title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 3 marca 2009 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Austrii. # Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Naruszenie art. 307 akapit drugi WE - Brak zastosowania właściwych środków w celu wyeliminowania niezgodności między umowami dwustronnymi zawartymi z państwami trzecimi przed przystąpieniem państwa członkowskiego do Unii Europejskiej a Traktatem WE - Umowy zawarte przez Republikę Austrii z Republiką Korei, Republiką Zielonego Przylądka, Chińską Republiką Ludową, Malezją, Federacją Rosyjską i Republiką Turcji w dziedzinie inwestycji. # Sprawa C-205/06.

text:
      Sprawa C‑205/06
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Republice Austrii
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Naruszenie art. 307 akapit drugi WE – Brak zastosowania właściwych środków w celu wyeliminowania niezgodności między umowami dwustronnymi zawartymi z państwami
         trzecimi przed przystąpieniem państwa członkowskiego do Unii Europejskiej a traktatem WE – Umowy zawarte przez Republikę Austrii z Republiką Korei, Republiką Zielonego Przylądka, Chińską Republiką Ludową, Malezją,
         Federacją Rosyjską i Republiką Turcji w dziedzinie inwestycji

      Streszczenie wyroku
      1.        Postępowanie – Procedura ustna – Otwarcie na nowo
      (art. 222 akapit drugi WE; regulamin Trybunału, art. 61)
      2.        Umowy międzynarodowe – Umowy zawarte przez państwa członkowskie – Umowy międzynarodowe wcześniejsze niż traktat WE
      (art. 57 ust. 2 WE, art. 59 WE, art. 60 ust. 1 WE,  art. 307 akapit drugi WE)
      1.        Zgodnie z art. 222 akapit drugi WE zadaniem rzecznika generalnego jest publiczne przedstawianie, przy zachowaniu całkowitej
         bezstronności i niezależności, uzasadnionych opinii w sprawach, które zgodnie ze statutem Trybunału Sprawiedliwości wymagają
         jego zaangażowania. Mając na uwadze, że Trybunał nie jest związany ani opinią rzecznika generalnego, ani jej uzasadnieniem,
         nie jest niezbędne otwarcie procedury ustnej na nowo na podstawie art. 61 regulaminu za każdym razem, gdy rzecznik generalny
         wskaże aspekt prawny, który nie był przedmiotem dyskusji między stronami, jeżeli podstawą rozstrzygnięcia nie są argumenty,
         które nie były przedmiotem dyskusji między owymi stronami.

      (por. pkt 14, 15)
      2.        Uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 307 akapit drugi WE państwo członkowskie, które nie zastosowało właściwych
         środków w celu usunięcia niezgodności dotyczących postanowień w przedmiocie transferu kapitału, ujętych w zawartej przez nie
         z państwem trzecim umowie o popieraniu inwestycji.

      Postanowienia art. 57 ust. 2 WE, art. 59 WE i art. 60 ust. 1 WE przyznają Radzie, w określonych wypadkach, prawo ograniczania
         przepływu kapitału i płatności pomiędzy państwami członkowskimi a państwami trzecimi. W celu zapewnienia tym postanowieniom
         praktycznej skuteczności przyjęte przez Radę środki ograniczające swobodny przepływ kapitału muszą nadawać się do natychmiastowego
         stosowania w stosunku do państw, do których się odnoszą, co może obejmować państwa trzecie, które podpisały umowy o popieraniu
         inwestycji. Z tego względu wskazane wyżej kompetencje Rady, polegające na możliwości jednostronnego przyjęcia środków ograniczających
         w stosunku do państw trzecich w tej samej lub pokrewnej dziedzinie co objęta wcześniejszą umową zawartą pomiędzy państwem
         członkowskim a państwem trzecim, okazują się być nie do pogodzenia z taką umową w sytuacji, gdy po pierwsze umowa ta nie zawiera
         postanowienia pozwalającego państwu członkowskiemu na wykonywanie swoich praw oraz spełnianie swoich obowiązków wynikających
         z członkostwa we Wspólnocie oraz po drugie gdy brak jest mechanizmu opartego na prawie międzynarodowym, który by to umożliwiał.

      Czas niezbędny na wszelkie negocjacje międzynarodowe w celu ponownego przedyskutowania omawianej umowy jest ze swej natury
         nie do pogodzenia z praktyczną skutecznością tych środków. Możliwość skutecznego odwołania się do innych środków przewidzianych
         przez prawo międzynarodowe, takich jak zawieszenie umowy, czy wręcz wypowiedzenie jej lub niektórych jej postanowień, jest
         zbyt niepewna, by zagwarantować skuteczne stosowanie środków przyjętych przez Radę.

      (por. pkt 35–37, 39, 40, 45)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 3 marca 2009 r.(*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Naruszenie art. 307 akapit drugi WE – Brak zastosowania właściwych środków w celu wyeliminowania niezgodności między umowami dwustronnymi zawartymi z państwami
         trzecimi przed przystąpieniem państwa członkowskiego do Unii Europejskiej a traktatem WE – Umowy zawarte przez Republikę Austrii z Republiką Korei, Republiką Zielonego Przylądka, Chińską Republiką Ludową, Malezją,
         Federacją Rosyjską i Republiką Turcji w dziedzinie inwestycji

      W sprawie C‑205/06
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 5 maja 2006 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez H. Støvlbæka oraz B. Martenczuka, a także C. Tufvesson, działających w charakterze pełnomocników, z adresem
         do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Austrii, reprezentowanej przez C. Pesendorfer oraz G. Thallingera, działających w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      popieranej przez:
      Republikę Federalną Niemiec, reprezentowaną przez M. Lummę oraz C. Blaschkego, działających w charakterze pełnomocników,

      Republikę Litewską, reprezentowaną przez D. Kriaučiūnasa, działającego w charakterze pełnomocnika,

      Republikę Węgierską, reprezentowaną przez J. Fazekas oraz K. Szíjjártó, a także M. Fehéra, działających w charakterze pełnomocników,

      Republikę Finlandii, reprezentowaną przez A. Guimaraes-Purokoski oraz J. Heliskoskiego, działających w charakterze pełnomocników,

      interwenienci,
      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, prezes, P. Jann, C.W.A. Timmermans, A. Rosas, K. Lenaerts, M. Ilešič, A. Ó Caoimh i J.C. Bonichot
         (sprawozdawca), prezesi izb, G. Arestis, A. Borg Barthet, J. Malenovský, U. Lõhmus i E. Levits, sędziowie,

      rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
      sekretarz: B. Fülöp, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 6 maja 2008 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 10 lipca 2008 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W swojej skardze Komisja Wspólnot Europejskich domaga się od Trybunału stwierdzenia, iż nie przyjmując właściwych środków
         w celu wyeliminowania niezgodności dotyczących postanowień w przedmiocie transferu kapitału ujętych w umowach o popieraniu
         inwestycji zawartych z Republiką Korei, Republiką Zielonego Przylądka, Chińską Republiką Ludową, Malezją, Federacją Rosyjską
         i Republiką Turcji, Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 307 akapit drugi WE.

       Ramy prawne
      2        Przed przystąpieniem do Unii Europejskiej Republika Austrii zawarła dwustronne umowy o popieraniu inwestycji z Chińską Republiką
         Ludową [umowa weszła w życie w dniu 11 października 1986 r. (BGBl. 537/1986)], Malezją [umowa weszła w życie w dniu 1 stycznia
         1987 r. (BGBl. 601/1986), Federacją Rosyjską [umowa weszła w życie w dniu 1 września 1991 r. (BGBl. 387/1991), została pierwotnie
         zawarta z byłym Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich, następnie nadano jej skuteczność w stosunkach między Republiką
         Austrii a Federacją Rosyjską poprzez wymianę not (BGBl. 257/1994)], Republiką Korei [umowa weszła w życie w dniu 1 listopada
         1991 r. (BGBl. 523/1991)], Republiką Turcji [umowa weszła w życie dnia 1 stycznia 1992 r. (BGBl. 612/1991)] i Republiką Zielonego
         Przylądka [umowa weszła w życie w dniu 1 kwietnia 1993 r. (BGBl. 83/1993)].

      3        Umowy te zawierają klauzulę, na mocy której każda ze stron gwarantuje inwestorom drugiej strony, bez zbędnej zwłoki, swobodny
         transfer w walucie wymienialnej płatności związanych z inwestycją.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      4        Oceniając, że powyższe umowy dwustronne mogą kolidować ze stosowaniem ograniczeń w przepływie kapitału i płatności, które
         Rada Unii Europejskiej może przyjąć na mocy art. 57 ust. 2 WE, art. 59 WE i art. 60 ust. 1 WE, Komisja w dniu 12 maja 2004 r.
         skierowała do Republiki Austriackiej wezwanie do usunięcia uchybienia.

      5        Pismem z dnia 14 lipca 2004 r. wskazane wyżej państwo członkowskie przekazało Komisji swoje uwagi w przedmiocie powyższego
         wezwania do usunięcia uchybienia. Państwo to wskazało, że sporne postanowienia umów o popieraniu inwestycji nie wywierają
         żadnego ujemnego wpływu na środki ograniczające przepływ kapitału i płatności przewidziane przez traktat WE, a także nie przesądzają
         tego, jak wskazane państwo członkowskie zagłosuje w sprawie środków ograniczających, i w związku z tym nie naruszą kompetencji
         Rady, w wypadku gdyby ta ostatnia zamierzała przyjąć takie środki.

      6        Oceniając, iż argumenty podniesione przez Republikę Austrii są niewystarczające i że to państwo członkowskie, wbrew przepisowi
         art. 307 akapit drugi WE, nie zastosowało wszelkich właściwych środków w celu wyeliminowania niezgodności dotyczących postanowień
         w przedmiocie transferów zawartych w spornych umowach o popieraniu inwestycji, Komisja skierowała do tego państwa uzasadnioną
         opinię w dniu 21 marca 2005 r.

      7        Pismem z dnia 19 maja 2005 r. Republika Austrii przekazała Komisji swoje uwagi stanowiące odpowiedź na wskazaną wyżej uzasadnioną
         opinię. Podtrzymała ona argumenty podniesione uprzednio w uwagach stanowiących odpowiedź na wezwanie do usunięcia uchybienia,
         a także wskazała, że w wypadku gdyby Wspólnota Europejska zamierzała zastosować środki ograniczające transfer, możliwe byłoby
         osiągnięcie rozwiązania opartego na porozumieniu zgodnie z mechanizmem rozwiązywania sporów przewidzianym w omawianych umowach.
         Podniosła ponadto, iż w ramach trwającej rewizji austriackiego wzorca dwustronnej umowy o popieraniu inwestycji przewidziano
         przyjęcie klauzuli „regionalnych organizacji integracji gospodarczej” (ROIG), mając na względzie ewentualne ograniczenia swobody
         przepływu kapitału, które mogłyby zostać ustanowione przez Unię lub Wspólnotę; wzorzec ten ma w przyszłości stanowić podstawę
         wszelkich negocjacji umów międzynarodowych.

      8        Uznając, że powyższe argumenty nie pozwalają na odrzucenie zarzutów sformułowanych w uzasadnionej opinii, Komisja postanowiła
         wnieść niniejszą skargę.

       W przedmiocie skargi
       W przedmiocie wniosku o otwarcie procedury ustnej na nowo
      9        Pismem z dnia 30 lipca 2008 r. Republika Austrii wystąpiła do Trybunału o zarządzenie otwarcia procedury ustnej na nowo na
         podstawie art. 61 regulaminu, uzasadniając swój wniosek tym, że Komisja w sposób nieprawidłowy podniosła nowy zarzut w toku
         procedury ustnej, wskutek czego opinia rzecznika generalnego oparta została na faktach i argumentach, które nie mogły skutecznie
         stać się przedmiotem dyskusji pomiędzy stronami.

