title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 24 czerwca 2010 r. # Luigi Pontini i in. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunale di Treviso - Włochy. # Rolnictwo - Wspólna organizacja rynków - Wołowina i cielęcina - Rozporządzenie (WE) nr 1254/1999 - Wspólnotowa pomoc finansowa w zakresie premii specjalnych za samce bydła i premii rekompensacyjnych - Przesłanki przyznania - Ustalanie współczynnika liczebności stada w danym gospodarstwie - Pojęcie "dostępnego obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin paszowych" - Rozporządzenia (EWG) nr 3887/92 i (WE) nr 2419/2001 - Zintegrowany system zarządzania niektórymi wspólnotowymi systemami pomocy i ich kontroli - Przepisy krajowe uzależniające przyznanie wspólnotowej pomocy finansowej w zakresie produkcji od przedstawienia ważnego tytułu prawnego uzasadniającego użytkowanie wykorzystywanych obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych. # Sprawa C-375/08.

text:
      Sprawa C‑375/08
      Postępowanie karne
      przeciwko
      Luigi Pontini i in.
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunale di Treviso)
      Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków – Wołowina i cielęcina – Rozporządzenie (WE) nr 1254/1999 – Wspólnotowa pomoc finansowa w zakresie premii specjalnych za samce bydła i premii rekompensacyjnych – Przesłanki przyznania – Ustalanie współczynnika liczebności stada w danym gospodarstwie – Pojęcie „dostępnego obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin paszowych” – Rozporządzenia (EWG) nr 3887/92 i (WE) nr 2419/2001 – Zintegrowany system zarządzania niektórymi wspólnotowymi systemami pomocy i ich kontroli – Przepisy krajowe uzależniające przyznanie wspólnotowej pomocy finansowej w zakresie produkcji od przedstawienia ważnego tytułu
         prawnego uzasadniającego użytkowanie wykorzystywanych obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych

      Streszczenie wyroku
      Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków – Wołowina i cielęcina – Premia specjalna za samce bydła – Premie rekompensacyjne
      (rozporządzenie Rady nr 1254/1999)
      Przepisy wspólnotowe, a w szczególności rozporządzenie nr 1254/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wołowiny i cielęciny,
         nie uzależniają dopuszczalności wniosku o premie specjalne za samce bydła i premie rekompensacyjne od przedstawienia ważnego
         tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych będących
         przedmiotem wniosku. Niemniej jednak przepisy wspólnotowe nie sprzeciwiają się wprowadzeniu przez państwa członkowskie na
         mocy przepisów krajowych obowiązku przedstawienia takiego tytułu, pod warunkiem uwzględniania celów przepisów wspólnotowych
         i przestrzegania ogólnych zasad prawa wspólnotowego, w szczególności zasady proporcjonalności.

      (por. pkt 90; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 24 czerwca 2010 r.(*)

      Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków – Wołowina i cielęcina – Rozporządzenie (WE) nr 1254/1999 – Wspólnotowa pomoc finansowa w zakresie premii specjalnych za samce bydła i premii rekompensacyjnych – Przesłanki przyznania – Ustalanie współczynnika liczebności stada w danym gospodarstwie – Pojęcie „dostępnego obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin paszowych” – Rozporządzenia (EWG) nr 3887/92 i (WE) nr 2419/2001 – Zintegrowany system zarządzania niektórymi wspólnotowymi systemami pomocy i ich kontroli – Przepisy krajowe uzależniające przyznanie wspólnotowej pomocy finansowej w zakresie produkcji od przedstawienia ważnego tytułu
         prawnego uzasadniającego użytkowanie wykorzystywanych obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych

      W sprawie C‑375/08
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunale
         di Treviso (Włochy), postanowieniem z dnia 6 maja 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 18 sierpnia 2008 r., w postępowaniu
         karnym przeciwko

      Luigi Pontini i in.,

      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: J.N. Cunha Rodrigues (prezes izby), P. Lindh, A. Rosas, A.Ó Caoimh (sprawozdawca) i A. Arabadjiev, sędziowie,
      rzecznik generalny: N. Jääskinen,
      sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 14 stycznia 2010 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Emanuele Rech, Giovanniego Forata oraz Laury Forato przez B. Nascimbenego oraz F. Rossiego dal Pozza, avvocati,
      –        w imieniu Adeli Adami i innych przez W. Viscardiniego, avvocato,
      –        w imieniu Iva Colomberotta przez A. Mascotta oraz O. Bigolina, avvocati,
      –        w imieniu Agrirocca di Rech Emanuele oraz Asolat di Rech Emanuele & C. przez G. Donà, avvocato,
      –        w imieniu l’Agenzia Veneta per i Pagamenti in Agricoltura - AVEPA przez A. dal Ferra oraz A. Cevesa, avvocati,
      –        w imieniu rządu włoskiego przez I. Bruni, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez M.P. Gentilego, avvocato
         dello Stato,

      –        w imieniu rządu greckiego przez A. Vassilopoulou oraz E. Leftheriotou, działające w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez P. Rossiego oraz N. Rasmussena, działających w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni przepisów wspólnotowych odnoszących się do wniosków
         o przyznanie pomocy w odniesieniu do inwentarza żywego, a w szczególności ? rozporządzenia Rady (WE) nr 1254/1999 z dnia 17 maja
         1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wołowiny i cielęciny (Dz.U. L 160, s. 21 i sprostowania Dz.U. 1999, L 282, s. 16
         i Dz.U. 2000, L 263, s. 34).

      2        Wniosek ten został przedłożony w ramach postępowania karnego toczącego się przeciwko L. Pontiniemu, E. Rechowi, G. Foratowi,
         D. Bonorze i I. Colomberottiemu oraz L. Forato i A. Adami. Osobom tym postawiono zarzuty popełnienia różnych naruszeń na szkodę
         Wspólnoty Europejskiej związanych z otrzymaniem, uznanym przez oskarżenie za nienależne, wspólnotowej pomocy finansowej w zakresie
         premii specjalnych za samce bydła i premii rekompensacyjnych w latach 2000–2004.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
       Rozporządzenie (EWG) nr 3508/92
      3        W art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 z dnia 27 listopada 1992 r. ustanawiającego zintegrowany system zarządzania
         i kontroli pewnych systemów pomocy Wspólnoty (Dz.U. L 355, s. 1) zostało przewidziane, że każde państwo członkowskie ustanowi
         zintegrowany system zarządzania i kontroli (zwany dalej „ZSZiK”) mający zastosowanie do różnych systemów pomocy w sektorach
         produkcji roślinnej i inwentarza żywego.

      4        Zgodnie z art. 2 wspomnianego rozporządzenia w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Rady (WE) nr 1593/2000 z dnia 17 lipca
         2000 r. (Dz.U. L 182, s. 4) ZSZiK zawiera skomputeryzowaną bazę danych, system identyfikacyjny dla działek rolnych, system
         identyfikacji i rejestracji zwierząt, wnioski o przyznanie pomocy i zintegrowany system kontroli.

      5        Artykuł 6 rozporządzenia nr 3508/92 zmienionego rozporządzeniem nr 1593/2000 brzmi następująco:

      „1.      W celu zakwalifikowania się do jednego lub więcej systemów Wspólnoty [wspólnotowych] objętych niniejszym rozporządzeniem,
         każdy rolnik składa co roku wniosek o przyznanie pomocy obszarowej, wskazujący:

      –        działki rolne, w tym obszary [przeznaczone] pod uprawę roślin paszowych oraz działki rolne objęte wyłączeniem spod uprawy
         i inne odłogowane,

      –        w danym przypadku [tam, gdzie ma to zastosowanie], wszelkie inne niezbędne informacje określone bądź w rozporządzeniach dotyczących
         systemów Wspólnoty [wspólnotowych], bądź przez zainteresowane państwa członkowskie.

      […]
      6.      Dla każdej z zadeklarowanych działek rolnych rolnik wskazuje obszar i jego położenie, która to informacja musi umożliwić zidentyfikowanie
         działki w systemie identyfikacji działek rolnych.

      […]”.
       Rozporządzenie (EWG) nr 3887/92
      6        W motywach 7 i 9 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 3887/92 z dnia 23 grudnia 1992 r. regulującego szczegółowe zasady stosowania
         zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy (Dz.U. L 391, s. 36) w brzmieniu zmienionym
         rozporządzeniem Komisji (WE) z dnia 29 lipca 1998 r. (Dz.U. L. 212, s. 23) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 3887/92”) zostało
         stwierdzone, że:

      „[…] przestrzeganie przepisów z zakresu pomocy wspólnotowej musi być kontrolowane w sposób skuteczny […];
      […]
      […] w świetle zdobytych doświadczeń i przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności oraz szczególnych problemów związanych z przypadkami
         siły wyższej i okolicznościami naturalnymi koniecznym jest przyjęcie środków mających na celu skuteczne zapobieganie nieprawidłowościom
         i nadużyciom oraz ich karanie; […]”[tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak dalsze fragmenty tego rozporządzenia].

      7        W art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 3887/92 zostało postanowione, że w przypadku, gdy obszar przeznaczony pod uprawę roślin
         paszowych jest użytkowany wspólnie, właściwe władze krajowe przyporządkowują go indywidualnym rolnikom proporcjonalnie do
         ich użytkowania lub prawa do użytkowania danego obszaru.

      8        Artykuł 4 ust. 1 rozporządzenia nr 3887/92 brzmi następująco:

      „Bez uszczerbku dla wymagań określonych w rozporządzeniach sektorowych, wniosek o przyznanie pomocy obszarowej zawiera wszystkie
         konieczne informacje, a w szczególności:

      –        określenie tożsamości rolnika,
      –        szczegółowe dane umożliwiające identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, określenie ich powierzchni, położenia,
         użytkowania, oraz tam, gdzie ma to zastosowanie, informację, czy dana działka jest nawadniana, a także wskazanie właściwego
         systemu pomocy,

      –        oświadczenie producenta o zapoznaniu się z warunkami dotyczącymi przyznania odpowiedniej pomocy.
      »Użytkowanie« oznacza użytkowanie obszarów według typu uprawy lub okrywy roślinnej lub też braku uprawy.
      […]”.
       Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95
      9        Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów
         finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312, s. 1):

      „Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie
         w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści prowadzą do nieprzyznania lub wycofania
         korzyści”.

      10      Artykuł 8 tego rozporządzenia brzmi następująco:

      „1.      Zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi państwa członkowskie podejmują środki niezbędne
         dla zapewnienia prawidłowości i rzeczywistej realizacji transakcji związanych z interesami finansowymi Wspólnot.

      2.      Środki kontroli powinny być właściwe ze względu na charakter danego sektora i proporcjonalne do realizowanych celów. […]
      […]”.
       Rozporządzenie (WE) nr 1254/1999
      11      W motywie 13 rozporządzenia nr 1254/1999 zostało stwierdzone, że „[m]ając na uwadze tendencję intensyfikacji produkcji wołowiny
         i cielęciny, premie od hodowli zwierząt powinny zostać ograniczone w odniesieniu do możliwości danego gospodarstwa hodowlanego
         w zakresie zapewnienia pożywienia dla takiego bydła w oparciu o liczbę i gatunki hodowanych zwierząt; aby uniknąć nadmiernej
         intensyfikacji produkcji, przyznanie premii powinno być uzależnione od przestrzegania przepisów w zakresie maksymalnej liczebności
         stada w danym gospodarstwie”.

      12      Jeżeli chodzi o potrzebę zapewnienia elastycznych ram dodatkowych dopłat przyznawanych przez Wspólnotę, w motywie 15 tego
         rozporządzenia zostało stwierdzone, że „w szczególności ważne jest, by państwa członkowskie zostały zobowiązane do korzystania
         z przyznanych im kompetencji wyłącznie w oparciu o obiektywne kryteria, aby przywiązywały należną wagę do zasady równego traktowania
         oraz unikały zniekształceń koncepcji rynku i konkurencji”.

      13      Pojęcie „gospodarstwo” zostało zdefiniowane w art. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1254/1999 jako oznaczające „wszystkie jednostki
         produkcyjne zarządzane przez producenta i znajdujące się na terytorium jednego państwa członkowskiego”.

      14      Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia producentowi hodującemu bydło płci męskiej [samce bydła] może być przyznana, po
         złożeniu stosownego wniosku, premia specjalna.

