title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 2 grudnia 2009 r.#Komisja Europejska przeciwko Irlandii i innym.#Odwołanie - Pomoc państwa - Zwolnienie z podatku akcyzowego od olejów mineralnych - Rozporządzenie (WE) nr 659/1999 - Artykuł 1 lit. b) pkt v) - Brak uzasadnienia - Obowiązek sądu - Zarzut dotyczący naruszenia procedury, który powinien być podniesiony z urzędu przez sąd wspólnotowy - Naruszenie zasady kontradyktoryjności - Zakres obowiązku uzasadniania.#Sprawa C-89/08 P.

text:
      Sprawa C‑89/08 P
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Irlandii i in.
      Odwołanie – Pomoc państwa – Zwolnienie z podatku akcyzowego od olejów mineralnych – Rozporządzenie (WE) nr 659/1999 – Artykuł 1 lit. b) pkt v) – Brak uzasadnienia – Obowiązek sądu – Bezwzględna przeszkoda procesowa podnoszona z urzędu przez sąd wspólnotowy – Naruszenie zasady kontradyktoryjności – Zakres obowiązku uzasadniania
      Streszczenie wyroku
      1.        Skarga o stwierdzenie nieważności – Zarzuty – Naruszenie istotnych wymogów proceduralnych – Badanie z urzędu przez sąd
      (art. 230 WE)
      2.        Prawo wspólnotowe – Zasady – Prawo do obrony – Zasada kontradyktoryjności – Przestrzeganie w ramach postępowania sądowego

      (regulamin Sądu, art. 62)
      3.        Pomoc przyznawana przez państwa – Pomoc nowa i pomoc istniejąca – Rozwój wspólnego rynku
      (art. 253 WE)
      1.        Brak lub niewystarczające uzasadnienie stanowi naruszenie istotnych wymogów proceduralnych w rozumieniu art. 230 WE i stanowi
         bezwzględną przeszkodę procesową, którą sąd wspólnotowy może, a nawet powinien podnieść z urzędu. Podnosząc taki zarzut z urzędu,
         sąd wspólnotowy nie wychodzi poza ramy rozpatrywanego przezeń sporu i nie narusza w żaden sposób zasad proceduralnych dotyczących
         przedstawienia w skardze przedmiotu sporu oraz zarzutów.

      (por. pkt 34, 35)
      2.        Zasada kontradyktoryjności stanowi część praw obrony. Znajduje ona zastosowania do każdej procedury, która może doprowadzić
         do wydania decyzji instytucji wspólnotowej wpływającej w istotny sposób na interesy danej osoby. Sądy wspólnotowe czuwają
         nad tym, aby w toczącym się postępowaniu przestrzegana była zasada kontradyktoryjności, i same tej zasady przestrzegają.

      Z zasady kontradyktoryjności powinny korzystać wszystkie strony postępowania toczącego się przed sądem wspólnotowym, niezależnie
         od ich klasyfikacji prawnej. Instytucje wspólnotowe mogą w związku z tym powoływać się na tę zasadę wówczas, gdy są stroną
         takiego postępowania.

      Sam sąd powinien przestrzegać zasady kontradyktoryjności, w szczególności kiedy rozpatruje spór w oparciu o zarzut podniesiony
         z urzędu.

      Zasada kontradyktoryjności zasadniczo nadaje każdej ze stron postępowania nie tylko prawo do zaznajomienia się i ustosunkowania
         do materiału dowodowego i uwag przedstawionych sądowi przez jej przeciwnika procesowego i nie tylko sprzeciwia się temu, aby
         sąd wspólnotowy opierał swoje orzeczenie na okolicznościach faktycznych i dokumentach, z którymi strony lub jedna z nich nie
         mogły się zapoznać i odnośnie do których nie mogły one ustosunkować się. Oznacza ona również, co do zasady, prawo stron do
         zapoznania się i ustosunkowania do zarzutów podniesionych z urzędu przez sąd, na których zamierza on oprzeć swoje rozstrzygnięcie.

      Sąd nie może bez uwzględnienia obowiązku przestrzegania zasady kontradyktoryjności skorzystać ze swobodnego uznania, jakim
         dysponuje w zakresie zarządzenia otwarcia procedury ustnej na nowo na podstawie art. 62 regulaminu.

      Narusza zasadę kontradyktoryjności wyrok stwierdzający nieważność spornej decyzji Komisji na podstawie podniesionego z urzędu
         zarzutu dotyczącego naruszenia art. 253 WE bez uprzedniego wezwania stron w trakcie procedury pisemnej lub ustnej do przedstawienia
         uwag odnośnie do tego zarzutu. W istocie o ile brak uzasadnienia stanowi wadę, która, co do zasady, nie może być naprawiona,
         o tyle jednak stwierdzenie tego braku prowadzi do oceny, która powinna wziąć pod uwagę określoną liczbę kryteriów. Ocena ta
         może zostać poddana dyskusji, w szczególności wówczas gdy dotyczy nie całkowitego braku uzasadnienia, lecz uzasadnienia konkretnej
         kwestii faktycznej lub prawnej.

      (por. pkt 50–57, 59–61)
      3.        Na podstawie art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania [art. 88 WE] za
         istniejącą uważa się pomoc, która nie stanowiła pomocy, gdy została wprowadzona w życie, lecz która stała się pomocą w okresie
         późniejszym ze względu na rozwój wspólnego rynku, mimo że państwo członkowskie nie wprowadziło do niej żadnych zmian. Pojęcie
         rozwoju wspólnego rynku, które można rozumieć jako zmianę gospodarczego i prawnego kontekstu w sektorze, którego dotyczy sporny
         środek, nie odnosi się do sytuacji, w której Komisja zmienia swoją ocenę jedynie na podstawie bardziej ścisłego stosowania
         postanowień w dziedzinie pomocy państwa. Ogólniej, pojęcie istniejącej lub nowej pomocy państwa odpowiada obiektywnej sytuacji.
         Pojęcie to nie powinno zależeć od zachowania lub oświadczeń instytucji.

      Zatem gdy uzasadnienie aktu wspólnotowego wymagane przez art. 253 WE powinno być dostosowane do charakteru tego aktu, nie
         można wymagać od Komisji, aby podała powody, dla których dokonała innej oceny środka we wcześniejszych decyzjach.

      W związku z tym okoliczności, które dotyczą w szczególności tego, że po pierwsze, Komisja uznała w trakcie wydawania przez
         Radę decyzji zezwalających na sporne zwolnienia, że zwolnienia te nie powodują zakłócenia konkurencji i nie stanowią przeszkody
         dla prawidłowego funkcjonowania wspólnego rynku, oraz że po drugie, rzeczone decyzje pozwalały przyjąć, że zwolnienia te nie
         mogą zostać zaklasyfikowane jako pomoc państwa, nie są w stanie, co do zasady, zobowiązać Komisji do uzasadnienia spornej
         decyzji przyjmującej niemożność zastosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999.