      10      Komisja po raz pierwszy i w sposób zwięzły podniosła bowiem, iż utrzymanie w mocy umów dwustronnych o popieraniu inwestycji
         jest niezgodne z art. 10 WE.

      11      Rzecznik generalny w punktach 33–43 i 71 swojej opinii zaproponował Trybunałowi, by stwierdzić istnienie zarzucanego uchybienia
         na podstawie art. 10 WE, jak również na podstawie art. 57 ust. 2 WE, art. 59 WE i art. 60 ust. 1 WE.

      12      Ponadto, jak podkreśliło to szereg państw członkowskich, Komisja sprecyzowała swoją linię argumentacji, która uległa zresztą
         ewolucji, bardzo późno i w sposób mało przejrzysty.

      13      W tym względzie należy przypomnieć, po pierwsze, że Trybunał może z urzędu lub na wniosek rzecznika generalnego albo na wniosek
         stron zarządzić otwarcie procedury ustnej na nowo na podstawie art. 61 regulaminu, jeżeli uzna, iż sprawa nie została dostatecznie
         wyjaśniona lub że podstawą rozstrzygnięcia będzie argument, który nie był przedmiotem dyskusji pomiędzy stronami (zob. wyroki:
         z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie C‑210/03 Swedish Match, Zb.Orz. s. I‑11893, pkt 25; z dnia 14 września 2006 r. sprawie
         C‑138/05 Stichting Zuid-Hollandse Milieufederatie, Zb.Orz. s. I‑8339, pkt 23; postanowienie z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie
         C‑17/98 Emesa Sugar, Rec. s. I‑665, pkt 18).

      14      Po drugie, zgodnie z art. 222 akapit drugi WE, zadaniem rzecznika generalnego jest publiczne przedstawianie, przy zachowaniu
         całkowitej bezstronności i niezależności, uzasadnionych opinii w sprawach, które zgodnie ze statutem Trybunału Sprawiedliwości
         wymagają jego zaangażowania. Mając na uwadze, że Trybunał nie jest związany ani opinią rzecznika generalnego, ani jej uzasadnieniem,
         nie jest niezbędne otwarcie procedury ustnej na nowo na podstawie art. 61 regulaminu za każdym razem, gdy rzecznik generalny
         wskaże aspekt prawny, który nie był przedmiotem dyskusji między stronami.

      15      W niniejszej sprawie Trybunał uznaje, że posiada wystarczającą wiedzę o sprawie, aby ją rozstrzygnąć oraz że podstawą rozstrzygnięcia
         nie będą argumenty, które nie były przedmiotem dyskusji, w szczególności podczas rozprawy. W związku z tym należy odrzucić
         wniosek o otwarcie procedury ustnej na nowo.

       W przedmiocie niezgodności umów o popieraniu inwestycji z traktatem
       Argumentacja stron
      16      Komisja jest zdania, że okoliczność, iż w spornych umowach brak jest postanowień w sposób wyraźny zastrzegających na rzecz
         Republiki Austrii możliwość zastosowania środków, które w określonym wypadku mogłaby ustanowić Rada na podstawie art. 57 WE,
         59 WE i 60 WE, czyni trudniejszym albo wręcz niemożliwym spełnienie przez to państwo członkowskie ciążących na nim obowiązków
         wspólnotowych oraz że poprzez brak zastosowania właściwych środków w celu wyeliminowania takiej niezgodności wskazane państwo
         członkowskie uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 307 akapit drugi WE.

      17      Komisja podnosi, że w wypadku gdyby Rada przyjęła ograniczenia w przepływie kapitału oraz płatności, termin wypowiedzenia
         albo renegocjacji spornych umów skutkowałby tym, że Republika Austrii byłaby zobowiązana na mocy prawa międzynarodowego do
         stosowania spornych umów w okresie przejściowym, włączając w to zawartą w nich klauzulę transferową, zgodnie zresztą z tym,
         co przewiduje art. 307 akapit pierwszy WE. Skutkowałoby to brakiem jednolitego stosowania we Wspólnocie środków przyjętych
         przez Radę.

      18      Republika Austrii jest zdania, że w braku ograniczeń w przepływie kapitału i płatności ustanowionych przez Radę przysługuje
         jej swoboda w zakresie regulacji przepływu kapitału z państwami trzecimi na podstawie art. 56 WE. Twierdzi ona, że dopóki
         Rada nie ustanowi żadnego ograniczenia, dopóty nie powstaje kwestia niezgodności spornych umów z postanowieniem traktatu,
         które nie jest w żaden sposób stosowane.

      19      Republika Federalna Niemiec, Republika Litewska, Republika Węgierska oraz Republika Finlandii zgadzają się z argumentami podniesionymi
         przez Republikę Austrii i są zdania, iż sporne umowy o popieraniu inwestycji nie są niezgodne z istniejącymi środkami wspólnotowymi
         w obszarze swobody przepływu kapitału, ponieważ środki te nie mają żadnego wpływu na sporne umowy. Zdaniem tych państw członkowskich
         uchybienie zarzucane Republice Austrii przez Komisję ma charakter czysto hipotetyczny.

      20      Wskazane wyżej państwa członkowskie twierdzą, że postępowanie o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego
         przewidziane w art. 226 WE nie ma na celu badania sytuacji, w których zarzucane uchybienie ma charakter hipotetyczny, ale
         ma ono przeciwdziałać uchybieniom rzeczywiście popełnionym przez państwa członkowskie.

      21      Republika Federalna Niemiec i Republika Węgierska podkreślają, że niezgodność umowy zawartej z państwem trzecim z wtórnym
         prawem wspólnotowym, mająca charakter przyszły i ewentualny, nie należy do zakresu stosowania art. 307 WE i nie może zostać
         stwierdzona, dopóki Rada rzeczywiście nie skorzysta ze swoich kompetencji w dziedzinie, której dotyczy ten artykuł.

      22      Republika Finlandii wskazuje, że Komisja nie wykazała istnienia zarzucanego Republice Austrii uchybienia i nie może, zgodnie
         z orzecznictwem Trybunału, opierać się na domniemaniach.

      23      Republika Litewska dodaje, iż celem art. 307 akapit drugi WE nie jest zapewnienie formalnej zgodności postanowień umów międzynarodowych
         zawartych przez państwa członkowskie z prawem wspólnotowym, lecz zagwarantowanie skutecznego stosowania przepisów prawa wspólnotowego,
         w szczególności w wypadku gdy państwa członkowskie, przed dniem ich przystąpienia do Unii, zawarły z państwami trzecimi umowy
         międzynarodowe dotyczące zagadnień uregulowanych w prawie wspólnotowym.

       Ocena Trybunału
      24      Poszczególne umowy o popieraniu inwestycji zawarte przez Republikę Austrii, a będące przedmiotem sporu, zawierają jednakowe
         klauzule, na mocy których zagwarantowano swobodny transfer w walucie wymienialnej płatności związanych z inwestycją bez zbędnej
         zwłoki.

      25      Umowy te gwarantują także w szczególności swobodę w zakresie transferu kwot na dokonanie inwestycji oraz w zakresie zarządzania
         inwestycją i jej powiększenia, a także swobodę transferu zwrotnego przychodów, jakie przyniosła inwestycja, transferu kwot
         niezbędnych do spłat pożyczek oraz kwot pochodzących z likwidacji lub sprzedaży inwestycji.

      26      Pod tym względem umowy te są zgodne z brzmieniem art. 56 ust. 1 WE, zgodnie z którym „[…] zakazane są wszelkie ograniczenia
         w przepływie kapitału między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi”, a także z brzmieniem
         art. 56 ust. 2 WE, wedle którego „[…] zakazane są wszelkie ograniczenia w płatnościach między państwami członkowskimi oraz
         między państwami członkowskimi a państwami trzecimi” i tym samym prowadzą do celu, któremu służy ten artykuł.

      27      Prawdą jest, że postanowienia traktatu wskazane w skardze Komisji przyznają Radzie kompetencję do ograniczania, w pewnych
         okolicznościach, przepływu kapitału i płatności pomiędzy państwami członkowskimi a państwami trzecimi, co dotyczy także przepływów
         przewidzianych przez sporne klauzule transferowe.

      28      Wskazane wyżej przepisy, zawarte w art. 57 ust. 2 WE, art. 59 WE i art. 60 ust. 1 WE, wprowadzają wyjątki od zasady swobodnego
         przepływu kapitału i płatności pomiędzy państwami członkowskimi oraz pomiędzy nimi a państwami trzecimi, mając na względzie
         ochronę interesu ogólnego Wspólnoty, a także, w określonych wypadkach, umożliwienie Wspólnocie spełnienie zobowiązań międzynarodowych
         ciążących na niej oraz na państwach członkowskich.

      29      Artykuł 57 ust. 2 WE zezwala, by Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną na wniosek Komisji, przyjmowała określone środki
         ograniczające dotyczące przepływu kapitału do lub z państw trzecich, w szczególności gdy dotyczą one inwestycji bezpośrednich.
         Ponieważ środki te stanowią „krok wstecz” w prawie wspólnotowym w odniesieniu do liberalizacji przepływu kapitału do lub z państw
         trzecich, wymagana jest jednomyślność.

      30      Artykuł 59 WE zezwala, by Rada, na wniosek Komisji i po konsultacji z Europejskim Bankiem Centralnym, podejmowała środki ochronne,
         jeżeli przepływ kapitału do lub z kraju trzeciego „może spowodować poważne trudności w funkcjonowaniu unii gospodarczej i walutowej”,
         pod warunkiem że środki te są bezwzględnie konieczne i zostaną ustanowione na okres „nieprzekraczający sześciu miesięcy”.

      31      Artykuł 60 ust. 1 WE zezwala, by Rada, działając na wniosek Komisji, podejmowała „pilne i niezbędne środki” w odniesieniu
         do przepływu kapitału i płatności w celu wdrożenia wspólnego stanowiska lub wspólnego działania w obszarze wspólnej polityki
         zagranicznej i bezpieczeństwa. Działanie tego rodzaju może okazać się niezbędne przykładowo w celu wykonania rezolucji Rady
         Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych.

      32      Nie ulega kwestii, iż sporne umowy nie zawierają żadnych postanowień zastrzegających możliwość ograniczenia przez Wspólnotę
         przepływu kwot związanych z inwestycjami. Z tej przyczyny należy więc zbadać, czy Republika Austrii była zobowiązana do zastosowania
         właściwych środków, o których mowa w art. 307 akapit drugi WE.

      33      Na mocy art. 307 akapit pierwszy WE postanowienia traktatu nie naruszają praw i obowiązków wynikających z umów zawartych przez
         państwo członkowskie z państwem trzecim przed datą przystąpienia tego państwa członkowskiego. Celem tego przepisu jest uściślenie,
         zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego, że stosowanie traktatu nie wpływa na spoczywający na państwie członkowskim obowiązek
         poszanowania praw przysługujących państwu trzeciemu na mocy wcześniejszej umowy oraz wykonywania wynikających z niej obowiązków
         (zob. wyroki: z dnia 14 października 1980 r. w sprawie 812/79 Burgoa, Rec. s. 2787, pkt 8; z dnia 4 lipca 2000 r. w sprawie
         C‑84/98 Komisja przeciwko Portugalii, Rec. s. I‑5215, pkt 53; a także z dnia 18 listopada 2003 r. w sprawie C‑216/01 Budějovický
         Budvar, Rec. s. I‑13617, pkt 144, 145).

      34      Artykuł 307 akapit drugi WE zobowiązuje państwa członkowskie do zastosowania wszelkich właściwych środków w celu wyeliminowania
         stwierdzonych niezgodności pomiędzy umowami zawartymi przed ich przystąpieniem a prawem wspólnotowym. Zgodnie z tym przepisem
         w razie potrzeby państwa członkowskie udzielają sobie wzajemnie pomocy dla osiągnięcia tego celu i w odpowiednim przypadku
         przyjmują wspólną postawę.

