title: Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 25 września 2014 r. # Giorgio Giorgis przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie unieważnienia prawa do znaku - Trójwymiarowy wspólnotowy znak towarowy - Kształt dwóch opakowanych pucharków - Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji - Brak charakteru odróżniającego - Brak charakteru odróżniającego uzyskanego w następstwie używania - Artykuł 7 ust. 1 lit. b) i art. 7 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 207/2009. # Sprawa T-474/12.

text:
         WYROK SĄDU (siódma izba)
      z dnia 25 września 2014 r. (
            *1
         )
      „Wspólnotowy znak towarowy — Postępowanie w sprawie unieważnienia prawa do znaku — Trójwymiarowy wspólnotowy znak towarowy — Kształt dwóch opakowanych pucharków — Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji — Brak charakteru odróżniającego — Brak charakteru odróżniającego uzyskanego w następstwie używania — Artykuł 7 ust. 1 lit. b) i art. 7 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 207/2009”
      W sprawie T‑474/12

         Giorgio Giorgis, zamieszkały w Mediolanie (Włochy), reprezentowany przez adwokatów I. Prada i A. Tornata,
      strona skarżąca,
      przeciwko

         Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), reprezentowanemu przez I. Harringtona, działającego w charakterze pełnomocnika,
      strona pozwana,
      w której drugą stroną w postępowaniu przed Izbą Odwoławczą OHIM, występującą przed Sądem w charakterze interwenienta, jest

         Comigel SAS, z siedzibą w Saint‑Julien‑lès‑Metz (Francja), reprezentowana przez adwokatów S. Guerlaina, J. Armengauda i C. Mateu,
      mającej za przedmiot skargę na decyzję Pierwszej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 26 lipca 2012 r. (sprawa R 1301/2011‑1), dotyczącą postępowania w sprawie unieważnienia prawa do znaku między Comigel SAS a Giorgiem Giorgisem,
      SĄD (siódma izba),
      w składzie: M. van der Woude, prezes, I. Wiszniewska‑Białecka (sprawozdawca) i I. Ulloa Rubio, sędziowie,
      sekretarz: E. Coulon,
      po zapoznaniu się ze skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 31 października 2012 r.,
      po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę złożoną przez OHIM w sekretariacie Sądu w dniu 7 lutego 2013 r.,
      po zapoznaniu się z odpowiedzią interwenienta na skargę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 5 lutego 2013 r.,
      po zapoznaniu się z repliką złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 24 maja 2013 r.,
      uwzględniwszy, że w terminie miesiąca od dnia powiadomienia stron o zakończeniu pisemnego etapu postępowania nie wpłynął żaden wniosek o wyznaczenie rozprawy, i postanowiwszy, na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy i w zastosowaniu art. 135a regulaminu postępowania przed Sądem, orzec w przedmiocie skargi bez przeprowadzenia ustnego etapu postępowania,
      wydaje następujący

         Wyrok

         Okoliczności powstania sporu

               1

               W dniu 11 listopada 2009 r. w Urzędzie Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. L 78, s. 1), dokonano na rzecz skarżącego, Giorgia Giorgisa, rejestracji, pod numerem 8132681, przedstawionego poniżej trójwymiarowego wspólnotowego znaku towarowego:

               2

               Towary, dla których został zarejestrowany ten znak, należą do klasy 30 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami, i odpowiadają następującemu opisowi: „lód, sorbety, sorbety mieszane, sorbety mrożone, lody, lody do picia, produkty na bazie lodów, ciasta na bazie lodów, zimne desery, desery, jogurt mrożony, wyroby ciastkarskie”.

               3

               W dniu 19 stycznia 2010 r. interwenient, Comigel SAS, wystąpił z wnioskiem o unieważnienie prawa do spornego znaku na podstawie art. 52 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009 w związku z art. 7 ust. 1 lit. b) i d) tego aktu.

               4

               Decyzją z dnia 21 kwietnia 2011 r. Wydział Unieważnień OHIM uwzględnił wniosek o unieważnienie i na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 w związku z art. 52 ust. 1 lit. a) tego aktu unieważnił sporny znak towarowy dla wszystkich wskazanych towarów. Wydział Unieważnień oddalił również argument skarżącego, zgodnie z którym sporny znak towarowy uzyskał charakter odróżniający w następstwie używania zgodnie z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009.

               5

               W dniu 16 czerwca 2011 r. skarżący wniósł do OHIM odwołanie od decyzji Wydziału Unieważnień.

               6

               Odwołanie to zostało oddalone przez Pierwszą Izbę Odwoławczą OHIM decyzją z dnia 26 lipca 2012 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”). Izba ta potwierdziła wnioski, do których doszedł Wydział Unieważnień, że z jednej strony sporny znak towarowy pozbawiony jest charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, z drugiej zaś strony skarżący nie dowiódł, iż sporny znak towarowy uzyskał charakter odróżniający w następstwie używania w rozumieniu art. 7 ust. 3 i art. 52 ust. 2 tego aktu.

         Żądania stron

               7

               Skarżący wnosi do Sądu o:

                        —

                        stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;

                        —

                        obciążenie OHIM kosztami postępowania.

               8

               OHIM i interwenient wnoszą do Sądu o:

                        —

                        oddalenie skargi;

                        —

                        obciążenie skarżącego kosztami postępowania.

         Co do prawa

               9

               Na poparcie skargi skarżący podnosi dwa zarzuty, dotyczące, odpowiednio, naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 i naruszenia art. 7 ust. 3 tego aktu.

         W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009

               10

               Skarżący zarzuca Izbie Odwoławczej dokonanie błędnej oceny charakteru odróżniającego spornego znaku towarowego i naruszenie w ten sposób art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.

               11

               Zgodnie z art. 52 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009 wspólnotowy znak towarowy unieważnia się na podstawie wniosku do OHIM, w przypadku gdy został on zarejestrowany z naruszeniem przepisów art. 7 tego aktu. W tym względzie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 przewiduje, że nie są rejestrowane znaki towarowe, które pozbawione są jakiegokolwiek odróżniającego charakteru.

               12

               Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że odróżniający charakter znaku towarowego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 oznacza, iż ów znak towarowy pozwala na rozpoznanie towarów, dla których wystąpiono o rejestrację, jako pochodzących z danego przedsiębiorstwa i tym samym na odróżnienie ich od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw (zob. wyrok Trybunału z dnia 20 października 2011 r. w sprawach połączonych C-344/10 P i C-345/10 P Freixenet przeciwko OHIM, Zb.Orz. s. I-10205, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).

               13

               Odróżniający charakter znaku towarowego należy oceniać z jednej strony poprzez odniesienie do towarów i usług, dla których wystąpiono o rejestrację, z drugiej zaś strony – z uwzględnieniem sposobu, w jaki postrzega go właściwy krąg odbiorców składający się z przeciętnych konsumentów danych towarów lub usług, którzy są właściwie poinformowani oraz dostatecznie uważni i rozsądni (zob. wyrok Trybunału z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawach połączonych C-456/01 P i C-457/01 P Henkel przeciwko OHIM, Rec. s. I-5089, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).

               14

               W niniejszej sprawie Izba Odwoławcza stwierdziła, że towary, dla których jest zarejestrowany sporny znak, są artykułami spożywczymi, które trafiają do sklepu zazwyczaj w opakowaniu, oraz że co się tyczy sprzedaży produktów opakowanych, poziom uwagi wykazywanej przez konsumentów względem ich wyglądu nie jest szczególnie wysoki.

               15

               Skarżący zarzuca Izbie Odwoławczej przeprowadzenie błędnej oceny poziomu uwagi właściwego kręgu odbiorców. Podnosi on, że przeciętny konsument lodów wykazuje wysoki poziom uwagi, ponieważ jego wybór dokonywany jest na podstawie rozmaitych czynników, takich jak smak lodów, sposób ich spożycia, różne rodzaje lodów i ewentualna obecność określonych składników.

               16

               W tym względzie wystarczy zauważyć, że towary oznaczone spornym znakiem towarowym są artykułami spożywczymi bieżącej konsumpcji, które są skierowane do ogółu konsumentów. Oceny charakteru odróżniającego spornego znaku towarowego należy więc dokonywać przy uwzględnieniu przypuszczalnych oczekiwań przeciętnego konsumenta, właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego [zob. podobnie wyroki Sądu: z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie T-129/04 Develey przeciwko OHIM (Kształt butelki z tworzywa sztucznego), Zb.Orz. s. II-811, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie T‑156/12 Sweet Tec przeciwko OHIM (Owalny kształt), niepublikowany w Zbiorze, pkt 14].

