title: Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 30 maja 2013 r.#Doux Élevage SNC i Coopérative agricole UKL-ARREE przeciwko Ministère de l’Agriculture, de l’Alimentation, de la Pêche, de la Ruralité et de l’Aménagement du territoire i Comité interprofessionnel de la dinde française (CIDEF).#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Conseil d’État (Francja).#Artykuł 107 ust. 1 TFUE – Pomoc państwa – Pojęcie „zasobów państwowych” – Pojęcie „możliwości przypisania środka państwu” – Organizacje międzybranżowe sektora rolnego – Uznane organizacje – Działania wspólne uchwalane przez organizacje w interesie danego sektora – Finansowanie w drodze składek dobrowolnie ustanowionych przez wspomniane organizacje – Akt administracyjny, z tytułu którego składki te stały się obowiązkowe dla wszystkich przedsiębiorstw działających w danym sektorze rolnym.#Sprawa C-677/11.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
      z dnia 30 maja 2013 r. (
            *1
         )
      „Artykuł 107 ust. 1 TFUE — Pomoc państwa — Pojęcie zasobów państwowych — Pojęcie możliwości przypisania środka państwu — Organizacje międzybranżowe sektora rolnego — Uznane organizacje — Działania wspólne uchwalane przez organizacje w interesie danego sektora — Finansowanie w drodze składek dobrowolnie ustanowionych przez wspomniane organizacje — Akt administracyjny, z tytułu którego składki te stały się obowiązkowe dla wszystkich przedsiębiorstw działających w danym sektorze rolnym”
      W sprawie C-677/11
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Conseil d’État (Francja) postanowieniem z dnia 28 listopada 2011 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 29 grudnia 2011 r., w postępowaniu:

         Doux Élevage SNC,

         Coopérative agricole UKL-ARREE

      przeciwko

         Ministère de l’Agriculture, de l’Alimentation, de la Pêche, de la Ruralité et de l’Aménagement du territoire,

         Comité interprofessionnel de la dinde française (CIDEF),

      TRYBUNAŁ (piąta izba),
      w składzie: T. von Danwitz, prezes izby, A. Rosas, E. Juhász (sprawozdawca), D. Šváby i C. Vajda, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Wathelet,
      sekretarz: V. Tourrès, administrator,
      uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 15 listopada 2012 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu Doux Élevage SNC przez adwokatów P. Spinosiego, M. Massarta oraz D. Lechat,

               —

               w imieniu Coopérative agricole UKL-ARREE przez adwokata P. Spinosiego,

               —

               w imieniu Comité interprofessionnel de la dinde française (CIDEF) przez adwokatów H. Calveta, Y. Trifounovitch, C. Rexhę oraz M. Louvet,

               —

               w imieniu rządu francuskiego przez E. Belliard, G. de Bergues’a, J. Gstaltera oraz J. Rossiego, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez B. Stromskyego oraz S. Thomasa, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 31 stycznia 2013 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy interpretacji art. 107 ust. 1 TFUE dotyczącego pomocy państwa, a w szczególności pojęcia zasobów państwowych zawartego w tym przepisie.

               2

               Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Doux Élevage SNC i Coopérative agricole UKL-ARREE, spółkami prowadzącymi działalność w sektorze rolnym produkcji mięsa indyczego i hodowli indyków, a właściwymi organami krajowymi w przedmiocie prawidłowości decyzji wydanej przez te organy rozszerzającej obowiązkowo na wszystkie należące do tej branży przedsiębiorstwa porozumienie zawarte przez organizację międzybranżową reprezentującą dany sektor, które ustanawia składkę w celu finansowania działań wspólnych ustalonych przez tę organizację.

         Prawo francuskie

               3

               W loi no 75-600, du 10 juillet 1975, relative à l’organisation interprofessionnelle agricole (ustawie nr 75-600 z dnia 10 lipca 1975 r. w sprawie rolniczych organizacji międzybranżowych, JORF z dnia 11 lipca 1975 r., s. 7124) wprowadzono współpracę międzybranżową w tym sektorze w taki sposób, że różne najbardziej reprezentatywne organizacje zawodowe sektorów produkcji rolnej, nazywane ogólnie „branżami”, mogą skupiać się w korporacji zawodowej. Przepisy tej ustawy następnie zostały skodyfikowane w kodeksie rolnym i rybołówstwa morskiego (zwanym dalej „kodeksem rolnym”), którego przepisy mające znaczenie w niniejszej sprawie w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym, znajdują się poniżej.

               4

               Artykuł L. 611-1 stanowi:
               „Wysoka Rada ds. Ustalania Kierunków Rozwoju i Koordynacji Gospodarki Rolnej i Żywnościowej, złożona z przedstawicieli zainteresowanych ministerstw, sektorów produkcji rolnej, przetwórstwa i wprowadzania na rynek produktów rolnych, rzemiosła i handlu niezależnych od żywienia, konsumentów oraz uznanych stowarzyszeń w dziedzinie ochrony środowiska, własności rolnej, reprezentatywnych związków zawodowych pracowników sektora rolnego i żywnościowego, bierze udział w ustanawianiu, koordynacji, wdrożeniu i ocenie polityki w dziedzinie ustalania kierunków rozwoju produkcji i organizacji rynków.
               Rada jest właściwa w przedmiocie całej produkcji rolnej, rolno-spożywczej, rolno-przemysłowej i leśnej.
               […]”.

               5

               Artykuł L. 632-1 stanowi:
               „I. – Zrzeszenia powołane z własnej inicjatywy najbardziej reprezentatywnych organizacji zawodowych sektora produkcji rolnej oraz, w odpowiednim przypadku, sektorów przetwórstwa, wprowadzania na rynek i dystrybucji, mogą zostać uznane przez właściwy organ administracyjny za organizacje międzybranżowe po uzyskaniu opinii Wysokiej Rady ds. Ustalania Kierunków Rozwoju i Koordynacji Gospodarki Rolnej i Żywnościowej albo na poziomie krajowym, albo na poziomie obszaru produkcji, w odniesieniu do produktu lub grupy określonych produktów, w szczególności gdy ich celem jest zawarcie porozumień międzybranżowych zmierzających jednocześnie do:

                        —

                        ustanowienia i wspierania umów zawartych pomiędzy ich członkami;

                        —

                        przyczyniania się do zarządzania rynkami poprzez śledzenie sytuacji na tych rynkach, lepsze dostosowanie towarów pod względem ilościowym i jakościowym oraz ich promocję;

                        —

                        wzmocnienia bezpieczeństwa żywnościowego w szczególności poprzez system śledzenia produktów w interesie użytkowników i konsumentów.

                  Organizacje międzybranżowe mogą również realizować inne cele, zmierzające w szczególności do:

                        —

                        wspierania utrzymania i rozwoju potencjału ekonomicznego sektora;

                        —

                        wspierania rozwoju odzyskiwania produktów do celów innych niż żywnościowe;

                        —

                        brania udziału w międzynarodowych działaniach na rzecz rozwoju;

                  […]
               II. – Wysoka Rada może uznać w odniesieniu do określonego produktu lub grupy produktów za międzybranżową tylko jedną organizację. W sytuacji gdy uznano określoną krajową organizację międzybranżową, regionalne organizacje międzybranżowe powołują komitety tej krajowej organizacji międzybranżowej i są reprezentowane przez tę organizację międzybranżową.
               […]”.

               6

               Artykuł L. 632-2-I stanowi:
               „Wysoka Rada może uznać organizacje międzybranżowe, których statut przewiduje wyznaczenie organu pojednawczego w sporach, które mogą pojawić się pomiędzy organizacjami zawodowymi będącymi członkami przy okazji stosowania porozumień międzybranżowych […].
               Z uznanymi organizacjami międzybranżowymi można się konsultować w sprawach związanych z kierunkami i środkami polityki dla ich sektora.
               Przyczyniają się one do wdrażania krajowej i wspólnotowej polityki gospodarczej i mogą korzystać z pierwszeństwa w przyznaniu pomocy publicznej.
               Mogą one mieć jako wspólników organizacje reprezentujące konsumentów i pracowników przedsiębiorstw tego sektora w ramach należytego wykonywania ich zadań.
               Warunki uznania organizacji międzybranżowych i cofnięcia ich uznania określane są w drodze rozporządzenia Conseil d’État”.

               7

               Po przyjęciu loi no 2010-874 du 27 juillet 2010 de modernisation de l’agriculture et de la pêche (ustawy nr 2010–874 z dnia 27 lipca 2010 r. w sprawie modernizacji rolnictwa i rybołówstwa, JORF z dnia 28 lipca 2010 r., s. 13925), ustawy późniejszej niż okoliczności faktyczne zaistniałe w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym, akapit trzeci art. L. 632-2-I skreślono.

               8

               Zgodnie z art. L. 632-2-II:
               „Porozumienia zawarte w ramach jednej z uznanych organizacji międzybranżowych dotyczące określonego produktu […] i mające na celu dostosowanie podaży do popytu nie mogą zawierać ograniczeń konkurencji […].
               Porozumienia te są uchwalane w drodze jednogłośnej decyzji reprezentowanych przez organizację międzybranżową przedsiębiorców należących do danych branż zgodnie z przepisami art. L. 632-4 […].
               Porozumienia te są zgłaszane po ich zawarciu, a przed ich wejściem w życie, ministrowi rolnictwa, ministrowi gospodarki i urzędowi ds. konkurencji. Ogłoszenie o ich zawarciu publikowane jest w Bulletin officiel de la concurrence, de la consommation et de la répression des fraudes (dzienniku urzędowym konkurencji, ochrony konsumenta i zwalczania nadużyć).
               […]”.

               9

               Artykuł L. 632-3 ma następujące brzmienie:
               „W sytuacji gdy porozumienia zawarte w ramach uznanej organizacji międzybranżowej zmierzają, poprzez zawieranie umów standardowych i kontraktacji oraz prowadzenie działań wspólnych lub też we wspólnym interesie, zgodnych z interesem ogólnym oraz z regułami wspólnej polityki rolnej, do wspierania w szczególności:

                        1°

                        znajomości popytu i podaży;

                        2°

                        dostosowania wielkości i poprawy podaży;

                        3°

                        wdrożenia pod kontrolą państwa reguł wprowadzania na rynek, ustalania cen i warunków zapłat. Przepis ten nie znajduje zastosowania do produktów leśnych;

                        4°

                        jakości produktów: w tym celu porozumienia mogą w szczególności przewidywać opracowanie i wdrożenie kontroli jakości i zasad określania, pakowania, transportu i prezentacji, w razie konieczności aż do etapu sprzedaży detalicznej produktów; w odniesieniu do kontrolowanych nazw pochodzenia porozumienia te mogą w szczególności przewidywać wdrażanie procedur kontroli jakości;

                        5°

                        relacji międzybranżowych w danym sektorze, w szczególności przez ustanowienie norm technicznych, stosowanych programów badawczych, doświadczeń, rozwoju i przez realizację inwestycji w ramach tych programów;

                        6°

                        informacji w zakresie branż i produktów, a także ich promocji na rynkach wewnętrznych i zewnętrznych;

                        7°

                        zbiorowych działań mających na celu walkę z zagrożeniami i ryzykami związanymi z produkcją, przetwórstwem, wprowadzaniem na rynek i dystrybucją produktów rolnych i spożywczych;

                        8°

                        walki ze szkodnikami w rozumieniu art. L. 251-3;

                        9°

                        odzyskiwania produktów dla celów innych niż żywnościowe;

                        10°

                        udziału w międzynarodowych akcjach na rzecz rozwoju;

                        11°

                        rozwoju stosunków umownych pomiędzy przedsiębiorcami reprezentowanymi w organizacji międzybranżowej, w szczególności przez wprowadzenie do wzorów umów standardowych klauzul dotyczących zobowiązań, zasady ustalania cen, terminarza dostaw, czasu trwania umowy, zasady progu opłat, zasady ponownego określenia warunków sprzedaży w przypadku dużych wahań zmian cen surowców wytworzonych w rolnictwie, a także środków kontroli produkcji w celu dostosowania podaży do popytu”.