      35      Postanowienia art. 57 ust. 2 WE, art. 59 WE i art. 60 ust. 1 WE przyznają Radzie, w określonych wypadkach, prawo ograniczania
         przepływu kapitału i płatności pomiędzy państwami członkowskimi a państwami trzecimi.

      36      W celu zapewnienia tym postanowieniom praktycznej skuteczności przyjęte przez Radę środki ograniczające swobodny przepływ
         kapitału muszą nadawać się do natychmiastowego stosowania w stosunku do państw, do których się odnoszą, co może obejmować
         także niektóre z państw, które podpisały sporne umowy z Republiką Austrii.

      37      Z tego względu wskazane wyżej kompetencje Rady, polegające na możliwości jednostronnego przyjęcia środków ograniczających
         w stosunku do państw trzecich w tej samej lub pokrewnej dziedzinie co objęta wcześniejszą umową zawartą pomiędzy państwem
         członkowskim a państwem trzecim, okazują się być nie do pogodzenia z taką umową w sytuacji, gdy po pierwsze, umowa ta nie
         zawiera postanowienia pozwalającego państwu członkowskiemu na wykonywanie swoich praw oraz spełnianie swoich obowiązków wynikających
         z członkostwa we Wspólnocie oraz po drugie, gdy brak jest mechanizmu opartego na prawie międzynarodowym, który by to umożliwiał.

      38      W związku z tym, wbrew temu, co twierdzi Republika Austrii, nie wydaje się, by środki przez nią wskazane, które jej zdaniem
         umożliwiają spełnienie obowiązków wspólnotowych, w rzeczywistości to gwarantowały.

      39      Po pierwsze, czas niezbędny na wszelkie negocjacje międzynarodowe w celu ponownego przedyskutowania spornych umów jest ze
         swej natury nie do pogodzenia z praktyczną skutecznością tych środków.

      40      Po drugie, możliwość skutecznego odwołania się do innych środków przewidzianych przez prawo międzynarodowe, takich jak zawieszenie
         umowy, czy wręcz wypowiedzenie spornych umów lub niektórych ich postanowień, jest zbyt niepewna, by zagwarantować skuteczne
         stosowanie środków przyjętych przez Radę.

      41      Co więcej, jak ponownie wskazano podczas rozprawy, Republika Austrii zamierza wprowadzić do umów o popieraniu inwestycji,
         zarówno tych, które są obecnie negocjowane, jak również do umów już istniejących przy okazji ich odnawiania, klauzulę zastrzegającą
         określone kompetencje na rzecz organizacji regionalnych, która tym samym umożliwiałaby stosowanie przyjętych przez Radę środków
         ograniczających przepływ kapitału i płatności.

      42      Choć należy co do zasady przyznać, że klauzula tego rodzaju nadaje się do usunięcia stwierdzonej niezgodności, jak uznała
         to zresztą Komisja podczas rozprawy, nie ulega jednak wątpliwości, że w wypadkach wskazanych przez Komisję Republika Austrii
         nie podjęła, w terminie określonym w uzasadnionej opinii, żadnych kroków w stosunku do odnośnych państw trzecich w celu wyeliminowania
         ryzyka konfliktu ze środkami, które Rada może przyjąć zgodnie z art. 57 ust. 2 WE, art. 59 WE i art. 60 ust. 1 WE, mogącego
         wynikać ze stosowania umów o popieraniu inwestycji zawartych z tymi państwami trzecimi.

      43      Należy dodać, że jak wynika to z wydanego w dniu dzisiejszym wyroku w sprawie C-249/06 Komisja przeciwko Szwecji (dotychczas
         nieopublikowanego w Zbiorze), problem niezgodności z traktatem umów z państwami trzecimi o popieraniu inwestycji, które stoją
         na przeszkodzie stosowaniu ograniczeń przepływu kapitału i płatności, które Rada może przyjąć na mocy art. 57 ust. 2 WE, art. 59 WE
         i art. 60 ust. 1 WE, nie jest ograniczony do państwa członkowskiego będącego stroną pozwaną w niniejszej sprawie.

      44      W konsekwencji należy więc stwierdzić, że zgodnie z art. 307 akapit drugi WE w razie potrzeby państwa członkowskie udzielają
         sobie wzajemnie pomocy w celu wyeliminowania stwierdzonych niezgodności i w odpowiednim przypadku przyjmują wspólną postawę.
         W związku z obowiązkiem, który zgodnie z art. 211 WE ciąży na Komisji w celu zapewnienia stosowania postanowień traktatu,
         jej zadaniem jest podjęcie wszelkich działań, które mogłyby ułatwić wzajemne wspieranie się zainteresowanych państw członkowskich
         oraz przyjęcie przez nie wspólnej postawy.

      45      W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że nie stosując właściwych środków w celu usunięcia niezgodności dotyczących
         postanowień w przedmiocie transferu kapitału, ujętych w umowach o popieraniu inwestycji zawartych z Republiką Korei, Republiką
         Zielonego Przylądka, Chińską Republiką Ludową, Malezją, Federacją Rosyjską i Republiką Turcji, Republika Austrii uchybiła
         zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 307 akapit drugi WE.

       W przedmiocie kosztów
      46      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         Komisja wniosła o obciążenie Republiki Austrii kosztami postępowania, a ta ostatnia przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami
         postępowania. Zgodnie § 4 akapit pierwszy tego samego artykułu Republika Federalna Niemiec, Republika Litewska, Republika
         Węgierska i Republika Finlandii, które wstąpiły do sprawy w charakterze interwenientów, pokrywają własne koszty.

      Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
      1)      Nie stosując właściwych środków w celu usunięcia niezgodności dotyczących postanowień w przedmiocie transferu kapitału ujętych
            w umowach o popieraniu inwestycji, zawartych z Republiką Korei, Republiką Zielonego Przylądka, Chińską Republiką Ludową, Malezją,
            Federacją Rosyjską i Republiką Turcji, Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 307 akapit drugi WE.
      2)      Republika Austrii zostaje obciążona kosztami.
      3)      Republika Federalna Niemiec, Republika Litewska, Republika Węgierska i Republika Finlandii pokrywają własne koszty.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 4 czerwca 1992 r. # Wünsche Handelsgesellschaft International GmbH & Co. KG przeciwko Hauptzollamt Hamburg-Jonas. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht Hamburg - Niemcy. # Wartość celna. # Sprawa C-21/91.


Wyrok Trybunału z dnia 6 listopada 1979 r. # Gaetano Toffoli i inni przeciwko Regione Veneto. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunale amministrativo regionale per il Veneto - Włochy. # Sprawa 10/79.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 18 grudnia 2008 r.#Wienstrom GmbH przeciwko Bundesminister für Wirtschaft und Arbeit.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Verwaltungsgerichtshof - Austria.#Pomoc państwa - Artykuł 88 ust. 3 WE - Pomoc uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem - Spór między beneficjentem a władzami krajowymi dotyczący wysokości pomocy bezprawnie wprowadzonej w życie - Rola sądu krajowego.#Sprawa C-384/07.

text:
      Sprawa C‑384/07
      Wienstrom GmbH
      przeciwko
      Bundesminister für Wirtschaft und Arbeit
      [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Verwaltungsgerichtshof (Austria)]
      Pomoc państwa – Artykuł 88 ust. 3 WE – Pomoc uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem – Spór między beneficjentem a władzami krajowymi dotyczący wysokości pomocy bezprawnie wprowadzonej w życie – Rola sądu krajowego
      Streszczenie wyroku
      Pomoc przyznawana przez państwa – Plany pomocy – Przyznanie pomocy z naruszeniem zakazu ustanowionego w art. 88 ust. 3 WE
            – Późniejsza decyzja Komisji uznająca pomoc państwa za zgodną ze wspólnym rynkiem
      (art. 88 ust. 3 WE)
      W przypadku gdy projekt pomocy państwa został należycie zgłoszony Komisji i nie został wprowadzony w życie przed wydaniem
         przez nią decyzji, może on zostać wprowadzony w życie począwszy od wydania tej decyzji, również – w stosownym przypadku –
         w odniesieniu do okresu wcześniejszego, który objęty był działaniem uznanym za zgodne ze wspólnym rynkiem.

      W sytuacji gdy na rzecz beneficjenta przyznana została pomoc z naruszeniem art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE, sąd krajowy,
         na wniosek innego podmiotu, może – nawet po wydaniu przez Komisję decyzji pozytywnej – stanąć przed koniecznością rozstrzygnięcia
         w przedmiocie ważności aktów wykonawczych oraz odzyskania przyznanego wsparcia finansowego. W takim przypadku, o ile prawo
         wspólnotowe nakazuje sądowi krajowemu zarządzenie właściwych środków w celu rzeczywistego usunięcia skutków tej bezprawności,
         to jednak prawo wspólnotowe nie nakłada na sąd krajowy, nawet w braku nadzwyczajnych okoliczności, obowiązku całkowitego odzyskania
         bezprawnie przyznanej pomocy. Na podstawie prawa wspólnotowego sąd krajowy ma obowiązek nakazać beneficjentowi pomocy zapłatę
         odsetek za okres, w jakim utrzymywała się ta sytuacja bezprawności. Na podstawie prawa krajowego sąd ten może w danym przypadku
         nakazać ponadto zwrot bezprawnie przyznanej pomocy bez uszczerbku dla prawa państwa członkowskiego do późniejszego ponownego
         wprowadzenia jej w życie. Sąd krajowy może również stanąć przed koniecznością uwzględnienia żądań odszkodowawczych z tytułu
         szkody poniesionej wskutek bezprawnego charakteru pomocy.

      Tak więc w przypadku niezgodnego z prawem wprowadzenia w życie pomocy, po którym nastąpiło wydanie pozytywnej decyzji Komisji,
         prawo wspólnotowe nie stoi na przeszkodzie temu, aby beneficjent z jednej strony mógł domagać się wypłaty pomocy należnej
         w przyszłości, a z drugiej strony mógł zachować do swej dyspozycji pomoc przyznaną przed wydaniem decyzji pozytywnej, z zastrzeżeniem
         konsekwencji, jakie mogą zostać wyciągnięte ze względu na niezgodność z prawem przedwcześnie wypłaconej pomocy. Kryterium
         wskazującym na istnienie po stronie beneficjenta możliwości otrzymania, w odniesieniu do okresu poprzedzającego wydanie decyzji
         pozytywnej, wypłaty pomocy bądź zachowania do swej dyspozycji pomocy już wypłaconej jest zatem stwierdzenie przez Komisję
         zgodności takiej pomocy ze wspólnym rynkiem.

      Przewidziany w art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE zakaz wprowadzania w życie pomocy państwa nie zobowiązuje zatem sądu krajowego
         do oddalenia żądania beneficjenta pomocy związanego z kwotą tej pomocy, która była należna za okres poprzedzający wydanie
         decyzji Komisji uznającej zgodność tej pomocy ze wspólnym rynkiem.

      (por. pkt 26–31, 39; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 18 grudnia 2008 r.(*)

      Pomoc państwa – Artykuł 88 ust. 3 WE – Pomoc uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem – Spór między beneficjentem a władzami krajowymi dotyczący wysokości pomocy bezprawnie wprowadzonej w życie – Rola sądu krajowego
      W sprawie C‑384/07
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Verwaltungsgerichtshof
         (Austria) postanowieniem z dnia 31 lipca 2007 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 13 sierpnia 2007 r., w postępowaniu

      Wienstrom GmbH
      przeciwko
      Bundesminister für Wirtschaft und Arbeit,

      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, J.C. Bonichot, J. Makarczyk, L. Bay Larsen (sprawozdawca) i C. Toader, sędziowie,
      rzecznik generalny: J. Mazák,
      sekretarz: K. Sztranc-Sławiczek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 23 października 2008 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Wienstrom GmbH przez H.R. Laurera, Rechtsanwalt,
      –        w imieniu rządu austriackiego przez C. Pesendorfer, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez K. Grossa oraz B. Martenczuka, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Urzędu Nadzoru EFTA przez B. Alterskjæra oraz N. Fengera, jak również przez L. Young, działających w charakterze
         pełnomocników,

      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE.

