title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 1 grudnia 2015 r.#Parlament Europejski i Komisja Europejska przeciwko Radzie Unii Europejskiej.#Skarga o stwierdzenie nieważności – Rozporządzenie (UE) nr 1243/2012 – Wybór podstawy prawnej – Artykuł 43 ust. 2 i 3 TFUE – Decyzja mająca charakter polityczny – Długoterminowy plan w zakresie zasobów dorsza.#Sprawy połączone C-124/13 i C-125/13.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 1 grudnia 2015 r. (
            *
         )
      „Skarga o stwierdzenie nieważności — Rozporządzenie (UE) nr 1243/2012 — Wybór podstawy prawnej — Artykuł 43 ust. 2 i 3 TFUE — Decyzja mająca charakter polityczny — Długoterminowy plan w zakresie zasobów dorsza”
      W sprawach połączonych C‑124/13 i C‑125/13
      mających za przedmiot skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE, wniesione w dniu 14 marca 2013 r.,

         Parlament Europejski, reprezentowany przez I. Liukkonena oraz L. Knudsen i R. Kaškinę, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu (C‑124/13),

         Komisja Europejska, reprezentowana przez A. Bouqueta oraz K. Banks i A. Szmytkowską, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu (C‑125/13),
      skarżące,
      przeciwko

         Radzie Unii Europejskiej, reprezentowanej przez E. Sitbona i A. de Gregoria Merina oraz przez A. Westerhof Löfflerovą, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
      strona pozwana,
      popieranej przez

         Królestwo Hiszpanii, reprezentowane przez M.A. Sampola Pucurulla i N. Díaz Abad, działających w charakterze pełnomocników,

         Republikę Francuską, reprezentowaną przez G. de Bergues’a, D. Colasa i R. Coesme’a oraz C. Candat, działających w charakterze pełnomocników,

         Rzeczpospolitą Polską, reprezentowaną przez B. Majczynę i M. Nowackiego oraz A. Miłkowską, działających w charakterze pełnomocników,
      interwenienci,
      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes, A. Tizzano (sprawozdawca), wiceprezes, R. Silva de Lapuerta, T. von Danwitz, J.L. da Cruz Vilaça, A. Arabadjiev i F. Biltgen, prezesi izb, J. Malenovský, E. Levits, J.C. Bonichot, C.G. Fernlund, C. Vajda i S. Rodin, sędziowie,
      rzecznik generalny: N. Wahl,
      sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 24 lutego 2015 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 21 maja 2015 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Parlament Europejski i Komisja Europejska wnoszą w swych skargach o stwierdzenie nieważności rozporządzenia Rady (UE) nr 1243/2012 z dnia 19 grudnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1342/2008 ustanawiające długoterminowy plan w zakresie zasobów dorsza i połowów tych zasobów (Dz.U. L 352, s. 10, zwanego dalej „zaskarżonym rozporządzeniem”).

         Ramy prawne

         Rozporządzenie (WE) nr 2371/2002

               2

               Rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (Dz.U. L 358, s. 59 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 4, t. 5, s. 460, zwane dalej „rozporządzeniem podstawowym”) zostało uchylone rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniającym rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylającym rozporządzenia Rady nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję Rady 2004/585/WE (Dz.U. L 354, s. 22).

               3

               Motywy 6 i 7 rozporządzenia podstawowego miały następujące brzmienie:

                        „(6)

                        Cel zrównoważonej eksploatacji zostanie łatwiej osiągnięty poprzez wieloletnie podejście do zarządzania rybołówstwem, przy użyciu wieloletnich planów zarządzania dla zasobów w bezpiecznych granicach biologicznych lub na poziomie tych granic. W przypadku zasobów poza takimi bezpiecznymi granicami absolutnym priorytetem jest przyjęcie wieloletnich planów ich regeneracji. Zgodnie z doradztwem naukowym w odniesieniu do tych zasobów mogą być zastosowane redukcje w nakładzie połowowym.

                        (7)

                        Te wieloletnie plany powinny tworzyć cele dla zrównoważonej eksploatacji danych zasobów, zawierać zasady połowów określające sposób obliczania rocznych limitów połowowych lub nakładu połowowego oraz przewidywać inne szczególne środki zarządzania, uwzględniając także wpływ na inne gatunki”.

               4

               Artykuł 1 wspomnianego rozporządzenia określał zakres zastosowania wspólnej polityki rybołówstwa (WPRyb) w następujący sposób:
               „1.   [WPRyb] obejmuje ochronę, zarządzanie oraz eksploatację żywych zasobów wodnych, akwakultury oraz przetwarzanie i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, gdy działalność taka prowadzona jest na terytorium państw członkowskich lub na wodach wspólnotowych, lub przez wspólnotowe statki rybackie, albo też, bez uszczerbku dla głównej odpowiedzialności państwa bandery, przez obywateli państw członkowskich.
               2.   [WPRyb] zapewnia spójne środki dotyczące:

                        a)

                        ochrony, zarządzania i eksploatacji żywych zasobów wodnych;

                  […]”.

               5

               Cele WPRyb były określone w art. 2 ust. 1 tego rozporządzenia następująco:
               „[WPRyb] zapewnia taką eksploatację żywych zasobów wodnych, która zapewnia zrównoważone warunki ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.
               W tym celu Wspólnota stosuje podejście ostrożne poprzez podjęcie środków mających na celu ochronę i utrzymanie żywych zasobów wodnych, zapewnienie ich zrównoważonej eksploatacji oraz zminimalizowanie wpływu działalności połowowej na ekosystemy morskie. Celem jej jest stopniowe wdrażanie podejścia do zarządzania rybołówstwem na podstawie ekosystemu. […]”.

               6

               Artykuł 4 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, w którym ustanowiono rodzaje środków, jakie należy podjąć dla osiągnięcia celu zrównoważonej eksploatacji, stanowił:
               „[…] Mogą one w szczególności obejmować środki stosowane dla każdego zasobu lub grupy zasobów w celu ograniczenia umieralności ryb i wpływu działalności połowowej na środowisko poprzez:

                        a)

                        przyjmowanie planów odbudowy na mocy art. 5;

                        b)

                        przyjmowanie planów zarządzania na mocy art. 6;

                  […]”.

         Rozporządzenie (WE) nr 1342/2008

               7

               Rozporządzenie Rady (WE) nr 1342/2008 z dnia 18 grudnia 2008 r. ustanawiające długoterminowy plan w zakresie zasobów dorsza i połowów tych zasobów oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 423/2004 (Dz.U. L 348, s. 20; sprostowanie Dz.U. 2010, L 231, s. 6) zostało przyjęte przez Radę Unii Europejskiej na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem, na podstawie art. 37 traktatu WE.

               8

               Motywy 7 i 9 tego rozporządzenia mają następujące brzmienie:

                        „(7)

                        Aby zapewnić osiągnięcie celów związanych ze śmiertelnością połowową oraz przyczynić się do ograniczenia odrzutów, uprawnienia do połowów w kontekście nakładu połowowego należy również ustalać na poziomach spójnych z wieloletnią strategią. […]

                  […]

                        (9)

                        Środki o podstawowym znaczeniu dla [WPRyb] to: ustanawianie i przyznawanie limitów połowowych, ustalanie minimalnego i zapobiegawczego poziomu zasobów oraz poziomu wskaźnika śmiertelności połowowej, a także maksymalnego dopuszczalnego nakładu połowowego dla każdej grupy nakładu połowowego i państwa członkowskiego oraz wyłączenie pewnych grup statków z systemu nakładu połowowego ustanowionego w niniejszym rozporządzeniu. […]”.

               9

               Artykuł 5 wspomnianego rozporządzenia opisuje cel planu odbudowy zasobów dorsza, który polega na zapewnieniu „zrównoważon[ej] eksploatacj[i] [tych] zasobów […] na podstawie maksymalnie podtrzymywalnego odłowu”. Zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3 cel ten powinien zostać osiągnięty przy utrzymaniu określonego współczynnika śmiertelności dorsza.

               10

               Aby osiągnąć wspomniany cel, w rozporządzeniu tym przewidziano w art. 6–10 szczegółowe przepisy dotyczące corocznego ustalania całkowitych dopuszczalnych połowów (totaux admissibles des captures, TAC), a w art. 11–17 – przepisy dotyczące ograniczenia nakładu połowowego.

               11

               W szczególności rozporządzenie nr 1342/2008 w brzmieniu obowiązującym przed jego zmianą zaskarżonym rozporządzeniem przewidywało w art. 9 szczegółowe przepisy dotyczące ustalania TAC na podstawie niewystarczających danych, w sytuacjach gdy nie można zastosować przepisów o ustalaniu TAC przewidzianych w jego art. 7 i 8 ze względu na brak wystarczająco dokładnych i reprezentatywnych informacji. Określało ono także w art. 12 sposób obliczania maksymalnego dopuszczalnego nakładu połowowego.

         Zaskarżone rozporządzenie

               12

               Motywy 3–5 zaskarżonego rozporządzenia mają następujące brzmienie:

                        „(3)

                        Ocena naukowa dotycząca skuteczności planu dotyczącego dorsza przeprowadzona przez Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa (STECF) wykazała, że istnieje szereg problemów związanych z kształtem i funkcjonowaniem planu dotyczącego dorsza. Nie kwestionując celów planu dotyczącego dorsza, STECF stwierdził, że jest mało prawdopodobne, by cele te zostały osiągnięte w ramach czasowych, które byłyby zgodne z konkluzjami ze Światowego Szczytu w sprawie Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu (2002 r.), chyba że mankamenty kształtu tego planu, związane między innymi ze stosowaniem art. 9 i 12, zostaną naprawione.

                        (4)

                        […] Choć stosowanie automatycznych rocznych redukcji TAC o 25% miało mieć miejsce wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach, w latach 2009–2012 stało się regułą. W rezultacie od wejścia w życie planu dotyczącego dorsza TAC dla danych obszarów zostały znacznie zredukowane i dalsze automatyczne cięcia prowadziłyby do faktycznego zamknięcia połowów dorsza w tych obszarach. Z oceny naukowej przeprowadzonej przez STECF wynika, że aby osiągnąć cele planu dotyczącego dorsza, właściwsze byłoby w niektórych przypadkach dopuszczenie większej elastyczności, mającej odzwierciedlić opinię naukową dla poszczególnych przypadków. W ramach tej elastyczności należałoby zatem dopuścić zawieszenie – pod pewnymi warunkami – rocznych redukcji TAC lub ustalenie alternatywnego poziomu TAC, bez narażania na szwank celów planu dotyczącego dorsza.

