych obywateli do korzystania z równości traktowania w dziedzinach wymienionych w art. 11 ust. 1 dyrektywy 2003/109 stanowią normę ogólną, odstępstwo przewidziane w art. 11 ust. 4 powinno być interpretowane w sposób ścisły (zob. analogicznie wyrok z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie C‑578/08 Chakroun, Zb.Orz. s. I‑1839, pkt 43).
            87. W tej kwestii należy wskazać, że organ publiczny – czy to na poziomie krajowym, regionalnym, czy lokalnym – może powoływać się na to odstępstwo ustanowione w art. 11 ust. 4 dyrektywy 2003/109 jedynie w sytuacji, gdy władze danego państwa członkowskiego właściwe do wprowadzenia w życie tej dyrektywy jasno wyraziły zamiar powołania się na to odstępstwo.
            88. Z akt sprawy będących w dyspozycji Trybunału nie wynika, by Republika Włoska wyraziła wolę skorzystania z odstępstwa od zasady równości traktowania przewidzianego w art. 11 ust. 4 dyrektywy 2003/109.
            89. Wreszcie należy wskazać, że odesłanie do prawa krajowego zawarte w motywie 13 tej dyrektywy ograniczone jest do szczegółowych zasad przyznawania takich świadczeń, to jest do ustalenia warunków dostępu i poziomu takich świadczeń, jak również odnośnych procedur.
            90. Znaczenie i zakres pojęcia „świadczenia podstawowe”, zawartego w art. 11 ust. 4 dyrektywy 2003/109, należy zatem ustalać z uwzględnieniem kontekstu, w jaki przepis ten się wpisuje, oraz celu dyrektywy, którym jest integracja obywateli państw trzecich, którzy legalnie i długoterminowo zamieszkiwali w państwach członkowskich.
            91. Artykuł 11 ust. 4 dyrektywy 2003/109 należy rozumieć w ten sposób, że pozwala on państwom członkowskim na ograniczenie równości traktowania przysługującej osobom posiadającym status wynikający z dyrektywy 2003/109, z wyłączeniem świadczeń pomocy społecznej lub ochrony socjalnej przyznawanych przez organy publiczne – czy to na poziomie krajowym, regionalnym, czy lokalnym – które przyczyniają się do zaspokojenia przez jednostkę elementarnych potrzeb, takich jak wyżywienie, mieszkanie lub zdrowie.
            92. W tej kwestii należy przypomnieć, że zgodnie z art. 34 karty Unia uznaje i szanuje prawo do pomocy społecznej i mieszkaniowej dla zapewnienia godnej egzystencji wszystkim osobom pozbawionym wystarczających środków. Wynika stąd, że dodatek będący przedmiotem sporu przed sądem krajowym, w zakresie, w jakim odpowiada on celowi wyrażonemu w przytoczonym artykule karty, nie może zostać w prawie Unii uznany za świadczenie niewchodzące w zakres świadczeń podstawowych w rozumieniu art. 11 ust. 4 dyrektywy 2003/109. Do sądu krajowego należy poczynienie niezbędnych ustaleń, z uwzględnieniem celu tego dodatku, jego kwoty, warunków jego przyznawania oraz miejsca tego dodatku we włoskim systemie pomocy społecznej.
            93. Ze względu na powyższe rozważania na pytanie trzecie należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/109 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie istnieniu uregulowania krajowego lub regionalnego takiego jak rozpatrywane w sprawie głównej, które w zakresie przyznawania dodatku mieszkaniowego przewiduje wobec obywateli państw trzecich posiadających status rezydenta długoterminowego, przyznany zgodnie przepisami tej dyrektywy, traktowanie odmienne w porównaniu z traktowaniem zastrzeżonym dla obywateli krajowych zamieszkujących w tej samej prowincji lub w tym samym regionie przy podziale funduszy przeznaczonych na te dodatki, o ile taka pomoc należy do jednej z trzech kategorii objętych tym przepisem, a art. 11 ust. 4 nie znajduje zastosowania.
            W przedmiocie kosztów
            94. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
            1) Pytanie pierwsze oraz pytania od czwartego do siódmego, przedłożone przez Tribunale di Bolzano w sprawie C‑571/10, są niedopuszczalne.
            2) W przypadku sprzeczności pomiędzy normą prawa krajowego a europejską Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisaną w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (EKPC), dokonane w art. 6 ust. 3 TUE odesłanie do EKPC nie wymaga od sądu krajowego zastosowania bezpośrednio postanowień tej konwencji i odstąpienia od stosowania niezgodnej z nią normy prawa krajowego.
            3) Artykuł 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie istnieniu uregulowania krajowego lub regionalnego takiego jak rozpatrywane w sprawie głównej, które w zakresie przyznawania dodatku mieszkaniowego przewiduje wobec obywateli państw trzecich posiadających przyznany zgodnie przepisami tej dyrektywy status rezydenta długoterminowego traktowanie odmienne w porównaniu z traktowaniem zastrzeżonym dla obywateli krajowych zamieszkujących w tej samej prowincji lub w tym samym regionie przy podziale funduszy przeznaczonych na te dodatki, o ile taka pomoc należy do jednej z trzech kategorii objętych tym przepisem, a art. 11 ust. 4 nie znajduje zastosowania.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 13 grudnia 2005 r.#Marks & Spencer plc przeciwko David Halsey (Her Majesty's Inspector of Taxes).#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division - Zjednoczone Królestwo.#Artykuły 43 WE oraz 48 WE - Podatek dochodowy od osób prawnych - Grupy spółek - Ulga podatkowa - Zyski spółek dominujących - Odliczenie strat poniesionych przez spółkę zależną będącą rezydentem - Pozwolenie - Odliczenie strat poniesionych w innym Państwie Członkowskim przez spółkę zależną będącą nierezydentem - Wykluczenie.#Sprawa C-446/03.