      2        Wniosek ten złożony został w ramach sporu między Wienstrom GmbH (zwaną dalej „Wienstrom”) a Bundesminister für Wirtschaft
         und Arbeit (federalnym ministrem gospodarki i pracy, zwanym dalej „organem pozwanym”), którego przedmiotem jest wysokość pomocy,
         jaka ma zostać przyznana Wienstrom na mocy Ökostromgesetz (ustawy o ekologicznej energii elektrycznej, zwanej dalej „ÖG”).

       Ramy prawne
       Działanie pomocowe
      3        ÖG reguluje wspieranie elektrociepłowni w Austrii.

      4        Pierwsza wersja tej ustawy (BGBl. I, 149/2002, zwana dalej „starą wersją ÖG”) weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. W dniu
         2 października 2006 r. zastąpiła ją nowa wersja (BGBl. I, 105/2006, zwana dalej „nową wersją ÖG”).

      5        W celu wspierania produkcji energii przez elektrociepłownie pod pewnymi warunkami przyznawany jest zwrot kosztów koniecznych
         do utrzymania eksploatacji. W odniesieniu do lat 2003 i 2004 kwota tego wsparcia była ograniczona na mocy starej wersji ÖG
         do wysokości 1,5 centa na kWh energii elektrycznej wytworzonej w drodze kogeneracji. Począwszy od 2005 r. kwota ta jest ustalana
         na podstawie właściwych przepisów starej wersji ÖG przez organ pozwany, który może zmienić jej wysokość po przeprowadzeniu
         stosownej analizy.

      6        Na przestrzeni lat, o które chodzi w postępowaniu przed sądem krajowym, środek ten finansowany był w drodze jednolitej podwyżki
         obejmującej całą ilość energii elektrycznej dostarczonej użytkownikom końcowym, niezależnie od faktycznego zużycia przez nich
         energii pochodzącej z kogeneracji. Kwota tej podwyżki przekazywana była Energie-Control GmbH – podmiotowi państwowemu odpowiedzialnemu
         za realizację wypłat wsparcia na rzecz elektrociepłowni.

      7        W § 30d nowej wersji ÖG wprowadzono modyfikację tego środka z mocą wsteczną.

      8        Przepis ten przewiduje, że za okres od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. dystrybutorzy energii elektrycznej,
         którzy importują „ekologiczną” energię elektryczną lub energię pochodzącą z kogeneracji i sprzedają ją krajowym użytkownikom
         końcowym, jak również użytkownicy końcowi, którzy importują ten sam rodzaj energii na własny użytek, są uprawnieni do żądania
         zwrotu kwoty pomocy na energię elektryczną pochodzącą z małych elektrowni wodnych lub na jakąkolwiek inną ekologiczną energię
         elektryczną lub żądania zwrotu podwyżki z tytułu kogeneracji na rzecz energii pochodzącej z kogeneracji.

       Decyzja Komisji
      9        Po przeprowadzonej na przestrzeni 2003 r. wymianie korespondencji z władzami austriackimi Komisja Wspólnot Europejskich zarejestrowała
         działania podjęte w odniesieniu do elektrociepłowni jako nienotyfikowaną pomoc pod numerem NN 162/B/2003. Republika Austrii
         zgłosiła Komisji zmiany przewidziane w nowej wersji ÖG. Notyfikacja ta została zarejestrowana pod numerem N 317/B/2006.

      10      Decyzją C(2006) 2964 wersja ostateczna z dnia 4 lipca 2006 r. (Dz.U. C 221, s. 9, zwaną dalej „decyzją Komisji”) Komisja postanowiła
         nie wnosić zastrzeżeń wobec rzeczonego środka. Uznała bowiem, iż pomoc ta, jako zgodna ze wspólnotowymi wytycznymi dotyczącymi
         pomocy państwa na rzecz ochrony środowiska naturalnego (Dz.U. 2001, C 37, s. 3), jest zgodna ze wspólnym rynkiem w rozumieniu
         art. 87 ust. 3 lit. c) WE. Komisja oceniła, że zmiana wprowadzona w nowej wersji ÖG stanowi instrument odpowiedni dla zneutralizowania
         ewentualnych skutków dyskryminujących dla importowanej energii elektrycznej.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      11      Wienstrom eksploatuje w Wiedniu wiele elektrociepłowni. Korzysta ona ze wsparcia udzielanego na mocy ÖG.

      12      Spółka ta kwestionuje dwie decyzje wydane przez organ pozwany odpowiednio w dniach 11 października 2004 r. (zwaną dalej „pierwszą
         z zaskarżonych decyzji”) oraz 7 grudnia 2006 r. (zwaną dalej „drugą z zaskarżonych decyzji”).

      13      Pierwsza z zaskarżonych decyzji wskazywała kwotę 37 335 602,20 EUR jako pomoc na rok 2003 przyznaną Wienstrom na rzecz trzech
         elektrociepłowni. Jako że wypłacone zostały zaliczki w wysokości 44 551 514,75 EUR, decyzja ta wskazuje, że zwrotowi przez
         tę spółkę podlega różnica, czyli kwota 7 215 912,55 EUR.

      14      Druga z zaskarżonych decyzji dotyczy pomocy przyznanej Wienstrom na rok 2005 na rzecz określonej zmodernizowanej elektrociepłowni.
         Była ona poprzedzona decyzją z dnia 8 marca 2006 r., w której ustalono kwotę pomocy w sposób tymczasowy i na podstawie której
         w dniu 14 marca 2006 r. wypłacona została zaliczka w kwocie 5 408 159 EUR. W drugiej z zaskarżonych decyzji ustalono definitywnie
         wysokość przyznanej pomocy na 5 688 703,47 EUR i nakazano wypłatę pozostałej kwoty 280 544,47 EUR, mając na względzie wypłaconą
         wcześniej zaliczkę. Wienstrom utrzymuje, iż należna kwota wynosi 8 487 228,00 EUR.

      15      Sąd krajowy stoi na stanowisku, że decyzja Komisji dotyczy wyłącznie nowej wersji ÖG, oraz że nie została wydana żadna wyraźna
         decyzja negatywna, która dotyczyłaby starej wersji ÖG.

      16      Zwraca on uwagę, iż pierwsza z zaskarżonych decyzji stanowi wprowadzenie w życie pomocy przed wydaniem decyzji Komisji.

      17      Sąd ten uważa, iż druga z zaskarżonych decyzji, wydana później niż decyzja Komisji, odnosi się do wprowadzenia w życie pomocy,
         lecz że wprowadzanie w życie tej pomocy zostało zapoczątkowane wcześniej, wraz z wejściem w życie starej wersji ÖG, na mocy
         której Republika Austrii zobowiązała się do wypłaty pomocy na rok 2005.

      18      W szczególności w świetle wyroku z dnia 21 października 2003 r. w sprawach połączonych C‑261/01 i C‑262/01 Van Calster i in.,
         Rec. s. I‑12249 sąd krajowy zadaje sobie pytanie co do zasięgu w zawisłym przed nim sporze zakazu wprowadzenia w życie wyrażonego
         w art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE.

      19      W tych okolicznościach sąd krajowy postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy uwzględnienie art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE implikuje, że sąd krajowy musi odmówić przyznania dalszych świadczeń pomocowych
         beneficjentowi pomocy, który jest do nich w zasadzie uprawniony na podstawie prawa krajowego, z powodu zakazu wprowadzenia
         w życie przewidzianego w tym postanowieniu, chociaż z jednej strony Komisja żałowała z pewnością, iż nie dokonano notyfikacji
         pomocy, niemniej nie wydała decyzji negatywnej w rozumieniu art. 4 ust. 2 ani nie podjęła działań zgodnie z art. 14 rozporządzenia
         Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. [ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [88 WE] (Dz.U. L 83, s. 1)],
         zaś z drugiej strony naruszenie praw osób trzecich nie jest udokumentowane?

      2)      Czy zakaz wprowadzenia w życie przewidziany w art. 88 ust. 3 WE stoi na przeszkodzie stosowaniu przepisu ustawy krajowej,
         gdy stosowanie opiera się na nowej wersji tej ustawy, której zgodność ze wspólnym rynkiem została stwierdzona przez Komisję,
         chociaż z jednej strony dany środek dotyczy okresów poprzedzających tę nową wersję i zmiany decydujące dla oświadczenia o zgodności
         ze wspólnym rynkiem nie miały jeszcze zastosowania do tego okresu, zaś z drugiej strony naruszenie praw osób trzecich nie
         jest udokumentowane?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      20      Na wstępie należy stwierdzić, że decyzja Komisji nie dotyczy jedynie nowej wersji ÖG. Decyzja ta obejmuje obie wersje ÖG,
         gdyż ocena Komisji odnosi się do ÖG w zmienionej wersji obowiązującej w dacie jej badania. W części decyzji zatytułowanej
         „Przedmiot” wymienione zostały bowiem wyraźnie oba postępowania NN 162/B/2003 i N 317/B/2006. Ponadto w pkt 7 decyzji wskazano,
         że dokonane w niej opis i ocena opierają się zarówno na przepisach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2003 r., jak również
         na przepisach, które obowiązują od dnia wejścia w życie nowej ustawy. Co więcej, komunikat w Dzienniku Urzędowym wskazuje
         datę 1 stycznia 2003 r. jako początek okresu realizacji działania pomocowego, wobec którego nie zostały podniesione żadne
         zastrzeżenia.

      21      Należy także stwierdzić, iż przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym jest ustalenie kwot pomocy, jakie rzeczywiście
         były należne w ramach omawianego tu działania pomocowego, w odniesieniu do dwóch wskazanych okresów.

      22      Należy wreszcie zauważyć, że mimo iż pierwsza z decyzji zaskarżonych w postępowaniu przed sądem krajowym była wcześniejsza
         od decyzji Komisji, zaś druga z nich – późniejsza, obydwa pytania postawione przez sąd krajowy odnoszą się do tej samej sytuacji
         prawnej, czyli w obydwu przypadkach do wprowadzenia w życie pomocy, które nastąpiło przed wydaniem pozytywnej decyzji Komisji.
         Druga z zaskarżonych decyzji została bowiem wydana w następstwie decyzji władz austriackich z dnia 8 marca 2006 r., która,
         wobec zawartego w niej ustalenia tymczasowej kwoty należnej pomocy i nakazu wypłaty zaliczki, stanowiła początek wprowadzenia
         w życie działania pomocowego przypadający przed wydaniem decyzji Komisji.

      23      Mając na względzie powyższe stwierdzenia i uwagi wstępne, obydwa pytania prejudycjalne należy przeanalizować łącznie.

      24      W pytaniach tych sąd krajowy zmierza w istocie do wyjaśnienia, czy przewidziany w art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE zakaz
         wprowadzania w życie pomocy państwa zobowiązuje sąd krajowy, w okolicznościach takich jak te zachodzące w postępowaniu przed
         tym sądem, do oddalenia żądania beneficjenta pomocy państwa związanego z kwotą tej pomocy, która była należna za okres poprzedzający
         wydanie decyzji Komisji uznającej zgodność tej pomocy ze wspólnym rynkiem.

      25      W tym względzie należy zwrócić uwagę, że pozytywna decyzja Komisji kładzie kres zakazowi wcześniejszego wprowadzania w życie
         pomocy.