               10

               Artykuł L. 632-3 w następstwie przyjęcia ustawy nr 2010–874 z dnia 27 lipca 2010 r. brzmi obecnie następująco:
               „Właściwy organ administracyjny może rozszerzyć zakres obowiązywania o czas określony w całości lub w części zawartych w ramach uznanej organizacji międzybranżowej porozumień, w sytuacji gdy przewidują one prowadzenie działań wspólnych lub też we wspólnym interesie zgodnych z interesem ogólnym i z regulacjami Unii Europejskiej”.
               Pozostałe, wcześniej wymienione w tym artykule sformułowania zostały skreślone.

               11

               Artykuł L. 632-4 stanowi:
               „Rozszerzenie zakresu obowiązywania takich porozumień wymaga przyjęcia ich postanowień w drodze jednogłośnej decyzji podjętej przez reprezentowanych przez organizację międzybranżową przedsiębiorców należących do danych branż. Jednakże w odniesieniu do porozumień dotyczących tylko części reprezentowanych przez rzeczoną organizację przedsiębiorców wystarczająca jest jednogłośna decyzja tylko tych przedsiębiorców, pod warunkiem że nie sprzeciwiają się jej inni przedsiębiorcy.
               […]
               W przypadku uchwalenia rozszerzenia zakresu obowiązywania porozumienia przewidziane przez nie środki są obowiązujące dla wszystkich przedsiębiorców z branż stanowiących tę organizację międzybranżową.
               Właściwy organ wydaje decyzję w sprawie proponowanego rozszerzenia w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania wniosku w tej sprawie, złożonego przez organizację międzybranżową. Jeżeli po upływie tego terminu właściwy organ nie doręczył swojej decyzji, wniosek zostaje uznany za rozpatrzony pozytywnie.
               W decyzji o oddaleniu wniosku o rozszerzenie zakresu obowiązywania porozumienia podaje się przesłanki, na których została ona oparta”.

               12

               Artykuł L. 632-6 stanowi:
               „Uznane organizacje międzybranżowe wymienione w art. L. 632–1 i L. 632–2 mogą na podstawie porozumień, których zakres obowiązywania został rozszerzony zgodnie z procedurą przewidzianą w art. L. 632–3 i L. 632–4, pobierać od wszystkich swych członków składki, stanowiące, pomimo ich obowiązkowego charakteru, wierzytelności prywatnoprawne.
               […]
               Ponadto składki te mogą być pobierane od towarów wwożonych na warunkach określonych w rozporządzeniu. Na wniosek organizacji międzybranżowych będących ich beneficjentami składki te pobierane są na ich koszt przez organy celne.
               Składki te nie wykluczają opłat parafiskalnych”.

               13

               Zgodnie z art. L. 632-8-I:
               „Uznane organizacje międzybranżowe składają właściwym organom administracyjnym coroczne sprawozdania z prowadzonej działalności i przekazują:

                        —

                        sprawozdania finansowe;

                        —

                        sprawozdanie z działalności i protokoły z walnych zgromadzeń;

                        —

                        sprawozdanie z wykonania każdego porozumienia, którego zakres obowiązywania został rozszerzony.

                  Przekazują one właściwym organom administracyjnym wszystkie dokumenty, których organy te zażądają w ramach wykonywania uprawnień kontrolnych”.

               14

               W drodze arrêté du 24 juin 1976 (zarządzenia z dnia 24 czerwca 1976 r., JORF z dnia 26 sierpnia 1976 r., s. 5143) Comité interprofessionnel de la dinde française (międzybranżowe zrzeszenie francuskich hodowców i przetwórców indyków, zwane dalej „CIDEF”), stowarzyszenie o charakterze niezarobkowym prawa prywatnego, zostało uznane przez właściwy organ administracyjny za rolniczą organizację międzybranżową zgodnie z ustawą nr 75-600. CIDEF skupia przedsiębiorców z czterech branż, a mianowicie branży produkcyjnej, branży zajmującej się sztucznym wylęgiem oraz przywozem jaj do inkubacji i szczepów, branży ubojowej i przetwórczej oraz branży paszowej.

               15

               Zgodnie z art. 2 statutu CIDEF:
               „ma na celu:

                        —

                        grupowanie wszystkich inicjatyw podejmowanych przez branże zawodowe w celu organizowania i regulowania rynku mięsa indyczego;

                        —

                        wprowadzenie w tym celu systemu informacji statystycznej pozwalającej na informowanie przedsiębiorców w sposób ciągły o liczebności stad indyków, wysokości ubojów, zapasach, wywozie za granicę, konsumpcji gospodarstw domowych i zakładów żywienia zbiorowego;

                        —

                        regulowanie produkcji i rynku mięsa indyczego poprzez kształtowanie podaży i popytu;

                        —

                        pozyskiwanie koniecznych środków finansowych;

                        —

                        złożenie wniosku o zatwierdzenie norm określonych przez przedsiębiorców z każdej branży na produkowane i sprzedawane przez nią towary;

                        —

                        wprowadzenie obowiązku zawierania przez przedsiębiorców pisemnych umów na dostawy towarów i usług (Komitet zaproponuje wzory umów ramowych);

                        —

                        reprezentowanie przed władzami krajowymi i instancjami wspólnotowymi interesów branż w zakresie wszystkich wspólnych dla nich problemów dotyczących sektora mięsa indyczego;

                        —

                        prowadzenie w ramach EWG możliwe najściślejszej współpracy z przedsiębiorcami sektora mięsa indyczego z państw partnerskich;

                        —

                        podejmowanie wszystkich inicjatyw służących rozwiązywaniu problemów technicznych i technologicznych, a w szczególności przeprowadzenia koniecznych badań;

                        —

                        zapewnienie wszystkim lub niektórym przedsiębiorcom branż z sektora produkcji mięsa drobiowego, dla wszystkich wyrobów ogółem, świadczenia usług w dziedzinach, w których łączą ich wspólne interesy. Usługi te są powierzone Komitetowi w drodze pisemnych umów. Ich finansowanie jest objęte odrębną księgowością i nie może podlegać pobraniu przez CIDEF składki, która stała się obowiązkowa na podstawie art. L. 632-6 kodeksu rolnego”.

         Postępowanie główne, okoliczności powstania sporu i pytanie prejudycjalne

               16

               W drodze porozumienia międzybranżowego z dnia 18 października 2007 r. CIDEF wprowadził składkę międzybranżową pobieraną od każdego reprezentowanego przez tę organizację członka. Porozumienie to podpisano na okres trzech lat. Zgodnie z uzupełniającym to porozumienie i dołączonym do niego w tym samym dniu aneksem kwota tej składki za 2008 r. została ustalona na 14 EUR za 1000 młodych indyków. Dwoma zarządzeniami z dnia 13 marca 2008 r. (JORF z dnia 27 marca 2008 r., s. 5229; JORF z dnia 1 kwietnia 2008 r., s. 5412), właściwi ministrowie rozszerzyli zgodnie z art. L. 632–3 kodeksu rolnego zakres obowiązywania tego porozumienia międzybranżowego o trzy lata, a obowiązywanie aneksu – o jeden rok. W drodze nowego aneksu do tego porozumienia międzybranżowego, podpisanego w dniu 5 listopada 2008 r., CIDEF zadecydował o utrzymaniu w 2009 r. kwoty składki międzybranżowej. Na mocy art. L. 632-4 akapit czwarty kodeksu rolnego zakres obowiązywania tego aneksu został rozszerzony dorozumianą decyzją zatwierdzającą właściwego organu z dnia 29 sierpnia 2009 r., która została podana do publicznej wiadomości w drodze opublikowanego przez właściwego ministra w dniu 30 września 2009 r. ogłoszenia (JORF z dnia 30 września 2009 r., s. 15881).

               17

               Doux Élevage SNC, spółka zależna grupy Doux, która jest pierwszym europejskim producentem drobiu, i Coopérative Agricole UKL-ARREE wniosły do Conseil d’État o stwierdzenie nieważności dorozumianej decyzji o rozszerzeniu zakresu obowiązywania aneksu z dnia 5 listopada 2008 r. wynikającej w dniu 29 sierpnia 2009 r. z milczenia zachowanego przez organ krajowy w przedmiocie wniosku o rozszerzenie zakresu obowiązywania tego aneksu, a także ogłoszenia podającego tę decyzję do publicznej wiadomości. Podnoszą one, że składka międzybranżowa ustalona aneksem z dnia 5 listopada 2008 r., której zakres obowiązywania został rozszerzony i która na mocy rzeczonej decyzji stała się obowiązkowa dla wszystkich podmiotów gospodarczych zrzeszonych w organizacji międzybranżowej, stanowi pomoc państwa i w związku z tym decyzja ta powinna być wcześniej zgłoszona Komisji Europejskiej zgodnie z postanowieniami art. 108 ust. 3 TFUE.

               18

               W następstwie wydania wyroku z dnia 15 lipca 2004 r. w sprawie C-345/02 Pearle i in., Zb.Orz. s. I-7139, sąd krajowy, do którego wniesiono sprawę, orzekł, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, że wchodzą w zakres pojęcia pomocy państwa składki ustanowione przez uznane organizacje międzybranżowe, nazywane ogólnie „składkami dobrowolnymi, które stały się obowiązkowe” (zwane dalej „CVO”), w celu finansowania wspólnych działań uchwalonych przez te organizacje oraz akty administracyjne, z tytułu których składki te stały się obowiązkowe dla podmiotów gospodarczych działających w danym sektorze.

               19

               Jednakże w następstwie kilku uwag przedstawionych przez Cour des comptes (francuski trybunał obrachunkowy) rząd francuski przedstawił Komisji, ze względów pewności prawa, ramowy program działań, które mogą być prowadzone przez organizacje międzybranżowe, i załączył dziesięć porozumień zawartych przez największe organizacje międzybranżowe. W drodze decyzji z dnia 10 grudnia 2008 r. pomoc państwa N 561/2008 (C(2008) 7846 wersja ostateczna) Komisja uznała, powołując się na ww. wyrok w sprawie Pearle i in., że działania te wchodzą w zakres pojęcia pomocy państwa. Instytucja ta jednakże stwierdziła, że finansowanie tych środków nie wzbudza zastrzeżeń z punktu widzenia systemu wspólnej organizacji rynku i że środki te nie grożą zmianą warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem, i uznała, że mogą być objęte wyjątkiem przewidzianym w art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE. Analogiczne stanowisko zostało przyjęte przez Komisję w dwóch późniejszych decyzjach. Wszystkie te decyzje zostały zakwestionowane skargami o stwierdzenie nieważności wniesionymi przez Republikę Francuską i przez zainteresowane organizacje międzybranżowe, obecnie w toku przed Sądem.

               20

               Conseil d’État przede wszystkim zauważa, że porozumienie międzybranżowe z dnia 18 października 2007 r. zostało uchwalone w drodze jednogłośnej decyzji przedsiębiorców należących do czterech branż reprezentowanych przez organizację międzybranżową i że decyzja o niezmienianiu w 2009 r. stawki składki uiszczanej przez podmioty prowadzące działalność zawodową w wielu branżach została podjęta przez przedsiębiorców należących do tych czterech branż również w sposób jednogłośny. Conseil d’État orzeka następnie, że aneks z dnia 5 listopada 2008 r. wylicza enumeratywnie działania, które mogą być finansowane za pomocą uiszczanych przez podmioty prowadzące działalność zawodową w wielu branżach składek pobranych przez CIDEF w 2009 r., będące działaniami informacyjnymi w przedmiocie mięsa indyczego „mającymi na celu poprawę wizerunku oraz promocję sprzedaży”, działaniami promocyjnymi wspólnymi dla całej branży drobiu mięsnego, działaniami z zakresu stosunków zewnętrznych, z zakresu reprezentacji przed francuskimi i europejskimi organami administracyjnymi, uczestnictwem w europejskim stowarzyszeniu drobiu, prowadzeniem studiów i spotkaniami panelowymi z konsumentami mającymi na celu oszacowanie poziomu zakupów, działaniami wspierającymi badania i zapewnienie jakości oraz działaniami mającymi na celu obronę interesów sektora.

               21

               Ponadto Conseil d’État podkreśla z jednej strony, że zgodnie z tym aneksem nie jest możliwe finansowanie działań polegających na interwencji w rynek indyka, a z drugiej strony, że wspomniane w tym załączniku działania informacyjne nie wprowadzają żadnego rozróżnienia w zależności od pochodzenia produktów i że z żadnego z akt sprawy nie wynika, iż część zebranych w 2009 r. składek została przeznaczona wyłącznie na promocję „indyka francuskiego” zarówno we Francji, jak i zagranicą.

