title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 22 grudnia 2010 r.#Bezpečnostní softwarová asociace - Svaz softwarové ochrany przeciwko Ministerstvo kultury.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Nejvyšší správní soud - Republika Czeska.#Własność intelektualna - Dyrektywa 91/250/EWG - Ochrona prawna programów komputerowych - Pojęcie każdej formy wyrażenia programu komputerowego - Kwestia uwzględnienia w tym pojęciu graficznego interfejsu użytkownika - Prawo autorskie - Dyrektywa 2001/29/WE - Prawo autorskie i prawa pokrewne w społeczeństwie informacyjnym - Transmisja telewizyjna graficznego interfejsu użytkownika - Publiczne udostępnienie utworu.#Sprawa C-393/09.

text:
      Sprawa C‑393/09
      Bezpečnostní softwarová asociace – Svaz softwarové ochrany
      przeciwko
      Ministerstvu kultury
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Nejvyšší správní soud)
      Własność intelektualna – Dyrektywa 91/250/EWG – Ochrona prawna programów komputerowych – Pojęcie każdej formy wyrażenia programu komputerowego – Kwestia uwzględnienia w tym pojęciu graficznego interfejsu użytkownika – Prawo autorskie – Dyrektywa 2001/29/WE – Prawo autorskie i prawa pokrewne w społeczeństwie informacyjnym – Transmisja telewizyjna graficznego interfejsu użytkownika – Publiczne udostępnienie utworu
      Streszczenie wyroku
      1.        Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice – Spór poprzedzający przystąpienie państwa członkowskiego do Unii Europejskiej

      (art. 267 TFUE)
      2.        Zbliżanie ustawodawstw – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Dyrektywa 91/250 – Ochrona prawna programów komputerowych – Zakres
            stosowania
      (dyrektywy: Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/29; Rady 91/250, art. 1 ust. 2)
      3.        Zbliżanie ustawodawstw – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Dyrektywa 2001/29 – Harmonizacja niektórych aspektów prawa autorskiego
            i praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym – Publiczne udostępnianie chronionego utworu
      (dyrektywa 2001/29 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 3 ust. 1)
      1.        Jeśli pytania prejudycjalne dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał orzeka, nie będąc zasadniczo zobowiązanym do badania okoliczności,
         w których sądy krajowe zostały skłonione do przekazania Trybunałowi pytań i w których zamierzają zastosować przepis prawa
         Unii, o którego wykładnię zwróciły się do Trybunału.

      Inaczej byłoby jedynie w przypadku, gdyby albo przepis prawa Unii poddany wykładni Trybunału nie miał zastosowania do okoliczności
         faktycznych sporu przed sądem krajowym, które miały miejsce przed przystąpieniem nowego państwa członkowskiego do Unii Europejskiej,
         albo gdyby było oczywiste, że wspomniany przepis nie może mieć zastosowania.

      (por. pkt 25, 26)
      2.        Graficzny interfejs użytkownika nie stanowi formy wyrażenia programu komputerowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 91/250
         w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych i nie może korzystać z ochrony przyznanej w prawie autorskim programom komputerowym
         na podstawie tej dyrektywy.

      W istocie każda forma wyrażenia programu komputerowego musi być chroniona od chwili, gdy jej odtworzenie prowadziłoby do odtworzenia
         samego programu, pozwalając w ten sposób komputerowi na wypełnienie jego funkcji. Zgodnie z motywami dziesiątym i jedenastym
         dyrektywy 91/250 interfejsy są częściami programu komputerowego umożliwiającymi wzajemne połączenie i interakcję wszystkich
         elementów oprogramowania i sprzętu komputerowego z innym oprogramowaniem i sprzętem, jak również z użytkownikami, tak aby
         stały się one w pełni funkcjonalne. W szczególności graficzny interfejs użytkownika jest interfejsem interakcji, pozwalającym
         na komunikację pomiędzy programem komputerowym a użytkownikiem. W związku z tym graficzny interfejs użytkownika nie pozwala
         na powielanie tego programu komputerowego, lecz stanowi po prostu element tego programu, za pomocą którego użytkownicy wykorzystują
         właściwości omawianego programu.