      (por. pkt 70–73, 75)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 2 grudnia 2009 r.(*)

      Odwołanie – Pomoc państwa – Zwolnienie z podatku akcyzowego od olejów mineralnych – Rozporządzenie (WE) nr 659/1999 – Artykuł 1 lit. b) pkt v) – Brak uzasadnienia – Obowiązek sądu – Bezwzględna przeszkoda procesowa podnoszona z urzędu przez sąd wspólnotowy – Naruszenie zasady kontradyktoryjności – Zakres obowiązku uzasadniania
      W sprawie C‑89/08 P
      mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości, wniesione w dniu 26 lutego 2008 r.,
      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez V. Di Bucciego oraz N. Khana, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      w której pozostałymi uczestnikami postępowania są:
      Irlandia, reprezentowana przez D. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez P. McGarry’ego, BL, z adresem
         do doręczeń w Luksemburgu,

      Republika Francuska, reprezentowana przez G. de Bergues’a oraz A.L. Vendrolini, działających w charakterze pełnomocników,

      Republika Włoska, reprezentowana przez R. Adama, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez G. Aiella, avvocato dello Stato,
         z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      Eurallumina SpA, z siedzibą w Portoscuso (Włochy), reprezentowana przez R. Dentona, solicitor,

      Aughinish Alumina Ltd, z siedzibą w Askeaton (Irlandia), reprezentowana przez J. Handolla oraz C. Waterson, solicitors,

      strona skarżąca w pierwszej instancji,
      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, prezes, A. Tizzano, K. Lenaerts, E. Levits, prezesi izb, A. Rosas, P. Kūris (sprawozdawca), A. Borg
         Barthet, J. Malenovský, U. Lõhmus, A. O’Caoimh i J.J. Kasel, sędziowie,

      rzecznik generalny: Y. Bot,
      sekretarz: H. von Holstein, zastępca sekretarza,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 24 marca 2009 r.,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 maja 2009 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        W odwołaniu Komisja Wspólnot Europejskich wnosi o uchylenie wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 12 grudnia
         2007 r. w sprawach połączonych T‑50/06, T‑56/06, T‑60/06, T‑62/06 i T‑69/06 Irlandia i in. przeciwko Komisji (zwanego dalej
         „zaskarżonym wyrokiem”), stwierdzającego nieważność decyzji Komisji 2006/323/WE z dnia 7 grudnia 2005 r. w sprawie zwolnienia
         z podatku akcyzowego od olejów mineralnych wykorzystywanych jako paliwo do produkcji tlenku glinu w regionach Gardanne i Shannon
         oraz na Sardynii, wprowadzonego odpowiednio przez Francję, Irlandię i Włochy (Dz.U. 2006, L 119, s. 12, zwanej dalej „sporną
         decyzją”).

       Ramy prawne
       Dyrektywy dotyczące podatków akcyzowych od olejów mineralnych
      2        Podatek akcyzowy od olejów mineralnych był przedmiotem kilku dyrektyw, a mianowicie dyrektywy Rady 92/81/EWG z dnia 19 października
         1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od olejów mineralnych (Dz.U. L 316, s. 12), dyrektywy Rady 92/82/EWG
         z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatków akcyzowych od olejów mineralnych (Dz.U. L 316, s. 19) oraz
         dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących
         opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U. L 283, s. 51), która uchyliła dyrektywy 92/81 oraz 92/82
         z dniem 31 grudnia 2003 r.

      3        Artykuł 8 ust. 4 dyrektywy 92/81 upoważniał Radę do udzielania na wniosek Komisji zezwoleń państwu członkowskiemu do wprowadzenia
         zwolnień lub obniżek poziomu podatku akcyzowego innych aniżeli przewidziane w tej dyrektywie.

      4        Dyrektywa 2003/96 przewiduje w art. 2 ust. 4 lit. b) tiret drugie, że nie ma ona zastosowania do produktów energetycznych
         podwójnego zastosowania, to znaczy wykorzystywanych zarówno jako paliwo do ogrzewania, jak i do celów innych niż paliwo silnikowe
         lub paliwa do ogrzewania. W ten sposób od dnia 1 stycznia 2004 r., czyli od daty wejścia w życie tej dyrektywy, nie obowiązuje
         już minimalny poziom opodatkowania podatkiem akcyzowym ciężkiego oleju mineralnego wykorzystywanego przy produkcji tlenku
         glinu. Ponadto w art. 18 ust. 1 dyrektywy 2003/96 państwa członkowskie zostały upoważnione, z zastrzeżeniem wcześniejszego
         przeglądu przez Radę, do dalszego stosowania, do 31 grudnia 2006 r. obniżonych stawek lub zwolnień wskazanych w załączniku II,
         który wymienia zwolnienia z podatku akcyzowego od ciężkiego oleju mineralnego stosowanego jako olej napędowy do produkcji
         tlenku glinu w regionach Gardanne, Shannon i na Sardynii.

       Rozporządzenie (WE) nr 659/1999
      5        Zgodnie z art. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania
         [art. 88 WE] (Dz.U. L 83, s. 1) „istniejąca pomoc” oznacza:

      „[…]
      v)      pomoc, jaka została uznana za pomoc istniejącą, ponieważ można stwierdzić, że w czasie gdy została wprowadzona w życie, nie
         stanowiła pomocy, a w okresie późniejszym stała się pomocą ze względu na rozwój wspólnego rynku bez wprowadzenia zmian przez
         państwo członkowskie. W przypadku gdy niektóre środki stają się pomocą po liberalizacji danego działania przez prawo wspólnotowe,
         środków takich nie uznaje się za pomoc istniejącą po terminie przyjętym dla liberalizacji”.

       Okoliczności powstania sporu
      6        Irlandia, Republika Włoska oraz Republika Francuska stosują zwolnienia z podatku akcyzowego od olejów mineralnych wykorzystywanych
         do produkcji tlenku glinu odpowiednio w regionie Shannon od 1983 r., na Sardynii od 1993 r. oraz w regionie Gardanne od 1997 r.
         (zwane dalej „spornymi zwolnieniami”).

      7        Na zwolnienia te udzielono zgody, odpowiednio, w drodze decyzji Rady 92/510/EWG z dnia 19 października 1992 r. zezwalającej
         państwom członkowskim na dalsze stosowanie w odniesieniu do niektórych olejów mineralnych, wykorzystywanych do szczególnych
         celów, obowiązujących obniżonych stawek podatku akcyzowego lub zwolnienia z podatku akcyzowego, zgodnie z procedurą ustanowioną
         w art. 8 ust. 4 dyrektywy 92/81/EWG (Dz.U. L 316, s. 16), decyzji Rady 93/697/WE z dnia 13 grudnia 1993 r. zezwalającej państwom
         członkowskim na dalsze stosowanie w odniesieniu do niektórych olejów mineralnych, wykorzystywanych do szczególnych celów obowiązujących
         obniżonych stawek podatku akcyzowego lub zwolnienia z podatku akcyzowego, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 8 ust. 4
         dyrektywy 92/81/EWG (Dz.U. L 321, s. 29), oraz decyzji Rady 97/425/WE z dnia 30 czerwca 1997 r. zezwalającej państwom członkowskim
         na stosowanie i dalsze stosowanie, w odniesieniu do niektórych olejów mineralnych wykorzystywanych do szczególnych celów,
         obowiązujących obniżonych stawek podatku akcyzowego lub zwolnienia z podatku akcyzowego, zgodnie z procedurą ustanowioną w dyrektywie
         92/81/EWG (Dz.U. L 182, s. 22). Zezwolenia te były wielokrotnie przedłużane przez Radę, ostatnio w drodze decyzji Rady 2001/224/WE
         z dnia 12 marca 2001 r. dotyczącej obniżonych stawek podatku akcyzowego oraz zwolnienia od tego podatku niektórych olejów
         mineralnych używanych do celów szczególnych (Dz.U. L 84, s. 23) do dnia 31 grudnia 2006 r.

      8        W motywie piątym decyzji 2001/224 wskazuje się, iż decyzja ta pozostaje bez uszczerbku dla wyniku jakichkolwiek procedur dotyczących
         zakłóceń funkcjonowania jednolitego rynku, które mogą zostać podjęte, w szczególności na mocy art. 87 WE i 88 WE oraz iż nie
         uchyla ona obowiązku państwa członkowskiego powiadomienia Komisji, na mocy art. 88 WE, o przypadkach ewentualnej pomocy państwa.