               22

               Uwzględniając powyższe rozważania i ustalenia, jak również przedstawione powyżej stanowisko Komisji, Conseil d’État postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
               „Czy art. 107 [TFUE] zgodnie z wykładnią zastosowaną w [ww.] wyroku w sprawie Pearle […] i in. […] należy interpretować w ten sposób, iż ze względu na charakter rozpatrywanych działań, sposób ich finansowania oraz warunki ich przeprowadzania dotyczy pomocy państwa decyzja organu władzy krajowej rozszerzająca na wszystkie należące do danej branży przedsiębiorstwa zakres stosowania porozumienia, które, tak jak ma to miejsce w przypadku porozumienia zawartego przez [CIDEF], ustanawia składkę w ramach uznanej przez organ władzy krajowej organizacji międzybranżowej, która to składka stała się w ten sposób obowiązkowa, a jej celem jest umożliwienie prowadzenia działań informacyjnych, promocyjnych, z zakresu stosunków zewnętrznych, zapewnienie jakości i badań, działań mających na celu obronę interesów sektora, a także prowadzenie studiów i odbywanie spotkań panelowych z konsumentami?”.

         W przedmiocie pytania prejudycjalnego

               23

               W pytaniu prejudycjalnym sąd krajowy zasadniczo zmierza do ustalenia, czy stanowi przesłankę pomocy państwa decyzja organu władzy krajowej rozszerzająca na wszystkie należące do danej branży przedsiębiorstwa zakres stosowania porozumienia międzybranżowego, które ustanawia obowiązkową składkę w celu umożliwienia prowadzenia działań informacyjnych, promocyjnych, z zakresu stosunków zewnętrznych, zapewnienia jakości i badań oraz działań mających na celu obronę interesów sektora.

               24

               Na wstępie należy przypomnieć, że art. 107 TFUE uznaje wszelką pomoc przyznawaną przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca konkurencję lub grozi jej zakłóceniem poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów za niezgodną z rynkiem wewnętrznym, w zakresie w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

               25

               Artykuł 107 ust. 1 uzależnia tę niezgodność pomocy z rynkiem wewnętrznym od ustalenia, czy występują cztery przesłanki. Po pierwsze, musi mieć miejsce interwencja państwa lub przy użyciu zasobów państwowych. Po drugie, interwencja ta musi być w stanie wywrzeć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Po trzecie, musi przyznawać beneficjentowi jakąś korzyść. Po czwarte, musi zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem (ww. wyrok w sprawie Pearle i in., pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo).

               26

               W odniesieniu do pierwszej przesłanki z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że jedynie korzyści przyznane bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych są uznawane za pomoc w rozumieniu przepisu art. 107 ust. 1 TFUE. Rozróżnienie wprowadzone w tym postanowieniu pomiędzy pomocą „przyznawaną przez państwa członkowskie” i pomocą przyznawaną „przy użyciu zasobów państwowych” nie oznacza, że wszystkie przywileje udzielone przez państwo stanowią pomoc, niezależnie od tego, czy byłyby finansowane ze środków państwowych, czy też nie, ale ma na celu jedynie włączenie do tego pojęcia zarówno przywilejów przyznanych bezpośrednio przez państwo, jak również tych udzielanych za pośrednictwem organizacji publicznej lub prywatnej, wskazanej lub utworzonej przez to państwo (wyrok z dnia 13 marca 2001 r. w sprawie C-379/98 PreussenElektra, Rec. s. I-2099, pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo). Zakaz z art. 107 ust. 1 TFUE może zasadniczo obejmować również pomoc udzielaną przez organizacje publiczne lub prywatne, wskazane lub utworzone przez to państwo do zarządzania pomocą (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Pearle i in., pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).

               27

               Jednakże aby korzyści mogły zostać uznane za pomoc w rozumieniu przepisu art. 107 ust. 1 TFUE, konieczne jest, po pierwsze, aby zostały one przyznane bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych oraz, po drugie, aby można je było przypisać państwu (ww. wyrok w sprawie w sprawie Pearle i in., pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).

               28

               Należy zauważyć, jak przypomina rzecznik generalny w pkt 37 opinii, że finansowanie przy użyciu zasobów państwowych stanowi przesłankę pojęcia pomocy państwa.

               29

               W tym względzie Trybunał orzekł już w pkt 59 i 61 ww. wyroku w sprawie PreussenElektra, że uregulowanie krajowe, które przez ustanowienie obowiązku zakupu niektórych towarów po ustalonych cenach minimalnych gwarantuje określonym przedsiębiorstwom korzyść, a dla innych powoduje niekorzystne skutki, nie prowadzi do żadnego pośredniego bądź bezpośredniego transferu zasobów państwowych do przedsiębiorstw, które te towary wytwarzają i że taki obowiązek nie może w związku z tym nadawać temu uregulowaniu charakteru pomocy państwa.

               30

               W pkt 36 ww. wyroku w sprawie Pearle Trybunał, badając obciążenia nałożone przez organizację zawodową prawa publicznego na należących do niej członków w celu finansowania wspólnej kampanii reklamowej, doszedł do takiego samego wniosku, stwierdzając w szczególności, że ze względu na okoliczność, iż koszty poniesione przez tę organizację publiczną na cele omawianej kampanii zostały w całości odzyskane z opłat pobranych od korzystających z niej przedsiębiorstw, jej interwencja nie zmierzała do przysporzenia korzyści, która stanowiłaby dodatkowe obciążenie dla państwa lub dla tego podmiotu.

               31

               Trybunał stwierdził również w pkt 37 tego wyroku, że inicjatywa zorganizowania i przeprowadzenia będącej przedmiotem postępowania głównego kampanii reklamowej pochodziła od prywatnego stowarzyszenia optyków, nie zaś od podmiotu publicznego, który służył jedynie jako instrument poboru i przeznaczenia zgromadzonych środków na cel z góry określony przez podmioty danego sektora, wyłącznie handlowy, który w żadnej mierze nie stanowił części polityki określonej przez organy publiczne.

               32

               W odniesieniu do składek będących przedmiotem postępowania głównego z przedłożonych Trybunałowi akt wynika, że składki te pochodzą od prywatnych podmiotów gospodarczych będących członkami zaangażowanej organizacji międzybranżowej lub niebędących członkami tej organizacji, lecz prowadzących działalność gospodarczą na właściwych rynkach. Mechanizm ten nie oznacza żadnego pośredniego bądź bezpośredniego transferu zasobów państwowych, środki zgromadzone w drodze zapłaty tych składek nie przechodzą nawet przez budżet państwa lub przez inny podmiot publiczny, a państwo nie rezygnuje z jakiegokolwiek tytułu z żadnych zasobów, takich jak podatki, opłaty, składki lub inne, które zgodnie z przepisami krajowymi powinny być wpłacone do budżetu państwa. Składki te zachowują prywatny charakter przez cały okres ich istnienia, a w wypadku niezapłacenia organizacja międzybranżowa powinna przeprowadzić w celu ich poboru zwykłe postępowanie sądowe w sprawach cywilnych lub handlowych, nie dysponując prerogatywami o charakterze państwowym.

               33

               Nie ma wątpliwości, że organizacje międzybranżowe są stowarzyszeniami prawa prywatnego i nie stanowią części administracji publicznej.

               34

               Niemniej jednak z orzecznictwa Trybunału wynika również, że nie jest konieczne wykazywanie we wszystkich przypadkach, iż miało miejsce przeniesienie zasobów państwowych, żeby można było uznać korzyść przyznaną jednemu przedsiębiorstwu lub kilku przedsiębiorstwom za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (zob. wyrok z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie C-482/99 Francja przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-4397, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).

               35

               Trybunał orzekł zatem, że art. 107 ust. 1 TFUE obejmuje wszystkie środki pieniężne, które organy publiczne mogą faktycznie przeznaczyć na wsparcie przedsiębiorstw, niezależnie od tego, czy środki te wchodzą na stałe w skład majątku państwa, czy też nie. W związku z tym nawet jeśli kwoty odpowiadające rozważanemu środkowi nie są stale w posiadaniu skarbu państwa, to fakt, że stale znajdują się pod kontrolą publiczną, a zatem w dyspozycji właściwych organów krajowych, wystarczy, aby mogły zostać uznane za zasoby państwowe (zob. ww. wyrok w sprawie Francja przeciwko Komisji, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).

               36

               Tymczasem w postępowaniu głównym ustanowione przez Trybunał w pkt 37 ww. wyroku w sprawie Francja przeciwko Komisji kryteria nie są spełnione. Pewne jest, że organy krajowe nie mogą faktycznie przeznaczyć zasobów pochodzących ze składek będących przedmiotem sporu w postępowaniu głównym na wsparcie niektórych przedsiębiorstw. Zainteresowana organizacja międzybranżowa decyduje o przeznaczeniu tych zasobów, które są w całości poświęcone na określone przez nią samą cele. Podobnie zasoby te nie znajdują się stale pod kontrolą publiczną i nie znajdują się w dyspozycji organów państwowych.

               37

               Ewentualny wpływ, jaki państwo członkowskie może wywierać na funkcjonowanie organizacji międzybranżowej w drodze decyzji o rozszerzeniu zakresu stosowania porozumienia międzybranżowego na wszystkie należące do danej branży przedsiębiorstwa, nie może zmienić ustaleń poczynionych w pkt 36 niniejszego wyroku.

               38

               Z przedłożonych Trybunałowi akt sprawy wynika bowiem, że będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym przepisy nie przyznają właściwemu organowi uprawnienia do kierowania zarządzaniem zasobami lub do wpływu na zarządzanie nimi. Ponadto, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 71 opinii, zgodnie z orzecznictwem właściwych sądów krajowych regulujące rozszerzenie zakresu obowiązywania porozumienia ustanawiającego składki w ramach organizacji międzybranżowej przepisy kodeksu rolnego uprawniają władze publiczne do poddawania CVO wyłącznie kontroli prawidłowości i zgodności z ustawą.

               39

               W odniesieniu do rzeczonej kontroli należy zauważyć, że art. L. 632-3 kodeksu rolnego nie pozwala na uzależnienie rozszerzenia zakresu obowiązywania porozumienia od zapewnienia realizacji konkretnych, ustalonych i określonych przez organy publiczne celów politycznych z uwagi na okoliczność, że artykuł ten nie wskazuje w sposób wyczerpujący bardzo ogólnych i zróżnicowanych celów, które powinno wspierać porozumienie międzybranżowe, by zakres jego obowiązywania mógł być rozszerzony przez właściwy organ administracyjny. Wniosku tego nie podważa przewidziany w art. L. 632–8-I tego kodeksu obowiązek informowania tych organów ex post o sposobie wykorzystania CVO.

               40

               Ponadto brak w przedłożonych Trybunałowi aktach sprawy jakiejkolwiek wskazówki, która pozwalałby na uznanie, że inicjatywa ustanowienia CVO wychodzi nie od samej organizacji międzybranżowej, lecz od organów publicznych. Należy podkreślić, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 90 opinii, że państwo działa wyłącznie jako instrument, który czyni obowiązkowymi składki ustanowione przez organizacje międzybranżowe dla zapewnienia realizacji celów, które organizacje te same określają.

               41

               Ani z uprawnienia państwa do uznania organizacji międzybranżowej zgodnie z art. L. 632–1 kodeksu rolnego, ani z uprawnienia tegoż państwa do rozszerzenia na wszystkie należące do danej branży przedsiębiorstwa zakresu stosowania porozumienia międzybranżowego zgodnie z art. L. 632–3 i L. 632-4 tego kodeksu nie można zatem wywnioskować, że prowadzone przez organizację międzybranżową działania można przypisać państwu.

               42

               Wreszcie Komisja podnosi, że działania organizacji międzybranżowych są w części finansowane ze środków publicznych i że, uwzględniając brak odrębnej księgowości w stosunku do środków publicznych i prywatnych, wszystkie środki organizacji międzybranżowych stanowią „zasoby państwowe”.

               43

               W tym względzie należy zauważyć, że pytanie prejudycjalne dotyczy tylko składek wpłaconych w ramach uznanej przez organ władzy krajowej organizacji międzybranżowej, a nie innych ewentualnych środków pochodzących z budżetu państwa.

