Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 17 lipca 1997 r. # Texaco A/S przeciwko Middelfart Havn, Århus Havn, Struer Havn, Ålborg Havn, Fredericia Havn, Nørre Sundby Havn, Hobro Havn, Randers Havn, Åbenrå Havn, Esbjerg Havn, Skagen Havn i Thyborøn Havn i Olieselskabet Danmark amba przeciwko Trafikministeriet, Fredericia Kommune, Køge Havn, Odense Havnevæsen, Holstebro-Struer Havn, Vejle Havn, Åbenrå Havn, Ålborg Havnevæsen, Århus Havnevæsen, Frederikshavn Havn, Esbjerg Havn. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Østre Landsret - Dania. # Transport morski. # Sprawy połączone C-114/95 oraz C-115/95.


Wyrok Trybunału z dnia 23 stycznia 1975 r. # P.J. van der Hulst's Zonen przeciwko Produktschap voor Siergewassen. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: College van Beroep voor het Bedrijfsleven - Niderlandy. # Sprawa 51-74.


Wyrok Trybunału z dnia 26 lutego 1986 r. # M. H. Marshall przeciwko Southampton and South-West Hampshire Area Health Authority (Teaching). # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Court of Appeal (England) - Zjednoczone Królestwo. # Zasada równego traktowania kobiet i mężczyzn. # Sprawa 152/84.


title: Wyrok Trybunału z dnia 11 lipca 2002 r.#Marie-Nathalie D'Hoop przeciwko Office national de l'emploi.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal du travail de Liège - Belgia.#Sprawa C-224/98.

text:
      WYROK TRYBUNAŁU
      z dnia 11 lipca 2002 r.(*)

      Obywatelstwo Unii – Zasada niedyskryminacji – Uregulowania państwa członkowskiego przyznające prawo do zasiłku absolwenckiego tylko tym jego obywatelom, którzy ukończyli
         naukę na poziomie szkoły średniej w placówce oświatowej w tym państwie członkowskim – Obywatel państwa członkowskiego, który ukończył naukę na poziomie szkoły średniej w placówce oświatowej w innym państwie
         członkowskim, poszukujący pierwszej pracy

      W sprawie C‑224/98
      mającej za przedmiot skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177 traktatu WE (obecnie art. 234 WE), przez tribunal du travail
         de Liège (Belgia) wniosek o wydanie, w ramach zawisłego przed tym sądem sporu między

      Marie‑Nathalie D’Hoop
      i
      Office national de l’emploi
      orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 48 traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 39 WE) i art. 7 rozporządzenia
         Rady (EWG) nr 1612/68 z dnia 15 października 1968 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty (Dz.U.
         L 257, str. 2),

      TRYBUNAŁ,
      w składzie: G.C. Rodríguez Iglesias, prezes, P. Jann (sprawozdawca), F. Macken i S. von Bahr, prezesi izb, C. Gulmann, D.A.O. Edward,
         A. La Pergola, R. Schintgen, V. Skouris, J.N. Cunha Rodrigues i C.W.A. Timmermans, sędziowie,

      rzecznik generalny: L.A. Geelhoed,
      sekretarz: H. von Holstein, zastępca sekretarza,
      rozważywszy uwagi na piśmie przedstawione:
      –        w imieniu Marie‑Nathalie D’Hoop przez adwokatów N. Simara oraz M. Strongylosa,
      –        w imieniu Office national de l’emploi przez adwokata J.E. Derwaela,
      –        w imieniu rządu belgijskiego przez J. Devaddera, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez M. Wolfcarius oraz P.J. Kuijpera, działających w charakterze pełnomocników,
      uwzględniając sprawozdanie na rozprawę,
      po zapoznaniu się z uwagami Marie‑Nathalie D’Hoop reprezentowanej przez adwokatów M. Strongylosa i R. Caparta, rządu Zjednoczonego
         Królestwa reprezentowanego przez D. Wyatta, QC i Komisji reprezentowanej przez M. Wolfcarius i D. Martina, działających w charakterze
         pełnomocników, na rozprawie w dniu 20 listopada 2001 r.,

      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 21 lutego 2002 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Orzeczeniem z dnia 17 czerwca 1998 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 22 czerwca 1998 r., tribunal du travail de Liège
         (sąd pracy pierwszej instancji w Liège), skierował do Trybunału na mocy art. 177 traktatu WE (obecnie art. 234 WE) pytanie
         prejudycjalne w przedmiocie wykładni art. 48 traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 39 WE) i art. 7 rozporządzenia Rady (EWG)
         nr 1612/68 z dnia 15 października 1968 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty (Dz.U. L 257, str.
         2).

      2        Pytanie to powstało w ramach sporu między Marie‑Nathalie D’Hoop a Office national de l’emploi (belgijskim krajowym urzędem
         pracy, zwanym dalej „ONEM”) w przedmiocie decyzji urzędu odmawiającej przyznania jej zasiłku absolwenckiego przewidzianego
         przez ustawodawstwo belgijskie.

       Uregulowania krajowe
      3        Uregulowania belgijskie przyznają młodym osobom, które właśnie ukończyły naukę i poszukują pierwszej pracy, zasiłek dla bezrobotnych
         zwany „zasiłkiem absolwenckim”.

      4        Te zasiłki pozwalają na uznanie ich beneficjentów za „całkowicie bezrobotnych pobierających zasiłek” w rozumieniu uregulowań
         dotyczących zatrudnienia i bezrobocia oraz otwierają im dostęp do specjalnych programów zatrudnienia.

      5        Artykuł 36 ust. 1 akapit pierwszy dekretu królewskiego z dnia 25 listopada 1991 r. o bezrobociu (Moniteur belge z dnia 31 grudnia 1991 r., str. 29888) stanowi:

      „Młody pracownik może skorzystać z zasiłku absolwenckiego, jeżeli spełnia następujące warunki:
      1°      nie podlega już obowiązkowi szkolnemu;
      2°      a)      ukończył pełny cykl nauki, uzyskując wykształcenie średnie wyższego stopnia lub wykształcenie średnie techniczne lub zawodowe
         niższego stopnia w placówce oświatowej prowadzonej, subsydiowanej albo uznanej przez wspólnotę;

      […]”.
      6        W wyroku z dnia 12 września 1996 r. w sprawie C‑278/94 Komisja przeciwko Belgii, Rec. str. I‑4307, Trybunał orzekł, iż wprowadzając
         wymóg, zgodnie z którym, aby uzyskać zasiłek absolwencki dzieci pozostające na utrzymaniu wspólnotowych pracowników migrujących
         mających miejsce zamieszkania w Belgii muszą ukończyć naukę na poziomie szkoły średniej w placówce oświatowej subsydiowanej
         bądź uznanej przez państwo belgijskie lub przez jedną z jego wspólnot, Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom, które na nim
         ciążą na mocy art. 48 traktatu i art. 7 rozporządzenia nr 1612/68.