      9        W drodze trzech decyzji z dnia 30 października 2001 r. Komisja wszczęła postępowanie przewidziane w art. 88 ust. 2 WE w stosunku
         do każdego ze spornych zezwoleń. W wyniku tego postępowania Komisja wydała sporną decyzję, zgodnie z którą:

      –        zwolnienia z podatku akcyzowego, przyznane do dnia 31 grudnia 2003 r. przez Francję, Irlandię i Włochy w odniesieniu do ciężkich
         olejów opałowych wykorzystywanych do produkcji tlenku glinu, stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE;

      –        pomoc przyznana między 17 lipca 1990 r. a 2 lutego 2002 r. w zakresie, w jakim jest niezgodna ze wspólnym rynkiem, nie podlega
         odzyskaniu, ponieważ byłoby ono sprzeczne z ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego;

      –        pomoc przyznana między 3 lutego 2002 r. a 31 grudnia 2003 r. jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 87 ust. 3 WE
         w takim zakresie, w jakim jej beneficjenci nie płacą stawki podatku wynoszącej 13,01 EUR za 1000 kg ciężkich olejów opałowych;
         oraz

      –        ww. pomoce powinny zostać odzyskane.
      10      W spornej decyzji Komisja uznała, że sporne zwolnienia stanowiły nową pomoc, a nie pomoc istniejącą w rozumieniu art. 1 lit. b)
         rozporządzenia nr 659/1999. Oparła ona tę ocenę na tym przede wszystkim, że sporne zwolnienia nie istniały przed wejściem
         w życie traktatu WE w odnośnych państwach członkowskich, że nigdy nie były oceniane ani też nie uzyskały zezwolenia w oparciu
         o zasady regulujące pomoc państwa oraz że nigdy nie zostały one notyfikowane.

      11      Ponadto w motywie 69 spornej decyzji Komisja stwierdziła, iż art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999 nie ma zastosowania
         w niniejszej sprawie.

      12      Po wyjaśnieniu, w jakim zakresie sporna pomoc była niezgodna ze wspólnym rynkiem, Komisja uznała, biorąc pod uwagę decyzję
         o udzieleniu zwolnień oraz z uwagi na okoliczność, że decyzje te zostały wydane na podstawie jej wniosku, iż odzyskanie pomocy
         niezgodnej ze wspólnej rynkiem przyznanej przed dniem 2 lutego 2002 r., datą ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich decyzji o wszczęciu postępowania, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE, byłoby sprzeczne z zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań
         oraz z zasadą pewności prawa.

       Skargi do Trybunału Sprawiedliwości i zaskarżony wyrok
      13      Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu odpowiednio w dniach 16, 17 i 23 lutego 2006 r. Republika Włoska, Irlandia, Republika
         Francuska, Eurallumina SpA i Aughinish Alumina Ltd wniosły skargi o stwierdzenie nieważności w całości lub części spornej
         decyzji. Poszczególne sprawy zostały połączone dla celów procedury ustnej a następnie w celu wydania wyroku.

      14      Strony skarżące, jak wynika z zaskarżonego wyroku, podniosły w istocie 23 zarzuty, oparte w szczególności na błędnej kwalifikacji
         spornych zwolnień jako nowej pomocy, podczas gdy chodziło o pomoc istniejącą, oraz na naruszeniu zasad: ochrony uzasadnionych
         oczekiwań, pewności prawa, poszanowania rozsądnego terminu, domniemania ważności, zasady lex specialis derogat legi generali
         oraz zasad: bezpośredniej skuteczności oraz dobrej administracji. Zostały również przywołane naruszenia art. 87 WE, jak również
         naruszenie obowiązku uzasadnienia w odniesieniu do stosowania tego artykułu.

      15      Niemniej jednak w pkt 46 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, iż bez względu na podniesienie tych zarzutów uważa za właściwe podniesienie
         z urzędu zarzutu opartego na braku uzasadnienia spornej decyzji dotyczącego niezastosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia
         nr 659/1999.

      16      W tym zakresie, po przypomnieniu w pkt 47 zaskarżonego wyroku, że brak uzasadnienia lub niewystarczające uzasadnienie stanowi
         bezwzględną przeszkodę procesową, która powinna być brana pod uwagę z urzędu przez sąd wspólnotowy oraz po przywołaniu orzecznictwa
         dotyczącego obowiązku uzasadnienia aktu wspólnotowego, Sąd wskazał w pkt 52 i 53 rzeczonego wyroku, iż Komisja w spornej decyzji
         zbadała, czy kwestionowane zwolnienia stanowią pomoc nową czy też pomoc istniejącą, lecz ograniczyła się, w odniesieniu do
         art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999 do stwierdzenia, iż nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, bez wskazania
         powodów.

      17      Sąd orzekł w pkt 56–63 zaskarżonego wyroku, że szczególne okoliczności niniejszej sprawy nakładały jednak obowiązek zbadania
         kwestii, czy sporne zwolnienia powinny zostać uznane za istniejącą pomoc z uwagi na to, że nie mogły one stanowić pomocy w chwili
         ich wprowadzenia, lecz stały się nią później w wyniku ewolucji wspólnego rynku, bez ich zmiany przez zainteresowane państwo
         członkowskie. W związku z tym Sąd uznał, że Komisja miała obowiązek dokładnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w odniesieniu
         do braku zastosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999.

      18      Szczególne okoliczności sprawy zostały przedstawione zasadniczo w pkt 56–62 zaskarżonego wyroku w następujący sposób:

      19      Po pierwsze, w poszczególnych decyzjach udzielających spornych zwolnień, wskazano, iż Komisja przyznaje, że zwolnienia te
         nie powodują zakłócenia konkurencji ani też nie stanowią przeszkody dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Brak
         jest jakiejkolwiek wskazówki w spornej decyzji, która pozwalałaby sądzić, iż pojęcie zakłócenia konkurencji miałoby inny zakres
         w dziedzinie podatków aniżeli w dziedzinie pomocy państwa. W wielu spośród tych decyzji wspomniano również, iż przedmiotowe
         zwolnienia będą poddawane regularnej weryfikacji przez Komisję w celu zapewnienia, że są zgodne z funkcjonowaniem rynku wewnętrznego
         i innymi celami traktatu.

      20      Po drugie, w pkt 97 uzasadnienia spornej decyzji Komisja co najmniej przyznała, że decyzje w sprawie zwolnień przyjęte na
         podstawie jej własnych wniosków pozwalały przyjąć, iż zwolnienia, o których mowa, nie mogły być uznane za pomoc państwa w dniu
         ich wydania. Okoliczność, iż ten punkt uzasadnienia został umieszczony w części dotyczącej odzyskania pomocy, nie może zmniejszać
         jego znaczenia w tym zakresie.

      21      Po trzecie, Rada udzieliła zgody na sporne zwolnienia, a następnie sukcesywnie przedłużyła je na wniosek Komisji i z wyjątkiem
         decyzji 2001/224 żadna z tych decyzji nie zawierała wzmianki o możliwej sprzeczności z zasadami z dziedziny pomocy państwa.
         W pkt 96 uzasadnienia spornej decyzji, Komisja ponadto sama podkreśla, iż zainteresowani nie spodziewaliby się że Komisja
         może przedstawić Radzie propozycje niezgodne z przepisami traktatu.

      22      Sąd stwierdził w pkt 64 zaskarżonego wyroku, że Komisja naruszyła obowiązek uzasadnienia, który ciąży na niej na podstawie
         art. 253 WE, w odniesieniu do niezastosowania w niniejszej sprawie art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999.

       Żądania stron
      23      Komisja wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy Sądowi Pierwszej Instancji do ponownego rozpoznania
         oraz orzeczenie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie.

      24      Republika Francuska, Irlandia, Republika Włoska, Eurallumina i Aughinish Alumina wnoszą do Trybunału o oddalenie odwołania
         oraz obciążenie Komisji kosztami.

      25      Pomocniczo Eurallumina SpA wnosi do Trybunału, aby w przypadku uwzględnienia szóstego zarzutu przedstawionego przez Komisję
         w odwołaniu, zgodnie z którym Sąd niesłusznie stwierdził nieważność spornej decyzji w części dotyczącej rozszerzenia formalnego
         postępowania wyjaśniającego o zwolnienia na okres po 31 grudnia 2003 r., uchylił zaskarżony wyrok jedynie w tym zakresie.