      26      W przypadku gdy projekt pomocy został należycie zgłoszony Komisji i nie został wprowadzony w życie przed wydaniem tej decyzji,
         może on zostać wprowadzony w życie począwszy od jej wydania, również – w stosownym przypadku – w odniesieniu do okresu wcześniejszego,
         jaki objęty był działaniem uznanym za zgodne ze wspólnym rynkiem.

      27      W sytuacji gdy na rzecz beneficjenta przyznana została pomoc z naruszeniem art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE, sąd krajowy,
         na wniosek innego podmiotu, może – nawet po wydaniu przez Komisję decyzji pozytywnej – stanąć przed koniecznością rozstrzygnięcia
         w przedmiocie ważności aktów wykonawczych oraz odzyskania przyznanego wsparcia finansowego.

      28      Z wyroku z dnia 12 lutego 2008 r. w sprawie C‑199/06 CELF i ministre de la Culture et de la Communication, Zb.Orz. s. I‑469,
         pkt 46, zwanego dalej „wyrokiem w sprawie CELF”, wynika, że w takim przypadku prawo wspólnotowe nakazuje sądowi krajowemu
         zarządzenie właściwych środków w celu rzeczywistego usunięcia skutków tej bezprawności, lecz nawet w braku nadzwyczajnych
         okoliczności prawo wspólnotowe nie nakłada na sąd krajowy obowiązku całkowitego odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy.

      29      W takim samym przypadku, na podstawie prawa wspólnotowego, sąd krajowy ma obowiązek nakazać beneficjentowi pomocy zapłatę
         odsetek za okres, w jakim utrzymywała się ta sytuacja bezprawności. Na podstawie prawa krajowego sąd ten może w danym przypadku
         nakazać ponadto zwrot bezprawnie przyznanej pomocy bez uszczerbku dla prawa państwa członkowskiego do późniejszego ponownego
         wprowadzenia jej w życie. Sąd krajowy może również stanąć przed koniecznością uwzględnienia żądań odszkodowawczych z tytułu
         szkody poniesionej wskutek bezprawnego charakteru pomocy (wyrok w sprawie CELF, pkt 52 i 53).

      30      Wydaje się zatem, że w przypadku niezgodnego z prawem wprowadzenia w życie pomocy, po którym nastąpiło wydanie pozytywnej
         decyzji Komisji, prawo wspólnotowe nie stoi na przeszkodzie temu, aby beneficjent z jednej strony mógł domagać się wypłaty
         pomocy należnej w przyszłości, a z drugiej strony, by mógł on zachować do swej dyspozycji pomoc przyznaną przed wydaniem decyzji
         pozytywnej, z zastrzeżeniem konsekwencji, jakie mogą zostać wyciągnięte ze względu na niezgodność z prawem przedwcześnie wypłaconej
         pomocy, w warunkach określonych w wyroku w sprawie CELF.

      31      Kryterium wskazującym na istnienie po stronie beneficjenta możliwości otrzymania, w odniesieniu do okresu poprzedzającego
         wydanie decyzji pozytywnej, wypłaty pomocy bądź zachowania do swej dyspozycji pomocy już wypłaconej jest zatem stwierdzenie
         przez Komisję zgodności takiej pomocy ze wspólnym rynkiem.

      32      Prawo wspólnotowe nie stoi zatem na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy wydał rozstrzygnięcie w sporze takim jak omawiany w niniejszej
         sprawie, w którym beneficjent pomocy występuje przeciwko władzom krajowym i w którym kwestionowana jest wysokość należnej
         pomocy, nie zaś jej zasadność.

      33      Orzeczenie wydane przez sąd krajowy kładzie kres temu sporowi, zbliżając rozpatrywaną sytuację do tej, która stanowiła przedmiot
         analizy w wyroku w sprawie CELF, gdzie pomoc została przedwcześnie wprowadzona w życie, zaś jej wysokość nie została zakwestionowana.

      34      Orzeczenie takie pozwala nadto na zastosowanie zasad ustanowionych we wspomnianym wyroku przy dokonywaniu wykładni art. 88
         ust. 3 zdanie ostatnie WE.

      35      Ta analiza nie pozostaje w sprzeczności z ww. wyrokiem w sprawach połączonych Van Calster i in., nad którego zasięgiem zastanawia
         się sąd krajowy.

      36      Wyrok ten nie odnosi się do sytuacji beneficjentów pomocy, lecz do sytuacji podmiotów objętych z mocą wsteczną obowiązkiem
         uiszczenia składek służących konkretnie finansowaniu systemu pomocy, a w rezultacie uznanych za stanowiące integralną część
         tego systemu. W postępowaniach przed sądem krajowym, które doprowadziły do wydania tego wyroku, składki te były pobierane
         w ramach wcześniejszego systemu pomocy uznanego za niezgodny ze wspólnym rynkiem, zanim Komisja wydała pozytywną decyzję w sprawie
         nowego systemu pomocy zastępującego ten pierwszy i przewidującego pobieranie składek z mocą wsteczną, jak również potrącanie
         tych ostatnich ze składkami faktycznie pobranymi w ramach wcześniejszego systemu pomocy.

      37      Trybunał orzekł w swym wyroku, że art. 93 ust. 3 traktatu WE (obecnie art. 88 ust. 3 WE) sprzeciwia się, w okolicznościach
         takich jak zachodzące w sprawach rozpatrywanych przed sądem krajowym, pobieraniu składek nałożonych z mocą wsteczną w odniesieniu
         do okresu poprzedzającego datę wydania decyzji pozytywnej Komisji.

      38      Czyniąc tak, Trybunał uznał jedynie, iż z punktu widzenia osoby trzeciej, która uważa, że poniosła ciężar finansowy przed
         wydaniem pozytywnej decyzji Komisji, jedynym środkiem umożliwiającym usunięcie w stosunku do niej skutków bezprawnego wprowadzenia
         w życie działania pomocowego jest doprowadzenie do zwrotu tego obciążenia.

      39      Na przedstawione pytania należy więc udzielić odpowiedzi, że przewidziany w art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE zakaz wprowadzania
         w życie pomocy państwa nie zobowiązuje sądu krajowego, w okolicznościach takich jak te zachodzące w postępowaniu przed tym
         sądem, do oddalenia żądania beneficjenta pomocy państwa związanego z kwotą tej pomocy, która była należna za okres poprzedzający
         wydanie decyzji Komisji uznającej zgodność tej pomocy ze wspólnym rynkiem.

       W przedmiocie kosztów
      40      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      Przewidziany w art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE zakaz wprowadzania w życie pomocy państwa nie zobowiązuje sądu krajowego,
            w okolicznościach takich jak te zachodzące w postępowaniu przed tym sądem, do oddalenia żądania beneficjenta pomocy państwa
            związanego z kwotą tej pomocy, która była należna za okres poprzedzający wydanie decyzji Komisji Wspólnot Europejskich uznającej
            zgodność tej pomocy ze wspólnym rynkiem.
      Podpisy
      ** Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału z dnia 27 marca 1984 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Rebublice Włoskiej. # Uchybienie zobowiązaniom. # Sprawa 169/82.


Wyrok Trybunału z dnia 15 grudnia 1987 r. # Irlandia przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Finanowanie EFOiGR. # Sprawa 325/85.


Wyrok Trybunału z dnia 16 marca 1978 r. # Unione nazionale importatori e commercianti motoveicoli esteri (UNICME) i inni przeciwko Radzie Wspólnot Europejskich. # Sprawa 123/77.


Wyrok Trybunału z dnia 27 września 1983 r. # Universität Hamburg przeciwko Hauptzollamt Hamburg-Kehrwieder. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Finanzgericht Hamburg - Niemcy. # Zwolnienie obejmujące aparaty naukowe - Równorzędna wartość naukowa. # Sprawa 216/82.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 18 grudnia 2008 r. # Afton Chemical Ltd przeciwko The Commissioners for Her Majesty's Revenue & Customs. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division - Zjednoczone Królestwo. # Dyrektywa 92/81/EWG - Podatki akcyzowe od olejów mineralnych - Art. 2 ust. 2 i 3, art. 3, art. 8 ust. 1 lit. a) - Dyrektywa 2003/96/WE - Opodatkowanie produktów energetycznych i energii elektrycznej - Art. 2 ust. 2-4 lit. b) - Zakres stosowania - Dodatki do paliw silnikowych będące olejami mineralnymi lub produktami energetycznymi, ale niewykorzystywane jako paliwo silnikowe - Krajowa regulacja podatkowa. # Sprawa C-517/07.

text:
      Sprawa C‑517/07
      Afton Chemical Ltd
      przeciwko
      The Commissioners for Her Majesty’s Revenue & Customs
      [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division]
      Dyrektywa 92/81/EWG – Podatki akcyzowe od olejów mineralnych – Artykuł 2 ust. 2 i 3, art. 8 ust. 1 lit. a) – Dyrektywa 2003/96/WE – Opodatkowanie produktów energetycznych i energii elektrycznej – Artykuł 2 ust. 2–4 lit. b) – Zakres stosowania – Dodatki do paliw silnikowych będące olejami mineralnymi lub produktami energetycznymi, ale niewykorzystywane jako paliwo
         silnikowe – Krajowa regulacja podatkowa

      Streszczenie wyroku
      Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Struktury podatków akcyzowych od olejów mineralnych – Dyrektywa 92/81
            – Opodatkowanie produktów energetycznych i energii elektrycznej – Dyrektywa 2003/96 – Zakres stosowania
      (dyrektywy Rady: 92/81, art. 2 ust. 3, art. 8 ust. 1; 2003/96, art. 2 ust. 3, 4)
      Artykuł 2 ust. 3 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 92/81 w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od olejów mineralnych,
         w odniesieniu do okresu do dnia 31 grudnia 2003 r. oraz art. 2 ust. 3 i 4 dyrektywy 2003/96 w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych
         przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, w odniesieniu do okresu od dnia
         1 stycznia do dnia 31 października 2004 r., należy interpretować w ten sposób, iż dodatki do paliw silnikowych, które są „olejami
         mineralnymi” w rozumieniu art. 2 ust. 1 pierwszej z tych dyrektyw lub „produktami energetycznymi” w rozumieniu art. 2 ust. 1
         drugiej z nich, ale które nie są przeznaczone do wykorzystania, oferowane na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwo silnikowe,
         powinny być objęte regulacją podatkową przewidzianą przez te dyrektywy.

      W istocie poprzez wyrażenie: „[o]prócz podlegających opodatkowaniu produktów wymienionych w ust. 1” przepisy art. 2 ust. 3
         akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2003/96 mają na celu wyraźne włączenie
         do swojego zakresu stosowania wszelkich produktów, które są przeznaczone do wykorzystania, oferowane na sprzedaż lub wykorzystywane
         jako paliwa silnikowe, jako dodatki albo jako wypełniacze paliw silnikowych, włączając w to produkty będące „olejami mineralnymi”
         lub „produktami energetycznymi” w rozumieniu tych dyrektyw.

      Ponadto z ogólnej systematyki i celu dyrektyw 92/81 oraz 2003/96, które mają na celu ustanowienie zharmonizowanej regulacji
         podatkowej olejów mineralnych i produktów energetycznych wynika, że ustawodawca wspólnotowy zamierzał potraktować dodatki
         dodawane do paliw silnikowych w taki sam sposób, jak paliwa silnikowe, niezależnie od natury tych dodatków, wyłącznie z uwagi
         na fakt, iż są one dodawane do tychże paliw, tak by poddać je tej samej regulacji podatkowej jak same paliwa. W konsekwencji
         art. 2 ust. 3 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2003/96 mają na celu
         objęcie wszelkich produktów wykorzystywanych jako dodatki, niezależnie od tego, czy produkty te stanowią „olej mineralny”
         lub „produkt energetyczny” w rozumieniu tych dyrektyw.