      7        W celu doprowadzenia do zgodności przepisów krajowych z prawem wspólnotowym dekret królewski z dnia 13 grudnia 1996 r. (Moniteur belge z dnia 31 grudnia 1996 r., str. 32265) wprowadził pod literą h) nowy przepis w art. 36 ust. 1 akapit pierwszy pkt 2. Przepis
         ten, który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 1997 r., otrzymał następujące brzmienie:

      „Młody pracownik może skorzystać z zasiłku absolwenckiego, jeżeli spełnia następujące warunki:
      […]
      2°[…]
      h)      ukończył naukę lub szkolenie w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, o ile spełnione są łącznie następujące warunki:
      –        przedstawi dokumenty, z których wynika, że nauka lub szkolenie były na takim samym poziomie i równoważne nauce lub szkoleniu
         wymienionym pod literami poprzednimi;

      –        w chwili składania wniosku o przyznanie zasiłku absolwenckiego ma status dziecka pozostającego na utrzymaniu pracowników migrujących
         w rozumieniu art. 48 traktatu WE, mających miejsce zamieszkania w Belgii;

      […]”.
       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      8        Marie‑Nathalie D’Hoop, mająca obywatelstwo belgijskie, ukończyła naukę na poziomie szkoły średniej we Francji, gdzie uzyskała
         w 1991 r. świadectwo maturalne. Świadectwo to zostało uznane w Belgii za odpowiednik zatwierdzonego świadectwa uzyskania wykształcenia
         średniego wyższego stopnia połączonego z zatwierdzonym świadectwem upoważniającym do wstępu na studia wyższe.

      9        Następnie Marie‑Nathalie D’Hoop odbywała studia uniwersyteckie w Belgii do 1995 r.

      10      W 1996 r. Marie‑Nathalie D’Hoop złożyła w ONEM wniosek o przyznanie jej zasiłku absolwenckiego.

      11      Decyzją z dnia 17 września 1996 r. ONEM odmówił przyznania jej objętego wnioskiem zasiłku, na tej podstawie, iż nie spełniła
         ona warunku przewidzianego w art. 36 ust. 1 akapit pierwszy pkt 2 lit. a) dekretu królewskiego z dnia 25 listopada 1991 r.

      12      Marie‑Nathalie D’Hoop zaskarżyła tę decyzję do tribunal du travail de Liège, który postanowił zawiesić postępowanie w sprawie
         i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:

      „Jako że z dokonanej już przez Trybunał wykładni art. 48 traktatu WE i art. 7 rozporządzenia nr 1612/68 wynika, że art. 36
         dekretu królewskiego z dnia 25 listopada 1991 r. nie może stać na przeszkodzie przyznaniu zasiłku absolwenckiego studentowi
         pozostającemu na utrzymaniu wspólnotowego pracownika migrującego, który ukończył naukę na poziomie szkoły średniej w placówce
         oświatowej w innym niż Belgia państwie członkowskim, to czy powyższe przepisy należy interpretować w ten sposób, że zakazują
         ponadto, aby art. 36 dekretu królewskiego z dnia 25 listopada 1991 r. stał na przeszkodzie przyznaniu zasiłku absolwenckiego
         studentowi belgijskiemu poszukującemu pierwszej pracy, a który również ukończył naukę na poziomie szkoły średniej w placówce
         oświatowej innego państwa członkowskiego niż Belgia?”.

      13      Pismami z dnia 22 lipca i 11 września 1998 r. tribunal du travail de Liège poinformował Trybunał, iż wniesiono odwołanie od
         tego orzeczenia do cour du travail de Liège (sądu pracy drugiej instancji w Liège, Belgia) i wniósł, ze względu na zawieszający
         skutek tego odwołania, o zawieszenie postępowania przed Trybunałem.

      14      W dniu 23 marca 2001 r. Trybunał został poinformowany, iż wymieniony sąd drugiej instancji, wyrokiem z dnia 16 marca 2001 r.,
         utrzymał w mocy postanowienie odsyłające. W konsekwencji postępowanie przed Trybunałem podjęto w dniu 26 marca 2001 r.

      15      Z wyroku wydanego przez cour du travail de Liège wynika, że ONEM argumentował przed tym sądem, iż Marie‑Nathalie D’Hoop nie
         spełniła drugiego warunku wymaganego przez art. 36 ust. 1 akapit pierwszy pkt 2 lit. h) dekretu królewskiego z dnia 25 listopada
         1991 r., zmienionego dekretem z dnia 13 grudnia 1996 r. Cour du travail de Liège orzekł w tym względzie, iż mimo że nowy przepis
         dekretu królewskiego z dnia 25 listopada 1991 r. wszedł w życie dopiero w dniu 1 stycznia 1997 r., a więc po złożeniu wniosku
         o zasiłek absolwencki, niemniej powinien on, „w świetle orzecznictwa [Trybunału ] […] znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie,
         przy czym żadna ze stron nie wyraziła w tym względzie sprzeciwu”.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      16      Poprzez skierowane do Trybunału pytanie sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy prawo wspólnotowe stoi na przeszkodzie
         dokonanej przez państwo członkowskie odmowie przyznania zasiłku absolwenckiego jego obywatelowi, będącemu studentem poszukującym
         pierwszej pracy, z tego tylko względu, że zainteresowany ukończył naukę na poziomie szkoły średniej w innym państwie członkowskim.

       W przedmiocie zastosowania art. 48 traktatu i rozporządzenia nr 1612/68
      17      Tytułem wstępu należy przypomnieć, iż Trybunał orzekł już, że zasiłki absolwenckie przewidziane na rzecz młodych osób poszukujących
         pierwszej pracy stanowią przywilej socjalny w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1612/68 (wyrok z dnia 20 czerwca
         1985 r. w sprawie 94/84 Deak, Rec. str. 1873, pkt 27, i ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii, pkt 25).