      15      Artykuł 12 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „[Współczynnik] [l]iczebność[ci] stada”, brzmi następująco:

      „1.      Łączna liczba zwierząt uprawnionych do premii specjalnej i premii od krów mamek jest ograniczona poprzez stosowanie przepisów
         w zakresie [współczynnika] liczebności stada w gospodarstwie liczącym dwie sztuki duże [jednostki żywego inwentarza] (LU)
         na hektar i w danym roku kalendarzowym. [Współczynnik] liczebność[ci] stada, o któr[ym] mowa powyżej, jest wyrażon[y] w LU
         na jednostkę powierzchni paszowej przeznaczonej [obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin paszowych] dla hodowanych zwierząt.
         Jednakże producent może zostać zwolniony z obowiązku przestrzegania zasady, jeżeli liczba zwierząt w jego gospodarstwie brana
         pod uwagę do celów obliczenia [współczynnika] liczebności stada nie przekracza 15 LU.

      2.      Do celów obliczania [współczynnika] liczebności stada w gospodarstwie należy uwzględnić:
      a)      samce, krowy mamki i jałówki, owce lub kozy, w odniesieniu do których został złożony wniosek o przyznanie premii, jak również
         krowy mleczne potrzebne do produkcji łącznej ilości mleka wyznaczonej dla tego producenta. Liczba zwierząt jest przeliczana
         na LU za pomocą tabeli przeliczeniowej znajdującej się w załączniku III;

      b)      obszar przeznaczony na pasze dla zwierząt [pod uprawę roślin paszowych], rozumiany jako ta część gospodarstwa, która jest
         przeznaczona [dostępna] przez cały rok kalendarzowy na hodowlę bydła, owiec lub kóz. Obszar taki nie obejmuje:

      –        budynków, lasu, stawów, ścieżek,
      –        obszaru wykorzystywanego do innych upraw objętych wspólnotowym programem pomocy lub przeznaczonego na uprawy wieloletnie lub uprawy
         ogrodowe, z wyjątkiem pastwisk stałych, objętego płatnościami obszarowymi przyznawanymi zgodnie z art. 17 niniejszego rozporządzenia
         i art. 19 rozporządzenia [Rady (WE) nr 1255/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku mleka i przetworów
         mlecznych (Dz.U. L 160, s. 48)],

      –        obszaru uprawnionego do objęcia systemem pomocy dla producentów niektórych upraw rolniczych wykorzystywanego w programie pomocy
         na pasze suche lub zgodnie z krajowym lub wspólnotowym programem rezerw.

      Obszar przeznaczony na pasze dla zwierząt [pod uprawę roślin paszowych] obejmuje obszary we współużytkowaniu i obszary, na
         których stosowane są uprawy mieszane.

      3.      Komisja przyjmuje szczegółowe zasady stosowania przepisów niniejszego artykułu zgodnie z procedurą określoną w art. 43. Zasady
         te w szczególności dotyczą przepisów:

      –      odnoszących się do obszarów we współużytkowaniu oraz obszarów, na których stosowane są uprawy mieszane,
      –      umożliwiających zapobieganie niewłaściwemu stosowaniu zasad określania liczebności stada”.
      16      Artykuł 12 ust. 1 rozporządzenia nr 1254/1999 został zmieniony rozporządzeniem Rady nr 1512/2001 z dnia 23 lipca 2001 r. (Dz.U.
         L. 201, s. 1) poprzez dodanie po zdaniu pierwszym tego przepisu następującego zdania:

      „Obsada zwierząt [współczynnik liczebności] wynosi 1,9 jednostki żywego inwentarza [LU] od dnia 1 stycznia 2002 r. oraz 1,8
         jednostki żywego inwentarza [LU] od dnia 1 stycznia 2003 r.”.

      17      Artykuł 13 rozporządzenia nr 1254/1999 zatytułowany jest „Premie rekompensacyjne”, a art. 13 ust. 1 brzmi:

      „Producenci otrzymujący premię specjalną lub premię od krów mamek mogą ubiegać się o premie rekompensacyjne”.
      18      Zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1254/1999 do produktów wymienionych w art. 1 tego rozporządzenia mają zastosowanie przepisy
         rozporządzenia Rady (WE) nr 1258/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. L. 160,
         s. 103) i przyjęte do niego przepisy wykonawcze.

       Rozporządzenie (WE) nr 1258/1999
      19      Zgodnie z art. 1 rozporządzenia nr 1258/1999 Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (zwany dalej „EFOGR”) obejmuje
         sekcję gwarancji, która finansuje w szczególności interwencje mające na celu ustabilizowanie rynków rolnych.

      20      Artykuł 8 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:

      „Państwa członkowskie, zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi prawa krajowego, podejmują środki
         niezbędne do:

      a)      upewnienia się, że transakcje finansowane przez EFOGR są rzeczywiście przeprowadzane i dokonywane w poprawny sposób;
      b)      zapobiegania nieprawidłowościom i postępowania z nimi;
      c)      odzyskiwania kwot straconych wskutek nieprawidłowości lub zaniedbań.
      Państwa członkowskie powiadomią Komisję o środkach podjętych w tym celu, w szczególności o stanie procedur administracyjnych
         i sądowych”.

       Rozporządzenie nr 1259/1999
      21      Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 z dnia 17 maja 1999 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów
         wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej (Dz.U. L 160, s. 113) rozporządzenie to stosuje się do płatności
         przyznawanych bezpośrednio rolnikom na podstawie systemów wsparcia w zakresie wspólnej polityki rolnej (zwanej dalej „WPR”),
         które są finansowane w całości lub częściowo przez sekcję gwarancji EFOGR, z wyjątkiem tych przewidzianych w rozporządzeniu
         Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji
         i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającym i uchylającym niektóre rozporządzenia (Dz.U. L 160, s. 80).

      22      Stosownie do postanowień art. 7 rozporządzenia nr 1259/1999 niezależnie od jakichkolwiek szczególnych przepisów w indywidualnych
         systemach wsparcia nie zostaną przyznane żadne płatności beneficjentom, w wypadku których stwierdzono, że sztucznie stworzyli
         warunki wymagane do otrzymania takich płatności, w celu osiągnięcia korzyści niezgodnych z celami systemów wsparcia.

       Rozporządzenie WE nr 2419/2001
      23      Artykuł 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania
         zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowion[ego] rozporządzeniem Rady
         (EWG) nr 3508/92 (Dz.U. L 327, s. 11 i sprostowanie Dz.U. 2002, L 7, s. 48) jest zatytułowany „Identyfikacja i minimalny rozmiar
         działek rolnych”, a jego art. 4 ust. 1 stanowi:

      „System identyfikacyjny określony w art. 4 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, działa na poziomie działki rolnej. Państwa członkowskie
         mogą przewidzieć wykorzystanie w tym celu zamiast działki rolnej, innej jednostki, takiej jak działka katastralna lub blok
         produkcyjny. Państwa członkowskie zapewniają, w takich przypadkach, rzetelną identyfikację działek w szczególności wymagają
         składania wniosków o pomoc [obszarową] zawierających szczegółowe dane lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwe
         władze umożliwiające zlokalizowanie i dokonanie pomiaru każdej działki rolnej”.

      24      Artykuł 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2419/2001 stanowi:

      „Dla celów niniejszego rozporządzenia:
      […]
      b)      w przypadku gdy obszar uprawy paszowej [przeznaczony pod uprawę roślin paszowych] jest użytkowany wspólnie, właściwe władze
         krajowe przyporządkowują go indywidualnym rolnikom proporcjonalnie do ich użytkowania lub prawa do użytkowania danego obszaru;

      c)      każdy obszar uprawy paszowej [przeznaczony pod uprawę roślin paszowych] musi być dostępny dla hodowanych zwierząt przez okres
         minimum siedmiu miesięcy, począwszy od daty, określanej przez państwo członkowskie, między 1 stycznia a 31 marca”.

      25      Artykuł 10 rozporządzenia nr 2419/2001, zatytułowany „Wymogi odnoszące się do wniosków o pomoc w odniesieniu do inwentarza
         żywego”, brzmi następująco:

      „Wniosek o pomoc w odniesieniu do inwentarza żywego zawiera wszystkie konieczne informacje w celu ustalenia uprawnień do pomocy,
         w szczególności:

      a)      tożsamość rolnika;
      b)      odniesienie do wniosku o pomoc obszarową, jeśli już został złożony;
      c)      liczbę zwierząt każdego rodzaju, w odniesieniu do których zostały złożone wnioski o jakąkolwiek pomoc oraz dla bydła kod identyfikacyjny
         zwierząt;

      d)      tam, gdzie ma to zastosowanie, zobowiązanie zaciągnięte przez rolnika do utrzymywania zwierząt określon[ych] [w] lit. c),
         w jego gospodarstwie w okresie utrzymywania oraz informacje na temat miejsca lub miejsc gdzie zwierzęta będą trzymane w danym
         okresie lub okresach;

      e)      tam, gdzie ma to zastosowanie – indywidualny limit lub indywidualny pułap dla danych zwierząt;
      […]
      g)      deklaracj[ę] rolnika, że jest świadomy wymogów danej pomocy.
      Jeżeli zwierzę jest przenoszone do innego miejsca podczas okresu przetrzymania, rolnik informuje pisemnie, z wyprzedzeniem
         właściwe władze.

      2.      Państwa członkowskie zapewniają każdemu opiekunowi zwierząt prawo do uzyskania od właściwych władz w rozsądnych odstępach
         czasowych i bez zbędnej zwłoki, informacji o danych odnoszących się do niego oraz jego zwierząt, przechowywanych w skomputeryzowanej
         bazie danych. W chwili składania wniosku o pomoc rolnik poświadcza, że informacje te są poprawne i kompletne lub poprawia
         wszystkie błędy i uzupełnienia ewentualne braki.

      […]”.
      26      Zgodnie z art. 15 rozporządzenia nr 2419/2001 kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób
         zapewniający skuteczną weryfikację zgodności z warunkami, zgodnie z którymi przyznawana jest pomoc.

      27      Artykuł 22 tego rozporządzenia, zatytułowany „Wyznaczanie obszaru”, stanowi:

      „1.      Obszar działek rolnych jest ustalany przy pomocy wszelkich odpowiednich środków określanych przez właściwe władze, które zapewniają
         pomiar z dokładnością co najmniej równoważną do tej wymaganej w przypadku oficjalnych pomiarów dokonywanych na podstawie przepisów
         krajowych. […]

      2.      Całkowity obszar działki rolnej może być brany pod uwagę pod warunkiem że jest ona w pełni użytkowana zgodnie ze zwyczajowymi
         normami w danym państwie członkowskim lub regionie. W innych przypadkach uwzględniany jest rzeczywiście użytkowany obszar.

      […]
      3.      Kwalifikacja działek rolnych jest weryfikowana przy pomocy wszelkich właściwych środków. W tym celu, w miarę potrzeby, może
         być wymagany dodatkowy dowód”.

      28      Artykuł 53 ust. 1 rozporządzenia nr 2419/2001 uchylił rozporządzenie (EWG) nr 3887/92, z zastrzeżeniem, że nadal jest ono
         stosowane w odniesieniu do wniosków o pomoc odnoszących się do lat gospodarczych lub okresów premiowych, które rozpoczęły
         się przed dniem 1 stycznia 2002 r.

      29      Zgodnie z art. 54 ust. 2 rozporządzenia nr 2419/2001 rozporządzenie to stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy odnoszących
         się do lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2002 r.

       Rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
      30      Artykuł 153 ust.1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów
         wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego
         rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999,
         (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. L 270 s. 1 i sprostowanie Dz.U. 2004, L. 94,
         s. 70) uchylił rozporządzenie nr 3508/92, z zastrzeżeniem, że będzie ono nadal obowiązywało w stosunku do wniosków o płatności
         bezpośrednie dotyczących lat kalendarzowych poprzedzających rok 2005.

      31      Rozporządzenie nr 1782/2003 uchyliło również, z dniem 1 stycznia 2005 r., niektóre przepisy rozporządzenia nr 1254/1999.

       Uregulowania krajowe
      32      Decreto del Presidente della Repubblica n. 503 z dnia 1 grudnia 1999 r. Regolamento recante norme per l’istituzione della
         Carta dell’agricoltore e del pescatore e dell’anagrafe delle aziende agricole (dekret prezydenta Republiki w sprawie wprowadzenia
         karty rolnika i rybaka oraz rejestru gospodarstw rolnych, zwany dalej „dekretem nr 503/1999”) (GURI nr 305 z dnia 30 grudnia
         1999r.) określa informacje zawarte w rejestrze gospodarstw rolnych i w dokumentacji gospodarstwa lub producenta.