      (por. pkt 36, 38, 40, 42, 44; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 18 grudnia 2008 r.(*)

      Dyrektywa 92/81/EWG – Podatki akcyzowe od olejów mineralnych – Artykuł 2 ust. 2 i 3, art. 8 ust. 1 lit. a) – Dyrektywa 2003/96/WE – Opodatkowanie produktów energetycznych i energii elektrycznej – Artykuł 2 ust. 2–4 lit. b) – Zakres stosowania – Dodatki do paliw silnikowych będące olejami mineralnymi lub produktami energetycznymi, ale niewykorzystywane jako paliwo
         silnikowe – Krajowa regulacja podatkowa

      W sprawie C‑517/07
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez High Court
         of Justice (England & Wales), Chancery Division (Zjednoczone Królestwo) postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2007 r., które wpłynęło
         do Trybunału w dniu 22 listopada 2007 r., w postępowaniu

      Afton Chemical Ltd
      przeciwko
      The Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs,
      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: A. Rosas, prezes izby, A. Ó Caoimh (sprawozdawca), J.N. Cunha Rodrigues, U. Lõhmus i A. Arabadjiev, sędziowie,
      rzecznik generalny: Y. Bot,
      sekretarz: R. Şereş, administrator
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 23 października 2008 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Afton Chemical Ltd przez P. Lasoka, QC, oraz V. Sloane, barrister, działających z upoważnienia E. Philpott, solicitor,
      –        w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez I. Rao, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez M. Angioliniego,
         barrister,

      –        w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę oraz C. Blaschkego, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu greckiego przez K. Georgiadisa, I. Bakopoulosa i V. Karrę, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu włoskiego przez R. Adama, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez P. Gentilego, avvocato
         dello stato,

      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Lyala oraz W. Möllsa, działających w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r.
         w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania
         (Dz.U. L 76, s. 1), oraz art. 2 ust. 3 akapit pierwszy i art. 8 ust. 1 lit. a) dyrektywy Rady 92/81/EWG z dnia 19 października
         1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od olejów mineralnych (Dz.U. L 316, s. 12) w brzmieniu ustalonym
         przez dyrektywę Rady 94/74/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. (Dz.U. L 365, s. 46, zwanymi dalej, odpowiednio, „dyrektywą 92/12”
         oraz „dyrektywą 92/81”), jak również art. 2 ust. 3 akapit drugi oraz ust. 4 lit. b) tiret pierwsze dyrektywy Rady 2003/96/WE
         z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów
         energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U. L 283, s. 51).

      2        Niniejszy wniosek został złożony w ramach sporu pomiędzy Afton Chemical Ltd (zwaną dalej „Afton”) oraz Commissioners for Her
         Majesty’s Revenue and Customs (zwanymi dalej „Commissioners”), którzy w Zjednoczonym Królestwie odpowiadają za administrację
         i pobór podatku akcyzowego i podatku od produktów energetycznych, w przedmiocie podatku akcyzowego od dodatków do paliw za
         okres od dnia 19 listopada 2000 r. do dnia 31 października 2004 r.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
       Dyrektywa 92/12
      3        Artykuł 1 dyrektywy 92/12 przewiduje:

      „1.      Niniejsza dyrektywa wyznacza system dotyczący wyrobów objętych podatkiem akcyzowym i innych podatków pośrednich, które są
         pobierane bezpośrednio lub pośrednio przy sprzedaży takich produktów, z wyjątkiem podatku od wartości dodanej i podatków ustalonych
         przez Wspólnotę.

      2.      Szczegółowe przepisy odnoszące się do struktury i stawek podatku dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym są wymienione
         we właściwych dyrektywach”.

      4        Artykuł 3 ust. 1–3, akapit pierwszy tej dyrektywy przewiduje:

      „1.      Niniejszą dyrektywę stosuje się, na poziomie wspólnotowym, do następujących wyrobów, jak określono w stosownych dyrektywach:
      –        olejów mineralnych,
      […]
      2.      Wyroby wymienione w ust. 1 mogą podlegać innym podatkom pośrednim do szczególnych celów pod warunkiem, że podatki te są zgodne
         z przepisami podatkowymi stosowanymi odnośnie do podatku akcyzowego oraz VAT, jeżeli chodzi o określenie podstawy opodatkowania,
         obliczenie podatku, ściągalność i kontrolowanie podatku.

      3.      Państwa członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne niż te wymienione w ust. 1 pod
         warunkiem jednak, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między
         państwami członkowskimi”.

       Dyrektywy 92/81 i 92/82/EWG
      5        Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 92/81:

      „W odniesieniu do olejów mineralnych państwa członkowskie stosują zharmonizowany podatek akcyzowy zgodnie z niniejszą dyrektywą”.
      6        Artykuł 2 tej samej dyrektywy przewiduje:

      „1.      Dla celów niniejszej dyrektywy »oleje mineralne« oznaczają:
      […]
      k)      produkty objęte pozycją [Nomenklatury Scalonej, zwanej dalej „CN”] 3811;
      […]
      2.      Oleje mineralne, inne niż te, dla których poziom podatku akcyzowego został zharmonizowany przez dyrektywę [92/82], podlegają
         podatkowi akcyzowemu, jeżeli są one przeznaczone do wykorzystania, oferowane na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwo do
         ogrzewania lub silnikowe. Stawkę podatku akcyzowego ustala się, zależnie od sposobu wykorzystywania, w wysokości stawki dla
         równoważnego paliwa do ogrzewania lub paliwa silnikowego.

      3.      Oprócz podlegających opodatkowaniu produktów wymienionych w ust. 1, wszelkie produkty przeznaczone do wykorzystania, oferowane
         na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwo silnikowe albo dodatek lub rozcieńczalnik do paliw silnikowych, podlegają opodatkowaniu
         jak paliwo silnikowe. Wszelkie inne węglowodory, z wyłączeniem węgla kamiennego, węgla brunatnego, torfu lub innych podobnych
         węglowodorów w postaci stałej albo gazu ziemnego, przeznaczone do wykorzystania, oferowane na sprzedaż lub wykorzystywane
         jako paliwo do ogrzewania, podlegają opodatkowaniu stawką dla równoważnego oleju mineralnego.

      […]
      4.      Ilekroć niniejsza dyrektywa odwołuje się do pozycji [CN], należy przez to rozumieć pozycje znajdujące się w wersji [CN] obowiązującej
         w dniu 1 października 1994 r.”.

      7        Artykuł 8 ust. 1 lit. a) dyrektywy 92/81 przewiduje:

      „Poza ogólnymi przepisami dyrektywy [92/12] w sprawie zwolnionych zastosowań produktów objętych podatkiem akcyzowym i bez
         uszczerbku dla innych przepisów wspólnotowych, państwa członkowskie zwalniają poniższe produkty ze zharmonizowanego podatku
         akcyzowego, na zasadach przez siebie określonych, w celu zapewnienia prawidłowego i przejrzystego stosowania zwolnień tego
         rodzaju, jak również w celu zapobiegania oszustwom, uchylaniu się od opodatkowania oraz nadużyciom:

      a)      oleje mineralne wykorzystywane w inny sposób niż jako paliwo silnikowe lub paliwo do ogrzewania”.
      8        Dyrektywa Rady 92/82/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatków akcyzowych od olejów mineralnych
         (Dz.U. L 316, s. 19) zmieniona dyrektywą 94/74 (zwana dalej „dyrektywą 92/82”) ustanawia minimalną stawkę podatku akcyzowego
         od niektórych olejów mineralnych. Artykuł 2 dyrektywy 92/82 wskazuje oleje mineralne, których dotyczy ta dyrektywa; brak jest
         wśród nich produktów objętych pozycją 3811 CN.

       Dyrektywa 2003/96
      9        Motywy od pierwszego do trzeciego dyrektywy 2003/96 zostały sformułowane w sposób następujący:

      „(1)      Zakres dyrektywy [92/81] i dyrektywy [92/82] jest ograniczony do olejów mineralnych.
      (2)      Brak przepisów wspólnotowych wyznaczających minimalną stawkę podatków od energii elektrycznej i produktów energetycznych innych
         niż oleje mineralne może negatywnie wpływać na prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

      (3)      Prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego i osiągnięcie celów innych polityk Wspólnoty wymagają ustanowienia na poziomie
         wspólnotowym minimalnych poziomów opodatkowania od większości produktów energetycznych, włącznie z energią elektryczną, gazem
         ziemnym i węglem”.

      10      Z kolei motyw dwudziesty drugi dyrektywy 2003/96 stwierdza:

      „Produkty energetyczne powinny zasadniczo stanowić przedmiot ram wspólnotowych, gdy są wykorzystywane jako paliwa do ogrzewania
         lub paliwa silnikowe. W tym zakresie, zgodnie z naturą i logiką systemu podatkowego, z zakresu tych ram wyłączone jest wykorzystywanie
         produktów energetycznych podwójnego zastosowania i wykorzystywanie produktów energetycznych nie jako paliw, a także procesy
         mineralogiczne. Energia elektryczna, która w podobny sposób jest wykorzystywana, powinna być również podobnie traktowana”.

      11      Artykuł 1 dyrektywy 2003/96 stanowi, iż państwa członkowskie nakładają podatki na produkty energetyczne i energię elektryczną
         zgodnie z tą dyrektywą.

      12      Artykuł 2 tej dyrektywy przewiduje, iż:

      „1.      Dla celów niniejszej dyrektywy, pojęcie »produkty energetyczne« stosuje się do produktów:
      […]
      f)      objętych kodem CN 3811;
      […]
      3.      W przypadku przeznaczenia do wykorzystania, oferowania na sprzedaż lub wykorzystywania jako paliwo silnikowe lub paliwo do
         ogrzewania, produkty energetyczne inne niż te, których poziom opodatkowania został określony w niniejszej dyrektywie, podlegają
         podatkowi zgodnie z wykorzystaniem, według stawki przyjętej dla równoważnego paliwa do ogrzewania lub paliwa silnikowego.

      Oprócz podlegających opodatkowaniu produktów wymienionych w ust. 1, wszelkie produkty przeznaczone do wykorzystania, oferowane
         na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwo silnikowe, lub jako dodatek lub rozcieńczalnik do paliw silnikowych, podlegają
         opodatkowaniu według stawki przyjętej dla równoważnego paliwa silnikowego.

      Oprócz podlegających opodatkowaniu produktów wymienionych w ust. 1, wszelkie inne węglowodory, z wyłączeniem torfu, przeznaczone
         do wykorzystania, oferowane na sprzedaż lub wykorzystywane do ogrzewania, podlegają opodatkowaniu według stawki przyjętej
         dla równoważnego produktu energetycznego.

      4.      Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:
      […]
      b)      następującego wykorzystania produktów energetycznych i energii elektrycznej:
      –        produktów energetycznych wykorzystywanych do celów innych niż paliwo silnikowe lub paliwa do ogrzewania,
      […]
      5.      Odniesienia w niniejszej dyrektywie do kodów Nomenklatury Scalonej odnoszą się do tych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2031/2001
         z dnia 6 sierpnia 2001 r., zmieniającym załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej
         i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej [Dz.U. L 279, s. 1]”.

      13      Artykuł 3 dyrektywy 2003/96 stanowi:

      „Odniesienia w dyrektywie [92/12] do »olejów mineralnych« i »podatku akcyzowego«, w zakresie w jakim mają zastosowanie do
         olejów mineralnych, są interpretowane jako obejmujące wszystkie produkty energetyczne, energię elektryczną i krajowe podatki
         pośrednie określone odpowiednio w art. 2 i art. 4 ust. 2 niniejszej dyrektywy”.