      18      Jednakże, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, zastosowanie prawa wspólnotowego w dziedzinie swobodnego przepływu pracowników,
         w odniesieniu do krajowych uregulowań dotyczących ubezpieczenia od bezrobocia, wymaga, aby osoba powołująca się na tę swobodę
         weszła już na rynek pracy poprzez wykonywanie rzeczywistej i efektywnej działalności zawodowej, które przyznaje jej status
         pracownika we wspólnotowym rozumieniu tego terminu (zob., jeżeli chodzi o przyznawanie zasiłków absolwenckich, ww. wyrok w sprawie
         Komisja przeciwko Belgii, pkt 40). Tymczasem z definicji nie jest to przypadek młodych osób, które poszukują pierwszej pracy
         (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii, pkt 40).

      19      W odpowiedzi na pytanie postawione podczas rozprawy Marie‑Nathalie D’Hoop oświadczyła, iż podczas gdy ona pobierała i ukończyła
         naukę na poziomie szkoły średniej we Francji, jej rodzice nadal mieszkali w Belgii.

      20      Wynika z tego, iż Marie‑Nathalie D’Hoop nie może powołać się ani na prawa przyznane pracownikom migrującym przez art. 48 traktatu
         i rozporządzenie nr 1612/68 ani na prawa pochodne, które to rozporządzenie ustanawia na rzecz członków rodziny tychże pracowników.

       W przedmiocie zastosowania postanowień traktatu odnoszących się do obywatelstwa Unii
       Uwagi przedłożone Trybunałowi
      21      Podczas rozprawy Marie‑Nathalie D’Hoop i Komisja dokonały analizy pytania postawionego Trybunałowi w świetle postanowień traktatu
         odnoszących się do obywatelstwa Unii. Argumentowały one, iż jako obywatelka jednego państwa członkowskiego, przebywająca zgodnie
         z prawem na terytorium innego państwa członkowskiego w celu odbycia w nim nauki, Marie‑Nathalie D’Hoop mieści się w zakresie
         ratione personae tych postanowień. Z tego względu, ich zdaniem, Marie‑Nathalie D’Hoop korzysta z praw, które art. 8 traktatu WE
         (obecnie, po zmianie, art. 17 WE) wiąże ze statusem obywatela Unii, w tym prawem przewidzianym w art. 6 traktatu WE (obecnie,
         po zmianie, art. 12 WE) do niebycia poddanym dyskryminacji ze względu na przynależność państwową w zakresie ratione materiae
         traktatu.

      22      Rząd Zjednoczonego Królestwa zakwestionował tę analizę. Uważa on, iż sam fakt przebywania zgodnie z prawem w innym państwie
         członkowskim nie pozwala obywatelowi wspólnotowemu powołać się na postanowienia traktatu odnoszące się do obywatelstwa Unii.
         Ponadto zachodzi potrzeba, aby wykonywana działalność mieściła się w zakresie zastosowania prawa wspólnotowego. Taka sytuacja
         miałaby miejsce, gdyby Marie‑Nathalie D’Hoop przebywała we Francji w celu odbycia szkolenia zawodowego. Nie jest to natomiast
         przypadek nauki o profilu ogólnokształcącym, którą Marie‑Nathalie D’Hoop pobierała we Francji.

       Ocena Trybunału
      –       W przedmiocie zakresu ratione temporis postanowień traktatu odnoszących się do obywatelstwa Unii
      23      ONEM uzasadnił swoją odmowę przyznania Marie‑Nathalie D’Hoop zasiłku absolwenckiego, o który wystąpiła ona w 1996 r., okolicznością,
         iż ukończyła ona naukę na poziomie szkoły średniej we Francji. Ze względu na fakt, iż miało to miejsce w 1991 r., należy zbadać,
         czy dyskryminacja, na którą powołuje się Marie‑Nathalie D’Hoop, może być oceniana w świetle postanowień dotyczących obywatelstwa
         Unii, które weszły w życie w późniejszym terminie.

      24      W tym względzie należy zaznaczyć, iż postępowanie przed sądem krajowym nie dotyczy uznania uprawnień wywodzonych z prawa wspólnotowego,
         które miałyby zostać nabyte przed wejściem w życie postanowień dotyczących obywatelstwa Unii, ale odnosi się do zarzutu obecnego
         traktowania obywatela Unii w sposób dyskryminacyjny.

      25      Tymczasem postanowienia odnoszące się do obywatelstwa Unii znajdują zastosowanie od momentu ich wejścia w życie. Należy zatem
         uznać, iż powinny one mieć zastosowanie do obecnych skutków sytuacji powstałych uprzednio (zob. w tym względzie wyroki: z dnia
         30 listopada 2000 r. w sprawie C‑195/98 Österreichischer Gewerkschaftsbund, Rec. str. I‑10497, pkt 54 i 55, oraz z dnia 18 kwietnia
         2002 r. w sprawie C‑290/00 Duchon, Rec. str. I‑3567, pkt 43 i 44).

      26      Wynika z tego, iż zarzut dyskryminacji podniesiony przez Marie‑Nathalie D’Hoop może być oceniany w świetle tych postanowień.

      –       W przedmiocie zakresu ratione personae i ratione materiae postanowień traktatu odnoszących się do obywatelstwa Unii
      27      Artykuł 8 traktatu przyznaje status obywatela Unii każdej osobie mającej przynależność państwa członkowskiego. Marie‑Nathalie
         D’Hoop korzysta z tego statusu ze względu na fakt, iż ma przynależność państwa członkowskiego.

      28      Ten status obywatela Unii ma stanowić podstawowy status obywateli państw członkowskich, pozwalający tym spośród nich, którzy
         znajdują się w takiej samej sytuacji, korzystać w zakresie ratione materiae traktatu z takiego samego traktowania wobec prawa,
         bez względu na przynależność państwową i z zastrzeżeniem wyraźnie przewidzianych wyjątków (wyrok z dnia 20 września 2001 r.
         w sprawie C‑184/99 Grzelczyk, Rec. str. I‑6193, pkt 31).

      29      Do sytuacji podlegających prawu wspólnotowemu należy zaliczyć sytuacje związane z korzystaniem z podstawowych swobód zagwarantowanych
         przez traktat, w szczególności w zakresie swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, przewidzianej
         przez art. 8A traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 18 WE) (zob. wyrok z dnia 24 listopada 1998 r. w sprawie C‑274/96 Bickel
         i Franz, Rec. str. I‑7637, pkt 15 i 16 oraz ww. wyrok w sprawie Grzelczyk, pkt 33).