               17

               Wbrew temu, co utrzymuje skarżący, okoliczność, że przeciętny konsument dokonuje wyboru lodów na podstawie swoich upodobań i preferencji, nie może świadczyć o przejawianiu przez niego wysokiego poziomu uwagi. Lody są bowiem sprzedawanymi ogólnie w supermarketach, niedrogimi artykułami bieżącej konsumpcji, których kupno nie jest poprzedzone długim okresem refleksji, a zatem nie można przyjmować, że konsument, dokonując ich zakupu, będzie wykazywał wysoki poziom uwagi. Dodatkowo okoliczność, że konsument dokonuje wyboru tych towarów na podstawie własnych upodobań, jest czymś oczywistym, gdy w grę wchodzą spożywcze artykuły konsumpcyjne, w przypadku których – zgodnie z orzecznictwem przywołanym w pkt 16 powyżej – poziom uwagi konsumenta nie jest uznawany za wysoki.

               18

               A zatem Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła, że właściwy krąg odbiorców składa się z właściwie poinformowanych oraz dostatecznie uważnych i rozsądnych przeciętnych konsumentów w całej Unii Europejskiej, którzy nie wykazują szczególnie wysokiego poziomu uwagi.

               19

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem kryteria oceny charakteru odróżniającego trójwymiarowych znaków towarowych tworzonych przez wygląd samego towaru nie różnią się od kryteriów stosowanych do innych kategorii znaków. Jednakże w ramach stosowania tych kryteriów sposób postrzegania znaku towarowego przez właściwy krąg odbiorców niekoniecznie będzie taki sam w przypadku trójwymiarowego znaku towarowego, który odpowiada wyglądowi zewnętrznemu samego towaru, jak w przypadku znaku słownego lub graficznego, którym jest oznaczenie niemające związku z wyglądem oznaczonych nim towarów. W braku elementów graficznych lub tekstowych przeciętni konsumenci nie mają bowiem w zwyczaju wyciągać wniosków na temat pochodzenia towarów na podstawie ich kształtu czy kształtu ich opakowania i dlatego ustalenie istnienia charakteru odróżniającego znaku trójwymiarowego może okazać się trudniejsze niż w przypadku znaku słownego czy graficznego (zob. ww. w pkt 12 wyrok w sprawie Freixenet przeciwko OHIM, pkt 45, 46 i przytoczone tam orzecznictwo).

               20

               W tych okolicznościach tylko znak, który w sposób znaczący odbiega od normy lub zwyczajów branżowych i z tego względu może pełnić podstawową funkcję wskazywania pochodzenia, nie jest pozbawiony charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 (zob. ww. w pkt 12 wyrok w sprawie Freixenet przeciwko OHIM, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).

               21

               Odnosząc się w szczególności do znaków trójwymiarowych tworzonych przez opakowania towarów pakowanych w handlu z przyczyn związanych z samą naturą produktu, Trybunał orzekł, że powinny one pozwalać przeciętnemu konsumentowi tych towarów, właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i rozsądnemu, na odróżnienie danego towaru, bez dokonywania szczególnej analizy czy porównania i bez wykazywania szczególnej uwagi, od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw (wyrok Trybunału z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawie C-173/04 P Deutsche SiSi-Werke przeciwko OHIM, Zb.Orz. s. I-551, pkt 29).

               22

               W celu dokonania oceny, czy dany znak towarowy jest pozbawiony charakteru odróżniającego, należy także wziąć pod uwagę wywierane przez niego całościowe wrażenie. Nie stoi to jednak na przeszkodzie dokonaniu na wstępie sukcesywnej analizy poszczególnych elementów użytych w celu przedstawienia tego znaku. Przy dokonywaniu całościowej oceny może bowiem okazać się pomocne zbadanie każdego z elementów tworzących dany znak towarowy (zob. wyrok Trybunału z dnia 25 października 2007 r. w sprawie C-238/06 P Develey przeciwko OHIM, Zb.Orz. s. I-9375, pkt 82 i przytoczone tam orzecznictwo).

               23

               Na wstępie należy zauważyć, że rozpatrywanymi w niniejszej sprawie towarami są desery, lody, sorbety i jogurty oraz że na sporny znak towarowy składają się kształt dwóch przezroczystych szklanych pojemników wyglądających jak pucharki i kształt dostosowanego do konturów pojemników kartonu z otworami na górze i po bokach. Sporny znak towarowy jest tworzony przez trójwymiarowy kształt opakowania rozpatrywanych towarów.

               24

               Po pierwsze, skarżący zarzuca Izbie Odwoławczej błędne określenie normy i zwyczajów omawianego sektora. Podnosi on, że do celów oceny odróżniającego charakteru spornego znaku towarowego Izba Odwoławcza powinna była wziąć pod uwagę normę i zwyczaje związane z pakowaniem w sektorze towarów należących do klasy 30. Tymczasem ograniczyła ona podlegające uwzględnieniu w dokonywanej przez nią analizie normę i zwyczaje do normy i zwyczajów w sektorze opakowań, które stwarzają „wizerunek rękodzielniczych wyrobów dobrej jakości”.

               25

               Należy zauważyć, że argument ten opiera się na błędnym rozumieniu zaskarżonej decyzji.

               26

               W zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza wskazała bowiem, że kiedy – tak jak w niniejszym wypadku – na sporny znak towarowy składa się trójwymiarowy kształt opakowania rozpatrywanych towarów, istnieje możliwość, że normą i zwyczajami, które należy uwzględnić, są te obowiązujące w sektorze opakowań towarów tego samego rodzaju, przeznaczonych dla tych samych konsumentów co rozpatrywane towary.

               27

               Izba Odwoławcza dokonała następnie odrębnego badania dwóch elementów składających się na sporny znak towarowy, a mianowicie szklanych pojemników i kartonowego opakowania. W ramach oceny charakteru odróżniającego szklanych pojemników wskazała ona, że ten rodzaj pojemników używany jest na rynku w sprzedaży deserów, lodów, sorbetów i jogurtów oraz że są one stosowane w celu dotarcia do konsumentów z przekazem, iż dane towary są wysokiej jakości i zostały wytworzone rękodzielniczo, co nie zostało zakwestionowane przez skarżącego. Izba Odwoławcza stwierdziła, że kształt pojemników w spornym znaku towarowym nie odbiega znacznie od dostępnego na rynku kształtu pucharków wykorzystywanych do celów sprzedaży deserów, lodów, sorbetów i jogurtów, co znajduje potwierdzenie w przedstawionych przez interwenienta dowodach ukazujących pojemniki, które jedynie w niewielkim stopniu różniły się od tych widocznych w spornym znaku. Wywiodła ona z tego, że ów sporny znak towarowy nie ma charakteru odróżniającego w odniesieniu do rozpatrywanych towarów.

               28

               Izba Odwoławcza odrzuciła następnie dostarczone przez skarżącego przykłady odnoszące się do innych rodzajów pojemników używanych na rynku w ramach komercjalizacji omawianych towarów, wskazując przy tym, że „ich kształt nie ma na celu ukazania konsumentowi wizerunku rękodzielniczego wyrobu wysokiej jakości”.

               29

               Z powyższego wynika, że Izba Odwoławcza wzięła pod uwagę zwyczaje sektora opakowań towarów podobnych do rozpatrywanych towarów, przeznaczonych dla tych samych konsumentów co rozpatrywane towary, i uznała, że używanie opakowań w kształcie szklanych pojemników mieści się w tych zwyczajach, zwłaszcza wówczas, gdy chodzi o przekazanie wizerunku wysokiej jakości. Okoliczność, że Izba Odwoławcza odrzuciła jako nieistotne przedstawione przez skarżącego dowody dotyczące innych kształtów pojemników wykorzystywanych w sprzedaży lodów, nie stoi w sprzeczności z dokonanym przez nią stwierdzeniem, że szklane pojemniki są generalnie używane na tym rynku.

               30

               Wbrew temu, co twierdzi skarżący, z zaskarżonej decyzji nie wynika, że Izba Odwoławcza ograniczyła brane pod uwagę normę i zwyczaje branżowe wyłącznie do sektora rękodzielniczych wyrobów wysokiej jakości.

               31

               Po drugie, skarżący podnosi, że wskutek błędnego ustalenia normy i zwyczajów branżowych Izba Odwoławcza dokonała błędnej oceny charakteru odróżniającego spornego znaku towarowego. Twierdzi on, że do celów dokonania oceny charakteru odróżniającego spornego znaku towarowego Izba Odwoławcza wzięła pod uwagę, jako element porównania, ideę „pucharków opakowanych w karton z wyciętymi otworami”, zamiast rozważyć wszystkie rodzaje opakowań używanych w sektorze rozpatrywanych towarów. Izba Odwoławcza błędnie stwierdziła zatem, że kształty kartonowych opakowań z wyciętymi otworami są powszechnie używane w sektorze rozpatrywanych towarów. Skarżący podnosi, że kartonowe opakowanie w spornym znaku różni się swoimi cechami i kształtami od opakowań przedstawionych w dostarczonych przez interwenienta dowodach.

