title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 30 kwietnia 2009 r. # Fachverband der Buch- und Medienwirtschaft przeciwko LIBRO Handelsgesellschaft mbH. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Oberster Gerichtshof - Austria. # Swobodny przepływ towarów - Uregulowanie krajowe dotyczące cen regulowanych importowanych książek - Środek o skutku równoznacznym z ograniczeniem ilościowym w przywozie - Uzasadnienie. # Sprawa C-531/07.

text:
      Sprawa C‑531/07
      Fachverband der Buch- und Medienwirtschaft
      przeciwko
      LIBRO Handelsgesellschaft mbH
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberster Gerichtshof)
      Swobodny przepływ towarów – Uregulowanie krajowe dotyczące cen regulowanych wwożonych książek – Środek o skutku równoważnym z ograniczeniem ilościowym w przywozie – Uzasadnienie
      Streszczenie wyroku
      1.        Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym – Ustawodawstwo dotyczące cen książek
      (art. 28 WE)
      2.        Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym – Ustawodawstwo dotyczące cen książek
      (art. 28 WE, 30 WE, 151 WE)
      1.        Uregulowanie krajowe, które zakazuje importerom książek ustalania cen niższych od cen sprzedaży detalicznej ustalonych lub
         zalecanych przez wydawcę w kraju wydania i które jednocześnie pozwala wydawcy krajowemu swobodnie ustalać cenę minimalną,
         stanowi „środek o skutku równoważnym z ograniczeniem ilościowym w przywozie” w rozumieniu art. 28 WE.

      W istocie uregulowanie takie wprowadza odrębny system dla książek importowanych, który powoduje mniej korzystne traktowanie
         towarów pochodzących z innych państw członkowskich i skutkuje ograniczeniem konkurencyjności importerów książek względem ich
         bezpośrednich konkurentów. W tym względzie owi importerzy jak również wydawcy zagraniczni nie mogą ustalać minimalnych cen
         detalicznych według cech charakterystycznych rynku przywozu w odróżnieniu od wydawców z tego państwa członkowskiego, którzy
         mogą działać swobodnie, sami ustalając w odniesieniu do swoich produktów takie minimalne ceny detaliczne na rynku krajowym.

      (por. pkt 21, 22, 24, 29; pkt 1 sentencji)
      2.        Uregulowanie krajowe, które zakazuje importerom książek ustalania cen niższych od cen sprzedaży detalicznej ustalonych lub
         zalecanych przez wydawcę w kraju wydania i które jednocześnie pozwala wydawcy krajowemu swobodnie ustalać cenę minimalną,
         nie może zostać uzasadnione ani na podstawie art. 30 WE i 151 WE, ani nadrzędnymi względami interesu ogólnego.

      Ogólna ochrona różnorodności kulturalnej nie może być uważana za objętą zakresem „ochrony narodowych dóbr kultury o wartości
         artystycznej, historycznej lub archeologicznej” w rozumieniu art. 30 WE. Ponadto nie można powoływać się na art. 151 WE, poświęcony
         działaniom Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie kultury, jako na przepis wprowadzający do prawa europejskiego powód uzasadniający
         każdy środek krajowy w tej dziedzinie mogący stanowić przeszkodę w handlu wewnątrzwspólnotowym.

      Natomiast ochrona książki jako dobra kultury może zostać uznana za nadrzędny wymóg interesu ogólnego mogący uzasadniać środki
         ograniczające swobodny przepływ towarów, o ile środki te są właściwe dla osiągnięcia ustalonego celu i nie wychodzą poza to,
         co jest konieczne dla jego realizacji.

      W tym względzie cel ochrony książki jako dobra kultury może zostać osiągnięty za pomocą mniej restrykcyjnych dla importera
         środków, na przykład pozwalających mu lub zagranicznemu wydawcy na ustalenie cen sprzedaży dla rynku importu z uwzględnieniem
         cech charakterystycznych tego rynku.

      (por. pkt 32–36; pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 30 kwietnia 2009 r.(*)

      Swobodny przepływ towarów – Uregulowanie krajowe dotyczące cen regulowanych wwożonych książek – Środek o skutku równoważnym z ograniczeniem ilościowym w przywozie – Uzasadnienie
      W sprawie C‑531/07
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Oberster
         Gerichtshof (Austria) postanowieniem z dnia 13 listopada 2007 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 29 listopada 2007 r.,
         w postępowaniu

      Fachverband der Buch- und Medienwirtschaft
      przeciwko
      LIBRO Handelsgesellschaft mbH,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, K. Schiemann, P. Kūris, L. Bay Larsen i C. Toader (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: V. Trstenjak,
      sekretarz: K. Sztranc-Sławiczek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 16 października 2008 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Fachverband der Buch- und Medienwirtschaft przez B. Tonningera i E. Rieglera, Rechtsanwälte,
      –        w imieniu LIBRO Handelsgesellschaft mbH przez G. Prantla, Rechtsanwalt,
      –        w imieniu rządu austriackiego przez C. Pesendorfer oraz G. Thallingera, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu hiszpańskiego przez J. Lópeza-Medela Basconesa, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu francuskiego przez G. de Bergues’a oraz A.L. Vendrolini, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Sauera oraz B. Schimę, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Urzędu Nadzoru EFTA przez N. Fengera oraz F. Simonetti, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 18 grudnia 2008 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 ust. 1 WE, art. 10 WE, 28 WE, 30 WE, 81 WE i 151 WE.

      2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowania wszczętego przez Fachverband der Buch- und Medienwirtschaft (stowarzyszenie
         branżowe izby gospodarczej dla działalności księgarskiej i związanej z mediami, zwanej dalej „Fachverband”) przeciwko LIBRO
         Handelsgesellschaft mbH (zwanemu dalej „LIBRO”), w celu nakazania temu ostatniemu powstrzymania się od reklamy sprzedaży na
         terytorium kraju książek po cenie niższej niż cena ustalona na podstawie Bundesgesetz über die Preisbindung bei Büchern (ustawy
         związkowej dotyczącej regulowanych cen książek, BGBl I 45/2000, zwanej dalej „BPrBG”).

       Krajowe ramy prawne
       BPrBG
      3        Paragraf 1 BPrBG ma następujące brzmienie:

      „Niniejsza ustawa związkowa ma zastosowanie do wydawania i przywozu oraz handlu, z wyjątkiem transgranicznego handlu elektronicznego,
         niemieckojęzycznymi książkami i muzykaliami. Ma ona na celu kształtowanie cen z uwzględnieniem pozycji książek jako dobra
         kultury, interesu konsumentów w rozsądnych cenach książek oraz gospodarczej rzeczywistości handlu książkami”.

      4        Paragraf 3 BPrBG stanowi:

      „(1)      Wydawca lub importer towaru w rozumieniu § 1 zobowiązany jest do ustalenia i podania do wiadomości ceny detalicznej na wydawane
         przez niego lub wwożone przez niego na terytorium związkowe towary w rozumieniu § 1.

      (2)      Importer nie może ustalać ceny poniżej ceny detalicznej ustalonej lub zalecanej przez wydawcę w kraju wydania albo ceny detalicznej
         zalecanej dla terytorium związkowego przez wydawcę mającego siedzibę poza państwem będącym stroną Porozumienia o Europejskim
         Obszarze Gospodarczym (EOG), pomniejszonej o zawarty w niej podatek od wartości dodanej [zwany dalej „VAT”].

      (3)      Importer, który kupuje towary w rozumieniu § 1 w państwie będącym stroną Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym
         (EOG) po niższej cenie zakupu różniącej się od zwyczajowych cen zakupu, może, wbrew ust. 2, ustalić cenę poniżej ceny ustalonej
         lub zalecanej przez wydawcę w kraju wydania lub w przypadku reimportu: ceny ustalonej przez krajowego wydawcę, proporcjonalnie
         do uzyskanej korzyści handlowej.

      [...]
      (5)      Do ceny detalicznej ustalonej zgodnie z ust. 1–4 należy doliczyć podatek [VAT] obowiązujący w Austrii od towarów w rozumieniu
         § 1”.

      5        Paragraf 5 BPrBG przewiduje:

      „(1)      Przy sprzedaży konsumentom końcowym towarów w rozumieniu § 1 sprzedawcy końcowi mogą ustalić cenę poniżej ceny detalicznej
         ustalonej zgodnie z § 3 najwyżej o 5%.

      (2)      Sprzedawcy końcowi nie mogą informować w obrocie gospodarczym dla celów konkurencji o ustaleniu ceny poniżej ceny detalicznej
         w rozumieniu ust. 1.

      (3)      Obowiązek określony w ust. 1 nie dotyczy towarów w rozumieniu § 1, których cena detaliczna została po raz pierwszy podana
         do wiadomości zgodnie z § 4 przed więcej niż 24 miesiącami, a których dostawa miała miejsce przed ponad 6 miesiącami”.

       System konwencji z Sammelrevers
      6        W szczególności z postanowienia odsyłającego oraz z uwag Komisji Europejskiej wynika, że do dnia 30 czerwca 2000 r. pomiędzy
         wydawcami i księgarzami niemieckimi i austriackimi zostało zawartych szereg umów wzorcowych składających się na system Sammelrevers
         1993. System ten dotyczył ustalania cen sprzedaży książek w języku niemieckim i zasadniczo opierał się na obowiązku przestrzegania
         przez księgarzy ustalonych przez wydawcę detalicznych cen sprzedaży.