      30      Ponieważ obywatel Unii powinien we wszystkich państwach członkowskich mieć zapewnione takie samo traktowanie wobec prawa jak
         to przyznane obywatelom tych państw znajdującym się w takiej samej sytuacji, niezgodne z prawem do swobodnego przemieszczania
         się byłoby traktowanie tego obywatela w państwie, którego jest obywatelem, w sposób mniej korzystny, niż gdyby nie skorzystał
         on z wprowadzonych traktatem ułatwień w zakresie przepływu.

      31      Te ułatwienia nie mogłyby być bowiem w pełni skuteczne, gdyby obywatel państwa członkowskiego mógł zostać zniechęcony do korzystania
         z nich przez przeszkody, jakie napotkałby po powrocie do swojego państwa pochodzenia, ustanowione przez uregulowania krajowe
         sankcjonujące fakt, że skorzystał z tych ułatwień (zob. w tym względzie wyrok z dnia 7 lipca 1992 r. w sprawie C‑370/90 Singh,
         Rec. str. I‑4265, pkt 23).

      32      Powyższe stwierdzenie jest szczególnie istotne w dziedzinie edukacji. Do celów działalności Wspólnoty należy bowiem zaliczyć,
         wymienione w art. 3 lit. p) traktatu WE [obecnie, po zmianie, art. 3 ust. 1 lit. q) WE], przyczynianie się do osiągnięcia
         wysokiej jakości edukacji i kształcenia zawodowego. To przyczynianie się powinno, zgodnie z art. 126 ust. 2 tiret drugie traktatu WE
         (obecnie art. 149 ust. 2 tiret drugie WE) służyć w szczególności sprzyjaniu mobilności studentów i nauczycieli.

      33      Natomiast w sytuacjach takich jak sytuacja będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym uregulowania krajowe wprowadzają
         różnice w traktowaniu między obywatelami belgijskimi, którzy odbyli całą naukę na poziomie szkoły średniej w Belgii, a tymi,
         którzy – korzystając z prawa do swobodnego przemieszczania się – uzyskali świadectwo ukończenia nauki na poziomie szkoły średniej
         w innym państwie członkowskim.

      34      Łącząc przyznanie zasiłku absolwenckiego z warunkiem uzyskania wymaganego świadectwa w Belgii, uregulowania krajowe stawiają
         tym samym w niekorzystnej sytuacji niektórych obywateli z tego jedynie powodu, iż skorzystali oni z prawa do swobodnego przemieszczania
         się w celu pobierania nauki w innym państwie członkowskim.

      35      Taka nierówność w traktowaniu jest sprzeczna z zasadami, które leżą u podstaw statusu obywatela Unii, a mianowicie gwarancją
         takiego samego traktowania wobec prawa w ramach korzystania z przysługującej mu swobody przemieszczania się.

      36      Warunek, o którym mowa, mógłby znaleźć usprawiedliwienie tylko wtedy, gdyby opierał się na względach obiektywnych niezależnych
         od przynależności państwowej zainteresowanych osób i proporcjonalnych do słusznego celu, jakiemu służy ustawodawstwo krajowe
         (ww. wyrok w sprawie Bickel i Franz, pkt 27).

      37      Ani rząd belgijski, ani ONEM nie przedstawili uwag w tym względzie.

      38      Zasiłki absolwenckie przewidziane przez uregulowania belgijskie, które otwierają ich beneficjentom dostęp do specjalnych programów
         zatrudnienia, mają na celu ułatwienie młodym osobom przejście z etapu edukacji na rynek pracy. W takim kontekście ustawodawca
         krajowy ma prawo dążyć do zapewnienia, że istnieje rzeczywisty związek między osobą ubiegającą się o zasiłek a geograficznie
         określonym rynkiem pracy, na którym poszukuje ona zatrudnienia.

      39      Jednakże pojedynczy warunek dotyczący miejsca uzyskania świadectwa ukończenia nauki na poziomie szkoły średniej ma charakter
         zbyt ogólny i wyłączny. Faworyzuje on bowiem niesłusznie jedną okoliczność, która może nie być reprezentatywna dla rzeczywistego
         i skutecznego stopnia powiązania osoby ubiegającej się o zasiłek absolwencki z geograficznie określonym rynkiem pracy, wykluczając
         wszelkie inne elementy reprezentatywne dla tego powiązania. Warunek ten wykracza tym samym poza to, co jest konieczne do osiągnięcia
         zamierzonego celu.

      40      W konsekwencji na postawione pytanie należy odpowiedzieć, iż prawo wspólnotowe stoi na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie
         odmówiło swojemu obywatelowi, studentowi poszukującemu pierwszej pracy, przyznania zasiłku absolwenckiego z tego jedynie powodu,
         iż student ten ukończył naukę na poziomie szkoły średniej w innym państwie członkowskim.

       W przedmiocie kosztów
      41      Koszty poniesione przez rządy belgijski i Zjednoczonego Królestwa oraz przez Komisję, które przedłożyły Trybunałowi swoje
         uwagi, nie podlegają zwrotowi. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny,
         dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego należy zatem rozstrzygnięcie o kosztach.

      Z powyższych względów
      TRYBUNAŁ,
      orzekając w przedmiocie pytania przedstawionego mu przez tribunal du travail de Liège orzeczeniem z dnia 17 czerwca 1998 r.
         orzeka, co następuje:

      Prawo wspólnotowe stoi na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie odmówiło swojemu obywatelowi, studentowi poszukującemu
            pierwszej pracy, przyznania zasiłku absolwenckiego z tego jedynie powodu, iż student ten ukończył naukę na poziomie szkoły
            średniej w innym państwie członkowskim.

               Rodríguez Iglesias

               Jann

               Macken

               von Bahr

               Gulmann

               Edward

               La Pergola

               Schintgen

               Skouris

               Cunha Rodrigues

                     Timmermans

         Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 11 lipca 2002 r.