               44

               Ponadto, jak podkreślił rzecznik generalny w pkt 57 opinii, zasoby prywatne wykorzystywane przez organizacje międzybranżowe nie stają się „zasobami publicznymi” wyłącznie dlatego, że są wykorzystywane łącznie z kwotami pochodzącymi ewentualnie z budżetu państwa.

               45

               Na podstawie powyższych rozważań na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że art. 107 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, iż ze względu na charakter rozpatrywanych działań, sposób ich finansowania oraz warunki ich przeprowadzania nie dotyczy pomocy państwa decyzja organu władzy krajowej rozszerzająca na wszystkie należące do branży rolnej przedsiębiorstwa zakres stosowania porozumienia, które, tak jak ma to miejsce w przypadku będącego przedmiotem postępowania głównego porozumienia międzybranżowego, ustanawia składkę w ramach uznanej przez organ władzy krajowej organizacji międzybranżowej, która to składka stała się w ten sposób obowiązkowa, a której celem jest umożliwienie prowadzenia działań informacyjnych, promocyjnych, z zakresu stosunków zewnętrznych, zapewnienie jakości i badań oraz działań mających na celu obronę interesów danego sektora.

         W przedmiocie kosztów

               46

               Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 107 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, iż ze względu na charakter rozpatrywanych działań, sposób ich finansowania oraz warunki ich przeprowadzania nie dotyczy pomocy państwa decyzja organu władzy krajowej rozszerzająca na wszystkie należące do branży rolnej przedsiębiorstwa zakres stosowania porozumienia, które, tak jak ma to miejsce w przypadku będącego przedmiotem postępowania głównego porozumienia międzybranżowego, ustanawia składkę w ramach uznanej przez organ władzy krajowej organizacji międzybranżowej, która to składka stała się w ten sposób obowiązkowa, a której celem jest umożliwienie prowadzenia działań informacyjnych, promocyjnych, z zakresu stosunków zewnętrznych, zapewnienie jakości i badań oraz działań mających na celu obronę interesów danego sektora.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: francuski.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 8 maja 2014 r. # Bimbo SA przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Odwołanie - Wspólnotowy znak towarowy - Postępowanie w sprawie sprzeciwu - Zgłoszenie słownego znaku towarowego BIMBO DOUGHNUTS - Wcześniejszy słowny hiszpański znak towarowy DOGHNUTS - Względne podstawy odmowy rejestracji - Rozporządzenie (WE) nr 40/94 - Artykuł 8 ust. 1 lit. b) - Całościowa ocena prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd - Niezależna pozycja odróżniającą jednego z elementów złożonego słownego znaku towarowego. # Sprawa C-591/12 P.

text:
               Strony
               Motywy wyroku
               Sentencja

            Strony
            W sprawie C‑591/12 P
            mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 10 grudnia 2012 r.,
            Bimbo SA , z siedzibą w Barcelonie (Hiszpania), reprezentowana przez C. Prata, abogado, oraz R. Ciulla, barrister,
            wnosząca odwołanie,
            w której pozostałymi uczestnikami postępowania są:
            Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM) , reprezentowany przez A. Folliarda-Monguirala oraz J. Crespa Carrilla, działających w charakterze pełnomocników,
            strona pozwana w pierwszej instancji,
            Panrico SA , z siedzibą w Esplugues de Llobregat (Hiszpania), reprezentowana przez D. Pellisé Urquizę, abogado,
            interwenient w pierwszej instancji,
            TRYBUNAŁ (druga izba),
            w składzie: R. Silva de Lapuerta, prezes izby, J.L. da Cruz Vilaça, G. Arestis, J.C. Bonichot i A. Arabadjiev (sprawozdawca), sędziowie,
            rzecznik generalny: P. Mengozzi,
            sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
            uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 7 listopada 2013 r.,
            po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 23 stycznia 2014 r.,
            wydaje następujący
            Wyrok