text:
      Sprawa C-446/03
      Marks & Spencer plc
      przeciwko
      David Halsey (Her Majesty’s Inspector of Taxes)
      [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division]
      Artykuły 43 WE i 48 WE – Podatek dochodowy od osób prawnych – Grupy spółek – Ulga podatkowa – Dochody spółek dominujących – Odliczenie strat poniesionych przez spółkę zależną będącą rezydentem – Zezwolenie – Odliczenie strat poniesionych w innym państwie członkowskim przez spółkę zależną niebędącą rezydentem – Wyłączenie
      Opinia rzecznika generalnego M. Poiaresa Madura przedstawiona w dniu 7 kwietnia 2005 r.  I‑0000
      Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 13 grudnia 2005 r.  I‑0000
      Streszczenie wyroku
      Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Przepisy podatkowe – Podatek dochodowy od osób prawnych – Ulga podatkowa
            – Ustawodawstwo krajowe wykluczające odliczenie przez spółkę dominującą strat poniesionych w innym państwie członkowskim przez
            spółkę zależną z siedzibą na terytorium tego państwa – Dopuszczalność – Granice
      (art. 43 WE i 48 WE)
      Artykuły 43 WE oraz 48 WE nie sprzeciwiają się w obecnym stanie prawa wspólnotowego temu, by ustawodawstwo państwa członkowskiego
         wyłączało w sposób generalny możliwość odliczenia przez spółkę dominującą będącą rezydentem od jej dochodu podlegającego opodatkowaniu
         strat poniesionych w innym państwie członkowskim przez jej spółkę zależną z siedzibą na jego terytorium, mimo że przewiduje
         taką możliwość w odniesieniu do strat poniesionych przez spółkę zależną będącą rezydentem.

      Jednakże sprzeczne z art. 43 WE oraz 48 WE jest wyłączenie takiej możliwości w przypadku spółki dominującej będącej rezydentem,
         w sytuacji gdy po pierwsze, spółka zależna niebędąca rezydentem wyczerpała możliwości uwzględnienia strat poniesionych w państwie,
         w którym jest rezydentem, w danym roku podatkowym w drodze wniosku o udzielenie ulgi, jak również w poprzednich latach podatkowych,
         i po drugie, w państwie, w którym jest rezydentem, nie ma możliwości uwzględnienia tych strat w kolejnych latach podatkowych
         przez nią samą bądź przez osobę trzecią, w szczególności w przypadku zbycia spółki zależnej na rzecz tej osoby trzeciej.

      (por. pkt 59 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 13 grudnia 2005 r. (*)

      Artykuły 43 WE oraz 48 WE – Podatek dochodowy od osób prawnych – Grupy spółek – Ulga podatkowa – Dochody spółek dominujących – Odliczenie strat poniesionych przez spółkę zależną będącą rezydentem – Zezwolenie – Odliczenie strat poniesionych w innym państwie członkowskim przez spółkę zależną niebędącą rezydentem – Wyłączenie
      W sprawie C-446/03
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez High Court
         of Justice (England & Wales), Chancery Division (Zjednoczone Królestwo) postanowieniem z dnia 16 lipca 2003 r., które wpłynęło
         do Trybunału w dniu 22 października 2003 r., w postępowaniu:

      Marks & Spencer plc
      przeciwko
      David Halsey (Her Majesty’s Inspector of Taxes),
      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, Prezes, P. Jann, C. W. A. Timmermans i A. Rosas, prezesi izb, C. Gulmann (sprawozdawca), A. La Pergola,
         J.‑P. Puissochet, R. Schintgen, N. Colneric, J. Klučka, U. Lõhmus, E. Levits i A. Ó Caoimh, sędziowie,

      rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
      sekretarz: K. Sztranc, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 1 lutego 2005 r.
      uwzględniając uwagi przedstawione:
      –       w imieniu Marks & Spencer plc przez G. Aaronsona, QC, oraz P. Farmera, barrister,
      –       w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez M. Bethella, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez R. Plendera,
         QC, oraz D. Ewarta, barrister,

      –       w imieniu rządu niemieckiego przez W.-D. Plessinga oraz A. Tiemann, działających w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu rządu greckiego przez K. Boskovitsa oraz V. Kyriazopoulosa, jak również przez I. Pouli oraz S. Trekli, działających
         w charakterze pełnomocników,

      –       w imieniu rządu francuskiego przez G. de Bergues’a oraz C. Jurgensen‑Mercier, działających w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu Irlandii przez D. J. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez E. Fitzsimonsa, SC, oraz
         G. Clohessy, BL,

      –       w imieniu rządu niderlandzkiego przez H. G. Sevenster, S. Terstal oraz J. van Bakel, działające w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu rządu fińskiego przez A. Guimaraes-Purokoski, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –       w imieniu rządu szwedzkiego przez A. Kruse’a, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Lyala, działającego w charakterze pełnomocnika,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 43 WE oraz 48 WE.
      2       Wniosek ten został złożony w ramach sporu toczącego się między Marks & Spencer plc (zwaną dalej „Marks & Spencer”) a brytyjskim
         organem administracji podatkowej w przedmiocie oddalenia przez niego wniosku o udzielenie ulgi podatkowej złożonego przez
         Marks & Spencer z zamiarem odliczenia przez nią strat, poniesionych przez jej spółki zależne mające siedziby w Belgii, Niemczech
         i Francji, od dochodu podlegającego opodatkowaniu w Zjednoczonym Królestwie.

