title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 28 czerwca 2012 r.#Markus Geltl przeciwko Daimler AG.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof.#Dyrektywy 2003/6/WE i 2003/124/WE – Informacja wewnętrzna – Pojęcie „informacji dokładnej” – Etapy pośrednie procesu rozciągniętego w czasie – Odniesienie do zestawu okoliczności, których zaistnienie można w sposób uzasadniony przewidywać, lub do wydarzenia, co do którego można w sposób uzasadniony przewidywać, że będzie mieć miejsce – Wykładnia sformułowania „można w sposób uzasadniony przewidywać” – Podanie do wiadomości publicznej informacji dotyczących zmiany na stanowisku kierowniczym w spółce.#Sprawa C‑19/11.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C-19/11
            mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesgerichtshof (Niemcy) postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 14 stycznia 2011 r., w postępowaniu:
            Markus Geltl
            przeciwko
            Daimler AG ,
            przy udziale:
            Lothara Meiera i in. ,
            TRYBUNAŁ (druga izba),
            w składzie: J.N. Cunha Rodrigues, prezes izby, U. Lõhmus (sprawozdawca), A. Rosas, A. Ó Caoimh i C.G. Fernlund, sędziowie,
            rzecznik generalny: P. Mengozzi,
            sekretarz: A. Impellizzeri, administrator,
            uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 lutego 2012 r.,
            rozważywszy uwagi przedstawione:
            – w imieniu M. Geltla przez R. Lindnera, Rechtsanwalt,
            – w imieniu Daimler AG przez M. Sustmanna oraz R. Schmidta-Benduma, Rechtsanwälte,
            – w imieniu M. Meiera przez H. Schmidta, Rechtsanwalt,
            – w imieniu E. Endruweit i in. przez R. Lindnera,
            – w imieniu rządu belgijskiego przez M. Jacobs oraz J.C. Halleux’go, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu czeskiego przez M. Smolka oraz D. Hadrouška, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu estońskiego przez M. Linntam, działającą w charakterze pełnomocnika,
            – w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez M. Russo, avvocato dello Stato,
            – w imieniu rządu portugalskiego przez L. Ineza Fernandesa oraz F. Matiasa Santosa, działających w charakterze pełnomocników,
            – w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez S. Hathawaya, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez A. Henshawa, barrister,
            – w imieniu Komisji Europejskiej przez G. Brauna oraz R. Vasilevą, działających w charakterze pełnomocników,
            po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 21 marca 2012 r.,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 pkt 1 dyrektywy 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie wykorzystywania poufnych informacji i manipulacji na rynku (nadużyć na rynku) (Dz.U. L 96, s. 16) oraz art. 1 ust. 1 dyrektywy Komisji 2003/124/WE z dnia 22 grudnia 2003 r. wykonującej dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie definicji i publicznego ujawniania informacji wewnętrznych oraz definicji manipulacji na rynku (Dz.U. L 339, s. 70).
            2. Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy M. Geltlem i Daimler AG (zwaną dalej „spółką Daimler”) w przedmiocie szkody, którą M. Geltl miał ponieść z powodu powoływanego przez niego rzekomo spóźnionego podania przez tę spółkę do wiadomości publicznej informacji dotyczących wcześniejszego ustąpienia prezesa jej zarządu.
            Ramy prawne
            Prawo Unii
            Dyrektywa 2003/6
            3. Motywy 2, 12, 16 i 24 dyrektywy 2003/6 stanowią:
            „(2) Zintegrowany i wydajny rynek wymaga uczciwości rynkowej. Sprawne funkcjonowanie rynków papierów wartościowych oraz publiczne zaufanie do rynków są warunkami wstępnymi wzrostu gospodarczego i dobrobytu. Nadużycia na rynku naruszają integralność rynków finansowych oraz publiczne zaufanie do papierów wartościowych i instrumentów pochodnych.
            [...]
            (12) Nadużycia na rynku polegają na wykorzystywaniu poufnych [wewnętrznych] informacji i manipulacjach na rynku. Cel przepisów wymierzonych przeciwko wykorzystywaniu poufnych [wewnętrznych] informacji jest taki sam jak cel przepisów wymierzonych przeciwko manipulacjom na rynku: zapewnienie integralności rynków finansowych Wspólnoty i zwiększenie zaufania inwestorów do tych rynków. […]
            [...]
            (16) Informacje wewnętrzne to wszelkie informacje o ściśle określonym charakterze [dokładne], niepodane do wiadomości publicznej, dotyczące bezpośrednio lub pośrednio jednego lub kilku emitentów instrumentów finansowych lub jednego lub kilku instrumentów finansowych. Informacje, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozwój i kształtowanie się cen na rynku regulowanym, mogłyby zostać uznane za informacje odnoszące się pośrednio do jednego lub kilku emitentów instrumentów finansowych lub do jednego lub kilku powiązanych pochodnych instrumentów finansowych.
            [...]
            (24) Szybkie i rzetelne ujawnianie informacji do wiadomości publicznej wzmacnia integralność rynku, podczas gdy selektywne ujawnianie wewnętrznych informacji przez emitentów może prowadzić do utraty zaufania inwestorów do integralności rynków finansowych. […]”.
            4. Artykuł 1 pkt 1 akapit pierwszy dyrektywy 2003/6/WE definiuje pojęcie „informacji wewnętrznej” jako „informację o ściśle określonym charakterze [dokładną], niepodaną do wiadomości publicznej, dotyczącą bezpośrednio lub pośrednio jednego lub kilku emitentów instrumentów finansowych lub jednego lub kilku instrumentów finansowych i któr[a], gdyby został[a] podan[a] do wiadomości publicznej, miał[a]by prawdopodobnie znaczny wpływ na ceny tych instrumentów finansowych lub na cenę powiązanych pochodnych instrumentów finansowych”.
            5. Artykuł 2 rzeczonej dyrektywy przewiduje:
            „1. Państwa członkowskie zabraniają każdej osobie, określonej w akapicie drugim, posiadającej informacje wewnętrzne, wykorzystywania takich informacji poprzez nabywanie lub zbywanie lub próbę nabycia lub zbycia, na rachunek własny lub na rachunek strony trzeciej, bezpośrednio lub pośrednio, instrumentów finansowych, których informacje te dotyczą.
            Akapit pierwszy ma zastosowanie do osób, które takie informacje posiadają:
            a) z tytułu swojego członkostwa w organach administracyjnych, zarządzających lub nadzorczych emitenta; lub
            b) z tytułu posiadanego udziału w kapitale emitenta; lub
            c) z tytułu posiadanego dostępu do informacji poprzez zatrudnienie, wykonywanie swojego zawodu lub obowiązków; lub
            d) z tytułu działalności przestępczej.
            2. Jeżeli osoba określona w ust. 1 jest osobą prawną, zakaz ustanowiony w tym ustępie stosuje się również do osób fizycznych, które biorą udział w podejmowaniu decyzji o przeprowadzeniu transakcji na rachunek danej osoby prawnej.
            3. Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do transakcji przeprowadzanych jako spłacenie zobowiązania, które stało się wymagalne, powstałe na skutek nabycia lub zbycia instrumentów finansowych, jeżeli to zobowiązanie wynika z umowy zawartej, zanim dana osoba weszła w posiadanie informacji wewnętrznych”.
            6. Artykuł 6 ust. 1 i 2 tejże dyrektywy stanowi:
            „1. Państwa członkowskie zapewniają, że emitenci instrumentów finansowych podają możliwie szybko do wiadomości publicznej informacje wewnętrzne bezpośrednio ich dotyczące.
            [...]
            2. Emitent może, na własną odpowiedzialność, opóźnić podanie do wiadomości publicznej informacji wewnętrznych, jak określono w ust. 1, aby nie naruszyć swych prawnie uzasadnionych interesów, pod warunkiem że takie zaniechanie prawdopodobnie nie wprowadzi w błąd oraz że emitent może zapewnić poufność takich informacji. Państwa członkowskie mogą wymagać, aby emitent bezzwłocznie poinformował właściwy organ o decyzji opóźnienia podania do wiadomości publicznej informacji wewnętrznych”.
            Dyrektywa 2003/124
            7. Zgodnie z motywami 1 i 3 dyrektywy 2003/124:
            „(1) Rozsądni inwestorzy opierają swoje decyzje inwestycyjne na informacjach dla nich dostępnych w danej chwili, czyli na informacjach dostępnych ex ante. Dlatego kwestia, czy podejmując decyzję inwestycyjną, rozsądny inwestor brałby pod uwagę daną informację, powinna być rozważana na podstawie dostępnych informacji ex ante. Ocena taka musi brać pod uwagę przewidywany wpływ danej informacji w świetle całej prowadzonej przez danego emitenta działalności, wiarygodność źródła informacji oraz wszelkie inne zmienne rynkowe, które mogą mieć wpływ na dany instrument finansowy lub związany z nim w danych okolicznościach pochodny instrument finansowy.
            [...]
            (3) Pewność prawna uczestników rynku powinna zostać wzmocniona przez dokładniejsze zdefiniowanie dwóch elementów niezbędnych do zdefiniowania informacji wewnętrznej, to znaczy dokładnej natury informacji oraz znaczenia jej potencjalnego wpływu na ceny instrumentów finansowych lub związanych z nimi pochodnych instrumentów finansowych”.
            8. Artykuł 1 tejże dyrektywy, zatytułowany „Informacje wewnętrzne”, przewiduje:
            „1. Do celów stosowania art. 1 pkt 1 dyrektywy 2003/6/WE informacje uważa się za informacje dokładne, jeżeli wskazują one na zestaw okoliczności, które zaistniały lub można ich zaistnienie w sposób uzasadniony przewidywać, lub wydarzenie, które miało miejsce lub można je w sposób uzasadniony przewidywać, i które są na tyle szczególne, aby umożliwić wyciągnięcie wniosków w zakresie możliwego wpływu tego zestawu okoliczności lub wydarzenia na ceny instrumentów finansowych lub związanych z nimi pochodnych instrumentów finansowych.
            2. Do celów stosowania art. 1 pkt 1 dyrektywy 2003/6/WE »informacje, które, jeżeli zostałyby ujawnione [podane do wiadomości publicznej], miałyby istotny wpływ na ceny instrumentów finansowych lub związanych z nimi pochodnych instrumentów finansowych« oznaczają informacje, które rozsądny inwestor wykorzystałby, podejmując swoje decyzje inwestycyjne”.
            9. Artykuł 3 ust. 1 rzeczonej dyrektywy zawiera niewyczerpującą listę sytuacji, do których mogą odnosić się prawnie uzasadnione interesy emitenta w rozumieniu art. 6 ust. 2 dyrektywy 2003/6. Chodzi tu mianowicie o toczące się negocjacje lub kwestie z nimi związane, jeżeli podanie do wiadomości publicznej mogłoby mieć wpływ na ich wynik lub przebieg, oraz o decyzje podejmowane lub umowy zawierane przez organ zarządzający emitenta, które wymagają akceptacji innego organu emitenta w celu nabrania skuteczności, w przypadku gdy organizacja [struktura] emitenta wymaga rozdzielenia tych dwóch organów.
            Prawo niemieckie
            10. Paragraf 13 ust. 1 Gesetzes über den Wertpapierhandel (ustawy o obrocie papierami wartościowymi) w brzmieniu z dnia 9 września 1998 r. (BGBl. 1998 I, s. 2708), zmienionej Gesetz zur Verbesserung des Anlegerschutzes (ustawą o polepszeniu ochrony inwestorów) z dnia 28 października 2004 r. (BGBl. 2004 I, s. 2630) (zwanej dalej „WpHG”), stanowi:
            „Informację wewnętrzną stanowi konkretna informacja dotycząca nieznanych publicznie okoliczności które odnoszą się do jednego lub większej liczby emitentów papierów wewnętrznych lub do samych papierów wewnętrznych i które w przypadku ich podania do publicznej wiadomości mogą istotnie wpłynąć na cenę giełdową lub rynkową papierów wewnętrznych. Za mogącą mieć taki wpływ przyjmuje się informację, którą rozsądny inwestor uwzględniłby przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Okoliczności, których zaistnienie w przyszłości można przewidywać z wystarczającym prawdopodobieństwem, należy również uważać za okoliczności w znaczeniu zdania pierwszego. […]”.