      14      Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 dyrektywy 2003/96:

      „1. Państwa członkowskie przyjmują i opublikują przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej
         dyrektywy najpóźniej do dnia 31 grudnia 2003 r. Państwa członkowskie niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.

      2. Państwa członkowskie stosują te przepisy od dnia 1 stycznia 2004 r., z wyłączeniem przepisów ustanowionych w art. 16 i art. 18
         ust. 1, które mogą być stosowane przez państwa członkowskie od dnia 1 stycznia 2003 r.”.

      15      W myśl art. 30 tej dyrektywy:

      „Nie naruszając przepisów art. 28 ust. 2, dyrektywy 92/81/EWG i 92/82/EWG tracą moc od dnia 31 grudnia 2003 r.”.
       Uregulowania odnoszące się do CN
      16      Zgodnie z wersjami CN, o których mowa w dyrektywach 92/81 i 2003/96, pozycja 3811 tej nomenklatury obejmuje: „[ś]rodki przeciwstukowe,
         inhibitory utleniania, inhibitory tworzenia się żywic, dodatki zwiększające lepkość, preparaty antykorozyjne oraz pozostałe
         preparaty dodawane do olejów mineralnych (włącznie z benzyną) lub do innych cieczy do tych samych celów co oleje mineralne”.

       Uregulowania krajowe
      17      Z uwag pisemnych złożonych przez Afton, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Komisję wynika,
         iż paragraf 6A Hydrocarbon Oil Duties Act 1979 (ustawy o podatku od olejów węglowodorowych z 1979 r.) stanowi, jak następuje:

      „1.      Podatek akcyzowy pobiera się od ustanowienia rezerwy dla potrzeb podlegającego opodatkowaniu wykorzystywania przez kogokolwiek
         albo (jeżeli rezerwa ta nie została jeszcze poddana opodatkowaniu zgodnie z niniejszym paragrafem) od podlegającego opodatkowaniu
         wykorzystywania wszelkiego płynu przez kogokolwiek, o ile płyn ten nie jest:

      a)      olejem węglowodorowym;
      b)      biodieslem;
      c)      mieszanką zawierającą biopaliwa
      d)      bioetanolem, ani
      e)      mieszanką zawierającą bioetanol.
      2.      Użyte w niniejszym paragrafie określenie »podlegające opodatkowaniu wykorzystywanie« w odniesieniu do wszelkiej substancji
         oznacza użycie tej substancji:

      a)      jako paliwa do jakiegokolwiek silnika lub innego urządzenia albo
      b)      jako dodatku lub rozcieńczalnika do jakiejkolwiek substancji wykorzystanej w ten sposób”.
       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      18      Afton wytwarza różne dodatki do paliw objęte pozycją CN 8311, które są przeznaczone do dodawania i mieszania z paliwami, zazwyczaj
         w proporcjach 1 do 1000 albo 1 do 2000.

      19      Z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że dodatki wytwarzane przez Afton nie są ani przeznaczone do
         wykorzystania, ani oferowane na sprzedaż, ani też wykorzystywane jako paliwo silnikowe. W szczególności żaden z tych dodatków
         nie ma działać w charakterze paliwa silnikowego jako takiego ani też nie ma służyć do napędzania pojazdów. Natomiast zawierają
         one przynajmniej jeden z następujących składników: środek czyszczący, środek antypieniący, demulgator, płyn nośny, rozpuszczalnik,
         dodatek cetanowy, polepszacz smarności oraz dodatek antykorozyjny. Ulegają one zużyciu w ramach procesu spalania paliwa w silniku.

      20      Afton złożył skargę do VAT and Duties Tribunal, żądając od Commissioners zwrotu podatku zapłaconego od wyżej wymienionych
         dodatków za okres od dnia 19 listopada 2000 r. do dnia 31 października 2004 r. w wysokości 2 825 215,61 GBP.

      21      Orzeczeniem z 4 maja 2007 r. VAT and Duties Tribunal oddalił powyższą skargę z uzasadnieniem, iż zgodnie z art. 2 ust. 3 akapit
         pierwszy dyrektywy 92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2003/96 opodatkowaniu podlegają wszelkie dodatki do paliw
         silnikowych, niezależnie od tego, czy są wytwarzane z olejów mineralnych, czy też innych substancji, oraz że dodatki te uważane
         są za paliwa silnikowe i w związku z tym nie podlegają wyłączeniu na podstawie art. 8 ust. 1 lit. a) dyrektywy 92/81 ani na
         podstawie art. 2 ust. 4 lit. b) tiret pierwsze dyrektywy 2003/96.

      22      W tych okolicznościach High Court of Justice (England and Wales) Chancery Division, do którego wniesiono apelację od powyższego
         orzeczenia, postanowił zawiesić postępowanie i przedstawić Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne:

      „1.      Czy dodatki do paliwa, takie jak będące przedmiotem niniejszej sprawy, które nie są przeznaczone do wykorzystywania, oferowania
         na sprzedaż ani wykorzystywane jako paliwo silnikowe, ale które dodawane są do paliwa silnikowego dla celów innych niż napędzanie
         pojazdu, w którym wykorzystywane jest paliwo, mieszczą się w zakresie opodatkowania na podstawie art. 2 ust. 3 dyrektywy [92/81]?

      2.      W przypadku twierdzącej odpowiedzi na pytanie pierwsze, czy dodatki takie mieszczą się w zakresie zwolnienia od podatku na
         podstawie art. 8 ust. 1 dyrektywy [92/81]?

      3.      Czy dodatki do paliwa, takie jak będące przedmiotem niniejszej sprawy, które nie są przeznaczone do wykorzystywania, oferowania
         na sprzedaż ani wykorzystywane jako paliwo silnikowe, ale które dodawane są do paliwa silnikowego dla celów innych niż napędzanie
         pojazdu, w którym wykorzystywane jest paliwo, mieszczą się w zakresie opodatkowania na podstawie art. 2 ust. 3 akapit drugi
         dyrektywy [2003/96]?

      4.      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie trzecie, czy dodatki takie są wyłączone z zakresu dyrektywy [2003/96] na mocy
         art. 2 ust. 4 lit. b) tiret pierwsze tejże dyrektywy?

      5.      Czy podatek nałożony przez Zjednoczone Królestwo na powyższe dodatki do paliwa jest niedozwolony na mocy prawa wspólnotowego,
         w szczególności art. 3 dyrektywy [92/12]?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      23      Zwracając się z pierwszymi czterema pytaniami, które należy zbadać łącznie, sąd krajowy w istocie pragnie uzyskać odpowiedź,
         czy, po pierwsze, art. 2 ust. 3 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 92/81 oraz, po drugie, art. 2 ust. 3 i 4 dyrektywy 2003/96 powinny
         być interpretowane w ten sposób, że dodatki do paliw silnikowych, takie jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem
         krajowym, które są „olejami mineralnymi” w rozumieniu art. 2 ust. 1 pierwszej z wymienionych dyrektyw lub „produktami energetycznymi”
         w rozumieniu art. 2 ust. 1 drugiej z nich, ale które równocześnie nie są przeznaczone do wykorzystywania, oferowane do sprzedaży
         ani nie są wykorzystywane jako paliwa silnikowe, powinny być poddane regułom opodatkowania przewidzianym przez te dyrektywy.

      24      Jak wynika z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, pytania te zostały podniesione w ramach sporu sądowego
         dotyczącego zgodności z prawem podatku akcyzowego od dodatków do paliw silnikowych, który został zapłacony na podstawie Hydrocarbon
         Duties Act 1979 za okres od dnia 19 listopada 2000 r. do dnia 31 października 2004 r.

      25      W tym miejscu należy przypomnieć, że odnośnie do okresu do dnia 31 grudnia 2003 r. państwa członkowskie miały obowiązek, na
         mocy art. 1 ust. 1 dyrektywy 92/81, poddać „oleje mineralne” w rozumieniu tej dyrektywy zharmonizowanemu podatkowi akcyzowemu.
         Poczynając od dnia 1 stycznia 2004 r., państwa członkowskie mają obowiązek, na mocy art. 1 dyrektywy 2003/96, która uchyliła
         dyrektywę 92/81, poddać opodatkowaniu „produkty energetyczne” w rozumieniu dyrektywy 2003/96; jak wynika z motywów drugiego
         i trzeciego, dyrektywa ta ma na celu ustanowienie minimalnych poziomów opodatkowania na poziomie wspólnotowym nie tylko olejów
         mineralnych, ale także większości produktów energetycznych (zob. podobnie wyrok z dnia 5 lipca 2007 r. w sprawach połączonych
         C‑145/06 i C‑146/06 Fendt Italiana, Zb.Orz. s. I‑5869, pkt 32).

      26      Na mocy art. 2 ust. 1 lit. k) dyrektywy 92/81 w związku z ust. 4 tego artykułu oraz na mocy art. 2 ust. 1 lit. f) dyrektywy
         2003/96 w związku z ust. 5 tego artykułu, produkty, takie jak dodatki do paliw silnikowych, których dotyczy postępowanie przed
         sądem krajowym, objęte pozycją 3811 CN to, odpowiednio w zależności od danego przypadku „oleje mineralne” albo „produkty energetyczne”
         w rozumieniu tych dyrektyw.

      27      Według art. 2 ust. 2 dyrektywy 92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit pierwszy dyrektywy 2003/96 oleje mineralne i produkty energetyczne,
         dla których, podobnie jak dla dodatków do paliw, których dotyczy postępowanie przed sądem krajowym, nie został ustalony poziom
         opodatkowania ani przez dyrektywę 92/82, dotyczącą tych pierwszych, ani też przez dyrektywę 2003/96, dotyczącą tych drugich,
         jeżeli są przeznaczone do wykorzystania, oferowane na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwo do ogrzewania lub paliwo silnikowe,
         powinny być poddane opodatkowaniu według stawki obowiązującej odpowiednio dla równoważnego paliwa do ogrzewania lub paliwa
         silnikowego, stosownie do sposobu ich wykorzystywania.

      28      W tych okolicznościach nie ulega wątpliwości, co zresztą wynika z brzmienia pierwszego i trzeciego pytania zadanego przez
         sąd krajowy, że wprawdzie dodatki, których dotyczy postępowanie przed tym sądem, są przeznaczone do tego, by dodawać je do
         paliw silnikowych i w wyniku tego by używać ich jako składnik tych paliw, to nie są one przeznaczone do wykorzystania, oferowane
         na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwa silnikowe. Z tego względu dodatki te nie są objęte opodatkowaniem przewidzianym
         przez art. 2 ust. 2 dyrektywy 92/81 oraz przez art. 2 ust. 3 akapit pierwszy dyrektywy 2003/96.

      29      Niemniej jednak zgodnie z art. 2 ust. 3 akapit pierwszy, zdanie pierwsze dyrektywy 92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy
         2003/96, „[o]prócz podlegających opodatkowaniu produktów wymienionych w ust. 1, wszelkie produkty przeznaczone do wykorzystania,
         oferowane na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwo silnikowe lub jako dodatek lub rozcieńczalnik do paliw silnikowych” powinny
         być opodatkowane według stawki przyjętej dla równoważnego paliwa silnikowego.