      7        Sammelrevers został przedłożony Komisji, która w dniu 22 stycznia 1998 r. przedstawiła zarzuty, a następnie w dniu 8 lutego
         2000 r. zażądała wystąpienia z niego wydawców austriackich i usunięcia wszystkich transgranicznych skutków najpóźniej do dnia
         30 czerwca 2000 r. Strony notyfikujące przestawiły w dniu 31 marca oraz 10 maja 2000 r. zmienioną wersję Sammelrevers, która
         przewidywała rozwiązanie umów zawartych przez wydawców i księgarzy austriackich, którzy w ten sposób formalnie wystąpili z systemu.
         Nowy system następnie był przedmiotem negatywnej oceny [sprawa COMP/34.657 – Sammelrevers (Dz.U. 2000, C 162, p. 25)], w której
         Komisja stwierdziła brak odczuwalnego wpływu na wymianę transgraniczną.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      8        Fachverband jest uprawniony do publikacji cen detalicznych, wiążących księgarzy na podstawie § 3 ust. 1 BPrBG w przypadku
         sprzedaży w Austrii książek w języku niemieckim, oraz do czuwania nad tym, aby sprzedawcy detaliczni stosowali owe ceny detaliczne
         w reklamach dotyczących tych książek.

      9        LIBRO prowadzi 219 oddziałów w Austrii, a 80% sprzedawanych przez niego książek pochodzi z zagranicy.

      10      Od sierpnia 2006 r. LIBRO rozpoczął reklamę sprzedaży na terytorium austriackim książek wydanych w Niemczech po cenach niższych
         niż ceny minimalne ustalone dla terytorium austriackiego, na podstawie cen stosowanych w Niemczech.

      11      Fachverband złożył do sądu pierwszej instancji wniosek o zastosowanie środków tymczasowych, zmierzający do nakazania LIBRO
         zaniechania stosowania takiej reklamy. Sąd pierwszej instancji uwzględnił ten wniosek, stwierdzając, że austriacki system
         cen regulowanych, pomimo iż stanowi ograniczenie w swobodnym przepływie towarów sprzeczne z art. 28 WE, jest „uzasadniony
         ze względów kulturalnych oraz z uwagi na konieczność zachowania różnorodności mediów”. Wyrok ten został utrzymany wyrokiem
         sądu odwoławczego.

      12      LIBRO wniósł rewizję od tego wyroku. W postanowieniu odsyłającym Oberster Gerichtshof podniósł, że w orzecznictwie wspólnotowym
         w dziedzinie systemów cen, w szczególności w wyrokach: z dnia 10 stycznia 1985 r. w sprawie 229/83 Association des Centres
         distributeurs Leclerc i Thouars Distribution, Rec. s. 1; z dnia 3 października 2000 r. w sprawie C‑9/99 Échirolles Distribution,
         Rec. s. I‑8207, Trybunał nie udzielił jak dotychczas odpowiedzi na pytanie, czy i ewentualnie na jakich warunkach prawo wspólnotowe
         sprzeciwia się krajowemu systemowi cen regulowanych, takich jak system sporny w postępowaniu przed sądem krajowym. Ponadto
         sąd ten podkreślił, że doktryna austriacka jest podzielona, jeżeli chodzi o ocenę zgodności tego systemu z zasadami prawa
         wspólnotowego.

      13      W tych okolicznościach Oberster Gerichtshof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócił się do Trybunału z następującymi pytaniami
         prejudycjalnymi:

      „1)      Czy art. 28 WE należy interpretować w ten sposób, że stoi on sam w sobie na przeszkodzie stosowaniu krajowych przepisów, które
         zobowiązują jedynie importerów niemieckojęzycznych książek do ustalenia i podania do wiadomości ceny sprzedaży wiążącej sprzedawców
         końcowych w odniesieniu do książek przywożonych do Austrii, przy czym importer nie może zejść poniżej ceny detalicznej ustalonej
         lub zalecanej przez wydawcę w kraju wydania albo ceny detalicznej zalecanej dla Austrii przez wydawcę mającego siedzibę poza
         państwem będącym stroną Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG), pomniejszonej o zawarty w niej podatek obrotowy,
         jednakże istnieje wyjątek dla przypadku, w którym importer kupujący w państwie będącym stroną porozumienia EOG po niższej
         cenie zakupu różniącej się od zwyczajowej ceny zakupu może zejść poniżej ceny ustalonej lub zalecanej przez wydawcę w kraju
         wydania – w przypadku reimportu: ceny ustalonej przez krajowego wydawcę – w stosunku do uzyskanej przewagi handlowej?

      2)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie przedstawione w pkt 1:
      Czy sprzeczna z art. 28 WE – w każdym razie także z powodu zasad sprzedaży naruszających swobodę przepływu towarów – krajowa
         ustawowa regulacja cen książek wskazana w pkt 1, której cel jest opisany ogólnie z koniecznym wzięciem pod uwagę pozycji książek
         jako dobra kultury, interesów konsumentów w odpowiednich cenach książek oraz gospodarczych realiów handlu książkami, jest
         sama w sobie uzasadniona zgodnie z art. 30 WE albo z art. 151 WE na przykład na tle interesu ogólnego w promowaniu produkcji
         książek, różnorodności tytułów po regulowanych cenach i wielości księgarzy – pomimo braku empirycznych danych, które mogłyby
         dowieść, że środek w postaci ustawowej regulacji cen książek jest odpowiedni do osiągnięcia zamierzonych przez nią celów?

      3)      W przypadku odpowiedzi przeczącej na pytanie przedstawione w pkt 1:
      Czy krajowa ustawowa regulacja cen książek wskazana w pkt 1 jest zgodna z art. 3 ust. 1 lit. g) WE, art. 10 WE i 81 WE, jakkolwiek
         nawiązała ona płynnie pod względem czasowym i rzeczowym do wcześniejszego umownego związania księgarzy cenami ustalonymi przez
         wydawców na produkty wydawnicze (Sammelreverssystem 1993) i zastąpiła ten umowny system?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      14      W zakresie, w jakim spór przed sądem krajowym dotyczy przywozu przez LIBRO książek z innego państwa członkowskiego, odpowiedzi
         Trybunału powinny dotyczyć tego, czy przepisy traktatu WE dotyczące handlu wewnątrzwspólnotowego stoją na przeszkodzie przepisom
         BPrBG dotyczącym przywozu z innego państwa członkowskiego książek w języku niemieckim.

       W przedmiocie pytania pierwszego
      15      Przez pytanie pierwsze sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia tego, czy art. 28 WE powinien być interpretowany w ten
         sposób, że sprzeciwia się on uregulowaniu krajowemu dotyczącemu ceny wwożonych książek, takiemu jak uregulowanie zawarte w § 3
         ust. 2, 3 i 5 BPrBG.

      16      W tym zakresie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, wszelkie uregulowania państw członkowskich
         dotyczące handlu, mogące, bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie, utrudnić handel wewnątrz Wspólnoty należy
         uznać za środki o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi (zob. w szczególności wyrok z dnia 11 lipca 1974 r. w sprawie
         8/74 Dassonville, Rec. s. 837, pkt 5).

      17      Z kolei zastosowanie do towarów pochodzących z innych państw członkowskich krajowych przepisów, które ograniczają niektóre
         sposoby sprzedaży lub ich zakazują, o ile tylko stosowane są one do wszystkich zainteresowanych podmiotów gospodarczych prowadzących
         działalność na terytorium kraju i dotyczą w ten sam sposób, z prawnego i faktycznego punktu widzenia, obrotu towarami krajowymi
         i towarami pochodzącymi z innych państw członkowskich, nie może stanowić takiego utrudnienia. W rzeczywistości bowiem jeżeli
         powyższe warunki są spełnione, zastosowanie uregulowań tego typu do sprzedaży towarów pochodzących z innego państwa członkowskiego,
         zgodnych z przepisami tego państwa, nie może uniemożliwić dostępu tych towarów do rynku lub ograniczyć tego dostępu w stopniu
         większym, niż ma to miejsce w odniesieniu do produktów krajowych (zob. wyroki: z dnia 24 listopada 1993 r. w sprawie C‑267/91
         i C‑268/91 Keck i Mithouard, Rec. s. I‑6097, pkt 16, 17, a także z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie C‑110/05 Komisja przeciwko
         Włochom, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 36).

      18      Zdaniem Fachverband oraz rządu austriackiego, niemieckiego oraz francuskiego, uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem
         krajowym wprowadza sposób sprzedaży mający zastosowanie bez rozróżnienia do książek krajowych i wwożonych, który nie przewiduje
         mniej korzystnego traktowania książek wwożonych, jako że ustanawia ono obowiązek ustalenia ceny sprzedaży detalicznej dla
         wszystkich książek w języku niemieckim niezależnie od ich pochodzenia.

      19      Nie można zgodzić się z tą argumentacją. W rzeczywistości bowiem pytanie prejudycjalne nie odnosi się do § 3 ust. 1 BPrBG
         dotyczącego obowiązku ustalania przez wydawców i importerów cen detalicznych odpowiednio książek krajowych i wwożonych, lecz
         ust. 2 i 3 tego paragrafu, który znajduje zastosowanie jedynie do książek przywożonych.

