title: Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 25 listopada 2010 r.#Komisja Europejska przeciwko Rebublice Włoskiej.#Zbliżanie ustawodawstw - Wyroby kakaowe i czekoladowe - Etykietowanie - Dodanie słowa "czysta" lub wyrażenia "czysta czekolada" do oznakowania na etykiecie niektórych produktów.#Sprawa C-47/09.

text:
      Sprawa C‑47/09
      Komisja Europejska
      przeciwko
      Republice Włoskiej
      Zbliżanie ustawodawstw – Wyroby kakaowe i czekoladowe – Etykietowanie – Dodanie słowa „czysta” lub wyrażenia „czysta czekolada” do oznakowania na etykiecie niektórych produktów
      Streszczenie wyroku
      Zbliżanie ustawodawstw – Etykietowanie i prezentacja środków spożywczych – Dyrektywy 79/112, 2000/13, 2000/36 – Wyroby kakaowe
            i czekoladowe
      (dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady: 2000/13, art. 2 ust. 1 lit. a); 2000/36, art. 3 ust. 1, 5; dyrektywa Rady 79/112)
      Uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy połączonych przepisów art. 3 ust. 1 dyrektywy 2000/36 odnoszącej się do wyrobów
         kakaowych i czekoladowych przeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2000/13 w sprawie zbliżenia
         ustawodawstw państw członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych, a także art. 3 ust. 5
         dyrektywy 2000/36 państwo członkowskie, którego ustawodawstwo przewiduje możliwość uzupełnienia przymiotnikiem „czysta” nazwy
         handlowej wyrobów czekoladowych, które nie zawierają innych tłuszczy roślinnych niż masło kakaowe.

      W istocie dyrektywa 2000/36 ma na celu całkowitą harmonizację nazw handlowych wyrobów czekoladowych, podczas gdy prawodawca
         wspólnotowy przewidział, że dodanie zastępczych tłuszczów roślinnych nie wymaga użycia odmiennej nazwy dla tych wyrobów, lecz
         umieszczenia na etykiecie dodatkowej informacji. W efekcie dodanie tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe do wyrobów
         kakaowych i czekoladowych spełniających wymogi dotyczące minimalnych zawartości określone w owej dyrektywie, nie zmienia charakteru
         tych wyrobów w sposób istotny, powodujący ich przekształcenie w wyrób innego rodzaju. Dodanie w innej części oznakowania na
         etykiecie neutralnej i obiektywnej wskazówki informującej konsumentów o tym, iż wyrób nie zawiera tłuszczów roślinnych innych
         niż masło kakaowe, zgodnie z tym orzecznictwem wystarcza, aby zapewnić prawidłowe poinformowanie konsumentów.

      (por. pkt 29, 32, 39, 41, 45, 49; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
      z dnia 25 listopada 2010 r.(*)

      Zbliżanie ustawodawstw – Wyroby kakaowe i czekoladowe – Etykietowanie – Dodanie słowa „czysta” lub wyrażenia „czysta czekolada” do oznakowania na etykiecie niektórych produktów
      W sprawie C‑47/09
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 30 stycznia 2009 r.,

      Komisja Europejska, reprezentowana przez F. Clotuche‑Duvieusart oraz D. Nardiego, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
         w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Włoskiej, reprezentowanej przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez P. Gentiliego, avvocato dello
         Stato, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
      w składzie: A. Tizzano, prezes izby, J.J. Kasel, M. Ilešič, E. Levits i M. Berger (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: Y. Bot,
      sekretarz: L. Hewlett, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 10 czerwca 2010 r.,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że przewidując możliwość uzupełnienia przymiotnikiem
         „czysta” lub wzmianką „czysta czekolada” umieszczonego na na etykiecie oznakowania wyrobów czekoladowych, niezawierających
         innych tłuszczy roślinnych niż masło kakaowe, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy, po pierwsze,
         przepisów art. 3 ust. 5 dyrektywy 2000/36 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 czerwca 2000 r. odnoszącej się do wyrobów
         kakaowych i czekoladowych przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.U. L 197, s. 19) oraz, po drugie, przepisów art. 3 ust. 1
         tej dyrektywy w związku z przepisami art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca
         2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych
         (Dz.U. L 109, s. 29).

       Ramy prawne
       Prawo Unii
      2        Etykietowanie wyrobów kakaowych i czekoladowych zostało uregulowane w dyrektywie „poziomej”, to znaczy dyrektywie 2000/13,
         oraz w dyrektywie „pionowej” lub „sektorowej”, czyli dyrektywie 2000/36, stanowiącej lex specialis w stosunku do dyrektywy
         2000/13.

       Dyrektywa 2000/36
      3        Dyrektywa 2000/36 ma na celu po pierwsze ustanowienie wspólnych zasad dodawania do wyrobów kakaowych i czekoladowych tłuszczów
         roślinnych innych niż masło kakaowe, a po drugie zapewnienie harmonizacji nazw handlowych.

      4        W odniesieniu do używania tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe, motywy 5, 6, 9 i 10 dyrektywy 2000/36 przewidują,
         co następuje:

      „5)      W niektórych państwach członkowskich dozwolone jest dodawanie do wyrobów czekoladowych tłuszczów roślinnych innych niż masło
         kakaowe, w maksymalnej ilości 5%.

      6)      Dodawanie do wyrobów czekoladowych niektórych tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe, w maksymalnej ilości 5%, powinno
         być dozwolone we wszystkich państwach członkowskich; przedmiotowe tłuszcze roślinne powinny stanowić odpowiednik masła kakaowego
         i dlatego powinny zostać zdefiniowane zgodnie z kryteriami technicznymi i naukowymi.

      […]
      9)      W przypadku wyrobów czekoladowych, do których dodano tłuszcze roślinne inne niż masło kakaowe, konsumenci powinni mieć zagwarantowaną
         prawidłową, neutralną i obiektywną informację, w uzupełnieniu do wykazu składników.

      10)      Z drugiej strony, dyrektywa 79/112/EWG nie wyklucza etykietowania wyrobów czekoladowych w celu wskazania [nie wyklucza, aby
         oznakowanie na etykiecie wyrobów czekoladowych wskazywało], że nie dodano do nich tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe,
         z zastrzeżeniem, że informacja jest prawidłowa, neutralna, obiektywna i nie wprowadza konsumenta w błąd”.

      5        Jeżeli chodzi o nazwy handlowe, motyw 7 dyrektywy 2000/36 brzmi następująco:

      „W celu zagwarantowania specyfiki rynku wewnętrznego, wszystkie wyroby czekoladowe objęte zakresem niniejszej dyrektywy muszą
         być przedmiotem obrotu we Wspólnocie pod nazwami handlowymi wymienionymi w przepisach załącznika I do niniejszej dyrektywy”.

      6        Artykuł 2 ust. 1 i 2 wspomnianej dyrektywy stanowi:

      „1.      Tłuszcze roślinne inne niż masło kakaowe określone i wymienione w załączniku II można dodawać do wyrobów czekoladowych określonych
         w załączniku I A ust. 3, 4, 5, 6, 8 i 9. Dodatek ten nie może przekroczyć 5% gotowego wyrobu, po odjęciu od wagi łącznej jakiejkolwiek
         innej substancji jadalnej, użytej zgodnie z załącznikiem I B, bez ograniczania minimalnej zawartości masła kakaowego lub suchej
         masy kakaowej łącznie.

      2.      Wyroby czekoladowe, które na mocy ust. 1 zawierają tłuszcze roślinne inne niż masło kakaowe, mogą być wprowadzane do obrotu
         we wszystkich państwach członkowskich, z zastrzeżeniem, że do ich etykiety, przewidzianej [oznakowania na etykiecie, przewidzianego]
         w art. 3, załączone zostanie wyraźne i czytelne oświadczenie: »oprócz masła kakaowego zawiera tłuszcze roślinne«. Oświadczenie
         takie musi znajdować się w tym samym polu widzenia, co wykaz składników, oraz musi być wyraźnie oddzielone od tego wykazu
         i napisane literami przynajmniej tak dużymi jak pogrubiona w pobliżu nazwa handlowa [oraz w sposób wyraźny odróżniać się od
         tego wykazu i być napisane pogrubioną czcionką przynajmniej równej wielkości, w pobliżu nazwy handlowej]; niezależnie od tego
         wymogu, nazwa handlowa może także pojawić się w innym miejscu”.

      7        Artykuł 3 dyrektywy 2000/36 przewiduje, co następuje:

      „Dyrektywę 79/112/EWG stosuje się do wyrobów określonych w załączniku I, z zastrzeżeniem następujących warunków:
      1)      Nazwy handlowe wymienione w załączniku I stosuje się tylko do [są zastrzeżone wyłącznie dla] wyrobów określonych w tym załączniku
         i muszą być one stosowane w handlu do oznaczania tych wyrobów.

      […]
      5)      Nazwy handlowe »czekolada«, »czekolada mleczna« i »czekolada couverture« określone w załączniku I, można uzupełnić informacjami
         lub opisami odnoszącymi się do kryteriów jakościowych, z zastrzeżeniem, że wyroby te zawierają:

      –        w przypadku czekolady, nie mniej niż 43% suchej masy kakaowej ogółem, w tym nie mniej niż 26% masła kakaowego,
      –        w przypadku czekolady mlecznej, nie mniej niż 30% suchej masy kakaowej ogółem i nie mniej niż 18% suchej masy mlecznej pochodzącej
         z częściowo lub całkowicie odwodnionego mleka pełnego, półtłustego lub odtłuszczonego lub śmietanki, śmietanki całkowicie
         lub częściowo odwodnionej, masła lub tłuszczu mlecznego, w tym nie mniej niż 4,5% tłuszczu mlecznego,

      –        w przypadku czekolady »couverture« nie mniej niż 16% odtłuszczonej suchej masy kakaowej”.
      8        Artykuł 4 dyrektywy 2000/36 stanowi:

      „Państwa członkowskie nie mogą przyjmować, w odniesieniu do wyrobów [wymienionych w załączniku I], przepisów prawa krajowego
         nieprzewidzianych w niniejszej dyrektywie”.

       Dyrektywa 2000/13
      9        Dyrektywa Rady 79/112/EWG z dnia 18 grudnia 1978 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w zakresie etykietowania,
         prezentacji i reklamowania środków spożywczych przeznaczonych na sprzedaż konsumentowi końcowemu (Dz.U. 1979, L 33, s. 1)
         została uchylona i zastąpiona dyrektywą 2000/13. Odniesienia do uchylonej dyrektywy powinny wobec tego być traktowane jako
         odniesienia do dyrektywy 2000/13.

      10      Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy 2000/13 stanowi:

      „Etykietowanie i zastosowane metody etykietowania nie mogą:
      a)      wprowadzać nabywcy w błąd, w szczególności:
      i)      co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości,
         źródła lub pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji [pozyskiwania];

      ii)      poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;
      iii) poprzez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki
         spożywcze posiadają takie właściwości;

      b)      z zastrzeżeniem przepisów wspólnotowych mających zastosowanie do naturalnych wód mineralnych i środków spożywczych specjalnego
         przeznaczenia żywieniowego, przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania lub leczenia chorób ludzi
         bądź też odwoływać się do takich właściwości”.

       Prawo krajowe
      11      Artykuł 28 ust. 1 ustawy nr 39 z dnia 1 marca 2002 r. disposizioni per l’adempimento di obblighi derivanti dall’appartenenza
         dell’Italia alle Comunità europee – Legge comunitaria 2001 (ustawy zawierającej przepisy dotyczące wykonania obowiązków wynikających
         z członkostwa Włoch we Wspólnotach Europejskich – ustawy wspólnotowej 2001 – zwanej dalej „ustawą nr 39/2002”) (dodatek zwyczajny
         do GURI nr 72 z dnia 26 marca 2002 r.) przewiduje, co następuje:

      „Transpozycja dyrektywy 2000/36/WE odnoszącej się do wyrobów kakaowych i czekoladowych przeznaczonych do spożycia przez ludzi
      Transpozycja dyrektywy 2000/36 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 czerwca 2000 r., odnoszącej się do wyrobów kakaowych
         i czekoladowych przeznaczonych do spożycia przez ludzi, będzie spełniała następujące zasady i kryteria przewodnie:

      a)      zagwarantuje, że etykietowanie wyrobów kakaowych i czekoladowych nie tylko zapewni przejrzystość, ale że etykieta będzie zawierać
         odmienne oznakowanie w zależności od tego, czy towar został wytworzony z dodatkiem tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe,
         czy też przy użyciu wyłącznie masła kakaowego; w pierwszym przypadku etykieta będzie zawierać wzmiankę »czekolada«, natomiast
         w drugim przypadku może zostać użyta wzmianka »czysta czekolada«;

      b)      określi mechanizmy certyfikowania jakości typowych wyrobów wytwarzanych przy użyciu do produkcji czekolady wyłącznie masła
         kakaowego”.