       W przedmiocie odwołania
      26      Na poparcie żądania uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania spraw Sądowi do ponownego rozpoznania Komisja przedstawia
         sześć zarzutów.

      27      Pierwszy zarzut dotyczy zasadniczo tego, iż Sąd przekroczył swoje uprawnienia, podnosząc z urzędu zarzut braku uzasadnienia
         spornej decyzji. Drugi zarzut dotyczy naruszenia zasady kontradyktoryjności i praw do obrony. Trzeci zarzut dotyczy naruszenia
         art. 230 WE i 253 WE w związku z art. 88 WE oraz zasad dotyczących przebiegu procedury w dziedzinie pomocy państwa. Zarzuty
         czwarty i piąty dotyczą zasadniczo naruszenia przez Sąd art. 253 WE w zakresie, w jakim błędnie uznał on, iż Komisja naruszyła
         obowiązek uzasadnienia w odniesieniu do niezastosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999. Szósty zarzut zmierza
         do orzeczenia, iż Sąd nie mógł stwierdzić nieważności spornej decyzji w części dotyczącej rozszerzenia formalnego postępowania
         wyjaśniającego o zwolnienia udzielone po dniu 31 grudnia 2003 r.

       W przedmiocie zarzutu pierwszego dotyczącego przekroczenia przez Sąd uprawnień poprzez podniesienie z urzędu zarzutu dotyczącego
            braku uzasadnienia spornej decyzji
       Argumentacja stron
      28      Pierwszy zarzut odwołania dzieli się na dwie części. W ramach pierwszego zarzutu Komisja twierdzi, że podnosząc z urzędu zarzut
         dotyczący braku uzasadnienia spornej decyzji, Sąd wyszedł poza ramy sporu określone przez strony, naruszył zasadę dyspozycyjności,
         rozstrzygnął ultra petita i dopuścił się naruszenia procedury wpływającego niekorzystnie na interesy Komisji.

      29      Na poparcie tych zarzutów Komisja podnosi, że zarzut podniesiony z urzędu przez Sąd całkowicie różni się od 23 zarzutów podniesionych
         przez skarżące w pierwszej instancji, a także, że nie znajduje on oparcia w stanie faktycznym wynikającym z akt pięciu połączonych
         spraw, z których nie wynika żadna okoliczność pozwalająca sądzić, iż sporne zwolnienia nie stanowiły pomocy, kiedy zostały
         ustanowione, lecz następnie stały się pomocą w wyniku rozwoju wspólnego rynku.

      30      W ramach drugiego zarzutu Komisja twierdzi, że zarzut podniesiony z urzędu dotyczy w rzeczywistości merytorycznej zgodności
         z prawem spornej decyzji, a nie jej uzasadnienia, ponieważ uzasadnienie wymagane przez Sąd nie jest konieczne ani dla zainteresowanych,
         ani też dla sądu. Sąd naruszył w ten sposób uznany w orzecznictwie podział na zarzuty dotyczące uzasadnienia i zarzuty merytoryczne
         i postawił się w miejsce skarżących w pierwszej instancji, podnosząc zarzut, który mógł zostać podniesiony przez samych skarżących.
         Postępując w ten sposób, Sąd naruszył po pierwsze przepisy art. 230 WE i 253 WE, a także zasady dotyczące przedstawiania zarzutów
         w skardze, znajdujące się w art. 21 statutu Trybunału Sprawiedliwości oraz art. 44 § 1 i art. 48 § 2 regulaminu Sądu, pozbawiając
         te zasady jakiegokolwiek praktycznego znaczenia. Naruszenia te stanowią również naruszenia procedury, które zaszkodziły interesom
         Komisji.

      31      Pozwane, nie zgadzając się z tym zarzutem, przypominają zasadniczo, że brak uzasadnienia, który stanowi istotne uchybienie
         formalne, jest bezwzględną przeszkodą procesową, która powinna zostać podniesiona z urzędu przez sąd wspólnotowy. Nie można
         w związku z tym zarzucić Sądowi, iż orzekł ultra petita ani też iż ponadto naruszył zasadę zawartą w art. 48 § 2 regulaminu
         Sądu, którą można podnieść nie przeciwko Sądowi, lecz przeciwko skarżącej.

      32      Zresztą, zdaniem pozwanych, zarzut dotyczący braku uzasadnienia spornej decyzji nie był całkowicie różny od zarzutów podniesionych
         przez skarżące w pierwszej instancji oraz od okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności w postępowaniu przed Sądem zostały
         przedstawione i omówione szczególne okoliczności podniesione przez niego w pkt 56–62 zaskarżonego wyroku.

      33      Podniesiony z urzędu zarzut nie dotyczył prawa materialnego, lecz jedynie braku uzasadnienia. Ponadto w zaskarżonym wyroku
         Sąd zakwestionował nie dokonaną przez Komisję klasyfikację pomocy jako nowej, a jedynie brak jakiegokolwiek wyjaśnienia odnośnie
         do niestosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999. Sąd nie mógł w związku z tym pominąć rozróżnienia pomiędzy
         uzasadnieniem a istotą i słusznie orzekł, że konieczne było uzasadnienie spornej decyzji w odniesieniu do braku zastosowania
         tego przepisu a Komisja powinna była w kontekście niniejszej sprawy wskazać powody, którymi kierowała się, kwalifikując sporne
         zwolnienia jako nową pomoc, a nie jako pomoc istniejącą.

       Ocena Trybunału
      34      W celu orzekania w przedmiocie pierwszej części pierwszego zarzutu, zgodnie z którą Sąd wyszedł poza ramy prawne sporu określone
         przez strony, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem brak lub niewystarczające uzasadnienie stanowi naruszenie
         istotnych wymogów proceduralnych w rozumieniu art. 230 WE i stanowi bezwzględną przeszkodę procesową, którą sąd wspólnotowy
         może, a nawet powinien podnieść z urzędu (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 20 lutego 1997 r. w sprawie C‑166/95 P Komisja
         przeciwko Daffix, Rec. s. I‑983, pkt 24; z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie C‑367/95 P Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s
         France, Rec. s. I‑1719, pkt 67; z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie C‑265/97 P VBA przeciwko Florimex i in., Rec. s. I‑2061,
         pkt 114; a także z dnia 10 lipca 2008 r. w sprawie C‑413/06 P Bertelsmann i Sony Corporation of America przeciwko Impala,
         Zb.Orz. s. I‑4951, pkt 174).

      35      Podnosząc taki zarzut z urzędu, który zasadniczo nie został podniesiony przez strony, sąd wspólnotowy nie wychodzi poza ramy
         rozpatrywanego przezeń sporu i nie narusza w żaden sposób zasad proceduralnych dotyczących przedstawienia w skardze przedmiotu
         sporu oraz zarzutów.

      36      W związku z tym Sąd nie przekroczył swoich uprawnień poprzez podniesienie z urzędu zarzutu dotyczącego braku uzasadnienia
         spornej decyzji.

      37      Z powyższego wynika, że pierwsza część zarzutu nie jest uzasadniona.

      38      Jeżeli chodzi o drugą część zarzutu, zgodnie z którą Sąd podniósł w rzeczywistości zarzut dotyczący zgodności z prawem materialnym
         spornej decyzji, to należy zauważyć, że Sąd stwierdził nieważność tej decyzji z tego powodu, o którym mowa w pkt 63 zaskarżonego
         wyroku, iż Komisja powinna była, z uwagi na szczególne okoliczności wymienione w pkt 56–62 rzeczonego wyroku zbadać w niniejszej
         sprawie kwestię zastosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999 i uzasadnić w wystarczający sposób tę decyzję
         w tej kwestii, a nie poprzestać na stwierdzeniu, że przepis ten nie miał zastosowania w sprawie.