      20      Jeżeli uregulowanie krajowe dotyczące cen książek, takie jak zawarte w § 3 BPrBG nie odnosi się do cech charakterystycznych
         produktów, lecz dotyczy wyłącznie sposobów, w jakich powinny zostać one sprzedane, należy je uznać za dotyczące sposobów sprzedaży
         w rozumieniu ww. wyroku w sprawie Keck i Mithouard. Jak jednak wynika z ww. wyroku, tego rodzaju sposoby sprzedaży mogą podlegać
         wyłączeniu z zakazu przewidzianego w art. 28 WE jedynie wówczas, gdy spełniają one dwie przesłanki wskazane w pkt 17 niniejszego
         wyroku.

      21      W tym zakresie należy stwierdzić, że rzeczony § 3 ust. 2, zakazując austriackim importerom książek w języku niemieckim ustalania
         ceny poniżej ceny detalicznej ustalonej lub zalecanej przez wydawcę w kraju wydania, pomniejszonej o podatek VAT, przewiduje,
         tak jak to zostało podkreślone przez Komisję i Urząd Nadzoru EFTA, mniej korzystne traktowanie wwożonych książek, ponieważ
         zabrania austriackim importerom oraz wydawcom zagranicznym ustalania minimalnych cen detalicznych według cech charakterystycznych
         rynku przywozu, podczas gdy austriaccy wydawcy mają prawo sami ustalać w odniesieniu do ich produktów takie minimalne ceny
         detaliczne na rynku krajowym.

      22      W związku z powyższym takie uregulowanie należy uznać za środek o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi w przywozie
         w rozumieniu art. 28 WE, ponieważ ustanawia ono dla importowanych książek odmienne uregulowanie, które powoduje mniej korzystne
         traktowanie towarów pochodzących z innych państw członkowskich (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Association des Centres
         distributeurs Leclerc i Thouars Distribution, pkt 23).

      23      Rząd niemiecki podniósł w trakcie rozprawy, że wszystkie rozważania dotyczące ograniczających skutków uregulowania austriackiego
         są bezpodstawne, ponieważ przywóz do Austrii książek pochodzących z Niemiec pokrywa w rzeczywistości większą część austriackiego
         rynku książki, oraz że austriacki rynek książki w języku niemieckim nie może zostać uznany za autonomiczny w stosunku do rynku
         niemieckiego. W rzeczywistości bowiem istnieje jeden rynek, na którym różnica cen jest minimalna, i nie ma konkurencji pomiędzy
         poszczególnymi wydaniami tej samej książki sprzedawanej w obydwu państwach członkowskich.

      24      Dane te, pomimo iż nie zostały zakwestionowane, nie mogą zostać uwzględnione. W rzeczywistości, nawet jeżeliby przyjąć, że
         domy wydawnicze książek w języku niemieckim, w szczególności mające siedzibę w Niemczech, nie zostały postawione w mniej korzystnej
         sytuacji przez uregulowanie austriackie dotyczące cen wwożonych książek, które umożliwia im kontrolę cen stosowanych na rynku
         austriackim i upewnienie się, że ich ceny nie będą niższe od cen stosowanych w państwie wydania, to jednak rozważania te nie
         pozwalają na wykluczenie, że uregulowanie, takie jak sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, skutkuje ograniczeniem konkurencyjności
         importerów austriackich, ponieważ nie mogą oni działać swobodnie na swoim rynku w przeciwieństwie do wydawców austriackich,
         którzy są ich bezpośrednimi konkurentami.

      25      Fachverband oraz rząd austriacki podkreślają ponadto, że w każdym razie swoboda ustalania ceny sprzedaży detalicznej jest
         zapewniona przez przyznaną importerowi w § 3 ust. 3 BPrBG możliwość stosowania ceny niższej niż cena stosowana przez zagranicznego
         wydawcę, odpowiadającej korzyści handlowej uzyskanej przez importera, a także przez przyznaną końcowemu sprzedawcy w § 5 możliwość
         stosowania 5% rabatu od ceny ustalonej w rozumieniu § 3 ust. 1 tej ustawy.

      26      LIBRO podkreśla z kolei, że jako, że ceny książek nie są znane do czasu ich wprowadzenia na rynek, ponieważ, jak podkreśliła
         rzecznik generalna, ceny nabycia książek przez hurtowników lub detalistów od wydawców niemieckich stanowią co do zasady tajemnicę
         handlową, importerzy nie są w stanie obliczyć korzyści uzyskanej przy zakupie, a co za tym idzie, nie są w stanie obliczyć
         rabatu przewidzianego w § 3 ust. 3 BPrBG.

      27      W tym zakresie należy stwierdzić, że, nie można uznać przewidzianej w tym ustępie i podnoszonej przez rząd austriacki możliwości
         przyznania rabatu za formę wyrównania umożliwiającą importerowi ujęcie w cenie detalicznej wszystkich korzyści uzyskanych
         w państwie członkowskim wywozu zgodnie z prawidłową polityką cenową. Importer, który tak jak LIBRO nabywa znaczną liczbę książek,
         nie może, pomimo przepisu dotyczącego rabatu, ustalić swobodnie dla wszystkich wwożonych książek, ceny niższej niż cena stosowana
         w państwie członkowskim wydania. W rzeczywistości bowiem może on zastosować rabat jedynie w stosunku do książek, które zakupił
         po korzystniejszej cenie.

      28      Podobnie uprawnienie końcowego sprzedawcy do stosowania obniżenia o 5% ceny ustalonej przez wydawców i importerów na postawie
         § 5 ust. 1 BPrBG, które zostało przyznane zarówno w odniesieniu do sprzedaży książek sprzedawanych w Austrii, jak i w odniesieniu
         do książek wwożonych, nie może jednak stanowić względu uzasadniającego wniosek, iż BPrBG gwarantuje wszystkim przedsiębiorcom
         występującym na różnym stadium łańcucha handlowego swobodę ustalenia cen książek w języku niemieckim wwożonych do Austrii,
         ponieważ uprawnienie to dotyczy jedynie chwili sprzedaży końcowemu konsumentowi, a § 5 ust. 2 BPrBG nie zezwala na reklamę
         dotyczącą takiego obniżenia. Ceną podawaną do publicznej wiadomości pozostaje zatem cena ustalana według zasad ustanowionych
         w § 3 BPrBG.

      29      W tych okolicznościach na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że uregulowanie krajowe, takie jak sporne w postępowaniu przed
         sądem krajowym, które zakazuje importerom książek w języku niemieckim ustalania cen niższych od cen sprzedaży detalicznej
         ustalonych lub zalecanych przez wydawcę w kraju wydania, stanowi „środek o skutku równoważnym z ograniczeniem ilościowym w przywozie”
         w rozumieniu art. 28 WE.

       W przedmiocie pytania drugiego
      30      W drugim pytaniu prejudycjalnym sąd krajowy zastanawia się zasadniczo nad tym, czy w przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie
         pierwsze uregulowanie krajowe dotyczące cen książek wwożoncyh, takie jak zawarte w § 3 ust. 2, 3 i 5 BPrBG, które zgodnie
         z § 1 tej ustawy ma na celu „kształtowanie cen [książek] z uwzględnieniem pozycji książek jako dobra kultury, interesu konsumentów
         w rozsądnych cenach książek oraz gospodarczej rzeczywistości handlu książkami”, może zostać uzasadnione na podstawie art. 30 WE
         i 151 WE.

      31      Rząd austriacki podkreśla, że w braku takiego systemu ustalania ceny minimalnej wwożonych książek w języku niemieckim doszłoby
         do obniżenia cen książek przeznaczonych dla szerokiego kręgu odbiorców, co spowodowałoby utratę marży osiągniętej dzięki sprzedaży
         takiego typu dzieł. Taka utrata spowodowałaby to, że produkcja i sprzedaż tytułów o bardziej wymagającej treści, lecz gospodarczo
         mniej atrakcyjnych, nie mogłyby nadal być finansowane, oraz że małe księgarnie, które zazwyczaj oferują szeroki wybór takiego
         rodzaju książek, zostałyby wyparte z rynku przez wielkie księgarnie, które sprzedają przede wszystkim towary komercyjne. Rząd
         ten podnosi ponadto, że na rynku, takim jak rynek austriacki, który charakteryzuje się małą koncentracją księgarni oraz znacznym
         importem z Niemiec, taki system stanowi instrument proporcjonalny do realizacji wspomnianych celów nadrzędnego interesu ogólnego.

      32      W tym zakresie tytułem wstępu należy podnieść, że cele przywołane przez sąd krajowy, takie jak ochrona książki jako dobra
         kultury, nie mogą stanowić powodu uzasadniającego środek w postaci ograniczenia przywozowego w rozumieniu art. 30 WE (zob.
         podobnie ww. wyrok w sprawie Association des Centres distributeurs Leclerc i Thouars Distribution, pkt 30). W rzeczywistości
         bowiem ogólna ochrona różnorodności kulturalnej nie może być uważana za objętą zakresem „ochrony narodowych dóbr kultury o wartości
         artystycznej, historycznej lub archeologicznej” w rozumieniu art. 30 WE.

      33      Ponadto, jak to podniosła rzecznik generalna, nie można powoływać się na art. 151 WE, poświęcony działaniom Wspólnoty Europejskiej
         w dziedzinie kultury, jako na przepis wprowadzający do prawa europejskiego powód uzasadniający każdy środek krajowy w tej
         dziedzinie mogący stanowić przeszkodę w handlu wewnątrzwspólnotowym.

      34      Natomiast ochrona książki jako dobra kultury może zostać uznana za nadrzędny wymóg interesu ogólnego mogący uzasadniać środki
         ograniczające swobodny przepływ towarów, o ile środki te są właściwe dla osiągnięcia ustalonego celu i nie wychodzą poza to,
         co jest konieczne dla jego realizacji.