                        (5)

                        […] dopuszczalny nakład połowowy był od roku 2009 do roku 2012 zmniejszany o 25% rocznie w obszarach, do których ma zastosowanie art. 9, oraz znacznie zmniejszany w obszarach, do których ma zastosowanie art. 8. […] Dalsze stosowanie automatycznego corocznego zmniejszania nakładu nie doprowadziłoby do osiągnięcia celów planu dotyczącego dorsza, ale miałoby znaczący wpływ ekonomiczno-społeczny na te segmenty floty, które wykorzystują te same narzędzia, ale prowadzą głównie połowy gatunków innych niż dorsz. Należy zatem umożliwić elastyczniejsze podejście, które dopuściłoby zawieszenie automatycznego corocznego zmniejszania nakładu połowowego bez narażania na szwank celów planu dotyczącego dorsza”.

               13

               W motywie 8 zaskarżonego rozporządzenia wymieniono powody, dla których rozporządzenie to, zmieniające art. 9 i 12 rozporządzenia nr 1342/2008, zostało przyjęte na podstawie art. 43 ust. 3 TFUE, a nie na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE.

               14

               Wspomniany motyw ma następujące brzmienie:
               „Zmiany do art. 9 i 12 ustanawiają konkretne szczegółowe przepisy w celu ustalania uprawnień do połowów, wyrażonych za pomocą TAC, oraz ograniczeń nakładu połowowego. Dostosowują one aktualnie obowiązujące przepisy odnoszące się do ustalania uprawnień do połowów, nie zmieniając jednak celu planu dotyczącego dorsza. Są one zatem środkami ustalania i przydziału TAC i ograniczeń nakładu połowowego i nie mogą być uznawane ani za przepisy ustanawiające wspólną organizację rynków rybołówstwa, ani za przepisy niezbędne dla osiągnięcia celów [WPRyb]”.

               15

               Artykuł 1 pkt 1 wspomnianego rozporządzenia, który zastępuje art. 9 rozporządzenia nr 1342/2008, ustanawia specjalną procedurę ustalania TAC, zgodnie z którą:
               „1.   Jeżeli brakuje wystarczających informacji do ustalenia TAC zgodnie z art. 7, TAC dla stad dorsza w cieśninie Kattegat, na zachód od Szkocji i w Morzu Irlandzkim ustala się na poziomie wskazanym w opinii naukowej. Jednak jeżeli poziom wskazany w opinii naukowej jest o ponad 20% wyższy niż TAC w roku poprzednim, ustala się je na poziomie o 20% wyższym niż TAC w roku poprzednim, lub jeżeli poziom wskazany w opinii naukowej jest o ponad 20% niższy niż TAC w roku poprzednim, ustala się je na poziomie o 20% niższym niż TAC w roku poprzednim.
               2.   W drodze odstępstwa od ust. 1 – w przypadku gdy opinia naukowa wskazuje, że nie powinny mieć miejsca połowy ukierunkowane oraz że:

                        a)

                        przyłowy powinny zostać zminimalizowane lub zredukowane do najniższego możliwego poziomu; lub

                        b)

                        połowy dorsza powinny zostać zredukowane do najniższego możliwego poziomu –
                        Rada może podjąć decyzję o niestosowaniu rocznego dostosowania do TAC w kolejnym roku lub w kolejnych latach, pod warunkiem że ustalony TAC odnosi się wyłącznie do przyłowów.

                  3.   Jeżeli brakuje wystarczających informacji do ustalenia TAC zgodnie z art. 8, TAC dla stad dorsza w Morzu Północnym, cieśninie Skagerrak i wschodniej części kanału La Manche ustala się, stosując odpowiednio ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, chyba że w wyniku konsultacji z Norwegią zostanie ustalony inny poziom TAC.
               4.   Jeżeli opinia naukowa wskazuje, że zastosowanie zasad określonych w art. 8 ust. 1–4 nie jest właściwe do zrealizowania celów planu, Rada może, niezależnie od wyżej wymienionych przepisów, podjąć decyzję o alternatywnym poziomie TAC”.

               16

               Artykuł 1 pkt 2 lit. a) zaskarżonego rozporządzenia ma następujące brzmienie:
               „[Artykuł 12 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1342/2008] otrzymuje brzmienie:
               »4.   W odniesieniu do zagregowanych grup nakładu połowowego, w przypadku których łączne połowy wyrażone procentowo zgodnie z ust. 3 lit. d) wynoszą 20% lub więcej, zastosowanie mają roczne dostosowania. Maksymalny dopuszczalny nakład połowowy dla danych grup oblicza się w następujący sposób:

                        a)

                        jeżeli stosuje się art. 7 lub 8, do podstawy stosuje się taki sam odsetek dostosowania, jak ustanowiony w tych artykułach w odniesieniu do śmiertelności połowowej;

                        b)

                        jeżeli stosuje się art. 9, stosuje się takie samo wyrażone procentowo dostosowanie nakładu połowowego jak dostosowanie TAC w stosunku do roku poprzedniego.«”.

               17

               Artykuł 1 pkt 2 lit. b) zaskarżonego rozporządzenia, który dodaje do art. 12 rozporządzenia nr 1342/2008 ust. 6, ma następujące brzmienie:
               „Dodaje się ustęp w brzmieniu:
               »6.   W drodze odstępstwa od ust. 4, jeżeli maksymalny dopuszczalny nakład połowowy został ograniczony dla czterech kolejnych lat, Rada może podjąć decyzję o niestosowaniu rocznego dostosowania maksymalnego dopuszczalnego nakładu połowowego w kolejnym roku lub w kolejnych latach.«”.

         Okoliczności powstania sporu

               18

               W dniu 12 września 2012 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie nr 1342/2008 [COM(2012) 498 final] w celu poprawienia i uściślenia przepisów tego rozporządzenia.

               19

               Ten wniosek dotyczący rozporządzenia był oparty na art. 43 ust. 2 TFUE i zmierzał do rozwiązania niektórych trudności związanych z wdrożeniem przewidzianego rozporządzeniem nr 1342/2008 planu dotyczącego dorsza. We wniosku tym przewidywano wprowadzenie następujących zmian:

                        —

                        zmiana art. 4 wspomnianego rozporządzenia wyjaśniająca metodę, jaką mają stosować państwa członkowskie do obliczania ograniczeń nakładu połowowego;

                        —

                        zmiana art. 9 tego rozporządzenia dotycząca metody ustalania TAC, w przypadkach gdy określone w art. 7 i 8 zasady obliczania stosowane w braku innych uzgodnień nie mogą zostać zastosowane ze względu na niewystarczający charakter danych;

                        —

                        zmiana art. 11 rozporządzenia nr 1342/2008 dotycząca uproszczenia procedury wyłączenia statków z systemu nakładu połowowego;

                        —

                        zmiana art. 12 tego rozporządzenia dotycząca ograniczeń nakładu połowowego, uzasadniona tym samym celem służącym elastycznemu i zróżnicowanemu traktowaniu co cel realizowany zmianą zaproponowaną art. 9 wspomnianego rozporządzenia;

                        —

                        zmiana art. 12 tego rozporządzenia dotycząca dodania nowego ust. 6 upoważniającego Radę do zawieszenia stosowania dalszych redukcji maksymalnego dopuszczalnego nakładu połowowego w następstwie redukcji tego maksymalnego nakładu połowowego dla czterech kolejnych lat;

                        —

                        zmiana art. 13 rozporządzenia nr 1342/2008 dotycząca usunięcia różnic w interpretacji w poszczególnych wersjach językowych w odniesieniu do jednego z warunków pozwalających na korzystanie z dodatkowego nakładu połowowego;

                        —

                        zmiana art. 14 tego rozporządzenia, mająca na celu wzmocnienie obowiązku państw członkowskich w odniesieniu do zaradzenia wysokiemu poziomowi odrzutów i zapewnienia skutecznego monitorowania i kontroli zachęt przewidzianych w art. 11 i 13 wspomnianego rozporządzenia oraz

                        —

                        zmiana art. 32 tego rozporządzenia, wprowadzająca artykuł dotyczący procedury komitologii.

               20

               W dniu 19 grudnia 2012 r., bez przejmowania wszystkich przepisów wniosku dotyczącego rozporządzenia COM(2012)498 final, Rada przyjęła, utrzymując jako podstawę prawną art. 43 ust. 3 TFUE, zaskarżonym rozporządzeniem wyłącznie zmiany dotyczące art. 9 i 12 rozporządzenia nr 1342/2008.

               21

               Oświadczenie Komisji zostało zamieszczone w protokole z posiedzenia Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa, na którym to posiedzeniu zostało przyjęte zaskarżone rozporządzenie. Oświadczenie to ma następujące brzmienie:

               22

               Zaskarżone rozporządzenie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 21 grudnia 2012 r. i weszło w życie w dniu 22 grudnia 2012 r.

               23

               Będąc zdania, że wspomniane rozporządzenie zostało przyjęte na niewłaściwej podstawie prawnej i że powinno ono być oparte na art. 43 ust. 2 TFUE, Parlament w sprawie C‑124/13 i Komisja w sprawie C‑125/13 wniosły niniejsze skargi.

         Żądania stron i postępowanie przed Trybunałem

               24

               Parlament i Komisja wnoszą do Trybunału o stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozporządzenia i obciążenie Rady kosztami postępowania. Komisja wnosi także o utrzymanie w mocy skutków tego rozporządzenia przez rozsądny okres po wydaniu niniejszego wyroku, czyli przez maksymalnie jeden pełny rok kalendarzowy rozpoczynający się w dniu 1 stycznia roku następującego po ogłoszeniu tego wyroku.

               25

               Rada wnosi do Trybunału o oddalenie skarg i obciążenie Parlamentu i Komisji kosztami postępowania. Tytułem żądania ewentualnego, gdyby Trybunał stwierdził nieważność wspomnianego rozporządzenia, Rada wnosi w zastosowaniu art. 264 TFUE o utrzymanie w mocy skutków tego rozporządzenia.

               26

               Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 19 kwietnia 2013 r. sprawy C‑124/13 i C‑125/13 zostały połączone do celów pisemnego i ustnego etapu postępowania oraz wydania wyroku.