      12      Artykuł 6 ust. 1 decreto legislativo n. 178 z dnia 12 czerwca 2003 r. attuazione della direttiva 2000/36/CE, relativa ai prodotti
         di cacao e di cioccolato destinati all’alimentazione umana (dekretu ustawodawczego dokonującego transpozycji dyrektywy 2000/36/WE,
         odnoszącej się do wyrobów kakaowych i czekoladowych przeznaczonych do spożycia przez ludzi, zwanego dalej „dekretem ustawodawczym
         nr 178/2003”) (GURI nr 165 z dnia 18 lipca 2003 r.) stanowi:

      „Użycie wzmianki »czysta czekolada«
      Wyroby czekoladowe, o których mowa w załączniku I pkt 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 i 10, niezawierające tłuszczów roślinnych innych
         niż masło kakaowe, z wyjątkiem nadzienia, o ile nie stanowią go wyroby kakaowe i czekoladowe, mogą być oznakowane na etykiecie
         określeniem „czysta” w zestawieniu z określeniem „czekolada” dodanym lub włączonym do nazwy handlowej określonej w załączniku
         I, lub wzmianką „czysta czekolada” w innym miejscu na etykiecie”.

      13      Artykuł 7 ust. 8 wspomnianego dekretu ustawodawczego przewiduje, co następuje:

      „Grzywny
      Kto używa określenia »czysta« w zastawieniu z określeniem »czekolada« na etykiecie wyrobów wymienionych w załączniku I pkt 3,
         4, 5, 6, 7, 8, 9 i 10, które zawierają tłuszcze roślinne inne niż masło kakaowe, z wyjątkiem nadzienia, o ile nie stanowią
         go wyroby kakaowe i czekoladowe, podlega karze grzywny administracyjnej w wysokości od 3000 do 8000 EUR”.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      14      Pismem z dnia 22 marca 2004 r. Komisja zwróciła uwagę władz włoskich na niezgodność ustawy nr 39/2002 i dekretu ustawodawczego
         nr 178/2003 z dyrektywami 2000/13 i 2000/36. Władze włoskie udzieliły odpowiedzi w piśmie Ministero delle Attività Produttive
         (wloskiego ministerstwa ds. produkcji) z dnia 23 kwietnia 2004 r.

      15      Nieusatysfakcjonowana tą odpowiedzią, Komisja wszczęła postępowanie w sprawie stwierdzenia uchybienia zobowiązaniom państwa
         członkowskiego przewidziane w art. 226 WE i w związku z tym w dniu 13 października 2004 r. skierowała do Republiki Włoskiej
         wezwanie do usunięcia uchybienia.

      16      Wobec braku odpowiedzi władz włoskich Komisja pismem z dnia 5 lipca 2005 r. wydała uzasadnioną opinię, wzywając to państwo
         członkowskie do podjęcia środków niezbędnych do zastosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od jej otrzymania.

      17      W odpowiedzi władze włoskie w pismach z dnia 21 października i z dnia 4 listopada 2005 r. poinformowały o zamiarze zmiany
         art. 6 i 7 dekretu ustawodawczego nr 178/2003 i na tej podstawie wniosły o zamknięcie postępowania toczącego się w tej sprawie.

      18      Stwierdziwszy, że pomimo późniejszej wymiany korespondencji sytuacja pozostawała niezmieniona, Komisja postanowiła wnieść
         skargę w niniejszej sprawie.

       W przedmiocie skargi
       Argumentacja stron
      19      Komisja podnosi, że poprzez wprowadzenie, na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy nr 39/2002 i art. 6 dekretu ustawodawczego nr 178/2003,
         możliwości uzupełnienia przymiotnikiem „czysta” lub wzmianką „czysta czekolada” oznakowania na etykiecie, a dokładniej nazw
         handlowych, o których mowa w załączniku nr  I tego dekretu, wyrobów niezawierających tłuszczów roślinnych innych niż masło
         kakaowe, przepisy włoskie wprowadziły dodatkową nazwę dla wyrobów czekoladowych, w zależności od tego, czy wyroby te mogą
         być uznane za „czyste” lub „nieczyste”. Zdaniem Komisji rozróżnienie to stanowi zasadniczo naruszenie art. 3 ust. 1 i 5 dyrektywy
         2000/36 i jest niezgodne z orzecznictwem Trybunału, który uznał identyczny charakter wyrobów czekoladowych zawierających maksymalnie
         5% niektórych tłuszczów roślinnych (wyrok z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie C‑14/00 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑513,
         pkt 87).

      20      Komisja przypomina, że używanie tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe zostało precyzyjnie uregulowane. Zostało ono
         nie tylko ograniczone do sześciu substancji ujętych w wyczerpującym wykazie zawartym w załączniku nr II do dyrektywy 2000/36,
         ale ponadto dodatek ten nie może przekraczać 5% gotowego wyrobu. Co więcej, zgodnie z wymogiem określonym w motywie 9 tej
         dyrektywy, informacja na temat obecności tłuszczów roślinnych powinna być prawidłowa, neutralna, obiektywna i nie wprowadzać
         konsumenta w błąd. W konsekwencji art. 2 ust. 2 omawianej dyrektywy przewiduje, że wzmianka „oprócz masła kakaowego zawiera
         tłuszcze roślinne” powinna znajdować się „w pobliżu”, ale nie w nazwie handlowej. Według Komisji prawodawca wspólnotowy przewidział
         informowanie konsumenta o obecności lub braku tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe w wyrobie czekoladowym poprzez
         oznakowanie na etykiecie, a nie poprzez użycie odrębnej nazwy handlowej.

      21      Komisja wskazuje, że rozróżnienie stworzone przez przepisy włoskie jest dla przeciętnego konsumenta podwójnie mylące. Uważa
         ona bowiem, że użycie przymiotnika „czysta” nie jest ani prawidłowe, ani neutralne, ani obiektywne, i że wobec tego samo w sobie
         jest ono mylące.

      22      Przede wszystkim wyrażenie „czysta” automatycznie nadaje negatywną konotację wyrobowi pozbawionemu takiej wzmianki.

      23      Ponadto stworzenie dwóch rodzajów wyrobów czekoladowych w sytuacji, kiedy ustawa przewiduje tylko jeden rodzaj, jest dla konsumenta
         mylące, ponieważ skłania go do uznania, że istnieją dwa rodzaje czekolady.

      24      Wreszcie wzmianka „czysta czekolada” nie jest w opinii Komisji wystarczająco jasna, aby informować konsumenta, że czekolada,
         której dotyczy, zawiera wyłącznie masło kakaowe, bez dodatku innych tłuszczów roślinnych.

      25      Republika Włoska nie podważa faktu, iż nazwy handlowe, o których mowa w załączniku nr  I do dyrektywy 2000/36 mają charakter
         bezwzględnie obowiązujący i zostały wymienione w sposób wyczerpujący. Wskazuje ona jednak, że nazwa handlowa nie stanowi wyłącznej
         treści etykiety. Zdaniem Republiki Włoskiej oczywiste jest, że państwa członkowskie mogą dodać inne wzmianki do oznakowania
         na etykiecie, w szczególności w celu poinformowania konsumenta, że żaden tłuszcz roślinny inny niż masło kakaowe nie został
         użyty. Według niej jest zatem możliwe umieszczenie w oznakowaniu na etykiecie wszelkich wskazówek, które nie mylą się z nazwą
         handlową, która powinna pozostać zgodna ze wspomnianym załącznikiem nr I.

      26      Włoski ustawodawca nie zamierzał wprowadzić nowej nazwy handlowej, ani wskazówki dotyczącej kryterium jakościowego, która
         byłaby związana nie z zawartością kakao przekraczającą wymagane minimum, ale z wyłącznym użyciem masła kakaowego. Przymiotnik
         „czysta” według władz włoskich nie ma konotacji jakościowej, lecz jest wyłącznie opisowy. Służy on zatem jedynie wskazaniu
         składu wyrobu, którego dotyczy, bez przesądzania o jego lepszej lub gorszej jakości. Artykuł 6 dekretu ustawodawczego nr 178/2003
         zdaniem Republiki Włoskiej jest wobec tego zgodny z art. 3 ust. 1 i 5 dyrektywy 2000/36.

      27      Republika Włoska twierdzi, że celem dodania przymiotnika „czysta” jest wskazanie, że użytym tłuszczem roślinnym jest wyłącznie
         masło kakaowe, z wykluczeniem wszelkich innych tłuszczów. Cel ten tłumaczy, dlaczego dodanie przymiotnika „czysta” do nazwy
         handlowej nie wpływa na te nazwę, która pozostaje niezmieniona. Z tego względu zdaniem Republiki Włoskiej nie można uznać,
         że wprowadzona została nowa nazwa, nieprzewidziana w załączniku nr I do dyrektywy 2000/36.

      28      Republika Włoska stwierdza, że wyrażenie „czysta czekolada” ma charakter wyłącznie opisowy, ponieważ ogranicza się do przekazania
         konsumentowi informacji, do której otrzymania jest on uprawniony zgodnie z motywem 10 dyrektyw 2000/36 i 2000/13. Na podstawie
         tej informacji konsument następnie samodzielnie decyduje, który produkt woli kupić. W sytuacji, kiedy konsument jest doskonale
         poinformowany, że tłuszcze roślinne inne niż masło kakaowe mogą wchodzić w skład wyrobów czekoladowych, wzmianki tego typu
         są zdaniem Republiki Włoskiej postrzegane właśnie jako informacja na temat obecności lub braku tych tłuszczów roślinnych.

       Ocena Trybunału
       W przedmiocie zastrzeżenia dotyczącego uchybienia zobowiązaniom wynikającym z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2000/36 i art. 2 ust. 1
         lit. a) dyrektywy 2000/13

      29      Jeżeli chodzi o uchybienie zobowiązaniom wynikającym z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2000/36 i art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2000/13
         tytułem wstępu należy stwierdzić, że jak zauważyła Komisja, art. 3 dyrektywy 2000/36 wprowadził pełną harmonizację nazw handlowych
         odnoszących się do wyrobów kakaowych i czekoladowych przeznaczonych do spożycia przez ludzi, mającą na celu zagwarantowanie
         specyfiki rynku wewnętrznego. Nazwy handlowe przewidziane w załączniku nr  I do dyrektywy 2000/36 są, zgodnie z art. 3 ust. 1
         tejże, obowiązkowe i zarazem zastrzeżone dla wyrobów wymienionych we wspomnianym załączniku. Dodanie przymiotnika wartościującego
         uzależnione jest od przestrzegania szczególnych warunków przewidzianych w art. 3 ust. 5 dyrektywy 2000/36. Ponadto art. 4
         tej dyrektywy stanowi, że państwa członkowskie nie mogą przyjmować, w odniesieniu do wyrobów wymienionych we wspomnianym aneksie
         nr I, przepisów prawa krajowego nieprzewidzianych w samej dyrektywie 2000/36. Oznacza to, że art. 3 tej dyrektywy ma na celu
         całkowitą harmonizację nazw handlowych wyrobów czekoladowych, której bezwzględnie wiążącego charakteru Republika Włoska nigdy
         zresztą nie kwestionowała.

      30      Co więcej, taka wykładnia znajduje potwierdzenie w historii omawianej dyrektywy. Dyrektywa Rady 73/241/EWG z dnia 24 lipca
         1973 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się wyrobów kakaowych i czekoladowych przeznaczonych
         do spożycia przez ludzi (Dz.U. L 228, s. 23) wskazuje w siódmym motywie, „że w niektórych państwach członkowskich dozwolone
         jest zastosowanie w wyrobach czekoladowych tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe i że zezwolenie to jest powszechnie
         wykorzystywane; że w chwili obecnej nie jest możliwe podjęcie decyzji o możliwościach i sposobach rozszerzenia użycia tych
         tłuszczów roślinnych na całą Wspólnotę, ponieważ obecnie dostępne informacje ekonomiczne i techniczne nie umożliwiają zajęcia
         ostatecznego stanowiska, i że w konsekwencji sytuacja będzie musiała zostać zbadana ponownie w świetle przyszłego rozwoju
         wydarzeń” [tłumaczenie nieoficjalne].

      31      Przyjmując dyrektywę 73/241, prawodawca wspólnotowy, ze względu na różnice pomiędzy przepisami państw członkowskich nie był
         zatem w stanie zająć w niej ostatecznego stanowiska w przedmiocie konsekwencji w zakresie nazw lub etykietowania, zastosowania
         tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe w wyrobach czekoladowych. Rada ograniczyła się wobec tego do ustanowienia w odniesieniu
         do użycia tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe, tymczasowego systemu, który zgodnie z art. 14 ust. 2 lit. a) tej
         dyrektywy miał zostać poddany ponownej ocenie po upływie 3 lat.