            11. Artykuł 6 ust. 1 i 2 dyrektywy 2003/6 został transponowany do niemieckiego porządku prawnego przez § 15 ust. 1 i 3 WpHG. Na mocy § 15 ust. 6 WpHG emitent naruszający swe obowiązki wynikające z ust. 1–4 tegoż paragrafu jest zobowiązany naprawić szkodę poniesioną przez inną osobę na warunkach określonych w szczególności w § 37b WpHG.
            Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
            12. Z postanowienia odsyłającego wynika, że po walnym zgromadzeniu spółki Daimler w dniu 6 kwietnia 2005 r. pan Schrempp, będący prezesem jej zarządu, rozważał zakończenie swej kadencji, mającej trwać do 2008 r. W dniu 17 maja 2005 r. wspomniał o tym zamiarze prezesowi rady nadzorczej tej spółki, panu Kopperowi. Pomiędzy dniem 1 czerwca i dniem 27 lipca 2005 r. o planach pana Schremppa poinformowani zostali również inni członkowie rady nadzorczej i zarządu.
            13. Od dnia 10 lipca 2005 r. spółka Daimler przygotowywała komunikat prasowy, oświadczenie zewnętrzne i pismo skierowane do swych współpracowników.
            14. W dniu 13 lipca 2005 r. zwołano, odpowiednio, na dzień 27 i 28 lipca 2005 r. posiedzenia komitetu zarządzającego rady nadzorczej spółki Daimler (zwanego dalej „komitetem zarządzającym”) oraz rady nadzorczej, przy czym w pismach zwołujących je nie wspomniano o ewentualnej zmianie prezesa zarządu.
            15. W dniu 18 lipca 2005 r. panowie Schrempp i Kopper uzgodnili, iż na posiedzeniu rady nadzorczej w dniu 28 lipca 2005 r. zaproponują wcześniejsze ustąpienie pana Schremppa oraz powołanie pana Zetschego na jego następcę.
            16. Podczas posiedzenia, które rozpoczęło się w dniu 27 lipca 2005 r. o godzinie 17, komitet zarządzający postanowił zaproponować radzie nadzorczej, mającej się zebrać nazajutrz, aby zaakceptowała owo ustąpienie ze stanowiska i powołanie na nie pana Zetschego.
            17. W dniu 28 lipca 2005 r. około godziny 9.50 rada nadzorcza spółki Daimler postanowiła, że pan Schrempp ustąpi ze stanowiska z końcem roku i zostanie zastąpiony przez pana Zetschego.
            18. Decyzja ta została zakomunikowana zarządom giełd oraz Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (związkowemu urzędowi nadzoru finansowego) oraz opublikowana w bazie danych rejestracyjnych Deutsche Gesellschaft für Ad-hoc-Publizität (niemieckiej spółki ds. komunikatów bieżących).
            19. W następstwie opublikowania tej decyzji kurs akcji spółki Daimler, który urósł już wcześniej, po opublikowaniu tego samego ranka wyników za drugi kwartał 2005 r., zanotował wyraźny wzrost.
            20. Pan Geltl i wielu innych inwestorów sprzedali akcje spółki Daimler przed podaniem rzeczonej decyzji do wiadomości publicznej. Wnieśli oni skargę przeciwko tej spółce do Landgericht Stuttgart (sądu okręgowego w Stuttgarcie), w której zażądali odszkodowania, podnosząc, że podanie do wiadomości publicznej było spóźnione. Sąd ten zwrócił się do Oberlandesgericht Stuttgart (sądu apelacyjnego w Stuttgarcie), aby rozstrzygnął on liczne kwestie dotyczące tych sporów w ramach pilotażowej sprawy („Musterverfahren”).
            21. W pilotażowym orzeczeniu z dnia 22 kwietnia 2009 r. Oberlandesgericht Stuttgart stwierdził, że nie można wykazać, iż w dniu 17 maja 2005 r. lub w dniu późniejszym zaistniała informacja wewnętrzna, wedle której pan Schrempp jednostronnie miał ustąpić ze stanowiska niezależnie od zgody rady nadzorczej spółki Daimler. Zdaniem tego sądu decydującą okolicznością, która mogła mieć wpływ na kurs akcji tej spółki, jest decyzja rady nadzorczej z dnia 28 lipca 2005 r. Decyzja ta stała się wystarczająco prawdopodobna po tym, jak komitet zarządzający postanowił w dniu 27 lipca 2005 r. po godzinie 17 zaproponować radzie nadzorczej, aby ją przyjęła. Informacja wewnętrzna istniała zatem dopiero od tego dnia. Oberlandesgericht Stuttgart przyznał, że przesłanki opóźnienia podania tej informacji do wiadomości publicznej przewidziane w § 15 ust. 3 WpHG nie były w całości spełnione, lecz orzekł, iż szkoda podnoszona przez skarżących nastąpiłaby, nawet gdyby przesłanki te zostały spełnione.
            22. Sąd odsyłający, do którego wniesiono odwołanie, zaznacza, że Oberlandesgericht Stuttgart nie zbadał, czy poszczególne etapy procesu, który doprowadził do decyzji z dnia 28 lipca 2005 r., mogły mieć wpływ na kurs akcji spółki Daimler. Natomiast w postępowaniu w sprawie grzywny odnoszącym się do takich samych okoliczności co w postępowaniu przed sądem odsyłającym, Oberlandesgericht Frankfurt am Main (sąd apelacyjny we Frankfurcie nad Menem) stanął na stanowisku, że powiązanie szeregu odrębnych okoliczności w jedną całościową decyzję jest sprzeczne z brzmieniem § 13 ust. 1 WpHG i dyrektyw 2003/6 i 2003/124 oraz że w konsekwencji obowiązek podania do wiadomości publicznej istniał od momentu, kiedy wewnętrzny proces doprowadził do podjęcia decyzji i ujawnienia jej organom decyzyjnym danego przedsiębiorstwa.
            23. W tych okolicznościach Bundesgerichtshof (federalny sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
            „1) Czy w przypadku rozciągniętego w czasie procesu, którego wiele etapów pośrednich ma doprowadzić do zaistnienia określonej okoliczności lub do wystąpienia określonego wydarzenia, należy dla zastosowania art. 1 [pkt 1] dyrektywy 2003/6 oraz art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 oprzeć się wyłącznie na tym, czy tę przyszłą okoliczność lub przyszłe wydarzenie należy uważać za informacje dokładne (o ściśle określonym charakterze) w rozumieniu tych przepisów dyrektyw, oraz w związku z tym zbadać, czy można w sposób uzasadniony przewidywać, że ta przyszła okoliczność zaistnieje lub że to przyszłe wydarzenie będzie miało miejsce, albo czy w przypadku takiego rozciągniętego w czasie procesu także etapy pośrednie, które już zaistniały [istnieją] lub miały miejsce, a są związane z urzeczywistnieniem przyszłej okoliczności lub przyszłego wydarzenia, mogą również stanowić informacje dokładne (o ściśle określonym charakterze) w rozumieniu wymienionych przepisów dyrektyw?
            2) Czy możliwość przewidywania w sposób uzasadniony w rozumieniu art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 wymaga oceny prawdopodobieństwa na poziomie przeważającym albo wysokim albo czy okoliczności, których zaistnienie w przyszłości można w sposób uzasadniony przewidywać, lub wydarzenia, których wystąpienie w przyszłości można w sposób uzasadniony przewidywać, należy rozumieć w ten sposób, że poziom ich prawdopodobieństwa zależy od intensywności wpływu na emitenta, a w przypadku dużej zdolności wpływania na wysokość kursu [akcji] wystarczy, jeśli zaistnienie przyszłej okoliczności lub wystąpienie przyszłego wydarzenia jest nieznane [niepewne], ale nie jest mało prawdopodobne [nieprawdopodobne]?”.
            W przedmiocie pytań prejudycjalnych
            24. Na wstępie należy przypomnieć, że w celu zapewnienia integralności rynków finansowych Unii Europejskiej i zwiększenia zaufania inwestorów do tych rynków dyrektywa 2003/6 zabrania wykorzystywania informacji wewnętrznych na warunkach określonych w art. 2 i zgodnie z jej art. 6 ust. 1 wymaga od emitentów instrumentów finansowych podawania, najszybciej jak to możliwe, do wiadomości publicznej informacji wewnętrznych bezpośrednio ich dotyczących. Na mocy art. 6 ust. 2 dyrektywy 2003/6 w pewnych warunkach możliwe jest opóźnienie podania do wiadomości publicznej informacji wewnętrznych w celu uniknięcia naruszenia prawnie uzasadnionych interesów emitenta.
            25. Definicja pojęcia „informacja wewnętrzna” wynikająca z art. 1 pkt 1 akapit pierwszy rzeczonej dyrektywy obejmuje cztery zasadnicze elementy. Po pierwsze, chodzi tu o informację dokładną. Po drugie, o informację, która nie została podana do wiadomości publicznej. Po trzecie, dotyczy ona bezpośrednio lub pośrednio jednego lub więcej instrumentów finansowych lub emitentów. Po czwarte, informacja ta, jeżeli zostałaby podana do wiadomości publicznej, miałaby istotny wpływ na ceny danych instrumentów finansowych lub związanych z nimi pochodnych instrumentów finansowych. Elementy pierwszy i czwarty są bardziej precyzyjnie zdefiniowane, odpowiednio, w art. 1 ust. 1 i 2 dyrektywy 2003/124.
            26. Sąd odsyłający w zadanych pytaniach zmierza do uzyskania wyjaśnień w odniesieniu do pierwszego z tych elementów, a mianowicie dokładnego charakteru informacji.
            W przedmiocie pytania pierwszego
            27. W pytaniu pierwszym sąd odsyłający stara się zasadniczo ustalić, czy wykładni art. 1 pkt 1 dyrektywy 2003/6 i art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 należy dokonywać w ten sposób, iż w przypadku rozciągniętego w czasie procesu, który ma na celu doprowadzić do zaistnienia określonej okoliczności lub do wystąpienia określonego wydarzenia, w rozumieniu tych przepisów informacje dokładne stanowić mogą nie tylko ta okoliczność lub to wydarzenie, lecz również etapy pośrednie tego procesu, które już zaistniały lub miały miejsce, a które są związane z urzeczywistnieniem tejże okoliczności lub tegoż wydarzenia.
            28. Z motywu 3 dyrektywy 2003/124 wynika, że ma ona na celu dokładniejsze zdefiniowanie pojęcia „informacja dokładna” wykorzystanego w dyrektywie 2003/6 w celu wzmocnienia pewności prawa uczestników danego rynku.
            29. Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 informację uważa się za informację dokładną, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki. Po pierwsze, informacja musi wskazywać na zestaw okoliczności, który istnieje lub którego zaistnienie można w sposób uzasadniony przewidywać, lub na wydarzenie, które miało miejsce lub można je w sposób uzasadniony przewidywać. Po drugie, musi ona być na tyle szczególna, aby umożliwić wyciągnięcie wniosków w zakresie możliwego wpływu tego zestawu okoliczności lub tego wydarzenia na ceny instrumentów finansowych lub związanych z nimi pochodnych instrumentów finansowych.
            30. Jako że pojęcia „zestaw okoliczności” i „wydarzenie” nie są zdefiniowane we wspomnianej dyrektywie, należy rozumieć je zgodnie z ich powszechnym znaczeniem.
            31. Należy zauważyć, że etap pośredni rozciągniętego w czasie procesu może sam w sobie stanowić zestaw okoliczności lub wydarzenie, zgodnie z powszechnie przypisywanym tym pojęciom znaczeniem.
            32. Stwierdzenie to znajduje potwierdzenie w art. 3 ust. 1 dyrektywy 2003/124, przewidującym jako przykłady informacji wewnętrznych, których podanie do wiadomości publicznej może być opóźnione zgodnie z art. 6 ust. 2 dyrektywy 2003/6, sytuacje stanowiące typowe przypadki etapów pośrednich stopniowych procesów, a mianowicie toczące się negocjacje oraz decyzje podejmowane lub umowy zawierane przez organ zarządzający emitenta, które wymagają akceptacji innego organu emitenta w celu nabrania skuteczności.
            33. Ponadto, jak wynika zwłaszcza z motywów 2 i 12 dyrektywy 2003/6, ma ona na celu zapewnienie integralności rynków finansowych Unii i zwiększenie zaufania inwestorów do tych rynków. Zaufanie to opiera się w szczególności na tym, że będą oni traktowani jednakowo i że będą chronieni zwłaszcza przed niewłaściwym stosowaniem informacji wewnętrznych (zob. podobnie wyroki: z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie C-45/08 Spector Photo Group i Van Raemdonck, Zb.Orz. s. I-12073, pkt 47; a także z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie C-445/09 IMC Securities, Zb.Orz. s. I-5917, pkt 27).
            34. W tym względzie zdanie pierwsze motywu 24 rzeczonej dyrektywy uściśla, iż szybkie i rzetelne ujawnianie informacji wzmacnia integralność rynku, podczas gdy selektywne ujawnianie wewnętrznych informacji przez emitentów może prowadzić do utraty zaufania inwestorów do integralności rynków finansowych.