       Ramy prawa krajowego
      3       Przepisy prawa krajowego znajdujące zastosowanie w sprawie przed sądem krajowym zawarte są w Income and Corporation Tax Act
         1988 (ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, zwanej dalej „ICTA”). Zostały one przedstawione poniżej z uwzględnieniem
         informacji wskazanych w postanowieniu odsyłającym.

       Opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób prawnych
      4       Zgodnie z art. 6 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ICTA podatkowi dochodowemu od osób prawnych podlegają dochody spółek, które mają
         siedzibę w Zjednoczonym Królestwie lub wykonują w nim działalność gospodarczą za pośrednictwem oddziału bądź agencji.

      5       Artykuł 8 ust. 1 ICTA poddaje opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych globalne dochody spółek będących rezydentami.
         Artykuł 11 ust. 1 poddaje spółki niebędące rezydentami opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych jedynie w zakresie
         dochodów ich oddziałów lub agencji mających siedzibę w Zjednoczonym Królestwie.

      6       W świetle konwencji podatkowej zawartej przez Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandię Północną w szczególności
         z Królestwem Belgii, Republiką Federalną Niemiec oraz Republiką Francuską zagraniczne spółki zależne spółek będących rezydentami
         podlegają, jako nierezydenci, opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych w Zjednoczonym Królestwie jedynie w zakresie działalności
         gospodarczej wykonywanej w tym państwie członkowskim za pośrednictwem stałego przedsiębiorstwa w rozumieniu tych konwencji.

      7       W Zjednoczonym Królestwie obowiązuje system zaliczania na poczet podatku celem uniknięcia podwójnego opodatkowania.
      8       System ten przejawia się w następujących dwóch aspektach.
      9       Po pierwsze, spółka mająca siedzibę z Zjednoczonym Królestwie, która wykonuje działalność gospodarczą w innym państwie członkowskim
         za pośrednictwem oddziału mającego w nim siedzibę, jest opodatkowana w Zjednoczonym Królestwie w zakresie dochodów tego oddziału
         i odlicza od należnego podatku podatek uiszczony w tym innym państwie członkowskim bądź też zezwala mu się na odliczenie tego
         podatku w ramach określenia zobowiązania podatkowego oddziału w Zjednoczonym Królestwie. Dochód oddziału jest określany według
         zasad podatkowych Zjednoczonego Królestwa. Strata z działalności może zostać pokryta dochodami spółki mającej siedzibę w Zjednoczonym
         Królestwie. Niepokryte straty mogą zostać przeniesione na następne lata podatkowe. Okoliczność, że strata może zostać pokryta
         w innym państwie członkowskim z przyszłych dochodów oddziału, nie stanowi przeszkody jej pokryciu z dochodów w Zjednoczonym
         Królestwie.

      10     Po drugie, spółka mająca siedzibę w Zjednoczonym Królestwie, która wykonuje działalność gospodarczą w innym państwie członkowskim
         za pośrednictwem spółki zależnej mającej w nim siedzibę, jest opodatkowana w Zjednoczonym Królestwie w zakresie dywidend wypłacanych
         przez tę spółkę zależną i ma prawo do zaliczenia na poczet podatku podatku uiszczonego w innym państwie członkowskim od dochodów,
         z których zostały wypłacone dywidendy, jak również ewentualnie wszelkich podatków potrąconych u źródła. Jeżeli ustawodawstwo
         dotyczące kontrolowanych spółek zagranicznych nie znajduje zastosowania, spółka dominująca nie jest opodatkowywana w zakresie
         dochodów spółki zależnej niebędącej rezydentem i nie może pokryć jej strat ze swoich dochodów.

      11     Zgodnie z art. 208 ICTA dywidendy wypłacone spółce dominującej mającej siedzibę w Zjednoczonym Królestwie przez spółkę zależną
         mającą również siedzibę w tym państwie członkowskim nie są opodatkowane, w odróżnieniu od dywidend wypłaconych przez spółkę
         zależną mającą siedzibę w innym państwie członkowskim.

       Szczególny system rozliczania strat w ramach grup spółek (grupowa ulga podatkowa)
      12     Obowiązujący w Zjednoczonym Królestwie system grupowych ulg podatkowych pozwala spółkom będącym członkami grupy przeprowadzić
         między sobą rozliczenia ich dochodów ze stratami.

      13     Artykuł 402 ICTA stanowi:
      „Z zastrzeżeniem przepisów niniejszego tytułu oraz art. 492 ust. 8 ulgi na straty z działalności oraz inne sumy podlegające
         odliczeniu od podatku dochodowego od osób prawnych mogą być, w przypadkach wskazanych w ust. 2 i 3 […], przekazane przez spółkę
         (»spółkę przekazującą«) wchodzącą w skład grupy spółek na wniosek innej spółki (»spółki przejmującej«) wchodzącej w skład
         tej samej grupy i zostać przypisane spółce przejmującej w formie ulgi podatkowej zwanej »grupową«, przyznanej w ramach podatku
         dochodowego od osób prawnych.

      2.      Grupowa ulga podatkowa może być uzyskana, jeśli spółka przekazująca i spółka przejmująca wchodzą w skład tej samej grupy spółek
         […]”.

      14     Artykuł 403 ICTA stanowi:
      „1.      Jeśli w trakcie roku rozrachunkowego (»okresu referencyjnego«) spółka przekazująca ponosi:
      a)      straty z działalności […], to kwota odpowiadająca stracie może zostać odliczona do celów podatku dochodowego od osób prawnych
         od łącznych dochodów spółki przejmującej za odpowiedni okres rozrachunkowy, z zastrzeżeniem niniejszego tytułu”.