               27

               Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 11 września 2013 r. Królestwo Hiszpanii, Republika Francuska oraz Rzeczpospolita Polska zostały dopuszczone do sprawy w charakterze interwenientów popierających żądania Rady.

         W przedmiocie skarg

               28

               W sprawie C‑124/13 Parlament podnosi jeden zarzut, oparty na naruszeniu prawa przy wyborze art. 43 ust. 3 TFUE jako podstawy prawnej zaskarżonego rozporządzenia.

               29

               Zarzut ten składa się z dwóch części. W pierwszej części zarzutu Parlament podnosi, że jako instrument na rzecz ochrony stad ryb i zarządzania nimi każdy wieloletni plan, taki jak w postępowaniu głównym, stanowi całość, która zawiera wyłącznie przepisy zmierzające do osiągnięcia celów WPRyb w zakresie trwałości i ochrony, należy zatem przyjmować go w całości na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE. W drugiej części zarzutu Parlament utrzymuje, że wniosek dotyczący rozporządzenia COM(2012) 498 final należało przyjąć w całości na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE. Dzieląc ten wniosek i przyjmując wspomnianym rozporządzeniem tylko niektóre zmiany zaproponowane przez Komisję, Rada dokonała wyboru trybu postępowania wbrew orzecznictwu Trybunału dotyczącemu wyboru podstawy prawnej aktu Unii.

               30

               W sprawie C‑125/13 Komisja podnosi trzy zarzuty. Zarzut pierwszy jest oparty na naruszeniu prawa przy wyborze art. 43 ust. 3 TFUE jako podstawy prawnej zaskarżonego rozporządzenia. Zarzut drugi jest oparty na naruszeniu prawa dotyczącym procedury zastosowanej przez Radę, która niesłusznie wykluczyła zarówno Parlament, jak i Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z przyjmowania tego rozporządzenia. Zarzut trzeci jest oparty na wypaczeniu dotyczącego rozporządzenia wniosku Komisji z naruszeniem wyłącznego prawa inicjatywy przysługującej Komisji.

         Argumentacja stron

               31

               W części pierwszej jedynego zarzutu Parlamentu i w zarzucie pierwszym Komisji instytucje te utrzymują, że Rada naruszyła prawo, przyjąwszy zaskarżone rozporządzenie na podstawie art. 43 ust. 3 TFUE, a nie na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE.

               32

               Parlament i Komisja uważają, że w następstwie wejścia w życie traktatu z Lizbony art. 43 ust. 3 TFUE ustanawia odstępstwo od stosowania przewidzianej w art. 43 ust. 2 TFUE zwykłej procedury ustawodawczej, efektem czego zakres stosowania tego ust. 3 należy interpretować ściśle. Ich zdaniem na podstawie wspomnianego ust. 3 można przyjmować jedynie środki dotyczące wyraźnie „ustalania i przydziału konkretnych uprawnień do połowów”. Natomiast, ponieważ akt realizuje związany z WPRyb cel, który wykracza poza samo tylko przyznanie kwot połowowych, powinien zostać przyjęty na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE.

               33

               Skarżący podnoszą w tym względzie, że art. 43 ust. 2 TFUE wskazuje zwykłą procedurę ustawodawczą jako zwykłą procedurę decyzyjną w zakresie przyjmowania przepisów niezbędnych do osiągnięcia celów WPRyb, podczas gdy art. 43 ust. 3 TFUE poprzestaje na powierzeniu Radzie szczególnego uprawnienia ograniczonego do przyjmowania aktów wykonawczych sui generis o charakterze nieustawodawczym dotyczących ustalania TAC.

               34

               Z tego względu skarżący uważają, że wyrażenie „środki dotyczące […] ustalania i przydziału wielkości dopuszczalnych połowów [uprawnień do połowów]”, zawarte w art. 43 ust. 3 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że Rada może przyjąć na podstawie tego postanowienia nie środki dotyczące przyczynienia się do realizacji celów WPRyb, ale tylko rozporządzenia o charakterze nieustawodawczym lub akty wykonawcze dotyczące ustalania i przydziału uprawnień do połowów. Jak wynika bowiem z art. 3 lit. q) rozporządzenia podstawowego, przez „uprawnienia do połowów” należy rozumieć „określone ilościowo prawne upoważnienie do łowienia, wyrażone jako połowy lub nakład połowowy”.

               35

               Tymczasem nie ma to miejsca w przypadku zaskarżonego rozporządzenia. W szczególności z motywu 7 oraz z art. 5 i 6 rozporządzenia podstawowego i z art. 5 rozporządzenia nr 1342/2008 wynika bowiem, że wieloletnie plany, a mianowicie plany odbudowy i zarządzania, realizują cel polegający na ochronie zasobów rybnych i przyczyniają się tym samym zdecydowanie do realizacji głównego celu WPRyb, a mianowicie zrównoważonej eksploatacji tych zasobów.

               36

               W konsekwencji, jako że wieloletnie plany są instrumentami umożliwiającymi realizację celów WPRyb, akty prawne ustanawiające lub zmieniające te plany, takie jak zaskarżone rozporządzenie, należy uznać za „niezbędne” dla osiągnięcia celów WPRyb w rozumieniu art. 43 ust. 2 TFUE, a w związku z tym powinny być przyjęte zgodnie z określoną w tym postanowieniu zwykłą procedurą ustawodawczą.

               37

               Skarżący dodają, że wspomniane rozporządzenie zmienia przepisy ustawowe przyjęte na podstawie art. 37 WE, który przed wejściem w życie traktatu z Lizbony stanowił mającą ogólny charakter podstawę prawną przy przyjmowaniu aktów ustawodawczych w zakresie rybołówstwa. Jako że postanowienie to zostało zaś zastąpione przez art. 43 ust. 2 TFUE, ze względu na podobieństwo procedur należy zastosować zwykłą procedurę ustawodawczą określoną postanowieniem art. 43 ust. 2 TFUE przy przyjmowaniu wszystkich aktów ustawodawczych w tym zakresie. Podobnie, ponieważ art. 20 rozporządzenia podstawowego został przejęty w art. 43 ust. 3 TFUE, należy zastosować art. 43 ust. 3 TFUE przy przyjmowaniu aktów o charakterze nieustawodawczym.

               38

               Rada popierana przez Królestwo Hiszpanii, Republikę Francuską i Rzeczpospolitą Polską odrzuca argumentację przedstawioną przez skarżących, twierdząc, że zaskarżone rozporządzenie jest środkiem dotyczącym ustalania i przydziału uprawnień do połowów i że zatem słusznie zostało oparte na art. 43 ust. 3 TFUE.

               39

               W tym względzie Rada zauważa na wstępie, że dokonana przez skarżących interpretacja co do stosowania art. 43 ust. 3 TFUE nie znajduje uzasadnienia w traktacie FUE. Ustępy 2 i 3 w art. 43 TFUE, które zostały wprowadzone traktatem z Lizbony, zastąpiły jedno postanowienie, a mianowicie art. 37 WE, które było stosowane jako podstawa prawna przy przyjmowaniu szeregu aktów prawnych w obszarach rolnictwa i rybołówstwa. Z tego tylko względu skarżący nie mogą twierdzić, że w każdym wypadku, w którym przed wejściem w życie traktatu z Lizbony zastosowanie znajdował art. 37 WE, należy obecnie stosować automatycznie art. 43 ust. 2 TFUE.

               40

               Co więcej, Rada utrzymuje, że stosując celowo w art. 43 ust. 3 TFUE wyrażenie „środki dotyczące” ustalania i przydziału uprawnień do połowów, twórcy traktatu FUE zamierzali włączyć do zakresu stosowania tego postanowienia środki wykraczające poza ustalanie i przydział uprawnień do połowów w ścisłym znaczeniu tego słowa. Tymczasem nadmiernie zawężająca wykładnia polegająca na wyłączeniu niektórych środków wyraźnie określonych w art. 43 ust. 3 TFUE z zakresu stosowania tego postanowienia narusza uprawnienia przyznane Radzie tym postanowieniem i nie przestrzega ustanowionych w art. 13 ust. 2 TUE podstawowych zasad równowagi instytucjonalnej, zgodnie z którymi „każda instytucja działa w granicach uprawnień przyznanych jej na mocy traktatów, zgodnie z procedurami, na warunkach i w celach w nich określonych […]”.

               41

               Rada odrzuca tym samym argumentację przedstawioną przez skarżących, w myśl której, jeżeli środek może być uznany za „niezbędny” dla osiągnięcia celów WPRyb, środek ten należy koniecznie przyjąć na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE. Ustępy 2 i 3 w art. 43 TFUE stanowią bowiem autonomiczne podstawy prawne ustanowione prawem pierwotnym, efektem czego zastosowanie tego ust. 3 nie może zostać uzależnione od warunku takiego jak wcześniejsze przyjęcie aktu na podstawie wspomnianego ust. 2.

               42

               W związku z powyższym Rada twierdzi, że stosowanie wprowadzonych w art. 1 zaskarżonego rozporządzenia zmian art. 9 i art. 12 ust. 4 i 6 rozporządzenia nr 1342/2008 ma wpływ w sposób bezpośredni, wiążący i automatyczny na ustalanie i przydział uprawnień do połowów. Skarżący nie mogą zatem skutecznie twierdzić, że zmiany te miały wpływ na cel wieloletniego planu dotyczącego dorsza, który jest nadal określony w art. 5 rozporządzenia nr 1342/2008 i nie został zmieniony. Przeciwnie, wspomniane zmiany, jak wyraźnie wynika z analizy celów i z treści zaskarżonego rozporządzenia, dotyczyły dostosowania środków pozwalających na realizację tego celu, a mianowicie zasad ustalania TAC i ograniczeń nakładu połowowego.

         Ocena Trybunału

               43

               W pierwszej części jedynego zarzutu Parlamentu i w pierwszym zarzucie Komisji instytucje te twierdzą, że Rada wybrała błędną podstawę prawną, ponieważ oparła ona zaskarżone rozporządzenie na art. 43 ust. 3 TFUE, a nie na art. 43 ust. 2 TFUE.

               44

               W tym względzie w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że, jak wynika z brzmienia art. 43 ust. 2 TFUE, Parlament i Rada są zobowiązane do przyjęcia zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą „przepis[ów] niezbędn[ych] dla osiągnięcia celów wspólnej polityki rolnej i rybołówstwa”.