      35      W tym zakresie, tak jak to zostało podniesione przez Komisję i Urząd Nadzoru EFTA, cel ochrony książki jako dobra kultury
         może zostać osiągnięty za pomocą mniej restrykcyjnych dla importera środków, na przykład pozwalających mu lub zagranicznemu
         wydawcy na ustalenie cen sprzedaży dla rynku austriackiego z uwzględnieniem cech charakterystycznych tego rynku.

      36      W tych okolicznościach na pytanie drugie należy odpowiedzieć, iż uregulowanie krajowe zakazujące importerom książek w języku
         niemieckim ustalania cen niższych niż cena detaliczna ustalona lub zalecana przez wydawcę w kraju wydania nie może być uzasadnione
         ani na podstawie art. 30 WE i 151 WE, ani nadrzędnymi względami interesu ogólnego.

      37      Z uwagi na odpowiedź na dwa pierwsze pytania nie ma potrzeby przedstawienia odpowiedzi na trzecie pytanie zadane przez sąd
         krajowy.

       W przedmiocie kosztów
      38      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)      Uregulowanie krajowe, takie jak sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, które zakazuje importerom książek w języku niemieckim
            ustalania cen niższych od cen sprzedaży detalicznej ustalonych lub zalecanych przez wydawcę w kraju wydania, stanowi „środek
            o skutku równoważnym z ograniczeniem ilościowym w przywozie” w rozumieniu art. 28 WE.
      2)      Uregulowanie krajowe zakazujące importerom książek w języku niemieckim ustalania cen niższych niż cena detaliczna ustalona
            lub zalecana przez wydawcę w kraju wydania nie może być uzasadniane ani na podstawie art. 30 WE i 151 WE, ani nadrzędnymi
            względami interesu ogólnego.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału z dnia 14 lutego 1995 r. # Finanzamt Köln-Altstadt przeciwko Roland Schumacker. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundesfinanzhof - Niemcy. # Sprawa C-279/93.


Wyrok Trybunału z dnia 21 marca 1990 r. # Królestwo Belgii przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Pomoc państwa. # Sprawa C-142/87.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 18 marca 1982 r. # Caisse de pension des employés privés przeciwko Léon Bodson. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Cour de cassation - Wielkie Księstwo Luksemburga. # Sprawa 212/81.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 29 marca 2001 r. # Republika Portugalska przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Konkurencja. # Sprawa C-163/99.


title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 23 października 2008 r.#Finanzamt für Körperschaften III in Berlin przeciwko Krankenheim Ruhesitz am Wannsee-Seniorenheimstatt GmbH.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundesfinanzhof - Niemcy.#Swoboda przedsiębiorczości - Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) - Przepisy podatkowe - Traktowanie pod względem podatkowym strat poniesionych przez stały zakład położony w jednym z państw członkowskich EOG i należący do spółki mającej swoją statutową siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej.#Sprawa C-157/07.

text:
      Sprawa C‑157/07
      Finanzamt für Körperschaften III in Berlin
      przeciwko
      Krankenheim Ruhesitz am Wannsee-Seniorenheimstatt GmbH
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesfinanzhof)
      Swoboda przedsiębiorczości – Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) – Przepisy podatkowe – Traktowanie pod względem podatkowym strat poniesionych przez stały zakład położony w jednym z państw członkowskich EOG i należący
         do spółki mającej swoją statutową siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej

      Streszczenie wyroku
      1.        Umowy międzynarodowe – Porozumienie tworzące Europejski Obszar Gospodarczy – Swoboda przedsiębiorczości – Postanowienia traktatu
            – Zakres stosowania
      (art. 43 WE; porozumienie EOG, art. 31)
      2.        Umowy międzynarodowe – Porozumienie tworzące Europejski Obszar Gospodarczy – Swoboda przedsiębiorczości – Przepisy podatkowe
            – Podatek dochodowy od osób prawnych
      (porozumienie EOG, art. 31)
      1.        Przepisy traktatu dotyczące swobody przedsiębiorczości sprzeciwiają się temu, by państwo członkowskie pochodzenia nakładało
         ograniczenia na podejmowanie działalności w innym państwie członkowskim przez jednego z jego obywateli lub przez spółkę założoną
         na podstawie jego przepisów. Za takie ograniczenia należy uznać wszelkie działania, które uniemożliwiają, utrudniają lub ograniczają
         atrakcyjność korzystania z tej swobody. Zasady te znajdują również zastosowanie w sytuacji, gdy spółka mająca siedzibę w państwie
         członkowskim wykonuje działalność w innym państwie członkowskim za pośrednictwem stałego zakładu.

      (por. pkt 29–31)
      2.        Artykuł 31 porozumienia EOG nie sprzeciwia się krajowemu systemowi podatkowemu, który dopuszczając uwzględnienie strat poniesionych
         przez stały zakład położony w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym ma siedzibę spółka, któremu podlega ów zakład,
         przy obliczaniu podatku dochodowego tej spółki, przewiduje podatkowe doliczenie tych strat w chwili, w której ów stały zakład
         osiągnie zyski, w sytuacji gdy państwo, w którym znajduje się ów stały zakład, nie przyznaje żadnego prawa do przenoszenia
         strat poniesionych przez stały zakład należący do spółki mającej siedzibę w innym państwie członkowskim oraz gdy na podstawie
         konwencji zmierzającej do unikania podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy dwoma zainteresowanymi państwami dochody takiego
         podmiotu są zwolnione z podatku w państwie, w którym spółka, której podmiot ten podlega, ma swoją siedzibę.

      Owszem taki system podatkowy zawiera ograniczenie prawa ustanowionego w art. 31 porozumienia EOG, ponieważ sytuacja podatkowa
         spółki mającej statutową siedzibę w jednym państwie członkowskim i posiadającej stały zakład w innym państwie członkowskim
         jest mniej korzystna, niż byłaby, w przypadku gdyby zakład ten był położony w pierwszym państwie członkowskim. W rzeczywistości
         bowiem o ile wszystkie straty zarejestrowane przez stały zakład położony w innym państwie członkowskim są w pierwszej chwili
         odliczane od zysków osiągniętych przez spółkę, której podlega ów zakład w ramach opodatkowania tej spółki w pierwszym państwie
         członkowskim oraz że czyniąc to, owo państwo członkowskie przyznaje korzyść podatkową w taki sam sposób, jakby ów stały zakład
         był położony w terenie kraju, to jednak dokonując później doliczenia strat rzeczonego stałego zakładu do podstawy opodatkowania
         spółki, której podlegał, ponieważ zakład ten osiągnął zyski, krajowy system podatkowy cofnął ową korzyść podatkową, poddając
         w ten sposób spółki będące rezydentami i posiadające stałe zakłady w pierwszym państwie członkowskim mniej korzystnemu traktowaniu
         pod względem podatkowym niż spółki będące rezydentami i posiadające stałe zakłady na terenie kraju. Z powodu tej różnicy w traktowaniu
         pod względem podatkowym spółka będąca rezydentem mogłaby zostać zniechęcona do dalszego wykonywania działalności za pośrednictwem
         stałego zakładu położonego w innym państwie członkowskim.

      Jednakże ograniczenie takie jest uzasadnione koniecznością zagwarantowania spójności systemu podatkowego. W tym zakresie doliczenie
         strat przewidziane przez sporny system podatkowy nie może zostać oderwane od wcześniejszego ich uwzględnienia. Owo doliczenie
         w przypadku spółki mającej stały zakład położony w innym państwie, w stosunku do którego państwo, którego ta spółka jest rezydentem,
         nie posiada żadnego prawa do opodatkowania, w rzeczywistości odzwierciedla symetryczną logikę. W związku z tym istnieje bezpośredni
         związek osobowy i przedmiotowy pomiędzy dwoma elementami spornego mechanizmu podatkowego, ponieważ rzeczone odliczenie stanowi
         logiczne uzupełnienie wcześniej przyznanego odliczenia. Co więcej, ograniczenie to jest odpowiednie dla osiągnięcia takiego
         celu w zakresie, w jakim działa ono w sposób całkowicie symetryczny, ponieważ tylko odliczone straty zostaną doliczone. Ponadto
         ograniczenie to jest rzeczywiście proporcjonalne do zamierzonego celu, ponieważ straty doliczane są jedynie do wysokości osiągniętego
         zysku.

      Owej oceny nie podważa łączny skutek wspomnianego systemu podatkowego oraz przepisów podatkowych państwa, w którym znajduje
         się stały zakład. Wobec braku przepisów ujednolicających lub harmonizujących na poziomie wspólnotowym państwa członkowskie
         zachowują uprawnienia do określania w sposób jednostronny lub w drodze umów kryteriów rozdziału kompetencji podatkowych, w szczególności
         w celu unikania podwójnego opodatkowania. Kompetencja ta oznacza również, że przy stosowaniu swoich przepisów podatkowych
         państwo członkowskie nie może być zobowiązane do uwzględnienia ewentualnych niekorzystnych skutków wynikających dla podmiotów
         z uregulowania innego państwa członkowskiego mającego zastosowanie do stałego zakładu położonego w innym państwie członkowskim
         i należącego do spółki, której siedziba znajduje się na terytorium pierwszego państwa. Nawet przy założeniu, że łączny skutek
         podatku ustanowionego w państwie, w którym znajduje się siedziba spółki, której podlega dany stały zakład, oraz podatku należnego
         w państwie, w którym znajduje się ów zakład, może prowadzić do ograniczenia swobody przedsiębiorczości, to jednak ograniczenie
         to można przypisać jedynie drugiemu z tych państw, ponieważ ograniczenie to wynika nie ze spornego systemu podatkowego, lecz
         z rozdziału kompetencji podatkowych dokonanego w zawartej pomiędzy owymi dwoma państwami umowie mającej na celu unikanie podwójnego
         opodatkowania.