      33      Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. f) tego dekretu informacje zawarte we wspomnianym rejestrze powinny w szczególności obejmować,
         dla każdego gospodarstwa, powierzchnię gospodarstwa, tytuł prawny jego zajmowania oraz dane ewidencyjne, o ile takie istnieją,
         budynków, z uwzględnieniem danych aerofotogrametrycznych, kartograficznych i teledetekcyjnych znajdujących się w posiadaniu
         władz administracyjnych.

      34      Zgodnie z postanowieniem odsyłającym, właściwe przepisy krajowe, to znaczy dekret nr 503/1999 oraz dekrety Ministero delle
         Politiche agricole e forestali (włoskiego ministerstwa do spraw polityki rolnej i leśnej) z dnia 4 kwietnia 2000°r., 10 sierpnia
         2001°r. oraz 17 kwietnia 2003°r., w odniesieniu do wymogów w zakresie dokumentacji producenta przewidują, że jeżeli podstawą
         użytkowania obszarów gospodarstwa nie jest tytuł własności, wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku o przyznanie pomocy
         dowody dotyczące takiego użytkowania.

      35      Agenzia Veneta per i Pagamenti in Agricoltura – AVEPA (rolnicza agencja płatnicza dla rejonu Veneto, zwana dalej „AVEPA”)
         informuje o wprowadzaniu w życie dekretu nr 503/1999 w drodze okólników wydawanych przez Agenzia per le Erogazioni in Agricoltura
         (agencję pomocy w sektorze rolnym), wśród nich okólnik nr 35 z dnia 24 kwietnia 2001 r., który przewiduje, co następuje:

      „B. Szczególne wymagania dotyczące wniosków [odnoszących się do WPR, zwanych dalej »wnioskami WPR«] w sprawie terenów uprawnych:
      W celu usprawnienia składania wniosków WPR w sprawie upraw wzywa się osoby zainteresowane do przedstawienia kopii aktualnych
         poświadczeń kadastralnych dotyczących wszystkich terenów wskazanych we wniosku.

      Jeżeli producentem składającym wniosek jest podmiot inny niż właściciel wskazany w poświadczeniach kadastralnych wspomnianych
         w ustępie pierwszym, powinien on wykazać istnienie tytułu prawnego, na podstawie którego użytkuje on grunty (na przykład w przypadku
         dzierżawy, użyczenia, użytkowania, emfiteuzy itp.) objętych wnioskiem, przedstawiając poświadczoną kopię tytułu prawnego zarejestrowanego
         w należyty sposób, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

      […] W przypadku, gdy producent składający wniosek nie jest w stanie przedstawić dokumentacji dotyczącej wspomnianej podstawy
         prawnej użytkowania, lub w przypadku umowy ustnej, jest on zobowiązany osobiście poświadczyć istnienie stosunku umownego uzasadniającego
         wspomniany wniosek i zobowiązać się do wypełniania obowiązków wynikających z ustawy nr 448 z dnia 23 grudnia 1998 r.; takie
         osobiste poświadczenie musi potwierdzać, że producent jest uprawnionym użytkownikiem gruntów i zawierać dane osobowe właściciela,
         datę rozpoczęcia oraz zakończenia umowy, ze wskazaniem, na własną odpowiedzialność, podstawy prawnej użytkowania oraz przyczyn,
         dla których konieczne jest odwołanie się do osobistego poświadczenia”.

       Okoliczności powstania sporu i pytanie prejudycjalne
      36      W następstwie śledztw wszczętych w 2004 r. na wniosek Procura della Repubblica di Treviso (prokuratury w Treviso) E. Pontini
         i in. zostali postawieni przed Tribunale di Treviso (sądem w Treviso) na mocy stosownych przepisów włoskiego kodeksu karnego,
         pod zarzutem udziału w związku przestępczym oraz kwalifikowanego oszustwa ciągłego na szkodę Wspólnoty Europejskiej. Oskarżenie
         zarzuca im nienależne pobranie w latach 2000–2004 wspólnotowej pomocy finansowej obejmującej premie za samce bydła oraz premie
         rekompensacyjne przewidziane, odpowiednio, w art. 4 ust. 1 i w art. 13 rozporządzenia nr 1254/1999.

      37      Z postanowienia odsyłającego wynika, iż oskarżenie uważa, że oskarżeni skorzystali z podstępu lub nieuczciwych działań, aby wprowadzić
         w błąd właściwe władze krajowe w celu otrzymania nienależnej korzyści dla siebie lub innej osoby. Akty oskarżenia są oparte
         na tezie, zgodnie z którą premie za samce bydła oraz premie rekompensacyjne zostały otrzymane nieuczciwie dzięki przedstawieniu,
         w załączeniu do wniosków, umów użyczenia dotyczących obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych przypisywanych do
         gospodarstw wnioskodawców, które to umowy zostały sporządzone bez wiedzy właścicieli gruntów będących ich przedmiotem.

      38      Zdaniem sądu krajowego, właściwe przepisy krajowe stanowią, że wnioskodawca powinien załączyć do wniosku dokumenty wykazujące
         tytuł prawny uzasadniający korzystanie z obszarów stanowiących o możliwościach jego gospodarstwa rolnego w zakresie zapewnienia
         paszy. W przypadku, gdy wnioskodawca nie jest właścicielem gruntów, których dotyczy jego wniosek, musi załączyć do tego wniosku
         dokumenty uzasadniające ich użytkowanie. Według tego sądu właściwe przepisy krajowe powinny być interpretowane w ten sposób,
         iż wnioskodawca ma obowiązek przedstawić ważny tytuł uzasadniający użytkowanie wspomnianych gruntów i nie wystarczy, wbrew
         twierdzeniom oskarżonych, że rzeczywiście korzysta z obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych, bez względu na podstawy,
         w oparciu o które posiada je lub użytkuje.

      39      W postępowaniu przed sądem krajowym oskarżeni podnieśli, że w niektórych państwach członkowskich przyznanie wspólnotowej pomocy
         finansowej takiej jak będąca przedmiotem tego postępowania jest uzależnione wyłącznie od wymogu dostępności i rzeczywistego
         użytkowania odpowiednich obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych, niezależnie od tytułu prawnego potwierdzającego
         prawo do korzystania z danych gruntów.

      40      Sąd krajowy chce się dowiedzieć, czy w odniesieniu do warunków przyznania wspólnotowej pomocy finansowej takich, jak będące
         przedmiotem sporu przed tym sądem, w rozporządzeniu nr 1254/1999 zostały przewidziane ścisłe wymogi, od których państwa członkowskie
         nie mogą odejść, czy też określa ono ogólne ramy stanowiące punkt odniesienia, pozostawiając właściwym władzom krajowym zadanie
         ich wdrożenia i ustanowienia szczegółowych reguł.

      41      Ponieważ Tribunale di Treviso uznał, że wykładnia rozporządzenia nr 1254/1999, w szczególności w zakresie pojęcia „dostępnego
         obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin paszowych” występującego w art. 12 tego rozporządzenia, ma istotne znaczenie dla
         rozstrzygnięcia zawisłego przed nim sporu, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem
         prejudycjalnym:

      „[J]akie są przesłanki przyznania premii za samce bydła i premii rekompensacyjnych[? W] szczególności, czy wystarczający jest
         wymóg korzystania z obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych, niezależnie od ważnego tytułu prawnego, który potwierdza
         takie prawo [?]”.

      42      Uznając, iż powyższe pytanie wymaga pilnej odpowiedzi Trybunału ze względu na fakt, że postępowanie karne przeciwko oskarżonym
         prowadzone jest od 2004 r. oraz że w tym czasie właściwe władze krajowe zawiesiły przyznawanie na ich rzecz wszelkiej pomocy
         wspólnotowej, sąd krajowy skierował do Trybunału wniosek o rozpoznanie pytania prejudycjalnego w trybie pilnym, na podstawie
         art. 104b regulaminu postępowania przed Trybunałem.

      43      Decyzją z dnia 21 sierpnia 2008 r. trzecia izba odrzuciła ten wniosek, ze względu na fakt, że wniosek o wydanie orzeczenia
         w trybie prejudycjalnym nie dotyczy dziedziny objętej trybem pilnym na mocy art. 23a statutu Trybunału i art. 104b regulaminu
         postępowania przed Trybunałem oraz ponieważ tak czy inaczej nie ma on pilnego charakteru wymaganego dla zastosowania wspomnianego
         trybu.

      44      Tytułem posiłkowym i z tych samych powodów sąd krajowy wniósł do Trybunału o zastosowanie w odniesieniu do odesłania prejudycjalnego
         trybu przyspieszonego na podstawie art. 104a akapit pierwszy regulaminu postępowania przed Trybunałem.

      45      Prezes Trybunału oddalił powyższy wniosek postanowieniem z dnia 29 września 2008 r., uznając, że nie zostały spełnione przesłanki
         określone w przywołanym art. 104a akapit pierwszy.

       W przedmiocie pytania prejudycjalnego
      46      Poprzez przedłożone pytanie sąd krajowy chce w istocie dowiedzieć się, czy właściwe przepisy wspólnotowe odnoszące się do
         wniosków o przyznanie pomocy w odniesieniu do inwentarza żywego, a w szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 1254/1999 wymagają,
         aby do wniosku o premię specjalną za samce bydła lub o premię rekompensacyjną załączony był ważny tytuł prawny potwierdzający
         prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych będących przedmiotem wniosku.

      47      Tytułem wstępu należy stwierdzić, że okoliczności poprzedzające postępowanie przed sądem krajowym są przedmiotem ostrych sporów,
         czego dowodzi dyskusja podczas rozprawy przed Trybunałem. Spory te dotyczą w szczególności kwestii ustalenia, czy umowy dzierżawy
         zostały sfałszowane i przedstawione przez oskarżonych lub przez niektórych spośród nich w celu skorzystania z premii wspólnotowych
         oraz, czy przeważająca część gruntów objętych wnioskami może być uznana za dostępny obszar przeznaczony pod uprawę roślin
         paszowych w rozumieniu rozporządzenia nr 1254/1999.

      48      Tymczasem zgodnie z art. 234 WE, którego podstawą jest wyraźne oddzielenie kompetencji sądów krajowych i Trybunału, ten ostatni
         jest uprawniony wyłącznie do orzekania o wykładni lub ważności aktów prawa wspólnotowego w oparciu o fakty przedstawione mu
         przez sąd krajowy (zob. podobnie wyrok z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie C‑321/07 Schwarz, Zb.Orz. s. I‑1113, pkt 49).

      49      Do sądu krajowego należy zatem ustalenie okoliczności stanowiących podstawę sporu i wyciągnięcie konsekwencji z tych ustaleń
         w celu wydania rozstrzygnięcia, o które się do niej zwrócono (zob. m.in. wyrok z dnia 16 września 1999 r. w sprawie C‑435/97
         WWF i in., Rec. s. I‑5613, pkt 32).

      50      Oskarżeni podważają również właściwość przywołanych w pkt 34 niniejszego wyroku dekretów przedstawionych przez sąd krajowy
         jako mające zastosowanie przepisy krajowe, a także okólników przywołanych przez AVEPA, o których mowa w pkt 35 tego wyroku,
         jako nie mających zastosowania w czasie wystąpienia zdarzeń lub jako posiadających znaczenie wyłącznie administracyjne, nie
         zaś prawne.

      51      Jednak w ramach odwołania prejudycjalnego do sądu krajowego należy wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych sporu toczącego
         się przed tym sądem (zobacz postanowienie z dnia 28 czerwca 2000 r. w sprawie C‑116/00 Laguillaumie, Rec. s. I‑4979, pkt 23).
         Nie leży w kompetencji Trybunału ustalanie przepisów prawa krajowego właściwych w danym sporze, wypowiadanie się w przedmiocie
         wykładni tych przepisów, ani orzekanie o poprawności wykładni dokonanej przez sąd krajowy (zob. podobnie wyrok z dnia 23 kwietnia
         2009 r. w sprawach połączonych od C‑387/07 do C‑380/07 Angelidaki i in., Zb.Orz. s. I‑3071, pkt 48).

      52      Spór przed sądem krajowym dotyczy w szczególności interpretacji przepisów wspólnotowych odnoszących się do wniosków o przyznanie
         pomocy w odniesieniu do inwentarza żywego, określonych w tych przepisach przesłanek przyznawania premii specjalnych za samce
         bydła i premii rekompensacyjnych przewidzianych w art. 4 i 13 rozporządzenia nr 1254/1999 oraz sposobu, w jaki właściwe władze
         krajowe stosują przepisy wspólnotowe.