      32      Prawodawca wspólnotowy w dyrektywie 2000/36 przewidział zatem, że dodanie zastępczych tłuszczów roślinnych nie wymaga użycia
         odmiennej nazwy dla tych wyrobów, lecz umieszczenia na etykiecie dodatkowej informacji. W odniesieniu do wyrobów czekoladowych,
         do których dodane zostały tłuszcze roślinne inne niż masło kakaowe, art. 2 dyrektywy 2000/36, w związku z jej motywem 9, zapewnia
         konsumentowi prawidłową, neutralną i obiektywną informację na temat tego produktu, wykraczającą poza wykaz jego składników
         poprzez zastosowanie zwrotu „oprócz masła kakaowego zawiera tłuszcze roślinne”.

      33      W tym względzie motyw 10 dyrektywy 2000/36, nie narzucając użycia żadnej określonej wzmianki, stanowi, iż oznakowanie na etykiecie
         wyrobów czekoladowych może wskazywać, że nie dodano do nich tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe, z zastrzeżeniem,
         że informacja jest prawidłowa, neutralna, obiektywna i nie wprowadza konsumenta w błąd.

      34      Jeżeli chodzi o ocenę zgodności uregulowań włoskich z przepisami dyrektywy 2000/36, które powyżej zostały przypomniane i usytuowane
         we właściwym kontekście, po pierwsze należy zauważyć, iż art. 6 dekretu ustawodawczego nr 178/2003 stanowi, że niektóre wyroby
         czekoladowe niezawierające tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe mogą być oznakowane na etykiecie określeniem „czysta”
         w zestawieniu z określeniem „czekolada” dodanym lub włączonym do nazw handlowych. Jeżeli jednak dodanie do określenia „czekolada”
         słów „mleczna”, „biała” lub „nadziewana” oznaczało będzie utworzenie tyluż nowych nazw handlowych, to samo stanie się w przypadku
         dodania słowa „czysta”.

      35      Należy jednak stwierdzić, że dyrektywa 2000/36 nie przewiduje ani nazwy handlowej „czysta czekolada”, ani wprowadzenia takiej
         nazwy przez ustawodawcę krajowego.

      36      W tej sytuacji art. 6 dekretu ustawodawczego nr 178/2003, zezwalając na taką zmianę nazw handlowych, jest sprzeczny z bezwzględnie
         obowiązującym i wyczerpującym systemem nazw handlowych utworzonym na podstawie art. 3 ust. 1 dyrektywy 2000/36 i potwierdzonym
         w art. 4 tej dyrektywy.

      37      Po drugie, należy również wskazać, że jak zauważa Komisja, wprowadzony przez ustawodawcę włoskiego system podwójnego nazewnictwa
         nie spełnia ponadto wymogów określonych w art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2000/13, zgodnie z którym konsument otrzymuje prawidłową,
         neutralną i obiektywną informację niewprowadzającą go w błąd.

      38      Nawet jeśli Republika Włoska słusznie podkreśla prawo konsumenta do prawidłowej informacji, zmiana nazw handlowych, taka jak
         będąca przedmiotem niniejszej sprawy, nie jest właściwym środkiem do osiągnięcia tego celu.

      39      Należy bowiem przypomnieć, że Trybunał stwierdził, iż dodanie tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe do wyrobów kakaowych
         i czekoladowych spełniających wymogi dotyczące minimalnych zawartości określone w dyrektywie 73/241, obecnie zastąpionej przez
         dyrektywę 2000/36, nie zmienia charakteru tych wyrobów w sposób istotny, powodujący ich przekształcenie w wyrób innego rodzaju
         (zob. wyrok z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie C‑12/00 Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. s. I‑459, pkt 92 oraz ww. wyrok
         w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 87).

      40      Z orzecznictwa tego wynika, że zastosowanie tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe, w granicach określonych w art. 2
         ust. 1 dyrektywy 2000/36, samo w sobie nie powoduje zmiany tych wyrobów wystarczającej, aby uzasadnić ich odrębne nazwy handlowe.

      41      Natomiast dodanie w innej części oznakowania na etykiecie neutralnej i obiektywnej wskazówki informującej konsumentów o tym,
         iż wyrób nie zawiera tłuszczów roślinnych innych niż masło kakaowe, zgodnie z tym orzecznictwem wystarcza, aby zapewnić prawidłowe
         poinformowanie konsumentów (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 93, w sprawie Komisja przeciwko
         Włochom, pkt 88).

      42      Wynika z tego, że nawet jeśli zgodnie z przepisami włoskimi użycie przymiotnika „czysta” nie jest obowiązkowe, zezwolenie
         na wprowadzenie nazw handlowych innych niż przewidziane w dyrektywie 2000/36 sugeruje istnienie różnicy pomiędzy istotnymi
         cechami produktów, do których odnosi się dyrektywa.

      43      Tym samym przepis art. 6 dekretu ustawodawczego nr 178/2003, umożliwiając istnienie dwóch rodzajów nazw handlowych oznaczających
         wyroby co do zasady takie same, może wprowadzać konsumentów w błąd i w ten sposób naruszać ich prawo do prawidłowej, neutralnej
         i obiektywnej informacji.

      44      Z powyższych rozważań wynika, że art. 6 nie spełnia wymogów art. 3 ust. 1 dyrektywy 2000/36 i art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy
         2000/13. Zarzut pierwszy jest wobec tego zasadny.

       W przedmiocie zarzutu dotyczącego uchybienia zobowiązaniom wynikającym z art. 3 ust. 5 dyrektywy 2000/36
      45      W celu rozpatrzenia niniejszego zarzutu podniesionego przez Komisję należy zauważyć, że jak przypomniano w pkt 29–36 niniejszego
         wyroku, art. 3 dyrektywy 2000/36, w związku z jej art. 4, wprowadził całkowitą harmonizację nazw handlowych wyrobów czekoladowych.
         W ramach bezwzględnie obowiązującego i wyczerpującego systemu, dodanie przymiotników o charakterze wartościującym jest uzależnione
         od tego, czy zostały spełnione szczególne warunki określone w art. 3 ust. 5 tej dyrektywy.

      46      Należy jednak stwierdzić, że art. 6 dekretu ustawodawczego nr 178/2003, nie przestrzegając wcale tych warunków, przewiduje
         w odniesieniu do niektórych wyrobów czekoladowych, w tym w szczególności ujętych w art. 3 ust. 5 dyrektywy 2000/36, możliwość
         dodania lub włączenia do nazwy handlowej określenia „czysta”, w sytuacji kiedy wyroby te nie zawierają tłuszczów roślinnych
         innych niż masło kakaowe.

      47      Wynika z tego, że art. 6 dekretu ustawodawczego nr 178/2003, zezwalając na uzupełnienie o taką wzmiankę, dotyczącą kryterium
         jakościowego, nazw handlowych wyrobów wymienionych w art. 3 ust. 5 dyrektywy 2000/36, narusza ten przepis.

      48      W konsekwencji należy uwzględnić zarzut drugi.

      49      Biorąc pod uwagę całość powyższych rozważań, należy stwierdzić, że przewidując możliwość uzupełnienia przymiotnikiem „czysta”
         nazwy handlowej wyrobów czekoladowych, które nie zawierają innych tłuszczy roślinnych niż masło kakaowe, Republika Włoska
         uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy, po pierwsze, art. 3 ust. 5 dyrektywy 2000/36 oraz, po drugie, art. 3 ust. 1
         tej dyrektywy w związku z art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2000/13.

       W przedmiocie kosztów
      50      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca
         sprawę. Biorąc pod uwagę, że Komisja wniosła o obciążenie Republiki Włoskiej kosztami postępowania, a Republika Włoska przegrała
         sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
      1)      Przewidując możliwość uzupełnienia przymiotnikiem „czysta” nazwy handlowej wyrobów czekoladowych, które nie zawierają innych
            tłuszczy roślinnych niż masło kakaowe, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy, po pierwsze, art. 3
            ust. 5 dyrektywy 2000/36 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 czerwca 2000 r. odnoszącej się do wyrobów kakaowych i czekoladowych
            przeznaczonych do spożycia przez ludzi oraz, po drugie, art. 3 ust. 1 tej dyrektywy w związku z art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy
            2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w zakresie
            etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych.
      2)      Republika Włoska zostaje obciążona kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: włoski.


title: Wyrok Trybunału z dnia 20 lutego 1979 r. # Rewe-Zentral AG przeciwko Bundesmonopolverwaltung für Branntwein. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Hessisches Finanzgericht - Niemcy. # Sprawa 120/78.