      Ocena, w świetle której ograniczenie wynikające z tego systemu podatkowego jest uzasadnione koniecznością zagwarantowania
         spójności tego systemu, nie zostaje również podważona przez okoliczność, na którą wskazuje sąd krajowy w trzecim pytaniu,
         iż spółka, do której należy przedmiotowy stały zakład, zbyła ów zakład oraz że zyski i straty osiągnięte przez ów stały zakład
         w trakcie jego istnienia wykazują ujemny wynik. W rzeczywistości doliczenie kwoty strat stałego zakładu do wyników spółki,
         do której należy ów zakład, jest związane w sposób całkowicie nierozerwalny i logiczny z ich wcześniejszym uwzględnieniem.

      (por pkt 34–39, 42–46, 48, 49, 51–55; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 23 października 2008 r.(*)

      Swoboda przedsiębiorczości – Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) – Przepisy podatkowe – Traktowanie pod względem podatkowym strat poniesionych przez stały zakład położony w jednym z państw członkowskich EOG i należący
         do spółki mającej swoją statutową siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej

      W sprawie C‑157/07
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesfinanzhof
         (Niemcy) postanowieniem z dnia 29 listopada 2006 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 21 marca 2007 r., w postępowaniu:

      Finanzamt für Körperschaften III in Berlin
      przeciwko
      Krankenheim Ruhesitz am Wannsee-Seniorenheimstatt GmbH,
      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), E. Juhász, G. Arestis i J. Malenovský, sędziowie,
      rzecznik generalny: E. Sharpston,
      sekretarz: B. Fülöp, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną oraz po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 10 lipca 2008 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Finanzamt für Körperschaften III in Berlin przez J.‑P. Panthena oraz P. Lamprechta, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu Krankenheim Ruhesitz am Wannsee-Seniorenheimstatt GmbH przez J. Schönfelda, Rechtsanwalt,
      –        w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę oraz C. Blaschke’go, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu belgijskiego przez A. Hubert, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu niderlandzkiego przez C. Wissels oraz C. ten Dam, działające w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa, przez Z. Bryanston‑Cross, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez
         M. R. Hilla, barrister,

      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich, przez R. Lyala oraz W. Möllsa, działających w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 31 porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym
         z dnia 2 maja 1992 r. (Dz.U. 1994 L 1, s. 3, zwane dalej „porozumieniem o EOG”).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach postępowania pomiędzy Finanzamt für Körperschaften III in Berlin (zwanym dalej „Finanzamt”)
         a Krankenheim Ruhesitz AM Wannsee-Seniorenheimstatt GmbH (zwaną dalej „KR Wannsee”) w przedmiocie traktowania w Niemczech
         pod względem podatkowym strat poniesionych przez stały zakład położony w Austrii, należący do KR Wannsee.

       Ramy prawne
       Prawo międzynarodowe
      3        Artykuł 6 porozumienia o EOG stanowi:

      „Bez uszczerbku dla przyszłego rozwoju orzecznictwa postanowienia niniejszego Porozumienia, w zakresie, w jakim są one co
         do istoty tożsame z odpowiednimi zasadami Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą, Traktatu ustanawiającego
         Europejską Wspólnotę Węgla i Stali oraz aktami przyjętymi w zastosowaniu tych dwóch traktatów, podlegają w zakresie ich wykonania
         i stosowania wykładni zgodnej z odpowiednimi orzeczeniami Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wydanymi przed datą
         podpisania niniejszego Porozumienia”.

      4        Artykuł 31 porozumienia o EOG ma następujące brzmienie:

      „1. W ramach postanowień niniejszego Porozumienia zakazane są wszelkie ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli państw
         członkowskich [Wspólnoty Europejskiej] i państw [Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA)] na terytorium któregokolwiek
         z tych państw. Zakaz ten obejmuje również ograniczenia w tworzeniu agencji, oddziałów lub filii przez obywateli jednego z państw
         członkowskich [Wspólnoty Europejskiej] lub państw EFTA ustanowionych na terytorium któregokolwiek z tych państw.

      Z zastrzeżeniem postanowień rozdziału 4 swoboda przedsiębiorczości obejmuje podejmowanie i wykonywanie działalności prowadzonej
         na własny rachunek, jak również zakładanie i zarządzanie przedsiębiorstwami, a zwłaszcza spółkami w rozumieniu artykułu 34
         akapit drugi, na warunkach ustanowionych przez ustawodawstwo państwa przyjmującego dla własnych obywateli.

      […]”
      5        Artykuł 34 akapit drugi porozumienia o EOG stanowi:

      „Przez »spółki« rozumie się spółki prawa cywilnego lub handlowego, w tym także spółdzielnie, oraz inne osoby prawne prawa
         publicznego lub prywatnego, z wyjątkiem spółek, których działalność nie jest nastawiona na osiąganie zysków”.

      6        Umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w dziedzinie podatku dochodowego i majątkowego oraz podatku od działalności
         gospodarczej i nieruchomości zawarta pomiędzy Republiką Federalną Niemiec i Republiką Austrii w dniu 4 października 1954 r.
         (BGBl. 1955 II, s. 749), zmieniona umową z dnia 8 lipca 1992 r. (BGBl. 1994 II, s. 122, zwaną dalej „umową niemiecko- austriacką),
         przewiduje w art. 4, że:

      „1)      Jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania w jednym z umawiających się państw osiąga przychód jako osoba prowadząca lub współprowadząca
         przedsiębiorstwo przemysłowe lub handlowe, którego działalność rozciąga się na terytorium innego umawiającego się państwa,
         prawo do opodatkowania tych przychodów tylko wtedy należeć będzie do kompetencji innego umawiającego się państwa, o ile przychody
         te pochodzą ze stałego zakładu położonego na jego terytorium.

      2)      W takim przypadku takiemu stałemu zakładowi zostaną przypisane przychody, które zakład ten mógłby osiągnąć, gdyby był on niezależnym
         przedsiębiorstwem wykonującym identyczną lub podobną działalność w identycznych lub podobnych warunkach, w sposób zupełnie
         niezależny od przedsiębiorstwa, którego jest stałym zakładem.

      3)      W rozumieniu niniejszej umowy, wyrażenie „stały zakład” oznacza stałe umiejscowienie działalności przedsiębiorstwa przemysłowego
         lub handlowego, gdzie owo przedsiębiorstwo wykonuje całość lub część swojej działalności.”

      7        Artykuł 15 umowy niemiecko-austriackiej stanowi:

      „1)      Państwo zamieszkania lub siedziby nie ma prawa do opodatkowywania, wówczas gdy prawo to zostało przyznane drugiemu państwu
         członkowskiemu na podstawie artykułów poprzedzających.

      […]
      3)      Ustęp pierwszy nie ma zastosowania, jeżeli państwo miejsca zamieszkania lub siedziby opodatkowuje dochody lub składniki majątku,
         co należy do jego kompetencji, stosując stawkę podatkową odpowiadającą wszystkim dochodom lub całemu majątkowi podatnika.”

      8        Artykuł 12 lit. b) protokołu z dnia 24 sierpnia 2000 r. do umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w dziedzinie
         podatku dochodowego i majątkowego oraz podatku od działalności gospodarczej i nieruchomości zawartej pomiędzy Republiką Federalną
         Niemiec i Republiką Austrii w dniu 4 października 1954 r. (BGBl. 2002 II, s. 734), stanowi, że straty osiągnięte począwszy
         od roku 1998 są uwzględniane na zasadzie wzajemności w państwie członkowskim, w którym znajduje się odnośny stały zakład.
         Przepis ten ma następujące brzmienie:

      „Jeżeli osoba będąca rezydentem niemieckim poniosła począwszy od roku 1990 (1989/1990) straty poniesione z tytułu stałego
         zakładu w Austrii, straty poniesione do roku 1997 (1996/1997) włącznie są uwzględniane zgodnie z postanowieniami § 2a ust. 3
         Einkommensteuergesetz [niemieckiej ustawy o podatku dochodowym] (BGBl. 1988 I, s. 1093, zwanej dalej „EstG”). Począwszy od
         roku podatkowego 1994 nie stosuje się uwzględniania początkowo odliczonych kwot na podstawie § 2a ust. 3 zdanie trzecie EstG.
         Ponieważ na podstawie tych przepisów nie jest możliwe podatkowe uwzględnienie w Niemczech z uwagi na ostateczny charakter
         opodatkowania i niemożliwość ponownego wszczęcia postępowania na skutek wygaśnięcia terminu wyznaczonego na ustalenie podatku,
         uwzględnienie jest możliwe w Austrii w postaci odliczenia strat. Straty poniesione począwszy od roku 1998 (1997/1998) będą
         uwzględniane w państwie, w którym znajduje się stały zakład, na zasadzie wzajemności. Zasady te są stosowane tylko wtedy,
         gdy nie prowadzą one do podwójnego uwzględnienia strat.