               45

               Ponadto zgodnie z art. 43 ust. 3 TFUE Rada, na wniosek Komisji, przyjmuje środki dotyczące ustalania cen, potrąceń, pomocy i ograniczeń ilościowych, jak również dotyczące ustalania i przydziału uprawnień do połowów.

               46

               Należy także przypomnieć, że Trybunał wypowiedział się już w przedmiocie zakresu stosowania odpowiednio art. 43 ust. 2 i 3 w wyroku Parlament i Komisja/Rada (C‑103/12 i C‑165/12, EU:C:2014:2400).

               47

               W sprawach, w których wydano powyższy wyrok, zwrócono się do Trybunału o zbadanie kwestii, czy Rada mogła w sposób zgodny z prawem wydać na podstawie art. 43 ust. 3 TFUE decyzję 2012/19/UE z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie zatwierdzenia w imieniu Unii Europejskiej deklaracji w sprawie przyznania uprawnień do połowów na wodach UE w wyłącznej strefie ekonomicznej u wybrzeży Gujany Francuskiej statkom rybackim pływającym pod banderą Boliwariańskiej Republiki Wenezueli (Dz.U. 2012, L 6, s. 8).

               48

               Trybunał w szczególności uznał w pkt 50 wspomnianego wyroku, chociaż w okolicznościach faktycznych i prawnych odmiennych od okoliczności niniejszej sprawy, że przyjęcie przepisów na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE musi poprzedzać przeprowadzenie oceny kwestii, czy przepisy te są „niezbędne”, aby móc realizować uregulowane w traktacie FUE i związane ze wspólnymi politykami cele, tak, że to przyjęcie przepisów pociąga za sobą decyzję mającą polityczny charakter, zastrzeżoną dla prawodawcy Unii. Natomiast przyjęcie środków dotyczących ustalania i przydziału uprawnień do połowów zgodnie z art. 43 ust. 3 TFUE nie wymaga przeprowadzenia takiej oceny, gdyż środki takie mają charakter głównie techniczny i powinny być przyjmowane celem wykonania przepisów przyjętych na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE.

               49

               Trybunał wywiódł na tej podstawie w pkt 78–81 tego wyroku, że Rada popełniła błąd, przyjmując decyzję 2012/19 na podstawie art. 43 ust. 3 TFUE. Ze względu na to, że decyzja ta przyznawała statkom pływającym pod banderą wenezuelską dostęp do wód Unii, a nie zwykłe uprawnienia do połowów, jej wydanie wiązało się z podjęciem decyzji mającej polityczny charakter wymagającej stosowania zwykłej procedury ustawodawczej przewidzianej w art. 43 ust. 2 TFUE.

               50

               Z wyroku Parlament i Komisja/Rada (C‑103/12 i C‑165/12, EU:C:2014:2400) wynika, że środki wiążące się z dokonywaniem mających polityczny charakter wyborów zastrzeżonych dla prawodawcy Unii z uwagi na ich niezbędność dla realizacji celów związanych ze wspólną polityką rolną i rybołówstwa, powinny zostać oparte na art. 43 ust. 2 TFUE.

               51

               W związku z powyższym i dla celów niniejszych spraw należy zbadać kwestię, czy zakres stosowania art. 43 ust. 3 TFUE powinien być ograniczony wyłącznie do środków mających za przedmiot ustalanie i przydział uprawnień do połowów.

               52

               W tym względzie, jak utrzymuje Rada, nie ma konieczności równoległego badania treści prerogatyw, jakie instytucja ta posiada na podstawie wspomnianego ust. 3 w świetle kompetencji, które zostały jej przekazane w zakresie środków wykonawczych na podstawie art. 291 TFUE.

               53

               Uprawnienie do przyjmowania takich aktów wykonawczych jest bowiem zwykle przyznawane Komisji – co zresztą wielokrotnie stwierdzone zostało przez Trybunał – a na podstawie art. 291 ust. 2 TFUE tylko w wyjątkowych przypadkach może zostać ono zastrzeżone dla Rady w „należycie uzasadnionych przypadkach” oraz w określonych, wyraźnie przewidzianych w tym postanowieniu wypadkach, które dotyczą tylko wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (zob. podobnie wyroki: Parlament/Rada,C‑133/06, EU:C:2008:257, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo, a także Komisja/Parlament i Rada, C‑88/14, EU:C:2015:499, pkt 30).

               54

               W związku z tym, chociaż art. 43 ust. 3 TFUE przyznaje Radzie uprawnienia do przyjmowania w szczególności aktów wykonawczych w danej dziedzinie, to jednak akty te nie są tożsame z aktami przewidzianymi w art. 291 ust. 2 TFUE.

               55

               Podobnie nie może zostać uwzględniony argument przedstawiony przez skarżących w kwestii zastosowania, ze względu na podobieństwo między art. 37 WE a art. 43 ust. 2 TFUE, zwykłej procedury ustawodawczej przewidzianej w art. 43 ust. 2 TFUE dla całego obszaru objętego przed wejściem w życie traktatu z Lizbony tym art. 37.

               56

               Artykuł 37, który był stosowany przed wejściem w życie traktatu z Lizbony jako podstawa prawna przy przyjmowaniu szeregu aktów w obszarach rolnictwa i rybołówstwa, upoważniał Radę, stanowiącą większością kwalifikowaną, do przyjmowania aktów mających na celu zapewnienie wprowadzenia w życie w szczególności WPRyb na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem.

               57

               Jednakże ten sam artykuł został obecnie zastąpiony przez art. 43 ust. 2 i 3 TFUE. W konsekwencji podnoszone przez Komisję podobieństwo art. 37 WE do art. 43 ust. 2 TFUE powinno być oceniane z uwzględnieniem wzajemnego stosunku pomiędzy art. 43 ust. 2 a art. 43 ust. 3 TFUE.

               58

               W tym względzie należy zauważyć, że art. 43 ust. 2 i 3 TFUE służą odmiennym celom i każdy z nich ma szczególny zakres stosowania, skutkiem czego mogą być stosowane osobno jako podstawa przyjęcia określonych środków w ramach WPRyb, przy czym przy przyjmowaniu aktów na podstawie art. 43 ust. 3 TFUE Rada działa w granicach swych kompetencji oraz w stosownych przypadkach z poszanowaniem ram prawnych już określonych na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE.

               59

               Z powyższego wynika, że zakres stosowania art. 43 ust. 3 TFUE może obejmować środki, które nie ograniczają się do ustalania i przydziału uprawnień do połowów, o ile środki te nie wiążą się z mającym polityczny charakter wyborem zastrzeżonym dla prawodawcy Unii z uwagi na ich niezbędność dla realizacji celów związanych ze wspólną polityką rolną i rybołówstwa.

               60

               W świetle tych rozważań należy zatem zbadać, czy Rada była uprawniona do przyjęcia art. 43 ust. 3 TFUE za podstawę prawną przy przyjmowaniu zaskarżonego rozporządzenia.

               61

               W niniejszym przypadku zaskarżone rozporządzenie, jak wynika to z wniosku dotyczącego rozporządzenia COM(2012) 498 final, zmienia rozporządzenie nr 1342/2008 w celu poprawienia i uściślenia przepisów tego rozporządzenia.

               62

               W tych okolicznościach przed przystąpieniem do zbadania treści zmian wprowadzonych zaskarżonym rozporządzeniem należy przypomnieć kontekst prawny, w którego ramy wpisuje się rozporządzenie nr 1342/2008.

               63

               Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 70 opinii, nadrzędnym celem WPRyb jest zapewnienie zrównoważonej eksploatacji żywych zasobów wodnych z uwzględnieniem w sposób wyważony aspektów środowiskowych, gospodarczych i społecznych.

               64

               W tym celu zgodnie z art. 2 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia podstawowego Unia stosuje podejście ostrożne poprzez podjęcie w ramach wieloletnich planów szczególnych środków mających na celu ochronę i utrzymanie żywych zasobów wodnych, zapewnienie ich zrównoważonej eksploatacji oraz zminimalizowanie wpływu działalności połowowej na ekosystemy morskie.

               65

               W szczególności z jednej strony art. 5 wspomnianego rozporządzenia przewiduje, że Rada przyjmuje, jako priorytetowe, wieloletnie plany odbudowy łowisk eksploatujących zasoby, które są poza bezpiecznymi granicami biologicznymi, w celu umożliwienia odbudowy tym zasobom oraz osiągnięcia stanu znajdującego się w tych granicach.

               66

               Z drugiej strony art. 6 tego rozporządzenia upoważnia Radę do przyjmowania wieloletnich planów zarządzania dla utrzymania zasobów w bezpiecznych granicach biologicznych, w przypadku gdy granice te zostały osiągnięte.

               67

               Rozporządzenie nr 1342/2008 wpisuje się w te ramy prawne. Rozporządzenie to, przyjęte na podstawie art. 37 WE, przewiduje szereg szczególnych środków w zakresie ochrony na rzecz wspierania zrównoważonego zarządzania niektórymi zasobami dorsza.

               68

               Zgodnie z art. 5 wspomnianego rozporządzenia celem planu odbudowy, który przewidziano w tym rozporządzeniu, jest zapewnienie zrównoważonej eksploatacji zasobów dorsza na podstawie maksymalnie podtrzymywalnego odłowu przy utrzymaniu określonej śmiertelności dla danych połowów.

               69

               Aby osiągnąć ten cel, w art. 6–10 rozporządzenia nr 1342/2008 przewidziano przepisy dotyczące metody corocznego ustalania TAC, a w art. 11–17 tego rozporządzenia przewidziano przepisy dotyczące rocznego ograniczenia nakładu połowowego.

               70

               W szczególności, co się tyczy niniejszych spraw, z jednej strony w art. 9 wspomnianego rozporządzenia ustanowiono specjalną procedurę ustalania TAC, gdy nie można stosować ogólnych zasad ustalania TAC przewidzianych w art. 7 i 8 ze względu na brak wystarczająco dokładnych i reprezentatywnych informacji. Z drugiej strony w art. 12 tego rozporządzenia przewidziano szczegółowe zasady przydziałów nakładu połowowego w podziale na państwa członkowskie.