            Motywy wyroku
            1. W swoim odwołaniu Bimbo SA (zwana dalej „Bimbo”) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej Bimbo/OHIM – Panrico (BIMBO DOUGHNUTS) (T‑569/10, EU:T:2012:535, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd ten w części odrzucił i w części oddalił skargę mającą na celu, tytułem głównym, zmianę lub, posiłkowo, stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM) z dnia 7 października 2010 r. (sprawa R 838/2009‑4) dotyczącej postępowania w sprawie sprzeciwu pomiędzy Panrico SA (zwaną dalej „Panrico”) a Bimbo (zwanej dalej „sporną decyzją”).
            Ramy prawne
            2. Rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 1994, L 11, s. 1) zostało uchylone i zastąpione rozporządzeniem Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. L 78, s. 1). To ostatnie rozporządzenie weszło w życie w dniu 13 kwietnia 2009 r.
            3. Artykuł 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94, pod nagłówkiem „Względne podstawy odmowy rejestracji”, stanowił:
            „W wyniku sprzeciwu właściciela wcześniejszego znaku towarowego, zgłoszonego znaku towarowego nie rejestruje się, jeżeli:
            [...]
            b) z powodu identyczności lub podobieństwa do wcześniejszego znaku towarowego, identyczności lub podobieństwa towarów lub usług istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd opinii publicznej [odbiorców] na terytorium, na którym wcześniejszy znak towarowy jest chroniony; prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd obejmuje również prawdopodobieństwo skojarzenia z wcześniejszym znakiem towarowym”.
            Okoliczności powstania sporu
            4. Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu zostały przedstawione w pkt 1–14 zaskarżonego wyroku w następujący sposób:
            „1 W dniu 25 maja 2006 r. [Bimbo] dokonała w [OHIM] zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego na podstawie rozporządzenia [nr 40/94], ze zmianami {zastąpionego rozporządzeniem Rady [nr 207/2009]}.
            2 Znak, o którego rejestrację wniesiono, to słowne oznaczenie »BIMBO DOUGHNUTS«.
            3 Towary, dla których wystąpiono o rejestrację, należą do klasy 30 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami, i odpowiadają następującemu opisowi: »wyroby ciastkarskie i produkty piekarnicze, zwłaszcza pączki«.
            4 Zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego zostało opublikowane w Biuletynie Wspólnotowych Znaków Towarowych  nr 42/2006 z dnia 16 października 2006 r.
            5 W dniu 16 stycznia 2007 r. [Panrico] wniosła sprzeciw na podstawie art. 42 rozporządzenia nr 40/94 (obecnie art. 41 rozporządzenia nr 207/2009) wobec rejestracji zgłoszonego znaku towarowego dla wszystkich towarów, o których mowa w pkt 3 powyżej.
            6 Sprzeciw został oparty na kilku wcześniejszych słownych i graficznych krajowych i międzynarodowych znakach towarowych. Sprzeciw został oparty w szczególności na słownym hiszpańskim znaku towarowym DOGHNUTS, zarejestrowanym w dniu 18 czerwca 1994 r. pod nrem 1288926 dla towarów należących do klasy 30 i odpowiadających następującemu opisowi: „wszelkiego rodzaju wyroby i preparaty cukiernicze i ciastkarskie oraz wyroby i preparaty przeznaczone na słodycze; cukier, czekolada, herbata, kawa i ich substytuty; wanilia, esencje oraz wyroby i preparaty przeznaczone na crème caramel i ciastka, wyroby spożywcze na bazie czekolady i cukru, lody, wyroby cukiernicze, czekolady, pączki w kształcie okrągłym, gumy do żucia i biszkopty”.
            7 W uzasadnieniu sprzeciwu powołane zostały podstawy odmowy rejestracji określone w art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 i w art. 8 ust. 5 tegoż rozporządzenia.
            8 W dniu 25 maja 2009 r. Wydział Sprzeciwów uwzględnił sprzeciw.
            9 W dniu 24 lipca 2009 r. skarżąca wniosła do OHIM na podstawie art. 58–64 rozporządzenia nr 207/2009 odwołanie od decyzji Wydziału Sprzeciwów.
            10 [Sporną decyzją] Czwarta Izba Odwoławcza [(zwana dalej »Izbą Odwoławczą«)] oddaliła odwołanie. Podobnie jak Wydział Sprzeciwów Izba Odwoławcza ograniczyła się do porównania zgłoszonego znaku towarowego z wcześniejszym słownym hiszpańskim znakiem towarowym DOGHNUTS (zwanym dalej »wcześniejszym znakiem towarowym«) i stwierdziła na tej podstawie istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
            11 Izba Odwoławcza zauważyła, że »doughnut« jest słowem angielskim oznaczającym »[...] małe pulchne ciastko w kształcie grubego pierścienia sporządzone z ciasta«. Według Izby Odwoławczej słowo to nie istnieje w języku hiszpańskim, w którym jego odpowiednikami są »dónut« lub »rosquilla«. Izba Odwoławcza uznała, że dla przeciętnego konsumenta hiszpańskiego (z wyjątkiem mówiących po angielsku) słowo »doughnut« nie opisuje rozpatrywanego produktu ani jego właściwości i nie wykazuje szczególnej konotacji w odniesieniu do nich. Zdaniem Izby Odwoławczej wcześniejszy znak towarowy, tak jak zgłoszone oznaczenie, jest postrzegany przez większość konsumentów jako termin cudzoziemski lub fantazyjny.
            12 Izba Odwoławcza uznała poza tym, że rozpatrywane oznaczenia są podobne w zakresie, w jakim wcześniejszy znak towarowy jest zawarty w sposób niemal identyczny w zgłoszonym znaku towarowym. Rozpatrywane znaki towarowe cechują się jej zdaniem przeciętnym stopniem podobieństwa wizualnego i fonetycznego. Porównanie konceptualne nie jest możliwe.
            13 Towary oznaczone kolidującymi ze sobą znakami towarowymi są według Izby Odwoławczej identyczne. Charakter odróżniający wcześniejszego znaku towarowego jest przeciętny.
            14 Izba Odwoławcze stwierdziła, że uwzględniając przeciętny charakter odróżniający wcześniejszego znaku towarowego, w ramach całościowej oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd – ze względu na przeciętny stopień podobieństwa wizualnego i fonetycznego oznaczeń – istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd właściwych konsumentów w odniesieniu do wszystkich zakwestionowanych towarów, które zostały uznane za identyczne”.
            Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
            5. Bimbo wniosła skargę mającą na celu, tytułem głównym, zmianę spornej decyzji, a posiłkowo – stwierdzenie jej nieważności.
            6. Na poparcie żądania stwierdzenia nieważności spornej decyzji Bimbo podniosła dwa zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia art. 75 i 76 rozporządzenia nr 207/2009, a drugi – naruszenia art. 8 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia.
            7. Zaskarżonym wyrokiem Sąd uznał za niedopuszczalne żądanie zmiany spornej decyzji i oddalił zarzuty mające na celu stwierdzenie nieważności tej decyzji.
            Żądania stron
            8. Bimbo wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności spornej decyzji oraz obciążenie OHIM kosztami postępowania.
            9. OHIM wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania i obciążenie Bimbo kosztami postępowania.
            10. Panrico wnosi do Trybunału o uznanie jej odpowiedzi na odwołanie za dopuszczalną i zasadną, utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku i obciążenie Bimbo kosztami postępowania.
            W przedmiocie odwołania
            11. Na poparcie odwołania Bimbo podnosi jedyny zarzut, który dzieli się na dwie części i dotyczy naruszenia art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
            12. Jako że w niniejszym przypadku zgłoszenie do rejestracji spornego wspólnotowego znaku towarowego zostało dokonane w dniu 25 maja 2006 r., a data ta jest decydująca dla celów określenia mającego zastosowanie prawa materialnego (zob. podobnie postanowienia: Shah i Shah/Three-N-Products Private, C‑14/12 P, EU:C:2013:349, pkt 2; DMK/OHIM, C‑346/12 P, EU:C:2013:397, pkt 2), niniejszy spór podlega z jednej strony przepisom proceduralnym rozporządzenia nr 207/2009, a z drugiej strony przepisom materialnym rozporządzenia nr 40/94.
            W przedmiocie części pierwszej jedynego zarzutu
            Argumentacja stron
            13. Bimbo utrzymuje przede wszystkim, że w rozumowaniu widniejącym w pkt 97 zaskarżonego wyroku Sąd pomylił pojęcia „charakteru odróżniającego” oraz „elementu pozbawionego wszelkiego znaczenia” z jednej strony z pojęciem „niezależnej pozycji odróżniającej” z drugiej strony. Ani samoistnego charakteru odróżniającego, ani stopnia znaczenia jednego z elementów złożonego znaku towarowego nie można mylić z odróżniającą pozycją tego elementu w tym znaku towarowym. Termin „pozycja” sugeruje zdaniem Bimbo, że chodzi o pojęcie, które należy oceniać w świetle cech charakterystycznych pozostałych elementów tworzących dane oznaczenie.
            14. Następnie zdaniem Bimbo z rozumowania Sądu wynika, że każdy znak towarowy złożony z dwóch elementów, z których jednym jest znak towarowy cieszący się renomą, zaś drugim znak towarowy mający charakter przeciętnie odróżniający, pozbawiony szczególnego znaczenia dla właściwego kręgu odbiorców, będzie uznany za złożony z dwóch elementów o niezależnej pozycji odróżniającej. Według Bimbo Trybunał uznał zaś, że przeciętny konsument postrzega zwykle znak towarowy jako całość, i tylko w szczególnych przypadkach Trybunał dopuścił, iż nie można wykluczyć, że element złożonego znaku towarowego może zachować niezależną pozycję odróżniającą w danym złożonym oznaczeniu.
            15. W tym samym duchu Trybunał potwierdził w pkt 38 wyroku Becker/Harman International Industries (C‑51/09 P, EU:C:2010:368), że w złożonym znaku towarowym nazwisko nie zachowuje we wszystkich przypadkach niezależnej pozycji odróżniającej tylko ze względu na to, że jest postrzegane jako takie. Stwierdzenie takiej pozycji może opierać się tylko na badaniu wszystkich czynników mających znaczenie w danej sprawie.
            16. Wreszcie Bimbo podnosi, że jej zdaniem zastosowanie przez Sąd pojęcia „jednostkowej całości” i „logicznej jednostki” nie pojawiają się w orzecznictwie Trybunału. Jeśli poprzez te pojęcia Sąd rozumiał, że złożony znak towarowy zawiera różne „niezależne” elementy, okoliczność ta nie oznaczałaby, iż elementy te zajmują niezależną pozycję odróżniającą.
            17. OHIM i Panrico podważają zasadność argumentacji Bimbo. W szczególności OHIM podnosi, że pierwsza część podniesionego jedynego zarzutu jest niedopuszczalna, albowiem z pkt 97 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd ograniczył się do zbadania konkretnego znaczenia oznaczenia, o którego rejestrację wniesiono, a zatem dokonał oceny stanu faktycznego.
            Ocena Trybunału
            18. Co się tyczy dopuszczalności pierwszej części podniesionego jedynego zarzutu, należy zauważyć, że Bimbo zarzuca Sądowi pomylenie pewnych pojęć prawnych, naruszenie reguły, zgodnie z którą niezależna pozycja odróżniająca jednego z elementów złożonego znaku towarowego może zostać stwierdzona tylko wyjątkowo, i zastosowanie terminologii obcej orzecznictwu w tej dziedzinie. W rezultacie wbrew temu, co uważa OHIM, Bimbo nie ogranicza się do żądania dokonania przez Trybunał nowej oceny stanu faktycznego, lecz zarzuca Sądowi popełnienie naruszeń prawa. Wynika z tego, że ta część zarzutu jest dopuszczalna.
            19. Co do istoty sprawy należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 istnieje wtedy, gdy odbiorcy mogliby uznać, że dane towary lub usługi pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub ewentualnie z przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo (zob. wyroki: OHIM/Shaker, C‑334/05 P, EU:C:2007:333, pkt 33; Nestlé/OHIM, C‑193/06 P, EU:C:2007:539, pkt 32).
            20. Istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia odbiorców w błąd należy oceniać całościowo, przy uwzględnieniu wszystkich czynników mających znaczenie w danej sprawie (zob. podobnie wyroki: SABEL, C‑251/95, EU:C:1997:528, pkt 22; OHIM/Shaker, EU:C:2007:333, pkt 34; Nestlé/OHIM, EU:C:2007:539, pkt 33).
            21. Całościową ocenę prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w zakresie, w jakim dotyczy ona wizualnego, fonetycznego lub konceptualnego podobieństwa kolidujących ze sobą znaków, należy oprzeć na wywieranym przez nie całościowym wrażeniu, ze szczególnym uwzględnieniem ich elementów odróżniających i dominujących. Sposób postrzegania znaków towarowych przez przeciętnych konsumentów danych towarów lub usług odgrywa w całościowej ocenie wspomnianego prawdopodobieństwa decydującą rolę. W tym względzie przeciętny konsument postrzega zwykle znak towarowy jako całość, nie poddając analizie jego poszczególnych detali (zob. podobnie wyroki: SABEL, EU:C:1997 :528, pkt 23; OHIM/Shaker, EU:C:2007:333, pkt 35; Nestlé/OHIM, EU:C:2007:539, pkt 34).
            22. Ocena podobieństwa dwóch znaków towarowych nie może ograniczyć się do zbadania tylko jednego z elementów tworzących dany złożony znak towarowy i porównania go z innym znakiem towarowym. Przeciwnie, porównania należy dokonać poprzez analizę danych znaków towarowych postrzeganych każdy jako całość (wyrok OHIM/Shaker, EU:C:2007:333, pkt 41).
            23. Całościowe wrażenie utrwalone w pamięci właściwego kręgu odbiorców przez złożony znak towarowy może w pewnych okolicznościach zostać zdominowane przez jeden lub kilka z jego składników. Jednakże tylko wtedy, gdy wszystkie pozostałe składniki znaku towarowego są bez znaczenia, ocenę podobieństwa można przeprowadzić wyłącznie na podstawie elementu dominującego (wyroki: OHIM/Shaker, EU:C:2007:333, pkt 41, 42; a także Nestlé/OHIM, EU:C:2007:539, pkt 42, 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
            24. W tym względzie Trybunał uściślił, że nie można wykluczyć, iż wcześniejszy znak towarowy używany przez osobę trzecią w oznaczeniu złożonym zawierającym nazwę przedsiębiorstwa tej osoby zachowuje w tym oznaczeniu złożonym niezależną pozycję odróżniającą. Z tego względu dla celów stwierdzenia istnienia wprowadzenia w błąd wystarczy, by z uwagi na niezależną pozycję odróżniającą zachowaną przez wcześniejszy znak towarowy odbiorcy przypisywali właścicielowi tego znaku towarowego pochodzenie również towarów lub usług oznaczonych oznaczeniem złożonym (wyrok Medion, C‑120/04, EU:C:2005:594, pkt 30, 36; a także postanowienie Perfetti Van Melle/OHIM, C‑353/09 P, EU:C:2011:73, pkt 36).
            25. Jednakże element oznaczenia złożonego nie zachowuje takiej niezależnej pozycji odróżniającej, jeśli element ten tworzy z pozostałym elementem lub pozostałymi elementami oznaczenia przy łącznym ich rozpatrywaniu jednostkę mającą inne znaczenie w stosunku do znaczenia wspomnianych elementów rozpatrywanych oddzielnie (zob. podobnie postanowienie ecoblue/OHIM i Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, C‑23/09 P, EU:C:2010:35, pkt 47; wyrok Becker/Harman International Industries, EU:C:2010:368, pkt 37, 38; a także postanowienie Perfetti Van Melle/OHIM, EU:C:2011:73, pkt 36, 37).
            26. W niniejszym przypadku Sąd stwierdził w pkt 79 i 81 zaskarżonego wyroku, że nawet przy założeniu, iż element „bimbo” zajmuje pozycję dominującą w ramach znaku towarowego, o którego rejestrację wniesiono, element „doughnuts” nie jest bez znaczenia w całościowym wrażeniu wywieranym przez ten znak towarowy i powinien z tego względu być brany pod uwagę przy porównaniu kolidujących ze sobą znaków towarowych.
            27. W pkt 97 tego wyroku Sąd uściślił, że skoro element „doughnut” jest pozbawiony jakiegokolwiek znaczenia dla właściwego kręgu odbiorców, element ten nie tworzy z pozostałym elementem oznaczenia przy łącznym ich rozpatrywaniu jednostki mającej inne znaczenie w stosunku do znaczenia wspomnianych elementów rozpatrywanych oddzielnie. Stwierdził zatem, że element „doughnuts” zachowuje niezależną pozycję odróżniającą w ramach znaku towarowego, o którego rejestrację wniesiono, i powinien z tego względu być brany pod uwagę przy całościowej ocenie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.
            28. W pkt 100 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że przy uwzględnieniu wszystkich mających znaczenie czynników rozpatrywanego przypadku całościowa ocena potwierdza stwierdzenie Izby Odwoławczej, zgodnie z którym istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd.
            29. Zatem Sąd nie uznał istnienia prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd na podstawie samego stwierdzenia, że element „doughnuts” zajmuje w ramach zgłoszonego znaku towarowego niezależną pozycję odróżniającą, ale wyprowadził je z całościowej oceny, która obejmuje różne etapy badania wynikające z orzecznictwa wspomnianego w pkt 19–25 niniejszego wyroku i w ramach której wziął pod uwagę czynniki mające znaczenie w danym przypadku. W ten sposób dokładnie zastosował art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94.
            30. Stwierdzenia tego nie podważają pozostałe argumenty przedstawione przez Bimbo.
            31. W zakresie, w jakim Bimbo zarzuca Sądowi przede wszystkim, że zastosował w pkt 97 zaskarżonego wyroku pojęcia „charakteru odróżniającego” i „elementu pozbawionego wszelkiego znaczenia”, wystarczy zauważyć, iż Sąd ograniczył się w tym punkcie do odrzucenia twierdzeń Bimbo mających na celu wykazanie, że ze względu na to, że element „doughnut” jest pozbawiony charakteru odróżniającego, nie powinien on być brany pod uwagę przy ocenie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.
            32. Sąd w ten sposób uzupełnił swoją ocenę widniejącą w pkt 81 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którą wspomniany element nie jest bez znaczenia w całościowym wrażeniu wywieranym przez zgłoszony do rejestracji znak towarowy i powinien z tego względu być brany pod uwagę przy porównaniu kolidujących ze sobą znaków towarowych. Czyniąc to, w żaden sposób nie pomylił rozpatrywanych pojęć.
            33. Następnie w zakresie, w jakim Bimbo podnosi, że Sąd naruszył regułę stanowiącą, że stwierdzenie niezależnej pozycji odróżniającej jednego z elementów złożonego oznaczenia stanowi wyjątek, który powinien zostać należycie uzasadniony w stosunku do ogólnej reguły stanowiącej, że konsument postrzega zwykle znak towarowy jako całość, należy zauważyć, iż badanie istnienia niezależnej pozycji odróżniającej jednego z elementów złożonego oznaczenia ma na celu ustalenie tych ze wspomnianych elementów, które będą postrzegane przez docelowy krąg odbiorców.
            34. Jak zauważył bowiem rzecznik generalny w pkt 25 i 26 opinii, w każdym indywidualnym przypadku należy za pomocą w szczególności analizy komponentów oznaczenia oraz ich względnej wagi w postrzeganiu przez docelowy krąg odbiorców określić całościowe wrażenie wywoływane przez oznaczenie, o którego rejestrację wniesiono, w pamięci wspomnianego kręgu odbiorców i przeprowadzić następnie – w świetle tego całościowego wrażenia i wszystkich czynników istotnych w danej sprawie – ocenę prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.
            35. Tymczasem, po pierwsze, określenie elementów oznaczenia złożonego, które przyczyniają się do całościowego wrażenia wywoływanego przez to oznaczenie w pamięci docelowego kręgu odbiorców, jest dokonywane przed całościową oceną prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd dotyczącego rozpatrywanych oznaczeń. Taka ocena powinna opierać się na całościowym wrażeniu wywieranym przez kolidujące ze sobą znaki towarowe, skoro przeciętny konsument postrzega zwykle znak towarowy jako całość, nie poddając analizie jego poszczególnych detali, jak zostało przypomniane w pkt 21 niniejszego wyroku. Z tego względu nie można uznać, że chodzi tu o wyjątek, który powinien zostać należycie uzasadniony w stosunku do tej ogólnej reguły.
            36. Po drugie, należy podkreślić, że indywidualna ocena każdego oznaczenia, jakiej wymaga utrwalone orzecznictwo Trybunału, powinna zostać przeprowadzona w zależności od szczególnych okoliczności danego przypadku i nie można z tego względu uważać, że podlega ogólnym domniemaniom. Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 24 opinii, z orzecznictwa ukształtowanego po wyroku Medion (EU:C:2005:594) wynika, że Trybunał nie wprowadził w tym wyroku odstępstwa od zasad rządzących oceną prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.
            37. Wreszcie, co się tyczy argumentacji streszczonej w pkt 16 niniejszego wyroku, należy stwierdzić, że wyrażenia „jednostkowa całość” i „logiczna jednostka”, zastosowane przez Sąd w pkt 97 zaskarżonego wyroku, odpowiadają wyrażeniu „jednostka mająca inne znaczenie”, użytemu przez Trybunał w orzecznictwie wspomnianym w pkt 25 niniejszego wyroku.
            38. Z powyższych rozważań wynika, że ocena, której dokonał Sąd, nie narusza prawa w sposób zarzucany przez Bimbo i w rezultacie pierwszą część podniesionego jedynego zarzutu należy oddalić jako bezzasadną.
            W przedmiocie części drugiej jedynego zarzutu
            Argumentacja stron
            39. Bimbo uważa przede wszystkim, że Sąd oparł stwierdzenie dotyczące istnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd na domniemaniu, zgodnie z którym element „doughnut” zajmuje niezależną pozycję odróżniającą, nie biorąc pod uwagę wszystkich pozostałych czynników właściwych niniejszej sprawie.
            40. Otóż Sąd nie wziął zdaniem Bimbo pod uwagę, że znak towarowy, o którego rejestrację wniesiono, jest charakterystyczny ze względu na swój pierwszy element, „bimbo”, będący znakiem towarowym cieszącym się dużą renomą w Hiszpanii w odniesieniu do towarów, dla których wniesiono o rejestrację tego znaku towarowego. Nie wskazał też na to, że wcześniejszy znak towarowy nie ma wysoce lub szczególnie odróżniającego charakteru i że termin „doughnut” nie jest odtworzony w sposób identyczny w znaku towarowym, o którego rejestrację wniesiono.
            41. Następnie Bimbo podnosi, że moc cieszącego się renomą znaku towarowego, który jest pierwszym elementem złożonego znaku towarowego, pozwala zazwyczaj uniknąć tego, by całościowe wrażenie wywierane przez ten znak było postrzegane przez właściwy krąg odbiorców jako powodujące przypisanie pochodzenia rozpatrywanych towarów właścicielowi wcześniejszego znaku towarowego lub przedsiębiorstwom powiązanym gospodarczo.
            42. Tym samym według Bimbo Sąd, aby móc stwierdzić istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w przypadku kolidujących ze sobą znaków towarowych, powinien był uzasadnić powody, dla których wyjątkowo w danym przypadku zgłoszony do rejestracji znak towarowy miałby powodować prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w świetle całościowego wrażenia wywoływanego u właściwego kręgu odbiorców.
            43. Wreszcie w ocenie Bimbo przy ocenie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd Sąd nie wziął należycie pod uwagę okoliczności, że wbrew zwyczajom panującym w sektorze handlu, którego dotyczy sprawa zakończona wyrokiem Medion (EU:C:2005:594), w sektorze piekarnictwa zawieranie umów handlowych lub stowarzyszanie się dla celów oferowania produktów jest bardzo nietypowe.
            44. OHIM i Panrico podważają argumentację przedstawioną przez Bimbo.
            Ocena Trybunału
            45. Przede wszystkim, jak rzecznik generalny zauważył w pkt 37–42 opinii, w świetle rozumowania widniejącego w szczególności w pkt 91–100 zaskarżonego wyroku nie można zarzucać Sądowi, że wyprowadził automatyczny wniosek co do prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w przypadku kolidujących ze sobą oznaczeń ze stwierdzenia niezależnej pozycji odróżniającej elementu „doughnuts” w znaku towarowym, o którego rejestrację wniesiono.
            46. Z punktów tych wynika bowiem, że Sąd dokonał całościowej oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd i wziął w tym celu pod uwagę czynniki właściwe dla danego przypadku. Ponadto ocena ta opiera się na szczegółowym badaniu w pkt 52–89 zaskarżonego wyroku wszystkich okoliczności podniesionych przez Bimbo, a w szczególności renomy tego znaku towarowego. Argumentacja przedstawiona w tym względzie przez tę spółkę przed Trybunałem wynika zatem z błędnego odczytania tego wyroku i z tego względu należy ją oddalić.
            47. Następnie w świetle stwierdzeń dokonanych w pkt 33 i 34 niniejszego wyroku argumentacja streszczona w jego pkt 41 i 42 wynika z błędnej interpretacji właściwego orzecznictwa i należy ją z tego względu pominąć.
            48. Wreszcie, co się tyczy przedstawionej przez Bimbo argumentacji streszczonej w pkt 43 niniejszego wyroku, wystarczy stwierdzić, że jak OHIM słusznie podniósł, została ona przytoczona po raz pierwszy przed Trybunałem i z tego względu należy ją zgodnie z utrwalonym orzecznictwem odrzucić jako niedopuszczalną.
            49. Wynika z tego, że drugą część jedynego zarzutu podniesionego przez Bimbo należy w części odrzucić jako niedopuszczalną, a w części oddalić jako bezzasadną.
            50. W rezultacie należy oddalić jedyny zarzut podniesiony na poparcie odwołania i oddalić to odwołanie.
            W przedmiocie kosztów
            51. Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
            52. Ponieważ Bimbo przegrała sprawę, a OHIM oraz Panrico wniosły o obciążenie jej kosztami postępowania, spółkę tę należy obciążyć kosztami postępowania.