            35. Wykładnia pojęć „zestaw okoliczności” i „wydarzenie” nieuwzględniająca pośrednich etapów procesu rozciągniętego w czasie groziłaby naruszeniem celów przypomnianych w dwóch poprzednich punktach niniejszego wyroku. Wykluczenie możliwości uznania informacji odnoszącej się do takiego etapu procesu rozciągniętego w czasie za informację dokładną w rozumieniu art. 1 pkt 1 dyrektywy 2003/6 prowadziłoby bowiem do anulowania obowiązku przewidzianego w jej art. 6 ust. 1 akapit pierwszy, polegającego na podaniu do wiadomości publicznej tej informacji, chociażby miała ona bardzo szczegółowy charakter i chociażby inne elementy składające się na informację wewnętrzną wymienione w pkt 25 niniejszego wyroku były również obecne.
            36. W takiej sytuacji niektóre z osób posiadających tę informację mogłyby znaleźć się w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do pozostałych inwestorów i osiągnąć w ten sposób korzyść ze szkodą dla innych inwestorów, którym informacja ta nie jest znana (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Spector Photo Group i Van Raemdonck, pkt 48).
            37. Ryzyko zajścia takiej sytuacji jest tym większe, że w pewnych okolicznościach możliwe jest zakwalifikowanie wyniku określonego procesu jako etapu pośredniego innego procesu, który z kolei ma szerszy charakter.
            38. W konsekwencji informacja dotycząca etapu pośredniego wpisująca się w ramy procesu rozciągniętego w czasie może stanowić informację dokładną. Należy uściślić, że wykładnia ta obowiązuje nie tylko w przypadku etapów, które już istnieją lub miały miejsce, lecz zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 odnosi się ona również do etapów, co do których można w sposób uzasadniony przewidywać, iż zaistnieją lub będą miały miejsce.
            39. Jak wynika z pkt 29 niniejszego wyroku, kwalifikacja informacji jako dokładnej uzależniona jest ponadto od spełnienia drugiego warunku, o którym wspomina rzeczony przepis, czyli od wymogu, aby informacja była na tyle szczególna, by umożliwić wyciągnięcie wniosków w zakresie możliwego wpływu tego zestawu okoliczności lub tego wydarzenia na ceny danych instrumentów finansowych.
            40. Na pierwsze pytanie należy zatem udzielić odpowiedzi, że wykładni art. 1 pkt 1 dyrektywy 2003/6 i art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 należy dokonywać w ten sposób, iż w przypadku rozciągniętego w czasie procesu, który ma na celu doprowadzić do zaistnienia określonej okoliczności lub do wystąpienia określonego wydarzenia, w rozumieniu tych przepisów informacje dokładne stanowić mogą nie tylko ta okoliczność lub to wydarzenie, lecz również etapy pośrednie tego procesu, które są związane z urzeczywistnieniem tejże okoliczności lub tegoż wydarzenia.
            W przedmiocie pytania drugiego
            41. W pytaniu drugim sąd odsyłający stara się zasadniczo ustalić, czy wykładni art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 należy dokonywać w ten sposób, iż sformułowanie „zestaw okoliczności, […] [których] zaistnienie można w sposób uzasadniony przewidywać, lub wydarzenie, które […] można […] w sposób uzasadniony przewidywać” dotyczy jedynie okoliczności lub wydarzeń, których prawdopodobieństwo wystąpienia można uważać za przeważające albo wysokie, lub też czy pojęcie to wymaga uwzględnienia intensywności wpływu tego zestawu okoliczności lub tego wydarzenia na cenę danych instrumentów finansowych.
            42. Pomiędzy różnymi wersjami językowymi tego przepisu istnieje pewna rozbieżność. W niektórych wersjach, a w szczególności w językach francuskim, włoskim i niderlandzkim, wykorzystano sformułowanie „można w uzasadniony sposób myśleć”, podczas gdy w innych wersjach, w szczególności w językach duńskim, greckim, angielskim i szwedzkim, posłużono się sformułowaniem „można w uzasadniony sposób oczekiwać”. Wersje językowe hiszpańska i portugalska odnoszą się, odpowiednio, do „zestawu okoliczności, które mogą w uzasadniony sposób zaistnieć” i do „zestawu okoliczności lub wydarzenia, które są w uzasadniony sposób przewidywalne”. Wreszcie, niemiecka wersja językowa posługuje się sformułowaniem „z wystarczającym prawdopodobieństwem” („mit hinreichender Wahrscheinlichkeit”).
            43. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, po pierwsze, sformułowanie użyte w jednej z wersji językowych przepisu prawa Unii nie może służyć za jedyną podstawę jego wykładni lub domagać się w tym względzie pierwszeństwa względem innych wersji językowych. Po drugie, różne wersje językowe tekstu prawa unijnego należy interpretować w sposób jednolity, i w związku z tym w przypadku różnic między tymi wersjami dany przepis należy interpretować na podstawie ogólnej systematyki i celu regulacji, której część on stanowi (zob. wyrok z dnia 28 lipca 2011 r. w sprawie C-215/10 Pacific World i FDD International, Zb.Orz. s. I-7255, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
            44. Tymczasem z wyjątkiem niemieckiej wersji językowej wszystkie pozostałe wersje art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 istniejące w momencie jej przyjęcia wykorzystują zwrot „w uzasadniony sposób”. Posługując się tym pojęciem, prawodawca Unii ustanowił kryterium oparte na zasadach powszechnego doświadczenia w celu ustalenia, czy przyszłe okoliczności i wydarzenia są objęte zakresem stosowania tego przepisu.
            45. W celu ustalenia, czy można w uzasadniony sposób przewidywać, że zestaw okoliczności zaistnieje lub że wydarzenie będzie mieć miejsce, należy dokonać w poszczególnych przypadkach całościowej oceny dostępnych już elementów.
            46. W konsekwencji wykładni art. 1 ust. 1 dyrektywy 200/124, w którym posłużono się sformułowaniem „można w sposób uzasadniony przewidywać”, nie można dokonywać w ten sposób, iż wymaga on wykazania wysokiego prawdopodobieństwa wystąpienia danych okoliczności lub wydarzeń.
            47. Ograniczenie zakresu stosowania art. 1 pkt 1 dyrektywy 2003/6 i art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 do przypadków takiego stopnia prawdopodobieństwa w odniesieniu do przyszłych okoliczności i wydarzeń naruszałoby cele przypomniane w pkt 33 niniejszego wyroku, polegające na zapewnieniu integralności rynków finansowych Unii i zwiększeniu zaufania inwestorów do tych rynków. W podobnym wypadku bowiem osoby wtajemniczone mogłyby czerpać niesłuszną korzyść z informacji uważanych ze względu na taką zawężającą wykładnię za niedokładne, ze szkodą dla osób trzecich, którym informacje te nie są znane.
            48. Niemniej jednak w celu zapewnienia wspomnianej w motywie 3 dyrektywy 2003/124 pewności prawa uczestników rynku, wśród których znajdują się emitenci, za informacje dokładne nie mogą być uważane informacje dotyczące okoliczności i wydarzeń, których wystąpienie nie jest prawdopodobne. W przeciwnym wypadku bowiem emitenci mogliby uważać, iż są zobowiązani podać do wiadomości publicznej informacje pozbawione konkretnego charakteru lub niemogące wywierać wpływu na cenę ich instrumentów finansowych.
            49. Z powyższego wynika, że art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124, w którym wykorzystano sformułowanie „można w uzasadniony sposób przewidywać”, odnosi się do przyszłych okoliczności i wydarzeń, co do których na podstawie całościowej oceny dostępnych już elementów wydaje się, iż występuje rzeczywista perspektywa, że zaistnieją one lub będą miały miejsce.
            50. W odniesieniu do tego, czy wymagane prawdopodobieństwo wystąpienia zestawu okoliczności lub wydarzenia może różnić się w zależności od intensywności ich wpływu na ceny danych instrumentów finansowych, należy udzielić odpowiedzi przeczącej.
            51. Po pierwsze, taka wykładnia znaczenia sformułowania „można w uzasadniony sposób przewidywać” nie wynika z żadnej z wersji językowych wskazanych w pkt 42 niniejszego wyroku.
            52. Po drugie, wykładnia, zgodnie z którą im intensywniejszy jest możliwy wpływ przyszłego wydarzenia na ceny danych instrumentów finansowych, tym wymagany stopień prawdopodobieństwa konieczny do uznania związanej z tym wydarzeniem informacji za dokładną jest mniejszy, pozwalałaby dorozumiewać, że oba elementy składające się na informację wewnętrzną, wskazane, odpowiednio, w art. 1 ust. 1 i 2 dyrektywy 2003/124, a mianowicie dokładny charakter informacji i jej zdolność wywierania istotnego wpływu na ceny danych instrumentów finansowych, są współzależne.
            53. Kryteria sprecyzowane w tych dwóch ustępach stanowią wymogi minimalne, z których każdy musi być osiągnięty, aby informację można było zakwalifikować jako „wewnętrzną” w rozumieniu art. 1 pkt 1 dyrektywy 2003/6.
            54. Jak zaznaczył rząd Zjednoczonego Królestwa w uwagach przedłożonych Trybunałowi, nie można wykluczyć, aby informacja dotycząca wydarzenia, którego wystąpienie jest mało prawdopodobne, wywierała znaczący wpływ na cenę papierów wartościowych danego emitenta, jeżeli konsekwencje tego zdarzenia są dla niego szczególnie istotne. Niemniej jednak z powyższego nie można wysnuć uzasadnionego wniosku, że rzeczone wydarzenie będzie mieć miejsce.
            55. Jak wynika z motywu 1 dyrektywy 2003/124, rozsądni inwestorzy rzeczywiście opierają swoje decyzje inwestycyjne na wszystkich informacjach dostępnych im ex ante. Muszą oni zatem brać pod uwagę nie tylko „przewidywany wpływ” wydarzenia na emitenta, lecz również stopień prawdopodobieństwa, iż wydarzenie to będzie mieć miejsce. Niemniej jednak takie rozważania zmierzają do określenia, czy informacja może mieć istotny wpływ na cenę instrumentów finansowych emitenta.
            56. W świetle powyższych uwag na drugie pytanie należy odpowiedzieć, że wykładni art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 należy dokonywać w ten sposób, iż sformułowanie „zestaw okoliczności, […] [których] zaistnienie można w sposób uzasadniony przewidywać, lub wydarzenie, które […] można […] w sposób uzasadniony przewidywać” dotyczy przyszłych okoliczności lub wydarzeń, w odniesieniu do których z całościowej oceny dostępnych już elementów wynika, iż występuje rzeczywista perspektywa, że zaistnieją one lub będą mieć miejsce. Niemniej jednak sformułowania tego nie należy rozumieć w ten sposób, że pod uwagę musi być brana intensywność wpływu tego zestawu okoliczności lub tego wydarzenia na ceny danych instrumentów finansowych.
            W przedmiocie kosztów
            57. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
            1) Wykładni art. 1 pkt 1 dyrektywy 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie wykorzystywania poufnych informacji i manipulacji na rynku (nadużyć na rynku) oraz art. 1 ust. 1 dyrektywy Komisji 2003/124/WE z dnia 22 grudnia 2003 r. określającej sposób wykonania dyrektywy 2003/6/WE w zakresie definicji i publicznego ujawniania informacji wewnętrznych oraz definicji manipulacji na rynku należy dokonywać w ten sposób, iż w przypadku rozciągniętego w czasie procesu, który ma na celu doprowadzić do zaistnienia określonej okoliczności lub wystąpienia określonego wydarzenia, w rozumieniu tych przepisów informacje dokładne stanowić mogą nie tylko ta okoliczność lub to wydarzenie, lecz również etapy pośrednie tego procesu, które są związane z urzeczywistnieniem tejże okoliczności lub tegoż wydarzenia.
            2) Wykładni art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/124 należy dokonywać w ten sposób, iż sformułowanie „zestaw okoliczności, […] [których] zaistnienie można w sposób uzasadniony przewidywać, lub wydarzenie, które […] można […] w sposób uzasadniony przewidywać” dotyczy przyszłych okoliczności lub wydarzeń, w odniesieniu do których z całościowej oceny dostępnych już elementów wynika, iż występuje rzeczywista perspektywa, że zaistnieją one lub będą mieć miejsce. Niemniej jednak sformułowania tego nie należy rozumieć w ten sposób, że pod uwagę musi być brana intensywność wpływu tego zestawu okoliczności lub wydarzenia na ceny danych instrumentów finansowych.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 3 grudnia 1981 r. # Pfizer Inc. przeciwko Eurim-Pharm GmbH. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Landgericht Hamburg - Niemcy. # Sprawa 1/81.