               71

               Jak wynika zaś z motywu 3 zaskarżonego rozporządzenia, ocena naukowa dotycząca skuteczności planu dotyczącego dorsza przeprowadzona przez Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa wykazała, że istnieje szereg problemów związanych z kształtem i funkcjonowaniem tego planu. Komitet ten stwierdził, że jest mało prawdopodobne, by cele wspomnianego planu zostały osiągnięte w ramach czasowych, które byłyby zgodne z konkluzjami ze Światowego Szczytu w sprawie Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu (2002), chyba że mankamenty kształtu tego planu, związane między innymi ze stosowaniem art. 9 i 12 rozporządzenia nr 1342/2008, zostaną naprawione.

               72

               Co się konkretnie tyczy wspomnianego art. 9, z motywu 4 zaskarżonego rozporządzenia wynika, że stosowanie od roku 2009 do roku 2012 przewidzianych w tym art. 9 automatycznych rocznych redukcji TAC o 25% skutkowało tym, iż od wejścia w życie planu dotyczącego dorsza TAC dla danych obszarów zostały znacznie zredukowane i dalsze automatyczne cięcia prowadziłyby do faktycznego zamknięcia połowów dorsza we wspomnianych obszarach.

               73

               Zaskarżone rozporządzenie w istotny sposób zmieniło zatem przewidzianą w art. 9 rozporządzenia nr 1342/2008 specjalną procedurę corocznego ustalania TAC dla zasobów dorsza, umożliwiając w niektórych przypadkach, jak wskazano w motywie 4 zaskarżonego rozporządzenia, większą elastyczność przy ustalaniu i przydziale uprawnień do połowów mającą odzwierciedlić opinię naukową dla poszczególnych przypadków. Mechanizm ten zastępuje pierwotnie przewidzianą w rozporządzeniu nr 1342/2008 automatyczną redukcję TAC w sytuacji braku wystarczająco dokładnych i reprezentatywnych informacji, gdy nie mogą być stosowane ogólne zasady ustalania TAC.

               74

               W odniesieniu do art. 12 rozporządzenia nr 1342/2008 w motywie 5 zaskarżonego rozporządzenia wskazano także na znaczne zmniejszenie dopuszczalnego nakładu połowowego od roku 2009 do roku 2012 w danych obszarach. Zgodnie z tym motywem dalsze stosowanie automatycznego corocznego zmniejszania nakładu połowowego nie doprowadziłoby do osiągnięcia celów planu dotyczącego dorsza, ale miałoby znaczący wpływ ekonomiczno-społeczny na te segmenty floty, które wykorzystują główne narzędzia połowowe służące do połowu dorsza, ale prowadzą głównie połowy gatunków innych niż dorsz.

               75

               W konsekwencji przepisy dotyczące ograniczenia nakładu połowowego zostały poddane istotnym zmianom wynikającym w szczególności z wprowadzenia procedury stanowiącej odstępstwo od przewidzianej w art. 12 ust. 4 rozporządzenia nr 1342/2008 procedury dotyczącej ustalania nakładu połowowego przy niewystarczających danych.

               76

               Należy ponadto zaznaczyć, że art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1342/2008, zastąpiony przez art. 1 pkt 1 zaskarżonego rozporządzenia, a także art. 12 ust. 6 rozporządzenia nr 1342/2008, wprowadzony przez art. 1 pkt 2 lit. b) zaskarżonego rozporządzenia, powierzają Radzie uprawnienia decyzyjne w zakresie zawieszenia rocznego dostosowania TAC lub ograniczeń nakładu połowowego w przypadkach objętych tymi przepisami.

               77

               O ile, jak wskazała Rada w motywie 8 zaskarżonego rozporządzenia w celu uzasadnienia skorzystania z art. 43 ust. 3 TFUE jako podstawy prawnej tego rozporządzenia, zmiany art. 9 i 12 rozporządzenia nr 1342/2008 wynikające z art. 1 zaskarżonego rozporządzenia nie naruszają przewidzianego w art. 5 rozporządzenia nr 1342/2008 celu wieloletniego planu dla zasobów dorsza, o tyle okoliczność ta sama w sobie nie jest jednak wystarczająca, aby uznać, że zmiany te mogły zostać skutecznie przyjęte na podstawie tego postanowienia traktatu FUE.

               78

               W tym celu bowiem, jak wskazano w pkt 59 niniejszego wyroku, należy zbadać, czy przyjęcie zaskarżonego rozporządzenia nie wiązało się z mającym polityczny charakter wyborem zastrzeżonym dla prawodawcy Unii z uwagi na niezbędność spornych zmian dla realizacji celów związanych z WPRyb, co wymagałoby, by to przyjęcie nastąpiło na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE.

               79

               W niniejszym przypadku wprowadzone zaskarżonym rozporządzeniem i opisane w pkt 70–76 niniejszego wyroku zmiany art. 9 i 12 rozporządzenia nr 1342/2008 nie ograniczają się wbrew twierdzeniom Rady do zapewnienia jedynie ustalania i faktycznego przydziału uprawnień do połowów w konkretnych okolicznościach i w systemie rocznym, lecz mają na celu dostosowanie ogólnego mechanizmu ustalania TAC i ograniczeń nakładu połowowego w celu usunięcia wad wynikających ze stosowania uprzednio obowiązujących zasad automatycznego zmniejszenia, które stanowiły zagrożenie dla realizacji celów wieloletniego planu odbudowy zasobów dorsza.

               80

               W rezultacie wspomniane zmiany określają ramy prawne, w jakich są ustanawiane i przydzielane uprawnienia do połowów. Zmiany te wynikają zatem z dokonania mającego polityczny charakter wyboru mającego długoterminowy wpływ na wieloletni plan odbudowy zasobów dorsza.

               81

               Oznacza to, że sporne zmiany stanowią przepisy niezbędne dla osiągnięcia celów WPRyb. W konsekwencji przyjęcie tych zmian powinno być regulowane procedurą ustawodawczą przewidzianą w art. 43 ust. 2 TFUE.

               82

               W świetle całości powyższych rozważań należy uwzględnić pierwszą część zarzutu Parlamentu i zarzut pierwszy Komisji.

               83

               W konsekwencji należy stwierdzić nieważność zaskarżonego rozporządzenia bez konieczności rozpatrywania pozostałych zarzutów podniesionych przez Parlament i Komisję w uzasadnieniu ich skarg.

         W przedmiocie żądania utrzymania w mocy skutków zaskarżonego rozporządzenia

               84

               Rada i Komisja, popierane w tej kwestii przez Królestwo Hiszpanii i Republikę Francuską, zwracają się do Trybunału, na wypadek stwierdzenia przezeń nieważności zaskarżonego rozporządzenia, o utrzymanie w mocy jego skutków. W tym względzie Komisja precyzuje, że skutki te powinny zostać utrzymane w mocy w rozsądnym terminie nieprzekraczającym dwunastu miesięcy począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po dacie ogłoszenia niniejszego wyroku.

               85

               Zgodnie z art. 264 akapit drugi TFUE Trybunał może wskazać, jeśli uzna to za niezbędne, jakie skutki aktu, o którego nieważności orzekł, powinny być uważane za ostateczne.

               86

               W tym względzie z orzecznictwa Trybunału wynika, że ze względów pewności prawa skutki takiego aktu mogą zostać utrzymane w mocy w szczególności wówczas, gdy natychmiastowe skutki stwierdzenia jego nieważności pociągnęłyby za sobą poważne negatywne konsekwencje dla osób, których akt ten dotyczy, i że zgodność z prawem zaskarżonego aktu jest kwestionowana nie ze względu na cel jego przyjęcia czy też jego treść, ale ze względu na brak właściwości po stronie podmiotu, który go przyjął, czy też naruszenie istotnych wymogów proceduralnych. Takim powodem może być w szczególności błąd popełniony przy wyborze podstawy prawnej kwestionowanego aktu (zob. wyrok Parlament i Komisja/Rada, C‑103/12 i C‑165/12, EU:C:2014:2400, pkt 90 i przytoczone tam orzecznictwo).

               87

               W niniejszym przypadku należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 zaskarżonego rozporządzenia weszło ono w życie następnego dnia po ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, które to ogłoszenie miało miejsce w dniu 21 grudnia 2012 r.

               88

               Tymczasem w zakresie, w jakim wspomniane rozporządzenie służy celowi zapewnienia ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach WPRyb, stwierdzenie jego nieważności ze skutkiem natychmiastowym mogłoby mieć poważne konsekwencje dla realizacji tej polityki i dla podmiotów gospodarczych, których to rozporządzenie dotyczy.

               89

               W tych warunkach występują istotne względy pewności prawa uzasadniające uwzględnienie przez Trybunał żądania utrzymania w mocy skutków zaskarżonego rozporządzenia. Ponadto należy zauważyć, że ani Parlament, ani Komisja nie zakwestionowały zgodności z prawem tego rozporządzenia ze względu na cel jego przyjęcia czy też jego treść, skutkiem czego brak jest powodów, które mogłyby stanąć na przeszkodzie nakazaniu przez Trybunał takiego utrzymania w mocy jego skutków.

               90

               Należy zatem utrzymać w mocy skutki tego rozporządzenia do czasu wejścia w życie, w rozsądnym terminie nieprzekraczającym dwunastu miesięcy począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po dacie ogłoszenia niniejszego wyroku nowego rozporządzenia wydanego na właściwej podstawie prawnej, to jest na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE.

         W przedmiocie kosztów

               91

               Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Parlament i Komisja wniosły o obciążenie Rady kosztami postępowania, a Rada przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania. Zgodnie z art. 140 § 1 tego regulaminu Królestwo Hiszpanii, Republika Francuska i Rzeczpospolita Polska, które przyłączyły się jako interwenienci do niniejszych sporów, ponoszą własne koszty.

               Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Stwierdza się nieważność rozporządzenia Rady (UE) nr 1243/2012 z dnia 19 grudnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1342/2008 ustanawiające długoterminowy plan w zakresie zasobów dorsza i połowów tych zasobów.

                           2)

                           Skutki rozporządzenia nr 1243/2012 zostają utrzymane w mocy do czasu wejścia w życie w rozsądnym terminie nieprzekraczającym dwunastu miesięcy począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po dacie ogłoszenia niniejszego wyroku nowego rozporządzenia wydanego na właściwej podstawie prawnej, to jest na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE.

                           3)

                           Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona kosztami postępowania.

                           4)

                           Królestwo Hiszpanii, Republika Francuska i Rzeczpospolita Polska ponoszą własne koszty.