       Prawo niemieckie
      9        Paragraf 2 ust. 1 Gesetz über steuerliche Massnahmen bei Auslandsinvestitionen der deutschen Wirtschaft (Auslandsinvestitionsgesetz)
         [ustawy dotyczącej przepisów podatkowych stosowanych do inwestycji przedsiębiorstw niemieckich za granicą] z dnia 18 sierpnia
         1969 r. (BGBl 1969 I, s. 1211, zwanej dalej „AIG”), obowiązujący w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu
         przed sądem krajowym, brzmiał następująco:

      „W przypadku, gdy na podstawie umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania należy zwolnić podatnika podlegającego nieograniczonemu
         obowiązkowi podatkowemu z podatku dochodowego dotyczącego wyników osiągniętych przez zakład przemysłowy lub handlowy mający
         siedzibę za granicą, należy na wniosek podatnika odliczyć przy obliczaniu całkowitej kwoty dochodów stratę wynikającą z tych
         wyników, zgodnie z przepisami krajowego prawa podatkowego w przypadku, gdyby strata ta mogła zostać skompensowana lub odliczona
         przez podatnika, jeżeli dochody te nie mogłyby być zwolnione, oraz w przypadku, gdy przekracza ona dodatni przychód z działalności
         przemysłowej lub handlowej pochodzący z innych zakładów usytuowanych w tym samym zagranicznym państwie, zwolniony na podstawie
         tejże umowy. Ponieważ nie wiąże się to z kompensatą strat, jej odliczenie jest dopuszczalne w razie zaistnienia przesłanek
         ustalonych w § 10d EstG. Kwota odliczona na podstawie zdania pierwszego i drugiego powinna być ponownie uwzględniona przy
         obliczaniu całkowitej kwoty dochodów za dany okres podatkowy, w sytuacji gdy w kolejnych okresach podatkowych osiągnięty zostanie
         całkowity dodatni przychód z działalności przemysłowej lub handlowej stałych zakładów usytuowanych w tym zagranicznym państwie,
         ponieważ ów dodatni przychód jest zwolniony na podstawie rzeczonej konwencji. Zdania trzeciego nie stosuje się, gdy podatnik
         wykaże, że w świetle właściwych dla niego przepisów wydanych przez zagraniczne państwo może odliczyć te straty jedynie od
         wyniku za rok podatkowy, w którym osiągnięto stratę.”

      10      Od roku 1990 zasady dotyczące prawa do odliczenia znajdują się w § 2 EStG.

       Prawo austriackie
      11      Do 1988 r. prawo austriackie nie przewidywało przenoszenia strat poniesionych przez spółki podlegające ograniczonemu obowiązkowi
         podatkowemu, to jest przez stałe zakłady należące do spółek położonych na terytorium innego państwa niż Republika Austrii.
         Dopiero w 1989 r. w Austrii zostało wprowadzone odliczenie strat poniesionych przez stałe zakłady również w odniesieniu do
         strat osiągniętych przed 31 grudnia 1988 r. w trakcie 7 lat poprzedzających.

      12      Niemniej jednak takie przeniesienie strat poniesionych przez stałe zakłady położone na terytorium Republiki Austrii i należące
         do spółek mających siedzibę w innym państwie członkowskim, to znaczy przez podatników podlegających ograniczonemu obowiązkowi
         podatkowemu, zostało dopuszczone jedynie wówczas, gdy dane przedsiębiorstwo nie osiągnęło w ogóle, to znaczy biorąc pod uwagę
         wszystkie dochody, żadnych dochodów. W związku z tym straty poniesione przez stały zakład mający siedzibę w Austrii mogą być
         uwzględniane jedynie wówczas, gdy są one wyższe od przychodów osiągniętych poza ramami ograniczonego obowiązku podatkowego.
         Ponadto takie odliczenie jest możliwe jedynie o ile straty zostały ustalone w oparciu o prawidłową księgowość i nie zostały
         uwzględnione w ramach opodatkowania w trakcie poprzedzających lat podatkowych.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      13      KR Wannsee, druga stroną postępowania kasacyjnego, jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Niemczech, która,
         począwszy od 1982 r. do 1994 r., którego dotyczy spór, prowadziła w Austrii stały zakład. Do 1990 r. skarżąca poniosła z tytułu
         prowadzenia tego zakładu straty w łącznej wysokości 2 467 407 DEM, z tego 36 295 DEM za ten rok.

      14      Na wniosek KR Wannsee rzeczone straty zostały uwzględnione przez Finanzamt, stronę wnoszącą kasację, przy obliczaniu podstawy
         opodatkowania tej spółki, to znaczy w stosunku do zysków osiągniętych w Niemczech przez tę spółkę w trakcie okresów podatkowych
         przypadających na lata od 1982 do 1990.

      15      Pomiędzy 1991 i 1994 KR Wannsee osiagnęła w stałym zakładzie położonym w Austrii zyski wynoszące 1 191 672 DEM, z czego 746
         828 DEM w roku 1994, którego dotyczy postępowanie przed sadem krajowym.

      16      Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami niemieckiego prawa podatkowego Finanzamt doliczył zyski osiągnięte w trakcie okresu
         przypadającego na lata od 1991 do 1994 przez stały zakład położony w Austrii do łącznej sumy przychodów osiągniętych przez
         KR Wannsee w Niemczech. W ten sposób Finanzamt a posteriori opodatkował kwoty odliczone wcześniej w ramach opodatkowania krajowego
         z tytułu strat osiągniętych przez stały zakład położony w Austrii. W związku z tym w spornym roku podatkowym, to znaczy w roku
         1994, podlegające opodatkowaniu dochody KR Wannsee zostały powiększone o zyski osiągnięte przez ów stały zakład w trakcie
         tego roku, to znaczy o kwotę 746 828 DEM.

      17      KR Wannsee została opodatkowana w Austrii podatkiem od osób prawnych w roku 1992 i 1993, latach, w których jej stały zakład
         osiągał zyski. Przy opodatkowaniu nie zostały uwzględnione straty poniesione przez tę spółkę w ramach rzeczonego stałego zakładu.
         Z uwagi na fakt, że Republika Austrii tylko wtedy zezwala na odliczenie strat z tytułu podmiotu zależnego, gdy uwzględnienie
         strat nie było możliwe w państwie, w którym ma siedzibę spółka do której należy stały zakład, oraz biorąc pod uwagę to, iż
         KR Wannsee osiągnęła zyski w Niemczech w latach 1982‑ 1990, odmówiono jej kompensaty poniesionych strat w latach 1992 i 1993.

      18      Co się tyczy roku 1994, stały zakład KR Wannsee powinien, zgodnie z austriackimi przepisami podatkowymi, stanowić przedmiot
         opodatkowania zysków osiągniętych w trakcie tego roku. Niemniej jednak za ten rok nie nałożono w Austrii żadnego podatku z tytułu
         podatku od osób prawnych, w przeciwieństwie do tego, co miało miejsce w latach 1992 i 1993.

      19      W następstwie decyzji Finanzamt, w której ustalono całość dochodów osiągniętych przez KR Wannsee w Niemczech z uwzględnieniem
         zysków osiągniętych przez jej stały zakład położony w Austrii, spółka ta zaskarżyła decyzję o opodatkowaniu dotyczącą lat
         1992‑ 1994, domagając się odliczenia sum wliczonych do podstawy opodatkowania ustalonej w Niemczech. KR Wannsee uzasadniła
         swoją skargę podnosząc, że w związku z ograniczeniem w Austrii do siedmiu lat przenoszenia strat, wliczenie tych sum na podstawie
         przepisów AIG było sprzeczne z prawem.

      20      Finanzgericht Berlin oddalił skargę na decyzje o opodatkowaniu dotyczące lat 1992 i 1993 wniesioną przez KR Wannsee. Jednakże
         sąd ten uznał skargę skierowaną przeciwko decyzji o opodatkowaniu dotyczącej 1994 r.

      21      Bundesfinanzhof, rozpoznający sprawę jako sąd ostatniej instancji na podstawie kasacji dotyczącej doliczenia dokonanego w roku
         podatkowym 1994 wniesionej przez Finanzamt Berlin, ma zastrzeżenia co do zgodności uregulowania krajowego z prawem wspólnotowym.

      22      W tych okolicznościach Bundesfinanzhof postanowił zawiesić postępowanie i skierować do Trybunału następujące pytanie prejudycjalne:

      „1)      Czy art. 31 [porozumienia EOG] sprzeciwia się uregulowaniu państwa członkowskiego, zgodnie z którym osoba mająca siedzibę
         i podlegająca nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w tym państwie członkowskim może co prawda pod pewnymi warunkami na
         podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, dokonać odliczenia strat zwolnionych od podatku dochodowego pochodzących
         ze stałego zakładu w innym państwie członkowskim

      –        jednakże na podstawie którego kwoty podlegające odliczeniu powinny być ponownie dodane w danym okresie podatkowym przy obliczaniu
         całkowitej kwoty dochodów, jeżeli w trakcie jednego z kolejnych okresów podatkowych stały zakład położony w innym państwie
         członkowskim osiągnie dodatni wynik wynikający z przychodów z działalności handlowej, podlegający zwolnieniu na podstawie
         umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania,

      –        chyba że podatnik wykaże, iż na podstawie znajdujących do niego zastosowanie przepisów innego państwa członkowskiego nie można
         „co do zasady” korzystać z odliczenia strat w innych latach niż rok poniesienia straty, co nie ma miejsca, gdy owo inne państwo
         otwiera jednak w sposób ogólny możliwość odliczenia strat, jednak w konkretnej sytuacji, w której znajduje się podatnik, nie
         jest to możliwe?