            Sentencja
            Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
            1) Odwołanie zostaje oddalone.
            2) Bimbo SA zostaje obciążona kosztami postępowania.


title: Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (pierwsza izba) z dnia 9 września 2008 r. # Luis Ritto przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawy pracownicze - Urzędnicy - Zwrot nienależnego świadczenia. # Sprawa F-18/08.

text:
      WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ (pierwsza izba)
      z dnia 9 września 2008 r.
      Sprawa F-18/08

      Luis Ritto
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Służba publiczna – Urzędnicy – Zwrot nadpłaconych kwot – Dodatek na gospodarstwo domowe – Oczywista nieprawidłowość wypłaty
      Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 236 WE i 152 EWEA, w której L. Ritto żąda stwierdzenia nieważności decyzji Komisji z dnia
         14 maja 2007 r. informującej o pozbawieniu go ze skutkiem od dnia 1 września 2001 r. dodatku na gospodarstwo domowe oraz o tym,
         że kwota, jaką z tego tytułu pobierał od wspomnianej daty podlega zwrotowi na podstawie art. 85 regulaminu pracowniczego,
         która to decyzja została wydana wraz z decyzjami Komisji z dnia 1 i 21 czerwca 2007 r. określającymi warunki tego zwrotu,
         jak również stwierdzenia nieważności decyzji Komisji z dnia 7 listopada 2007 r. oddalającej jego zażalenie na wspomniane decyzje.

      Orzeczenie: Skarga zostaje oddalona. Skarżący zostaje obciążony kosztami postępowania.

      Streszczenie

      Urzędnicy – Zwrot nadpłaconych kwot – Przesłanki
      (regulamin pracowniczy, art. 85; załącznik VII, art. 1 ust. 3)
      Z art. 85 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego wynika, że aby kwota wypłacona bez podstawy prawnej mogła podlegać zwrotowi,
         konieczne jest przedstawienie dowodu na to, że osoba, która ją otrzymała, była faktycznie świadoma braku podstawy prawnej
         wypłaty lub że brak tej podstawy był na tyle oczywisty, że osoba ta musiała być go świadoma. W braku dowodu, że osoba, która
         otrzymała daną kwotę, była faktycznie świadoma bezpodstawnego charakteru wypłaty, należy zbadać okoliczności, w których dokonano
         wypłaty, celem ustalenia, czy wspomniany brak podstawy powinien był być oczywisty.

      Wyrażenie „na tyle oczywisty”, charakteryzujące brak podstawy prawnej wypłaty w rozumieniu art. 85 akapit pierwszy regulaminu
         pracowniczego, oznacza nie to, że osoba, która otrzymała nienależnie wypłaconą kwotę jest zwolniona z jakiegokolwiek obowiązku
         zastanowienia lub kontroli, lecz że zwrot należy się, gdy mamy do czynienia z błędem, który nie umknie uwadze urzędnika wykazującego
         zwykłą staranność.

      Samo brzmienie art. 1 ust. 3 załącznika VII do regulaminu pracowniczego pozwala ustalić każdemu urzędnikowi, nawet nieposiadającemu
         wykształcenia prawniczego, że prawo do dodatku na gospodarstwo domowe przysługuje tylko pod warunkiem, że dochody z tytułu
         pracy zarobkowej małżonka urzędnika nie przekraczają określonego progu. Ponadto urzędnik zajmujący wysokie stanowisko w hierarchii
         zawodowej, posiadający długi staż pracy i duże doświadczenie, nie może nie być świadom konsekwencji przekroczenia progu, o którym
         mowa w art. 1 ust. 3 załącznika VII do regulaminu pracowniczego.

      Okoliczność, że każdego roku urzędnik przedstawiał administracji zaświadczenia o dochodach z tytułu pracy zarobkowej małżonka,
         nie zwalnia go z konieczności ustalenia dla własnych potrzeb, że dochody te przekraczają próg określony w art. 1 ust. 3 załącznika
         VII do regulaminu pracowniczego. W każdym razie okoliczność, że administracja dopuściła się błędu czy zaniedbania pozostaje
         bez znaczenia dla zastosowania art. 85 regulaminu pracowniczego, który zakłada właśnie, że administracja popełniła błąd w związku
         z wypłatą danej kwoty bez podstawy prawnej. Nie chodzi bowiem o to, czy błąd był oczywisty dla administracji, lecz czy był
         oczywisty dla zainteresowanego. Tymczasem ponieważ skarżący jak każdy urzędnik ma osobisty interes w sprawdzeniu wypłacanych
         mu co miesiąc kwot, jego sytuacji nie można porównać z sytuacją administracji odpowiedzialnej za zapewnienie wypłat tysięcy
         wynagrodzeń i dodatków różnego rodzaju.

      (zob. pkt 29–31, 34, 36, 39, 40)
      Odesłanie:
      Trybunał: sprawa 71/72 Kuhl przeciwko Radzie, 27 czerwca 1973 r., Rec. s. 705, pkt 11; sprawa 252/78 Broe przeciwko Komisji,
         11 lipca 1979 r., Rec. s. 2393, pkt 11, 13; sprawa 142/78 Berghmans przeciwko Komisji, 11 października 1979 r., Rec. s. 3125,
         pkt 9

      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑111/89 Scheiber przeciwko Radzie, 12 lipca 1990 r., Rec. s. II‑429, pkt 43; sprawa T‑107/92
         White przeciwko Komisji, 10 lutego 1994 r., RecFP s. I‑A‑41, II‑143, pkt 38; sprawa T‑38/93 Stahlschmidt przeciwko Parlamentowi,
         24 lutego 1994 r., RecFP s. I‑A‑65, II‑227, pkt 23; sprawa T‑205/01 Ronsse przeciwko Komisji, 5 listopada 2002 r., RecFP s. I‑A‑211,
         II‑1065, pkt 47– 49; sprawy połączone T‑180/02 i T‑113/03 Gouvras przeciwko Komisji, 15 lipca 2004 r., Zb.Orz.SP s. I‑A‑225,
         II‑987, pkt 76


title: Wyrok Trybunału (dziewiąta izba) z dnia 18 lipca 2013 r.#Green – Swan Pharmaceuticals CR, a.s. przeciwko Státní zemědělská a potravinářská inspekce, ústřední inspektorát.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Nejvyšší správní soud.#Ochrona konsumentów – Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 – Oświadczenia żywieniowe lub zdrowotne dotyczące żywności – Artykuł 2 ust. 2 pkt 6 – Pojęcie „oświadczenia o zmniejszeniu ryzyka choroby” – Artykuł 28 ust. 2 – Produkty opatrzone znakami towarowymi lub markami – Przepisy przejściowe.#Sprawa C-299/12.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (dziewiąta izba)
      z dnia 18 lipca 2013 r. (
            *1
         )
      „Ochrona konsumentów — Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 — Oświadczenia żywieniowe lub zdrowotne dotyczące żywności — Artykuł 2 ust. 2 pkt 6 — Pojęcie „oświadczenia o zmniejszeniu ryzyka choroby” — Artykuł 28 ust. 2 — Produkty opatrzone znakami towarowymi lub markami — Przepisy przejściowe”
      W sprawie C‑299/12
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Nejvyšší správní soud (Republika Czeska) postanowieniem z dnia 10 maja 2012 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 18 czerwca 2012 r., w postępowaniu:

         Green – Swan Pharmaceuticals CR, a.s.

      przeciwko

         Státní zemědělská a potravinářská inspekce, ústřední inspektorát,

      TRYBUNAŁ (dziewiąta izba),
      w składzie: J. Malenovský, prezes izby, M. Safjan (sprawozdawca) i A. Prechal, sędziowie,
      rzecznik generalny: M. Wathelet,
      sekretarz: A. Calot Escobar,
      uwzględniając pisemny etap postępowania,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu rządu czeskiego przez M. Smolka i S. Šindelkovą, działających w charakterze pełnomocników,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez S. Grünheid i P. Němečkovą, działające w charakterze pełnomocników,

         podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 ust. 2 pkt 6 i art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz.U. L 404, s. 9; sprostowanie Dz.U. 2007, L 12, s. 3), zmienionego rozporządzeniem Komisji (UE) nr 116/2010 z dnia 9 lutego 2010 r. (Dz.U. L 37, s. 16) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1924/2006”).