      53      Oskarżeni podnoszą, iż interpretowanie właściwych przepisów wspólnotowych w taki sposób, że hodowla może być prowadzona wyłącznie
         na obszarach przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych należących do producenta lub w odniesieniu do których producent może
         przedstawić konkretny tytuł prawny będący podstawą ich użytkowania, jest sprzeczne z duchem tych przepisów, które odnoszą
         się do obszarów użytkowanych przez producenta lub przez niego wykorzystywanych, niezależnie od wszelkich kwestii związanych
         z tytułem prawnym, na podstawie którego dochodzi do tego użytkowania lub wykorzystywania. Zdaniem oskarżonych, zamiar prawodawcy
         wspólnotowego polegający na uzależnieniu płatności od zwykłego użytkowania lub dostępności obszarów przeznaczonych pod uprawę
         roślin paszowych wynika w szczególności z art. 3, 12 i 17 rozporządzenia nr 1254/1999, z art. 1 ust. 4 rozporządzenia nr 3508/92
         i z art. 5, 6 i 22 rozporządzenia nr 2419/2001.

      54      Zdaniem oskarżonych przepisy wspólnotowe dotyczące przyznawania premii specjalnych za samce bydła i premii rekompensacyjnych
         nie zawierają żadnej wzmianki o tytule prawnym zajmowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych. Liczy się jedynie
         rzeczywiste użytkowanie terenów przeznaczonych na pastwiska. Rozporządzenie nr 1254/1999 przewiduje szereg ścisłych wymagań
         mających zapewnić, że hodowca hoduje w swoim gospodarstwie liczbę sztuk bydła wystarczającą, aby móc skorzystać z premii.
         Kluczowym elementem jest istnienie zgłoszonego pogłowia bydła.

      55      Natomiast AVEPA, a także rządy włoski i grecki uznają, iż przepisy krajowe zobowiązujące wnioskodawcę do przedstawienia ważnego
         tytułu prawnego dowodzącego, że dysponuje on powierzchnią, której dotyczy jego wniosek o premię specjalną za samce bydła i premię
         rekompensacacyjną, nie są w tym zakresie sprzeczne z przepisami wspólnotowymi. Na państwach członkowskich spoczywa, w ramach
         ZSZiK, obowiązek ustanowienia środków nadzoru i sposobów kontroli, tak aby skutecznie zapewnić przestrzeganie przepisów z zakresu
         pomocy wspólnotowej, oraz przyjęcia przepisów mających na celu zapobieganie nieprawidłowościom i nadużyciom, a także skuteczne
         ich karanie.

      56      AVEPA i rząd włoski podnoszą w szczególności, że wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego umożliwia kontrolę zgodności
         danych przedstawionych we wnioskach o przyznanie pomocy, pomaga uniknąć podwójnego uwzględnienia możliwości danego obszaru
         w zakresie zapewnienia paszy i zapobiega nieuczciwemu korzystaniu przez hodowców z terenów innych podmiotów w oczywistym celu
         obejścia przepisów dotyczących pomocy.

      57      Jak słusznie wskazuje Komisja, należy zbadać, czy przepisy wspólnotowe, w szczególności rozporządzenie nr 1254/1999, ustanawiają
         jako przesłankę przyznania premii specjalnych za samce bydła i premii rekompensacyjnych obowiązek dotyczący przedstawienia
         ważnego tytułu prawnego do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych objętych wnioskiem o przyznanie
         pomocy, a w przypadku otrzymania odpowiedzi przeczącej ? zbadać, czy przepisy wspólnotowe sprzeciwiają się wprowadzeniu takiego
         obowiązku przez państwa członkowskie w przepisach krajowych.

      58      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa wspólnotowego należy brać pod uwagę nie tylko
         ich brzmienie, lecz także kontekst oraz cele uregulowania, którego stanowią one część (wyroki: z dnia 1 marca 2007 r. w sprawie
         C‑34/05 Schouten, Zb.Orz.. s. I‑1687, pkt 25; z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie C‑45/05 Maatschap Schonewille-Prins, Zb.Orz.
         s. I‑3997, pkt 30).

      59      Przede wszystkim, jeżeli chodzi o rozpatrywane przepisy wspólnotowe, art. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1254/1999 definiuje
         gospodarstwo jako wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez producenta i znajdujące się na terytorium jednego państwa
         członkowskiego.

      60      Artykuł 12 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że łączna liczba zwierząt uprawnionych do premii specjalnej przewidzianej w art. 4
         ust. 1 tego rozporządzenia jest ograniczona poprzez stosowanie współczynnika liczebności stada w gospodarstwie, który w latach
         rozpatrywanych w postępowaniu przed sądem krajowym wahał się pomiędzy 2 i 1,8 LU na hektar i w danym roku kalendarzowym.

      61      Jak wynika z art. 12 ust. 2 lit. a) i b) wspomnianego rozporządzenia, współczynnik liczebności odpowiada ułamkowi, którego
         licznik stanowi liczba zwierząt, dla których zostały złożone wnioski o premie, a mianownikiem jest powierzchnia obszaru przeznaczonego
         pod uprawę roślin paszowych w gospodarstwie przeznaczonego przez cały rok kalendarzowy na hodowlę bydła, owiec lub kóz. W konsekwencji,
         im większy jest obszar przeznaczony pod uprawę roślin paszowych na potrzeby hodowli bydła, tym większa jest liczba zwierząt,
         za które można ubiegać się o premię specjalną.

      62      Ani definicja gospodarstwa zawarta w art. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1254/1999, ani odniesienie do „części gospodarstwa,
         która jest dostępna” zawarte w art. 12 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia nie pozwalają wyciągnąć wniosku, że na mocy tego
         rozporządzenia, aby móc skorzystać z żądanych premii, przy składaniu wniosku o przyznanie pomocy producent musi przedstawić
         ważny dokument, który albo potwierdza, iż on sam jest właścicielem obszaru uwzględnionego we wniosku, albo wykazuje jego prawo
         do użytkowania tego obszaru na podstawie innego tytułu prawnego.

      63      Jak wskazuje Komisja, te przepisy nie wykluczają, że samo rzeczywiste użytkowanie obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin
         paszowych przez cały rozpatrywany rok kalendarzowy może oznaczać dostępność tego obszaru w rozumieniu rozporządzenia nr 1254/1999.

      64      Zarówno z art. 12 ust. 2 ostatni akapit rozporządzenia nr 1254/1999, jak i z art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 3887/92
         wynika, że obszary przeznaczone pod uprawę roślin paszowych stanowiące przedmiot wniosku o przyznanie pomocy mogą być użytkowane
         wspólnie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 2419/2001, które stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy odnoszących
         się do lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2002 r., w przypadku gdy obszar przeznaczony
         pod uprawę roślin paszowych jest użytkowany wspólnie, właściwe władze krajowe mogą przyporządkować go indywidualnym rolnikom
         proporcjonalnie do ich użytkowania lub prawa do użytkowania danego obszaru.

      65      Jeżeli chodzi o art. 22 rozporządzenia nr 2419/2001, zatytułowany „Wyznaczanie obszaru”, stanowi on, że obszar działek rolnych
         jest ustalany przy pomocy wszelkich odpowiednich środków, i że jeżeli całkowity obszar działki rolnej nie jest brany pod uwagę,
         ponieważ nie była ona użytkowana w całości, uwzględniany jest rzeczywiście użytkowany obszar.

      66      Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że przyznanie odnośnych premii zależy, po pierwsze, od rzeczywiście użytkowanych obszarów
         przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych, a po drugie, od liczby zwierząt hodowanych na tych obszarach w ciągu rozpatrywanego
         roku kalendarzowego, a nie od przedstawienia ważnego tytułu prawnego stanowiącego podstawę użytkowania tych obszarów.

      67      Następnie, jeżeli chodzi o cele realizowane przez rozporządzenie nr 1254/1999, z 4 i 13 motywu tego rozporządzenia wynika,
         że jednym z jego założeń jest spowolnienie intensyfikacji produkcji wołowiny i cielęciny, ponieważ producenci hodują bydło,
         którego pogłowie nieustannie rośnie przy niezmiennej powierzchni gospodarstw i ograniczonych zasobach paszowych (ww. wyrok
         w sprawie Schouten, pkt 28).

      68      Współczynnik liczebności określony w art. 12 wspomnianego rozporządzenia ma więc na celu przyznawanie premii wyłącznie za zwierzęta
         hodowane w gospodarstwie, którego powierzchnia jest wystarczająca, by zapewnić im paszę. Jak słusznie wskazuje Komisja, ustalanie
         współczynnika liczebności w oparciu o powierzchnię dostępnego obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin paszowych uwzględnia
         rzeczywiste możliwości gospodarstwa w zakresie zapewnienia paszy i kontrole rzeczywistego wykorzystania tych możliwości, nie
         zaś możliwości tego obszaru w zakresie zapewnienia paszy dostępne z formalnego i prawnego punktu widzenia, ale w rzeczywistości
         niewykorzystywane.

      69      Jak wskazują oskarżeni, dla osiągnięcia tego celu rozporządzenia nr 1254/1999 nie jest konieczne wymaganie uprzedniego przedstawienia
         ważnego tytułu prawnego stanowiącego podstawę użytkowania obszarów uwzględnionych we wniosku o przyznanie pomocy jako warunku
         przyznania premii, których dotyczy wniosek. Wystarczające w tym względzie jest przedstawienie dowodu rzeczywistego użytkowania
         tych obszarów.

      70      Z powyższych rozważań wynika, że art. 12 rozporządzenia nr 1254/1999 nie uzależnia dopuszczalności wniosku o premie specjalne
         za samce bydła i premie rekompensacyjne od przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania
         obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych będących przedmiotem wniosku. Stosowne przepisy rozporządzenia nr 1254/1999,
         kontekst, w jaki są wpisane oraz cele zakładane w szczególności przez to rozporządzenie wskazują, że przesłankę dopuszczalności
         przyznania wnioskowanej pomocy stanowi rzeczywiste użytkowanie obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych.

      71      Niemniej jednak, nawet jeżeli taka przesłanka nie jest określona w przepisach wspólnotowych, należy zbadać, jak wskazano w pkt 57
         niniejszego wyroku, czy przepisy te sprzeciwiają się wprowadzeniu przez państwa członkowskie w ich przepisach krajowych obowiązku
         przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę
         roślin paszowych będących przedmiotem wniosku.

      72      W tym względzie należy zbadać charakter i cele ZSZiK, ustanowionego na mocy przepisów wspólnotowych dotyczących wspólnotowych
         systemów pomocy i ustalić, jaki zakres swobodnego uznania został przyznany państwom członkowskim w odniesieniu do kontroli
         przestrzegania warunków określonych dla przyznawania pomocy w ramach ZSZiK.

      73      Zgodnie z art. 1 i 2 rozporządzenia nr 3508/92, każde państwo członkowskie ma obowiązek stworzenia ZSZiK, obejmującego skomputeryzowaną
         bazę danych, system identyfikacyjny dla działek rolnych, system do identyfikacji i rejestracji zwierząt, wnioski o przyznanie
         pomocy i zintegrowany system kontroli.

      74      ZSZiK ma na celu, zgodnie z motywami 7 i 9 rozporządzenia nr 3887/92, skuteczne kontrolowanie przestrzegania przepisów z zakresu
         wspólnotowej pomocy i ustanowienie przepisów zmierzających do zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom oraz ich skuteczne
         karanie (zobacz podobnie, wyroki: z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie C‑354/9 National Farmers’ Union i in., Rec. s. I‑4559,
         pkt 51; z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie C‑63/00, Schilling i Nehring, Rec. s. I‑4483, pkt 25; a także z dnia 1 lipca 2004 r.
         w sprawie C‑295/02 Gerken, Zb.Orz. s. I‑6369, pkt 41).

      75      Z przepisów wspólnotowych dotyczących ZSZiK, ochrony interesów finansowych Wspólnoty i finansowania WPR jasno wynika, że zadaniem
         państw członkowskich jest ustanawianie środków odpowiednich, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie ZSZiK i że są one między
         innymi zobowiązane do przyjęcia środków koniecznych w celu zapewnienia, że transakcje finansowane przez Wspólnoty, a w szczególności
         przez EFOGR są rzeczywiście przeprowadzane oraz, że są wykonywane prawidłowo; zadaniem państw członkowskich jest również ustanawianie
         środków niezbędnych do przeciwdziałania nieprawidłowościom i odpowiedniego ich traktowania.