      15     W odniesieniu do lat podatkowych przed dniem 1 kwietnia 2000 r. art. 413 ust. 5 ICTA dodaje:
      „W niniejszym tytule określenie »spółka« obejmuje wyłącznie osoby prawne mające siedzibę w Zjednoczonym Królestwie […]”.
      16     W następstwie zmiany przepisów, która nastąpiła po wydaniu przez Trybunał wyroku z dnia 16 lipca 1998 r. w sprawie C-264/96
         ICI, Rec. str. I-4695, system grupowych ulg podatkowych począwszy od roku podatkowego 2000 znajduje zastosowanie do dochodów
         i strat objętych zakresem przedmiotowym prawa podatkowego Zjednoczonego Królestwa.

      17     Wskutek owej zmiany przepisów:
      –       straty mającego siedzibę w Zjednoczonym Królestwie oddziału spółki niebędącej rezydentem mogą zostać przeniesione na inną
         spółkę wchodzącą w skład grupy celem odliczenia ich od jej dochodów podlegających opodatkowaniu w Zjednoczonym Królestwie;

      –       straty spółki wchodzącej w skład grupy mającej siedzibę w Zjednoczonym Królestwie mogą zostać przeniesione na oddział celem
         odliczenia ich od jego dochodów osiągniętych w Zjednoczonym Królestwie.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      18     Marks & Spencer jest spółką utworzoną i zarejestrowaną w Anglii i Walii. Jest ona spółką dominującą w stosunku do spółek mających
         siedzibę w Zjednoczonym Królestwie i innych państwach. Jest ona jednym z najbardziej znaczących detalistów w Zjednoczonym
         Królestwie na rynku konfekcji, produktów spożywczych, artykułów gospodarstwa domowego i usług finansowych.

      19     Począwszy od 1975 r. rozpoczęła ona ekspansję w innych państwach poprzez otwarcie sklepu we Francji. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych
         posiadała punkty sprzedaży w ponad 36 państwach w ramach sieci spółek zależnych i systemu franchisingowego.

      20     Wzrostowa tendencja strat wystąpiła w połowie lat 90.
      21     W marcu 2001 r. Marks & Spencer poinformowała o zbyciu swoich aktywów na kontynencie europejskim. W dniu 31 grudnia 2001 r.
         spółka zależna we Francji została zbyta podmiotowi trzeciemu, podczas gdy inne spółki zależne, w tym belgijska i niemiecka,
         zaprzestały wszelkiej działalności gospodarczej.

      22     W Zjednoczonym Królestwie Marks & Spencer zażądała na podstawie art. 6 załącznika 17 A do ICTA przyznania jej grupowej ulgi
         podatkowej z tytułu strat poniesionych przez jej spółki zależne mające siedzibę w Belgii, Niemczech i Francji w czterech latach
         podatkowych, które kończyły się odpowiednio z dniem: 31 marca 1998 r., 31 marca 1999 r., 31 marca 2000 r. i 31 marca 2001 r.
         Jak wynika z akt przedstawionych Trybunałowi, strony postępowania przed sądem krajowym są zgodne, że straty powinny być obliczone
         zgodnie z przepisami podatkowymi Zjednoczonego Królestwa. Na żądanie organu podatkowego Marks & Spencer przeliczyła zatem
         straty w oparciu o tę podstawę.

      23     Wspomniane spółki zależne wykonywały działalność gospodarczą w państwach członkowskich swojej siedziby. Nie posiadały one
         stałego przedsiębiorstwa w Zjednoczonym Królestwie, gdzie nie wykonywały też żadnej działalności gospodarczej.

      24     Wnioski o udzielenie ulgi podatkowej zostały oddalone z tego względu, że grupowa ulga podatkowa mogła zostać przyznana tylko
         w zakresie strat zanotowanych w Zjednoczonym Królestwie.

      25     Marks & Spencer zaskarżyła decyzję odmowną do Special Commissioners of Income Tax, który to organ oddalił odwołanie.
      26     Marks & Spencer wniosła apelację od tego orzeczenia do High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division, który postanowił
         zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy w przypadku gdy:
      –       ustawodawstwo państwa członkowskiego, takie jak ustawodawstwo Zjednoczonego Królestwa znajdujące zastosowanie do grup spółek,
         zakazuje spółce dominującej będącej rezydentem do celów podatkowych w tym państwie członkowskim zmniejszania jej dochodu podlegającego
         opodatkowaniu w tym państwie przez pokrycie nim strat poniesionych przez spółki zależne mające siedzibę do celów podatkowych
         w innym państwie członkowskim, mimo że takie pokrycie byłoby dopuszczalne, gdyby miały one siedzibę do celów podatkowych w tym
         samym państwie członkowskim, co spółka dominująca;

      –       państwo członkowskie spółki dominującej:
      –       opodatkowuje spółki mające siedzibę na jego terytorium podatkiem dochodowym od osób prawnych obejmującym całość ich dochodów,
         włączając w to dochody oddziałów mających siedzibę w innych państwach członkowskich, przy czym przepisy szczególne umożliwiają
         uniknięcie podwójnego opodatkowania z uwzględnieniem podatku zapłaconego w innym państwie członkowskim, a straty tych oddziałów
         są brane pod uwagę przy określaniu wysokości dochodów tych spółek podlegających opodatkowaniu;

      –       nie opodatkowuje podatkiem od osób prawnych niepodzielonych zysków spółek zależnych mających siedzibę w innych państwach członkowskich;
      –       opodatkowuje spółki dominujące podatkiem od osób prawnych obejmującym wszystkie dochody w formie dywidendy pochodzące od spółek
         zależnych mających siedzibę w innych państwach członkowskich, chociaż nie podlegają temu podatkowi dochody w formie dywidendy
         pochodzące od spółek zależnych mających siedziby w tym samym państwie członkowskim;

      –       przyznaje ulgę podatkową spółce dominującej w formie zaliczenia na poczet podatku podatków potrąconych u źródła od dywidend
         i podatków zagranicznych od dochodów, z których zostały wypłacone dywidendy pochodzące od spółek zależnych mających siedzibę
         w innych państwach członkowskich;

      ma miejsce ograniczenie w rozumieniu art. 43 WE w związku z art. 48 WE? W przypadku odpowiedzi twierdzącej – czy znajduje
         ono uzasadnienie w prawie wspólnotowym?