               32

               W zaskarżonej decyzji, w ramach oceny charakteru odróżniającego drugiego z elementów tworzących sporny znak towarowy, a mianowicie kartonowego opakowania z wyciętymi na górze i po bokach otworami, Izba Odwoławcza stwierdziła, że cechy te występowały w większości kartonowych opakowań przedstawionych w dostarczonym przez interwenienta materiale dowodowym. Uznała ona, że kształty kartonowych opakowań, które mają wycięte na górze i po bokach otwory, są powszechne w sektorze rozpatrywanych towarów i służąc zwłaszcza ukazaniu towaru lub dostarczeniu wszelkich istotnych informacji na jego temat. Biorąc pod uwagę normę i zwyczaje sektora rozpatrywanych towarów (deserów, lodów, sorbetów i jogurtów), Izba Odwoławcza doszła do wniosku, że kształt kartonowego opakowania ze spornego znaku miał charakter wyłącznie dekoracyjny, że nie odbiegał on znacząco od zwyczajów branżowych i nie miał charakteru odróżniającego.

               33

               Należy zauważyć, że Izba Odwoławcza oparła się na dostarczonym przez interwenienta materiale dowodowym, który ukazywał, iż w sektorze rozpatrywanych towarów kartonowe opakowania z otworami są powszechnie używane, oraz że na podstawie tego materiału dowodowego mogła ona dojść do wniosku, iż sporny znak towarowy nie odbiega w sposób znaczący od zwyczajów tego sektora.

               34

               Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że kształt kartonowego opakowania ze spornego znaku towarowego odbiega w niektórych elementach od innych kształtów obecnych na rynku, nie jest w stanie podważyć powyższej oceny Izby Odwoławczej. Rozmaite kartonowe opakowania funkcjonujące w sektorze rozpatrywanych towarów, różniące się od siebie rozmieszczeniem otworów lub ich kształtów, trzeba bowiem uznać za zwykłe warianty kształtów opakowania wykorzystywanych w tym sektorze. Różnice w kartonowych opakowaniach obecnych na rynku odpowiadają w szczególności względom praktycznym (jak dostosować je do rozmiarów pojemników) lub czysto dekoracyjnym. A zatem Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła, że cechy kształtu kartonowego opakowania ze spornego znaku nie pozwalają mu na odejście w sposób znaczący od zwyczajów sektora rozpatrywanych towarów.

               35

               Po trzecie, skarżący podnosi, że Izba Odwoławcza popełniła błąd w określeniu spornego znaku towarowego poprzez przyjęcie, że sporny znak towarowy składał się z „dwóch pucharków opakowanych w karton z wyciętymi otworami”, co nie odpowiada spornemu znakowi towarowemu w postaci, w jakiej został zarejestrowany. Twierdzi on, że sporny znak towarowy należało postrzegać jako całość, z uwzględnieniem właściwych mu cech. Izba Odwoławcza powinna była dokonać analizy charakteru odróżniającego połączenia poszczególnych kształtów składających się na sporny znak towarowy, a nie wyłącznie charakteru odróżniającego sumy elementów tego znaku.

               36

               Przede wszystkim należy oddalić argument skarżącego, zgodnie z którym Izba Odwoławcza w sposób błędny określiła sporny znak towarowy. Widniejący w zaskarżonej decyzji opis spornego znaku towarowego, a mianowicie „dwa przezroczyste szklane pojemniki wyglądające jak pucharki w kartonowym opakowaniu z otworami na górze i po bokach”, odpowiada wizerunkowi znaku towarowego w postaci zawartej w zgłoszeniu do rejestracji i tej odtworzonej w pkt 1 powyżej. Okoliczność, że skarżący ma swój własny opis spornego znaku towarowego (a mianowicie: „dwa pucharki umieszczone obok siebie w kartonie całkowicie otwartym na poziomie górnej krawędzi pucharków i częściowo otwartym na poziomie ich ścianek, z bokami o szczególnym kształcie, który podąża za kształtem pucharków i go przypomina, tworząc między tymi dwoma pucharkami specyficzną sylwetkę w kształcie flakonika”), który nie widnieje ani w zgłoszeniu do rejestracji, ani w świadectwie rejestracji, nie jest wystarczająca do ustalenia, że Izba Odwoławcza dopuściła się błędu.

               37

               Następnie, jeżeli chodzi o argument skarżącego, zgodnie z którym Izba Odwoławcza nie oceniła spornego znaku towarowego jako całości, należy zauważyć, że w zaskarżonej decyzji, stwierdziwszy, iż dwa tworzące ten znak elementy nie odbiegają w sposób znaczący od elementów wykorzystywanych w sektorze rozpatrywanych towarów i są pozbawione charakteru odróżniającego, Izba Odwoławcza przeprowadziła analizę całościowego wrażenia wywieranego przez kształt opakowania tworzącego sporny znak towarowy. Uznała ona, że cechy własne spornego znaku towarowego nie wystarczały, by uczynić z niego nietypowy na rynku deserów, lodów, sorbetów i jogurtów wzór, który mógłby jednoznacznie być postrzegany jako odmienny od innych dostępnych kształtów. Stwierdziła ona, że przedstawione przez interwenienta przykłady ukazywały niektóre kształty opakowań, które były bardzo podobne do kształtu spornego znaku towarowego. Izba Odwoławcza uznała, że użycie dwóch pojemników przytrzymanych kartonowym opakowaniem jest jednym z najczęstszych sposobów przedstawiania towarów konsumentom. Doszła ona do wniosku, że jako całość sporny znak towarowy jest bardzo zbliżony do najbardziej prawdopodobnych kształtów, jakie mogą przybrać rozpatrywane towary, oraz że w konsekwencji musi on zostać uznany za pozbawiony charakteru odróżniającego.

               38

               Z powyższego wynika, iż skarżący nie może utrzymywać, że Izba Odwoławcza nie przeprowadziła całościowej oceny odróżniającego charakteru spornego znaku towarowego ani nie uwzględniła jego cech oraz że poprzestała na stwierdzeniu braku odróżniającego charakteru sumy jego poszczególnych elementów.

               39

               Ponadto skarżący twierdzi, że Izba Odwoławcza błędnie uznała w zaskarżonej decyzji, iż sporny znak towarowy odpowiadał kształtowi opakowania szeroko rozpowszechnionemu na rynku w sprzedaży rozpatrywanych towarów, mimo że z przedstawionych przezeń przykładów wynikało, iż najczęściej wykorzystywany w tym sektorze kształt opakowania jest całkowicie różny od tego ze spornego znaku towarowego.

               40

               W tym względzie należy zauważyć, że fakt, iż na rynku rozpatrywanych towarów istnieją inne rodzaje opakowań, nie przeczy stwierdzeniu Izby Odwoławczej, zgodnie z którym na rynku tym istnieją również kształty opakowań bardzo podobne do opakowania ze spornego znaku towarowego, które nie są nietypowe. Zgodnie z orzecznictwem przywołanym w pkt 20 powyżej dla stwierdzenia braku charakteru odróżniającego znaku wystarczy, by nie odbiegał on w sposób znaczący od normy lub zwyczajów branżowych, i nie jest konieczne wykazanie, że dany znak stanowi najbardziej rozpowszechniony kształt opakowania na rynku.

               41

               Po czwarte, skarżący podnosi, że Izba Odwoławcza oceniła charakter odróżniający spornego znaku towarowego w sposób zbyt rygorystyczny.

               42

               Z jednej strony twierdzi on, że zastosowane przez Izbę Odwoławczą orzecznictwo, zgodnie z którym aby trójwymiarowy znak towarowy miał charakter odróżniający w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, musi on odbiegać w sposób znaczący od normy lub zwyczajów branżowych, nie znajduje zastosowania w przypadku, gdy – jak w niniejszej sprawie – przeciętny konsument wykazuje wysoki poziom uwagi, a sporny znak towarowy jest tworzony nie przez kształt towarów, lecz przez kształt ich opakowania.

               43

               Argument ten nie może zostać uwzględniony. Wystarczy bowiem przypomnieć, że Izba Odwoławcza, co wynika z pkt 18 powyżej, prawidłowo stwierdziła, iż właściwy krąg odbiorców nie wykazywał szczególnie wysokiego poziomu uwagi w odniesieniu do rozpatrywanych towarów. Ponadto w niniejszej sprawie kształt opakowania jest równoważny z kształtem rozpatrywanych towarów.