      76      Również z analizy przepisów wspólnotowych dotyczących wspólnotowych systemów pomocy i ZSZiK wynika, że państwa członkowskie
         korzystają z zakresu swobodnego uznania przy wdrażaniu wspomnianych systemów oraz przy dokonywaniu wyboru środków krajowych,
         które uznają za konieczne dla skutecznego zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom oraz ich karania.

      77      I tak art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 3508/92 stanowi, że w celu zakwalifikowania się do systemów pomocy, każdy rolnik powinien
         co roku złożyć wniosek o przyznanie pomocy obszarowej, wskazujący działki rolne, w tym obszary przeznaczone pod uprawę roślin
         paszowych oraz tam, gdzie ma to zastosowanie, „wszelkie inne niezbędne informacje określone bądź w rozporządzeniach dotyczących
         [wspomnianych wspólnotowych] systemów [pomocy] […], bądź przez zainteresowane państwa członkowskie”.

      78      Podobnie art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 3887/92 stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy obszarowej powinien zawierać wszystkie
         konieczne informacje, a w szczególności szczegółowe dane umożliwiające identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie,
         określenie ich powierzchni, położenia i użytkowania.

      79      Zakres swobodnego uznania, z którego korzystają państwa członkowskie w odniesieniu do kontroli wniosków o przyznanie pomocy,
         wynika również z rozporządzenia nr 2419/2001. Z motywu 48 tego rozporządzenia wynika, że państwa członkowskie powinny podejmować
         wszelkie dalsze działania niezbędne dla jego sprawnego wykonywania. Zgodnie z art. 4 wspomnianego rozporządzenia państwa członkowskie
         powinny zapewnić rzetelną identyfikację działek rolnych i wymagać składania wniosków o przyznanie pomocy obszarowej zawierających
         szczegółowe dane lub z załączonymi dokumentami określonymi przez właściwe władze umożliwiającymi zlokalizowanie i dokonanie
         pomiaru każdej działki. Zgodnie z art. 22 ust. 3 tego samego rozporządzenia kwalifikacja działek rolnych jest weryfikowana
         przy pomocy wszelkich właściwych środków i, w tym celu, w miarę potrzeby mogą być wymagane dodatkowe dowody.

      80      Ponadto art. 7 rozporządzenia nr 1259/1999 stanowi, że żadne płatności z tytułu systemów pomocy, których dotyczy to rozporządzenie,
         nie zostaną przyznane beneficjentom, w wypadku których stwierdzono, iż w celu osiągnięcia korzyści niezgodnych z celami systemów
         wsparcia sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności.

      81      Co więcej, środki, o których mowa w pkt 75 niniejszego wyroku, a które państwa członkowskie powinny podjąć w celu upewnienia
         się, że transakcje finansowane przez Wspólnoty są rzeczywiście przeprowadzane oraz że są wykonywane prawidłowo, powinny, jak
         wynika z art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 oraz z art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1258/1999, zostać przyjęte zgodnie
         z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi prawa krajowego.

      82      Ze wspomnianych powyżej przepisów wspólnotowych dotyczących systemów pomocy i sposobów funkcjonowania ZSZiK jasno wynika,
         że państwom członkowskim przysługuje zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od wnioskodawcy
         dotyczących obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych uwzględnionych we wniosku o przyznanie pomocy. W ramach tego
         swobodnego uznania państwa członkowskie mogą szczegółowo określić dowody, jakie należy przedstawić dla uzasadnienia wniosku
         o przyznanie pomocy, odwołując się w szczególności do zwyczajów panujących w rolnictwie na ich obszarze w odniesieniu do korzystania
         i użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych oraz do tytułów prawnych, jakie są przedstawiane odnośnie
         do takiego korzystania.

      83      Należy jednak przypomnieć, że ten zakres swobodnego uznania podlega pewnym ograniczeniom.

      84      I tak, jak wynika z motywu 15 rozporządzenia nr 1254/1999, państwa członkowskie są zobowiązane do korzystania z przyznanych
         im kompetencji wyłącznie w oparciu o obiektywne kryteria, aby przywiązywać należną wagę do zasady równego traktowania oraz
         unikać zakłócenia rynku i konkurencji. Chociaż wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego stanowi, co do zasady, takie obiektywne
         kryterium, do sądu krajowego należy zbadanie, czy odnosi się on do wszystkich zainteresowanych wnioskodawców znajdujących
         się w porównywalnej sytuacji.

      85      Podobnie, z art. 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że środki kontroli przyjęte przez państwa członkowskie dla
         zapewnienia prawidłowości i rzeczywistej realizacji transakcji związanych z interesami finansowymi Wspólnot oraz finansowaniem
         WPR, takich jak transakcje finansowane przez EFOGR, powinny być właściwe ze względu na charakter danego sektora i proporcjonalne
         do realizowanych celów.

      86      W konsekwencji, korzystając z zakresu swobodnego uznania w odniesieniu do dowodów wymaganych jako uzasadnienie wniosku o przyznanie
         pomocy, szczególnie jeżeli chodzi o możliwość zobowiązania wnioskodawcy do przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego
         prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych będących przedmiotem wniosku, państwa
         członkowskie powinny uwzględniać cele przepisów wspólnotowych dotyczących pomocy, oraz, w szczególności, przestrzegać ogólnych
         zasad prawa wspólnotowego, w szczególności zasady proporcjonalności.

      87      Zgodnie z orzeczeniem Trybunału powyższa zasada, która wymaga, aby środki wprowadzone na mocy przepisu były właściwe dla osiągnięcia
         zakładanego celu i nie wykraczały poza to, co niezbędne dla jego realizacji, powinna być przestrzegana zarówno przez prawodawcę
         wspólnotowego, jak i ustawodawców i sądy krajowe, które stosują prawo wspólnotowe (zobacz, podobnie, wyrok z dnia 17 stycznia
         2008 r. w sprawach połączonych C‑37/06 i C‑58/06 Viamex Agrar Handel, Zb.Orz. s. I‑69, pkt 33). W konsekwencji, ta zasada
         powinna być przestrzegana przez właściwe władze krajowe przy stosowaniu przepisów rozporządzenia nr 1254/1999 oraz przepisów
         odnoszących się do ZSZiK.

      88      Jak wynika z pkt 75 niniejszego wyroku, przepisy wspólnotowe dotyczące ZSZiK, ochrony interesów finansowych Wspólnoty i finansowanie
         WPR wymagają ustanowienia środków krajowych odpowiednich, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie ZSZiK oraz rzeczywistą realizację
         i prawidłowe wykonanie systemów pomocy finansowanych przez Wspólnotę. Założenia te są uwzględniane przez przepisy właściwe
         w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, które, jak wynika z pkt 56 niniejszego wyroku, mają na celu zapobieganie nieuczciwemu
         korzystaniu przez hodowców z terenów innych podmiotów w celu obejścia przepisów wspólnotowych dotyczących wspomnianych systemów.
         Wynikający z przepisów włoskich wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego wydaje się odpowiadać wymogom zasady proporcjonalności.

      89      Do sądu krajowego należy jednak zbadanie, czy w przypadku sprawy będącej przedmiotem postępowania przed tym sądem zasada ta
         była przestrzegana.

      90      W świetle powyższych rozważań na postawione pytanie należy odpowiedzieć, że przepisy wspólnotowe, a w szczególności rozporządzenie
         nr 1254/1999, nie uzależniają dopuszczalności wniosku o premie specjalne za samce bydła i premie rekompensacyjne od przedstawienia
         ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych
         będących przedmiotem wniosku. Niemniej jednak przepisy wspólnotowe nie sprzeciwiają się wprowadzeniu przez państwa członkowskie
         na mocy przepisów krajowych obowiązku przedstawienia takiego tytułu, pod warunkiem uwzględniania celów przepisów wspólnotowych
         i przestrzegania ogólnych zasad prawa wspólnotowego, w szczególności zasady proporcjonalności.

       W przedmiocie kosztów
      91      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      Przepisy wspólnotowe, a w szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 1254/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji
            rynku wołowiny i cielęciny, nie uzależniają dopuszczalności wniosku o premie specjalne za samce bydła i premie rekompensacyjne
            od przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę
            roślin paszowych będących przedmiotem wniosku. Niemniej jednak przepisy wspólnotowe nie sprzeciwiają się wprowadzeniu przez
            państwa członkowskie na mocy przepisów krajowych obowiązku przedstawienia takiego tytułu, pod warunkiem uwzględniania celów
            przepisów wspólnotowych i przestrzegania ogólnych zasad prawa wspólnotowego, w szczególności zasady proporcjonalności.
      Podpisy
      ** Język postępowania: włoski.


title: Wyrok Trybunału (pełny skład) z dnia 12 października 2004 r.#Peter Paul, Cornelia Sonnen-Lütte i Christel Mörkens przeciwko Bundesrepublik Deutschland.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundesgerichtshof - Niemcy.#Instytucje kredytowe - System gwarancji depozytów - Dyrektywa 94/19/WE - Dyrektywy 77/780/EWG, 89/299/EWG i 89/646/EWG - Środki kontroli podejmowane przez właściwe organy w celu ochrony deponenta - Odpowiedzialność właściwych organów nadzoru za straty spowodowane zaniedbaniami w nadzorze.#Sprawa C-222/02.

text:
      Sprawa C-222/02
      Peter Paul i in.
      przeciwko
      Bundesrepublik Deutschland
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof)
      Instytucje kredytowe – System gwarancji depozytów – Dyrektywa 94/19/WE – Dyrektywy 77/780/EWG, 89/299/EWG i 89/646/EWG – Środki kontroli podejmowane przez właściwe organy w celu ochrony deponenta – Odpowiedzialność właściwych organów nadzoru za straty spowodowane zaniedbaniami w nadzorze
      Streszczenie wyroku
      1.        Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Swoboda świadczenia usług – Instytucje kredytowe – Systemy gwarancji
            depozytów – Uregulowania krajowe ograniczające zadania krajowego organu nadzoru do wykonywania ich wyłącznie w interesie publicznym
            i wykluczające możliwość ubiegania się o naprawienie szkody wynikłej z zaniedbania w nadzorze – Zgodność z dyrektywą 94/19
            – Przesłanka – Zapłata odszkodowań na rzecz deponentów stosownie do postanowień dyrektywy
      (dyrektywa 94/19 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 3 ust. 2–5)
      2.        Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Swoboda świadczenia usług – Instytucje kredytowe – Nadzór nad instytucjami
            kredytowymi – Uregulowania krajowe ograniczające zadania krajowego organu nadzoru do wykonywania ich wyłącznie w interesie
            publicznym i wykluczające możliwość ubiegania się o naprawienie szkody wynikłej z zaniedbania w nadzorze – Zgodność z dyrektywami
            77/780, 89/299 oraz 89/646
      (dyrektywy Rady 77/780, 89/299 oraz 89/646)
      1.        W sytuacji gdy zapewnione jest odszkodowanie na rzecz deponentów przewidziane dyrektywą 94/19 w sprawie systemów gwarancji
         depozytów, art. 3 ust. 2–5 tej dyrektywy nie może być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi krajowemu,
         zgodnie z którym zadania krajowego organu nadzoru nad instytucjami kredytowymi są wykonywane wyłącznie w interesie publicznym,
         co zgodnie z prawem krajowym wyłącza możliwość ubiegania się przez osoby fizyczne o naprawienie szkody wynikłej z zaniedbania
         w nadzorze ze strony tego organu.

      Przepisy te mają bowiem zagwarantować deponentom, iż instytucja kredytowa, w której zdeponowali oni swoje wkłady, jest członkiem
         systemu gwarancji depozytów, tak iż ich prawo do odszkodowania w przypadku niedostępności ich depozytów będzie chronione zgodnie
         z przepisami dyrektywy i służą zatem jedynie utworzeniu i prawidłowemu funkcjonowaniu systemu gwarancji depozytów w postaci,
         w jakiej został on przewidziany dyrektywą. Natomiast gdy zapewnione jest to odszkodowanie, nie przyznają one deponentom uprawnienia
         do tego, by właściwe organy podejmowały środki nadzoru w ich interesie.

      (por. pkt 29–30, 32 oraz pkt 1 sentencji)
      2.        Pierwsza dyrektywa 77/780 w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących podejmowania
         i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe, dyrektywa 89/299 w sprawie funduszy własnych instytucji kredytowych,
         jak również druga dyrektywa 89/646 w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących
         podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe nie sprzeciwiają się przepisowi krajowemu, zgodnie z którym
         zadania krajowego organu nadzoru nad instytucjami kredytowymi są wykonywane wyłącznie w interesie publicznym, co zgodnie z prawem
         krajowym wyłącza możliwość ubiegania się przez osoby fizyczne o naprawienie szkody wynikłej z zaniedbania w nadzorze ze strony
         tego organu.