      Jeśli natomiast taki interfejs stanowi wyraz własnej twórczości intelektualnej swego autora, może on korzystać z przewidzianej
         w prawie autorskim ochrony jako utwór, zgodnie z dyrektywą 2001/29 w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich
         i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym. Zadaniem sądu krajowego jest ustalenie, czy tak jest, biorąc pod uwagę w szczególności
         swoisty układ bądź konfigurację wszystkich elementów składowych będących częścią graficznego interfejsu użytkownika, w celu
         ustalenia tych, które spełniają kryterium oryginalności. W tym zakresie kryterium to nie będzie spełnione przez elementy składowe
         graficznego interfejsu użytkownika cechujące się wyłącznie ich funkcją techniczną.

      (por. pkt 38-42, 47, 48, 51; pkt 1 sentencji)
      3.        Transmisja telewizyjna graficznego interfejsu użytkownika nie stanowi publicznego udostępniania utworu chronionego prawem
         autorskim w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych
         w społeczeństwie informacyjnym.

      Niewątpliwie transmisja telewizyjna utworu stanowi co do zasady publiczne udostępnianie, w stosunku do którego jego autorowi
         przysługuje wyłączne prawo zezwolenia bądź zakazania, a graficzny interfejs użytkownika może ponadto stanowić własną twórczość
         intelektualną jego autora. Jednakże jeśli w ramach transmisji telewizyjnej danego programu wyświetlony jest graficzny interfejs
         użytkownika, to interfejs ten udostępniany jest telewidzom wyłącznie w sposób pasywny, bez możliwości jego aktywnego użycia.
         Nie mogą oni skorzystać z funkcji omawianego interfejsu polegającej na umożliwianiu interakcji pomiędzy programem komputerowym
         a użytkownikiem. Zważywszy na to, że poprzez transmisję telewizyjną graficzny interfejs użytkownika nie jest udostępniony
         publicznie w sposób umożliwiający poszczególnym osobom uzyskanie dostępu do kluczowego elementu charakteryzującego interfejs,
         czyli funkcji interakcji z użytkownikiem, nie ma tu miejsca publiczne udostępnienie graficznego interfejsu użytkownika w rozumieniu
         art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

      (por. pkt 55-58; pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 22 grudnia 2010 r.(*)

      Własność intelektualna – Dyrektywa 91/250/EWG – Ochrona prawna programów komputerowych – Pojęcie każdej formy wyrażenia programu komputerowego – Kwestia uwzględnienia w tym pojęciu graficznego interfejsu użytkownika – Prawo autorskie – Dyrektywa 2001/29/WE – Prawo autorskie i prawa pokrewne w społeczeństwie informacyjnym – Transmisja telewizyjna graficznego interfejsu użytkownika – Publiczne udostępnienie utworu
      W sprawie C‑393/09
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Nejvyšší
         správní soud (Republika Czeska) postanowieniem z dnia 16 września 2009 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 5 października
         2009 r., w postępowaniu:

      Bezpečnostní softwarová asociace – Svaz softwarové ochrany
      przeciwko
      Ministerstvu kultury,

      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, R. Silva de Lapuerta, G. Arestis (sprawozdawca), J. Malenovský i T. von Danwitz, sędziowie,
      rzecznik generalny: Y. Bot,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 września 2010 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Bezpečnostní softwarová asociace – Svaz softwarové ochrany przez I. Juřenę, advokát,
      –        w imieniu rządu czeskiego przez M. Smolka oraz D. Hadrouška, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu fińskiego przez J. Heliskoskiego, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Europejskiej przez H. Krämera i P. Ondrůška, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 14 października 2010 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 91/250/EWG z dnia 14 maja
         1991 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych (Dz.U. L 122, s. 42) oraz art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu
         Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie
         informacyjnym (Dz.U. L 167, s. 10).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Bezpečnostní softwarová asociace – Svaz softwarové ochrany (stowarzyszeniem
         zajmującym się ochroną programów komputerowych, zwanym dalej „BSA”) a Ministerstvem kultury w przedmiocie odmowy przez Ministerstvo
         kultury udzielenia BSA zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do programów komputerowych.

       Ramy prawne
       Prawo międzynarodowe
      3        Na podstawie art. 10 ust. 1 Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej, figurującego w załączniku
         1C do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO), podpisanego w Marakeszu w dniu 15 kwietnia 1994 r. i zatwierdzonego
         decyzją Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotyczącą zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej w dziedzinach wchodzących
         w zakres jej kompetencji porozumień będących wynikiem negocjacji wielostronnych w ramach Rundy Urugwajskiej (1986–1994) (Dz.U.
         L 336, s. 1) (zwanego dalej „porozumieniem TRIPS”):

      „Programy komputerowe, zarówno w kodzie źródłowym, jak przedmiotowym [obiektowym], będą chronione jak dzieła literackie na
         podstawie konwencji berneńskiej [(Akt paryski z dnia 24 lipca 1971 r.), w brzmieniu uwzględniającym zmiany z dnia 28 września
         1979 r. (zwanej dalej »konwencją berneńską«)]”.