title: Wyrok Trybunału (ósma izba) z dnia 13 lipca 2017 r.#Assens Havn przeciwko Navigators Management (UK) Limited.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Højesteret.#Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Rozporządzenie (WE) nr 44/2001 – Jurysdykcja w sprawach dotyczących ubezpieczeń – Ustawodawstwo krajowe ustanawiające na rzecz osoby poszkodowanej, pod pewnymi warunkami, prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi osoby odpowiedzialnej za spowodowanie wypadku – Klauzula prorogacyjna uzgodniona pomiędzy ubezpieczycielem i sprawcą szkody.#Sprawa C-368/16.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (ósma izba)
      z dnia 13 lipca 2017 r. (
            *1
         )
      Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Rozporządzenie (WE) nr 44/2001 – Jurysdykcja w sprawach dotyczących ubezpieczenia – Ustawodawstwo krajowe ustanawiające na rzecz osoby poszkodowanej, pod pewnymi warunkami, prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi osoby odpowiedzialnej za spowodowanie wypadku – Klauzula prorogacyjna uzgodniona pomiędzy ubezpieczycielem i sprawcą szkody
      W sprawie C‑368/16
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Højesteret (sąd najwyższy, Dania) postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 6 lipca 2016 r., w postępowaniu:

         Assens Havn

      przeciwko

         Navigators Management (UK) Limited,

      TRYBUNAŁ (ósma izba),
      w składzie: M. Vilaras, prezes izby, M. Safjan (sprawozdawca) i D. Šváby, sędziowie,
      rzecznik generalny: Y. Bot,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               –

               w imieniu Navigators Management (UK) Limited przez H. Nissena, advokat,

               –

               w imieniu rządu belgijskiego przez L. Van den Broeck oraz J. Van Holm, działające w charakterze pełnomocników,

               –

               w imieniu rządu hiszpańskiego przez A. Rubia Gonzáleza oraz A. Gavelę Llopis, działających w charakterze pełnomocników,

               –

               w imieniu Komisji Europejskiej przez M. Heller oraz L. Grønfeldt, działające w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 13 pkt 5 i art. 14 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 4, s. 42).

               2

               Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy Assens Havn (portem miasta Assens, Dania) a towarzystwem ubezpieczeniowym Navigators Management (UK) Limited (zwanym dalej „Navigators Management”) w przedmiocie naprawienia szkody wyrządzonej w infrastrukturze nabrzeża portu w Assens przez ubezpieczony przez to towarzystwo holownik.

         Ramy prawne

            Prawo Unii

         Rozporządzenie nr 44/2001

               3

               Motywy 11 i 13 rozporządzenia nr 44/2001 mają następujące brzmienie:

                        „(11)

                        Przepisy o jurysdykcji powinny być w wysokim stopniu przewidywalne i powinny zależeć zasadniczo [co do zasady] od miejsca zamieszkania pozwanego, a tak ustalona jurysdykcja powinna mieć miejsce zawsze [być zawsze dostępna], z wyjątkiem kilku dokładnie określonych przypadków, w których ze względu na przedmiot sporu lub umowę stron uzasadnione jest inne kryterium powiązania [uzasadniony jest inny łącznik] […].

                  […]

                        (13)

                        W sprawach dotyczących ubezpieczenia, umów z udziałem konsumentów [zawieranych z konsumentami] i z zakresu prawa pracy strona słabsza powinna być chroniona przez przepisy jurysdykcyjne dla niej bardziej korzystne niż przepisy ogólne”.

               4

               W art. 8–14 sekcji 3 rozdziału II tego rozporządzenia, zatytułowanej „Jurysdykcja w sprawach dotyczących ubezpieczenia”, zawarte są zasady ustalania jurysdykcji w sprawach dotyczących ubezpieczenia.