      2)      a)     Czy okoliczność, że ustawodawstwo państwa członkowskiego, w którym spółka zależna ma siedzibę, pozwala, w razie potrzeby,
         pod pewnymi warunkami, na pokrycie całości lub części poniesionych przez nią strat dochodami podlegającymi opodatkowaniu w tym
         państwie członkowskim, ma znaczenie dla odpowiedzi na pytanie pierwsze?

               b)     W przypadku odpowiedzi twierdzącej – jakie znaczenie należy przypisywać następującym okolicznościom:
      –       spółka zależna mająca siedzibę w innym państwie członkowskim zaprzestała wszelkiej działalności handlowej i mimo że ustawodawstwo
         tego państwa pozwala pod pewnymi warunkami na pokrycie strat, to dowód, że prawo do takiego pokrycia zostało przyznane w tych
         okolicznościach, nie został dostarczony;

      –       spółka zależna mająca w innym państwie członkowskim została zbyta osobie trzeciej i mimo że ustawodawstwo tego państwa pozwala
         pod pewnymi warunkami osobie trzeciej będącej jej nabywcą na pokrycie strat, to okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują
         wyraźnie, czy tak się w rzeczywistości stało;

      –       przepisy na podstawie których państwo członkowskie spółki dominującej uwzględnia straty spółek mających siedzibę w Zjednoczonym
         Królestwie ma zastosowanie niezależnie od tego, czy z tytułu tych strat przyznana została również ulga podatkowa w innym państwie
         członkowskim?

               c)     Czy odpowiedź byłaby taka sama w przypadku przedstawienia dowodu, że ulga podatkowa z tytułu strat została przyznana w państwie
         członkowskim, w którym spółka zależna ma siedzibę, a jeśli tak, to czy ma znaczenie okoliczność, iż ulga podatkowa została
         następnie przyznana innej podatkowej grupie spółek, której owa spółka zależna została zbyta?”.

       W przedmiocie pytania pierwszego
      27     Poprzez swoje pierwsze pytanie sąd odsyłający zmierza w istocie do uzyskania odpowiedzi, czy art. 43 WE i 48 WE sprzeciwiają
         się temu, by ustawodawstwo państwa członkowskiego wyłączało możliwość odliczenia przez spółkę dominującą będącą rezydentem
         od jej dochodu podlegającego opodatkowaniu strat poniesionych w innym państwie członkowskim przez spółkę od niej zależną mającą
         siedzibę na jego terytorium, mimo że przewiduje ono taką możliwość w przypadku strat poniesionych przez spółkę zależną będącą
         rezydentem.

      28     Innymi słowy sąd odsyłający zadaje sobie pytanie, czy taka regulacja stanowi ograniczenie swobody działalności gospodarczej
         sprzeczne z art. 43 WE i 48 WE.

      29     Należy tu przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, o ile opodatkowanie bezpośrednie należy do kompetencji państw
         członkowskich, o tyle powinny one jednak wykonywać ją z poszanowaniem prawa wspólnotowego (zob. w szczególności wyrok z dnia
         8 marca 2001 r. w sprawach połączonych C-397/98 i C-410/98 Metallgesellschaft i in., Rec. str. I-1727, pkt 37 oraz cytowane
         tam orzecznictwo).

      30     Swoboda działalności gospodarczej, którą art. 43 WE przyznaje obywatelom państw Wspólnoty i która oznacza dla nich dostęp
         do działalności na własny rachunek oraz możliwość jej wykonywania, jak również prawo tworzenia i zarządzania przedsiębiorstwami
         na tych samych warunkach, co określone przez ustawodawstwo państwa członkowskiego położenia przedsiębiorstwa dla jego własnych
         obywateli, obejmuje, zgodnie z art. 48 WE, przysługujące spółkom utworzonym zgodnie z ustawodawstwem państwa członkowskiego
         i mającym statutową siedzibę, zarząd lub główny zakład na terytorium Wspólnoty Europejskiej prawo wykonywania działalności
         w danych państwach członkowskich za pośrednictwem spółki zależnej, oddziału lub agencji (zob. w szczególności wyrok z dnia
         21 września 1999 r. w sprawie C‑307/97 Saint-Gobain ZN, Rec. str. I-6161, pkt 35).

      31     Nawet jeśli zgodnie z ich brzmieniem przepisy dotyczące swobody działalności gospodarczej mają na celu zapewnienie korzyści
         w postaci krajowego traktowania w przyjmującym państwie członkowskim, to jednak również sprzeciwiają się one temu, by państwo
         pochodzenia nakładało ograniczenia na przedsiębiorstwo położone w innym państwie członkowskim, należące do jednego z jego
         obywateli lub spółki utworzonej zgodnie z jego ustawodawstwem (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie ICI, pkt 21).