               44

               Z drugiej strony skarżący zarzuca Izbie Odwoławczej zastosowanie kryterium surowszego niż to wymagane przez orzecznictwo dla oceny charakteru odróżniającego spornego znaku. Izba Odwoławcza domagała się, by sporny znak towarowy „istotnie różnił się” od podstawowych kształtów rozpatrywanego towaru, mimo że orzecznictwo wymaga jedynie, by oceniła ona, czy sporny znak towarowy „odbiega w sposób znaczący” od normy i zwyczajów branżowych.

               45

               Wystarczy zauważyć, że wbrew temu, co utrzymuje skarżący, wymóg „istotnej różnicy” nie stanowi kryterium, według którego Izba Odwoławcza dokonała oceny charakteru odróżniającego spornego znaku towarowego. W istocie w zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza dopiero po dokonaniu stwierdzenia braku charakteru odróżniającego spornego znaku towarowego użyła, cytując wyrok Sądu z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie T-15/05 De Waele przeciwko OHIM (Kształt kiełbasy), Zb.Orz. s. II-1511, określenia „istotna różnica”, aby odpowiedzieć na argument skarżącego dotyczący nowości i oryginalności kształtu spornego znaku towarowego.

               46

               Ponadto skarżący podnosi, że skoro Sąd uznał w swym wyroku z dnia 3 grudnia 2003 r. w sprawie T-305/02 Nestlé Waters France przeciwko OHIM (Kształt butelki), Rec. s. II-5207, iż trójwymiarowy znak towarowy w kształcie butelki, o którego rejestrację wystąpiono dla napojów bezalkoholowych należących do klasy 32, posiadał minimum charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, to identyczne rozwiązanie należało przyjąć w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy ona bardzo podobnego sektora, a mianowicie sektora towarów należących do klasy 30. W tym względzie należy przypomnieć, że charakter odróżniający znaku towarowego należy oceniać poprzez odniesienie do towarów lub usług, dla których wystąpiono o rejestrację, z uwzględnieniem sposobu, w jaki postrzega go właściwy krąg odbiorców, a Izba Odwoławcza musi zbadać, czy dany znak odbiega w sposób znaczący od normy lub zwyczajów sektora rozpatrywanych towarów. W rezultacie rozwiązanie przyjęte przez Sąd w wyroku dotyczącym znaku towarowego innego niż sporny znak towarowy, o którego rejestrację wystąpiono dla towarów innych niż te, których dotyczy niniejsza sprawa, i należących do innego sektora, nie jest właściwe dla oceny charakteru odróżniającego spornego w niniejszej sprawie znaku towarowego.

               47

               Z powyższego wynika, że skarżący nie wykazał, iż Izba Odwoławcza popełniła błąd, stwierdzając, że sporny znak towarowy jest pozbawiony charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.

               48

               Zarzut pierwszy należy zatem oddalić.

         W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009

               49

               Skarżący utrzymuje, że Izba Odwoławcza w sposób błędny zastosowała art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009, uznając, że dostarczone przezeń dowody nie wystarczały, by wykazać, iż sporny znak towarowy uzyskał charakter odróżniający w następstwie używania.

               50

               Na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 bezwzględna podstawa odmowy określona w art. 7 ust. 1 lit. b) tego aktu nie stoi na przeszkodzie rejestracji danego znaku, jeżeli w następstwie używania ten znak towarowy uzyskał charakter odróżniający w odniesieniu do towarów, dla których występuje się o rejestrację.

               51

               Artykuł 52 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009 stanowi w szczególności, że w przypadku gdy wspólnotowy znak towarowy został zarejestrowany z naruszeniem przepisów art. 7 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia, nie może on zostać unieważniony, jeżeli w następstwie jego używania uzyskał on po swojej rejestracji charakter odróżniający dla towarów lub usług, dla których został zarejestrowany.

               52

               Z orzecznictwa wynika, że uzyskanie charakteru odróżniającego w następstwie używania znaku towarowego zakłada, iż przynajmniej znaczna część właściwego kręgu odbiorców dzięki znakowi towarowemu rozpoznaje dane towary lub usługi jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa [zob. wyrok Sądu z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie T-262/04 BIC przeciwko OHIM (Kształt zapalniczki krzesiwowej), Zb.Orz. s. II-5959, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo].

               53

               W niniejszym przypadku Izba Odwoławcza wskazała, że ponieważ sporny znak towarowy jest znakiem trójwymiarowym, właściwym terytorium jest Unia Europejska. Uznała ona, że przedstawione przez skarżącego dowody nie wystarczały, aby wykazać, iż sporny znak towarowy uzyskał charakter odróżniający w rozumieniu art. 7 ust. 3 i art. 52 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009. Izba Odwoławcza ustaliła bowiem z jednej strony, że owe dowody, brane pod uwagę jako całość, odwoływały się wyłącznie do ośmiu państw członkowskich Unii i że nie wykazywały one uzyskania charakteru odróżniającego w istotnej części Unii. Z drugiej strony stwierdziła ona, że skarżący nie udowodnił, iż sporny znak towarowy był postrzegany jako określenie pochodzenia towarów, z tego względu, że kształt opakowania był zawsze używany w połączeniu z oznaczeniem LA GELATERIA DI PIAZZA NAVONA nadrukowanym na tym opakowaniu.

               54

               Po pierwsze, skarżący ograniczył się do wskazania, że używanie spornego znaku towarowego w połączeniu z nadrukowanym na opakowaniu oznaczeniem LA GELATERIA DI PIAZZA NAVONA dowodzi, iż właściwy konsument postrzega, oprócz przedstawienia graficznego, także trójwymiarowy kształt jako wskazanie pochodzenia rozpatrywanych towarów. Wystarczy wskazać, że samo to twierdzenie nie jest w stanie podważyć wniosku Izby Odwoławczej, zgodnie z którym wspomniane dowody były niewystarczające do wykazania używania spornego znaku w charakterze znaku towarowego, i musi w związku z tym zostać oddalone.

               55

               W każdym razie należy zauważyć, że oczywiście, zgodnie z orzecznictwem, trójwymiarowy znak towarowy może uzyskać charakter odróżniający w następstwie używania, nawet jeśli używany jest łącznie ze słownym lub graficznym znakiem towarowym. Będzie tak w przypadku, gdy znak tworzony jest przez kształt towaru lub jego opakowania, a ów towar lub owo opakowanie stale opatrywane są znakiem słownym, pod którym są sprzedawane. Taki charakter odróżniający może zostać uzyskany w szczególności po przeprowadzeniu zwykłego procesu zapoznania się danego kręgu odbiorców ze znakiem [zob. wyrok Sądu z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie T‑25/11 Germans Boada przeciwko OHIM (Ręczna maszyna do cięcia płytek ceramicznych), niepublikowany w Zbiorze, pkt 83 i przytoczone tam orzecznictwo].

               56

               Jednakże rozpoznawanie przez zainteresowane kręgi towaru lub usługi jako pochodzących z określonego przedsiębiorstwa musi być wynikiem używania znaku w charakterze znaku towarowego. Wyrażenie „używanie znaku w charakterze znaku towarowego” należy rozumieć jako odnoszące się do używania znaku po to, aby zainteresowane kręgi rozpoznawały towar lub usługę jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa. A zatem nie każde używanie znaku towarowego stanowi używanie w charakterze znaku towarowego (ww. w pkt 55 wyrok w sprawie Ręczna maszyna do cięcia płytek ceramicznych, pkt 85).

               57

               Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy jedynie gdyby skarżący w konkretny sposób poparł twierdzenie, że kształt opakowania rozpatrywanych towarów jest osobno zapamiętywany przez właściwych konsumentów jako wskazanie pochodzenia handlowego tych towarów, można by było ewentualnie dostrzec w przedstawionych dowodach wstępną wskazówkę, która by za tym przemawiała, a mianowicie, że szczególny wygląd trójwymiarowego kształtu opakowania rozpatrywanych towarów, który to kształt składa się na sporny znak towarowy, pozwala na odróżnienie go od kształtów wykorzystywanych przez innych wytwórców. Wystarczy zauważyć, że skarżący nie wysunął żadnego tego rodzaju argumentu.

               58

               Po drugie, argument skarżącego, zgodnie z którym Izba Odwoławcza nie wzięła pod uwagę, że dowody, które skarżący przedstawił, dotyczyły istotnej części konsumentów w Unii, należy oddalić jako bezskuteczny, ponieważ skarżący nie dowiódł, że Izba Odwoławcza popełniła błąd, stwierdzając, iż owe dowody nie pozwalały wykazać, że sporny znak towarowy był używany w charakterze znaku towarowego.