      39      W związku z tym należy stwierdzić, że w spornym wyroku Sąd nie wypowiedział się co do istoty w żaden sposób odnośnie do zastosowania
         tego przepisu ani też, w sposób bardziej ogólny, odnośnie do spornej między stronami kwestii, czy sporne zwolnienia stanowiły
         pomoc istniejącą czy też pomoc nową.

      40      W związku z tym nie można zarzucić Sądowi, iż pominął uznane w orzecznictwie rozróżnienie na zarzut dotyczący braku lub niewystarczającego
         uzasadnienia, który jest podnoszony z urzędu przez sąd wspólnotowy, oraz zarzut dotyczący zgodności z prawem materialnym,
         który może być rozpatrywany tylko wtedy, gdy został podniesiony przez skarżącego (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko
         Sytraval i Brink’s France, pkt 67).

      41      W związku z tym również i druga część zarzutu jest bezzasadna.

      42      Z powyższych rozważań wynika, że należy oddalić pierwszy zarzut odwołania.

       W przedmiocie zarzutu drugiego dotyczącego naruszenia przez Sąd zasady kontradyktoryjności i prawa do obrony
       Argumentacja stron
      43      Zwracając uwagę na to, że zarzut podniesiony z urzędu w zaskarżonym wyroku nie został poddany dyskusji ani też poruszony w trakcie
         procedury pisemnej i ustnej przed Sądem, Komisja zarzuca Sądowi naruszenie powszechnych zasad kontradyktoryjności i poszanowania
         prawa do obrony.

      44      W tym zakresie Komisja przywołuje orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące art. 6 europejskiej Konwencji
         o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”), zgodnie
         z którą sam Sąd powinien przestrzegać zasady kontradyktoryjności, w szczególności kiedy oddala odwołanie lub rozpatruje spór
         na podstawie zarzutu podniesionego z urzędu.

      45      Podnosi ona ponadto, że zasada kontradyktoryjności stanowi ogólną zasadę postępowania przed sądami wspólnotowymi, której Trybunał
         nadał rangę prawa podstawowego, oraz że Sąd miał możliwość zarządzenia otwarcia procedury ustnej na nowo w celu wezwania stron
         do przedyskutowania zarzutu, który miał zamiar podnieść z urzędu.

      46      Pozwane zasadniczo twierdzą, że na podstawie art. 62 regulaminu Sądu sądowi temu przysługuje swobodne uznanie co do zarządzenia
         otwarcia procedury ustnej na nowo oraz że z tego artykułu a także z art. 113 tego regulaminu wynika, iż obowiązek wysłuchania
         stron przed podniesieniem z urzędu zarzutu odnosi się jedynie do zarzutów dotyczących niedopuszczalności skargi czy też stwierdzenia,
         iż skarga stała się bezprzedmiotowa. Ponadto zauważają, że jeżeli Sąd ma zamiar podniesienia z urzędu bezwzględną przeszkodę
         procesową, nie ma konieczności otwarcia procedury ustnej na nowo.

      47      Pozwane podnoszą, co przyznaje również Komisja, że EKPC nie ma zastosowania do osób prawnych prawa publicznego oraz że chociaż
         zasada kontradyktoryjności stanowi prawo fundamentalne, to jednak jej zastosowanie powinno być dostosowane do rodzaju stron
         i konkretnych okoliczności sprawy.

      48      W niniejszej sprawie zdaniem pozwanych zasada kontradyktoryjności była przestrzegana, ponieważ zaskarżony wyrok nie został
         oparty na żadnym dokumencie lub okoliczności nieznanych Komisji. Ponadto zarzut podniesiony z urzędu nie dotyczył istoty sprawy,
         lecz naruszenia istotnego wymogu formalnego.

      49      Również nie zostały naruszone interesy Wspólnoty Europejskiej, dlatego że nie umniejszono jej praw, ponieważ, po pierwsze,
         nie orzeczono o odpowiedzialności cywilnej lub karnej Komisji ani też nie nałożono na nią żadnej sankcji, a po drugie, otwarcie
         procedury ustnej na nowo nie pozwoliłoby Komisji na przedstawienie argumentów, które doprowadziłyby do nieuznania przez Sąd
         z urzędu zarzutu braku uzasadnienia, jako że brak ten nie mógł być usunięty a posteriori.

       Ocena Trybunału
      50      Zasada kontradyktoryjności stanowi część praw obrony. Znajduje ona zastosowania do każdej procedury, która może doprowadzić
         do wydania decyzji instytucji wspólnotowej wpływającej w istotny sposób na interesy danej osoby (zob. w szczególności wyroki:
         z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie C‑315/99 P Ismeri Europa przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, Rec. s. I‑5281, pkt 28 oraz
         przytoczone tam orzecznictwo; a także ww. wyrok w sprawie Bertelsmann i Sony Corporation of America przeciwko Impala, pkt 61).

      51      Sądy wspólnotowe czuwają nad tym, aby w toczącym się postępowaniu przestrzegana była zasada kontradyktoryjności, i same tej
         zasady przestrzegają.

      52      Tak jak to orzekł już Trybunał, zasada kontradyktoryjności wymaga co do zasady, po pierwsze, aby strony postępowania miały
         prawo do zapoznania się z materiałem dowodowym i z uwagami przedstawionymi przed sądem oraz do ustosunkowania się do nich
         (wyrok z dnia 14 lutego 2008 r. w sprawie C‑450/06 Varec, Zb.Orz. s. I‑581, pkt 47), oraz po drugie, aby oparcie uzasadnienia
         orzeczenia sądowego na okolicznościach faktycznych i dokumentach, o których strony lub jedna z nich nie mogły się dowiedzieć
         i odnośnie do których w związku z tym nie mogły zająć stanowiska, stanowiło naruszenie podstawowej zasady prawa (wyroki: z dnia
         22 marca 1961 r. w sprawach połączonych 42/59 i 49/59 Snupat przeciwko Wysokiej Władzy, Rec. s. 101, 156; z dnia 10 stycznia
         2002 r. w sprawie C‑480/99 P Plant i in. przeciwko Komisji i South Wales Small Mines, Rec. s. I‑265, pkt 24; a także z dnia
         2 października 2003 r. w sprawie C‑199/99 P Corus UK przeciwko Komisji, Rec. s. I‑11177, pkt 19).

      53      Z zasady kontradyktoryjności powinny korzystać wszystkie strony postępowania toczącego się przed sądem wspólnotowym, niezależnie
         od ich klasyfikacji prawnej. Instytucje wspólnotowe mogą w związku z tym powoływać się na tę zasadę wówczas, gdy są stroną
         takiego postępowania.

      54      Sam sąd powinien przestrzegać zasady kontradyktoryjności, w szczególności, kiedy rozpatruje spór w oparciu o zarzut podniesiony
         z urzędu (zob. podobnie w dziedzinie praw człowieka wyroki ETPC: z dnia 18 grudnia 2003 r. w sprawie Skondrianos przeciwko
         Grecji §§ 29, 30; z dnia 13 października 2005 r. w sprawie Clinique des Acacias i in. przeciwko Francji, § 38; a także z dnia
         16 lutego 2006 r. w sprawie Prikyan i Angelova przeciwko Bułgarii, § 42).

      55      Zgodnie z tym, co stwierdził rzecznik generalny w pkt 93–107 opinii, zasada kontradyktoryjności zasadniczo nadaje każdej ze
         stron postępowania nie tylko prawo do zaznajomienia się i ustosunkowania do materiału dowodowego i uwag przedstawionych sądowi
         przez jej przeciwnika procesowego i nie tylko sprzeciwia się temu, aby sąd wspólnotowy opierał swoje orzeczenie na okolicznościach
         faktycznych i dokumentach, z którymi strony, lub jedna z nich, nie mogły się zapoznać i odnośnie do których nie mogły one
         ustosunkować się. Oznacza ona również, co do zasady, prawo stron do zapoznania się i ustosunkowania do zarzutów podniesionych
         z urzędu przez sąd, na których zamierza on oprzeć swoje rozstrzygnięcie.