text:
WYROK TRYBUNAŁUz dnia 20 lutego 1979 r.(1)Rewe‑Zentral AGprzeciwko Bundesmonopolverwaltung für Branntwein(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hessisches Finanzgericht)Środki o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych[…]W sprawie 120/78mającej
 za przedmiot skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177
traktatu EWG, przez Hessisches Finanzgericht (sąd finansowy dla kraju
związkowego Hesji) wniosek o wydanie, w ramach zawisłego przed
 tym sądem sporu międzyRewe‑Zentral AG z siedzibą w Kolonii (Niemcy)aBundesmonopolverwaltung für Branntwein (federalnym monopolem spirytusowym)orzeczenia
 w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 30
i 37 traktatu EWG w świetle § 100 ust. 3
Branntweinmonopolgesetz,TRYBUNAŁ,w
 składzie: H. Kutscher, prezes, J. Mertens de Wilmars
i A. J. Mackenzie Stuart, prezesi izb,
A. M. Donner, P. Pescatore, M. Sørensen,
A. O’Keeffe, G. Bosco i A. Touffait, sędziowie,rzecznik generalny: F. Capotorti,sekretarz: A. Van Houtte,wydaje następującyWyrok[…]Co do prawa1        Zważywszy,
 że postanowieniem z dnia 28 kwietnia 1978 r., które
wpłynęło do Trybunału w dniu 22 maja tego roku, Hessisches
Finanzgericht zwrócił się na podstawie art. 177 traktatu EWG
z dwoma pytaniami prejudycjalnymi w przedmiocie wykładni
art. 30 i 37 traktatu EWG w celu uzyskania analizy
zgodności z prawem wspólnotowym przepisu prawa niemieckiego
dotyczącego sprzedaży wyrobów spirytusowych i ustalającego
minimalne stężenie alkoholu dla różnych kategorii wyrobów alkoholowych;2        zważywszy,
 że z postanowienia odsyłającego wynika, iż skarżąca
w postępowaniu przed sądem krajowym zamierza dokonać przywozu
partii pochodzącego z Francji cassis de Dijon w celu
wprowadzenia go do obrotu w Republice Federalnej Niemiec;że
 skarżąca zwróciła się do Bundesmonopolverwaltung z wnioskiem
o udzielenie jej zezwolenia na przywóz przedmiotowego wyrobu,
a organ ten poinformował ją, iż wyrób ten ze względu na
niewystarczające stężenie alkoholu nie posiada cech wymaganych do
dopuszczenia go do obrotu na terenie Republiki Federalnej Niemiec;3        że
 Bundesmonopolverwaltung przyjął takie stanowisko na podstawie
§ 100 Branntweinmonopolgesetz (ustawy o monopolu spirytusowym)
 oraz przepisów wydanych przez ten organ na mocy powołanego paragrafu
w celu ustalenia minimalnego stężenia alkoholu dla poszczególnych
kategorii likierów i innych napojów alkoholowych (Verordnung über
den Mindestweingeistgehalt von Trinkbranntweinen z dnia
28 lutego 1958 r., Bundesanzeiger nr 48 z dnia 11 marca 1958 r.);że
 z powołanych przepisów wynika, iż wprowadzanie do obrotu likierów
owocowych, takich jak cassis de Dijon, jest poddane wymogowi minimalnego
 stężenia alkoholu równego 25%, podczas gdy zawartość alkoholu
w przedmiotowym wyrobie znajdującym się w swobodnym obrocie we
 Francji kształtuje się między 15 a 20%;4        że,
 zdaniem skarżącej, konsekwencją określenia przez uregulowania
niemieckie minimalnego stężenia alkoholu jest fakt, iż znane produkty
alkoholowe pochodzące z innych państw członkowskich Wspólnoty nie
mogą być sprzedawane w Republice Federalnej Niemiec i że
przepis ten stanowi wobec tego ograniczenie swobodnego przepływu towarów
 między państwami członkowskimi wykraczające poza ramy uregulowań obrotu
 handlowego zastrzeżonych dla tych państw;że
 w jej opinii chodzi w niniejszym przypadku o środek
o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie,
sprzeczny z art. 30 traktatu EWG;że,
 ponieważ chodzi ponadto o przepis wydany  w ramach
zarządzania monopolem spirytusowym, skarżąca uważa, iż został naruszony
również art. 37, zgodnie z którym państwa członkowskie
dostosowują monopole państwowe o charakterze handlowym w taki
sposób, by po zakończeniu okresu przejściowego wykluczona była wszelka
dyskryminacja między jednostkami pochodzącymi z państw
członkowskich w stosunku do warunków zaopatrzenia i zbytu;5        że
 w celu rozstrzygnięcia tego sporu Hessisches Finanzgericht
skierował dwa pytania, sformułowane w następujący sposób:a)      Czy
 pojęcie środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych
w przywozie w rozumieniu art. 30 traktatu EWG należy
interpretować w ten sposób, że stosuje się ono również do ustalenia
 minimalnego stężenia etanolu w napojach alkoholowych
przeznaczonych do spożycia przez ludzi, przewidzianego przez niemiecką
ustawę o monopolu spirytusowym, którego skutkiem jest brak
możliwości wprowadzenia do obrotu na terenie Republiki Federalnej
Niemiec tradycyjnych wyrobów z innych państw członkowskich,
w których stężenie etanolu jest niższe od ustalonego progu?b)      Czy
 ustalenie takiego minimalnego stężenia etanolu mieści się
w pojęciu dyskryminacji między jednostkami pochodzącymi
z państw członkowskich w stosunku do warunków zaopatrzenia
i zbytu w rozumieniu art. 37 traktatu EWG?6        zważywszy,
 że sąd krajowy zwraca się w ten sposób o uzyskanie elementów
wykładni pozwalających na dokonanie oceny, czy wymóg minimalnego
stężenia alkoholu może być objęty zawartym w art. 30 traktatu
zakazem stosowania jakichkolwiek środków o skutku równoważnym do
ograniczeń ilościowych w handlu między państwami członkowskimi czy
też zakazem wszelkiej dyskryminacji między jednostkami pochodzącymi
z państw członkowskich w stosunku do warunków zaopatrzenia
i zbytu w rozumieniu art. 37;7        że
 należy w tym względzie zauważyć, iż art. 37 jest
postanowieniem specyficznym dla monopoli państwowych o charakterze
handlowym;że w konsekwencji powołane
postanowienie pozostaje bez znaczenia dla przepisów krajowych, które nie
 dotyczą wykonywania przez monopol publiczny jego specyficznej funkcji,
czyli prawa wyłączności, lecz odnoszą się w sposób ogólny do
produkcji i wprowadzania do obrotu napojów alkoholowych,
niezależnie od tego, czy podlegają one temu monopolowi;że,
 wobec powyższego, wpływ przepisów opisanych przez sąd krajowy na
wewnątrzwspólnotową wymianę handlową należy rozważyć wyłącznie
w świetle wymogów wynikających z art. 30, o którym
mowa w pytaniu pierwszym;8        że
 wobec braku wspólnych uregulowań produkcji i wprowadzania do
obrotu alkoholu – jako że projekt rozporządzenia przekazany przez
Komisję Radzie w dniu 7 grudnia 1976 r. (Dz.U. C
309, str. 2) nie uzyskał jeszcze akceptacji Rady – do każdego
państwa członkowskiego należy uregulowanie w ramach jego terytorium
 wszelkich kwestii dotyczących produkcji i wprowadzania do obrotu
alkoholu i napojów spirytusowych;że
przeszkody w wewnątrzwspólnotowym obrocie handlowym będące wynikiem
 rozbieżności w krajowych przepisach regulujących wprowadzanie do
obrotu omawianych produktów muszą zostać zaakceptowane pod warunkiem, że
 przepisy te mogą zostać uznane za niezbędne w celu
zadośćuczynienia nadrzędnym wymogom dotyczącym w szczególności
skuteczności kontroli podatkowej, ochrony zdrowia publicznego,
rzetelności transakcji handlowych i ochrony konsumentów;9        zważywszy,
 że rząd Republiki Federalnej Niemiec, będący interwenientem
w postępowaniu, wysunął szereg argumentów, które, jego zdaniem,
uzasadniają zastosowanie przepisów dotyczących minimalnego stężenia
alkoholu w napojach spirytusowych, podkreślając względy dotyczące
ochrony zdrowia publicznego oraz ochrony konsumentów przed nieuczciwymi
praktykami handlowymi;10      zważywszy,
 że w odniesieniu do kwestii ochrony zdrowia publicznego rząd
niemiecki podnosi, iż określenie minimalnego stężenia alkoholu przez
ustawodawstwo krajowe ma na celu zapobieganie rozpowszechnianiu napojów
spirytusowych na rynku krajowym, szczególnie napojów spirytusowych
o umiarkowanej zawartości alkoholu, jako że wyroby te w jego
opinii mogą szybciej powodować uzależnienie aniżeli napoje
o wyższym stężeniu alkoholu;11      zważywszy,
 że rozważania te nie mają rozstrzygającego charakteru, gdyż konsument
ma do dyspozycji na rynku wyjątkowo zróżnicowaną gamę wyrobów
o niskim lub średnim stężeniu alkoholu i że ponadto istotna
część napojów alkoholowych o wysokim stężeniu alkoholu,
znajdujących się w swobodnym obrocie na rynku niemieckim, spożywana
 jest zwyczajowo w postaci rozcieńczonej;12      zważywszy,
 że rząd niemiecki podkreśla nadto, iż celem wprowadzenia niższego progu
 stężenia alkoholu w odniesieniu do niektórych likierów jest
ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami producentów lub
dystrybutorów napojów spirytusowych;że
argumentacja ta opiera się na założeniu, iż obniżenie stężenia alkoholu
zapewnia przewagę konkurencyjną względem napojów o wyższym stężeniu
 alkoholu, zważywszy na fakt, iż w składzie napojów alkohol jest,
ze względu na znaczące obciążenia podatkowe, którym podlega, elementem
najdroższym;że ponadto, w opinii tego
rządu, skutkiem dopuszczenia swobodnego obrotu wyrobami alkoholowymi,
pod warunkiem że w zakresie stężenia alkoholu odpowiadają one
normom kraju produkcji, byłoby wprowadzenie we Wspólnocie jako wspólnego
 standardu najniższego stężenia alkoholu dopuszczonego
w którymkolwiek z państw członkowskich, a nawet
pozbawienie racji bytu wszelkich wymogów w tej dziedzinie, gdyż
przepisy wielu państw członkowskich nie zawierają jakiegokolwiek dolnego
 progu tego typu;13      zważywszy,
 że – jak słusznie zauważyła Komisja – ustalenie minimalnych wartości
granicznych w kwestii stężenia alkoholu w napojach może
przyczynić się do standaryzacji wprowadzanych do obrotu wyrobów
i ich nazewnictwa w celu zwiększenia przejrzystości transakcji
 handlowych i ofert skierowanych do klientów;że
 nie można jednak posunąć się aż do uznania bezwzględnie wymaganego
minimalnego stężenia alkoholu za podstawową gwarancję rzetelności
transakcji handlowych, podczas gdy z łatwością można zapewnić
nabywcom odpowiednią informację poprzez wprowadzenie wymogu wskazania
pochodzenia i stężenia alkoholu na opakowaniu wyrobu;14      zważywszy,
 że z powyższych rozważań wynika, iż wymogi odnoszące się do
minimalnego stężenia alkoholu w napojach spirytusowych nie służą
realizacji leżącego we wspólnym interesie celu mogącego przeważać nad
wymogami swobody przepływu towarów, która stanowi jedną
z podstawowych zasad Wspólnoty;że
w praktyce skutek tego typu wymogów polega przede wszystkim na
zagwarantowaniu przewagi napojom o wysokim stężeniu alkoholu, co
powoduje wyłączenie z krajowego rynku produktów pochodzących
z innych państw członkowskich, które nie odpowiadają tej
charakterystyce;że wynika z tego
zatem, iż wprowadzony na mocy przepisów państwa członkowskiego
jednostronny wymóg dotyczący minimalnego stężenia alkoholu przy
wprowadzaniu do obrotu napojów spirytusowych stanowi niezgodną
z art. 30 traktatu przeszkodę w wymianie handlowej;że
 nie istnieje zatem żaden uzasadniony powód, dla którego napoje
alkoholowe – pod warunkiem że są one legalnie produkowane
i wprowadzane do obrotu w jednym z państw członkowskich –
 nie mogą być wprowadzane w każdym innym państwie członkowskim;
przy czym zbyt tych produktów nie może być objęty prawnym zakazem
sprzedaży napojów o stężeniu alkoholu niższym od progu określonego
w przepisach krajowych;15      że
 w konsekwencji na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż zawarte
 w art. 30 traktatu pojęcie „środki o skutku równoważnym
do ograniczeń ilościowych w przywozie” należy rozumieć w ten
sposób, że ustanowiony w tym artykule zakaz obejmuje również
ustalenie w przepisach państwa członkowskiego minimalnego progu
stężenia alkoholu w napojach spirytusowych przeznaczonych do
spożycia przez ludzi, w odniesieniu do przywozu napojów
alkoholowych legalnie wyprodukowanych i wprowadzonych do obrotu
w innym państwie członkowskim. W przedmiocie kosztów16      Zważywszy,
 że koszty poniesione przez rządy Królestwa Danii i Republiki
Federalnej Niemiec oraz Komisję Wspólnot Europejskich, które
przedstawiły Trybunałowi uwagi, nie podlegają zwrotowi;17      że
 dla stron postępowania przed Hessisches Finanzgericht niniejsze
postępowanie ma charakter incydentalny, do niego zatem należy
rozstrzygnięcie o kosztach;z powyższych względówTRYBUNAŁ,orzekając
 w przedmiocie pytań skierowanych do niego przez Hessisches
Finanzgericht postanowieniem z dnia 28 kwietnia 1978 r.,
orzeka, co następuje:Zawarte
w art. 30 traktatu EWG pojęcie „środki o skutku
równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie” należy rozumieć
w ten sposób, że ustanowiony w tym artykule zakaz obejmuje
również ustalenie w przepisach państwa członkowskiego minimalnego
progu stężenia alkoholu w napojach spirytusowych przeznaczonych do
spożycia przez ludzi, w odniesieniu do przywozu napojów
alkoholowych legalnie wyprodukowanych i wprowadzonych do obrotu
w innym państwie członkowskim.KutscherMertens de WilmarsMackenzie StuartDonnerPescatoreSørensenO’KeeffeBoscoTouffaitWyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 20 lutego 1979 r.Sekretarz       PrezesA. Van Houtte       H. Kutscher1 Język postępowania: niemiecki.


title: Wyrok Sądu (pierwsza izba) z dnia 13 lipca 2011 r. # Trade-Stomil sp. z o.o. przeciwko Komisji Europejskiej. # Konkurencja - Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki - Rynek kauczuku butadienowego i emulsyjnego kauczuku butadienowo-styrenowego - Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 81 WE - Uczestnictwo w porozumieniu, decyzji lub uzgodnionej praktyce - Możliwość przypisania zachowania noszącego znamiona naruszenia - Grzywny - Waga i czas trwania naruszenia - Okoliczności łagodzące. # Sprawa T-53/07.

text:
      Sprawa T‑53/07
      Trade-Stomil sp. z o.o.
      przeciwko
      Komisji Europejskiej
      Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Rynek kauczuku butadienowego i emulsyjnego kauczuku butadienowo‑styrenowego – Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 81 WE – Uczestnictwo w porozumieniu, decyzji lub uzgodnionej praktyce – Możliwość przypisania zachowania noszącego znamiona naruszenia – Grzywny – Waga i czas trwania naruszenia – Okoliczności łagodzące
      Streszczenie wyroku
      Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Decyzja Komisji stwierdzająca naruszenie – Dowody, jakie należy zebrać
      (art. 81 ust. 1 WE)
      Odnośnie do rozkładu ciężaru dowodu naruszenia art. 81 ust. 1 WE, na Komisji spoczywa obowiązek udowodnienia stwierdzonych
         przez nią naruszeń oraz przedstawienia środków dowodowych pozwalających wykazać w sposób wymagany prawem występowanie okoliczności
         faktycznych stanowiących naruszenie. A zatem konieczne jest, aby Komisja przedstawiła precyzyjne i spójne dowody w celu uzasadnienia
         twierdzenia, że naruszenie to zostało popełnione.

      Jeżeli sąd ma wątpliwości, to należy je rozpatrywać na korzyść przedsiębiorstwa będącego adresatem decyzji stwierdzającej
         naruszenie. Sąd nie może zatem dojść do wniosku, że Komisja wykazała istnienie danego naruszenia w sposób wystarczający pod
         względem prawnym, jeżeli ma on nadal wątpliwości w tej kwestii.