      32     Ulga grupowa, taka jak ta, której dotyczy postępowanie przed sądem krajowym, stanowi dla zainteresowanych spółek ulgę podatkową.
         Przyspieszając rozliczenie strat deficytowych spółek poprzez ich bezpośrednie pokrycie z dochodów innych spółek należących
         do grupy, poprawia ona ich płynność finansową.

      33     Wyłączenie takiej ulgi w zakresie strat poniesionych przez spółkę zależną mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, która
         nie wykonuje żadnej działalności gospodarczej w państwie członkowskim spółki dominującej, ogranicza korzystanie przez tę ostatnią
         ze swobody działalności gospodarczej, zniechęcając ją do tworzenia spółek zależnych w innych państwach członkowskich.

      34     Stanowi ono zatem ograniczenie swobody działalności gospodarczej w rozumieniu art. 43 WE i 48 WE, ponieważ wprowadza rozróżnienie
         w zakresie skutków podatkowych między stratami poniesionymi przez spółkę zależną będącą rezydentem a stratami poniesionymi
         przez spółkę zależną niebędącą rezydentem.

      35     Ograniczenie takie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy służy ono słusznemu celowi, który jest zgodny z Traktatem i jest
         uzasadniony nadrzędnymi względami interesu ogólnego. Powinno ono ponadto w takiej sytuacji być odpowiednie dla zagwarantowania
         realizacji danego celu i nie wykraczać poza to, co jest niezbędne dla jego osiągnięcia (zob. podobnie wyroki: z dnia 15 maja
         1997 r. w sprawie C-250/95 Futura Participations i Singer, Rec. str. I-2471, pkt 26, i z dnia 11 marca 2004 r. w sprawie C-9/02
         De Lasteyrie du Saillant, Rec. str. I-2409, pkt 49).

      36     Zjednoczone Królestwo i inne państwa członkowskie, które przedstawiły uwagi w niniejszym postępowaniu, podnoszą, że spółki
         zależne będące rezydentami oraz spółki zależne niebędące rezydentami nie znajdują się w porównywalnej sytuacji, jeśli chodzi
         o system grupowych ulg podatkowych taki jak ten rozpatrywany w postępowaniu przed sądem krajowym. Zgodnie z zasadą terytorialności
         znajdującą zastosowanie zarówno w prawie międzynarodowym, jak i w prawie wspólnotowym, państwo członkowskie położenia przedsiębiorstwa
         spółki dominującej nie posiada kompetencji podatkowej w stosunku do spółek zależnych niebędących rezydentami. Kompetencja
         podatkowa przysługuje co do zasady, zgodnie ze zwyczajowym jej podziałem w tym zakresie, państwu członkowskiemu, na którego
         terytorium przedsiębiorstwa mają siedzibę i wykonują działalność gospodarczą.

      37     Należy w tym miejscu stwierdzić, że w prawie podatkowym bycie rezydentem bądź niebycie rezydentem może stanowić czynnik, który
         może uzasadniać przepisy krajowe, z których wynika różnica w traktowaniu między podatnikami będącymi rezydentami a podatnikami
         niebędącymi rezydentami. Jednakże bycie rezydentem bądź niebycie rezydentem nie zawsze jest czynnikiem uzasadniającym rozróżnienie.
         Dopuszczenie do tego, by państwo członkowskie położenia przedsiębiorstwa mogło swobodnie stosować zróżnicowane traktowanie
         z tego tylko względu, że siedziba spółki położona jest w innym państwie członkowskim, uczyniłoby art. 43 WE bezprzedmiotowym
         (zob. wyrok z dnia 28 stycznia 1986 r. w sprawie 270/83 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. 273, pkt 18).

      38     W każdej konkretnej sytuacji należy zbadać, czy ograniczenie stosowania ulgi podatkowej do podatników będących rezydentami
         jest motywowane istotnymi czynnikami obiektywnymi mogącymi uzasadniać różnicę w traktowaniu.

      39     Należy przyznać, że w sytuacji takiej jak w postępowaniu przed sądem krajowym państwo członkowskie położenia przedsiębiorstwa
         spółki dominującej opodatkowując u spółek będących rezydentami ich globalne dochody, a u spółek niebędących rezydentami wyłącznie
         dochody uzyskane z ich działalności w tym państwie członkowskim, działa zgodnie z zasadą terytorialności uznaną w międzynarodowym
         prawie podatkowym i prawie wspólnotowym (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Futura Participations i Singer, pkt 22).

      40     Jednakże okoliczność, że nie opodatkowuje ono dochodów spółek niebędących rezydentami zależnych od spółki dominującej mającej
         siedzibę na jego terytorium, nie uzasadnia samo przez się ograniczenia grupowej ulgi podatkowej do strat poniesionych przez
         spółki będące rezydentami.

      41     Celem dokonania oceny, czy takie ograniczenie jest uzasadnione, należy zbadać konsekwencje bezwarunkowego rozszerzenia takiej
         ulgi jak ta w postępowaniu przed sądem krajowym.

      42     Zjednoczone Królestwo oraz państwa, które przedstawiły uwagi, powołują się w tym zakresie na trzy czynniki stanowiące uzasadnienie.
      43     Po pierwsze, dochody i straty są w prawie podatkowym dwiema stronami tego samego medalu, które powinny być w ramach danego
         systemu podatkowego traktowane w sposób koherentny, celem zapewnienia wyważonego rozdziału kompetencji podatkowej między zainteresowanymi
         państwami członkowskimi. Po drugie, jeśliby straty były uwzględniane w państwie członkowskim spółki dominującej, to istniałoby
         ryzyko, że będą one wykorzystywane dwukrotnie. Po trzecie wreszcie, jeśliby straty nie były uwzględniane w państwie członkowskim
         położenia przedsiębiorstwa spółki zależnej, to istniałoby ryzyko unikania opodatkowania.