      56      W rzeczywistości bowiem, w celu spełnienia wymogów związanych z prawem do rzetelnego procesu sądowego, konieczne jest, aby
         strony zapoznały się i mogły przeprowadzić kontradyktoryjną debatę zarówno co do okoliczności faktycznych, jak i prawnych,
         które są decydujące dla wyniku postępowania.

      57      W związku z tym, poza szczególnymi przypadkami, zwłaszcza takimi, jakie zostały przewidziane przez regulaminy sądów wspólnotowych,
         sąd wspólnotowy nie może opierać orzeczenia na podniesionym z urzędu zarzucie, nawet jeżeli byłby to zarzut dotyczący bezwzględnych
         przeszkód procesowych i, tak jak w niniejszej sprawie, dotyczący braku uzasadnienia spornej decyzji, bez wcześniejszego wezwania
         stron do przedstawienia uwag w przedmiocie tego zarzutu.

      58      W podobnym kontekście art. 6 EKPC Trybunał orzekł, że właśnie ze względu na ów artykuł i sam cel prawa każdego zainteresowanego
         do kontradyktoryjnego i rzetelnego procesu w rozumieniu tego postanowienia, Trybunał może z urzędu lub na wniosek rzecznika
         generalnego, lub też na wniosek stron, zarządzić otwarcie procedury ustnej na nowo zgodnie z art. 61 regulaminu, jeżeli uzna,
         że sprawa nie została wyjaśniona w wystarczający sposób lub że sprawa powinna zostać rozpoznana w oparciu o argument, który
         nie został poddany dyskusji stron (zob. postanowienie z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie C‑17/98 Emesa Sugar, Rec. s. I‑665,
         pkt 8, 9, 18; a także wyrok z dnia 10 lutego 2000 r. w sprawach połączonych C‑270/97 i C‑271/97 Deutsche Post, Rec. s. I‑929,
         pkt 30).

      59      Sąd nie może bez uwzględnienia obowiązku przestrzegania zasady kontradyktoryjności skorzystać ze swobodnego uznania, jakim
         dysponuje w tym zakresie na podstawie art. 62 regulaminu.

      60      W niniejszej sprawie z akt postępowania oraz z rozprawy przed Trybunałem wynika, że Sąd w zaskarżonym wyroku stwierdził nieważność
         spornej decyzji na podstawie podniesionego z urzędu zarzutu dotyczącego naruszenia art. 253 WE bez uprzedniego wezwania stron
         w trakcie procedury pisemnej lub ustnej do przedstawienia uwag odnośnie do tego zarzutu. Postępując w ten sposób Sąd naruszył
         zasadę kontradyktoryjności.

      61      W przeciwieństwie do tego, co twierdzą strony pozwane, brak przestrzegania zasady kontradyktoryjności spowodowało naruszenie
         interesów Komisji w rozumieniu art. 58 statutu Trybunału Sprawiedliwości. Tak jak to podniósł bowiem rzecznik generalny w pkt 114–118
         opinii, o ile oczywiście brak uzasadnienia stanowi wadę, która, co do zasady, nie może być naprawiona, to jednak stwierdzenie
         tego braku prowadzi do oceny, która powinna wziąć pod uwagę określoną liczbę kryteriów, o czym zresztą przypomniał Sąd w pkt 48
         i 49 zaskarżonego wyroku. Ocena ta może zostać poddana dyskusji, w szczególności wówczas, gdy dotyczy nie całkowitego braku
         uzasadnienia, lecz uzasadnienia konkretnej kwestii faktycznej lub prawnej. W niniejszej sprawie Komisja mogłaby w szczególności,
         gdyby umożliwiono jej złożenie uwag, przedstawić te same argumenty co argumenty podniesione w ramach zarzutów czwartego i piątego
         niniejszego odwołania, o których mowa w pkt 64‑67 niniejszego wyroku.

      62      Z uwagi na powyższe należy uznać drugi zarzut podniesiony przez Komisję.

      63      Ponadto Trybunał uważa za stosowne w niniejszej sprawie w celu prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości łącznie
         rozpatrzyć zarzuty czwarty i piąty odwołania, w których Komisja podnosi w szczególności, iż Sąd naruszył art. 253 WE, ponieważ
         uznał, że Komisja naruszyła obowiązek uzasadnienia nałożony w tym artykule dotyczący zastosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia
         nr 659/1999.

       W przedmiocie zarzutów czwartego i piątego uzasadnienia dotyczących naruszenia art. 253 WE
       Argumentacja stron
      64      W czwartym zarzucie Komisja zarzuca Sądowi naruszenie art. 253 WE w związku z art. 87 ust. 1 WE oraz art. 88 ust. 1 WE wraz
         z zasadami dotyczącymi przebiegu postępowania w dziedzinie pomocy państwa.

      65      Na poparcie tego zarzutu Komisja podnosi w szczególności, że uzasadnienie spornej decyzji świadczy o tym, iż sporne zwolnienia
         zawsze stanowiły pomoc od chwili ich ustanowienia, ponieważ rzeczona decyzja w wystarczający sposób i zgodnie z orzecznictwem
         wskazuje na to, że zwolnienia te były w stanie wpłynąć na wymianę pomiędzy państwami członkowskimi i spowodować zakłócenia
         konkurencji. W tych okolicznościach jej zdaniem nie ma konieczności bardziej szczegółowego wyjaśniania powodów, dla których
         art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999 nie został zastosowany. Ponadto, nawet jeżeliby przyjąć, że sporne zwolnienia
         nie stanowiły pomocy w chwili ich ustanowienia, to nie wynikałoby stąd, że nadal nie są pomocą, jak błędnie podnoszą niektóre
         ze stron powodowych w pierwszej instancji, i nie stanowią pomocy istniejącej, jak stwierdził Sąd.

      66      W ramach piątego zarzutu Komisja podnosi, że Sąd naruszył ponadto art. 253 WE w związku z art. 87 ust. 1 WE, art. 88 ust. 1 WE
         i art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999, a także obowiązek uzasadniania swoich wyroków.

      67      Na poparcie tego zarzutu Komisja podnosi w szczególności, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając, że szczególne okoliczności,
         z których wszystkie związane były z zachowaniem Rady lub Komisji, wymagały, aby sporna decyzja zawierała szczególne uzasadnienie
         co do zastosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999, podczas gdy pojęcie istniejącej lub nowej pomocy państwa,
         mające obiektywny charakter, nie powinno zależeć od zachowania lub oświadczeń instytucji a fortiori, jeżeli owo zachowanie
         lub oświadczenia nie są dokonywane w ramach procedury kontroli pomocy. Taka ocena byłaby ponadto sprzeczna z oceną Trybunału
         dokonaną w wyroku z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawach połączonych C‑182/03 i C‑217/03 Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji,
         Zb. Orz. s. I‑5479).

      68      W odpowiedzi na czwarty zarzut pozwane podnoszą w szczególności, że powody niezastosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia
         nr 659/1999 nie wynikają w sposób oczywisty z zaskarżonej decyzji, która tym samym nie odpowiada wymogowi jasnego i niewyprowadzającego
         w błąd uzasadnienia. Ponadto Sąd zarzuca Komisji brak przedstawienia powodów, dla których uznała ona, że sporne zwolnienia
         zakłócają konkurencję na wspólnym rynku, w sytuacji gdy wcześniej wydawało się, że dokonała innej oceny. W tym kontekście
         Sąd słusznie orzekł w świetle orzecznictwa, że Komisja powinna była wskazać powody dla wykazania, że dokonała oceny uzasadniającej
         jej wniosek. Podnosząc taki zarzut, Komisja w rzeczywistości zmierza do umniejszenia wady braku uzasadnienia, jaką dotknięta
         jest sporna decyzja, i doprowadza do tego, aby Trybunał wypowiedział się co do istoty w kwestiach, które nie są związane ze
         wspomnianym brakiem.