      Ponadto jest normalne, że działania, które obejmują praktyki i porozumienia o charakterze antykonkurencyjnym, mają miejsce
         poza prawem, że spotkania odbywają się potajemnie, a dokumentacja z tym związana jest ograniczona do minimum. Z tego wynika,
         że nawet jeśli Komisja odkryje dokumenty świadczące wyraźnie o bezprawnym nawiązaniu kontaktu pomiędzy przedsiębiorstwami
         – będą one zazwyczaj jedynie fragmentaryczne i odosobnione, i dlatego często będzie konieczna rekonstrukcja poszczególnych
         elementów w drodze dedukcji. Stąd, w większości przypadków, istnienie praktyki lub porozumienia o charakterze antykonkurencyjnym
         należy wywnioskować z pewnej liczby zbiegów okoliczności oraz wskazówek, które, analizowane łącznie, mogą stanowić w braku
         innego spójnego wytłumaczenia, dowód naruszenia reguł konkurencji.

      Ponieważ dowody przyjęte przez Komisję, nawet, jeżeli mogą mieć pewną wartość dowodową, nie są – zważywszy na sprzeczności
         w decyzji Komisji dotyczące zwłaszcza spotkań organizowanych w ramach kartelu i na wątpliwość, która powinna być rozstrzygana
         na korzyść zainteresowanego przedsiębiorstwa – wystarczające dla uzasadnienia stwierdzenia istnienia naruszenia po stronie
         zainteresowanego przedsiębiorstwa, należy stwierdzić nieważność decyzji Komisji.

      (por. pkt 63, 64, 76, 78)
WYROK SĄDU (pierwsza izba)
      z dnia 13 lipca 2011 r.(*)

      Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Rynek kauczuku butadienowego i emulsyjnego kauczuku butadienowo‑styrenowego – Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 81 WE – Uczestnictwo w porozumieniu, decyzji lub uzgodnionej praktyce – Możliwość przypisania zachowania noszącego znamiona naruszenia – Grzywny – Waga i czas trwania naruszenia – Okoliczności łagodzące
      W sprawie T‑53/07
      Trade‑Stomil sp. z o.o., z siedzibą w Łodzi (Polska), reprezentowana przez F. Carlin, barrister, oraz E. Batchelora, solicitor,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Komisji Europejskiej, reprezentowanej początkowo przez X. Lewisa oraz V. Bottkę, a następnie przez V. Bottkę oraz V. Di Bucciego, działających
         w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      mającej za przedmiot wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji C(2006) 5700 wersja ostateczna z dnia 29 listopada
         2006 r. odnoszącej się do postępowania na mocy art. 81 [WE] oraz art. 53 porozumienia EOG (sprawa COMP/F/38.638 – Kauczuk
         butadienowy i emulsyjny kauczuk butadienowo‑styrenowy) w zakresie, w jakim decyzja dotyczy Trade‑Stomil sp. z o.o., lub, tytułem
         żądania ewentualnego, wniosek o uchylenie grzywny nałożonej na Trade‑Stomil lub obniżenie jej kwoty,

      SĄD (pierwsza izba),
      w składzie: F. Dehousse (sprawozdawca), pełniący funkcję prezesa, I. Wiszniewska‑Białecka i N. Wahl, sędziowie,
      sekretarz: K. Pocheć, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 20 października 2009 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
       Okoliczności powstania sporu
      1        Decyzją C(2006) 5700 wersja ostateczna z dnia 29 listopada 2006 r. (sprawa COMP/F/38.638 – Kauczuk butadienowy i emulsyjny
         kauczuk butadienowo‑styrenowy, zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”) Komisja Wspólnot Europejskich stwierdziła, że kilka przedsiębiorstw
         naruszyło art. 81 ust. 1 WE oraz art. 53 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG), uczestnicząc w kartelu na
         rynku ww. produktów.

      2        Adresatami zaskarżonej decyzji są następujące przedsiębiorstwa:

      –        Bayer AG, z siedzibą w Leverkusen (Niemcy);
      –        The Dow Chemical Company, z siedzibą w Midland, Michigan (Stany Zjednoczone) (zwana dalej „Dow Chemical”);
      –        Dow Deutschland Inc., z siedzibą w Schwalbach (Niemcy);
      –        Dow Deutschland Anlagengesellschaft mbH (dawniej Dow Deutschland GmbH & Co. OHG), z siedzibą w Schwalbach;
      –        Dow Europe, z siedzibą w Horgen (Szwajcaria);
      –        Eni SpA, z siedzibą w Rzymie (Włochy);
      –        Polimeri Europa SpA, z siedzibą w Brindisi (Włochy) (zwana dalej „Polimeri”);
      –        Shell Petroleum NV, z siedzibą w Hadze (Niderlandy);
      –        Shell Nederland BV, z siedzibą w Hadze;
      –        Shell Nederland Chemie BV, z siedzibą w Rotterdamie (Niderlandy);
      –        Unipetrol a.s., z siedzibą w Pradze (Republika Czeska);
      –        Kaučuk a.s., z siedzibą w Kralupach nad Vltavou (Republika Czeska);
      –        Trade‑Stomil sp. z o.o., z siedzibą w Łodzi (Polska) (zwana dalej „Stomilem”).
      3        Dow Deutschland, Dow Deutschland Anlagengesellschaft oraz Dow Europe są całkowicie kontrolowane, pośrednio lub bezpośrednio,
         przez Dow Chemical (zwane dalej razem „Dow”) (motywy 16–21 zaskarżonej decyzji).

      4        Działalność Eni w zakresie produktów, których dotyczy postępowanie, początkowo prowadzona była przez EniChem Elastomeri Srl,
         pośrednio kontrolowaną przez Eni poprzez jej spółkę zależną EniChem SpA (zwaną dalej „EniChem SpA”). W dniu 1 listopada 1997 r.
         EniChem Elastomeri została połączona z EniChem SpA. Eni kontrolowała 99,97% spółki EniChem SpA. W dniu 1 stycznia 2002 r.
         EniChem SpA przeniosła swoją strategiczną działalność chemiczną (w tym działalność związaną z kauczukiem butadienowym i emulsyjnym
         kauczukiem butadienowo‑styrenowym) do swojej spółki zależnej Polimeri, w której posiada 100% udziałów. Eni sprawuje bezpośrednią
         i całkowitą kontrolę nad Polimeri od dnia 21 października 2002 r. Począwszy od dnia 1 maja 2003 r. EniChem SpA zmieniła firmę
         spółki na Syndial SpA (motywy 26–32 zaskarżonej decyzji). Komisja używa w zaskarżonej decyzji nazwy „EniChem” dla określenia
         każdej spółki, w której udziały posiada Eni (zwana dalej „EniChem”) (motyw 36 zaskarżonej decyzji).

      5        Shell Nederland Chemie jest spółką zależną Shell Nederland, która jest całkowicie kontrolowana przez Shell Petroleum (zwane
         dalej razem „Shell”) (motywy 38–40 zaskarżonej decyzji).

      6        Kaučuk został utworzony w 1997 r. w wyniku połączenia Kaučuk Group a.s. oraz Chemopetrol Group a.s. W dniu 21 lipca 1997 r.
         Unipetrol nabył całość aktywów, praw i zobowiązań połączonych przedsiębiorstw. Unipetrol posiada 100% udziałów Kaučuka (motywy
         45, 46 zaskarżonej decyzji). Ponadto zgodnie z zaskarżoną decyzją mający siedzibę w Republice Czeskiej Tavorex s.r.o. (zwany
         dalej „Tavorexem”) reprezentował Kaučuk (i jego poprzedniczkę Kaučuk Group) przy transakcjach eksportowych od 1991 r. do dnia
         28 lutego 2003 r. Także według zaskarżonej decyzji Tavorex reprezentował Kaučuk od 1996 r. podczas spotkań europejskiego stowarzyszenia
         kauczuku syntetycznego (motyw 49 zaskarżonej decyzji).

      7        Stomil, zgodnie z zaskarżoną decyzją, reprezentował polskiego producenta, spółkę Chemical Company Dwory S.A. (zwaną dalej
         „spółką Dwory”) w jej działalności eksportowej od mniej więcej 30 lat, przynajmniej do 2001 r. Także zgodnie z zaskarżoną
         decyzją Stomil reprezentował Dwory między 1997 r. a 2000 r. w trakcie spotkań europejskiego stowarzyszenia kauczuku syntetycznego
         (motyw 51 zaskarżonej decyzji).

      8        Okres przyjęty jako czas trwania naruszenia trwał od dnia 20 maja 1996 r. do dnia 28 listopada 2002 r. (w odniesieniu do Bayera,
         Eni oraz Polimeri), od dnia 20 maja 1996 r. do dnia 31 maja 1999 r. (w odniesieniu do Shell Petroleum, Shell Nederland oraz
         Shell Nederland Chemie), od dnia 1 lipca 1996 r. do dnia 28 listopada 2002 r. (w odniesieniu do Dow Chemical), od dnia 1 lipca
         1996 r. do dnia 27 listopada 2001 r. (w odniesieniu do Dow Deutschland), od dnia 16 listopada 1999 r. do dnia 28 listopada
         2002 r. (w odniesieniu do Unipetrolu i Kaučuka), od dnia 16 listopada 1999 r. do dnia 22 lutego 2000 r. (w odniesieniu do
         Stomilu), od dnia 22 lutego 2001 r. do dnia 28 lutego 2002 r. (w odniesieniu do Dow Deutschland Anlagengesellschaft) oraz
         od dnia 26 listopada 2001 r. do dnia 28 listopada 2002 r. (w odniesieniu do Dow Europe) (motywy 476–485, art. 1 sentencji
         zaskarżonej decyzji).

      9        Kauczuk butadienowy (zwany dalej „KB”) oraz emulsyjny kauczuk butadienowo‑styrenowy (zwany dalej „KSB”) są kauczukami syntetycznymi
         wykorzystywanymi przede wszystkim do produkcji opon. Te dwa produkty są zamienne, jak również mogą być zastąpione innymi kauczukami
         syntetycznymi lub kauczukiem naturalnym (motywy 3–6 zaskarżonej decyzji).

      10      Poza producentami wskazanymi w zaskarżonej decyzji ograniczone ilości KB i KSB były sprzedawane na terytorium EOG przez innych
         producentów z Azji i z Europy Wschodniej. Ponadto znaczna część KB jest bezpośrednio wytwarzana przez dużych producentów opon
         (motyw 54 zaskarżonej decyzji).

      11      W dniu 20 grudnia 2002 r. Bayer skontaktował się ze służbami Komisji i wyraził wolę współpracy w zakresie dotyczącym KB i KSB
         na podstawie obwieszczenia Komisji w sprawie zwolnienia z grzywien oraz zmniejszania grzywien w przypadkach karteli (Dz.U. 2002,
         C 45, s. 3, zwanego dalej „obwieszczeniem w sprawie współpracy”). Jeśli chodzi o KSB, Bayer złożył ustne oświadczenie opisujące
         działalność kartelu. Owe ustne oświadczenie zostało utrwalone na kasecie (motyw 67 zaskarżonej decyzji).

      12      W dniu 14 stycznia 2003 r. Bayer przedstawił ustne oświadczenie opisujące funkcjonowanie kartelu w zakresie dotyczącym KB. Oświadczenie
         to zostało utrwalone na kasecie. Bayer dostarczył również protokoły spotkań komitetu KB w ramach europejskiego stowarzyszenia
         kauczuku syntetycznego (motyw 68 zaskarżonej decyzji).

      13      W dniu 5 lutego 2003 r. Komisja doręczyła Bayerowi swoją decyzję, na podstawie której przyznano tej spółce warunkowe zwolnienie
         z grzywny (motyw 69 zaskarżonej decyzji).

      14      W dniu 27 marca 2003 r. Komisja, działając na podstawie art. 14 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 17 z dnia 6 lutego 1962 r.,
         pierwszego rozporządzenia wprowadzającego w życie art. [81 WE] i [82 WE] (Dz.U. 13, s. 204), przeprowadziła kontrole w pomieszczeniach
         Dow Deutschland & Co. (motyw 70 zaskarżonej decyzji).

      15      W okresie między wrześniem 2003 r. i lipcem 2006 r. Komisja zażądała od przedsiębiorstw wskazanych w zaskarżonej decyzji udzielenia
         informacji na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 17 oraz art. 18 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r.
         w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 [WE] i 82 [WE] (Dz.U. 2003, L 1, s. 1) (motyw 71
         zaskarżonej decyzji).

      16      W dniu 16 października 2003 r. doszło do spotkania między Dow Deutschland i Dow Deutschland & Co ze służbami Komisji, w trakcie
         którego przedsiębiorstwa te wyraziły wolę współpracy na podstawie obwieszczenia w sprawie współpracy. W trakcie tego spotkania
         dokonano ustnej prezentacji funkcjonowania kartelu w odniesieniu do KB i KSB. Ta ustna prezentacja została utrwalona. Przekazano
         także dokumenty dotyczące kartelu (motyw 72 zaskarżonej decyzji).