                     Podpisy

            (
            *
         )   * Język postępowania: angielski.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 13 lutego 2014 r.#Crono Service scarl i in. oraz Anitrav – Associazione Nazionale Imprese Trasporto Viaggiatori przeciwko Roma Capitale i Regione Lazio.#Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Tribunale amministrativo regionale per il Lazio.#Odesłanie prejudycjalne – Artykuły 49 TFUE, 101 TFUE i 102 TFUE – Usługi najmu pojazdów z kierowcą – Sytuacja o charakterze wyłącznie wewnętrznym – Właściwość Trybunału – Przesłanki dopuszczalności.#Sprawy połączone C-419/12 i C-420/12.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 13 lutego 2014 r. (
            *1
         )
      „Odesłanie prejudycjalne — Artykuły 49 TFUE, 101 TFUE i 102 TFUE — Usługi najmu pojazdów z kierowcą — Sytuacja o charakterze wyłącznie wewnętrznym — Właściwość Trybunału — Przesłanki dopuszczalności”
      W sprawach połączonych C‑419/12 i C‑420/12
      mających za przedmiot wnioski o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone przez Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (Włochy) postanowieniami z dnia 20 czerwca 2012 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 14 września 2012 r., w postępowaniach:

         Crono Service scarl i in. (C‑419/12),

         Anitrav – Associazione Nazionale Imprese Trasporto Viaggiatori (C‑420/12)
      przeciwko

         Roma Capitale,

         Regione Lazio (C‑420/12),
      przy udziale:

         UGL Taxi – Unione Generale del Lavoro Taxi i in.,

         Codacons – Coordinamento delle associazioni per la tutela dell’ambiente e dei diritti degli utenti e consumatori (C‑420/12),
      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: M. Ilešič, prezes izby, C.G. Fernlund, A. Ó Caoimh (sprawozdawca), C. Toader i E. Jarašiūnas, sędziowie,
      rzecznik generalny: J. Kokott,
      sekretarz: A. Impellizzeri, administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 czerwca 2013 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu Crono Service scarl i in. przez P. Troianiella, avvocato,

               —

               w imieniu Anitrav – Associazione Nazionale Imprese Trasporto Viaggiatori przez M. Piancatellego oraz V. Porro, avvocati,

               —

               w imieniu Roma Capitale przez R. Rocchi oraz A. Rizza, avvocati,

               —

               w imieniu UGL Taxi – Unione Generale del Lavoro Taxi i in. przez N. Moravię oraz M. Giustinianiego, avvocati,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez F. Moro oraz J. Hottiaux, działające w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 26 września 2013 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 3 TUE, 3 TFUE–6 TFUE, 49 TFUE, 101 TFUE i 102 TFUE.

               2

               Wnioski te zostały złożone w ramach dwóch sporów – po pierwsze, w ramach sporu między Crono Service scarl i 111 innymi skarżącymi a Roma Capitale, a po drugie, w ramach sporu między Anitrav – Associazione Nazionale Imprese Trasporto Viaggiatori a Roma Capitale i Regione Lazio – w przedmiocie uregulowań dotyczących świadczenia najmu pojazdów z kierowcą („noleggio con conducente”, zwanego dalej „najmem z kierowcą”).

         Prawo włoskie

         Uregulowania krajowe

               3

               Artykuł 1 ustawy nr 21 z dnia 15 stycznia 1992 r. – ustawy ramowej o nieregularnych publicznych usługach transportu drogowego osób (GURI nr 18 z dnia 23 stycznia 1992 r.), zmienionej dekretem z mocą ustawy nr 207 z dnia 30 grudnia 2008 r. (GURI nr 304 z dnia 31 grudnia 2008 r.), przekształconym w ustawę, po zmianach, przez ustawę nr 14 z dnia 27 lutego 2009 r. (dodatek zwyczajny do GURI nr 49 z dnia 28 lutego 2009 r.) (zwanej dalej „ustawą nr 21/1992”) definiuje „nieregularne publiczne usługi transportowe” jako „usługi zapewniające zbiorowy lub indywidualny transport osób, pełniące funkcję uzupełniającą i dopełniającą w stosunku do regularnych usług transportu publicznego”.

               4

               Artykuł 3 ustawy nr 21/1992 stanowi:
               „1.   Usługa najmu […] z kierowcą skierowana jest do użytkowników oznaczonych w sposób indywidualny, którzy złożą w garażu wniosek dotyczący świadczenia określonego w odniesieniu do czasu lub trasy.
               2.   Środki transportu muszą być stacjonowane w garażach […].
               3.   Siedziba przewoźnika i garaż muszą znajdować się wyłącznie na terenie gminy, która wydała zezwolenie”.

               5

               Artykuł 4 tej ustawy stanowi, że „po określeniu kryteriów, jakie muszą spełnić gminy, gdy opracowują swe regulaminy w sprawie świadczenia nieregularnych publicznych usług transportowych, regiony powierzają jednostkom samorządu lokalnego sprawowanie funkcji wykonawczych o charakterze administracyjnym […] w celu uzyskania całościowego obrazu nieregularnego transportu publicznego współwystępującego z innymi środkami transportu, w ramach planowania gospodarczego i terytorialnego” i że „z poszanowaniem uregulowań regionalnych jednostki samorządu terytorialnego, którym zostało przekazane sprawowanie funkcji administracyjnych […], regulują świadczenie nieregularnych publicznych usług transportowych w drodze stosownych regulaminów, które w szczególności powinny zostać ujednolicone na poziomie regionalnym w celu usprawnienia świadczenia tych usług i zapewnienia im lepszej skuteczności”.

               6

               Artykuł 5 ust. 1 omawianej ustawy stanowi:
               „Opracowując regulaminy w sprawie świadczenia nieregularnych publicznych usług transportowych, gminy określają:

                        a)

                        liczbę i rodzaj pojazdów […], które mają być przeznaczone do świadczenia każdej usługi;

                  […]

                        d)

                        kryteria i przesłanki wydania licencji na świadczenie usług taksówkarskich i zezwolenia na świadczenie usług najmu […] z kierowcą”.

               7

               Artykuł 5a ustawy nr 21/1992, zatytułowany „Wjazd na terytorium innych gmin”, umożliwia gminom reglamentację wjazdu na ich terytorium lub do stref ograniczonego ruchu („zone a traffico limitato”, zwanych dalej „SOR”) przez posiadaczy zezwoleń wydanych przez inne gminy „na podstawie wcześniejszego zawiadomienia zawierającego oświadczenie zainteresowanego w sprawie przestrzegania i spełniania wymogów działalności, o których mowa w niniejszej ustawie, oraz dane dotyczące pojedynczej usługi, w odniesieniu do której wymagane jest zawiadomienie lub uiszczenie opłaty za wjazd”.

               8

               Zgodnie z art. 8 ustawy nr 21/1992:
               „1.   Licencja na świadczenie usług taksówkarskich oraz zezwolenie na świadczenie usług najmu […] z kierowcą są wydawane przez organy administracji gminnej w postępowaniu przetargowym osobom będącym właścicielami pojazdu lub dysponującym pojazdem na podstawie umowy leasingu […]; osoby te mogą nim administrować samodzielnie lub w stowarzyszeniu.
               2.   Licencja lub zezwolenie dotyczą tylko jednego pojazdu […]. Ta sama osoba może […] posiadać wiele zezwoleń na świadczenie usług najmu z kierowcą […].
               3.   W celu uzyskania i utrzymania zezwolenia na świadczenie usługi najmu z kierowcą obowiązkowe jest posiadanie na podstawie ważnego tytułu prawnego siedziby, garażu […] położonych na terytorium gminy, która wydała zezwolenie”.

               9

               Artykuł 11 ust. 4 ustawy nr 21/1992 stanowi:
               „Zamówienia przewozu w ramach usługi najmu z kierowcą składa się w garażu. Rozpoczęcie i zakończenie każdej pojedynczej usługi najmu z kierowcą muszą nastąpić w garażu znajdującym się w gminie, która wydała zezwolenie, z uwzględnieniem powrotu do tego garażu, natomiast odbiór i dostarczenie użytkownika do punktu docelowego mogą nastąpić również na terenie innych gmin”.

         Uregulowania regionalne Lacjum

               10

               Artykuł 5 ustawy regionalnej Lacjum nr 58 z dnia 26 października 1993 r., zawierającej przepisy dotyczące wykonywania nieregularnego transportu publicznego i reguły dotyczące roli kierowców w publicznych usługach transportu nieregularnego, o których mowa w art. 6 ustawy nr 21/1992 (Bollettino ufficiale della Regione Lazio nr 31 z dnia 10 listopada 1993 r.), zmienionej art. 58 ustawy regionalnej Lacjum nr 27 z dnia 28 grudnia 2006 r. (dodatek zwyczajny nr 5 do Bollettino ufficiale della Regione Lazio nr 36 z dnia 30 grudnia 2006 r.) (zwanej dalej „ustawą regionalną nr 58/1993”), stanowi:
               „Usługa najmu z kierowcą skierowana jest do użytkowników oznaczonych w sposób indywidualny, którzy złożą w siedzibie przewoźnika wniosek dotyczący świadczenia określonego w odniesieniu do czasu lub trasy. Odbiór użytkownika lub rozpoczęcie usługi następują na terenie gminy, która wydała zezwolenie. Usługa wykonywana jest w kierunku jakiegokolwiek punktu docelowego. Środki transportu są stacjonowane w garażach”.

               11

               Artykuł 10 ust. 2 ustawy regionalnej nr 58/1993, zatytułowany „Obowiązki posiadaczy licencji na wykonywanie zawodu taksówkarza i zezwoleń na świadczenie usług najmu z kierowcą”, stanowi:
               „Z zastrzeżeniem […], odbiór użytkownika i rozpoczęcie usługi następują wyłącznie na terenie gminy, która wydała licencję lub zezwolenie, i są wykonywane w kierunku jakiegokolwiek punktu docelowego, uprzednio zaakceptowanego przez kierowcę w wypadku punktu docelowego położonego poza terenem gminy”.