      69      W odpowiedzi na piąty zarzut skarżące twierdzą w szczególności, że Sąd nie zakwestionował obiektywnego charakteru pomocy państwa,
         a jedynie stwierdził, że ze względu na wcześniejsze decyzje Rady oraz wywołane przez te decyzje uzasadnione oczekiwania co
         do zgodności z prawem spornych decyzji Komisja powinna była wyjaśnić w swojej decyzji powody, które w obiektywny sposób doprowadziły
         do wyłączenia stosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999. Ponieważ uzasadnienie decyzji powinno się znajdować
         w samej decyzji, wyjaśnienia przedstawione przez Komisję nie mogą uzupełnić braku uzasadnienia.

       Ocena Trybunału
      70      Na podstawie art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999 za istniejącą uważa się pomoc, która nie stanowiła pomocy, gdy
         została wprowadzona w życie, lecz która stała się pomocą w okresie późniejszym ze względu na rozwój wspólnego rynku, mimo
         że państwo członkowskie nie wprowadziło do niej żadnych zmian.

      71      Pojęcie rozwoju wspólnego rynku, które można rozumieć jako zmianę gospodarczego i prawnego kontekstu w sektorze, którego dotyczy
         sporny środek, nie odnosi się do sytuacji, w której Komisja zmienia swoją ocenę jedynie na podstawie bardziej ścisłego stosowania
         postanowień w dziedzinie pomocy państwa (zob. ww. wyrok w sprawie Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, pkt 71).

      72      Ogólniej, pojęcie istniejącej lub nowej pomocy państwa odpowiada obiektywnej sytuacji. Tak jak podnosi Komisja, pojęcie to
         nie powinno zależeć od zachowania lub oświadczeń instytucji.

      73      Z tego też względu Trybunał po przypomnieniu, że obowiązek uzasadnienia aktu wspólnotowego przewidziany w art. 253 WE powinien
         być dostosowany do charakteru tego aktu, orzekł w pkt 137 ww. wyroku w sprawie Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, że nie
         można wymagać od Komisji, aby podała powody, dla których dokonała innej oceny spornego systemu we wcześniejszych decyzjach.

      74      Ma to zastosowanie a fortiori wówczas, gdy ewentualnie odmienna ocena Komisji dotycząca spornego środka krajowego była, tak
         jak w niniejszej sprawie, dokonana w ramach innej procedury niż procedura pomocy państwa.

      75      W związku z tym okoliczności podniesione w pkt 56–62 zaskarżonego wyroku, które dotyczą w szczególności tego, że po pierwsze,
         Komisja uznała w trakcie wydawania przez Radę decyzji zezwalających na sporne zwolnienia, że zwolnienia te nie powodują zakłócenia
         konkurencji i nie stanowią przeszkody dla prawidłowego funkcjonowania wspólnego rynku, oraz że po drugie, rzeczone decyzje
         pozwalały przyjąć, że zwolnienia te nie mogą zostać zaklasyfikowane jako pomoc państwa, nie są w stanie, co do zasady, zobowiązać
         Komisji do uzasadnienia spornej decyzji odnośnie do niezastosowania art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999.

      76      Tym samym Sąd stwierdził nieważność spornej decyzji na podstawie błędnych prawnie powodów, uznał bowiem, że z uwagi na przedstawione
         okoliczności Komisja powinna była ocenić w niniejszej sprawie kwestię stosowania tego przepisu i uzasadnić w szczegółowy sposób
         tę decyzję w tym zakresie oraz że nie postępując w ten sposób, naruszyła ona art. 253 WE.

      77      Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uzasadnienie, jakiego wymaga art. 253 WE, powinno być dostosowane do charakteru
         rozpatrywanego aktu i przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji, która wydała akt, pozwalając zainteresowanym
         poznać podstawy podjętej decyzji, a właściwemu sądowi dokonać jej kontroli. Wymóg uzasadnienia należy oceniać w odniesieniu
         do konkretnej sytuacji, w szczególności do treści aktu, charakteru przywołanych argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu
         informacji mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie. Nie ma wymogu, by uzasadnienie
         wyszczególniało wszystkie istotne elementy faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 253 WE,
         winna opierać się nie tylko na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności jego wydania, jak również całość przepisów
         prawa regulującego daną dziedzinę (zob. w szczególności ww. wyroki: w sprawie Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France,
         pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo, a także w sprawie Bertelsmann i Sony Corporation of America przeciwko Impala, pkt 166
         i przytoczone tam orzecznictwo).

      78      Tymczasem w niniejszej sprawie w pkt 58–64 spornej decyzji Komisja w pierwszej kolejności przedstawiła powody, dla których
         uznała, że sporne zwolnienia stanowią pomoc niezgodną ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, stwierdzając, iż
         zwolnienia te przyznają korzyści określonym przedsiębiorstwom, iż korzyść ta przyznawana jest z zasobów państwa, iż zwolnienia
         dotyczą wymiany pomiędzy państwami członkowskimi oraz iż są one w stanie zakłócić lub zagrozić zakłóceniem konkurencji.

      79      W szczególności w pkt 60 uzasadnienia zaskarżonej decyzji Komisja podniosła, że sporne zwolnienia zmniejszają koszty jednego
         z surowców i w ten sposób przysparzają pożytku beneficjentom, którzy znajdują się w korzystniejszej sytuacji finansowej niż
         inne przedsiębiorstwa wykorzystujące oleje mineralne w innych sektorach lub regionach. W pkt 61 i 62 uzasadnienia rzeczonej
         decyzji Komisja wskazała, po pierwsze, że uwagi beneficjentów i Republiki Francuskiej potwierdzają, iż obniżenie podatku akcyzowego
         ma wyraźnie na celu wzmocnienie konkurencyjności wspomnianych beneficjentów w porównaniu do ich konkurentów poprzez zmniejszenie
         ich kosztów, oraz że aluminium również produkowane w Grecji, Hiszpanii, Niemczech i na Węgrzech jest przedmiotem handlu między
         państwami członkowskimi, tak, że można przypuszczać, że sporne zwolnienia wpływają na handel wewnątrzwspólnotowy i przyczyniają
         się do zakłócenia konkurencji lub zagrażają zakłóceniem konkurencji.

      80      W pkt 65–70 uzasadnienia spornej decyzji Komisja przedstawiła kolejno powody, dla których uznała, że sporne zwolnienia stanowią
         nową pomoc, a nie pomoc istniejącą w świetle przepisu art. 1 rozporządzenia nr 659/1999. W ten sposób wyjaśniła, że rzeczone
         zwolnienia nie istniały przed wejściem w życie traktatu w trzech zainteresowanych państwach członkowskich, że zezwolenia te
         nigdy nie były rozpatrywane ani też nie udzielono na nie zgody na podstawie zasad regulujących pomoc państwa, że nigdy nie
         zostały one notyfikowane, oraz, wreszcie, że art. 1 lit. b) pkt v) wspomnianego ww. rozporządzenia nie miał zastosowania do
         niniejszej sprawy.

      81      Pomimo że Komisja nie rozwinęła tej ostatniej kwestii w spornej decyzji, to jednak w sposób wyraźny ze wszystkich motywów
         uzasadnienia wynika, że uznała, iż sporne zwolnienia nie stały się pomocą państwa w wyniku ewolucji wspólnego rynku, lecz
         że były nią od samego początku, a tym samym art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999 nie mógł być zastosowany w niniejszej
         sprawie.