               5

               Zgodnie z art. 8 owego rozporządzenia:
               „Bez uszczerbku dla art. 4 i art. 5 pkt 5 w sprawach dotyczących ubezpieczenia jurysdykcję określa niniejsza sekcja”.

               6

               Artykuł 9 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 stanowi:
               „Ubezpieczyciel mający miejsce zamieszkania [lub siedzibę] na terytorium państwa członkowskiego może być pozwany:

                        a)

                        przed sądy państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania [lub siedzibę];

                        b)

                        w innym państwie członkowskim w przypadku powództw ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uposażonego z tytułu ubezpieczenia – przed sąd miejsca, w którym powód ma miejsce zamieszkania [lub siedzibę] […]

                  […]”.

               7

               Zgodnie z art. 10 tego rozporządzenia:
               „W odniesieniu do ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lub ubezpieczenia nieruchomości ubezpieczyciel może być ponadto pozwany przed sąd miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Tę samą zasadę stosuje się, jeżeli ruchomości i nieruchomości objęte są tą samą umową ubezpieczenia, a powstała na nich szkoda wynika z tego samego zdarzenia”.

               8

               Zgodnie z art. 11 ust. 2 owego rozporządzenia:
               „Przepisy art. 8, 9 i 10 mają zastosowanie do powództw wytoczonych przez poszkodowanego bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, jeżeli takie bezpośrednie powództwo jest dopuszczalne”.

               9

               Artykuł 13 tego samego rozporządzenia przewiduje:
               „Od przepisów niniejszej sekcji można odstąpić na podstawie umowy tylko wówczas:
               […]

                        2)

                        jeżeli przyznaje ona ubezpieczającemu, ubezpieczonemu lub uposażonemu z tytułu ubezpieczenia uprawnienie do występowania przed sądy inne niż wymienione w niniejszej sekcji; lub

                        3)

                        jeżeli została ona zawarta między ubezpieczającym a ubezpieczycielem, którzy w chwili zawarcia umowy mają miejsce zamieszkania [lub siedziby] lub zwykłego pobytu w tym samym państwie członkowskim, celem uzasadnienia jurysdykcji sądów tego państwa także wówczas, gdy zdarzenie wywołujące szkodę nastąpiło za granicą, chyba że taka umowa nie jest dopuszczalna według prawa tego państwa; lub

                  […]

                        5)

                        jeżeli dotyczy ona umowy ubezpieczenia obejmującej jedno lub więcej ryzyk, wymienionych w art. 14”.

               10

               Zgodnie z art. 14 rozporządzenia nr 44/2001:
               „Do zakresu regulacji art. 13 pkt 5 należą następujące ryzyka:

                        1)

                        wszelkie szkody:

                                 a)

                                 w statkach morskich, urządzeniach umieszczonych na wodach przybrzeżnych lub na morzu otwartym albo w statkach powietrznych, wynikłe z ryzyk związanych z ich używaniem w celach gospodarczych;

                           […]

                        2)

                        odpowiedzialność wszelkiego rodzaju, z wyjątkiem odpowiedzialności za szkody na osobie pasażerów lub za szkody w ich bagażu:

                                 a)

                                 wynikająca z używania lub eksploatacji statków morskich, urządzeń lub statków powietrznych, o których mowa w pkt 1 lit. a), chyba że – co dotyczy tych ostatnich – przepisy prawne państwa członkowskiego, w którym statek powietrzny został wpisany do rejestru, zakazują zawierania umów dotyczących jurysdykcji w sprawach ubezpieczenia od takich ryzyk;

                  […]”.

               11

               Artykuł 23 owego rozporządzenia, należący do sekcji 7 tegoż rozdziału II, zatytułowanej „Umowa dotycząca jurysdykcji”, stanowi w ust. 1 i 5:
               „1.   Jeżeli strony, z których przynajmniej jedna ma miejsce zamieszkania [lub siedzibę] na terytorium państwa członkowskiego, uzgodniły, że sąd lub sądy państwa członkowskiego powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego, to sąd lub sądy tego państwa członkowskiego mają jurysdykcję. Sąd lub sądy tego państwa członkowskiego mają jurysdykcję wyłączną, o ile strony nie uzgodniły czego[ś] innego. Taka umowa dotycząca jurysdykcji musi być zawarta:

                        a)

                        w formie pisemnej lub ustnej potwierdzonej na piśmie; lub

                        b)

                        w formie, która odpowiada praktyce przyjętej między stronami; lub

                        c)

                        w handlu międzynarodowym – w formie odpowiadającej zwyczajowi handlowemu, który strony znały lub musiały znać i który strony umów tego rodzaju w określonej dziedzinie handlu powszechnie znają i którego stale przestrzegają.

                  […]
               5.   Umowy dotyczące jurysdykcji i odpowiednie przepisy zawarte w warunkach powołania »trustu« nie wywołują skutku prawnego, jeżeli są sprzeczne z przepisami art. 13, 17 i 21 albo jeżeli sądy, których jurysdykcja została wyłączona przez strony w umowie, mają wyłączną jurysdykcję na podstawie art. 22”.

               12

               Rozporządzenie nr 44/2001 zostało uchylone przez art. 80 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1). To ostatnie rozporządzenie stosuje się, na mocy jego art. 81 akapit drugi, od dnia 10 stycznia 2015 r.

         Umowa WE–Dania

               13

               Umowa pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Danii w sprawie właściwości sądów oraz uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, podpisana w Brukseli w dniu 19 października 2005 r. (Dz.U. 2005, L 299, s. 62, zwana dalej „umową WE–Dania”), zatwierdzona w imieniu Wspólnoty decyzją 2006/325/WE Rady z dnia 27 kwietnia 2006 r. (Dz.U. 2006, L 120, s. 22), ma na celu zapewnienie stosowania przepisów rozporządzenia nr 44/2001 oraz przepisów wykonawczych do niego w stosunkach pomiędzy Unią Europejską a Królestwem Danii. Zgodnie z art. 12 ust. 2 tej umowy weszła ona w życie w dniu 1 lipca 2007 r. (Dz.U. 2007, L 94, s. 70).

               14

               Preambuła umowy WE–Dania ma następujące brzmienie:
               „[…]
               Uwzględniając, że Trybunał Sprawiedliwości [Unii Europejskiej] powinien na takich samych warunkach być właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym w sprawach dotyczących ważności i interpretacji niniejszej umowy wnoszonych przez duński sąd lub trybunał, oraz że duńskie sądy i trybunały, w odniesieniu do wykładni [rozporządzenia nr 44/2001] oraz przepisów wykonawczych do niego, powinny wobec tego zwracać się z wnioskami o wydanie orzeczeń prejudycjalnych na takich samych warunkach jak sądy i trybunały innych państw członkowskich,
               […]”.

               15

               Artykuł 2 ust. 1 tej umowy, zatytułowany „Właściwość sądów oraz uznawanie i wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych”, ma następujące brzmienie:
               „W stosunkach pomiędzy [Unią] a [Królestwem Danii] zastosowanie mają, zgodnie z prawem międzynarodowym, przepisy [rozporządzenia nr 44/2001], które jest załączone do niniejszej umowy i stanowi jej część, wraz z przepisami wykonawczymi przyjętymi na mocy postanowień art. 74 ust. 2 tego rozporządzenia oraz – w odniesieniu do przepisów wykonawczych przyjętych po wejściu w życie niniejszej umowy – wdrożonymi przez [Królestwo Danii] w sposób, o którym mowa w art. 4 niniejszej umowy, a także wraz z przepisami przyjętymi na mocy art. 74 ust. 1 tego rozporządzenia”.

               16

               Artykuł 6 umowy WE–Dania, zatytułowany „Właściwość Trybunału Sprawiedliwości [Unii Europejskiej] w odniesieniu do interpretacji umowy”, stanowi w ust. 1:
               „W przypadku gdy kwestia dotycząca ważności bądź interpretacji niniejszej umowy podnoszona jest w sprawie toczącej się przed sądem lub trybunałem duńskim, sąd lub trybunał ten zwraca się do Trybunału Sprawiedliwości o wydanie orzeczenia w danej sprawie w każdym przypadku, gdy tego samego wymagano by w takich samych okolicznościach od sądu albo trybunału innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w odniesieniu do [rozporządzenia nr 44/2001] i przepisów wykonawczych do niego, o których mowa w jego art. 2 ust. 1”.

            Prawo duńskie

               17

               Paragraf 95 forsikringsaftaleloven (ustawy o umowach ubezpieczenia) stanowi:
               „1.   Jeżeli odpowiedzialność odszkodowawcza ubezpieczonego wobec poszkodowanego została stwierdzona, a kwota odszkodowania ustalona, wówczas poszkodowany – w zakresie, w jakim jego roszczenia nie zostały zaspokojone – wstępuje w prawa przysługujące ubezpieczonemu wobec towarzystwa.
               2.   Poszkodowany wstępuje również w prawa ubezpieczonego wobec towarzystwa, jeżeli na jego wierzytelność z tytułu odszkodowania ma wpływ likwidacja, upadłość, układ z wierzycielami lub restrukturyzacja zadłużenia ubezpieczonego. Jeśli roszczenie poszkodowanego nie zostało zaspokojone, może on domagać się od towarzystwa zaspokojenia całości wierzytelności z tytułu odszkodowania. W przypadkach, o których mowa w pkt 1, towarzystwo informuje ubezpieczonego w rozsądnym terminie o tym, że zostało powiadomione o istnieniu wierzytelności z tytułu odszkodowania”.

         Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne

               18

               Jesienią 2007 r. szwedzka spółka Skåne Entreprenad Service AB (zwana dalej „Skåne Entreprenad”) zleciła transport buraków cukrowych do fabryki w Nykøbing Falster (Dania). Część transportu była przewożona statkiem z Assens (Dania) do Nakskov (Dania). Na potrzeby tego transportu spółka Skåne Entreprenad wyczarterowała holowniki i lichtugi, w tym holownik Sea Endeavour I, oraz wykupiła ubezpieczenie w towarzystwie Navigators Management.

               19

               Polisa ubezpieczeniowa zawierała w szczególności następujące postanowienia:
               „Wybór prawa właściwego i sądów właściwych
               Niniejsza umowa ubezpieczenia podlega przepisom prawa Anglii i Walii i powinna być interpretowana zgodnie z tym prawem, a każda ze stron wyraża zgodę na poddanie się wyłącznej jurysdykcji sądów Anglii i Walii”.