      2)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej, czy okoliczność, iż ograniczenia dotyczące odliczania strat w innym państwie członkowskim
         (niż państwo źródła dochodów) naruszają art. 31 [porozumienia EOG], ponieważ stawiają one podatnika podlegającego w tym państwie
         ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu z tytułu przychodów pochodzących ze stałego zakładu w mniej korzystnej sytuacji niż
         podatników podlegających nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, ma wpływ na sytuację państwa siedziby?

      3)      W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej również na drugą część pytania: czy państwo siedziby musi zrezygnować z uzupełniającego
         opodatkowania strat pochodzących ze stałego zakładu za granicą, jeżeli w przeciwnym wypadku nie mogłyby one zostać odliczone
         w żadnym państwie członkowskim, ponieważ działalność stałego zakładu w innym państwie członkowskim została zakończona?”

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W kwestii właściwości art. 31 porozumienia EOG
      23      Tytułem wstępu należy podnieść, iż w okresie pomiędzy 1 stycznia a 31 grudnia 1994 r. do stosunków pomiędzy Republiką Federalną
         Niemiec a Republiką Austrii miały zastosowanie postanowienia porozumienia EOG dotyczące swobody przedsiębiorczości, ponieważ
         przystąpienie drugiego z wymienionych państw do Unii Europejskiej nastąpiło w dniu 1 stycznia 1995 r.

      24      W odniesieniu do zakresu tych postanowień Trybunał orzekł, że przepisy zakazujące wszelkich ograniczeń swobody przedsiębiorczości
         zawarte w art. 31 porozumienia o EOG są tożsame z przepisami zawartymi w art. 43 traktatu (zob. wyrok z dnia 23 lutego 2006 r.
         w sprawie C‑471/04 Keller Holding, Rec. s. I‑2107, pkt 49). Trybunał wyjaśnił również, że w przedmiotowej dziedzinie zasady
         wynikające z porozumienia EOG oraz z traktatu WE powinny być interpretowane w sposób jednolity (zob. wyroki z dnia 23 września
         2003 r. w sprawie C‑452/01 Ospelt i Schlössle Weissenberg, Rec. s. I‑9743, pkt 29, oraz z dnia 1 kwietnia 2004 r. w sprawie
         C‑286/02 Bellio F.lli, Rec. s. I‑3465, pkt 34).

      25      Jeżeli chodzi o możliwość zastosowania art. 31 porozumienia EOG do okoliczności faktycznych sprawy przed sądem krajowym, rząd
         niemiecki podnosi, że z uwagi na okoliczność, iż w trakcie wszystkich lat, których dotyczy odliczenie strat, to znaczy lat
         1982‑1990, porozumienie EOG jeszcze nie obowiązywało, sporny mechanizm podatkowy nie może być oceniany z punktu widzenia tego
         artykułu, ponieważ momentem właściwym dla ustalenia mających zastosowanie przepisów jest moment pierwotnego odliczenia strat.

      26      W tym zakresie należy zauważyć, że, bez względu na podkreśloną w ten sposób okoliczność faktyczną, elementem, który powinien
         zostać oceniony przez Trybunał nie jest odliczenie strat, lecz doliczenie dokonane na płaszczyźnie podatkowej, oraz to, iż
         doliczenie to zostało dokonane w 1994 r. Ponieważ porozumienie EOG weszło w życie w dniu 1 stycznia 1994 r., sporny w postępowaniu
         przed sądem krajowym mechanizm podatkowy może być rozpatrywany w świetle art. 31 tego porozumienia.

       W kwestii istnienia ograniczenia prawa ustanowionego w art. 31 porozumienia EOG
      27      W pytaniach prejudycjalnych, które należy rozpatrywać łącznie, sąd krajowy zastanawia się nad tym, czy art. 31 porozumienia
         EOG sprzeciwia się krajowemu systemowi podatkowemu, który dopuszczając uwzględnienie strat poniesionych przez stały zakład
         położony w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym ma siedzibę spółka, któremu podlega ów zakład, przy obliczaniu
         podatku dochodowego tej spółki, przewiduje podatkowe doliczenie tych strat w chwili, w której ów stały zakład osiągnie zyski,
         w sytuacji gdy państwo, w którym znajduje się ów stały zakład, nie przyznaje żadnego prawa do przenoszenia strat poniesionych
         przez stały zakład należący do spółki mającej siedzibę w innym państwie członkowskim oraz gdy na podstawie konwencji zmierzającej
         do unikania podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy dwoma zainteresowanymi państwami, dochody takiego podmiotu są zwolnione
         z podatku w państwie, w którym spółka, której podmiot ten podlega, ma swoją siedzibę.

      28      Należy przypomnieć, że swoboda przedsiębiorczości obejmuje, przysługujące spółkom utworzonym zgodnie z ustawodawstwem państwa
         członkowskiego i mającym statutową siedzibę, zarząd lub główny zakład na terytorium Wspólnoty Europejskiej, prawo wykonywania
         działalności w innych państwach członkowskich za pośrednictwem spółki zależnej, oddziału lub agencji (zob. wyroki z dnia 21 września
         1999 r. w sprawie C‑307/97 Saint-Gobain ZN, Rec. str. I‑6161, pkt 35, z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie C‑141/99 AMID, Rec.
         s. I‑11619, pkt 20, oraz ww. w sprawie Keller Holding, pkt 29).

      29      Trybunał podkreślił również, że nawet jeśli, zgodnie z ich brzmieniem, przepisy traktatu dotyczące swobody przedsiębiorczości
         mają na celu zapewnienie korzyści w postaci krajowego traktowania w przyjmującym państwie członkowskim, to jednak również
         sprzeciwiają się one temu, by państwo członkowskie pochodzenia nakładało ograniczenia na podejmowanie działalności w innym
         państwie członkowskim przez jednego z jego obywateli lub przez spółkę założoną na podstawie jego przepisów (zob. wyroki z dnia
         16 lipca 1998 r. w sprawie C‑264/96 ICI, Rec. s. I‑4695, pkt 21; oraz z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie C‑298/05 Columbus
         Container Services, Zb.Orz. s. I‑10451, pkt 33).

      30      Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, za takie ograniczenia należy uznać wszelkie działania, które uniemożliwiają, utrudniają
         lub ograniczają atrakcyjność korzystania z tej swobody (zob. wyroki z dnia 30 listopada 1995 r. w sprawie C‑55/94 Gebhard,
         Rec. s. I‑4165, pkt 37, oraz z dnia 5 października 2004 r. w sprawie C‑442/02 CaixaBank France, Rec. s. I‑8961, pkt 11).

      31      Zasady te znajdują również zastosowanie w sytuacji, gdy spółka mająca siedzibę w państwie członkowskim wykonuje działalność
         w innym państwie członkowskim za pośrednictwem stałego zakładu (zob. wyrok z dnia 15 maja 2008 r. w sprawie C‑414/06 Lidl
         Belgium, Zb.Orz. s. I‑3601, pkt 20).

      32      Jeżeli chodzi o skutki niemieckiego systemu podatkowego z punktu widzenia prawa wspólnotowego, to z punktu 23 ww. wyroku w sprawie
         Lidl Belgium wynika, że przepisy pozwalające na uwzględnienie strat stałego zakładu przy ustalaniu wyniku finansowego i obliczeniu
         podlegającego opodatkowaniu dochodu spółki, której podlega ów zakład, stanowi korzyść podatkową. Przyznanie bądź odmowa przyznania
         korzyści z tytułu stałego zakładu położonego w innym państwie członkowskim niż to, w którym ma siedzibę rzeczona spółka, może
         w związku z tym zostać uznane za element mogący mieć wpływ na swobodę przedsiębiorczości.

      33      Oczywiście, w przeciwieństwie do uregulowania stanowiącego przedmiot ww. wyroku w sprawie Lidl Belgium, sporny w sprawie przed
         sądem krajowym niemiecki system podatkowy przewiduje uwzględnienie w wyniku finansowym spółki mającej siedzibę w Niemczech,
         której podlega stały zakład położony w Austrii, strat poniesionych przez ów stały zakład.

      34      W rzeczywistości bowiem, tak jak to zostało podniesione w pkt 14 niniejszego wyroku, wszystkie straty zarejestrowane przez
         stały zakład położony w Austrii zostały w pierwszej chwili odliczone od zysków osiągniętych przez spółkę, której podlegał
         ów zakład w ramach opodatkowania tej spółki w Niemczech.

      35      Tym samym Republika Federalna Niemiec przyznała korzyść podatkową spółce będącej rezydentem, której podlegał stały zakład
         położony w Austrii, w taki sam sposób, jakby ów stały zakład był położony w Niemczech.

      36      Niemniej jednak, dokonując później doliczenia strat rzeczonego stałego zakładu do podstawy opodatkowania spółki, której podlegał,
         ponieważ zakład ten osiągnął zyski, niemiecki system podatkowy cofnął ową korzyść podatkową.

      37      Pomimo że owo doliczenie następowało do wysokości zysków osiągniętych przez stały zakład, to jednak z powyższego wynika, że
         w ten sposób niemieckie przepisy poddały spółki będące rezydentami i posiadające stałe zakłady w Austrii mniej korzystnemu
         traktowaniu pod względem podatkowym niż spółki będące rezydentami, posiadające stałe zakłady, które również są rezydentami.