      17      W dniu 4 marca 2005 r. Dow Deutschland został poinformowany o zamiarze Komisji udzielenia tej spółce obniżenia grzywny na
         poziomie między 30 a 50% (motyw 73 zaskarżonej decyzji).

      18      W dniu 7 czerwca 2005 r. Komisja wszczęła postępowanie i skierowała pierwsze pismo w sprawie przedstawienia zarzutów do przedsiębiorstw
         będących adresatami zaskarżonej decyzji, z wyjątkiem Unipetrolu, oraz do spółki Dwory. Pierwsze pismo w sprawie przedstawienia
         zarzutów zostało sporządzone również w odniesieniu do Tavorexu, lecz nie zostało ono jednak mu doręczone, ponieważ spółka
         ta znajdowała się w stanie upadłości od października 2004 r. Postępowanie w zakresie jej dotyczącym zostało więc umorzone
         (motywy 49, 74 zaskarżonej decyzji).

      19      Przedsiębiorstwa, których dotyczyło to postępowanie, złożyły swoje pisemne uwagi dotyczące tego pierwszego pisma w sprawie
         przedstawienia zarzutów (motyw 75 zaskarżonej decyzji). Uzyskały one również w pomieszczeniach Komisji dostęp do akt w formie
         CD‑ROM oraz do ustnych oświadczeń i związanych z nimi dokumentów (motyw 76 zaskarżonej decyzji).

      20      W dniu 3 listopada 2005 r. francuska fabryka opon Michelin (zwana dalej „Michelin”) zwróciła się o dopuszczenie jej do udziału
         w postępowaniu. W dniu 13 stycznia 2006 r. dostarczyła ona komentarze na piśmie (motyw 78 zaskarżonej decyzji).

      21      W dniu 6 kwietnia 2006 r. Komisja sporządziła drugie pismo w sprawie przedstawienia zarzutów skierowane do przedsiębiorstw
         będących adresatami zaskarżonej decyzji. Przedsiębiorstwa te złożyły w tym zakresie uwagi na piśmie (motyw 84 zaskarżonej
         decyzji).

      22      W dniu 12 maja 2006 r. Michelin złożyła skargę do Komisji na podstawie art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 773/2004 z dnia
         7 kwietnia 2004 r. odnoszącego się do prowadzenia przez Komisję postępowań zgodnie z art. 81 [WE] i 82 [WE] (Dz.U. 123, s. 18)
         (motyw 85 zaskarżonej decyzji).

      23      W dniu 22 czerwca 2006 r. przedsiębiorstwa będące adresatami zaskarżonej decyzji – z wyjątkiem Stomilu – jak również Michelin,
         uczestniczyły w przesłuchaniu przez Komisję (motyw 86 zaskarżonej decyzji).

      24      Wobec braku wystarczających dowodów na udział spółki Dwory w kartelu Komisja zadecydowała o umorzeniu postępowania w stosunku
         do tego przedsiębiorstwa (motyw 88 zaskarżonej decyzji). Komisja zdecydowała także o umorzeniu postępowania w stosunku do
         Syndialu (motyw 89 zaskarżonej decyzji).

      25      Ponadto, podczas gdy pierwotnie używano dwóch oddzielnych numerów spraw (jeden dla KB i jeden dla KSB) (COMP/E‑1/38.637 oraz
         COMP/E‑1/38.638), Komisja, po skierowaniu pierwszego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów, posługiwała się jednym numerem
         sprawy (COMP/F/38.638) (motywy 90, 91 zaskarżonej decyzji).

      26      Postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem przez Komisję zaskarżonej decyzji w dniu 29 listopada 2006 r.

      27      Zgodnie z art. 1 sentencji zaskarżonej decyzji poniższe przedsiębiorstwa naruszyły art. 81 WE oraz art. 53 EOG, uczestnicząc
         we wskazanych poniżej okresach w jednolitym i ciągłym porozumieniu, w ramach którego dokonywały one uzgodnień w przedmiocie
         docelowych cen i podziału klientów w drodze zawarcia porozumień o nieagresji oraz wymieniały się informacjami niejawnymi dotyczącymi
         cen, konkurentów i klientów w sektorze KB i KSB:

      a)      Bayer, od dnia 20 maja 1996 r. do dnia 28 listopada 2002 r.;
      b)       Dow Chemical, od dnia 1 lipca 1996 r. do dnia 28 listopada 2002 r.; Dow Deutschland, od dnia 1 lipca 1996 r. do dnia 27 listopada
         2001 r.; Dow Deutschland Anlagengesellschaft, od dnia 22 lutego 2001 r. do dnia 28 lutego 2002 r.; Dow Europe, od dnia 26 listopada
         2001 r. do dnia 28 listopada 2002 r.;

      c)       Eni, od dnia 20 maja 1996 r. do dnia 28 listopada 2002 r.; Polimeri, od dnia 20 maja 1996 r. do dnia 28 listopada 2002 r.;
      d)       Shell Petroleum, od dnia 20 maja 1996 r. do dnia 31 maja 1999 r.; Shell Nederland, od dnia 20 maja 1996 r. do dnia 31 maja
         1999 r.; Shell Nederland Chemie, od dnia 20 maja 1996 r. do dnia 31 maja 1999 r.;

      e)       Unipetrol, od dnia 16 listopada 1999 r. do dnia 28 listopada 2002 r.; Kaučuk, od dnia 16 listopada 1999 r. do dnia 28 listopada
         2002 r.;

      f)       Stomil, od dnia 16 listopada 1999 r. do dnia 22 lutego 2000 r.
      28      Na podstawie ustaleń faktycznych oraz ocen prawnych dokonanych w zaskarżonej decyzji Komisja nałożyła na przedsiębiorstwa,
         do których została skierowana ta decyzja, grzywny, których wysokość obliczono przy zastosowaniu metodologii zawartej w wytycznych
         w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS
         (Dz.U. 1998, C 9, s. 3, zwanych dalej „wytycznymi”), jak również w obwieszczeniu w sprawie współpracy.

      29      W art. 2 sentencji zaskarżonej decyzji nałożone zostają następujące grzywny:

      a)      Bayer: 0 EUR;
      b)       Dow Chemical: 64,575 mln EUR, w tym:
      i)       60,27 mln EUR solidarnie z Dow Deutschland;
      ii)      47,355 mln EUR solidarnie z Dow Deutschland Anlagengesellschaft oraz Dow Europe;
      c)       Eni i Polimeri, solidarnie: 272,25 mln EUR;
      d)       Shell Petroleum, Shell Nederland oraz Shell Nederland Chemie, solidarnie: 160,875 mln EUR;
      e)       Unipetrol i Kaučuk, solidarnie: 17,55 mln EUR;
      f)       Stomil: 3,8 mln EUR.
      30      Artykuł 3 sentencji zaskarżonej decyzji nakazuje przedsiębiorstwom wymienionym w art. 1 natychmiastowe zaprzestanie naruszeń
         wskazanych w tym artykule, o ile dotychczas jeszcze tego nie uczyniły, oraz zaniechanie w przyszłości wszelkich działań lub
         zachowań opisanych w art. 1, jak również wszelkich działań mających równoważny cel lub skutek.

       Przebieg postępowania i żądania stron
      31      Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 19 lutego 2007 r. Stomil wniósł niniejszą skargę.

      32      Decyzją prezesa Sądu z dnia 2 kwietnia 2009 r. N. Wahl został wyznaczony w celu uzupełnienia składu izby, wobec niemożności
         uczestniczenia w obradach jednego z jej członków.

      33      Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (pierwsza izba) postanowił o otwarciu procedury ustnej.

      34      W ramach środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 64 regulaminu Sąd wezwał strony do udzielenia odpowiedzi na
         pewne pytania i do przedstawienia pewnych dokumentów. Strony zastosowały się do tego wezwania w wyznaczonym terminie.

      35      Podczas rozprawy w dniu 20 października 2009 r. wysłuchano wystąpień stron i ich odpowiedzi na pytania ustne postawione przez
         Sąd.

      36      Stomil wnosi do Sądu o:

      –        tytułem żądania głównego – stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, w szczególności art. 1–4 w zakresie, w jakim ona
         jej dotyczy;

      –        tytułem żądania ewentualnego:
      –        stwierdzenie nieważności art. 2 zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim on jej dotyczy, lub
      –        zmianę art. 2 zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim on jej dotyczy, poprzez uchylenie grzywny albo znaczne zmniejszenie
         jej kwoty;

      –        obciążenie Komisji kosztami postępowania.
      37      Komisja wnosi do Sądu o:

      –        oddalenie skargi;
      –        obciążenie Stomilu kosztami postępowania.
       Co do prawa
      38      Skarga Stomilu opiera się na 14 zarzutach. Zarzuty te mają zasadniczo na celu podważenie uczestnictwa Stomilu w kartelu, okoliczności,
         że Komisja mogła przyjąć odpowiedzialność Stomilu, podczas gdy ten działał jako spółka pośrednicząca wobec spółki Dwory, czasu
         trwania naruszenia oraz wysokości kwoty grzywny. Ponadto Stomil wnosi o przyjęcie środków organizacji postępowania mających
         na celu w szczególności nakazanie Komisji udzielenia spółce dostępu do oświadczeń przedsiębiorstw złożonych w ramach stosowania
         obwieszczenia w sprawie współpracy.

      39      W pierwszej kolejności należy zbadać pierwszy podniesiony przez Stomil zarzut, oparty na niewykazaniu uczestnictwa tej spółki
         w kartelu.

       W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na niewykazaniu uczestnictwa Stomilu w kartelu
       Argumenty stron
      –       Argumenty Stomilu
      40      Stomil twierdzi, że Komisja naruszyła art. 81 WE poprzez niewykazanie w sposób wystarczający pod względem prawnym jego uczestnictwa
         w kartelu.

      41      Komisja stwierdziła udział Stomilu w dwóch spotkaniach kartelu, tj. w spotkaniu w dniu 16 listopada 1999 r., które się odbyło
         we Frankfurcie (Niemcy), oraz w spotkaniu w dniu 22 lutego 2000 r., które się odbyło w Wermelskirchen (Niemcy). W opinii Stomilu
         te wnioski Komisji są nieuzasadnione. Ponadto Stomil podnosi, że żaden inny dowód nie wskazuje na jego uczestnictwo w kartelu.

      –       W przedmiocie uczestnictwa Stomilu w spotkaniu w dniu 16 listopada 1999 r. we Frankfurcie
      42      Zdaniem Stomilu dowody powołane przez Komisję nie świadczą o tym, że Stomil uczestniczył w dniu 16 listopada 1999 r. wieczorem
         w hotelu Méridien w nieoficjalnym spotkaniu odbywającym się przy okazji zebrania europejskiego stowarzyszenia kauczuku syntetycznego.

      43      Stomil w szczególności wyjaśnia, że pan L. (Stomil) nie mieszkał w hotelu Méridien oraz że opuścił ten hotel po spotkaniu
         europejskiego stowarzyszenia kauczuku syntetycznego, które zakończyło się w dniu 16 listopada 1999 r. o godz. 11. W tym względzie
         Stomil dostarczył dwa oświadczenia pana L. (Stomil), jak również rachunek z hotelu. Stomil podnosi, że wbrew temu, co twierdzi
         w swych pismach Komisja, nie zmienił on swej wersji okoliczności faktycznych. Stomil zawsze zaprzeczał swemu uczestnictwu
         w tym nielegalnym spotkaniu. Dowody przedstawione przez Stomil są dopuszczalne, a Komisja niesłusznie powołuje się na wyrok
         Sądu z dnia 8 marca 2007 r. w sprawie T‑339/04 France Télécom przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑521.

      44      Przedstawione w motywie 202 zaskarżonej decyzji oświadczenie Dow jest mało wiarygodne, ponieważ zostało potwierdzone jedynie
         przez pana P. (Bayer), który nie był obecny we Frankfurcie wieczorem dnia 16 listopada 1999 r. Stomil odsyła w tym zakresie
         do kilku dokumentów akt postępowania. Zatem zdaniem Stomilu, zgodnie z orzecznictwem, twierdzenie niepotwierdzone przez Dow,
         zakwestionowane przez Stomil oraz pozostałych uczestników w toku postępowania administracyjnego, nie stanowi odpowiedniego
         dowodu na uczestnictwo Stomilu w tym spotkaniu. Stomil podkreśla również, że pan M. (EniChem) nie mógł być obecny we Frankfurcie
         dnia 16 listopada 1999 r. wieczorem.