               20

               Ponadto warunki ubezpieczenia Navigators Management stanowiły, co następuje:
               „7) Prawo właściwe, postępowanie w przypadku sporów i rozstrzyganie sporów
               Niniejsza umowa ubezpieczenia podlega przepisom prawa angielskiego i powinna być interpretowana zgodnie z tym prawem. W szczególności podlega ona przepisom Marine Insurance Act 1906 [brytyjskiej ustawy o ubezpieczeniach morskich z 1906 r.], ze zmianami, które to przepisy uznaje się za stanowiące część składową niniejszej umowy. Niniejsza umowa ubezpieczenia, w tym wszelkie wynikające z niej lub mające z nią związek spory, podlegają wyłącznej właściwości High Court of Justice (England & Wales) [sądu wyższej instancji (Anglia i Walia)] w Londynie [(Zjednoczone Królestwo)]”.

               21

               W dniu 24 listopada 2007 r., gdy holownik Sea Endeavour I przemieszał się w porcie w Assens, doszło do uszkodzenia infrastruktury nabrzeżnej. Strony w postępowaniu głównym spierają się zarówno co do sposobu powstania szkody, jak i co do tego, kto za nią odpowiada.

               22

               Ponieważ spółka Skåne Entreprenad została postawiona w stan upadłości, Assens Havn wytoczył powództwo bezpośrednio przeciwko Navigators Management, występującemu jako ubezpieczyciel domniemanego sprawcy szkody, przed Sø- og Handelsret (sąd morski i gospodarczy, Dania), domagając się zasądzenia od tego towarzystwa na jego rzecz kwoty 1310536 koron duńskich (DKK) (około 176270 EUR) tytułem odszkodowania za wspomnianą szkodę.

               23

               Sąd ów, po rozpatrzeniu kwestii jurysdykcji w postępowaniu szczególnym, wyrokiem z dnia 22 grudnia 2014 r. odrzucił powództwo ze względu na brak jurysdykcji sądów duńskich, stwierdziwszy, że klauzula prorogacyjna uzgodniona pomiędzy stronami umowy ubezpieczenia była skuteczna również wobec poszkodowanego. Od tego wyroku Assens Havn odwołał się do sądu odsyłającego.

               24

               Zdaniem sądu odsyłającego zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest pytanie, czy Assens Havn, któremu na mocy § 95 ust. 2 ustawy o umowach ubezpieczenia przysługuje prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko towarzystwu zapewniającemu ochronę ubezpieczeniową sprawcy szkody, jest związany klauzulą prorogacyjną figurującą w umowie ubezpieczenia zawartej pomiędzy Skåne Entreprenad i Navigators Management, zgodnie z art. 13 pkt 5 rozporządzenia nr 44/2001 w związku z art. 14 pkt 2 lit. a) tego rozporządzenia. Odpowiedź twierdząca na to pytanie oznaczałaby, że Sø- og Handelsretten (sąd morski i gospodarczy) słusznie odrzucił powództwo Assens Havn jako niedopuszczalne.

               25

               Sąd odsyłający zaznacza, że o ile zgodnie z prawem duńskim poszkodowany nie może, co do zasady, wytoczyć powództwa bezpośrednio przeciwko towarzystwu zapewniającemu ochronę ubezpieczeniową sprawcy szkody, o tyle § 95 ustawy o umowach ubezpieczenia przewiduje taką możliwość, przykładowo w sytuacji, gdy ubezpieczający zostanie postawiony w stan upadłości, co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie.

               26

               W tych okolicznościach Højesteret (sąd najwyższy, Dania) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
               „Czy art. 13 pkt 5 w związku z art. 14 pkt 2 lit. a) rozporządzenia nr 44/2001 należy interpretować w ten sposób, iż poszkodowany, który zgodnie z prawem krajowym może wytoczyć powództwo bezpośrednio przeciwko towarzystwu zapewniającemu ochronę ubezpieczeniową sprawcy szkody, jest związany klauzulą prorogacyjną zawartą w sposób ważny [skutecznie uzgodnioną] między ubezpieczycielem a ubezpieczającym zgodnie z art. 13 pkt 5 w związku z art. 14 pkt 2 lit. a) tego rozporządzenia?”.

         W przedmiocie pytania prejudycjalnego

               27

               Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający pragnie w istocie ustalić, czy art. 13 pkt 5 rozporządzenia nr 44/2001,w związku z art. 14 pkt 2 lit. a) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że poszkodowany, któremu przysługuje prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy poniesionej przez niego szkody, jest związany klauzulą prorogacyjną uzgodnioną pomiędzy tymże ubezpieczycielem a sprawcą szkody.

               28

               Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy odwołać się do systematyki i celów sekcji 3 rozdziału II rozporządzenia nr 44/2001.

               29

               W tym zakresie należy przypomnieć, że sekcja 3 rozdziału II rozporządzenia nr 44/2001 ustanawia autonomiczny system podziału jurysdykcji w sprawach dotyczących ubezpieczeń (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2005 r., Société financière et industrielle du Peloux, C‑112/03, EU:C:2005:280, pkt 29).

               30

               Podobnie jak w przypadku spraw dotyczących pracowników i konsumentów, powództwa dotyczące ubezpieczenia charakteryzują się pewnym brakiem równowagi pomiędzy stronami (zob. podobnie wyrok z dnia 26 maja 2005 r., GIE Réunion européenne i in., C‑77/04, EU:C:2005:327, pkt 22), który to brak równowagi zasady przewidziane w art. 8 sekcji 3 rozdziału II rozporządzenia nr 44/2001 mają na celu skorygować, ustanawiając na rzecz strony słabszej przepisy jurysdykcyjne bardziej dla niej korzystne niż przepisy ogólne (zob. podobnie wyrok z dnia 17 września 2009 r., Vorarlberger Gebietskrankenkasse, C‑347/08, EU:C:2009:561, pkt 40).

               31

               W szczególności przepisy te ułatwiają sytuację osoby, która ponosi szkodę objętą ubezpieczeniem, umożliwiając jej wytoczenie powództwa przeciwko odpowiedniemu ubezpieczycielowi w szczególności przed sąd miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę, pod warunkiem że prawo krajowe dopuszcza takie powództwo bezpośrednie.

               32

               W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z pkt 24 i 25 niniejszego wyroku, sąd odsyłający, do którego należy interpretacja jego prawa krajowego, stoi na stanowisku, że § 95 ust. 2 ustawy o umowach ubezpieczenia, mającej zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, daje poszkodowanemu prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi w rozumieniu art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001.

               33

               W odniesieniu do kwestii skuteczności klauzuli prorogacyjnej wobec osoby, która poniosła szkodę objętą ubezpieczeniem, należy zauważyć, po pierwsze, że zgodnie z art. 13 pkt 5 rozporządzenia nr 44/2001 w związku z jego art. 14 pkt 2 lit. a) klauzulą taką można ustanowić odstępstwo od przepisów zawartych w sekcji 3 tego rozporządzenia, w szczególności w przypadku umów ubezpieczenia odpowiedzialności wszelkiego rodzaju wynikającej z używania lub eksploatacji statków morskich.

               34

               Po drugie, bezsporne jest, że art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001, na mocy którego art. 8–10 tego rozporządzenia mają zastosowanie do powództw wytoczonych przez poszkodowanego bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, nie dotyczy art. 13 i 14 tego rozporządzenia, a tym samym umów prorogacyjnych.

               35

               Z systematyki przepisów sekcji 3 rozdziału II rozporządzenia nr 44/2001 nie wynika zatem, aby klauzula prorogacyjna mogła być skuteczna wobec poszkodowanego.

               36

               W tym względzie Trybunał miał już okazję zaznaczyć, że w sprawach dotyczących ubezpieczeń możliwość zawierania umów prorogacyjnych podlega ściśle ograniczeniom wynikającym z celu ochrony osoby ekonomicznie słabszej (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2005 r., Société financière et industrielle du Peloux, C‑112/03, EU:C:2005:280, pkt 31).

               37

               Artykuł 13 rozporządzenia nr 44/2001 wymienia zatem w sposób wyczerpujący przypadki, w których strony mogą odstąpić od zasad ustanowionych w sekcji 3 rozdziału II tego rozporządzenia.

               38

               Ponadto, zgodnie z art. 23 ust. 5 tego rozporządzenia, umowy prorogacyjne nie wywołują skutku prawnego, jeżeli są sprzeczne z przepisami wspomnianego art. 13. Z powyższych przepisów wynika, że rozporządzenie nr 44/2001 ustanawia system, w którym odstępstwa od zasad dotyczących jurysdykcji w sprawach dotyczących ubezpieczeń należy interpretować w sposób ścisły (zob. analogicznie wyrok z dnia 12 maja 2005 r., Société financière et industrielle du Peloux, C‑112/03, EU:C:2005:280, pkt 31).

               39

               Ponadto należy podkreślić, że sytuacja osoby trzeciej ponoszącej szkodę objętą ubezpieczeniem jest jeszcze bardziej odległa od stosunku zobowiązaniowego, w ramach którego obowiązuje klauzula prorogacyjna, niż rozpatrywana w wyroku z dnia 12 maja 2005 r., Société financière et industrielle du Peloux (C‑112/03, EU:C:2005:280), sytuacja uposażonego z tytułu ubezpieczenia, który nie wyraził wyraźnej zgody na obowiązywanie takiej klauzuli.

               40

               Należy zatem uznać, że klauzula prorogacyjna figurująca w umowie zawartej między ubezpieczycielem i ubezpieczającym nie może być skuteczna wobec osoby, która poniosła szkodę objętą ubezpieczeniem i która zamierza wystąpić bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi przed sądem właściwym dla miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę, jak zostało przypomniane w pkt 31 niniejszego wyroku, lub przed sądem właściwym dla miejsca, w którym osoba ta ma miejsce zamieszkania, którą to możliwość Trybunał uznał w swym wyroku z dnia 13 grudnia 2007 r., FBTO Schadeverzekeringen (C‑463/06, EU:C:2007:792, pkt 31).

               41

               Rozszerzenie na poszkodowanych obligatoryjnych skutków klauzul prorogacyjnych opartych na przepisach art. 13 i 14 rozporządzenia nr 44/2001 mogłoby bowiem uniemożliwić osiągnięcie celu realizowanego przez sekcję 3 rozdziału II tego rozporządzenia, którym jest ochrona strony słabszej pod względem ekonomicznym i prawnym (zob. podobnie wyrok z dnia 17 września 2009 r., Vorarlberger Gebietskrankenkasse, C‑347/08, EU:C:2009:561, pkt 40).