               Sekretarz

                     Prezes

               R. Grass

                     G.C. Rodríguez Iglesias

         * Język postępowania: francuski.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 3 kwietnia 2014 r.#Udo Rätzke przeciwko S+K Handels GmbH.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Thüringer Oberlandesgericht.#Odesłanie prejudycjalne – Energia – Etykiety efektywności energetycznej telewizorów – Rozporządzenie delegowane (UE) nr 1062/2010 – Obowiązki dystrybutorów – Telewizor dostarczony do dystrybutora bez takiej etykiety przed rozpoczęciem stosowania rozporządzenia – Obowiązek etykietowania takiego telewizora przez dystrybutora od chwili rozpoczęcia stosowania rozporządzenia i następczego zaopatrzenia się w etykietę.#Sprawa C-319/13.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 3 kwietnia 2014 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Energia — Etykiety efektywności energetycznej telewizorów — Rozporządzenie delegowane (UE) nr 1062/2010 — Obowiązki dystrybutorów — Telewizor dostarczony do dystrybutora bez takiej etykiety przed rozpoczęciem stosowania rozporządzenia — Obowiązek etykietowania takiego telewizora przez dystrybutora od chwili rozpoczęcia stosowania rozporządzenia i następczego zaopatrzenia się w etykietę”
      W sprawie C‑319/13
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Thüringer Oberlandesgericht (Niemcy) postanowieniem z dnia 5 czerwca 2013 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 11 czerwca 2013 r., w postępowaniu:

         Udo Rätzke

      przeciwko

         S+K Handels GmbH,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: R. Silva de Lapuerta, prezes izby, K. Lenaerts (sprawozdawca), wiceprezes Trybunału, J.L. da Cruz Vilaça, G. Arestis i J.C. Bonichot, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Szpunar,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu rządu niemieckiego przez T. Henzego i B. Beutlera, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez A. De Stefana, avvocato dello Stato,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez K. Herrmann i B. Eggers, działające w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1062/2010 z dnia 28 września 2010 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykiet efektywności energetycznej dla telewizorów (Dz.U. L 314, s. 64, zwanego dalej „rozporządzeniem delegowanym”).

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu między U. Rätzkem a S+K Handels GmbH (zwaną dalej „S+K”), konkurentką U. Rätzkego w dziedzinie handlu urządzeniami elektrycznymi, w szczególności telewizorami, w przedmiocie powództwa o zaniechanie opartego na niemieckiej ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

         Ramy prawne

         Prawo Unii

      Dyrektywa 2010/30/UE

               3

               Motyw 19 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie wskazania poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie zużycia energii oraz innych zasobów przez produkty związane z energią (Dz.U. L 153, s. 1) brzmi następująco:
               „Komisji należy przyznać uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do etykietowania i standardowych informacji o produkcie w zakresie zużycia energii i innych podstawowych zasobów przez produkty związane z energią podczas ich użytkowania. Szczególnie ważne jest, aby Komisja podczas prac przygotowawczych prowadziła odpowiednie konsultacje, w tym na poziomie eksperckim”.

               4

               Motyw 25 tej dyrektywy wskazuje:
               „Przy wykonywaniu niniejszej dyrektywy państwa członkowskie powinny starać się powstrzymywać od przyjmowania środków, które mogłyby nakładać na danych uczestników rynku, w szczególności na małe i średnie przedsiębiorstwa [MŚP], niepotrzebne trudne do wykonania biurokratyczne obowiązki”.

               5

               Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, wskazuje:
               „Do celów niniejszej dyrektywy:
               [...]

                        g)

                        »dystrybutor« oznacza detalistę lub inną osobę, która sprzedaje, wynajmuje, oferuje w sprzedaży ratalnej lub wystawia produkty na sprzedaż użytkownikom końcowym;

                        h)

                        »dostawca« oznacza producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela w Unii lub importera, który wprowadza produkt na rynek Unii lub oddaje produkt do użytkowania. Przy ich braku każda osoba fizyczna lub prawna, która wprowadza produkt do obrotu na rynku wspólnotowym lub oddaje do użytku produkty objęte niniejszą dyrektywą, jest uznawana za dostawcę;

                        i)

                        »wprowadzanie do obrotu« oznacza udostępnianie produktu po raz pierwszy na rynku Unii w celu dystrybucji lub użytkowania w Unii, odpłatnie lub nieodpłatnie oraz niezależnie od techniki sprzedaży;

                  [...]”.

               6

               Artykuł 5 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Obowiązki dostawców”, przewiduje:
               „Państwa członkowskie zapewniają, aby:

                        a)

                        dostawcy wprowadzający na rynek lub oddający do użytku produkty objęte aktem delegowanym załączali etykietę i kartę zgodnie z niniejszą dyrektywą i aktem delegowanym;

                  [...]

                        d)

                        w odniesieniu do etykietowania i informacji o produkcie dostawcy dostarcza[li] dystrybutorom nieodpłatnie niezbędne etykiety.
                        Bez uszczerbku dla możliwości wyboru przez dostawców systemu dostaw etykiet dostawcy dostarczają jak najszybciej etykiety na wniosek dystrybutorów;

                  [...]”.

               7

               Artykuł 6 dyrektywy 2010/30, zatytułowany „Obowiązki dystrybutorów”, stanowi:
               „Państwa członkowskie zapewniają, aby:

                        a)

                        dystrybutorzy eksponowali etykiety we właściwy, widoczny i czytelny sposób oraz udostępniali kartę w broszurze dotyczącej produktu lub innej dokumentacji dołączonej do produktu w momencie sprzedaży użytkownikom końcowym;

                        b)

                        w każdym wypadku, gdy produkt ujęty w akcie delegowanym jest wystawiany, dystrybutorzy umieszczali stosowną etykietę w dobrze widocznym miejscu określonym w odpowiednim akcie delegowanym oraz we właściwej wersji językowej”.

               8

               Artykuł 10 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Akty delegowane”, przewiduje w ust. 1–3:
               „1.   Komisja określa szczegółowe informacje dotyczące etykiety i karty za pomocą aktów delegowanych zgodnie z art. 11, 12 i 13, w odniesieniu do każdego rodzaju produktu zgodnie z niniejszym artykułem.
               W przypadku gdy dany produkt spełnia kryteria określone w ust. 2, jest on objęty aktem delegowanym zgodnie z ust. 4.
               Przepisy zawarte w aktach delegowanych dotyczące informacji podawanej na etykiecie i w karcie w odniesieniu do zużycia energii i innych podstawowych zasobów podczas użytkowania umożliwiają użytkownikowi końcowemu dokonywanie bardziej świadomych decyzji dotyczących zakupu oraz umożliwiają organom nadzoru rynku sprawdzenie, czy produkty odpowiadają podanym informacjom.
               W przypadku gdy akt delegowany ustanawia przepisy w odniesieniu do zarówno do efektywności energetycznej produktu, jak i zużycia przez niego podstawowych zasobów, projekt i treść etykiety akcentują dane dotyczące efektywności energetycznej produktu.
               2.   Kryteria, o których mowa w ust. 1, są następujące:

                        a)

                        zgodnie z najnowszymi dostępnymi danymi liczbowymi oraz uwzględniając ilości wprowadzone do obrotu w Unii, produkty posiadają znaczący potencjał w odniesieniu do oszczędności energii oraz, w stosownych przypadkach, innych podstawowych zasobów;

                        b)

                        dostępne na rynku produkty o równorzędnej funkcjonalności wykazują znaczne różnice pod względem stosownych poziomów wydajności;

                        c)

                        Komisja bierze pod uwagę stosowne prawodawstwo unijne i samoregulację, jak np. dobrowolne porozumienia, które powinny w założeniu umożliwić osiągnięcie celów politycznych szybciej lub po niższych kosztach, niż zostało to przyjęte w obowiązkowych wymogach.