      38      W takich okolicznościach sytuacja podatkowa spółki mającej statutową siedzibę w Niemczech i posiadającej stały zakład w innym
         państwie członkowskim jest mniej korzystna niż byłaby w przypadku, gdyby zakład ten był położony w Niemczech. Z powodu tej
         różnicy w traktowaniu pod względem podatkowym spółka niemiecka może zostać zniechęcona do dalszego wykonywania działalności
         za pośrednictwem stałego zakładu położonego w Austrii (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Lidl Belgium, pkt 25).

      39      Należy stwierdzić, ze sporny w postępowaniu przed sądem krajowym system podatkowy zawiera ograniczenie prawa ustanowionego
         w art. 31 porozumienia EOG.

       W kwestii istnienia uzasadnienia
      40      Z orzecznictwa Trybunału wynika, że ograniczenie swobody działalności gospodarczej można dopuścić jedynie wtedy, gdy jest
         uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego. Powinno ono ponadto w takiej sytuacji być odpowiednie dla zagwarantowania
         realizacji danego celu i nie wykraczać poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia (zob. ww. wyrok w sprawie Lidl Belgium,
         pkt 27 i przywołane tam orzecznictwo).

      41      Sąd krajowy w tym zakresie podkreśla okoliczność, iż dochody osiągnięte przez stały zakład położony w Austrii są opodatkowane
         nie w Niemczech, to jest w państwie członkowskim siedziby spółki, do której ów zakład należy, lecz w Austrii zgodnie z postanowieniami
         umowy niemiecko-austriackiej.

      42      W tej kwestii należy podnieść, że doliczenie strat przewidziane przez sporny w postępowaniu przed sądem krajowym niemiecki
         system podatkowy, nie może zostać oderwane od wcześniejszego ich uwzględnienia. Owo doliczenie, w przypadku spółki mającej
         stały zakład położony w innym państwie, w stosunku do którego państwo, którego ta spółka jest rezydentem, nie posiada żadnego
         prawa do opodatkowania, w rzeczywistości odzwierciedla, tak jak podnosi sąd krajowy, symetryczną logikę. W związku z tym istnieje
         bezpośredni związek osobowy i przedmiotowy pomiędzy dwoma elementami spornego w postępowaniu przed sądem krajowym mechanizmu
         podatkowego, ponieważ rzeczone odliczenie stanowi logiczne uzupełnienie wcześniej przyznanego odliczenia.

      43      Należy stwierdzić, że ograniczenie wynikające z przewidzianego w taki sposób doliczenia jest uzasadnione koniecznością zagwarantowania
         spójności niemieckiego systemu podatkowego.

      44      W tym zakresie należy dodać, że takie ograniczenie jest odpowiednie dla osiągnięcia takiego celu, w zakresie, w jakim działa
         ono w sposób całkowicie symetryczny, ponieważ tylko odliczone straty zostaną doliczone.

      45      Ponadto ograniczenie to jest rzeczywiście proporcjonalne do zamierzonego celu, ponieważ straty doliczane są jedynie do wysokości
         osiągniętego zysku.

      46      Owej oceny nie podważa w niniejszej sprawie łączny skutek niemieckiego systemu podatkowego oraz austriackich przepisów podatkowych,
         spornych w postępowaniu przed sądem krajowym, na który zwraca uwagę sąd krajowy w ramach pierwszego i drugiego pytania.

      47      Sąd krajowy wyjaśnia w tym zakresie, iż niemieckie przepisy podatkowe nie przewidują doliczenia takiego, jak doliczenie stanowiące
         przedmiot postępowania przed sądem krajowym, ponieważ podatnik wykazał, że znajdujące do niego zastosowanie przepisy w innym
         państwie, w którym ma on swoją siedzibę, nie zezwalają w sposób ogólny na skorzystanie z odliczenia w innych latach niż rok,
         w którym straty te zostały poniesione, co nie ma miejsca w przypadku, gdy państwo członkowskie co do zasady daje możliwość
         odliczenia strat, lecz z owego uprawnienia nie można skorzystać w konkretnej sytuacji, w której znajduje się ów podatnik.
         W sprawie przed sądem krajowym KR Wannsee znajduje się w sytuacji, w której niemożliwe jest uwzględnienie przez austriackie
         organy podatkowe strat poniesionych w latach 1982‑1990.

      48      W kwestii tej należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wobec braku przepisów ujednolicających lub harmonizujących
         na poziomie wspólnotowym państwa członkowskie zachowują uprawnienia do określania w sposób jednostronny lub w drodze umów
         kryteriów rozdziału kompetencji podatkowych, w szczególności w celu unikania podwójnego opodatkowania (zob. wyroki z dnia
         3 października 2006 r. w sprawie C‑290/04 FKP Scorpio Konzertproduktionen, Zb.Orz. s. I‑9461, pkt 54; z dnia 12 grudnia 2006 r.
         w sprawie C‑374/04 Test Claimants in Class IV of the ACT Group Litigation, Zb.Orz. s. I‑11673, pkt 52, z dnia 18 lipca 2007 r.
         w sprawie C‑231/05 Oy AA, Zb.Orz. s. I‑6373, pkt 52).

      49      Kompetencja ta oznacza również, że przy stosowaniu swoich przepisów podatkowych państwo członkowskie nie może być zobowiązane
         do uwzględnienia ewentualnych niekorzystnych skutków wynikających dla podmiotów z uregulowania innego państwa członkowskiego
         mającego zastosowanie do stałego zakładu położonego w innym państwie członkowskim i należącego do spółki, której siedziba
         znajduje się na terytorium pierwszego państwa (zob. podobnie wyroki ww. w sprawie Columbus Container Services, pkt 51, oraz
         z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie C‑293/06 Deutsche Shell, Zb.Orz. s. I‑1129, pkt  42).

      50      Trybunał orzekł bowiem, że swoboda działalności gospodarczej nie może być rozumiana w ten sposób, że państwo członkowskie
         jest zobowiązane do ustalenia zasad podatkowych w zależności od zasad innego państwa członkowskiego, w celu zagwarantowania
         w każdej sytuacji opodatkowania, które eliminuje wszelkie nierówności wynikające z krajowych przepisów podatkowych, skoro
         decyzje podejmowane przez spółkę w odniesieniu do ustalenia struktur gospodarczych za granicą mogą, w zależności od przypadku,
         być bardziej lub mniej korzystne dla takiej spółki (zob. ww. wyrok w sprawie Deutsche Shell, pkt 43).

      51      Nawet przy założeniu, że łączny skutek podatku ustanowionego w państwie, w którym znajduje się siedziba spółki, której podlega
         dany stały zakład, oraz podatku należnego w państwie, w którym znajduje się ów zakład, może prowadzić do ograniczenia swobody
         przedsiębiorczości, to jednak ograniczenie to można przypisać jedynie drugiemu z tych państw.

      52      W takim przypadku ograniczenie to wynika nie ze spornego w postępowaniu przed sądem krajowym systemu podatkowego, lecz z rozdziału
         kompetencji podatkowych dokonanego w umowie niemiecko-austriackiej.

      53      Ocena, w świetle której ograniczenie wynikające z tego systemu podatkowego jest uzasadnione koniecznością zagwarantowania
         spójności tego systemu, nie zostaje podważona przez okoliczność, na którą wskazuje sąd krajowy w trzecim pytaniu, iż spółka,
         do której należy przedmiotowy stały zakład, zbyła ów zakład, oraz że zyski i straty osiągnięte przez ów stały zakład w trakcie
         jego istnienia wykazują ujemny wynik.

      54      W rzeczywistości, o czym przypomniano w pkt 42 niniejszego wyroku, doliczenie kwoty strat stałego zakładu do wyników spółki,
         do której należy ów zakład jest związane w sposób całkowicie nierozerwalny i logiczny z ich wcześniejszym uwzględnieniem.

      55      Ze wszystkich powyższych rozważań wynika, że na pytania prejudycjalne należy odpowiedzieć, iż art. 31 porozumienia EOG nie
         sprzeciwia się krajowemu systemowi podatkowemu, który po tym jak dopuścił uwzględnienie strat poniesionych przez stały zakład
         położony w innym państwie członkowskim, w którym znajduje się siedziba spółki, której podlega ów zakład, przy obliczaniu podatku
         dochodowego tej spółki, przewidział podatkowe doliczenie rzeczonych strat w chwili, gdy ów stały zakład osiągnie zyski, podczas
         gdy państwo, w którym znajduje się ten stały zakład nie przyznaje żadnego prawa do przenoszenia strat poniesionych przez stały
         zakład należący do spółki mającej siedzibę w innym państwie, a na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej
         pomiędzy dwoma zainteresowanymi państwami dochody takiego podmiotu są zwolnione z podatku w państwie, w którym spółka, do
         której należy ten podmiot, ma swoją siedzibę.

       W przedmiocie kosztów
      56      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 31 porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r. nie sprzeciwia się krajowemu systemowi podatkowemu,
            który po tym jak dopuścił uwzględnienie strat poniesionych przez stały zakład położony w innym państwie członkowskim, w którym
            znajduje się siedziba spółki, której podlega ów zakład, przy obliczaniu podatku dochodowego tej spółki, przewidział podatkowe
            doliczenie rzeczonych strat w chwili, gdy ów stały zakład osiągnie zyski, podczas gdy państwo, w którym znajduje się ten stały
            zakład nie przyznaje żadnego prawa do przenoszenia strat poniesionych przez stały zakład należący do spółki mającej siedzibę
            w innym państwie, a na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy dwoma zainteresowanymi państwami
            dochody takiego podmiotu są zwolnione z podatku w państwie, w którym spółka, do której należy ten podmiot, ma swoją siedzibę.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.