               59

               Z powyższego wynika, że należy oddalić zarzut drugi, a co za tym idzie – skargę w całości.

         W przedmiocie kosztów

               60

               Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżący przegrał sprawę, należy – zgodnie z żądaniem OHIM i interwenienta – obciążyć go kosztami postępowania.

               Z powyższych względów
               SĄD (siódma izba)
               orzeka, co następuje:

                           1)

                           Skarga zostaje oddalona.

                           2)

                           Giorgio Giorgis zostaje obciążony kosztami postępowania.

                           van der Woude

                           Wiszniewska-Białecka

                           Ulloa Rubio

                     Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 25 września 2014 r.
                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: angielski.


Wyrok Sądu (piąta izba) z dnia 6 kwietnia 2017 r.#Policolor SA przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.#Znak towarowy Unii Europejskiej – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie graficznego unijnego znaku towarowego Policolor – Wcześniejszy graficzny unijny znak towarowy ProfiColor – Względna podstawa odmowy rejestracji – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009 – Obowiązek uzasadnienia – Artykuł 75 rozporządzenia nr 207/2009.#Sprawa T-178/16.


Wyrok Sądu (ósma izba) z dnia 14 lipca 2014 r. # NIIT Insurance Technologies Ltd przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Sprawa T-404/13.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 20 marca 1986 r. # Procureur de la République przeciwko Gérard Tissier. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunal de grande instance de Libourne - Francja. # Sprawa 35/85.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 9 marca 2006 r. # Beemsterboer Coldstore Services BV przeciwko Inspecteur der Belastingdienst - Douanedistrict Arnhem. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Gerechtshof te Amsterdam - Niderlandy. # Retrospektywne pokrycie należności celnych przywozowych lub wywozowych - Artykuł 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (EWG) nr 2913/92 - Zastosowanie ratione temporis - System współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa trzeciego - Pojęcie "nieprawidłowego świadectwa" - Ciężar dowodu. # Sprawa C-293/04.

text:
      Sprawa C‑293/04
      Beemsterboer Coldstore Services BV
      przeciwko
      Inspecteur der Belastingdienst - Douanedistrict Arnhem
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Gerechtshof te Amsterdam)
      Retrospektywne pokrycie należności celnych przywozowych lub wywozowych – Artykuł 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (EWG) nr 2913/92 – Zastosowanie ratione temporis – System współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa trzeciego – Pojęcie „nieprawidłowego świadectwa” – Ciężar dowodu
      Opinia rzecznika generalnego J. Kokott przedstawiona w dniu 8 września 2005 r.
      Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 9 marca 2006 r.
      Streszczenie wyroku
      1.     Środki własne Wspólnot Europejskich – Pokrycie należności celnych przywozowych lub wywozowych po zwolnieniu towaru
      (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2700/2000; rozporządzenie Rady nr 2913/92, art. 220 ust. 2 lit. b))
      2.     Pochodzenie towarów – System preferencji taryfowych
      (rozporządzenie Rady nr 2913/92, art. 220 ust. 2 lit. b))
      3.     Środki własne Wspólnot Europejskich – Pokrycie należności celnych przywozowych lub wywozowych po zwolnieniu towaru
      (rozporządzenie Rady nr 2913/92, art. 220 ust. 2 lit. b))
      1.     Artykuł 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem
         nr 2700/2000, ma zastosowanie do długu celnego, którego powstanie i retrospektywne pokrycie nastąpiły przed wejściem w życie
         rozporządzenia nr 2700/2000.

      Omawiany przepis, który określa przesłanki zwolnienia podmiotu zobowiązanego do uiszczenia należności celnych z retrospektywnego
         pobrania należności celnych przywozowych w konsekwencji błędu organów celnych, stanowi przepis materialny i nie powinien co
         do zasady być stosowany do okoliczności zaistniałych przed jego wejściem w życie. Jednakże wspólnotowe przepisy materialne
         mogą wyjątkowo być interpretowane jako odnoszące się do okoliczności zaistniałych przed ich wejściem w życie w zakresie, w jakim
         w świetle ich brzmienia, celu lub struktury jest oczywiste, że musi im zostać nadany taki skutek.

      W tym zakresie w świetle motywu 11 preambuły do rozporządzenia nr 2700/2000 zmiana art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego
         miała na celu wyjaśnienie pojęć błędu organów celnych i dobrej wiary podmiotu odpowiedzialnego za uiszczenie należności celnych,
         pojęć, które występowały już w pierwotnej wersji tego artykułu. Zatem nowy tekst art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego ma
         zasadniczo charakter interpretacyjny.

      Ponadto ani zasada pewności prawa, ani zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań nie sprzeciwiają się zastosowaniu omawianego
         przepisu do okoliczności zaistniałych przed jego wejściem w życie.

      (por. pkt 20–23, 26, 27 oraz pkt 1 sentencji)
      2.     W zakresie, w jakim w następstwie przeprowadzenia weryfikacji po zwolnieniu towarów nie może zostać potwierdzone wskazane
         w świadectwie EUR.1 pochodzenie towarów, świadectwo to musi zostać uznane za „świadectwo nieprawidłowe” w rozumieniu art. 220
         ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 2700/2000.

      W istocie, gdy weryfikacja po zwolnieniu towarów nie pozwala na potwierdzenie wskazanego w świadectwie EUR.1 pochodzenia towaru,
         należy stwierdzić, że jego pochodzenie jest nieznane i że wobec tego świadectwo EUR.1 i preferencyjne stawki celne zostały
         zastosowane bezzasadnie.

      (por. pkt 34, 35 oraz pkt 2 sentencji)
      3.     Artykuł 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem
         nr 2700/2000, należy interpretować w taki sposób, iż na podmiocie powołującym się na akapit trzeci tego artykułu ciąży obowiązek
         przedstawienia dowodów niezbędnych dla uwzględnienia jego roszczeń. Zatem co do zasady na organach celnych powołujących się
         na rzeczony art. 220 ust. 2 lit. b) akapit trzeci ab initio w celu dokonania retrospektywnego pobrania należności celnych
         ciąży obowiązek przedstawienia dowodu, że wydanie nieprawidłowych świadectw było konsekwencją niewłaściwego przedstawienia
         faktów przez eksportera. Jednakże jeżeli w następstwie zaniedbania, za które odpowiedzialność ponosi wyłącznie eksporter,
         organy celne nie mogą przedstawić niezbędnych dowodów, że świadectwo EUR.1 zostało wystawione na podstawie właściwego lub
         niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, na podmiocie zobowiązanym do uiszczenia należności celnych ciąży obowiązek
         wykazania, że rzeczone świadectwo zostało wydane przez organy celne państwa trzeciego na podstawie właściwego przedstawienia
         faktów.

      (por. pkt 46 oraz pkt 3 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 9 marca 2006 r.(*)

      Retrospektywne pokrycie należności celnych przywozowych lub wywozowych – Artykuł 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (EWG) nr 2913/92 – Zastosowanie ratione temporis – System współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa trzeciego – Pojęcie „nieprawidłowego świadectwa” – Ciężar dowodu
      W sprawie C‑293/04
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Gerechtshof
         te Amsterdam (Niderlandy) postanowieniem z dnia 14 czerwca 2004 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 9 lipca 2004 r., w postępowaniu:

      Beemsterboer Coldstore Services BV
      przeciwko
      Inspecteur der Belastingdienst – Douanedistrict Arnhem,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C. W. A. Timmermans, prezes izby, J. Makarczyk (sprawozdawca), R. Schintgen, R. Silva de Lapuerta i G. Arestis,
         sędziowie,

      rzecznik generalny: J. Kokott,
      sekretarz: R. Grass,
      uwzględniając procedurę pisemną,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –       w imieniu Beemsterboer Coldstore Services BV przez Jana van Nouhuysa, advocaat,
      –       w imieniu Inspecteur der Belastingdienst ‑ Douanedistrict Arnhem przez G. Wijngaarda, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –       w imieniu rządu niderlandzkiego przez H. G. Sevenster i C. Wissels, działające w charakterze pełnomocników,
      –       w imieniu rządu włoskiego przez I. M. Braguglię, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez G. Albenzio, avvocato
         dello Stato,

      –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez X. Lewisa, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez adwokata
         F. Tuytschaevera,

      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 8 września 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92
         z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, str. 1, zwany dalej „kodeksem celnym”)
         zarówno w jego brzmieniu pierwotnym, jak i w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (WE) nr 2700/2000 Parlamentu Europejskiego
         i Rady z dnia 16 listopada 2000 r. (Dz.U. L 311, str. 17).