      44     Odnosząc się do pierwszego czynnika należy przypomnieć, że obniżenie przychodów podatkowych nie może być uznane za nadrzędny
         wzgląd interesu ogólnego, na który można by się powołać dla uzasadnienia przepisu z gruntu sprzecznego z fundamentalną zasadą
         (zob. w szczególności wyrok z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C‑319/02 Manninen, Rec. str. I‑7477, pkt 49 oraz orzecznictwo
         tam cytowane).

      45     Jednakże, jak to podkreśla Zjednoczone Królestwo, zachowanie rozdziału kompetencji podatkowej między państwa członkowskie
         może uczynić koniecznym zastosowanie do działalności gospodarczej spółek mających siedzibę w jednym z tych państw wyłącznie
         jego przepisów podatkowych, zarówno w zakresie dochodów, jak i strat.

      46     Przyznanie bowiem spółkom prawa wyboru w zakresie uwzględniania ich strat w państwie członkowskim położenia ich przedsiębiorstwa
         lub w innym państwie członkowskim naruszyłoby w znacznym stopniu wyważony rozdział kompetencji między państwami członkowskimi,
         jako że podstawa opodatkowania zostałaby podniesiona w pierwszym państwie, lecz zmniejszona w drugim o kwotę przeniesionych
         strat.

      47     Jeśli chodzi o drugi czynnik wskazany jako uzasadnienie, dotyczący ryzyka dwukrotnego wykorzystania strat, to należy przyznać,
         że państwa członkowskie powinny mieć możliwość przeciwdziałania mu.

      48     Ryzyko takie rzeczywiście występuje, jeśli grupowa ulga podatkowa obejmuje straty spółek zależnych niebędących rezydentami.
         Eliminuje je przepis wykluczający przyznanie ulgi na te straty.

      49     Odnosząc się do trzeciego elementu uzasadniającego, dotyczącego ryzyka unikania opodatkowania, należy przyznać, że możliwość
         przekazywania strat spółki zależnej niebędącej rezydentem spółce będącej rezydentem niesie ze sobą ryzyko, że przekazanie
         strat nastąpi w ramach grupy spółek do spółek mających siedzibę w państwach członkowskich stosujących najwyższe stawki opodatkowania,
         w których, wskutek tego, podatkowa wartość strat będzie największa.

      50     Wykluczenie grupowej ulgi podatkowej w zakresie strat poniesionych przez spółki zależne niebędące rezydentami przeciwdziała
         takim praktykom, które mogą zostać zainspirowane stwierdzeniem znacznych różnic między stawkami opodatkowania stosowanymi
         w różnych państwach członkowskich.

      51     Mając na uwadze łącznie owe trzy względy uzasadniające, należy stwierdzić, że uregulowanie o charakterze ograniczającym, takie
         jak to w postępowaniu przed sądem krajowym, po pierwsze, służy słusznym celom zgodnym z traktatem i odpowiadającym nadrzędnym
         względom interesu ogólnego, a po drugie, jest odpowiednie dla realizacji tych celów.

      52     Oceny tej nie zmieniają informacje zawarte w drugiej części pytania pierwszego, dotyczące systemów stosowanych w Zjednoczonym
         Królestwie:

      –       do dochodów i strat zagranicznego oddziału spółki mającej siedzibę w tym państwie członkowskim;
      –       do dywidend wypłaconych spółce mającej w nim siedzibę przez spółkę zależną mającą siedzibę w innym państwie członkowskim.
      53     Niemniej jednak należy sprawdzić, czy przepis o charakterze ograniczenia nie wykracza poza to, co niezbędne dla osiągnięcia
         zamierzonego celu.

      54     Marks & Spencer oraz Komisja twierdzą bowiem, że można by rozważać mniej restrykcyjne środki niż generalne wykluczenie korzystania
         z grupowej ulgi podatkowej. Jako przykład odwołują się do możliwości uzależnienia skorzystania z ulgi od warunku, że zagraniczna
         spółka zależna wykorzystała w pełni przyznaną możliwość pokrycia strat w państwie członkowskim, w którym jest ona rezydentem.
         Odwołały się one również do możliwości uzależnienia skorzystania z ulgi od warunku ponownego doliczenia późniejszych dochodów
         spółki zależnej będące nierezydentem do wysokości uprzednio pokrytych strat.

      55     Trybunał ocenia, że stanowiący ograniczenie przepis rozważany w sprawie przed sądem krajowym wykracza poza to, co jest niezbędne
         dla osiągnięcia istoty zamierzonych celów, w sytuacji gdy:

      –       spółka zależna niebędąca rezydentem wyczerpała możliwości uwzględnienia strat poniesionych w państwie, w którym jest rezydentem,
         w danym roku podatkowym w drodze wniosku o udzielenie ulgi, jak również w poprzednich latach podatkowych, w razie potrzeby
         poprzez przekazania tych strat osobie trzeciej lub pokrycie tych strat dochodami uzyskanymi przez spółkę zależną w poprzednich
         latach podatkowych; oraz

      –       nie ma możliwości uwzględnienia strat zagranicznej spółki zależnej w państwie, w którym jest ona rezydentem, w kolejnych latach
         podatkowych przez nią samą bądź przez osobę trzecią, w szczególności w przypadku zbycia spółki zależnej na rzecz tej osoby
         trzeciej.

      56     Jeśli w państwie członkowskim spółka dominująca będąca rezydentem wykaże władzom podatkowym, że warunki te są spełnione, byłoby
         sprzeczne z art. 43 WE i 48 WE odmówić jej możliwości odliczenia od jej dochodu podlegającego opodatkowaniu w tym państwie
         członkowskim strat poniesionych przez jej spółkę zależną niebędącą rezydentem.