               12

               Artykuł 13a rzeczonej ustawy regionalnej określa kryteria, jakie należy spełnić przy obliczaniu liczby licencji na świadczenie usług taksówkarskich i zezwoleń na świadczenie usług najmu z kierowcą na określonym terytorium. Zgodnie z tym przepisem:
               „1.   Prowincja określa kryteria, jakie muszą spełnić gminy, by ustalić lokalne potrzeby na usługi taksówkarskie i usługi najmu […] z kierowcą oraz by ustalić w regulaminach wskazanych w art. 14 liczbę pojazdów […] niezbędnych do świadczenia samych usług.
               2.   Kryteria, o których mowa w poprzednim ustępie, uwzględniają w szczególności: a) populację mieszkańców; b) powierzchnię obszaru; c) intensywność napływu turystów; d) obecność domów opieki, domów wypoczynkowych i punktów generujących mobilność; e) ofertę innych publicznych usług transportowych; f) liczbę wydanych licencji i zezwoleń.
               3.   Prowincja wypełnia zadania, o których mowa w ust. 1, po zapoznaniu się z opinią – w ramach szczególnego etapu postępowania – gmin i przedstawicieli zainteresowanych kategorii zawodowych.
               […]”.

               13

               Artykuł 17 ustawy regionalnej nr 58/1993 określa warunki wpisu do prowincjonalnego rejestru kierowców. Artykuł 17 ust. 1 lit. a) stanowi, że aby móc zostać wpisanym, trzeba być „obywatelem włoskim lub obywatelem państwa należącego do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej”.

         Uregulowania gminne Rzymu

               14

               Uchwałą rady gminy Rzym nr 68 z dnia 8 listopada i 9 listopada 2011 r., zawierającą zmieniony tekst regulaminu nieregularnych publicznych usług transportowych, gmina Rzym przyjęła regulamin nieregularnych publicznych usług transportowych (zwany dalej „Regolamento capitolino”).

               15

               Artykuł 8 ust. 3 tego regulaminu stanowi w szczególności, że w odniesieniu do usługi najmu z kierowcą „odbiór użytkownika lub rozpoczęcie usługi następują, gdy punktem wyjściowym jest terytorium gminy, która wydała zezwolenie, w kierunku jakiegokolwiek punktu docelowego, zgodnie z obowiązkami przewidzianymi w art. 11 ust 3 i 4 ustawy nr [21/1992]”.

               16

               Zgodnie z art. 9 ust. 2 rzeczonego regulaminu dla celów świadczenia usługi najmu z kierowcą wymagane jest posiadanie na terytorium gminy garażu odpowiedniego do stacjonowania pojazdów wykorzystywanych do świadczenia usługi.

               17

               Artykuł 29 ust. 1 Regolamento capitolino stanowi, że „stacjonowanie pojazdów [wykorzystywanych do świadczenia usługi najmu z kierowcą], co do których zezwolenie zostało wydane przez gminę Rzym, odbywa się wyłącznie w garażach wskazanych w samym zezwoleniu, w których pojazdy muszą pozostawać do dyspozycji użytkowników”. Artykuł 29 ust. 2 tego regulaminu stanowi, że w przypadku posiadaczy zezwoleń na świadczenie najmu z kierowcą wydanych przez inne gminy „wjazd na terytorium Roma Capitale i [do] SOR jest dozwolony” pod warunkiem, że złożą oni oświadczenie w sprawie „przestrzegania” i „spełniania wymogów działalności”, o których mowa w ustawie nr 21/1992.

               18

               W tym względzie uchwała komitetu wykonawczego gminy Rzym nr 403 z dnia 14 grudnia 2011 r. reguluje zasady i procedurę wydawania zezwoleń na wjazd na terytorium Roma Capitale i do ustanowionych tam w centrum SOR pojazdów wykorzystywanych do świadczenia usługi najmu z kierowcą mających zezwolenie wydane przez inne gminy.

               19

               Zgodnie z dwiema uchwałami, ogłoszonymi odpowiednio w dniach 12 marca i 22 marca 2012 r. na stronach internetowych gminy Rzym oraz Agenzia Roma Servizi per la Mobilità srl, które weszły w życie w dniu 2 kwietnia 2012 r., podmioty świadczące usługę najmu z kierowcą i posiadające zezwolenie wydane przez gminy inne niż Roma Capitale są zobowiązane zapłacić około 90 EUR rocznie za zezwolenie na wjazd do SOR w tej gminie.

         Postępowania główne i pytania prejudycjalne

               20

               Sprawy rozpatrywane przez sąd odsyłający dotyczą dwóch postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności Regolamento capitolino, uchwały komitetu wykonawczego gminy Rzym nr 403 z dnia 14 grudnia 2011 r. oraz uchwał z dnia 12 marca i 22 marca 2012 r., o których mowa w pkt 19 niniejszego wyroku

               21

               Skarżący w postępowaniach głównych wskazali na liczne podstawy nieważności – z punktu widzenia zarówno prawa włoskiego, jak i prawa Unii – wynikające z ustawy nr 21/1992 w zakresie, w jakim zostaje ona wykonana w Roma Capitale przez art. 8 ust. 3, art. 9 ust. 2 i art. 29 Regolamento capitolino.

               22

               Wprawdzie skargi w postępowaniach głównych zdają się dotyczyć wszystkich uregulowań wskazanych w pkt 20 niniejszego wyroku, jednak z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że w kontekście wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym są w szczególności kwestionowane przed Tribunale amministrativo regionale per il Lazio przepisy art. 8 ust. 3, art. 9 ust. 2 i art. 29 ust. 1 i 2 Regolamento capitolino „w zakresie, w jakim nawiązują do stosowania art. 11 ust. 4 ustawy [nr 21/1992]”.

               23

               Zdaniem sądu odsyłającego uregulowania krajowe będące przedmiotem postępowań głównych – w zakresie, w jakim stanowią, że siedziba przewoźnika i garaż muszą znajdować się wyłącznie na terenie gminy, która wydała zezwolenie, że zamówienia w ramach usługi najmu z kierowcą składa się w garażu i że rozpoczęcie oraz zakończenie każdej pojedynczej usługi musi nastąpić w garażu znajdującym się w gminie, która wydała zezwolenie, z uwzględnieniem powrotu do tego garażu, natomiast odbiór i dostarczenie użytkownika do punktu docelowego mogą nastąpić również na terenie innych gmin – wydają się być sprzeczne z art. 49 TFUE i ze „wspólnotowymi zasadami w dziedzinie konkurencji”.

               24

               W tych okolicznościach Tribunale amministrativo regionale per il Lazio postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym, które w sprawach C‑419/12 i C‑420/12 zostało sformułowane w identyczny sposób:
               „Czy art. 49 TFUE, art. 3 TUE, art. [3–6 TFUE] oraz art. 101 [TFUE] i 102 TFUE stoją na przeszkodzie stosowaniu art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 3 i art. 11 ustawy [nr 21/1992] w zakresie, w jakim stanowią, odpowiednio, że »[s]iedziba przewoźnika i garaż muszą znajdować się wyłącznie na terenie gminy, która wydała zezwolenie«, że »[w] celu uzyskania i utrzymania zezwolenia na [świadczenie] usługi najmu z kierowcą obowiązkowe jest posiadanie na podstawie ważnego tytułu prawnego, siedziby, garażu lub pomostu cumowniczego położonych na terytorium gminy, która wydała zezwolenie« i że »[z]amówienia przewozu w ramach usługi najmu z kierowcą składa się w garażu. Rozpoczęcie i zakończenie każdej pojedynczej usługi najmu z kierowcą muszą nastąpić w garażu znajdującym się w gminie, która wydała zezwolenie, z uwzględnieniem powrotu do tego garażu, natomiast odbiór i dostarczenie użytkownika do punktu docelowego mogą nastąpić również na terenie innych gmin«[?]”.

               25

               Na mocy postanowienia Prezesa Trybunału z dnia 5 listopada 2012 r. sprawy C‑419/12 i C‑420/12 zostały połączone do celów pisemnego i ustnego etapu postępowania oraz wydania wyroku.

         W przedmiocie wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym

               26

               Zadając pytanie, sąd odsyłający chce ustalić, czy różne przepisy prawa Unii stoją na przeszkodzie stosowaniu pewnych warunków określonych w uregulowaniach krajowych, regionalnych i gminnych dotyczących zezwoleń i świadczenia najmu z kierowcą w gminie Rzym.

               27

               Zważywszy na brzmienie przedstawionego pytania, na wstępie należy przypomnieć, że na gruncie art. 267 TFUE Trybunał nie jest właściwy do rozstrzygania ani w przedmiocie wykładni krajowych przepisów ustawowych lub wykonawczych, ani w przedmiocie zgodności tych przepisów z prawem Unii (zob. w szczególności wyroki: z dnia 18 listopada 1999 r. w sprawie C-107/98 Teckal, Rec. s. I-8121, pkt 33; a także z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie C-237/04 Enirisorse, Zb.Orz. s. I-2843, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).

               28

               Wobec powyższego z utrwalonego orzecznictwa wynika, że w wypadku pytań sformułowanych w sposób niewłaściwy lub wykraczający poza zakres zadań powierzonych Trybunałowi na mocy art. 267 TFUE musi on wyodrębnić z całości informacji dostarczonych przez sąd krajowy, a zwłaszcza z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, normy prawa Unii, które z uwagi na przedmiot sporu wymagają dokonania wykładni (zob. w szczególności wyrok z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie C-384/08 Attanasio Group, Zb.Orz. s. I-2055, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym aspekcie do Trybunału należy – gdy zajdzie taka potrzeba – przeformułowanie przedstawionych mu pytań (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Attanasio Group, pkt 19; wyroki: z dnia 14 października 2010 r. w sprawie C-243/09 Fuß, Zb.Orz. s. I-9849, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 4 października 2012 r. w sprawie C‑249/11 Byankov, pkt 57 i przytoczone tam orzecznictwo).

               29

               Na podstawie tego orzecznictwa można przyjąć, że nawet jeśli z uwagi na treść przedstawionego pytania sąd odsyłający zdaje się dążyć do bezpośredniego stosowania prawa Unii do postępowań głównych, tak naprawdę ów sąd zmierza do uzyskania wykładni tego prawa dla potrzeb rzeczonych postępowań.

               30

               W tych okolicznościach przedstawione pytanie należy rozumieć tak, że zmierza ono w istocie do ustalenia, czy art. 49 TFUE lub przepisy Unii w dziedzinie konkurencji należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie stosowaniu uregulowań takich jak uregulowania będące przedmiotem postępowań głównych, z tego powodu, że w odniesieniu do świadczenia usługi najmu z kierowcą nakładają one obowiązki omówione szczegółowo w ramach tego pytania.