      W istocie o ile dyrektywy te nakładają na organy krajowe liczne obowiązki nadzorcze względem instytucji kredytowych, o tyle
         ani z tego, ani z faktu, że jednym z celów powołanych dyrektyw jest ochrona deponentów, nie wynika koniecznie, iż dyrektywy
         te zmierzają do przyznania deponentom uprawnień na wypadek niedostępności ich depozytów spowodowanej zaniedbaniami w nadzorze
         ze strony właściwych organów krajowych.

      (por. pkt 39–40, 47 oraz pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (w pełnym składzie)
      z dnia 12 października 2004 r. (*)

      Instytucje kredytowe – System gwarancji depozytów – Dyrektywa 94/19/WE – Dyrektywy 77/780/EWG, 89/299/EWG i 89/646/EWG – Środki kontroli podejmowane przez właściwe organy w celu ochrony deponenta – Odpowiedzialność właściwych organów nadzoru za straty spowodowane zaniedbaniami w nadzorze
      W sprawie C-222/02
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym,
      złożony przez Bundesgerichtshof (Niemcy) postanowieniem z dnia 16 maja 2002 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 17 czerwca
         2002 r., w ramach postępowania:

      Peter Paul,
      Cornelia Sonnen-Lütte,
      Christel Mörkens
      przeciwko
      Bundesrepublik Deutschland,
      TRYBUNAŁ (w pełnym składzie),
      w składzie: V. Skouris, Prezes, P. Jann, C. W. A. Timmermans, A. Rosas, C. Gulmann (sprawozdawca), J.-P. Puissochet, J. N. Cunha
         Rodrigues, prezesi izb, R. Schintgen, F. Macken, N. Colneric i S. von Bahr, sędziowie,

      rzecznik generalny: Ch. Stix-Hackl,
      sekretarz: M.-F. Contet, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 30 września 2003 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      -      w imieniu P. Paula, C. Sonnen-Lütte oraz Ch. Mörkens przez K. Hasse, Rechtsanwalt,
      -      w imieniu rządu niemieckiego przez W.-D. Plessinga oraz A. Tiemann, działających w charakterze pełnomocników,
      -      w imieniu rządu hiszpańskiego przez E. Braquehaisa Conesę, działającego w charakterze pełnomocnika,
      -      w imieniu rządu irlandzkiego przez D. J. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez A. M. Collinsa,
         BL,

      -      w imieniu rządu włoskiego przez I. M. Braguglię, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez P. Palmieri, avvocatessa
         dello Stato,

      -      w imieniu rządu portugalskiego przez L. I. Fernandesa i L. Máximo dos Santos, działających w charakterze pełnomocników,
      -      w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez K. Manjiego, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez M. Hoskinsa,
         barrister,

      -      w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez G. Zavvosa, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez B. Wägenbaura,
         Rechtsanwalt,

      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 25 listopada 2003 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 i 7 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
         94/19/WE z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów (Dz.U. L 135, str. 5), jak również wielu przepisów
         pierwszej dyrektywy Rady 77/780/EWG z dnia 12 grudnia 1977 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
         dotyczących podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (Dz.U. L 322, str. 30), dyrektywy Rady 89/299/EWG
         z dnia 17 kwietnia 1989 r. w sprawie funduszy własnych instytucji kredytowych (Dz.U. L 124, str. 16), jak również drugiej
         dyrektywy Rady z 15 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących
         podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz zmieniającej dyrektywę 77/780 (Dz.U. L 386, str. 1).

      2        Wniosek ten został przedłożony w ramach sporów zawisłych pomiędzy P. Paulem oraz C. Sonnen-Lütte i Ch. Mörkens (zwanych dalej
         „P. Paul i in”.) a Bundesrepublik Deutschland, od której powodowie domagają się odszkodowania z tytułu opóźnionej transpozycji
         dyrektywy 94/19 i zaniedbań w nadzorze, których dopuściło się wobec pewnego banku Bundesaufsichtsamt für das Kreditwesen (federalny
         urząd nadzoru nad instytucjami kredytowymi, zwany dalej „Bundesaufsichtsamt”).

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3        Zgodnie z brzmieniem motywu dwudziestego czwartego dyrektywy 94/19:

      „[…] Państwa Członkowskie lub ich odpowiednie organy nie mogą na podstawie niniejszej dyrektywy czynić siebie odpowiedzialnymi
         za deponentów, jeżeli troszczyły się o utworzenie bądź urzędowe uznanie jednego lub kilku systemów, które same zabezpieczają
         depozyty bądź instytucje kredytowe i zapewniają zapłatę odszkodowań oraz ochronę deponentów stosownie do postanowień niniejszej
         dyrektywy”.

      4        Artykuł 3 dyrektywy 94/19 przewiduje:

      „1.      Każde Państwo Członkowskie czuwa nad utworzeniem i urzędowym uznaniem na swoim terytorium jednego lub kilku systemów gwarancji
         depozytów. […]

      […]
      2. Jeżeli instytucja kredytowa, będąca członkiem systemu gwarancji depozytów, nie spełnia zobowiązań, to właściwe władze,
         które wydały zezwolenie, zostaną o tym poinformowane; we współpracy z systemem gwarantowania podejmą wszelkie stosowne kroki,
         łącznie z wymierzeniem sankcji, aby zagwarantować, że instytucja kredytowa spełni swoje zobowiązania.

      3. Jeżeli instytucja kredytowa, mimo tych działań, nie dotrzyma swych zobowiązań, to system może – jeżeli prawo krajowe pozwala
         na wykluczenie jednego z członków – za zgodą właściwych władz oznajmić o swoich zamiarach wykluczenia instytucji kredytowej
         z systemu, z terminem wypowiedzenia, który nie może być krótszy niż dwanaście miesięcy. Depozyty dokonane przed upływem terminu
         wypowiedzenia będą nadal chronione w całości przez ten system. Jeżeli po upływie terminu wypowiedzenia instytucja kredytowa
         nie dopełniła swoich zobowiązań, system gwarancji może, za ponowną wyraźną zgodą właściwych władz, przeprowadzić wykluczenie
         instytucji kredytowej.

      4. Jeżeli prawo krajowe na to zezwala, instytucja kredytowa wykluczona z systemu gwarancji depozytów za wyraźną zgodą właściwych
         władz, które wydały zezwolenie, może nadal przyjmować depozyty, jeżeli przed jej wykluczeniem z systemu podjęła inne działania
         przygotowawcze w celu gwarancji depozytów i zapewniające deponentom ochronę, której poziom i zakres są równoważne z systemem
         uznanym urzędowo.

      5. Jeżeli instytucja kredytowa, której wykluczenie z systemu gwarancji jest przewidziane zgodnie z ust. 3, nie jest w stanie
         podjąć jakichkolwiek innych działań, które spełniałyby wymagania, o których mowa w ust. 4, to właściwe władze, które wydały
         zezwolenie, odwołują je w trybie natychmiastowym”.

      5        Zgodnie z art. 7 dyrektywy 94/19:

      „1. W przypadku gdyby depozyty były niedostępne, systemy gwarancji depozytów przewidują, by całość depozytów tego samego deponenta
         była pokryta do wysokości sumy 20 000 ECU.

      […]
      3. Niniejszy artykuł nie wyklucza, że przepisy, które oferują większe i pełniejsze zabezpieczenie depozytów, zostaną utrzymane
         lub wydane. W szczególności systemy gwarancji depozytów ze względów socjalnych mogą pokrywać w całości tylko niektóre rodzaje
         depozytów.

      […]
      6. Państwa Członkowskie zadbają, aby deponent miał możliwość, jeśli chodzi o przysługujące mu odszkodowanie, wystąpić z zażaleniem
         przeciwko systemowi gwarancji depozytów”.

      6        Artykuł 14 ust. 1 dyrektywy 94/19 przewiduje, że „Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne,
         konieczne do wdrożenia niniejszej dyrektywy przed dniem 1 lipca 1995 r.”.

       Uregulowania krajowe
      7        Przepisy § 6 ust. 3 i 4 Gesetz über das Kreditwesen (niemieckiej ustawy o instytucjach i transakcjach kredytowych, zwanej
         dalej „KWG”) w brzmieniu mającym zastosowanie w postępowaniu przed sądem krajowym (ze zmianą z dnia 9 września 1998 r., BGBl.
         1998 I, str. 2776) stanowią:

      „3. Bundesaufsichtsamt w ramach swoich zadań może wydawać zarządzenia dotyczące instytucji i jej kierownictwa, które są właściwe
         i konieczne do zapobiegania albo do wyeliminowania nadużyć w instytucji, które mogą zagrozić bezpieczeństwu aktywów powierzonych
         instytucji albo naruszać prawidłowe przeprowadzanie operacji bankowych lub usług finansowych.

      4. Bundesaufsichtsamt wykonuje zadania powierzone mu na mocy niniejszej ustawy oraz innych ustaw wyłącznie w interesie publicznym”.
      8        Przepisowi temu odpowiada dziś § 4 ust. 4 Gesetz über die Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (niemieckiej ustawy
         o federalnym urzędzie nadzoru usług finansowych) z dnia 22 kwietnia 2002 r. (BGBl. 2002 I, str. 1310).

      9        Przepis § 839 ust. 1 zdanie pierwsze Bürgerliches Gesetzbuch (niemieckiego kodeksu cywilnego, zwanego dalej „BGB”) stanowi:

      „Urzędnik, który umyślnie lub na skutek niedbalstwa naruszy obowiązki służbowe w stosunku do osoby trzeciej, jest zobowiązany
         wyrównać szkody poniesione z tego tytułu przez osobę trzecią”.

      10      Grundgesetz (niemiecka ustawa zasadnicza, zwana dalej „GG”) przewiduje w art. 34 zdanie pierwsze, iż:

      „Jeżeli ktoś w wykonywaniu powierzonego mu urzędu publicznego naruszy obowiązek służbowy w stosunku do osoby trzeciej, odpowiedzialność
         ponosi w zasadzie państwo albo jednostka, w której pełni on służbę”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
      11      P. Paul i in. byli klientami BVH Bank Bank für Vermögensanlagen und Handel AG (zwanego dalej „BVH Bank”). Bank ten uzyskał
         w 1987 r. zezwolenie Bundesaufsichtsamt na podjęcie działalności kredytowej, jednak nie należał do żadnego systemu gwarancji
         depozytów. W latach 1987–1992 ubiegał się on bezskutecznie o przyjęcie do funduszu gwarancji depozytów Bundesverband deutscher
         Banken e.V., lecz zrezygnował z udziału w postępowaniu dopuszczeniowym z uwagi na niespełnienie wymaganych warunków.

      12      W latach 1991, 1995 i 1997 zła sytuacja finansowa BVH Bank skłoniła Bundesaufsichtsamt do przeprowadzenia kontroli działalności
         tego banku. W wyniku trzeciej z tych kontroli Bundesaufsichtsamt złożył w dniu 14 listopada 1997 r. wniosek o wszczęcie postępowania
         upadłościowego oraz cofnął BVH Bank zezwolenie na prowadzenie działalności bankowej.

      13      P. Paul i in. otworzyli w BVH Bank rachunki depozytów terminowych, odpowiednio w dniach 7 czerwca 1995 r., 28 lutego 1994 r.
         oraz 17 czerwca 1993 r. W ramach wszczętego w grudniu 1997 r. postępowania upadłościowego zgłosili oni wierzytelności w wysokości,
         odpowiednio, 131 455,80 DEM, 101 662,51 DEM i 66 976,20 DEM.

      14      P. Paul i in. wnieśli do Landgericht Bonn (Niemcy) pozwy przeciwko Bundesrepublik Deutschland, domagając się odszkodowania
         za utratę swych depozytów. Podnoszą oni, iż nie utraciliby tych depozytów, gdyby transpozycja dyrektywy 94/19 nastąpiła w terminie
         wyznaczonym w art. 14 ust. 1 tej dyrektywy, tj. przed dniem 1 lipca 1995 r. Bundesaufsichtsamt byłby podjął środki nadzoru
         w stosunku do BVH Bank, zanim jeszcze powodowie zdążyliby dokonać wpłat w tym banku.