      30      W opinii Afton dodatki, których dotyczy postępowanie przed sądem krajowym, nie podlegają opodatkowaniu na podstawie wyżej
         wymienionych przepisów. Z jasnego brzmienia tych przepisów, a w szczególności z wyrażenia: „oprócz podlegających opodatkowaniu
         produktów wymienionych w ust. 1” ma wynikać, że przepisy te mają charakter dopełniający i znajdują zastosowanie jedynie do
         produktów dodatkowych, które nie są ani „olejami mineralnymi”, ani też „produktami energetycznymi” wymienionymi odpowiednio
         w art. 2 ust. 1 wymienionych dyrektyw. Przepisy te miałyby więc obejmować inne produkty. Alternatywna wykładnia, wedle której
         przepisy te dotyczą produktów objętych art. 2 ust. 1, pomijałaby użycie przyimka „oprócz” i byłaby błędna, gdyż jej skutkiem
         byłoby wymaganie, by poddać opodatkowaniu wszelkie produkty przeznaczone do użycia jako dodatek, podczas gdy taki skutek można
         byłoby osiągnąć za pomocą dużo prostszego przepisu, niezawierającego powyższego wyrażenia wprowadzającego. Wykładnia tego
         rodzaju miałaby także ten skutek, iż dyrektywy wymagałyby, by oleje mineralne i produkty energetyczne przeznaczone do użycia
         jako paliwa silnikowe zostały opodatkowane po raz drugi. Miałoby to być zresztą w zgodzie z celem, do którego zmierzają uregulowania
         wspólnotowe, by oleje mineralne i produkty energetyczne poddane były opodatkowaniu jedynie w sytuacji, gdy są wykorzystywane
         jako paliwo silnikowe lub paliwo do ogrzewania.

      31      Biorąc jednakże pod uwagę sformułowanie ogółu mających zastosowanie przepisów dyrektyw 92/81 i 2003/96, jak również ogólną
         systematykę i cel tych dyrektyw, należy stwierdzić, że wykładnia tego rodzaju nie może zostać utrzymana.

      32      Co się tyczy w pierwszym rzędzie brzmienia powyższych przepisów, wypada z pewnością przyznać, tak jak uznała to sama Komisja,
         odpowiadając na pytania Trybunału w czasie rozprawy, iż brzmienie art. 2 dyrektywy 92/81 oraz art. 2 dyrektywy 2003/96 wykazuje
         braki w zakresie jasności i precyzji gdy chodzi o przepisy przewidujące regulację podatkową, która ma na celu, po jej transpozycji
         do prawa krajowego, stworzenie obowiązków ciążących na podmiotach prywatnych. W szczególności skoro art. 2 ust. 2 dyrektywy
         92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit pierwszy dyrektywy 2003/96 przewidują opodatkowanie olejów mineralnych oraz produktów energetycznych,
         opodatkowanie dodatków do paliw silnikowych, które jak w postępowaniu przed sądem krajowym należą do tej kategorii, zgodnie
         z zasadami logiki powinno być także przewidziane w tych przepisach. Jest jednak inaczej, co wynika z punktu 28 niniejszego
         wyroku.

      33      Niemniej jednak z brzmienia art. 2 ust. 3 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit drugi
         dyrektywy 2003/96 wynika jasno, iż dodatki do paliw silnikowych, takie jak będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym,
         podlegają opodatkowaniu przewidzianemu przez te przepisy.

      34      Wbrew bowiem temu, co twierdzi Afton, wyrażenie: „[o]prócz podlegających opodatkowaniu produktów wymienionych w ust. 1”, otwierające
         każdy z tych przepisów, nie powinno być rozumiane w ten sposób, iż przewiduje ono wykluczenie z zakresu stosowania tych przepisów
         produktów, które stanowią, odpowiednio, „oleje mineralne” lub „produkty energetyczne” w rozumieniu art. 2 ust. 1 tych dyrektyw.

      35      Wręcz przeciwnie, przyimek „oprócz”, według powszechnie przyjętego znaczenia, nie ma na celu wykluczenia, lecz włączenie.
         Ten cel w postaci włączenia wynika z różnych wersji językowych art. 2 ust. 3 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 92/81
         oraz art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2003/96 [zob. poza wersją francuską [„[o]utre”], niemiecką („[n]eben”), hiszpańską
         („[a]demás”), włoską („[o]ltre”), niderlandzką („[n]aast”), portugalską („[p]ara além”) oraz angielską („[i]n addition to”)].

      36      Powyższe prowadzi do wniosku, iż poprzez wyrażenie: „[o]prócz podlegających opodatkowaniu produktów wymienionych w ust. 1”
         przepisy art. 2 ust. 3 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2003/96 mają
         na celu wyraźne włączenie do swojego zakresu stosowania wszelkich produktów, które są przeznaczone do wykorzystania, oferowane
         na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwa silnikowe, jako dodatki albo jako wypełniacze paliw silnikowych, włączając w to
         produkty będące „olejami mineralnymi” lub „produktami energetycznymi” w rozumieniu tych dyrektyw.

      37      Tego rodzaju wykładnia wywiedziona z brzmienia art. 2 wyżej wymienionych dyrektyw nie może być podważona przez to, iż prowadzi
         ona w odniesieniu do olejów mineralnych i produktów energetycznych przeznaczonych do wykorzystania, oferowanych na sprzedaż
         lub wykorzystywanych jako paliwa silnikowe, do ponownego poddania ich opodatkowaniu, które wynika już z art. 2 ust. 2 dyrektywy
         92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit pierwszy dyrektywy 2003/96. Bowiem tego rodzaju częściowe powtórzenie dyspozycji tych dyrektyw,
         chociaż zbędne, daje się wyjaśnić dopełniającym charakterem art. 2 ust. 3 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 92/81
         oraz art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2003/96, które to dyrektywy mają na celu opodatkowanie produktów o różnym charakterze.

      38      Co się tyczy, w drugiej kolejności, ogólnej systematyki i celu dyrektyw 92/81 oraz 2003/96, wypada przypomnieć, iż dyrektywy
         te, zgodnie z ich art. 1, mają na celu ustanowienie zharmonizowanej regulacji podatkowej olejów mineralnych i produktów energetycznych.

      39      Wyłączenie dodatków do paliw silnikowych, takich jak te, których dotyczy postępowanie przed sądem krajowym, z zakresu stosowania
         art. 2 ust. 3 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2003/96, prowadziłoby
         do rezultatu niespójnego, a wręcz absurdalnego, ponieważ te spośród dodatków, które są olejami mineralnymi lub produktami
         energetycznymi, nie byłby poddane opodatkowaniu przewidzianemu przez te przepisy, podczas gdy oczywistym jest, że te spośród
         dodatków, które nie są olejami mineralnymi lub produktami energetycznymi, są poddane temu opodatkowaniu na mocy tych przepisów.

      40      W rzeczywistości natomiast wydaje się, iż ustawodawca wspólnotowy zamierzał potraktować dodatki dodawane do paliw silnikowych
         w taki sam sposób, jak paliwa silnikowe, niezależnie od natury tych dodatków, wyłącznie z uwagi na fakt, iż są one dodawane
         do tychże paliw, tak by poddać je tej samej regulacji podatkowej jak same paliwa.

      41      W tym miejscu wypada podnieść, iż jak zauważył rząd włoski i rząd Zjednoczonego Królestwa, od chwili gdy dodatek zostaje dodany
         do paliwa silnikowego, nie jest już możliwe odróżnienie paliwa jako takiego od dodatku, z którym zostało ono zmieszane, bez
         przeprowadzania szczegółowej analizy chemicznej. W tych okolicznościach jeżeli dodatki do paliw silnikowych nie miałyby być
         poddane opodatkowaniu jako paliwo silnikowe, jak twierdzi Afton, to powstałoby ryzyko nadużyć wynikające z faktu, iż kontrole
         byłyby co najmniej trudniejsze; niezbędne byłoby bowiem w każdym poszczególnym przypadku dokonanie analizy składników mieszanki
         w celu ustalenia proporcji paliwa silnikowego i dodatku w niej zawartych.

      42      W konsekwencji należy stwierdzić, iż z brzmienia art. 2 ust. 3 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 92/81 oraz art. 2
         ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2003/96, jak również z ogólnej systematyki i celów obu tych dyrektyw wynika, iż tak jak podniosły
         wszystkie rządy w uwagach pisemnych złożonych przez Trybunałem, a także jak podniosła Komisja, przepisy powyższe mają na celu
         objęcie wszelkich produktów wykorzystywanych jako dodatki, niezależnie od tego, czy produkty te stanowią „olej mineralny”
         lub „produkt energetyczny” w rozumieniu tych dyrektyw.

      43      Wniosku tego nie podważają przepisy art. 8 ust. 1 lit. a) dyrektywy 92/81 ani art. 2 ust. 4 lit. b) dyrektywy 2003/96, zgodnie
         z którymi oleje mineralne i produkty energetyczne wykorzystywane w inny sposób niż jako paliwo silnikowe lub materiał pędny
         podlegają, odpowiednio, zwolnieniu ze zharmonizowanego podatku akcyzowego lub wyłączeniu z zakresu stosowania dyrektywy 2003/96.
         Zastosowanie bowiem powyższych przepisów w stosunku do dodatków do paliw silnikowych, takich jak te będące przedmiotem postępowania
         przed sądem krajowym, które objęte są wyraźnym obowiązkiem opodatkowania na mocy art. 2 ust. 3 akapit pierwszy zdanie pierwsze
         dyrektywy 92/81 oraz art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2003/96, pozbawiłoby tych ostatnich przepisów skuteczności („effet
         utile”) (zob. analogicznie w wyroku z dnia 10 czerwca 1999 r. w sprawie C‑346/97 Braathens, Rec. s. I‑3419, pkt 24 i 25, jak
         również w wyroku z dnia 25 września 2003 r. w sprawie C‑437/01 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑9861, pkt 31–33).

      44      Z uwagi na powyższe na cztery pierwsze pytania należy odpowiedzieć, iż art. 2 ust. 3 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 92/81 w odniesieniu
         do okresu do dnia 31 grudnia 2003 r. oraz art. 2 ust. 3 i 4 dyrektywy 2003/96 w odniesieniu do okresu od dnia 1 stycznia do
         dnia 31 października 2004 r. należy interpretować w ten sposób, iż dodatki do paliw silnikowych, takie jak będące przedmiotem
         postępowania przed sądem krajowym, które są „olejami mineralnymi” w rozumieniu art. 2 ust. 1 pierwszej z tych dyrektyw lub
         „produktami energetycznymi” w rozumieniu art. 2 ust. 1 drugiej z nich, ale które nie są przeznaczone do wykorzystania, oferowane
         na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwo silnikowe, powinny być objęte regulacją podatkową przewidzianą przez te dyrektywy.

      45      Mając na względzie tę odpowiedź, nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na piąte pytanie zadane przez sąd krajowy.

       W przedmiocie kosztów
      46      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 2 ust. 3 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 92/81/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków
            akcyzowych od olejów mineralnych, w brzmieniu zmienionym przez dyrektywę Rady 94/74/WE z dnia 22 grudnia 1994 r., w odniesieniu
            do okresu do dnia 31 grudnia 2003 r. oraz art. 2 ust. 3 i 4 dyrektywy 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie
            restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej,
            w odniesieniu do okresu od dnia 1 stycznia do dnia 31 października 2004 r., należy interpretować w ten sposób, iż dodatki
            do paliw silnikowych, takie jak będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, które są „olejami mineralnymi” w rozumieniu
            art. 2 ust. 1 pierwszej z tych dyrektyw lub „produktami energetycznymi” w rozumieniu art. 2 ust. 1 drugiej z nich, ale które
            nie są przeznaczone do wykorzystania, oferowane na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwo silnikowe, powinny być objęte regulacją
            podatkową przewidzianą przez te dyrektywy.
      Podpisy
      * Język postępowania: angielski.


Wyrok Trybunału z dnia 18 marca 1980 r. # SpA Ferriera Valsabbia i inni przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawy połączone 154, 205, 206, 226 do 228, 263 oraz 264/78, 39, 31, 83 oraz 85/79.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 26 listopada 1998 r. # Mehmet Birden przeciwko Stadtgemeinde Bremen. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Verwaltungsgericht der Freien Hansestadt Bremen - Niemcy. # Swobodny przepływ pracowników. # Sprawa C-1/97.