      45      Żaden dowód nie potwierdza obecności pana L. (Stomil). Notatka pana F. (Dow) dotycząca wydatków nie wskazuje ani podstawy
         dokonanej zapłaty, ani ewentualnych uczestników spotkania. Jeśli chodzi o sporządzone przez pana N. (Dow) notatki odręczne,
         to nie ma w nich mowy ani o panu L. (Stomil), ani o Stomilu. Jest wysoce prawdopodobne, że notatki te stanowią w rzeczywistości
         konspekt wypowiedzi dla pana N. Nie ma wątpliwości co do tego, że jest w nich mowa o spółce Dwory (jako o „OS”). Niemniej
         jednak, co podnosi Stomil, szereg dowodów wskazuje na to, że spółka ta nie mogła być źródłem informacji wspomnianych w tych
         notatkach. Stanowią one zatem osobiste oceny pana N. lub pochodzą ze źródeł publicznych. Stomil w szczególności wskazuje,
         że jeśli chodzi o spółkę Michelin, nie miała ona jakiegokolwiek kontaktu z tym klientem od drugiego semestru 1998 r., kiedy
         to spółka Dwory jej zakomunikowała, iż przejmuje sprzedaż KSB temu klientowi. Jeśli chodzi o spółkę Goodyear, Stomil nie realizował
         żadnych dostaw dla tego klienta w 1999 r. lub 2000 r. Odnośnie do spółki „TGA” Stomil twierdzi, że nie zna tego klienta. Wreszcie
         Stomil nie mógł mieć wiedzy co do potencjału w zakresie „krajowego” KSB spółki Dwory, ponieważ spółka ta była jedynie eksporterem.
         Ponadto na liście pominięto trzech głównych klientów Stomilu, tj. spółki Vredestein, Nokian i Pegasus. Stomil podnosi poza
         tym, że członkowie kartelu regularnie i w różnych sytuacjach mylili Stomil i spółkę Dwory.

      46      Stomil dodaje, iż Komisja przyznaje w swojej odpowiedzi na skargę, że spotkanie z dnia 16 listopada 1999 r., o którym mowa
         w zaskarżonej decyzji, w rzeczywistości nie miało miejsca. Komisja w ten sposób starała się zastąpić ustalenia faktyczne dokonane
         w zaskarżonej decyzji teorią, zgodnie z którą niedozwolone spotkanie odbyło się w dniu 15 listopada 1999 r. Stomil podkreśla,
         że żaden dowód nie wspiera tej teorii. Jedynym dowodem przedstawionym przez Komisję jest opatrzony tą samą datą paragon zaświadczający
         podanie przy barze napojów za kwotę 89,50 marek niemieckich (DEM). Zdaniem Stomilu paragon ten nie stanowi żadnego dowodu
         na okoliczność przedmiotu dyskusji lub okoliczność, że dyskusja mogła nosić znamiona niedozwolonego zachowania. Z zaskarżonej
         decyzji wynika ponadto, że rachunek z baru został zapłacony przez pana F. (Dow), a nie przez pana P. (Bayer) oraz że został
         uregulowany w dniu 16 listopada 1999 r. Wreszcie Stomil podkreśla, że Komisja podnosi, iż pan T. (Kralupy) brał udział w nielegalnych
         rozmowach, podczas gdy z notatki pana P. dotyczącej wydatków wynika, że pan T.  nie był obecny.

      47      Wprowadzenie do stanu faktycznego sprawy tego rzekomego nowego spotkania stanowi zdaniem Stomilu naruszenie prawa do obrony
         oraz obowiązku uzasadnienia względem tej spółki, która nie miała w toku postępowania administracyjnego możliwości ustosunkowania
         się do tego twierdzenia.

      48      Ponadto błąd Komisji pociąga za sobą niezgodność z prawem art. 1 zaskarżonej decyzji, który stanowi, że Stomil brał udział
         w przedmiotowym naruszeniu od dnia 16 listopada 1999 r. Stomil dodaje, powołując się na wyrok Sądu z dnia 11 grudnia 2003 r.
         w sprawie T‑59/99 Ventouris przeciwko Komisji, Rec. s. II‑5257, pkt 31–33, że sentencja decyzji może być interpretowana w świetle
         jej uzasadnienia jedynie w przypadku braku jasności pojęć w niej użytych. W niniejszym przypadku Stomil podnosi, że w sentencji
         zaskarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek dwuznaczności.

      –       W przedmiocie uczestnictwa Stomilu w spotkaniu w dniu 22 lutego 2000 r. w Wermelskirchen
      49      Stomil twierdzi, że brak jest dowodów na bezprawność zachowania polegającego na uczestnictwie w spotkaniu podkomitetu europejskiego
         stowarzyszenia kauczuku syntetycznego w dniu 22 lutego 2000 r. w Wermelskirchen.

      50      Komisja wskazała jednak w motywie 446 zaskarżonej decyzji, że spotkanie to stanowiło zakończenie uczestnictwa Stomilu w kartelu.

      –       W przedmiocie braku innych dowodów świadczących o uczestnictwie Stomilu w kartelu
      51      Stomil uważa, że skoro jedyny dowód przedstawiony przez Komisję nie wskazuje na jej uczestnictwo w kartelu, pozostałe twierdzenia
         o charakterze ogólnym zawarte w zaskarżonej decyzji są pozbawione jakiejkolwiek mocy dowodowej.

      52      W szczególności Stomil podkreśla, po pierwsze, brak dowodu na jego uczestnictwo w jakimkolwiek porozumieniu w sprawie ustalania
         cen. Stomil podnosi w tym względzie, że Bayer w swoim oświadczeniu, o którym mowa w motywie 114 zaskarżonej decyzji, wskazał
         spółkę Dwory, a nie Stomil, jak twierdzi Komisja. Stomil przyznaje, że uczestniczył, wraz ze spółką Dwory, w spotkaniach europejskiego
         stowarzyszenia kauczuku syntetycznego w okresie po 1999 r. Dow także nie wskazuje Stomilu jako biorącego udział w dyskusjach
         dotyczących cen. Stomil w tym względzie powołuje się na motyw 115 zaskarżonej decyzji. To samo wynika z dowodów Shell dotyczących
         okresu od dnia 30 sierpnia 1995 r. do dnia 31 maja 1999 r. (motywy 119, 120, 123 zaskarżonej decyzji).

      53      Po drugie, Stomil twierdzi, że nie ma dowodów na jego uczestnictwo w podziale rynku. Oświadczenie Dow przedstawione w motywie
         125 zaskarżonej decyzji nie określa ani przedmiotu porozumienia, ani daty, ani też okoliczności, czy dotyczyło ono Stomilu,
         czy też spółki Dwory. Wniosek Komisji, zgodnie z którym Dow miał zamiar wskazania Stomilu, jest bezpodstawny.

      54      Po trzecie, jeśli chodzi o wymianę informacji handlowych o charakterze niejawnym, Stomil podnosi, że jedynym spotkaniem tego
         dotyczącym było to, które odbyło się we Frankfurcie w dniu 16 listopada 1999 r. Ponadto potwierdzenie przez Shell przytoczone
         w motywie 133 zaskarżonej decyzji jest bez znaczenia dla okresu, który dotyczy Stomilu. Poza tym, jak wskazano wcześniej,
         Stomil nie był w posiadaniu informacji niejawnych dotyczących dostaw KSB przez spółkę Dwory w okresie wskazanym w zaskarżonej
         decyzji.

      55      Pozostałe ogólne twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji są zresztą niewystarczające, aby wykazać uczestnictwo Stomilu w kartelu.
         Motywy 155, 156, 158 i 159 zaskarżonej decyzji albo dotyczą spółki Dwory, albo nie wykazują tego, że Stomil zachowywał się
         w sposób noszący znamiona naruszenia.

       Argumenty Komisji
      –       W przedmiocie uczestnictwa Stomilu w spotkaniu w dniu 16 listopada 1999 r. we Frankfurcie
      56      Komisja wyjaśnia przede wszystkim, iż z opisu przedstawionego w zaskarżonej decyzji (motywy 199–212 zaskarżonej decyzji) wynika,
         że rano w dniu 16 listopada 1999 r. odbyło się nieoficjalne spotkanie, w trakcie którego zawarto porozumienia dotyczące cen
         oraz doszło do wymiany informacji o głównych klientach.

      57      Komisja podnosi, że Stomil zmienił w swojej skardze wersję okoliczności faktycznych. Stomil opiera się obecnie na zaprzeczeniu
         swemu uczestnictwu w przedmiotowym nielegalnym spotkaniu w miejscu, gdzie przebywał pan L. (Stomil) wieczorem dnia 16 listopada
         1999 r. Stomil nie powołał zaś tych okoliczności faktycznych w toku postępowania administracyjnego. W konsekwencji, zgodnie
         z orzecznictwem, Sąd powinien uznać za niedopuszczalne dowody wysuwane przez Stomil na poparcie swoich argumentów [tj. dwa
         oświadczenia pana L. (Stomil) oraz rachunek z hotelu]. Komisja dodaje, że te argumenty są w istocie pozbawione znaczenia.
         Ponadto Komisja dysponuje dowodami dotyczącymi przebiegu nieoficjalnego spotkania wieczorem dnia 15 listopada 1999 r., jak
         również udziału pana L. (Stomil) w tym spotkaniu. Komisja w szczególności przedstawia znajdujące się w aktach postępowania
         rachunek z hotelu oraz formularz deklaracji wydatków pana P.

      58      Wbrew twierdzeniom Stomilu Komisja podnosi, że przedstawione w motywie 204 zaskarżonej decyzji oświadczenie Dow wyraźnie wskazuje
         na obecność pana L. (Stomil) w trakcie dyskusji kartelu. Oświadczenie to jest potwierdzone przez Bayer (motyw 205 zaskarżonej
         decyzji). Odnośnie do odręcznych notatek pana N. (Dow) Komisja wskazuje, że ich pierwsza część dotyczy rynku większego niż
         rynek KSB, który z pewnością stanowił przedmiot zainteresowania Stomilu. Ponadto Komisja twierdzi, że dopiero ostatnio i to
         w częściowym zakresie Stomil zaprzestał stopniowo utrzymywać stosunki ze spółką Dwory oraz że w konsekwencji wymienione informacje
         miały z wysokim prawdopodobieństwem wagę i znaczenie dla Stomilu. Komisja dysponuje zatem wystarczającymi dowodami obecności
         i uczestnictwa Stomilu w spotkaniu kartelu w dniach 15 i 16 listopada 1999 r.

      59      Komisja dodaje, że w sekcji 4.3.8 zaskarżonej decyzji przedstawiła dowód na okoliczność odbycia się spotkania w dniach „15–16 listopada
         1999 r.”. Spotkanie w dniu 15 listopada 1999 r. nie jest zatem spotkaniem „nowym”. Ponadto Stomil pomylił dwa rachunki. Podczas
         gdy pan P. uregulował rachunek z baru Casablanca, pan F. zapłacił za wynajem sali spotkań. Chronologia wydarzeń nie została
         zatem zmieniona. Dowody przedstawione przez Komisję nie są zatem niespójne.

      60      Wreszcie Komisja podnosi, że w sentencji zaskarżonej decyzji, a zwłaszcza w jej art. 1 lit. f) nie ma wyraźnie mowy o tym,
         że Stomil uczestniczył w spotkaniu w dniu 15 listopada 1999 r. Zaskarżona decyzja wskazuje, że Stomil uczestniczył w naruszeniu
         art. 81 WE w okresie między dniem 16 listopada 1999 r. a dniem 22 lutym 2000 r. Komisja zauważa, że nigdy nie utrzymywała,
         iż ustalenia poczynione w trakcie tego spotkania wieczorem dnia 15 listopada 1999 r. pociągnęły za sobą natychmiastowe skutki.
         W każdym razie spotkanie to trwało do rana dnia 16 listopada 1999 r.

      –       W przedmiocie uczestnictwa Stomilu w spotkaniu w dniu 22 lutego 2000 r. w Wermelskirchen
      61      Komisja wyjaśnia, że, jak wynika z motywów 213–215 zaskarżonej decyzji, nie utrzymuje ona, iż bezprawne działanie miało miejsce
         w trakcie spotkania w dniu 22 lutego 2000 r., które odbyło się w Wermelskirchen. Argumenty przedstawione przez Stomil są zatem
         bezskuteczne w tym względzie.

      –       W przedmiocie braku innego dowodu wskazującego uczestnictwo Stomilu w kartelu
      62      Komisja wyjaśnia, że nie twierdziła w zaskarżonej decyzji, iż spotkanie w dniach 15–16 listopada 1999 r. doprowadziło do [nadania]
         wyraźnej formy porozumieniu w sprawie podziału rynku. Komisja jednak podnosi, że posiada dowody wskazujące na obecność Stomilu
         na tym spotkaniu, jego uczestnictwo w dyskusjach dotyczących cen i wymiany informacji. Udział Stomilu jest potwierdzony odręcznymi
         notatkami oraz oświadczeniami Dow (motywy 201–202 zaskarżonej decyzji). Udział pana L. (Stomil) oraz jego status pracownika
         Stomilu są potwierdzone przez Dow oraz przez protokół oficjalnego spotkania, który dostarczyła Komisja. Dowody Bayera, o których
         mowa w motywach 155 i 156 zaskarżonej decyzji, tak samo potwierdzają uczestnictwo pana L. (Stomil).