      15      Jednakże transpozycja dyrektywa 94/19 do prawa niemieckiego została dokonana dopiero ustawą z dnia 16 lipca 1998 r. transponującą
         dyrektywę WE w sprawie systemów gwarancji depozytów oraz dyrektywę WE w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów (BGBl.
         1998 I, str. 1842), która weszła w życie z dniem 1 sierpnia 1998 r.

      16      W pierwszej instancji Landgericht Bonn orzekł, iż poprzez opóźnioną transpozycję dyrektywy 94/19 Bundesrepublik Deutschland
         dopuściła się istotnego naruszenia prawa wspólnotowego oraz zasądził od pozwanej na rzecz każdego z powodów kwotę 39 450 DEM,
         stanowiącą równowartość 20 000 EUR, tj. kwotę przewidzianą w art. 7 ust. 1 dyrektywy 94/19, wraz z odsetkami.

      17      Roszczenia P. Paula i in. o naprawienie szkody majątkowej przekraczające rzeczoną kwotę zostały oddalone zarówno przez Landgericht
         Bonn, jak i Oberlandesgericht Köln (Niemcy). Zgodnie ze stanowiskiem przyjętym przez oba te sądy zastosowanie odpowiedzialności
         administracyjnej na podstawie art. 839 BGB w związku z art. 34 GG zakłada naruszenie „obowiązków służbowych wobec osoby trzeciej”,
         tj. obowiązek istniejący w każdym z przypadków w stosunku do osoby, która poniosła szkodę. Sądy te orzekły, iż okoliczność
         ta nie zachodzi w przypadku Bundesaufsichtsamt, który zgodnie z § 6 ust. 4 KGW powierzone mu zadania podejmuje wyłącznie w interesie
         publicznym.

      18      P. Paul i in. wnieśli w związku z powyższym „Revision” (skargę rewizyjną) do Bundesgerichtshof, domagając się zasądzenia od
         Bundesrepublik Deutschland odszkodowania z tytułu naruszenia prawa wspólnotowego.

      19      Bundesgerichtshof zauważa po pierwsze, iż P. Paul i in. nie wskazali dokładnie, jakie niezbędne środki nadzoru winny być,
         a nie zostały zastosowane przez Bundesaufsichtsamt. Po wtóre zaznacza, iż Bundesrepublik Deutschland nie odrzuciła wprost
         zarzutu nieprawidłowości w postępowaniu Bundesaufsichtsamt, a jedynie zakwestionowała jego odpowiedzialność na tej podstawie,
         iż organ ten wykonuje zadania w interesie publicznym. W tych okolicznościach Bundesgerichtshof uważa, że dla potrzeb rozpoznania
         skargi rewizyjnej należy oprzeć się na założeniu, iż Bundesaufsichtsamt nie podjął niezbędnych środków nadzoru lub też podjął
         je z opóźnieniem, na skutek czego P. Paul i in. ponieśli szkodę wyższą niż kwota odszkodowania zasądzona w pierwszej instancji.

      20      Zdaniem Bundesgerichtshof kwestią decydującą dla oceny prawnej zawisłej przed nim sprawy jest ustalenie, czy norma wyrażona
         w § 6 ust. 4 KWG może w sposób niepodważalny ograniczyć odpowiedzialność administracyjną Bundesaufsichtsamt poprzez nałożenie
         nań obowiązków administracyjnych wyłącznie w interesie publicznym – w którym to przypadku słuszne okazałoby się przyjęcie
         przez sądy niższych instancji, że Bundesrepublik Deutschland nie ponosi odpowiedzialności na podstawie § 839 BGB w związku
         z art. 34 GG – czy też przepis ten nie powinien mieć zastosowania ze względu na pierwszeństwo prawa wspólnotowego.

      21      Bundesgerichtshof wyjaśnia, że w przypadku orzeczenia przez Trybunał, iż dyrektywa 94/19 lub inne dyrektywy dotyczące instytucji
         kredytowych przyznają deponentom prawo do tego, że właściwe organy gwarantują środki nadzoru w ich interesie, § 6 ust. 4 KWG
         pozostawałby w sprzeczności z prawem wspólnotowym.

      22      Co się tyczy różnych dyrektyw odnoszących się do koordynacji w dziedzinie bankowości, które przytacza Bundesgerichtshof, sąd
         ten wskazuje, że w skardze rewizyjnej P. Paul i in. utrzymywali, iż z ogółu tych dyrektyw wynika, iż celem środków nadzoru
         bankowego jest ochrona deponentów. Wprawdzie dyrektywy te właściwe z punktu widzenia prawa nadzoru bankowego nie zawierają
         żadnego wyraźnego odwołania do ochrony deponentów, niemniej jednak stanowią one część całościowego uregulowania w zakresie
         nadzoru bankowego, który zdaniem P. Paula i in. byłby pozbawiony praktycznego zastosowania, gdyby Bundesaufsichtsamt zgodnie
         z § 6 ust. 4 KWG wykonywał swoje zadania wyłącznie w interesie publicznym.

      23      W tych okolicznościach Bundesgerichtshof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami
         prejudycjalnymi:

      „1)      a)     Czy przepisy art. 3 i 7 dyrektywy 94/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie systemów gwarancji
         depozytów przyznają deponentowi – poza prawem do odszkodowania z systemu gwarancji depozytów do wysokości kwoty określonej
         w art. 7 ust. 1 w przypadku nierozporządzalności depozytu – dalej idące prawo do tego, aby właściwe organy skorzystały ze
         środków określonych w art. 3 ust. 2–5, a w razie potrzeby również cofnęły zezwolenie udzielone instytucji kredytowej?

               b)     Jeżeli takie uprawnienie zostało przyznane deponentowi, czy obejmuje ono także możliwość domagania się naprawienia szkody
         wynikłej z nieprawidłowości w postępowaniu właściwych organów – ponad kwotę określoną w art. 7 ust. 1 dyrektywy [94/19]?

      2)      a)     Czy wymienione poniżej przepisy dyrektyw w sprawie harmonizacji przepisów odnoszących się do nadzoru bankowego – czytane oddzielnie
         lub łącznie oraz w danym przypadku, od którego momentu – przyznają oszczędzającemu i inwestorowi uprawnienia tego rodzaju,
         że właściwe organy Państw Członkowskich są zobowiązane do podejmowania w interesie tych osób środków nadzoru powierzonych
         im przez te dyrektywy, a w przypadku nieprawidłowości w postępowaniu ponoszą odpowiedzialność,

               czy też dyrektywa w sprawie gwarancji depozytów 94/19/WE zawiera wyczerpującą regulację szczególną dla wszystkich przypadków
         nierozporządzalności depozytów?:

      –        pierwsza dyrektywa Rady z dnia 12 grudnia 1977 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
         dotyczących podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (77/780/EWG), art. 6 ust. 1, motywy czwarty
         i dwunasty;

      –        druga dyrektywa Rady z dnia 15 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
         dotyczących podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe i zmieniająca dyrektywę 77/780/EWG (89/646/EWG),
         art. 3, art. 4–7, art. 10–17, motyw jedenasty;

      –        dyrektywa Rady z dnia 17 kwietnia 1989 r. w sprawie funduszy własnych instytucji kredytowych (89/299/EWG), art. 7 w związku
         z art. 2–6;

      –        dyrektywa 95/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 czerwca 1995 r. (zmieniająca dyrektywy 77/780/EWG i 89/646/EWG
         w dziedzinie instytucji kredytowych, dyrektywy 73/239/EWG i 92/49/EWG w dziedzinie ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na
         życie, dyrektywy 79/267/EWG i 92/96/EWG w dziedzinie ubezpieczeń na życie, dyrektywę 93/22/EWG w dziedzinie przedsiębiorstw
         inwestycyjnych i dyrektywę 85/611/EWG w zakresie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCTIS)
         w celu wzmocnienia nadzoru ostrożnościowego, Dz.U. L 168, str. 7), motyw piętnasty.

      b)      Czy dyrektywy Rady:
      –        92/30/EWG z dnia 6 kwietnia 1992 r. w sprawie nadzoru skonsolidowanego nad instytucjami kredytowymi (Dz.U. L 110, str. 52),
         motyw jedenasty;

      –        93/6/EWG z dnia 15 marca 1993 r. w sprawie adekwatności kapitałowej przedsiębiorstw inwestycyjnych i instytucji kredytowych
         (Dz.U. L 141, str. 1), motyw ósmy;

      –        93/22/EWG z dnia 10 maja 1993 r. w sprawie usług inwestycyjnych w zakresie papierów wartościowych (Dz.U. L 141, str. 27),
         motywy drugi, piąty, dwudziesty dziewiąty, trzydziesty drugi, czterdziesty pierwszy i czterdziesty drugi,

      mogą służyć jako pomoc w wykładni dla celów odpowiedzi na powyższe pytanie, niezależnie od tego, czy zawierają one przepisy
         mające zastosowanie w niniejszej sprawie?

      3)      Na wypadek gdyby Trybunał uznał, iż powołane dyrektywy lub niektóre spośród nich przyznają oszczędzającym lub inwestorom uprawnienie
         do tego, by właściwe organy podejmowały środki nadzoru w ich interesie, zostają jeszcze postawione następujące pytania:

      a)      Czy uprawnienie oszczędzającego lub inwestora do tego, aby w ich interesie były podejmowane środki nadzoru, skutkuje w postępowaniu
         przeciw Państwu Członkowskiemu bezpośrednio tym, iż normy prawa krajowego pozostające z nim w sprzeczności nie mają zastosowania?

      czy też
      b)      Państwo Członkowskie, które w trakcie transpozycji dyrektyw nie uwzględniło tego uprawnienia oszczędzających lub inwestorów,
         odpowiada jedynie na zasadach prawa wspólnotowego w zakresie odpowiedzialności państwa?

      c)      Czy w tym ostatnim przypadku Państwo Członkowskie naruszyło prawo wspólnotowe w sposób dostatecznie istotny, nie uznając przyznanego
         uprawnienia do skorzystania ze środków nadzoru?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      24      Choć dopuszczalność pytań prejudycjalnych została podana w wątpliwość w niektórych z uwag przedłożonych Trybunałowi, należy
         stwierdzić, iż w szczegółowym uzasadnieniu przywołanym w pkt 19–22 niniejszego wyroku Bundesgerichtshof wykazał, z jakich
         względów wykładnia powołanych przepisów prawa wspólnotowego jest jego zdaniem niezbędna do rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu
         przed sądem krajowym. Ponadto przedstawił on w sposób wystarczający stan prawny i faktyczny, by umożliwić Trybunałowi udzielenie
         mu użytecznej odpowiedzi, a stronom postępowania przed sądem krajowym, Państwom Członkowskim i Komisji, w szczególności, możliwość
         przedstawienia uwag zgodnie z art. 23 Statutu Trybunału Sprawiedliwości.

       W przedmiocie pytania pierwszego
      25      Poprzez pytanie pierwsze Bundesgerichtshof zmierza zasadniczo do ustalenia, czy dyrektywa 94/19, w zakresie w jakim przewiduje
         w art. 3 ust. 2–5 podjęcie środków nadzoru i obowiązek cofnięcia zezwolenia udzielonego instytucji kredytowej, sprzeciwia
         się przepisowi krajowemu, zgodnie z którym zadania krajowego organu nadzoru nad instytucjami kredytowymi są wykonywane wyłącznie
         w interesie publicznym, co zgodnie z prawem krajowym wyłącza możliwość ubiegania się przez osoby fizyczne o naprawienie szkody
         wynikłej z zaniedbania w nadzorze ze strony tego organu.

      26      W tym względzie należy przypomnieć, iż celem dyrektywy 94/19 jest ustanowienie ochrony deponentów na wypadek niedostępności
         depozytów powierzonych instytucji kredytowej należącej do systemu gwarancji depozytów, niezależnie od miejsca złożenia depozytu
         w obrębie Wspólnoty.

      27      Uprawnienie deponenta do odszkodowania w podobnych przypadkach jest określone przepisami art. 7 ust. 1 i 6 tej dyrektywy.
         Artykuł 7 ust. 1 określa maksymalną kwotę odszkodowania, której może dochodzić deponent na podstawie dyrektywy, natomiast
         ust. 3 precyzuje, iż Państwo Członkowskie może przewidzieć w prawie krajowym uregulowania prawne gwarantujące deponentom większe
         lub pełniejsze zabezpieczenie depozytów. Artykuł 7 ust. 6 dyrektywy 94/19 zobowiązuje Państwa Członkowskie do zapewnienia,
         by uprawnienie deponenta do odszkodowania, takie jak określone w szczególności w ust. 1 i 3, mogło być przedmiotem skargi
         przeciwko systemowi gwarancji depozytów.