                  3.   Przygotowując projekt atu delegowanego, Komisja:
               [...]

                        d)

                        ustala datę/daty wdrożenia, wszelkie stopniowe lub przejściowe środki lub okresy, uwzględniając w szczególności ewentualny wpływ na MŚP lub na poszczególne grupy produktów wytwarzanych przede wszystkim przez MŚP”.

               9

               Artykuły 11–13 dyrektywy 2010/30 ustanawiają ramy, w których przyjmowane są akty delegowane w rozumieniu art. 290 ust. 2 TFUE. Artykuł 11 tej dyrektywy reguluje okres wykonywania przekazanych uprawnień przez Komisję i zobowiązuje ją do przedłożenia sprawozdania na temat przekazanych uprawnień nie później niż w terminie sześciu miesięcy przed końcem pięcioletniego okresu, który rozpoczyna się w dniu 19 czerwca 2010 r. Wymaga on również od Komisji powiadomienia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej o każdym akcie delegowanym z chwilą jego przyjęcia. Artykuł 12 wspomnianej dyrektywy dotyczy możliwości odwołania przekazania uprawnień, a jej art. 13 – procedury, w której Parlament lub Rada mogą wyrazić sprzeciw wobec aktu delegowanego.

               10

               Artykuł 16 dyrektywy 2010/30, zatytułowany „Transpozycja”, stanowi w ust. 1:
               „Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia 20 czerwca 2011 r. Niezwłocznie przekazują one Komisji tekst tych przepisów.
               Państwa członkowskie stosują te przepisy od dnia 20 lipca 2011 r.
               [...]”.

               11

               Artykuł 18 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Wejście w życie”, przewiduje:
               „Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
               Artykuł 5 lit. d), g) i h) stosuje się od dnia 31 lipca 2011 r.”.

         Rozporządzenie delegowane

               12

               W motywie 3 rozporządzenia delegowanego wskazano:
               „W celu zachęcenia producentów do zwiększenia efektywności energetycznej telewizorów, a użytkowników końcowych do zakupu energooszczędnych modeli, zmniejszenia zużycia energii elektrycznej przez te produkty i przyczynienia się do funkcjonowania rynku wewnętrznego, należy ustanowić zharmonizowane przepisy dotyczące wskazywania efektywności energetycznej i zużycia energii przez telewizory poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie”.

               13

               Motyw 9 tego rozporządzenia ma następujące brzmienie:
               „Aby zachęcić do produkcji energooszczędnych telewizorów, należy zezwolić dostawcom pragnącym wprowadzić do obrotu telewizory spełniające wymogi w zakresie wyższych klas efektywności energetycznej na stosowanie etykiet zawierających informacje o tych klasach, zanim podawanie klas na etykietach stanie się obowiązkowe”.

               14

               Artykuł 3 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Obowiązki dostawców”, przewiduje:
               „1.   Dostawcy dopilnowują, aby:

                        a)

                        każdy telewizor był dostarczany wraz z drukowaną etykietą uwzględniającą format oraz informacje określone w załączniku V;

                  [...]
               3.   Format etykiety określonej w załączniku V stosuje się zgodnie z następującym harmonogramem:

                        a)

                        w przypadku telewizorów wprowadzonych do obrotu od dnia 30 listopada 2011 r. etykiety dla telewizorów o klasach efektywności energetycznej:

                                 i)

                                 A, B, C, D, E, F, G są zgodne z pkt 1 załącznika V lub, jeżeli dostawcy uznają to za wskazane, są zgodne z pkt 2 tego załącznika;

                                 ii)

                                 A+ są zgodne z pkt 2 załącznika V;

                                 iii)

                                 A++ są zgodne z pkt 3 załącznika V;

                                 iv)

                                 A+++ są zgodne z pkt 4 załącznika V;

                        b)

                        w przypadku telewizorów wprowadzanych do obrotu od dnia 1 stycznia 2014 r., posiadających klasę efektywności energetycznej A+, A, B, C, D, E, F, etykiety są zgodne z pkt 2 załącznika V lub, jeżeli dostawcy uznają to za wskazane, są zgodne z pkt 3 tego załącznika;

                        c)

                        w przypadku telewizorów wprowadzanych do obrotu od dnia 1 stycznia 2017 r., posiadających klasę efektywności energetycznej A++, A+, A, B, C, D, E, etykiety są zgodne z pkt 3 załącznika V lub, jeżeli dostawcy uznają to za wskazane, są zgodne z pkt 4 tego załącznika;

                        d)

                        w przypadku telewizorów wprowadzanych do obrotu od dnia 1 stycznia 2020 r., posiadających klasę efektywności energetycznej A+++, A++, A+, A, B, C, D, etykiety są zgodne z pkt 4 załącznika V”.

               15

               Artykuł 4 tego rozporządzenia, zatytułowany „Obowiązki dystrybutorów”, stanowi:
               „Dystrybutorzy dopilnowują, aby:

                        a)

                        każdy telewizor w punkcie sprzedaży był opatrzony etykietą dostarczoną przez dostawców zgodnie z art. 3 ust. 1, umieszczoną z przodu telewizora w taki sposób, aby była wyraźnie widoczna;

                  [...]”.

               16

               Artykuł 9 rozporządzenia delegowanego, zatytułowany „Wejście w życie”, przewiduje:
               „Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
               Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 30 listopada 2011 r. [...].
               Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich”.

         Prawo niemieckie

               17

               Paragraf 3 ust. 1 Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji), w wersji mającej zastosowanie w postępowaniu głównym (BGBl. 2010 I, s. 254, zwanej dalej „UWG”), przewiduje:
               „Zakazane są nieuczciwe praktyki handlowe, jeżeli w sposób znaczący mogą wpłynąć na interesy podmiotów konkurencyjnych, konsumentów lub innych podmiotów na rynku”.