       Ocena Sądu
      63      Odnośnie do rozkładu ciężaru dowodu naruszenia art. 81 ust. 1 WE należy przypomnieć, że na Komisji spoczywa obowiązek udowodnienia
         stwierdzonych przez nią naruszeń oraz przedstawienia środków dowodowych pozwalających wykazać w sposób wymagany prawem występowanie
         okoliczności faktycznych stanowiących naruszenie (wyroki Trybunału: z dnia 17 grudnia 1998 r. w sprawie C‑185/95 P Baustahlgewebe
         przeciwko Komisji, Rec. s. I‑8417, pkt 58; z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie C‑49/92 P Komisja przeciwko Anic Partecipazioni,
         Rec. s. I‑4125, pkt 86). Konieczne jest, aby Komisja przedstawiła precyzyjne i spójne dowody w celu uzasadnienia twierdzenia,
         że naruszenie to zostało popełnione (zob. wyrok Sądu z dnia 6 lipca 2000 r. w sprawie T‑62/98 Volkswagen przeciwko Komisji,
         Rec. s. II‑2707, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo). Należy również przypomnieć, że dla istnienia porozumienia w rozumieniu
         art. 81 ust. 1 WE wystarczy, aby dane przedsiębiorstwa wyraziły wspólną wolę postępowania na rynku w określony sposób (wyroki
         Trybunału: z dnia 15 lipca 1970 r. w sprawie 41/69 ACF Chemiefarma przeciwko Komisji, Rec. s. 661, pkt 112; z dnia 29 października
         1980 r. w sprawach od 209/78 do 215/78 i 218/78 van Landewyck i in. przeciwko Komisji, Rec. s. 3125, pkt 86; wyrok Sądu z dnia
         17 grudnia 1991 r. w sprawie T‑7/89 Hercules Chemicals przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1711, pkt 256). Jeżeli sąd ma wątpliwości,
         to należy je rozpatrywać na korzyść przedsiębiorstwa będącego adresatem decyzji stwierdzającej naruszenie. Sąd nie może zatem
         dojść do wniosku, że Komisja wykazała istnienie danego naruszenia w sposób wystarczający pod względem prawnym, jeżeli ma on
         nadal wątpliwości w tej kwestii (wyrok Sądu z dnia 25 października 2005 r. w sprawie T‑38/02 Groupe Danone przeciwko Komisji,
         Zb.Orz. s. II‑4407, pkt 215).

      64      Ponadto jest normalne, że działania, które obejmują praktyki i porozumienia o charakterze antykonkurencyjnym, mają miejsce
         poza prawem, że spotkania odbywają się potajemnie, a dokumentacja z tym związana jest ograniczona do minimum. Z tego wynika,
         że nawet jeśli Komisja odkryje dokumenty świadczące wyraźnie o bezprawnym nawiązaniu kontaktu pomiędzy przedsiębiorstwami
         – będą one zazwyczaj jedynie fragmentaryczne i odosobnione, i dlatego często będzie konieczna rekonstrukcja poszczególnych
         elementów w drodze dedukcji. Stąd, w większości przypadków, istnienie praktyki lub porozumienia o charakterze antykonkurencyjnym
         należy wywnioskować z pewnej liczby zbiegów okoliczności oraz wskazówek, które, analizowane łącznie, mogą stanowić w braku
         innego spójnego wytłumaczenia, dowód naruszenia reguł konkurencji (wyroki Trybunału: z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawach
         C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P i C‑219/00 P Aalborg Portland i in. przeciwko Komisji, Rec. s. I‑123,
         pkt 55–57; z dnia 25 stycznia 2007 r. w sprawach C‑403/04 P i C‑405/04 P Sumitomo Metal Industries i Nippon Steel przeciwko
         Komisji, Zb.Orz. s. I‑729, pkt 51).

      65      W niniejszej sprawie należy zaznaczyć, że uczestnictwo Stomilu w przedmiotowym kartelu zostało przyjęte jedynie w odniesieniu
         do bezprawnego spotkania w dniach 15 i 16 listopada 1999 r., które odbyło się we Frankfurcie.

      66      W tym względzie, ściślej rzecz ujmując, Komisja przyjęła, że spotkanie kartelu odbyło się przy okazji oficjalnego spotkania
         europejskiego stowarzyszenia kauczuku syntetycznego, „wieczorem oraz w nocy 16 listopada 1999 r.” (motyw 212 zaskarżonej decyzji).
         W tym nielegalnym spotkaniu uczestniczyli pan P. (Bayer), panowie F., N., V. (Dow), pan L. (Stomil), pan L. (EniChem) oraz
         pan T. (Tavorex). Osoby te najpierw spotkały się przy barze w hotelu, a potem wynajęły salę spotkań (motyw 202 zaskarżonej
         decyzji).

      67      Na wstępie należy odrzucić argumenty Komisji, zgodnie z którymi zakwestionowanie przez Stomil obecności pana L. (Stomil) wieczorem
         dnia 16 listopada we Frankfurcie, jak również dokumenty dołączone do akt w tym zakresie, są niedopuszczalne. Należy uznać
         bowiem, że Stomil jedynie podważa przed Sądem zarzut podnoszony w stosunku do tej spółki w zaskarżonej decyzji. Ponadto z informacji
         zawartych w aktach sprawy wynika, że Stomil przez cały czas trwania postępowania administracyjnego zaprzeczał temu, iż brał
         udział w nielegalnym spotkaniu. W każdym razie, z powodów przedstawionych poniżej, należy stwierdzić, że przedmiotowe dokumenty
         są pozbawione znaczenia dla wydania orzeczenia w przedmiocie sporu, jak utrzymuje zresztą Komisja w swych pismach.

      68      Co do istoty sprawy, po pierwsze, z dowodów dołączonych do akt wynika, że, jak utrzymuje Stomil, pan P. (Bayer) był nieobecny
         w dniu 16 listopada 1999 r. wieczorem we Frankfurcie. Komisja potwierdza ten fakt.

      69      Po drugie, należy zauważyć, że zaskarżona decyzja zawiera liczne sprzeczności dotyczące dokładnego momentu odbycia się przedmiotowego
         nielegalnego spotkania. Komisja, w oparciu o oświadczenie Dow, wskazuje bowiem w motywie 212 zaskarżonej decyzji, że odbyło
         się ono „wieczorem i w nocy 16 listopada 1999 r.”. Komisja zauważa również w motywie 297 zaskarżonej decyzji, że przedmiotowe
         nielegalne spotkanie odbyło się w „nocy z 15 i 16 listopada 1999 r.”. Ponadto sekcja 4.3.8 zaskarżonej decyzji wskazuje datę
         15 i 16 listopada 1999 r. Wreszcie w sentencji tej decyzji wskazano datę 16 listopada 1999 r. dla określenia początku naruszenia
         w odniesieniu do Stomilu.

      70      Po trzecie, liczne dowody ujawniają również sprzeczności, jeśli chodzi o zakładaną datę przedmiotowego nielegalnego spotkania
         oraz o inne możliwe wyjaśnienia Komisji. Rachunek za konsumpcję pana P. (Bayer) dotyczący w szczególności dokonanej przy barze
         hotelowym zapłaty kwoty 84,5 DEM zawiera bowiem datę 15 listopada 1999 r. Natomiast zapłata za wynajem sali spotkań w kwocie
         436 DEM została odnotowana w dniu 16 listopada 1999 r. Ponadto odręczne notatki pana N. (Dow) wskazują jedynie datę 16 listopada
         1999 r. Wreszcie zgodnie z przedstawionym w motywie 202 zaskarżonej decyzji oświadczeniem Dow nielegalne spotkanie miało miejsce
         po oficjalnym spotkaniu europejskiego stowarzyszenia kauczuku syntetycznego, które odbyło się w dniu 16 listopada rano.

      71      Po czwarte, przedstawione w motywie 202 zaskarżonej decyzji oświadczenie Dow wskazuje na to, że pan P. (Bayer), panowie F.,
         N., V. (Dow), pan L. (Stomil), pan L. (EniChem) oraz pan T. (Tavorex) spotkali się przy barze w hotelu, zanim wynajęli salę
         spotkań. Podkreślane przez Komisję w jej pismach rozliczenie przez pana P. kosztów konsumpcji uregulowanych przy tym barze
         zawiera zaś wzmiankę o obecności ówczesnej sekretarz generalnej europejskiego stowarzyszenia kauczuku syntetycznego (pani
         C.). Z motywów 95 i 115 zaskarżonej decyzji wynika jednak, że ta sekretarz generalna nigdy nie uczestniczyła w spotkaniach
         kartelu. Z samego faktu udziału w spotkaniu przy barze w hotelu nie można zatem wywodzić, że pan L. (Stomil) uczestniczył
         w nielegalnym spotkaniu.

      72      Po piąte, jeśli chodzi o odręczne notatki pana N. (Dow), jest bezsporne, że Komisja nie przyjęła odpowiedzialności Stomilu
         odnośnie do kartelu KB. Część odręcznych notatek pana N. dotyczących KB nie może mieć zatem mocy dowodowej względem Stomilu.
         Jeśli chodzi o odręczne notatki pana N. dotyczące KSB, to należy stwierdzić, że, poza producentami uczestniczącymi w kartelu,
         jako dostawcy niektórych klientów wskazani zostali inni producenci, którzy nie byli członkami kartelu. W tych szczególnych
         okolicznościach nie można wykluczyć, że szacunków dostaw dokonywano jedynie wśród niektórych producentów, nie ma możliwości
         szczegółowego ustalenia, czy Stomil należał do tego grona, zważywszy w szczególności na istniejące sprzeczności co do zakładanej
         daty przedmiotowego nielegalnego spotkania.

      73      Mając na uwadze zbieg tych wszystkich szczególnych okoliczności w niniejszej sprawie, Sąd uważa, że zachodzi wątpliwość co
         do udziału Stomilu w niedozwolonym spotkaniu we Frankfurcie w dniach 15 i 16 listopada 1999 r. Ta wątpliwość musi być rozstrzygnięta
         na korzyść Stomilu.

      74      W tych okolicznościach Sąd uważa, że informacje przedstawione w części zaskarżonej decyzji dotyczącej spotkań kartelu, w zakresie
         dotyczącym Stomilu są niewystarczające, aby uzasadnić wniosek, iż przedsiębiorstwo to uczestniczyło w przedmiotowych nielegalnych
         porozumieniach.

      75      Okoliczności przedstawione w części zaskarżonej decyzji dotyczącej opisu kartelu (sekcja 4.2 zaskarżonej decyzji) nie są w stanie
         podważyć tego wniosku.

      76      W tym względzie Sąd uważa, że nawet jeżeli niektóre dowody przedstawione w sekcji 4.2 zaskarżonej decyzji mogą mieć pewną
         wartość dowodową, w szczególności ogólne oświadczenie Bayera, o którym mowa w motywie 156 zaskarżonej decyzji, to, zważywszy
         na opisane powyżej szczególne okoliczności dotyczące spotkań kartelu i na wątpliwość, która powinna być rozstrzygana na korzyść
         skarżącej, nie są one wystarczające dla uzasadnienia stwierdzenia istnienia naruszenia w zakresie dotyczącym Stomilu.

      77      Mając na uwadze całość tych okoliczności oraz w ramach ich ogólnej oceny, Sąd jest zdania, że Komisja popełniła błąd, przyjmując,
         że Stomil uczestniczył w kartelu.

      78      W konsekwencji należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym Stomilu, bez konieczności zbadania pozostałych
         zarzutów podniesionych na poparcie skargi, a w szczególności kwestii stosunków między autorami i pośrednikami w ramach naruszeń
         reguł konkurencji, ani wniosków skarżącej o przyjęcie środków organizacji postępowania.

       W przedmiocie kosztów
      79      Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona
         przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Stomilu – obciążyć ją kosztami postępowania.

      Z powyższych względów
      SĄD (pierwsza izba)
      orzeka, co następuje:
      1)      Stwierdza się nieważność decyzji Komisji C(2006) 5700 wersja ostateczna z dnia 29 listopada 2006 r. odnoszącej się do postępowania
            na mocy art. 81 [WE] oraz art. 53 porozumienia EOG (sprawa COMP/F/38.638 – Kauczuk butadienowy i emulsyjny kauczuk butadienowo‑styrenowy)
            w zakresie dotyczącym Trade‑Stomil sp. z o.o.
      2)      Komisja Europejska zostaje obciążona kosztami postępowania.

               Dehousse

               Wiszniewska‑Białecka

               Wahl

         Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 13 lipca 2011 r.
      Podpisy
      * 	Język postępowania: angielski.