      28      Artykuł 3 ust. 2–5 tej samej dyrektywy przewiduje zobowiązanie właściwych organów, które wydały zezwolenie instytucjom kredytowym,
         do czuwania – we współpracy z systemem gwarancji depozytów – nad tym, by te instytucje kredytowe wypełniały swoje zobowiązania
         jako członkowie systemu gwarancji depozytów, a w razie zaistnienia okoliczności wskazanych w ust. 5 – do podjęcia decyzji
         o cofnięciu zezwolenia udzielonego danej instytucji kredytowej.

      29      Artykuł 3 ust. 2–3 dyrektywy 94/14 ma zagwarantować deponentom, iż instytucja kredytowa, w której zdeponowali oni swoje wkłady,
         jest członkiem systemu gwarancji depozytów, tak iż ich prawo do odszkodowania w przypadku niedostępności ich depozytów będzie
         chronione zgodnie z przepisami dyrektywy, a w szczególności jej art. 7. Przepisy te służą zatem jedynie utworzeniu i prawidłowemu
         funkcjonowaniu systemu gwarancji depozytów w postaci, w jakiej został on przewidziany dyrektywą 94/19.

      30      W tych okolicznościach – jak podniosły to rządy, które przedłożyły uwagi Trybunałowi, jak również Komisja – gdy zgodnie z dyrektywą
         94/19 zapewnione jest odszkodowanie na rzecz deponentów na wypadek niedostępności ich depozytów, art. 3 ust. 2–5 tej dyrektywy
         nie przyznaje deponentom uprawnienia do tego, by właściwe organy podejmowały środki nadzoru w ich interesie.

      31      Ta wykładnia dyrektywy 94/19 jest uzasadniona zwłaszcza w świetle jej motywu dwudziestego czwartego, który wyłącza odpowiedzialność
         Państw Członkowskich lub ich właściwych organów względem deponentów, jeżeli tylko zapewniły one deponentom odszkodowanie lub
         ochronę w okolicznościach określonych dyrektywą.

      32      Wobec powyższego na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że w przypadku gdy zapewnione jest odszkodowanie na rzecz deponentów
         przewidziane dyrektywą 94/19, art. 3 ust. 2–5 tej dyrektywy nie może być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on
         przepisowi krajowemu, zgodnie z którym zadania krajowego organu nadzoru nad instytucjami kredytowymi są wykonywane wyłącznie
         w interesie publicznym, co zgodnie z prawem krajowym wyłącza możliwość ubiegania się przez osoby fizyczne o naprawienie szkody
         wynikłej z zaniedbania w nadzorze ze strony tego organu.

       W przedmiocie pytania drugiego
      33      W swoim pytaniu drugim Bundesgerichtshof zmierza zasadniczo do ustalenia, czy dyrektywy 77/780, 89/299 i 89/646, w zakresie
         w jakim zawierają one przepisy odnoszące się do nadzoru instytucji kredytowych, sprzeciwiają się przepisowi krajowemu, zgodnie
         z którym zadania krajowego organu nadzoru nad instytucjami kredytowymi są wykonywane wyłącznie w interesie publicznym, co
         zgodnie z prawem krajowym wyłącza możliwość ubiegania się przez osoby fizyczne o naprawienie szkody wynikłej z zaniedbania
         w nadzorze ze strony tego organu.

      34      W tym względzie należy najpierw zauważyć, iż przepisy dyrektyw 77/780, 89/299 i 89/646 zostały na nowo zebrane w ramach dyrektywy
         2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. odnoszącej się do podejmowania i prowadzenia działalności
         przez instytucje kredytowe (Dz.U. L 126, str. 1), jako że prawodawca wspólnotowy skodyfikował je, biorąc pod uwagę, że były
         one wielokrotnie zmieniane w istotny sposób.

      35      Powołane trzy dyrektywy zostały przyjęte na podstawie art. 57 ust. 2 Traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 47 ust. 2 WE),
         zgodnie z którym w celu ułatwienia podejmowania i wykonywania działalności prowadzonej na własny rachunek Rada uchwala dyrektywy
         zmierzające do koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących podejmowania
         i prowadzenia tej działalności.

      36      Z motywu pierwszego dyrektywy 89/646, powtórzonego w motywie czwartym dyrektywy 2000/12, wynika, iż harmonizacja wprowadzana
         mocą tej dyrektywy stanowi zasadniczy instrument dla urzeczywistnienia rynku wewnętrznego z punktu widzenia zarówno swobody
         przedsiębiorczości, jak i swobody świadczenia usług w sektorze instytucji kredytowych.

      37      Z motywu czwartego dyrektywy 89/646, powtórzonego w motywie siódmym dyrektywy 2000/12, wynika, że stanowisko prawodawcy wspólnotowego
         w dziedzinie instytucji kredytowych zakłada dokonanie zasadniczej harmonizacji w zakresie niezbędnym i dostatecznym, aby zapewnić
         wzajemne uznawanie zezwoleń i systemów nadzoru ostrożnościowego, co umożliwia udzielenie jednolitego zezwolenia uznawanego
         w całej Wspólnocie oraz stosowanie zasady, iż nadzór ostrożnościowy sprawowany jest przez Państwo Członkowskie pochodzenia.

      38      W niektórych z motywów dyrektyw, do których odsyła pytanie drugie lit. a) i b), wspomniano w sposób ogólny, iż jednym z celów
         zamierzonej harmonizacji jest ochrona deponentów.

      39      Ponadto dyrektywy 77/780, 89/299 i 89/646 nakładają na organy krajowe liczne obowiązki nadzorcze względem instytucji kredytowych.

      40      Wbrew temu, co twierdzą P. Paul i in., ani z tych obowiązków, ani z faktu, że jednym z celów powołanych dyrektyw jest ochrona
         deponentów, nie wynika koniecznie, iż dyrektywy te zmierzają do przyznania deponentom uprawnień na wypadek niedostępności
         ich depozytów spowodowanej zaniedbaniami w nadzorze ze strony właściwych organów krajowych.

      41      Należy zauważyć na wstępie, iż dyrektywy 77/780, 89/299 i 89/646 nie zawierają w tym względzie żadnego przepisu, który przyznawałby
         wprost takie uprawnienie deponentom.

      42      Co więcej harmonizacja przewidziana przez dyrektywy 77/780, 89/299 i 89/646, której podstawą jest art. 57 ust. 2 Traktatu,
         ogranicza się jedynie do tego, co zasadnicze, niezbędne i dostateczne, aby zapewnić wzajemne uznawanie zezwoleń i systemów
         nadzoru ostrożnościowego, co umożliwia udzielenie jednolitego zezwolenia uznawanego w całej Wspólnocie oraz stosowanie zasady,
         iż nadzór ostrożnościowy sprawowany jest przez Państwo Członkowskie pochodzenia.

      43      Tymczasem koordynacja przepisów krajowych w zakresie odpowiedzialności organów krajowych wobec deponentów z tytułu zaniedbań
         w nadzorze nie wydaje się być niezbędna dla osiągnięcia celów wskazanych w punkcie poprzednim.

      44      Ponadto, tak jak w systemie prawa niemieckiego, również w niektórych innych Państwach Członkowskich odpowiedzialność krajowych
         organów nadzoru nad instytucjami kredytowymi wobec osób fizycznych za zaniedbania w nadzorze jest wyłączona. Podnoszono między
         innymi, iż regulacja ta jest uzasadniona złożonym charakterem nadzoru bankowego, w ramach którego właściwe organy są zobowiązane
         chronić wiele interesów, w tym w szczególności stabilność systemu bankowego.

      45      Wreszcie przyjmując dyrektywę 94/19 prawodawca wspólnotowy ustanowił system minimalnej ochrony deponentów na wypadek niedostępności
         ich depozytów, która jest również zapewniona w przypadku gdy niedostępność ta jest skutkiem zaniedbań w nadzorze po stronie
         właściwych organów.

      46      W tych okolicznościach należy stwierdzić – jak to również podniosły Komisja i Państwa Członkowskie, które przedłożyły uwagi
         Trybunałowi – że dyrektywy 77/780, 89/299 i 89/646 nie mogą być interpretowane w ten sposób, iż przyznają one deponentom uprawnienia
         na wypadek niedostępności ich depozytów spowodowanej zaniedbaniami w nadzorze ze strony właściwych organów krajowych.

      47      Wobec powyższego na pytanie drugie należy odpowiedzieć, dyrektywy 77/780, 89/299 i 89/646 nie sprzeciwiają się przepisowi
         krajowemu, zgodnie z którym zadania krajowego organu nadzoru nad instytucjami kredytowymi są wykonywane wyłącznie w interesie
         publicznym, co zgodnie z prawem krajowym wyłącza możliwość ubiegania się przez osoby fizyczne o naprawienie szkody wynikłej
         z zaniedbania w nadzorze ze strony tego organu.

       W przedmiocie pytania trzeciego
      48      Pytanie trzecie, które zostało postawione na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej lub też częściowo twierdzącej na dwa
         pierwsze pytania, odnosi się do ewentualnej odpowiedzialności państwa na zasadach prawa wspólnotowego w przypadku zaniedbań
         w nadzorze ze strony właściwych organów krajowych.

      49      Jak wynika z orzecznictwa, odpowiedzialność państwa z tytułu naruszenia przepisu prawa wspólnotowego zachodzi jedynie wówczas,
         gdy w szczególności celem naruszonego przepisu jest przyznanie uprawnień osobom fizycznym (zob. wyrok z dnia 5 marca 1996 r.
         w sprawach połączonych C-46/93 i C-48/93 Brasserie du Pêcheur i Factortame, Rec. str. I-1029, pkt 51, wyrok z dnia 8 października
         1996 r. w sprawach połączonych C-178/94, C-179/94 i od C-188/94 do C-190/94 Dillenkofer i in., Rec. str. I-4845, pkt 21, i wyrok
         z dnia 4 grudnia 2003 r. w sprawie C-63/01 Evans, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 83).

      50      Jak wynika z odpowiedzi udzielonych na dwa pierwsze pytania, dyrektywy 94/19, 77/80, 89/299 i 89/646 nie przyznają deponentom
         uprawnień na wypadek niedostępności ich depozytów spowodowanej zaniedbaniami w nadzorze ze strony właściwych organów krajowych,
         jeśli tylko zapewnione jest odszkodowanie na rzecz deponentów przewidziane dyrektywą 94/19.

      51      W tych okolicznościach i z tych samych powodów, które leżą u podstaw odpowiedzi na dwa pierwsze pytania, nie można przyjąć,
         że powołane wyżej dyrektywy przyznają osobom fizycznym – w przypadku niedostępności ich depozytów spowodowanej zaniedbaniami
         w nadzorze ze strony właściwych organów krajowych – uprawnienia skutkujące powstaniem odpowiedzialności państwa na podstawie
         prawa wspólnotowego.

       W przedmiocie kosztów
      52      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (w pełnym składzie) orzeka, co następuje:
      1)      W sytuacji gdy zapewnione jest odszkodowanie na rzecz deponentów przewidziane dyrektywą 94/19/WE Parlamentu Europejskiego
            i Rady z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów, art. 3 ust. 2–5 tej dyrektywy nie może być interpretowany
            w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi krajowemu, zgodnie z którym zadania krajowego organu nadzoru nad instytucjami
            kredytowymi są wykonywane wyłącznie w interesie publicznym, co zgodnie z prawem krajowym wyłącza możliwość ubiegania się przez
            osoby fizyczne o naprawienie szkody wynikłej z zaniedbania w nadzorze ze strony tego organu.
      2)      Pierwsza dyrektywa Rady 77/780/EWG z dnia 12 grudnia 1977 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
            dotyczących podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe, dyrektywa Rady 89/299/EWG z dnia 17 kwietnia
            1989 r. w sprawie funduszy własnych instytucji kredytowych, jak również druga dyrektywa Rady 89/646/EWG z dnia 15 grudnia
            1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących podejmowania i prowadzenia
            działalności przez instytucje kredytowe i zmieniająca dyrektywę 77/780 nie sprzeciwiają się przepisowi krajowemu, zgodnie
            z którym zadania krajowego organu nadzoru nad instytucjami kredytowymi są wykonywane wyłącznie w interesie publicznym, co
            zgodnie z prawem krajowym wyłącza możliwość ubiegania się przez osoby fizyczne o naprawienie szkody wynikłej z zaniedbania
            w nadzorze ze strony tego organu.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.