               42

               W świetle powyższych rozważań art. 13 pkt 5 rozporządzenia nr 44/2001 w związku z art. 14 pkt 2 lit. a) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że poszkodowany, któremu przysługuje prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy poniesionej przez niego szkody, nie jest związany klauzulą prorogacyjną uzgodnioną pomiędzy tymże ubezpieczycielem a tymże sprawcą szkody.

         W przedmiocie kosztów

               43

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 13 pkt 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych w związku z art. 14 pkt 2 lit. a) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że poszkodowany, któremu przysługuje prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy poniesionej przez niego szkody, nie jest związany klauzulą prorogacyjną uzgodnioną pomiędzy tymże ubezpieczycielem a tymże sprawcą szkody.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: duński.


Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 21 stycznia 2015 r.#Grundig Multimedia AG przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory)(OHIM).#Wspólnotowy znak towarowy – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego Pianissimo – Znak towarowy tworzony przez slogan reklamowy – Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji – Brak charakteru odróżniającego – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009 – Równość traktowania.#Sprawa T-11/14.


Wyrok Sądu (piąta izba) z dnia 5 marca 2015 r.#Rose Vision, SL i Julián Seseña przeciwko Komisji Europejskiej.#Klauzula arbitrażowa – Siódmy program ramowy w zakresie badań, rozwoju technologicznego i prezentacji (2007–2013) – Umowy o udzielenie dotacji dotyczące projektów FIRST, FutureNEM i sISI – Skarga o stwierdzenie nieważności i o odszkodowanie – Zmiana kwalifikacji skargi – Dopuszczalność – Zawieszenie płatności – Termin przekazania sprawozdania z audytu – Rozpowszechnianie informacji osobom trzecim.#Sprawa T‑45/13.


Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 6 października 1982 r. # Calvin E. Williams przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu Wspólnot Europejskich. # Urzędnik. # Sprawa 9/81.


Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (druga izba) z dnia 27 października 2010 r. # Gerhard Birkhoff przeciwko Komisji Europejskiej. # Urzędnicy - Wynagrodzenie - Dodatki rodzinne. # Sprawa F-60/09.


title: Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 22 stycznia 2009 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Rzeczpospolitej Polskiej. # Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Dyrektywa 2002/21/WE - Sieci i usługi łączności elektronicznej - Pojęcie "abonenta". # Sprawa C-492/07.

text:
      WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
      z dnia 22 stycznia 2009 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 2002/21/WE – Sieci i usługi łączności elektronicznej – Pojęcie „abonenta”
      W sprawie C‑492/07
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 7 listopada 2007 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez A. Nijenhuisa oraz K. Mojzesowicz, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
         w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Rzeczypospolitej Polskiej, reprezentowanej przez M. Dowgielewicza, działającego w charakterze pełnomocnika,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (piąta izba),
      w składzie: M. Ilešič, prezes izby, A. Borg Barthet i J.J. Kasel (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: J. Mazák,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że nie dokonując prawidłowo transpozycji dyrektywy
         2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności
         elektronicznej (dyrektywy ramowej) (Dz.U. L 108, s. 33, zwanej dalej „dyrektywą ramową”), a w szczególności jej art. 2 lit. k)
         dotyczącego pojęcia „abonent”, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy tej dyrektywy.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      2        Artykuł 2 lit. k) dyrektywy ramowej definiuje „abonenta” jako „jakąkolwiek osobę prawną lub fizyczną, która jest stroną umowy
         z podmiotem udostępniającym publicznie usługi łączności elektronicznej o świadczeniu takich usług”.

      3        Definicja ta obowiązuje również w odniesieniu do stosowania dyrektywy 2002/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca
         2002 r. w sprawie dostępu do sieci łączności elektronicznej i urządzeń towarzyszących oraz wzajemnych połączeń (dyrektywy
         o dostępie) (Dz.U. L 108, s. 7), dyrektywy 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń
         na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywy o zezwoleniach) (Dz.U. L 108, s. 21), dyrektywy 2002/22/WE
         Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności
         elektronicznej praw użytkowników (dyrektywy o usłudze powszechnej) (Dz.U. L 108, s. 51) oraz dyrektywy 2002/58/WE Parlamentu
         Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotyczącej przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności
         elektronicznej (dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej) (Dz.U. L 201, s. 37) (zwanych dalej łącznie „dyrektywami
         o łączności elektronicznej”), które określają między innymi pewne uprawnienia abonentów.

       Uregulowania krajowe
      4        Artykuł 2 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. nr 171, poz. 1800) definiuje, dla celów tej ustawy,
         „abonenta” jako podmiot, który jest stroną zawartej „w formie pisemnej umowy o świadczenie usług z dostawcą publicznie dostępnych
         usług telekomunikacyjnych”.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      5        Uznawszy, że transpozycja do krajowego porządku prawnego niektórych przepisów dyrektywy ramowej nie była zgodna z tą dyrektywą,
         Komisja w piśmie z dnia 21 marca 2005 r. zwróciła się do Rzeczypospolitej Polskiej o przedstawienie uwag w tej kwestii w terminie
         dwóch miesięcy.

      6        Ponieważ odpowiedź udzielona przez Rzeczpospolitą Polską nie została uznana przez Komisję za przekonującą, skierowała ona
         do tego państwa członkowskiego w dniu 19 grudnia 2005 r. uzasadnioną opinię, wzywając je do przyjęcia, w terminie dwóch miesięcy
         od doręczenia tej opinii, środków niezbędnych dla zapewnienia prawidłowej transpozycji dyrektywy ramowej, a konkretnie jej
         art. 2 lit. k), art. 4 ust. 1, art. 12 oraz art. 13 ust. 2.

      7        W dniu 7 lutego 2006 r. Rzeczpospolita Polska przekazała Komisji obowiązującą od dnia 29 grudnia 2005 r. znowelizowaną wersję
         ustawy Prawo telekomunikacyjne uwzględniającą większość zastrzeżeń sformułowanych przez tę instytucję. Jako że w opinii Komisji
         art. 2 lit. k) dyrektywy ramowej nadal nie był właściwe przetransponowany, wniosła ona niniejszą skargę.

       W przedmiocie skargi
       Argumentacja stron
      8        Zdaniem Komisji polskie przepisy – w zakresie, w jakim przewidują, że „abonentem” w rozumieniu dyrektywy ramowej może zostać
         tylko osoba, która zawarła umowę „w formie pisemnej” – wykraczają poza wymogi tej dyrektywy i pozbawiają osoby, które nie
         zawarły umowy w takiej formie, określonych uprawnień przyznanych im przez dyrektywy o łączności elektronicznej. Do uprawnień
         tych należą w szczególności:

      –        wymienione w art. 25 dyrektywy 2002/22 uprawnienie do umieszczenia swoich danych w publicznie dostępnym spisie abonentów;
      –        przewidziane w art. 7 dyrektywy 2002/58 prawo do otrzymywania rachunków, które nie są szczegółowe;
      –        przewidziana w art. 8 dyrektywy 2002/58 możliwość zablokowania, w sposób prosty i wolny od opłat, wyświetlania identyfikacji
         rozmów przychodzących przy poszczególnych połączeniach telefonicznych oraz możliwość zablokowania wyświetlania identyfikacji
         rozmów przychodzących i odrzucenia rozmów przychodzących;

      –        wymieniona w art. 11 dyrektywy 2002/58 możliwość zablokowania automatycznego przekazywania połączeń przez stronę trzecią do
         terminala abonenta;

      –        określone w art. 12 dyrektywy 2002/58 prawa dotyczące spisów abonentów oraz
      –        przewidziane w art. 13 dyrektywy 2002/58 prawa w zakresie komunikatów niezamówionych.
      9        Jako że w opinii Komisji niekorzystne skutki sformułowanej w polskiej ustawie Prawo telekomunikacyjne definicji pojęcia „abonent”
         zostały niniejszym jednoznacznie określone, nie można zarzucić jej, że ograniczyła się do stwierdzenia, że omawiana definicja
         w prawie polskim nie powiela słowo w słowo definicji przyjętej w dyrektywie ramowej. Przeprowadzona przez Komisję analiza
         środków podjętych w celu dokonania spornej transpozycji opiera się więc nie na przypuszczeniach, lecz badaniu przepisów prawa
         polskiego, które zostały przekazane Komisji jako efekt procesu transpozycji art. 2 lit. k) dyrektywy ramowej. W toku postępowania
         poprzedzającego wniesienie skargi Rzeczpospolita Polska nie wskazała ponadto Komisji, że inne akty prawne niż jej przekazane
         miały służyć pełnej transpozycji tego przepisu.

      10      W każdym razie z orzecznictwa Trybunału wynika, że istnienie przepisów krajowych może uczynić transpozycję dyrektywy za pomocą
         krajowych przepisów ustawowych lub wykonawczych zbędną tylko pod warunkiem, że istniejące przepisy rzeczywiście gwarantują
         pełne stosowanie dyrektywy przez administrację krajową oraz że, w przypadku gdy – jak w niniejszej sprawie – sporny przepis
         dyrektywy nadaje prawa jednostkom, sytuacja prawna wynikająca z tych krajowych przepisów jest wystarczająco precyzyjna i jasna,
         by podmioty prawa były w stanie zapoznać się z całością swych uprawnień i obowiązków, a w razie potrzeby – powołać się na
         nie przed sądami krajowymi. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca.

      11      Rzeczpospolita Polska twierdzi po pierwsze, że Komisja nie wykazała jednoznacznie istnienia zarzucanego uchybienia.

      12      Z orzecznictwa, między innymi z wyroku z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie C‑135/03 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb.Orz. s. I‑6909,
         pkt 41, wynika, że to Komisja powinna dostarczyć Trybunałowi wskazówek pozwalających mu na ocenę, czy uchybienie miało miejsce,
         bez możliwości opierania się w tym zakresie na jakichkolwiek domniemaniach, toteż na Komisji ciąży obowiązek wykazania, iż
         okoliczność, że definicja pojęcia „abonent” ustalona w dyrektywie ramowej nie została przejęta dosłownie do polskiego porządku
         prawnego, może podważyć stosowanie reżimu prawnego ustanowionego przez dyrektywy o łączności elektronicznej, gdyż zgodnie
         z wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑194/01 Komisja przeciwko Austrii, Rec. s. I‑4579, pkt 37, państwa członkowskie
         nie mają obowiązku dokonania literalnej transpozycji definicji zawartych w dyrektywach.