               31

               W tym względzie, jeśli chodzi, po pierwsze, o przepisy Unii w dziedzinie konkurencji, z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że konieczność dokonania wykładni prawa Unii, która będzie przydatna dla sądu krajowego, wymaga, aby ów sąd określił okoliczności faktyczne i prawne, na tle których wyłoniły się przedstawione przezeń pytania, albo co najmniej wskazał stan faktyczny stanowiący podstawę tych pytań. Wymogi te odnoszą się w szczególności do dziedziny konkurencji, w której występują złożone stany faktyczne i prawne (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Attanasio Group, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo; a także wyrok z dnia 10 maja 2012 r. w sprawach połączonych od C‑357/10 do C‑359/10 Duomo Gpa i in., pkt 22).

               32

               Tymczasem w niniejszej sprawie postanowienia odsyłające nie dostarczają Trybunałowi informacji dotyczących stanu faktycznego i prawnego, które pozwoliłyby mu określić warunki, w jakich uregulowania takie jak uregulowania będące przedmiotem postępowań głównych mogłyby zostać objęte zakresem stosowania przepisów prawa Unii w dziedzinie konkurencji. W szczególności rzeczone postanowienia odsyłające w ogóle nie wyjaśniają, jaki jest związek pomiędzy tymi przepisami a postępowaniami głównymi lub przedmiotem tych postępowań.

               33

               W tych okolicznościach, zważywszy, że przedstawione pytanie dotyczy wykładni przepisów prawa Unii w dziedzinie konkurencji, pytanie to należy uznać za niedopuszczalne (zob. analogicznie w szczególności ww. wyrok w sprawach połączonych Duomo Gpa i in., pkt 24; a także wyrok z dnia 13 lutego 2014 r. w sprawach połączonych C‑162/12 i C‑163/12 Airport Shuttle Express i in., pkt 37–42).

               34

               Po drugie, jeśli chodzi o art. 49 TFUE, bezsporne jest, że wszystkie okoliczności sporów przed sądem odsyłającym zamykają się w obrębie jednego państwa członkowskiego. Z tego względu należy zbadać, czy w niniejszych sprawach Trybunał jest właściwy do orzekania w przedmiocie tego przepisu (zob. analogicznie w szczególności wyroki: z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie C-380/05 Centro Europa 7, Zb.Orz. s. I-349, pkt 64; z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie C-245/09 Omalet, Zb.Orz. s. I-13771, pkt 9, 10; a także ww. wyrok w sprawach połączonych Duomo Gpa i in., pkt 25).

               35

               Uregulowania takie jak te będące przedmiotem postępowań przed sądem krajowym, które zgodnie ze swą treścią są stosowane w jednakowy sposób do podmiotów gospodarczych mających siedzibę na terytorium Republiki Włoskiej i do podmiotów gospodarczych mających siedzibę w innych państwach członkowskich, mogą bowiem co do zasady być objęte przepisami dotyczącymi podstawowych swobód gwarantowanych przez traktat FUE wyłącznie w zakresie, w jakim znajdują one zastosowanie do sytuacji mających związek z wymianą handlową między państwami członkowskimi (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 7 maja 1997 r. w sprawach połączonych od C-321/94 do C-324/94 Pistre i in., Rec. s. I-2343, pkt 45; z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie C-448/98 Guimont, Rec. s. I-10663, pkt 21; a także ww. wyrok w sprawach połączonych Duomo Gpa i in., pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).

               36

               Jeśli chodzi w szczególności o art. 49 TFUE, z orzecznictwa Trybunału wynika, że ów przepis nie może mieć zastosowania do sytuacji, które nie mają żadnego łącznika z jakąkolwiek sytuacją uregulowaną przez prawo Unii i których wszystkie elementy o zasadniczym znaczeniu zamykają się w obrębie jednego państwa członkowskiego (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 8 grudnia 1987 r. w sprawie 20/87 Gauchard, Rec. s. 4879, pkt 12; z dnia 20 kwietnia 1988 r. w sprawie 204/87 Bekaert, Rec. s. 2029, pkt 12; z dnia 1 kwietnia 2008 r. w sprawie C-212/06 Gouvernement de la Communauté française i gouvernement wallon, Zb.Orz. s. I-1683, pkt 33; a także z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie C‑84/11 Susisalo i in., pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo).

               37

               Zważywszy, że w niniejszym przypadku postępowania główne mają charakter lokalny, a okoliczności faktyczne leżące u podstaw tych postępowań zamykają się w obrębie jednego państwa członkowskiego, nie można domniemywać transgranicznych skutków uregulowań omawianych przed sądem odsyłającym. Również z postanowień odsyłających nie wynika, by postępowania główne miały jakiekolwiek znaczenie transgraniczne lub związek z jedną z sytuacji przewidzianych w prawie Unii. W szczególności sąd odsyłający nie wyjaśnił, w jaki sposób uregulowania omawiane przed tym sądem mogłyby przeszkadzać w korzystaniu ze swobody przedsiębiorczości przewidzianej w art. 49 TFUE przez podmioty gospodarcze pochodzące z innych państw członkowskich niż Republika Włoska.

               38

               Prawdą jest, że z orzecznictwa opartego na ww. wyroku w sprawie Guimont wynika, iż nawet w sytuacji o charakterze wyłącznie wewnętrznym odpowiedź na pytania dotyczące podstawowych swobód przewidzianych w prawie Unii może być jednak użyteczna dla sądu odsyłającego, szczególnie w przypadku, gdy prawo krajowe nakazuje, aby obywatel tego państwa mógł korzystać z takich samych praw jak prawa, które na podstawie prawa Unii przysługują obywatelowi innego państwa członkowskiego znajdującemu się w identycznej sytuacji (zob. w szczególności wyrok z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie C-393/08 Sbarigia, Zb.Orz. s. I-6337, pkt 23; a także ww. wyrok w sprawie Susisalo i in., pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo).

               39

               W niniejszym przypadku sytuacja opisana w orzecznictwie omówionym w poprzednim punkcie dotyczy – w kontekście postępowań głównych – praw, z jakich obywatel państwa członkowskiego innego niż Republika Włoska mógłby korzystać na podstawie prawa Unii, gdyby znalazł się w tej samej sytuacji co skarżący w postępowaniach głównych.

               40

               Tymczasem w ramach skarg do sądu odsyłającego skarżący w postępowaniach głównych wydają się zmierzać do uzyskania prawa wjazdu – na warunkach innych niż warunki, które są obecnie do nich stosowane, albo bez żadnych warunków – na teren Roma Capitale, a w szczególności do SOR znajdujących się na tym terenie, celem świadczenia tam usług najmu z kierowcą. Z postanowień odsyłających wynika jednak, że taki wjazd nie ma na celu wykonywania tej działalności w sposób trwały i nieprzerwany z tego terenu i na podstawie stosownego zezwolenia, ma zaś na celu wykonywanie jej w sposób bardziej okazjonalny i z innych obszarów na podstawie zezwoleń wydanych przez inne gminy, ale bez konieczności przestrzegania wszystkich warunków wymaganych w ramach tych zezwoleń.

               41

               Tak więc w przeciwieństwie do sytuacji leżących u podstaw wyroków takich jak ww. wyrok w sprawie Attanasio Group, wyrok z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawach połączonych C-570/07 i C-571/07 Blanco Pérez i Chao Gómez, Zb.Orz. s. I-4629, lub wyrok z dnia 26 września 2013 r. w sprawie C‑539/11 Ottica New Line Di Vincenzo, sytuacja leżąca u podstaw skarg wniesionych do sądu odsyłającego znajduje swe źródło nie w swobodzie przedsiębiorczości, ale prima facie w swobodzie świadczenia usług.

               42

               Jednakże zgodnie z art. 58 TFUE swobody przepływu usług w dziedzinie transportu nie reguluje art. 56 TFUE, ale postanowienia tytułu VI część trzecia traktatu FUE, który dotyczy wspólnej polityki transportowej (zob. wyrok z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie C-338/09 Yellow Cab Verkehrsbetrieb, Zb.Orz. s. I-13927, pkt 29, 30). Ponadto, jak przypomina sąd odsyłający, zasadniczo świadczenie usług najmu z kierowcą takich jak usługi rozpatrywane w postępowaniach głównych nie jest objęte zakresem stosowania przepisów wydanych na podstawie art. 91 ust. 1 TFUE w celu liberalizacji usług transportowych.

               43

               Wynika stąd, że w świetle okoliczności właściwych dla postępowań głównych ewentualna wykładnia art. 49 TFUE nie ma żadnego związku z rzeczywistością lub z przedmiotem tych postępowań (zob. analogicznie ww. wyrok w sprawie Sbarigia, pkt 23, 24, 27, 28). Tymczasem jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału, w takich okolicznościach nie jest on właściwy do udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 15 grudnia 1995 r. w sprawie C-415/93 Bosman, Rec. s. I-4921, pkt 61; z dnia 1 października 2009 r. w sprawie C-567/07 Woningstichting Sint Servatius, Zb.Orz. s. I-9021, pkt 43; ww. wyrok w sprawie Omalet, pkt 11; wyrok z dnia 7 czerwca 2012 r. w sprawie C‑27/11 Vinkov, pkt 44).

               44

               Ze względu na całość powyższych rozważań należy stwierdzić, że Trybunał nie jest właściwy do rozpatrzenia niniejszych wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonych przez Tribunale amministrativo regionale per il Lazio w zakresie, w jakim owe wnioski dotyczą wykładni art. 49 TFUE. W zakresie, w jakim rzeczone wnioski dotyczą wykładni innych przepisów prawa Unii, należy je uznać za niedopuszczalne.

         W przedmiocie kosztów

               45

               Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

                     Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonych przez Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (Włochy) postanowieniami z dnia 20 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C‑419/12 i C‑420/12 w zakresie, w jakim owe wnioski dotyczą wykładni art. 49 TFUE. W zakresie, w jakim rzeczone wnioski dotyczą wykładni innych przepisów prawa Unii, są one niedopuszczalne.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: włoski.


Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 13 lipca 2017 r.#LG Electronics, Inc. przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.#Znak towarowy Unii Europejskiej – Zgłoszenie słownego unijnego znaku towarowego QD – Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji – Charakter opisowy – Brak charakteru odróżniającego – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) i c) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-650/16.