      57     Należy ponadto w tym kontekście wyjaśnić, że państwa członkowskie mają nadal prawo wydawać lub utrzymywać przepisy, których
         konkretnym celem jest wyłączenie z ulgi podatkowej kwot całkowicie fikcyjnych, które prowadziłyby do wypaczenia lub uniknięcia
         skutków krajowego prawa podatkowego (zob. podobnie ww. wyroki w sprawach ICI, pkt 26, oraz Lasteyrie du Saillant, pkt 50).

      58     Ponadto o ile możliwe byłoby wprowadzenie innych, mniej restrykcyjnych środków, o tyle wymagają one w każdym razie przepisów
         harmonizujących wydanych przez legislatora wspólnotowego.

      59     Wobec powyższego na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi, że art. 43 WE oraz 48 WE nie sprzeciwiają się w obecnym stanie
         prawa wspólnotowego temu, by ustawodawstwo państwa członkowskiego wyłączało w sposób generalny możliwość odliczenia przez
         spółkę dominującą będącą rezydentem od jej dochodu podlegającego opodatkowaniu strat poniesionych w innym państwie członkowskim
         przez jej spółkę zależną z siedzibą na jego terytorium, mimo że przewiduje taką możliwość w odniesieniu do strat poniesionych
         przez spółkę zależną będącą rezydentem. Jednakże sprzeczne z art. 43 WE oraz 48 WE jest wyłączenie takiej możliwości w przypadku
         spółki dominującej będącej rezydentem, w sytuacji gdy po pierwsze, spółka zależna niebędąca rezydentem wyczerpała możliwości
         uwzględnienia strat poniesionych w państwie, w którym jest rezydentem, w danym roku podatkowym w drodze wniosku o udzielenie
         ulgi, jak również w poprzednich latach podatkowych, i po drugie, w państwie, w którym jest ona rezydentem, nie ma możliwości
         uwzględnienia tych strat w kolejnych latach podatkowych przez nią samą bądź przez osobę trzecią, w szczególności w przypadku
         zbycia spółki zależnej na rzecz tej osoby trzeciej.

       W przedmiocie pytanie drugiego
      60     Ze względu na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze udzielanie odpowiedzi na pytanie drugie stało się zbędne.
       W przedmiocie kosztów
      61     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
      Artykuły 43 WE oraz 48 WE nie sprzeciwiają się w obecnym stanie prawa wspólnotowego temu, by ustawodawstwo państwa członkowskiego
            wyłączało w sposób generalny możliwość odliczenia przez spółkę dominującą będącą rezydentem od jej dochodu podlegającego opodatkowaniu
            strat poniesionych w innym państwie członkowskim przez jej spółkę zależną z siedzibą na jego terytorium, mimo że przewiduje
            taką możliwość w odniesieniu do strat poniesionych przez spółkę zależną będącą rezydentem. Jednakże sprzeczne z art. 43 WE
            oraz 48 WE jest wyłączenie takiej możliwości w przypadku spółki dominującej będącej rezydentem, w sytuacji gdy po pierwsze,
            spółka zależna niebędąca rezydentem wyczerpała możliwości uwzględnienia strat poniesionych w państwie, w którym jest rezydentem,
            w danym roku podatkowym w drodze wniosku o udzielenie ulgi, jak również w poprzednich latach podatkowych, i po drugie, w państwie,
            w którym jest rezydentem, nie ma możliwości uwzględnienia tych strat w kolejnych latach podatkowych przez nią samą bądź przez
            osobę trzecią, w szczególności w przypadku zbycia spółki zależnej na rzecz tej osoby trzeciej.
      Podpisy
      * Język postępowania: angielski.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 5 grudnia 2002 r. # Paul Edwin Hoyer przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Skarga o odszkodowanie - Dopuszczalność. # Sprawa T-209/99.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 18 września 2002 r. # Carlos Puente Martín przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy. # Sprawa T-29/01.


Wyrok Sądu (dziewiąta izba) z dnia 12 listopada 2014 r. # Volvo Trademark Holding AB przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Sprawa T-525/11.


Wyrok Sądu (pierwsza izba) z dnia 21 stycznia 2014 r. # Bial-Portela & Cª, SA przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie sprzeciwu - Zgłoszenie graficznego wspólnotowego znaku towarowego PROBIAL - Wcześniejsze słowne i graficzne, krajowe, międzynarodowy i wspólnotowy, znaki towarowe, szyld, nazwa handlowa i logo Bial - Względne podstawy odmowy rejestracji - Artykuł 8 ust. 1 lit. b) i art. 8 ust. 4 i 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009. # Sprawa T-113/12.


Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 16 lipca 2014 r. # National Iranian Oil Company przeciwko Radzie Unii Europejskiej. # Sprawa T-578/12.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba) z dnia 24 czerwca 1993 r. # Willy Seghers przeciwko Radzie Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy. # Sprawa T-69/92.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 6 listopada 2003 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Hiszpanii. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego - Artykuł 28. # Sprawa C-358/01.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 2 maja 1996 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Belgii. # Dyrektywa 85/337/EWG. # Sprawa C-133/94.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 23 lutego 1983 r. # Fromançais SA przeciwko Fonds d'orientation et de régularisation des marchés agricoles (FORMA). # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal administratif de Paris - Francja. # Utrata kaucji. # Sprawa 66/82.


Wyrok Trybunału z dnia 14 marca 2000 r. # Association Eglise de scientologie de Paris i Scientology International Reserves Trust przeciwko Premier ministre. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Conseil d'Etat - Francja. # Sprawa C-54/99.