      13      Tymczasem w niniejszym przypadku Komisja nie dostarczyła zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej dowodu, że zakres stosowania uprawnień
         przysługujących abonentom na mocy uregulowań wspólnotowych różni się od zakresu stosowania przewidzianego w przepisach prawa
         polskiego przyznających abonentom równoważne uprawnienia. Co się tyczy uprawnień, których zdaniem Komisji polskie przepisy
         nie gwarantują abonentom, Rzeczpospolita Polska wskazuje, że określone w art. 13 dyrektywy 2002/58 uprawnienia w zakresie
         niezamówionych komunikatów zawierających informacje o charakterze handlowym zostały przetransponowane do ustawy Prawo telekomunikacyjne
         oraz ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Państwo to utrzymuje, że ponieważ Komisja nie przeprowadziła analizy
         całości ustawodawstwa polskiego w celu upewnienia się, że brak literalnej transpozycji definicji pojęcia „abonent” skutkował
         pozbawieniem abonentów pewnych uprawnień przyznanych przez dyrektywy o łączności elektronicznej, nie dowiodła tym samym skutecznie
         istnienia zarzucanego uchybienia.

      14      Po drugie, Rzeczpospolita Polska podnosi, że pomimo wskazanych różnic w zakresie stosowania wspólnotowej i krajowej definicji
         pojęcia „abonent” realizacja celów wyznaczonych przez dyrektywy o łączności elektronicznej nie została w żaden sposób zagrożona.

      15      Popierana przez Komisję literalna wykładnia art. 2 lit. k) dyrektywy ramowej prowadzi według pozwanego państwa członkowskiego
         do niemożliwych do przyjęcia wniosków, gdyż nie ma najmniejszych wątpliwości co do tego, że zgodnie z proponowaną wykładnią
         osoby dokonujące zakupu karty telefonicznej pozwalającej im na korzystanie z publicznych aparatów telefonicznych należy uznać
         de iure za abonentów, jako że stają się one w ten sposób stroną umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Osoby te powinny
         więc korzystać z tych samych uprawnień co użytkownicy telefonów komórkowych korzystający z kart przedpłaconych.

      16      Skoro ta literalna wykładnia nie mogła zostać przyjęta, należało odwołać się do wykładni teleologicznej spornego przepisu.
         Dokonując transpozycji tego przepisu, polski ustawodawca odwołał się więc do jego celu, wyodrębniając grupę podmiotów niewątpliwie
         uprawnionych do korzystania z przyznanych abonentom przez dyrektywy o łączności elektronicznej praw, które mogą bez trudu
         zostać wprowadzone w życie.

       Ocena Trybunału
      17      Jeśli chodzi, po pierwsze, o przedstawiony przez Rzeczpospolitą Polską argument, zgodnie z którym Komisja nie wykazała jednoznacznie
         istnienia zarzucanego uchybienia i opierała się na domniemaniach, należy zauważyć, że z utrwalonego orzecznictwa wynika niezbicie,
         że w ramach postępowania o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego ciężar dowodu zaistnienia zarzucanego
         uchybienia spoczywa na Komisji i to ona powinna przedstawić Trybunałowi dowody niezbędne do ustalenia zaistnienia tego uchybienia.
         Niemniej z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że państwa członkowskie są na mocy art. 10 WE zobowiązane do ułatwiania
         Komisji wypełniania jej zadań, polegających w szczególności, zgodnie z art. 211 WE, na czuwaniu nad stosowaniem postanowień
         traktatu, jak również przepisów przyjętych przez instytucje na jego podstawie (zob. w szczególności wyrok z dnia 25 października
         2007 r. w sprawie C‑248/05 Komisja przeciwko Irlandii, Zb.Orz. s. I‑9261, pkt 67).

      18      Jeśli chodzi bowiem o ustalenie, czy przepisy służące dokonaniu transpozycji dyrektywy wspólnotowej do krajowego porządku
         prawnego mogą zapewnić skuteczne wprowadzenie w życie tej dyrektywy, Komisja jest w znacznym stopniu uzależniona od dowodów
         dostarczonych przez dane państwo członkowskie (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii, pkt 68).

      19      To zresztą w trosce o to, by Komisja otrzymywała te dowody, dyrektywa ramowa w art. 28 ust. 3 nakłada na państwa członkowskie
         obowiązek przekazywania jej tekstów przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej tą dyrektywą oraz wszelkich
         zmian w tych przepisach.

      20      Należy dodać, że z orzecznictwa Trybunału wynika również, że gdy Komisja dostarczy wystarczające dowody wskazujące na to,
         że krajowe przepisy przyjęte przez pozwane państwo członkowskie nie zapewniają skutecznego wprowadzenia w życie dyrektywy,
         na tym państwie członkowskim spoczywa ciężar szczegółowego merytorycznego zakwestionowania przedstawionych w ten sposób informacji
         i wynikających z nich konsekwencji (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii, pkt 69).

      21      To w świetle powyższych zasad należy zbadać zasadność sformułowanego przez Komisję zarzutu.

      22      W odniesieniu do niniejszego postępowania należy stwierdzić, że Komisja nie ograniczyła się do twierdzenia, że definicja pojęcia
         „abonent” przyjęta przez Rzeczpospolitą Polską w ustawie Prawo telekomunikacyjne nie oddaje dosłownego brzmienia definicji
         sformułowanej w art. 2 lit. k) dyrektywy ramowej, lecz jasno wskazała pewne uprawnienia, których „abonenci” w rozumieniu tej
         dyrektywy są pozbawieni wskutek nieprawidłowej transpozycji tego przepisu.

      23      Ponieważ Komisja dostarczyła w ten sposób konkretnych danych na poparcie zarzucanego uchybienia, rolą Rzeczypospolitej Polskiej
         było ich zakwestionowanie przez podanie szczegółowych wyjaśnień dotyczących krajowych przepisów, które w jej opinii zapewniają
         skuteczne wdrożenie art. 2 lit. k) dyrektywy ramowej i uprawnień przyznanych abonentom.

      24      Tymczasem Rzeczpospolita Polska, twierdząc, że krajowe przepisy gwarantują abonentom wymienione przez Komisję uprawnienia,
         nie dostarcza – z wyjątkiem odniesienia do uprawnień przewidzianych w art. 13 dyrektywy 2002/58 – wystarczająco spójnych i adekwatnych
         argumentów na poparcie tego twierdzenia.

      25      Rzeczpospolita Polska podnosi co prawda, że pojęcie abonenta zdefiniowane w art. 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne prawidłowo
         odzwierciedla podmiotowy zakres stosowania przepisów wspólnotowych.

      26      Niemniej wskazany polski przepis ogranicza pojęcie „abonent” do osób, które zawarły „w formie pisemnej” umowę z dostawcą publicznie
         dostępnych usług telekomunikacyjnych. W tym względzie należy zauważyć, że gdyby ustawodawca wspólnotowy zamierzał ograniczyć
         w ten sposób pojęcie umowy, z łatwością mógłby tego dokonać, posługując się w art. 2 lit. k) dyrektywy ramowej wyrażeniem
         „umowa w formie pisemnej”. Tak się jednak nie stało.

      27      Po drugie, jeśli chodzi o argument Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym pomimo wskazanych różnic odnoszących się do
         zakresu stosowania wspólnotowej i krajowej definicji pojęcia abonenta realizacja celów wyznaczonych przez dyrektywy o łączności
         elektronicznej nie jest w omawianym przypadku zagrożona, należy uznać, że państwo to nie uzasadniło dostatecznie swojego stanowiska.

      28      Na poparcie zaproponowanej przez siebie wykładni teleologicznej dyrektywy ramowej Rzeczpospolita Polska ograniczyła się bowiem
         w istocie do wskazania, że technicznie niemożliwe jest przyznanie we wszystkich przypadkach całości uprawnień przysługujących
         abonentom osobom korzystającym z kart przedpłaconych. Jednakże w ramach niniejszej skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom
         państwa członkowskiego zarzut sformułowany względem Rzeczypospolitej Polskiej nie dotyczy nieprzyznania wszystkim osobom korzystającym
         z kart telefonicznych uprawnień przysługujących abonentom, lecz wyłączenia z zakresu stosowania tych uprawnień, bez istotnego
         powodu technicznego i wyłącznie ze względu na fakt, że nie dysponują one umową zawartą na piśmie, między innymi osób, które
         zawarłszy z dostawcą usług łączności elektronicznej umowę w celu nabycia karty przedpłaconej stosowanej w telefonach komórkowych,
         otrzymały określony numer telefonu i które, rezygnując z anonimowości, z jakiej ewentualnie skorzystały przy zakupie tej karty,
         wyrażają wolę korzystania ze wszystkich uprawnień przyznanych abonentom.

      29      Wobec powyższego skargę Komisji należy uznać za zasadną.

      30      W konsekwencji należy przyjąć, że nie dokonując prawidłowo transpozycji dyrektywy ramowej, a w szczególności jej art. 2 lit. k)
         dotyczącego pojęcia „abonent”, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy tej dyrektywy.

       W przedmiocie kosztów
      31      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Komisja wniosła o obciążenie Rzeczypospolitej Polskiej kosztami postępowania, a Rzeczpospolita Polska przegrała sprawę, należy
         obciążyć ją kosztami postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
      1)      Nie dokonując prawidłowo transpozycji dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie
            wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywy ramowej), a w szczególności jej art. 2 lit. k)
            dotyczącego pojęcia „abonent”, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy tej dyrektywy.
      2)      Rzeczpospolita Polska zostaje obciążona kosztami postępowania.

      * Język postępowania: polski.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 5 października 1995 r. # José Imbernon Martínez przeciwko Bundesanstalt für Arbeit. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Sozialgericht Nürnberg - Niemcy. # Zabezpieczenie społeczne - Dodatki rodzinne. # Sprawa C-321/93.


Wyrok Sądu (dziewiąta izba) z dnia 12 czerwca 2014 r.#Nike International Ltd przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM).#Wspólnotowy znak towarowy – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego R10 – Niezarejestrowany wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy R10 – Przeniesienie prawa do krajowego znaku towarowego – Dowód posiadania wcześniejszego znaku towarowego.#Sprawa T-137/09 RENV.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 1 lipca 1982 r. # Jakob Flamm przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy. # Sprawa 567/79 A.