      2       Pytania te zostały przedstawione w ramach sporu między spółką prawa niderlandzkiego Beemsterboer Coldstore Services BV (zwaną
         dalej „Beemsterboer”) a Inspecteur der Belastingdienst – Douanedistrict Arnhem (zwanym dalej „inspektorem”) w przedmiocie
         retrospektywnego pokrycia należności celnych przywozowych.

       Ramy prawne
       Kodeks celny
      3       Artykuł 220 kodeksu celnego w swym pierwotnym brzmieniu stanowił:
      „1. Jeżeli kwota należności wynikających z długu celnego nie została zaksięgowana zgodnie z art. 218 i 219 lub została zaksięgowana
         kwota niższa od prawnie należnej, to zaksięgowania kwoty należności do pokrycia lub pozostającej do pokrycia należy dokonać
         w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość obliczyć kwotę
         prawnie należną, jak również określić dłużnika (zaksięgowanie retrospektywne). Termin ten może zostać przedłużony zgodnie
         z art. 219.

      2. Z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje
         się, gdy:

      […]
      b) kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie
         mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepis[ów] obowiązując[ych]
         w zakresie zgłoszenia celnego;

      […]”.
      4       Artykuł 220 ust. 2 lit b) kodeksu celnego został zmieniony ze skutkiem od dnia 19 grudnia 2000 r. rozporządzeniem nr 2700/2000
         i stanowi, co następuje:

      „kwota opłat celnych należnych zgodnie z przepisami prawa nie została wykazana w rachunkach w następstwie błędu samych organów
         celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia opłat celnych działającą
         w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego.

      Jeżeli preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa
         trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa, o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny
         sposób nie można było wykryć w rozumieniu pierwszego akapitu.

      Jednakże wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego
         przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo
         wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji.

      Osoba odpowiedzialna za uiszczenie opłat celnych może powołać się na dobrą wiarę, jeżeli może udowodnić, że w okresie przedmiotowych
         operacji handlowych zachowała należytą staranność, aby upewnić się, czy spełnione zostały wszystkie warunki korzystania z preferencji.

      Jednakże osoba odpowiedzialna za uiszczenie opłat celnych nie może powoływać się na dobrą wiarę, jeżeli Komisja opublikowała
         w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich opinię wyrażającą uzasadnione wątpliwości w odniesieniu do prawidłowego stosowania
         uzgodnień preferencyjnych przez kraj korzystający”.

       Umowa między Wspólnotami Europejskimi a Republiką Estonii w sprawie liberalizacji handlu i ustanowienia środków towarzyszących
      5       Umowa między Wspólnotą Europejską, Europejską Wspólnotą Energii Atomowej i Europejską Wspólnotą Węgla i Stali z jednej strony,
         a Republiką Estonii z drugiej strony w sprawie liberalizacji handlu i ustanowienia środków towarzyszących, podpisana w dniu
         18 lipca 1994 r. (Dz.U. L 373, str. 2, zwana dalej „umową o wolnym handlu”) [tłumacznie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie
         cytaty z tego dokumentu] zawiera protokół nr 3 w sprawie definicji pojęcia „produkty pochodzące” i metod współpracy administracyjnej,
         zmieniony decyzją nr 1/97 Wspólnego Komitetu Wspólnot Europejskich i Republiki Estonii z dnia 6 marca 1997 r. (Dz.U. L 111,
         str. 1, zwany dalej „protokołem nr 3”).

      6       Zawarty w tytule V, dotyczącym dowodów pochodzenia, art. 16 ust. 1 protokołu nr 3 zatytułowany „Wymogi ogólne” stanowi:
      „1.      Produkty pochodzące ze Wspólnoty przy przywozie do Estonii oraz produkty pochodzące z Estonii przy przywozie do Wspólnoty
         korzystają z postanowień umowy po przedstawieniu:

      a) […] świadectwa przewozowego EUR.1 (zwanego dalej „świadectwem EUR.1”), którego wzór jest zamieszczony w załączniku III;
      […]”.
      7       Artykuł 17 tego protokołu, zatytułowany „Procedura wystawiania świadectwa przewozowego EUR.1”, zawiera ust. 3, mający następujące
         brzmienie:

      „Eksporter występujący z wnioskiem o wystawienie świadectwa […] EUR.1 jest zobowiązany do przedłożenia na każde żądanie organów
         celnych kraju wywozu, w którym wystawiane jest świadectwo […] EUR.1, wszelkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status
         produktów pochodzących i spełnienia pozostałych wymogów niniejszego protokołu”.

      8       Zgodnie z art. 28 ust. 1 tegoż protokołu, zatytułowanym „Przechowywanie dowodów pochodzenia i dokumentów uzupełniających”:
      „Eksporter występujący o wystawienie świadectwa przewozowego EUR.1 przechowuje dokumenty określone w art. 17 ust. 3 przez
         okres co najmniej trzech lat”.

      9       Artykuł 32 protokołu nr 3, zatytułowany „Weryfikacja dowodów pochodzenia”, stanowi:
      „1.       Weryfikacja dowodów pochodzenia po zwolnieniu towarów jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy organy celne kraju przywozu
         mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych towarów lub spełnienia innych
         wymogów tego protokołu.

      […]
      3.      Weryfikacji dokonują organy celne kraju wywozu. W tym celu mają one prawo zażądać przedstawienia wszelkich dowodów, przeprowadzić
         kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      10     W 1997 r. Hoogwegt International BV (zwana dalej „Hoogwegt”) zakupiła partie masła od przedsiębiorstwa estońskiego AS Lacto
         Ltd. (zwanego dalej „Lacto”). Zostały one zgłoszone przy przywozie do Niderlandów przez Beemsterboer, agenta celnego działającego
         na rzecz Hoogwegt. Estonia została wskazana jako kraj pochodzenia towarów, które zostały zatem wprowadzone do swobodnego obrotu
         z zastosowaniem preferencyjnych stawek celnych na podstawie powyżej powołanej umowy o wolnym handlu. W celu wykazania pochodzenia
         masła każdemu zgłoszeniu celnemu towarzyszyło świadectwo EUR.1 wydane przez estońskie organy celne na wniosek Lacto.

      11     W marcu 2000 r., w następstwie informacji o popełnieniu oszustwa dotyczącego masła wprowadzanego do obrotu w Unii Europejskiej
         i Estonii, delegacja powołana przez Komisję Wspólnot Europejskich we współpracy z krajowymi organami celnymi przeprowadziła
         kontrolę w tym zakresie.

      12     W ramach dochodzenia ujawniono, że Lacto nie zachowało pierwotnych dokumentów potwierdzających pochodzenie wywożonego masła.
      13     Decyzją z dnia 14 lipca 2000 r. inspektorat celny w Tallinie (Estonia) stwierdził nieważność świadectw EUR.1 i je cofnął.
         W następstwie odwołania wniesionego przez Lacto przed estońskie służby celne decyzja o cofnięciu tych świadectw została uznana
         za bezprawną ze względów formalnych.

      14     Jako że pochodzenie masła nie mogło zostać wykazane, niderlandzkie władze celne dokonały retrospektywnego pobrania od Beemsterboer
         należności celnych. Ponieważ odwołanie, które wniosła ona na decyzje w sprawie określenia należności celnych zostało oddalone,
         Beemsterboer wniosła skargę do sądu krajowego.

      15     W tych okolicznościach Gerechtshof te Amsterdam postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
         pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy art. 220 ust. 2 initio i lit. b) […] [kodeksu celnego] w nowym brzmieniu może zostać zastosowany w okolicznościach, gdy
         powstanie długu celnego i pokrycie należności celnych po zwolnieniu towarów nastąpiło przed wejściem w życie tego przepisu?

      2)      Czy w razie twierdzącej odpowiedzi na pytanie pierwsze świadectwo EUR.1, którego nieprawidłowości nie można stwierdzić ze
         względu na niemożność potwierdzenia – w toku weryfikacji przeprowadzanej po zwolnieniu towarów – pochodzenia towarów, dla
         których świadectwo to zostało wystawione, przy czym jedynie z tej przyczyny odmawia się preferencyjnego traktowania towarów,
         jest »świadectwem nieprawidłowym« w rozumieniu art. 220 ust. 2 initio i lit. b) [kodeksu celnego], a jeżeli tak nie jest –
         czy zainteresowany podmiot może skutecznie powołać się na ten przepis?

      3)      W razie twierdzącej odpowiedzi na pytanie drugie, na kim spoczywa ciężar dowodu, że świadectwo zostało wystawione na podstawie
         niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, lub kto musi dowieść, że organ wystawiający świadectwo [EUR.1] ewidentnie
         wiedział lub powinien wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji?