               2

               Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między Green – Swan Pharmaceuticals CR, a.s. (zwaną dalej „spółką Green – Swan Pharmaceuticals”) a Státní zemědělská a potravinářská inspekce, ústřední inspektorát (czeską główną inspekcją artykułów rolno-spożywczych) w przedmiocie zakwalifikowania oświadczenia znajdującego się na opakowaniu jednego z suplementów żywności.

         Ramy prawne

         Uregulowania Unii

               3

               Artykuł 1 ust. 1–3 rozporządzenia nr 1924/2006 stanowi:
               „1.   Niniejsze rozporządzenie harmonizuje przepisy ustawowe, wykonawcze i działania administracyjne państw członkowskich odnoszące się do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych w celu zapewnienia skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego przy jednoczesnym zapewnianiu wysokiego poziomu ochrony konsumentów.
               2.   Niniejsze rozporządzenie znajduje zastosowanie do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych zawartych w przekazach komercyjnych, zarówno w etykietowaniu, przy prezentacji, jak i w reklamach żywności przeznaczonej dla konsumentów końcowych.
               […]
               3.   Znak towarowy, marka lub nazwa marketingowa pojawiające się na etykiecie, przy prezentacji lub w reklamie żywności, która może być odbierana [które mogą być odbierane] jako oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne, mogą być stosowane bez poddania ich procedurze uzyskania zezwolenia przewidzianej w niniejszym rozporządzeniu, pod warunkiem że towarzyszy im oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne na tej samej etykiecie, przy prezentacji lub w reklamie, które spełnia wymogi niniejszego rozporządzenia”.

               4

               Artykuł 2 tego rozporządzenia zawiera następujące definicje:
               „1.   Do celów niniejszego rozporządzenia […]:
               […]
               2.   Zastosowanie mają również następujące definicje:

                        1)

                        »oświadczenie« oznacza każdy komunikat lub przedstawienie, które, zgodnie z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi, nie są obowiązkowe, łącznie z przedstawieniem obrazowym, graficznym lub symbolicznym w jakiejkolwiek formie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że żywność ma szczególne właściwości;

                  […]

                        5)

                        »oświadczenie zdrowotne« oznacza każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników a zdrowiem;

                        6)

                        »oświadczenie o zmniejszaniu ryzyka choroby« oznacza każde oświadczenie zdrowotne, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że spożycie danej kategorii żywności, danej żywności lub jednego z jego [jej] składników znacząco zmniejsza jakiś czynnik ryzyka w rozwoju choroby dotykającej ludzi;

                  […]”.

               5

               Artykuł 3 tego rozporządzenia, „Zasady ogólne dotyczące wszystkich oświadczeń”, stanowi:
               „Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne mogą być stosowane przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności wprowadzanej na rynek we Wspólnocie jedynie w przypadku, gdy są one zgodne z przepisami niniejszego rozporządzenia.
               […]”.

               6

               Zgodnie z art. 10 ust. 1 omawianego rozporządzenia:
               „Oświadczenia zdrowotne są zabronione, o ile nie są one zgodne z ogólnymi wymaganiami zawartymi w rozdziale II [obejmującym art. 3–7] i wymaganiami szczególnymi zawartymi w niniejszym rozdziale oraz o ile nie zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i nie figurują w wykazie dozwolonych oświadczeń zawartym w art. 13 i 14”.

               7

               W art. 14 rozporządzenia nr 1924/2006, „Oświadczenia o zmniejszaniu ryzyka choroby oraz oświadczenia odnoszące się do rozwoju i zdrowia dzieci”, ust. 1 stanowi:
               „Nie naruszając art. 2 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2000/13/WE, oświadczenia o zmniejszaniu ryzyka choroby mogą być stosowane po uzyskaniu zezwolenia na wpisanie ich do wspólnotowego wykazu dopuszczalnych oświadczeń wraz ze wszelkimi niezbędnymi warunkami stosowania tych oświadczeń, zgodnie z procedurą określoną w art. 15, 16, 17 i 19 niniejszego rozporządzenia:

                        a)

                        oświadczenia o zmniejszaniu ryzyka choroby;

                  […]”.

               8

               Artykuł 20 tego rozporządzenia, dotyczący rejestru wspólnotowego, stanowi:
               „1.   Komisja tworzy i prowadzi wspólnotowy rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, zwany dalej »rejestrem«.
               2.   Rejestr zawiera:

                        a)

                        oświadczenia żywieniowe i warunki, które mają do nich zastosowanie zgodnie z załącznikiem;

                        b)

                        ograniczenia przyjęte zgodnie z art. 4 ust. 5;

                        c)

                        dozwolone oświadczenia zdrowotne i warunki, które mają do nich zastosowanie zgodnie z art. 13 ust. 3 i 5, art. 14 ust. 1, art. 19 ust. 2, art. 21, art. 24 ust. 2 oraz art. 28 ust. 6 oraz środki krajowe, o których mowa w art. 23 ust. 3;

                        d)

                        wykaz odrzuconych oświadczeń zdrowotnych i powody ich odrzucenia.

                  […]
               3.   Rejestr jest dostępny publicznie”.

               9

               Artykuł 28 tego rozporządzenia, „Środki przejściowe”, przewiduje w ust. 2:
               „Produkty opatrzone znakami towarowymi lub markami istniejącymi przed dniem 1 stycznia 2005 r., które nie są zgodne z niniejszym rozporządzeniem, mogą pozostawać w obrocie rynkowym do dnia 19 stycznia 2022 r., po czym będą miały zastosowanie przepisy niniejszego rozporządzenia”.

         Uregulowania czeskie

               10

               Artykuł 17 ust. 2 zákon č. 110/1997 Sb., o potravinách a tabákových výrobcích a o změně a doplnění některých souvisejících zákonů (ustawy nr 110/1997 o produktach żywnościowych i tytoniowych oraz o zmianie i uzupełnieniu niektórych powiązanych ustaw), w brzmieniu mającym zastosowanie w postępowaniu głównym, stanowi, że prowadzący działalność gospodarczą w zakresie produkcji żywności dopuszcza się naruszenia o charakterze administracyjnoprawnym, jeżeli:

                        „a)

                        nie dopełnia obowiązku przestrzegania wymogów dotyczących bezpieczeństwa żywności, określonych przez mające bezpośrednie zastosowanie uregulowania Wspólnot […] ustanawiające wymogi w odniesieniu do żywności, lub

                        b)

                        poprzez zachowanie się inne niż opisane w lit. a) nie dopełnia obowiązku przewidzianego przez mające bezpośrednie zastosowanie uregulowania Wspólnot […] ustanawiające wymogi w odniesieniu do żywności”.

         Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

               11

               Jak wynika z postanowienia odsyłającego, spółka Green – Swan Pharmaceuticals przed dniem 1 stycznia 2005 r. wprowadziła do obrotu na rynku czeskim suplement żywności pod nazwą „GS Merilin”. Był on sprzedawany w opakowaniu zawierającym oświadczenie, zgodnie z którym „preparat zawiera dodatek wapnia i witaminy D3, które przyczyniają się do zmniejszenia czynnika ryzyka w rozwoju osteoporozy i przy złamaniach”. Krajowy znak towarowy GS Merilin został zarejestrowany w Republice Czeskiej w dniu 29 października 2003 r.

               12

               Decyzją z dnia 10 listopada 2010 r. Inspektorát Státní zemědělské a potravinářské inspekce v Praze (oddział inspekcji artykułów rolno-spożywczych w Pradze) uznał, że spółka Green – Swan Pharmaceuticals zamieściła na opakowaniach suplementu żywności GS Merilin oświadczenie zdrowotne z naruszeniem art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006. Organ ten uznał w związku z tym, że spółka dopuściła się naruszenia prawnoadministracyjnego określonego w art. 17 ust. 2 lit. b) ustawy nr 110/1997 Sb. w brzmieniu mającym zastosowanie w postępowaniu głównym i nałożył na nią grzywnę w kwocie 200000 CZK.

               13

               Spółka Green – Swan Pharmaceuticals odwołała się od decyzji wydanej przez Inspektorát Státní zemědělské a potravinářské inspekce v Praze, twierdząc w szczególności, że przekazu znajdującego się na opakowaniach suplementu żywności GS Merilin nie można uznać za „oświadczenie” w rozumieniu rozporządzenia nr 1924/2006. Decyzją z dnia 14 lutego 2011 r. Státní zemědělská a potravinářská inspekce, ústřední inspektorát, oddaliła odwołanie.

               14

               Spółka Green – Swan Pharmaceuticals wniosła skargę na tę decyzję przed Krajský soud v Brně (sąd w Brnie). Utrzymywała w szczególności, że w stosunku do suplementu żywności GS Merilin znajduje zastosowanie art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006, jako że przepis ten dotyczy produktów jako takich, a nie znaków towarowych lub marek, którymi produkty te są oznaczone. Powołała się również na art. 2 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia, twierdząc, że w tym wypadku przekaz umieszczony na opakowaniach suplementu żywności GS Merilin nie stwierdza „znaczącego” zmniejszenia czynnika ryzyka rozwoju choroby występującej u ludzi ani nie sugeruje go.

               15

               Wyrokiem z dnia 21 września 2011 r. Krajský soud v Brně oddalił skargę spółki Green – Swan Pharmaceuticals. Sąd ten uznał, że przekaz umieszczony na opakowaniu suplementu żywności GS Merilin stanowi oświadczenie zdrowotne w rozumieniu rozporządzenia nr 1924/2006 oraz że tylko oświadczenia o zmniejszaniu ryzyka choroby zatwierdzone przez Komisję w trybie przewidzianym w art. 14 tego rozporządzenia mogą być używane przy etykietowaniu i prezentacji żywności.

               16

               Spółka Green – Swan Pharmaceuticals wniosła kasację od wyroku wydanego przez Krajský soud v Brně przed Nejvyšší správní soud (naczelny sąd administracyjny Republiki Czeskiej), ponownie utrzymując, że art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006 umożliwia sprzedaż omawianego suplementu żywności, ponieważ przepis ten odnosi się do produktów jako takich. Spółka zwraca w tej kwestii uwagę na różnice między sformułowaniem wskazanego przepisu a sformułowaniem art. 1 ust. 3 rozporządzenia, dotyczącego znaków towarowych i marek, które można uznać za oświadczenia żywnościowe lub zdrowotne. Suplement żywności GS Merilin nie podlega więc jej zdaniem przepisom rozporządzenia do dnia 19 stycznia 2022 r. Spółka twierdzi również, że Krajský soud v Brně powinien był zbadać, czy przekaz umieszczony na opakowaniach suplementu żywności GS Merilin wskazuje na „znaczące” zmniejszenie ryzyka choroby, zgodnie ze sformułowaniem art. 2 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia nr 1924/2006.