               18

               Paragraf 4 UWG wskazuje:
               „Przykłady nieuczciwych praktyk handlowych
               Nieuczciwych praktyk dopuszcza się w szczególności ten, kto:
               [...]
               11)   narusza przepis ustawy, który ma na celu regulację zachowań na rynku w interesie uczestników rynku”.

               19

               Paragraf 5 ust. 2 i 4 UWG brzmi następująco:
               „2.   Nieuczciwych praktyk dopuszcza się ten, kto wpływa na swobodę decyzyjną konsumentów w rozumieniu § 3 ust. 2 w ten sposób, że nie udziela informacji, która w konkretnym przypadku jest istotna, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, włącznie z ograniczeniami środka komunikacji.
               [...]
               4.   Za istotne w rozumieniu ust. 2 uważa się również informacje, których nie można zatajać przed konsumentami na podstawie rozporządzeń prawa wspólnotowego lub na podstawie przepisów transponujących dyrektywy prawa wspólnotowego w zakresie komunikacji handlowej włącznie z reklamą i marketingiem”.

               20

               Paragraf 8 ust. 1 zdanie pierwsze UWG jest sformułowany następująco:
               „Od osoby, która posługuje się niedopuszczalnymi praktykami handlowymi, o których mowa w § 3 lub § 7, można żądać usunięcia skutków, a w przypadku groźby ponowienia praktyki – zaniechania”.

         Okoliczności faktyczne w postępowaniu głównym i pytanie prejudycjalne

               21

               W dniu 20 stycznia 2012 r. S+K umieściła na swojej wystawie do sprzedaży telewizor, na którym nie było etykiety efektywności energetycznej przewidzianej w załączniku V do rozporządzenia delegowanego. Telewizor został dostarczony przez jego producenta, Haier Deutschland GmbH, do hurtowni, Electronic Partner Handel SE, która z kolei w dniu 20 maja 2011 r. dokonała dostawy na rzecz S+K. Ten typ telewizora był jeszcze produkowany w dniu 20 stycznia 2012 r.

               22

               W następstwie monitu, który wystosował U. Rätzke, S+K wniosła powództwo o ustalenie nieistnienia obowiązku, za którym z kolei poszło powództwo wzajemne U. Rätzkego o zakazanie tej spółce wystawiania na sprzedaż telewizorów nieposiadających etykiety przewidzianej w załączniku V do rozporządzenia delegowanego.

               23

               Powództwo wzajemne opiera się na § 3 ust. 1, § 4 pkt 11 i § 8 ust. 1 UWG i dotyczy kwestii, czy S+K była zobowiązana do umieszczenia etykiety zgodnie z art. 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego na telewizorze, który został jej dostarczony w dniu 20 maja 2011 r. bez etykiety.

               24

               Landgericht Mühlhausen oddalił to powództwo wzajemne z uzasadnieniem, że telewizory dostarczone przed dniem 30 listopada 2011 r. bez odpowiedniej etykiety zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym przed tym dniem nie musiały też posiadać etykiety po dniu 30 listopada 2011 r.

               25

               Sąd odsyłający, rozpatrując odwołanie od wyroku wspomnianego sądu, ma wątpliwości co do wykładni art. 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego, który to przepis jego zdaniem stanowi regułę zachowania na rynku w rozumieniu § 4 UWG. Sąd ten zaznacza w tym kontekście, że wyrażenie „dostarczoną przez” użyte w art. 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego może sugerować, że dystrybutor jest objęty obowiązkiem etykietowania telewizorów od dnia 30 listopada 2011 r., tylko jeżeli dostawca dostarczył te telewizory z etykietą zgodnie z obowiązkiem, który spoczywał na nim od tego dnia. Niemniej cel obowiązku etykietowania, wskazany w motywie 3 rozporządzenia delegowanego, może zdaniem sądu odsyłającego przemawiać na rzecz obowiązku etykietowania od dnia 30 listopada 2011 r. w odniesieniu do każdego telewizora wystawionego przez dystrybutorów, w tym telewizorów dostarczonych przed tym dniem. Udo Rätzke uważa, że ze związku z art. 5 lit. d) dyrektywy 2010/30 można wywieść wniosek, iż dostawcy są zobowiązani dostarczyć etykiety nieodpłatnie i niezwłocznie we wszystkich wypadkach, to znaczy również dla urządzeń dostarczonych przed dniem 30 listopada 2011 r., tak aby dystrybutorzy mogli w tym dniu spełnić swój obowiązek etykietowania.

               26

               W tych okolicznościach Thüringer Oberlandesgericht postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
               „Czy art. 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego [...] należy interpretować w ten sposób, że:

                        —

                        dystrybutorzy mają jedynie wówczas obowiązek opatrzenia telewizorów etykietą (od dnia 30 listopada 2011 r.), gdy owe telewizory zostały na podstawie art. 3 ust. 1 lit. a) wskazanego rozporządzenia (od dnia 30 listopada 2011 r.) już dostarczone przez dostawców z odpowiednią etykietą,

                        —

                        czy też dystrybutorzy mają obowiązek umieszczenia etykiety (od dnia 30 listopada 2011 r.) również w przypadku telewizorów, które zostały dostarczone przez dostawców przed dniem 30 listopada 2011 r. bez odpowiednich etykiet, w związku z czym dystrybutor jest zobowiązany (w odpowiednim czasie, następczo) do zamówienia etykiet dla tego rodzajów telewizorów?”.

         W przedmiocie pytania prejudycjalnego

               27

               Swoim pytaniem sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego należy interpretować w ten sposób, że obowiązek zapewnienia przez dystrybutorów, by każdy telewizor w punkcie sprzedaży był opatrzony etykietą dostarczającą informacji o efektywności energetycznej urządzenia, ma zastosowanie jedynie do telewizorów wprowadzonych do obrotu od dnia 30 listopada 2011 r.

               28

               W tym względzie – jak podniosły zainteresowane strony – należy przeprowadzić całościową analizę obowiązków z zakresu etykietowania telewizorów, nałożonych w rozporządzeniu delegowanym na dystrybutorów oraz dostawców, uwzględniając jego systematykę, w szczególności w świetle przepisów dyrektywy 2010/30.

               29

               Artykuł 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego wymaga bowiem od dystrybutorów umieszczenia na każdym telewizorze etykiety dostarczonej przez dostawców „zgodnie z art. 3 ust. 1” tego rozporządzenia.