      82      Wiadomo ponadto, że skarżące przed sądem pierwszej instancji nie przedstawiły uwag, w których stwierdzałyby istnienie jakiejkolwiek
         ewolucji wspólnego rynku po ustanowieniu spornych zwolnień, która powinna doprowadzić Komisję do przedstawienia w odpowiedzi
         powodów, dla których uznała, że art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999 nie miał zastosowania w sprawie.

      83      Ponadto równie wyraźnie z uzasadnienia spornej decyzji wynika, że o ile Komisja uznała przy podejmowaniu przez Radę decyzji
         zezwalającej na sporne zwolnienia, że zwolnienia te nie powodują zakłócenia konkurencji i nie stanowią przeszkody dla prawidłowego
         funkcjonowania rynku wewnętrznego, rzeczone zwolnienia nie były jednak analizowane ani nie udzielono na nie zezwolenia w świetle
         zasad regulujących pomoc państwa, na podstawie których Komisja doszła do odmiennego wniosku. W tym zakresie należy również
         stwierdzić, że okoliczność, iż decyzje te zostały wydane na wniosek Komisji oraz nie wspominały o możliwej niezgodności z ww.
         zasadami, doprowadziła w spornej decyzji w pkt 95–100 uzasadnienia do szczegółowego uzasadnienia, w którym Komisja stwierdziła,
         że odzyskanie pomocy wynikającej z udzielonych do dnia 2 lutego 2002 r. zwolnień od jej beneficjentów byłoby sprzeczne z zasadami
         ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa.

      84      W związku z tym, ze względu na charakter i treść spornych decyzji, zasady regulujące pomoc państwa, a także interes, jaki
         mogą mieć adresaci i osoby, których bezpośrednio i indywidualnie dotyczy rzeczona decyzja, w otrzymaniu wyjaśnień, wydaje
         się, że uzasadnienie owej decyzji spełnia wymogi orzecznictwa przypomniane w pkt 77 niniejszego wyroku i nie musiało ono,
         tak jak to podnosi Komisja, koniecznie zawierać szczegółowych wyjaśnień dotyczących niezastosowania w niniejszej sprawie art. 1
         lit. b) pkt v) rozporządzenia 659/1999.

      85      Z powyższego wynika, że Sąd naruszył prawo, orzekając, iż Komisja naruszyła obowiązek uzasadnienia ciążący na niej na mocy
         art. 253 WE w odniesieniu do niezastosowania w niniejszej sprawie art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999.

      86      W związku z tym należy również uznać motywy czwarty i piąty odwołania.

      87      Z uwagi na ogół powyższych rozważań należy, bez konieczności rozpatrywania pozostałych argumentów i zarzutów stron, uchylić
         zaskarżony wyrok w zakresie, w jakim stwierdza nieważność spornej decyzji na tej podstawie, że Komisja naruszyła w niej obowiązek
         uzasadnienia w odniesieniu do niezastosowania w niniejszej sprawie art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999, oraz
         w zakresie, w jakim nakazuje Komisji pokrycie jej własnych kosztów oraz kosztów poniesionych przez skarżące, włączywszy w to
         koszty związane z postępowaniem w przedmiocie środka tymczasowego w sprawie T‑69/06 R.

       W przedmiocie skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Pierwszej Instancji
      88      Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości może on, jeżeli uchyla orzeczenie Sądu Pierwszej Instancji,
         wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeżeli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania
         przez Sąd Pierwszej Instancji.

      89      W niniejszej sprawie, ponieważ Sąd nie orzekł co do istoty w przedmiocie żadnego z zarzutów podniesionego przez strony, Trybunał
         uważa, że niniejsza sprawa nie znajduje się na etapie pozwalającym na wydanie orzeczenia. W związku z tym należy skierować
         połączone sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd Pierwszej Instancji.

       W przedmiocie kosztów
      90      Ponieważ sprawy zostały skierowane do Sądu, rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

      Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
      1)      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 12 grudnia 2007 r. w sprawach połączonych T‑50/06, T‑56/06, T‑60/06,
            T‑62/06 i T‑69/06 Irlandia i in. przeciwko Komisji zostaje uchylony w zakresie, w jakim:
      –        stwierdza nieważność decyzji Komisji 2006/323/WE z dnia 7 grudnia 2005 r. w sprawie zwolnienia z podatku akcyzowego od olejów
            mineralnych wykorzystywanych jako paliwo do produkcji tlenku glinu w regionach Gardanne i Shannon oraz na Sardynii, wprowadzonego
            odpowiednio przez Francję, Irlandię i Włochy na tej podstawie, że Komisja naruszyła w niej obowiązek uzasadnienia w odniesieniu
            do niezastosowania w niniejszej sprawie art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r.
            ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania [art. 88 WE], oraz
      –        nakazuje Komisji pokrycie jej własnych kosztów oraz kosztów poniesionych przez skarżące, włączywszy w to koszty związane z postępowaniem
            w przedmiocie środka tymczasowego w sprawie T‑69/06 R.
      2)      Sprawy połączone T‑50/06, T‑56/06, T‑60/06, T‑62/06 i T‑69/06 zostają skierowane do ponownego rozpoznania przez Sąd.
      3)      Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
      Podpisy
      * Języki postępowania: francuski, angielski i włoski.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 6 lipca 2000 r. # Agricola Tabacchi Bonavicina Snc di Mercati Federica (ATB) i in. przeciwko Ministero per le Politiche Agricole, Azienda di Stato per gli interventi nel mercato agricolo (AIMA) i Mario Pittaro. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunale amministrativo regionale del Lazio - Włochy. # Sprawa C-402/98.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba w składzie powiększonym) z dnia 14 maja 1998 r. # Mayr-Melnhof Kartongesellschaft mbH przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Konkurencja - Grzywna - Uzasadnienie. # Sprawa T-347/94.


Wyrok Sądu (pierwsza izba) z dnia 30 kwietnia 2013 r. # Boehringer Ingelheim International GmbH przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Rejestracja międzynarodowa wskazująca Wspólnotę Europejską - Słowny znak towarowy RELY-ABLE - Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji - Brak charakteru odróżniającego - Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009 - Część uzasadnienia mająca charakter uzupełniający. # Sprawa T-640/11.


Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 6 października 2017 r.#Ino Karelia przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.#Znak towarowy Unii Europejskiej – Zgłoszenie słownego unijnego znaku towarowego KARELIA – Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji – Charakter opisowy – Brak charakteru odróżniającego – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) i c) rozporządzenia (WE) nr 207/2009 [obecnie art. 7 ust. 1 lit. b) i c) rozporządzenia (UE) 2017/1001].#Sprawa T-878/16.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 24 lutego 1994 r. # M. A. Roks, małżonce De Weerd i inni przeciwko Bestuur van de Bedrijfsvereniging voor de Gezondheid, Geestelijke en Maatschappelijke Belangen i inni. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Raad van Beroep 's-Hertogenbosch - Niderlandy. # Zabezpieczenie społeczne - Dyrektywa 79/7/CEE. # Sprawa C-343/92.


Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 26 stycznia 1989 r. # Jean Koutchoumoff przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnik. # Sprawa 224/87.


Wyrok Trybunału z dnia 21 marca 1972 r. # Pubblico Ministero della Repubblica italiana przeciwko Società agricola industria latte (SAIL). # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Pretura di Bari - Włochy. # Sprawa 82-71.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 6 kwietnia 2000 r. # Birgitte Jørgensen przeciwko Foreningen af Speciallæger i Sygesikringens Forhandlingsudvalg. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Østre Landsret - Dania. # Dyrektywy 76/207/EWG i 86/613/EWG. # Sprawa C-226/98.


Wyrok Trybunału z dnia 12 grudnia 2002 r. # Distillerie Fratelli Cipriani SpA przeciwko Ministero delle Finanze. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Tribunale di Trento - Włochy. # Dyrektywa 92/12/EWG - Artykuł 20. # Sprawa C-395/00.