               17

               Zdaniem sądu odsyłającego oświadczenie zdrowotne można uznać za „oświadczenie o zmniejszaniu ryzyka choroby”, nawet jeżeli nie posługuje się ono słowem „znacząco” ani podobnym wyrażeniem. W przeciwnym wypadku użycie nieco odmiennego sformułowania pozwalałoby uniknąć zastosowania art. 14 rozporządzenia nr 1924/2006.

               18

               Ponadto w oczach przeciętnego konsumenta żywność opatrzona oświadczeniem zdrowotnym stwierdzającym lub sugerującym znaczące zmniejszenie ryzyka choroby nie ma większej wartości niż w sytuacji gdy oświadczenie takie nie posługuje się tym sformułowaniem. Analiza rejestru oświadczeń żywnościowych i zdrowotnych dotyczących żywności, przewidzianego w art. 20 rozporządzenia nr 1924/2006, wskazuje, że oświadczenia zdrowotne o zmniejszaniu ryzyka choroby rozpatrywane już przez Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności i zatwierdzone przez Komisję nie zawierają ani słowa „znacząco”, ani żadnego innego sformułowania o podobnym znaczeniu.

               19

               Sąd odsyłający uznaje poza tym, że art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006 nie znajduje zastosowania w postępowaniu głównym, ponieważ rozpatrywane oświadczenie nie jest ani znakiem towarowym, ani marką w rozumieniu tego przepisu. Sąd odsyłający dodaje, że nawet gdyby przyjąć, iż przepis ten znajduje zastosowanie, wykładnia, zgodnie z którą wyklucza on stosowanie rozporządzenia do wszystkich produktów istniejących przed dniem 1 stycznia 2005 r., nie miałaby sensu, jako że rozporządzenie normuje etykietowanie żywności.

               20

               W tych okolicznościach Nejvyšší správní soud postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

                        „1)

                        Czy następujące oświadczenie zdrowotne: »Preparat zawiera dodatek wapnia i witaminy D3, które przyczyniają się do zmniejszenia czynnika ryzyka w rozwoju osteoporozy i przy złamaniach« stanowi oświadczenie o zmniejszeniu ryzyka choroby w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia […] nr 1924/2006 […], mimo że z oświadczenia tego nie wynika wyraźnie, że spożycie tego preparatu znacząco obniża czynnik ryzyka w rozwoju wspomnianej choroby?

                        2)

                        Czy pojęcie znaku handlowego lub marki w rozumieniu art. 28 ust. 2 rozporządzenia […] nr 1924/2006 […] obejmuje także przekaz komercyjny na opakowaniu produktu?

                        3)

                        Czy przepis przejściowy ustanowiony w art. 28 ust. 2 rozporządzenia […] nr 1924/2006 […] należy interpretować w ten sposób, że odnosi się on do (każdej) żywności, która istniała przed dniem 1 stycznia 2005 r., czy też do żywności, która została oznaczona znakiem towarowym lub marką i która istniała w tej postaci przed wskazaną datą?”.

         W przedmiocie pytań prejudycjalnych

         W przedmiocie pytania pierwszego

               21

               Występując z pierwszym pytaniem, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia nr 1924/2006 należy interpretować w ten sposób, że oświadczenie zdrowotne można uznać za „oświadczenie o zmniejszaniu ryzyka choroby” w rozumieniu tego przepisu tylko w wypadku, gdy stwierdza ono wprost, iż spożycie określonej kategorii żywności, określonej żywności lub jednego z jej składników zmniejsza „znacząco” czynniki ryzyka w rozwoju choroby występującej u ludzi.

               22

               Na wstępie trzeba zauważyć, że „oświadczenie zdrowotne” w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1924/2006 zostało zdefiniowane poprzez odniesienie do związku między żywnością lub jednym z jej składników z jednej strony a zdrowiem z drugiej. Definicja ta nie zawiera natomiast żadnych wyjaśnień co do bezpośredniego lub pośredniego charakteru, jaki miałby mieć ten związek, ani co do jego intensywności lub czasu trwania, w związku z czym pojęcie „związku” należy interpretować szeroko (zob. wyrok z dnia 6 września 2012 r. w sprawie C‑544/10 Deutsches Weintor, pkt 34).

               23

               Wśród oświadczeń zdrowotnych art. 2 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia nr 1924/2006 wymienia „oświadczenie o zmniejszaniu ryzyka choroby”, zdefiniowane jako „każde oświadczenie zdrowotne, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że spożycie danej kategorii żywności, danej żywności lub jednego z jego składników znacząco zmniejsza jakiś czynnik ryzyka w rozwoju choroby dotykającej ludzi”.

               24

               Jak wynika z użycia słów „sugeruje lub daje do zrozumienia”, „oświadczenie o zmniejszaniu ryzyka choroby” w rozumieniu tego przepisu nie musi stwierdzać wprost, że spożycie określonej żywności zmniejsza znacząco czynnik ryzyka w rozwoju choroby występującej u ludzi. Wystarczy, że oświadczenie takie może u przeciętnego, w zwykłym stopniu poinformowanego i starannego konsumenta wywoływać wrażenie, iż zmniejszenie czynnika ryzyka będzie znaczące.

               25

               W tej kwestii należy zaś stwierdzić, że użycie kategorycznego sformułowania, zgodnie z którym spożycie określonej żywności zmniejsza lub pomaga zmniejszyć czynnik ryzyka, może u wspomnianego konsumenta wywoływać przekonanie o znaczącym zmniejszeniu tego ryzyka. Wobec powyższego, zgodnie z tym, co sugeruje sąd odsyłający, oświadczenie zdrowotne tego rodzaju jak rozpatrywane w postępowaniu głównym można uznać za „oświadczenie o zmniejszaniu ryzyka choroby”, nawet jeżeli nie zawiera ono słowa „znacząco” lub innego sformułowania o podobnym znaczeniu.

               26

               Z tych względów na pierwsze pytanie trzeba odpowiedzieć, że art. 2 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia nr 1924/2006 należy interpretować w ten sposób, że oświadczenie zdrowotne można uznać za „oświadczenie o zmniejszaniu ryzyka choroby” w rozumieniu tego przepisu również w wypadku, gdy nie stwierdza ono wprost, iż spożycie określonej kategorii żywności, określonej żywności lub jednego z jej składników zmniejsza „znacząco” czynnik ryzyka w rozwoju choroby występującej u ludzi.

         W przedmiocie pytania drugiego

               27

               Występując z drugim pytaniem, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006 należy interpretować w ten sposób, że przekaz komercyjny umieszczony na opakowaniu żywności może stanowić znak towarowy lub markę w rozumieniu tego przepisu.

               28

               Zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006 produkty opatrzone znakami towarowymi lub markami istniejącymi przed dniem 1 stycznia 2005 r., które nie są zgodne z tym rozporządzeniem, mogą pozostawać w obrocie do dnia 19 stycznia 2022 r.

               29

               Ponadto zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006 znajduje ono zastosowanie do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych zawartych w przekazach komercyjnych, zarówno w etykietowaniu, przy prezentacji, jak i w reklamach żywności przeznaczonej dla konsumentów.

               30

               Artykuł 1 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006 stwierdza natomiast, że znak towarowy, marka, a także nazwa marketingowa pojawiające się na etykiecie lub przy prezentacji żywności mogą stanowić oświadczenie zdrowotne.

               31

               Jak zauważa Komisja, chociaż co do zasady przekazów komercyjnych nie należy uznawać za znaki towarowe lub marki, nie można wykluczyć, że przekaz tego rodzaju znajdujący się na opakowaniu żywności stanowi jednocześnie znak towarowy lub markę. Jednakże przekaz taki może stanowić znak towarowy lub markę tylko w sytuacji, gdy podlega ochronie na podstawie właściwych przepisów. Zadaniem sądu krajowego jest ustalenie w świetle całości okoliczności faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy, czy przekaz taki rzeczywiście stanowi chroniony znak towarowy lub markę.

               32

               W związku z powyższym na drugie pytanie trzeba odpowiedzieć, iż art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006 należy interpretować w ten sposób, że przekaz komercyjny umieszczony na opakowaniu żywności może stanowić znak towarowy lub markę w rozumieniu tego przepisu, jeżeli podlega ochronie jako znak towarowy lub marka na podstawie właściwych przepisów. Zadaniem sądu krajowego jest ustalenie w świetle całości okoliczności faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy, czy przekaz taki rzeczywiście stanowi chroniony znak towarowy lub markę.

         W przedmiocie pytania trzeciego

               33

               Występując z trzecim pytaniem, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006 należy interpretować w ten sposób, że dotyczy on każdej żywności istniejącej przed dniem 1 stycznia 2005 r., czy też tylko żywności opatrzonej znakiem towarowym lub marką, które w takiej postaci istniały przed tym dniem.

               34

               Na wstępie należy przypomnieć, że rozporządzenie nr 1924/2006 nie normuje żywności jako takiej, lecz dotyczące jej oświadczenia żywieniowe i zdrowotne.

               35

               Zgodnie z art. 1 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006 znak towarowy lub marka pojawiające się na etykiecie, przy prezentacji lub w reklamie żywności, które mogą być odbierane jako oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne, mogą być stosowane bez poddania ich procedurze uzyskania zezwolenia przewidzianej w tym rozporządzeniu, pod warunkiem że towarzyszy im, na tej samej etykiecie, przy prezentacji lub w reklamie, oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne, które spełnia wymogi rozporządzenia.

               36

               W tym świetle, jak stwierdzają rząd czeski i Komisja, art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006, ustanawiający przejściowe odstępstwo, dotyczy wyłącznie znaków towarowych i marek, które istniały przed dniem 1 stycznia 2005 r. i które można uznać za oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne w rozumieniu rozporządzenia. Żywność opatrzona takim znakiem towarowym lub marką może pozostawać w obrocie do dnia 19 stycznia 2022 r.

               37

               W związku z powyższym na trzecie pytanie trzeba odpowiedzieć, iż art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006 należy interpretować w ten sposób, że dotyczy on wyłącznie żywności opatrzonej znakiem towarowym lub marką, które można uznać za oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne w rozumieniu tego rozporządzenia, istniejących w takiej postaci przed dniem 1 stycznia 2005 r.

         W przedmiocie kosztów

               38

               Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (dziewiąta izba) orzeka, co następuje:

                           1)

                           Artykuł 2 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, zmienionego rozporządzeniem Komisji (UE) nr 116/2010 z dnia 9 lutego 2010 r., należy interpretować w ten sposób, że oświadczenie zdrowotne można uznać za „oświadczenie o zmniejszaniu ryzyka choroby” w rozumieniu tego przepisu również w wypadku, gdy nie stwierdza ono wprost, iż spożycie określonej kategorii żywności, określonej żywności lub jednego z jej składników zmniejsza „znacząco” czynnik ryzyka w rozwoju choroby występującej u ludzi.

                           2)

                           Artykuł 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006, zmienionego rozporządzeniem nr 116/2010, należy interpretować w ten sposób, że przekaz komercyjny umieszczony na opakowaniu żywności może stanowić znak towarowy lub markę w rozumieniu tego przepisu, jeżeli podlega ochronie jako znak towarowy lub marka na podstawie właściwych przepisów. Zadaniem sądu krajowego jest ustalenie w świetle całości okoliczności faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy, czy przekaz taki rzeczywiście stanowi chroniony znak towarowy lub markę.

                           3)

                           Artykuł 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006, zmienionego rozporządzeniem nr 116/2010, należy interpretować w ten sposób, że dotyczy on wyłącznie żywności opatrzonej znakiem towarowym lub marką, które można uznać za oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne w rozumieniu tego rozporządzenia, istniejących w takiej postaci przed dniem 1 stycznia 2005 r.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: czeski.


Wyrok Trybunału z dnia 10 czerwca 1993 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej. # Pomoc państwa. # Sprawa C-183/91.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 6 lipca 2000 r. # Margrit Dietrich przeciwko Westdeutscher Rundfunk. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Arbeitsgericht Siegen - Niemcy. # Dyrektywa 90/270/EWG. # Sprawa C-11/99.