      4)      Czy w razie przeczącej odpowiedzi na pytanie pierwsze zainteresowany podmiot może skutecznie powołać się na art. 220 ust. 2
         initio i lit. b) […] [kodeksu celnego] w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 grudnia 2000 r., w przypadku gdy po zwolnieniu
         towarów nie można stwierdzić, czy organy celne zasadnie wystawiły w tamtym okresie świadectwo EUR.1?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania pierwszego
      16     Swym pierwszym pytaniem sąd krajowy zwraca się do Trybunału o wyjaśnienie, czy art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego w brzmieniu
         nadanym mu rozporządzeniem nr 2700/2000 ma zastosowanie do długu celnego, którego powstanie i retrospektywne pokrycie nastąpiły
         przed wejściem w życie tego rozporządzenia.

      17     Rząd niderlandzki, inspektor i rząd włoski stwierdzają, że na to pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej. Przypomniawszy
         zasady zastosowania ratione temporis materialnych przepisów prawa wspólnotowego, rząd niderlandzki twierdzi, że art. 220 ust. 2
         lit. b) kodeksu celnego stanowi zwykły przepis materialny, i wywodzi z tego, że nie może on mieć retroaktywnego skutku. Rząd
         włoski podnosi, że art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego w nowym brzmieniu ma zastosowanie wyłącznie do długów, które powstały
         po dniu 19 grudnia 2000 r., będącym datą wejścia w życie rozporządzenia nr 2700/2000.

      18     Komisja proponuje, by na pytanie pierwsze odpowiedzieć twierdząco, i przypomina, że w świetle uzasadnienia podanego w pracach
         przygotowawczych dotyczących rozporządzenia nr 2700/2000 przepisy, które zostały dodane do art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu
         celnego, miały raczej na celu doprecyzowanie jego brzmienia dla wzmocnienia pewności prawa niż jego modyfikację. Zdaniem Beemsterboer
         nowe brzmienie art. 220 kodeksu celnego stanowi wyjaśnienie zasady istniejącej przed dniem 19 grudnia 2000 r., a w konsekwencji
         należy je stosować retroaktywnie.

      19     Należy przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa przepisy proceduralne mają zastosowanie do wszystkich postępowań
         zawisłych w momencie ich wejścia w życie [zob. wyroki z dnia 6 lipca 1993 r. w sprawach połączonych C‑121/91 i C‑122/91 CT
         Control (Rotterdam) i JCT Benelux przeciwko Komisji, Rec. str. I‑3873, pkt 22, z dnia 7 września 1999 r. w sprawie C‑61/98
         De Haan, Rec. str. I‑5003, pkt 13, z dnia 14 listopada 2002 r. w sprawie C‑251/00 Illumitrónica, Rec. str. I‑10433, pkt 29,
         oraz z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawach połączonych C‑361/02 i C‑362/02 Tsapalos i Diamantakis, Rec. str. I‑6405, pkt 19].

      20     W tym względzie należy stwierdzić, że w zakresie, w jakim art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego określa przesłanki zwolnienia
         podmiotu zobowiązanego do uiszczenia należności celnych z retrospektywnego pobrania należności celnych przywozowych w konsekwencji
         błędu organów celnych, stanowi on przepis materialny. W konsekwencji przepis ten nie powinien co do zasady być stosowany do
         okoliczności zaistniałych przed jego wejściem w życie.

      21     Jednakże wspólnotowe przepisy materialne mogą wyjątkowo być interpretowane jako odnoszące się do okoliczności zaistniałych
         przed ich wejściem w życie w zakresie, w jakim w świetle ich brzmienia, celu lub struktury jest oczywiste, że musi im zostać
         nadany taki skutek (zob. wyroki z dnia 12 listopada 1981 r. w sprawach połączonych od 212/80 do 217/80 Salumi i in., Rec.
         str. 2735, pkt 9, z dnia 15 lipca 1993 r. w sprawie C‑34/92 GruSa Fleich, Rec. str. I‑4147, pkt 22, oraz z dnia 24 września
         2002 r. w sprawach połączonych C‑74/00 P i C‑75/00 P Falck i Acciaierie di Bolzano przeciwko Komisji, Rec. str. I‑7869, pkt 119).

      22     Należy zauważyć, że w świetle motywu jedenastego preambuły do rozporządzenia nr 2700/2000 zmiana art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu
         celnego miała na celu zdefiniowanie w poszczególnych przypadkach uzgodnień preferencyjnych pojęć błędu organów celnych i dobrej
         wiary podmiotu odpowiedzialnego za uiszczenie należności celnych. Zatem nie dokonując zmian co do meritum, przepis ten ma
         na celu wyjaśnienie powyżej wskazanych pojęć, które występowały już w pierwotnej wersji tegoż art. 220 i zostały sprecyzowane
         w orzecznictwie Trybunału (zob. w szczególności wyroki z dnia 14 maja 1996 r. w sprawach połączonych C‑153/94 i C‑204/94 Faroe
         Seafood i in., Rec. str. I‑2465, pkt 92 i 97, z dnia 19 października 2000 r. w sprawie C‑15/99 Sommer, Rec. str. I‑8989, pkt 35–37,
         postanowienie z dnia 11 października 2001 r. w sprawie C‑30/00 Wiliam Hinton & sons, Rec. str. I‑7511, pkt 68–73, i ww. wyrok
         w sprawie Illumitrónica, pkt 42 i 43).

      23     W konsekwencji należy stwierdzić, że nowy tekst art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego ma zasadniczo charakter interpretacyjny
         oraz że należy go stosować do okoliczności zaistniałych przed jego wejściem w życie.

      24     Jednakże tak określony skutek przepisu prawa materialnego nie może pozostawać w sprzeczności z podstawowymi zasadami Wspólnoty,
         w szczególności z zasadą pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, w świetle których ustawodawstwo wspólnotowe musi
         być jasne i przewidywalne dla podmiotów prawa (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Salumi i in., pkt 10, wyrok z dnia 10 lutego
         1982 r. w sprawie 21/81 Bout, Rec. str. 381, pkt 13, wyrok w ww. sprawie GruSa Fleisch, pkt 22 oraz wyrok z dnia 26 kwietnia
         2005 r. w sprawie C‑376/02 „Goed Wonen”, Rec. str. I‑3445, pkt 33).

      25     W tym zakresie należy po pierwsze zauważyć, że z art. 1 oraz uzasadnienia zmienionego projektu rozporządzenia (WE) nr 2700/2000
         Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada 2000 r. zmieniającego rozporządzenie Rady nr 2913/92 [dokument COM(99)/236
         wersja ostateczna] wynika, że nowy tekst art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego służy wzmocnieniu pewności prawa poprzez
         podział ryzyka niepewności między importera i system oraz sprecyzowanie obowiązków organów celnych. Po drugie, jak stwierdził
         rzecznik generalny w pkt 32 swej opinii, nowy tekst wzmacnia ochronę uzasadnionych oczekiwań zainteresowanych podmiotów gospodarczych
         w przypadku błędu organów celnych w zakresie preferencyjnego statusu towarów pochodzących z państw trzecich.

      26     Tak więc ani zasada pewności prawa, ani zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań nie sprzeciwiają się zastosowaniu omawianego
         przepisu do okoliczności zaistniałych przed jego wejściem w życie.

      27     W świetle powyższego na przedstawione pytanie należy odpowiedzieć, że art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego w brzmieniu
         nadanym rozporządzeniem nr 2700/2000 ma zastosowanie do długu celnego, którego powstanie i retrospektywne pokrycie nastąpiły
         przed wejściem w życie tego rozporządzenia.

       W przedmiocie pytania drugiego
      28     Pytanie drugie dzieli się na dwie części. W  pierwszej części tego pytania sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy w zakresie,
         w jakim po przeprowadzeniu weryfikacji po zwolnieniu towarów pochodzenie towarów, dla których wystawiono świadectwo EUR. 1,
         nie może już zostać potwierdzone, świadectwo to jest „świadectwem nieprawidłowym” w rozumieniu art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu
         celnego w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 2700/2000. W drugiej części tego pytania sąd krajowy dąży do ustalenia, czy
         w przypadku odpowiedzi przeczącej podmiot zainteresowany może skutecznie powołać się na ten przepis.

      29     Na wstępie należy przypomnieć, że z postanowień protokołu nr 3 wynika, że produkty pochodzące ze Wspólnoty lub z Estonii korzystają
         z preferencyjnego traktowania przewidzianego w tej umowie na podstawie świadectwa przewozowego EUR.1, które stanowi dowód
         pochodzenia.

      30     Jednakże na podstawie art. 32 tego protokołu możliwe jest przeprowadzenie po zwolnieniu towarów weryfikacji dowodów pochodzenia,
         gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia towarów
         lub wypełnienia innych wymogów tego protokołu.