               30

               Ponadto art. 4 rozporządzenia delegowanego w przeciwieństwie do jego art. 3 nie zawiera własnego harmonogramu dotyczącego jego zastosowania ratione temporis. Tymczasem na podstawie art. 6 lit. b) dyrektywy 2010/30 obowiązek etykietowania nałożony na dystrybutorów dotyczy wyłącznie produktów ujętych w akcie regulowanym, a art. 10 ust. 3 lit. d) tej dyrektywy uściśla, że ten akt delegowany ustala zakres zastosowania ratione temporis odpowiedzialności w zakresie etykietowania. Przewiduje on bowiem, że przygotowując projekt atu delegowanego, Komisja „ustala datę/daty wdrożenia, wszelkie stopniowe lub przejściowe środki lub okresy, uwzględniając w szczególności ewentualny wpływ na MŚP lub na poszczególne grupy produktów wytwarzanych przede wszystkim przez MŚP”.

               31

               W konsekwencji, biorąc pod uwagę fakt, że art. 4 rozporządzenia delegowanego nie zawiera własnego harmonogramu, lecz odsyła do art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, regulującego obowiązki dostawców, zakres zastosowania ratione temporis art. 4 rozporządzenia delegowanego odpowiada takiemu zakresowi art. 3 tego rozporządzenia. Tym samym obowiązek umieszczania etykiet przez dystrybutora ma charakter akcesoryjny względem obowiązku przekazania odpowiednich etykiet przez dostawcę.

               32

               W tym kontekście należy przypomnieć, że art. 3 ust. 3 rozporządzenia delegowanego, zgodnie z zakresem zastosowania ratione temporis tego rozporządzenia, które na podstawie jego art. 9 stosuje się od dnia 30 listopada 2011 r., nie zawiera żadnego wymogu dla telewizorów wprowadzonych do obrotu przed tym dniem. Przepis ten bowiem reguluje wyraźnie wymogi mające zastosowanie do „telewizorów wprowadzonych do obrotu od dnia 30 listopada 2011 r.”, a następnie stopniowo od dnia 1 stycznia 2014 r., 1 stycznia 2017 r. i 1 stycznia 2020 r.

               33

               Z powyższego wynika, że – jak podniosły zainteresowane strony – aby udzielić odpowiedzi na pytanie prejudycjalne, należy dokonać wykładni wyrażenia „wprowadzonych do obrotu” użytego w art. 3 ust. 3 lit. a) rozporządzenia delegowanego.

               34

               Zgodnie z art. 2 lit. i) dyrektywy „»wprowadzanie do obrotu« oznacza udostępnianie produktu po raz pierwszy na rynku Unii w celu dystrybucji lub użytkowania w Unii, odpłatnie lub nieodpłatnie oraz niezależnie od techniki sprzedaży”. W konsekwencji pierwsze wprowadzenie do obrotu jest rozstrzygające, niezależnie od sposobu dystrybucji.

               35

               Tym samym obowiązek etykietowania obejmuje dystrybutorów tylko w odniesieniu do telewizorów udostępnionych na rynku Unii od dnia 30 listopada 2011 r., to znaczy wprowadzonych do łańcucha sprzedaży przez producenta od tego dnia.

               36

               Tego stanowiska, które opiera się na uwzględnieniu systematyki art. 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego, nie podważa wykładnia celowościowa tego przepisu.

               37

               Co prawda, jak zaznaczył sąd odsyłający, nałożenie obowiązku etykietowania telewizorów, które zostały dostarczone przed dniem 30 listopada 2011 r., mogłoby zachęcić użytkowników końcowych do zakupu modeli energooszczędnych, zgodnie z celem realizowanym przez rozporządzenie delegowane wskazanym w jego motywach 3 i 9.

               38

               Niemniej efekt zachęcający okazuje się ograniczony, gdyż telewizory te były dostępne w stosunkowo krótkim okresie.

               39

               Poza tym ograniczony efekt obowiązku etykietowania również telewizorów dostarczonych przed dniem 30 listopada 2011 r. byłby nieproporcjonalny do obciążeń administracyjnych, jakie środek ten spowodowałby dla dostawców i dystrybutorów. W szczególności MŚP zmuszone byłyby zwrócić się do producenta o etykiety energetyczne dla wszystkich telewizorów dostarczonych już przed dniem 30 listopada 2011 r. Tymczasem zgodnie z motywem 25 dyrektywy 2010/30 należy powstrzymywać się od przyjmowania środków, które mogłyby nakładać na danych uczestników rynku, w szczególności na MŚP, niepotrzebne trudne do wykonania biurokratyczne obowiązki.

               40

               Co się tyczy art. 5 lit. d) dyrektywy 2010/30, przepis ten nie może – wbrew temu, co stwierdził U. Rätzke przed sądem odsyłającym – uzasadniać innego wniosku. Nie reguluje on bowiem ani okoliczności, w których dostawa etykiet jest konieczna, ani ram czasowych tego obowiązku, w której to kwestii dyrektywa ta, a w szczególności jej art. 10 ust. 3 lit. d), odsyła do przepisów aktu delegowanego. Tymczasem rozpatrywany akt delegowany wyraźnie zdefiniował zakres zastosowania ratione temporis obowiązku etykietowania w ten sposób, że rozporządzenie delegowane dotyczy wyłącznie telewizorów wprowadzonych do obrotu po raz pierwszy od dnia 30 listopada 2011 r.

               41

               W konsekwencji na zadane pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego należy interpretować w ten sposób, że obowiązek zapewnienia przez dystrybutorów, aby każdy telewizor w punkcie sprzedaży był opatrzony etykietą dostarczoną przez dostawców zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, ma zastosowanie wyłącznie do telewizorów, które zostały wprowadzone do obrotu, to znaczy wprowadzone do łańcucha sprzedaży po raz pierwszy przez producenta w celu ich dystrybucji od dnia 30 listopada 2011 r.

         W przedmiocie kosztów

               42

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1062/2010 z dnia 28 września 2010 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykiet efektywności energetycznej dla telewizorów należy interpretować w ten sposób, że obowiązek zapewnienia przez dystrybutorów, aby każdy telewizor w punkcie sprzedaży był opatrzony etykietą dostarczoną przez dostawców zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, ma zastosowanie wyłącznie do telewizorów, które zostały wprowadzone do obrotu, to znaczy wprowadzone do łańcucha sprzedaży po raz pierwszy przez producenta w celu ich dystrybucji od dnia 30 listopada 2011 r.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.