      31     Z postanowienia odsyłającego wynika, że w wyniku przeprowadzonej w Lacto weryfikacji po zwolnieniu towarów ujawniono, że ten
         ostatni nie przechowywał pierwotnych dokumentów świadczących o statusie pochodzenia towarów i że na podstawie dostępnych informacji
         nie można było ustalić pochodzenia masła, którego wywozu dokonał Lacto.

      32     W tym zakresie Trybunał orzekł wcześniej, że celem weryfikacji po zwolnieniu towarów jest sprawdzenie prawidłowości pochodzenia
         wskazanego w wystawionym wcześniej świadectwie EUR.1 (wyroki z dnia 7 grudnia 1993 r. w sprawie C‑12/92 Huygen i in., Rec.
         str. I‑6381, pkt 16, oraz z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie C‑97/95 Pascoal & Filhos, Rec. str. I‑4209, pkt 30).

      33     Osoba zobowiązana do uiszczenia należności celnych nie może opierać uzasadnionych oczekiwań co do prawidłowości świadectwa
         EUR.1 na okoliczności wstępnego przyjęcia tego świadectwa przez organy celne państwa członkowskiego, ponieważ czynności tych
         służb w ramach wstępnej akceptacji świadectw nie stanowią przeszkody dla przeprowadzenia późniejszych weryfikacji (ww. wyrok
         w sprawie Faroe Seafood i in., pkt 93).

      34     Zatem gdy weryfikacja po zwolnieniu towarów nie pozwala na potwierdzenie wskazanego w świadectwie EUR.1 pochodzenia towaru,
         należy stwierdzić, że jego pochodzenie jest nieznane i że wobec tego świadectwo EUR.1 i preferencyjne stawki celne zostały
         zastosowane bezzasadnie (ww. wyroki w sprawie Huygen i in., pkt 17 i 18 oraz Faroe Seafood i in., pkt 16).

      35     W tych okolicznościach na część pierwszą pytania drugiego należy odpowiedzieć w ten sposób, że w zakresie, w jakim w następstwie
         przeprowadzenia weryfikacji po zwolnieniu towarów nie może zostać potwierdzone wskazane w świadectwie EUR.1 pochodzenie towarów,
         świadectwo to musi zostać uznane za „świadectwo nieprawidłowe” w rozumieniu art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego w brzmieniu
         nadanym rozporządzeniem nr 2700/2000.

      36     W świetle odpowiedzi na część pierwszą pytania drugiego nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na część drugą tego pytania.

       W przedmiocie pytania trzeciego
      37     Pytanie trzecie dotyczy wykładni akapitu trzeciego art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego w brzmieniu nadanym rozporządzeniem
         nr 2700/2000.

      38     W pierwszej kolejności sąd krajowy dąży do ustalenia, na kim spoczywa ciężar dowodu, że świadectwo EUR.1 zostało wystawione
         na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera.

      39     W tym zakresie należy stwierdzić, że zgodnie z tradycyjnymi zasadami podziału ciężaru dowodu to do organów celnych, które
         pragną powołać się na art. 220 ust. 2 lit. b) akapit trzeci initio kodeksu celnego w celu przystąpienia do retrospektywnego
         pokrycia długu celnego, należy przedstawienie − w celu uzasadnienia ich żądań − dowodu, że wystawienie nieprawidłowych świadectw
         nastąpiło na skutek niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera.

      40     Jednakże z ustaleń sądu krajowego zawartych w postanowieniu odsyłającym wynika, że w niniejszej sprawie organy celne nie miały
         możliwości wykazania, że informacje przedstawione do celów wystawienia świadectwa EUR.1 były prawidłowe bądź nieprawidłowe,
         gdyż eksporter nie zachował u siebie dokumentów stanowiących dowody w tym zakresie, pomimo wynikającego z art. 28 ust. 1 protokołu
         nr 3 obowiązku przechowywania przez okres co najmniej trzech lat odpowiednich dokumentów potwierdzających pochodzenie omawianych
         produktów.

      41     Na podmiotach gospodarczych ciąży obowiązek podjęcia w ramach ich stosunków umownych kroków niezbędnych do uchronienia się
         przed zagrożeniem dochodzenia retrospektywnego pokrycia należności celnych (ww. wyrok w sprawie Pascoal & Filhos, pkt 60).

      42     Ponadto dla osiągnięcia celu weryfikacji przeprowadzanej po zwolnieniu towarów, polegającego na sprawdzeniu autentyczności
         i prawidłowości świadectwa EUR.1, to na podmiocie zobowiązanym do uiszczenia należności celnych spoczywa ciężar dowiedzenia,
         że rzeczone świadectwa zostały wystawione przez organy państwa trzeciego na podstawie właściwego przedstawienia faktów.

      43     W każdym razie jest bezsporne, że Wspólnota Europejska nie może ponosić szkodliwych konsekwencji nieprawidłowych działań dostawców
         importerów (ww. wyrok w sprawie Pascoal & Filhos, pkt 59).

      44     W drugiej kolejności sąd krajowy dąży do ustalenia, na kim spoczywa ciężar dowodu, że organy celne, które wydały świadectwo
         EUR.1, ewidentnie wiedziały lub powinny wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji.

      45     W tym względzie wystarczy stwierdzić, że ciężar wykazania, że było oczywiste, że organy, które wydały rzeczone świadectwo,
         ewidentnie wiedziały lub powinny wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji, spoczywa
         na podmiocie powołującym się na wyjątek zawarty w art. 220 ust. 2 lit. b) akapit trzeci in fine kodeksu celnego.

      46     W świetle powyższych rozważań na pytanie trzecie należy odpowiedzieć w ten sposób, że na podmiocie powołującym się na akapit
         trzeci art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 2700/2000 ciąży obowiązek przedstawienia
         dowodów niezbędnych dla uwzględnienia jego roszczeń. Zatem co do zasady na organach celnych powołujących się na rzeczony art. 220
         ust. 2 lit. b) akapit trzeci initio w celu dokonania retrospektywnego pobrania należności celnych ciąży obowiązek przedstawienia
         dowodu, że wydanie nieprawidłowych świadectw było konsekwencją niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera. Jednak
         jeżeli w następstwie zaniedbania, za które odpowiedzialność ponosi wyłącznie eksporter, organy celne nie mogą przedstawić
         niezbędnych dowodów, że świadectwo EUR.1 zostało wystawione na podstawie właściwego lub niewłaściwego przedstawienia faktów
         przez eksportera, na podmiocie zobowiązanym do uiszczenia należności celnych ciąży obowiązek wykazania, że rzeczone świadectwo
         zostało wydane przez organy celne państwa trzeciego na podstawie właściwego przedstawienia faktów.

       W przedmiocie pytania czwartego
      47     Mając na uwadze odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze, zbędne jest udzielanie odpowiedzi na pytanie czwarte.
      W przedmiocie kosztów
      48     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)      Artykuł 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy
            kodeks celny w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem (WE) nr 2700/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada
            2000 r. ma zastosowanie do długu celnego, którego powstanie i retrospektywne pokrycie nastąpiły przed wejściem w życie tego
            rozporządzenia.
      2)      W zakresie, w jakim w następstwie przeprowadzenia weryfikacji po zwolnieniu towarów nie może zostać potwierdzone wskazane
            w świadectwie EUR.1 pochodzenie towarów, świadectwo to musi zostać uznane za „świadectwo nieprawidłowe” w rozumieniu art. 220
            ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 2913/92 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 2700/2000.
      3)      Na podmiocie powołującym się na akapit trzeci art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego w brzmieniu nadanym rozporządzeniem
            nr 2700/2000 ciąży obowiązek przedstawienia dowodów niezbędnych dla uwzględnienia jego roszczeń. Zatem co do zasady na organach
            celnych powołujących się na rzeczony art. 220 ust. 2 lit. b) akapit trzeci initio w celu dokonania retrospektywnego pobrania
            należności celnych ciąży obowiązek przedstawienia dowodu, że wydanie nieprawidłowych świadectw było konsekwencją niewłaściwego
            przedstawienia faktów przez eksportera. Jednakże jeżeli w następstwie zaniedbania, za które odpowiedzialność ponosi wyłącznie
            eksporter, organy celne nie mogą przedstawić niezbędnych dowodów, że świadectwo EUR.1 zostało wystawione na podstawie właściwego
            lub niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, na podmiocie zobowiązanym do uiszczenia należności celnych ciąży
            obowiązek wykazania, że rzeczone świadectwo zostało wydane przez organy celne państwa trzeciego na podstawie właściwego przedstawienia
            faktów.
      Podpisy
      * Język postępowania: niderlandzki.