       Uregulowania Unii
       Dyrektywa 91/250
      4        Motyw siódmy, dziesiąty i jedenasty dyrektywy 91/250 mają następujące brzmienie:

      „do celów niniejszej dyrektywy pojęcie »program komputerowy« obejmuje programy w jakiejkolwiek formie, włącznie z programami
         zintegrowanymi ze sprzętem komputerowym; pojęcie to obejmuje również przygotowawcze prace projektowe prowadzące do rozwoju
         programu komputerowego, z zastrzeżeniem, że charakter prac przygotowawczych jest taki, że program komputerowy może korzystać
         z nich na późniejszym etapie;

      […]
      rolą programu komputerowego jest wejście w kontakt i wspólne funkcjonowanie z innymi częściami składowymi systemu komputerowego
         i użytkownikami; w tym celu logiczne i, w miarę potrzeb, fizyczne wzajemne połączenia i wzajemne oddziaływanie są wymagane,
         aby pozwolić wszystkim elementom oprogramowania i sprzętu komputerowego funkcjonować z innym oprogramowaniem, sprzętem komputerowym
         i użytkownikami we wszelkich formach działania do jakich są przeznaczone;

      części programu umożliwiające takie wzajemne połączenia i wzajemne oddziaływanie między elementami oprogramowania i sprzętu
         komputerowego są ogólnie znane pod nazwą »interfejsów«”.

      5        Artykuł 1 dyrektywy 91/250 stanowi:

      „1.      Zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy państwa członkowskie chronią prawem autorskim programy komputerowe w taki sposób
         jak dzieła literackie w rozumieniu Konwencji berneńskiej o ochronie dzieł literackich i artystycznych. Do celów niniejszej
         dyrektywy termin »programy komputerowe« obejmuje ich przygotowawczy materiał projektowy.

      2.      Zgodnie z niniejszą dyrektywą ochronie podlega każda forma wyrażenia programu komputerowego. Koncepcje i zasady, na których
         opierają się wszystkie elementy programu komputerowego, włącznie z tymi, na których opierają się ich interfejsy, nie podlegają
         ochronie prawa autorskiego na podstawie niniejszej dyrektywy.

      3.      Program komputerowy podlega ochronie, jeżeli jest oryginalny w takim rozumieniu, że jest własną intelektualną twórczością
         jego autora. Żadnych innych kryteriów nie stosuje się przy dokonywaniu jego kwalifikacji do ochrony”.

       Dyrektywa 2001/29
      6        Motywy 9 i 10 dyrektywy 2001/29 wskazują:

      „Wszelka harmonizacja praw autorskich i pokrewnych opiera się na wysokim poziomie ochrony, odkąd [ponieważ] prawa te mają
         zasadnicze znaczenie dla twórczości intelektualnej. Ich ochrona zapewnia utrzymanie i rozwój kreatywności w interesie autorów,
         artystów wykonawców, producentów, konsumentów, kultury i gospodarki, jak również szerokiej publiczności. Własność intelektualną
         uznano więc za integralną część własności.

      Autorzy i artyści wykonawcy, aby móc kontynuować swoją twórczą i artystyczną pracę, muszą otrzymywać stosowne wynagrodzenie
         za korzystanie z ich utworów, tak samo jak producenci, aby móc finansować tę pracę. Wytworzenie produktów takich jak fonogramy,
         filmy lub produkty multimedialne oraz takie usługi jak usługi »na żądanie« wymagają znacznych nakładów inwestycyjnych. Dla
         zagwarantowania takiego wynagrodzenia i uzyskania zadowalającego przychodu z tych inwestycji konieczna jest właściwa ochrona
         prawa własności intelektualnej”.

      7        Motywy 20 i 23 dyrektywy 2001/29 precyzują:

      „Niniejsza dyrektywa opiera się na zasadach i regułach już ustanowionych przez dyrektywy obowiązujące w tym obszarze, w szczególności
         w [dyrektywie 91/250], i rozwija te zasady i reguły oraz umieszcza je w perspektywie społeczeństwa informacyjnego. Przepisy
         niniejszej dyrektywy nie naruszają przepisów wyżej [wymienionej dyrektywy], chyba że niniejsza dyrektywa stanowi inaczej.

      […]
      Niniejsza dyrektywa powinna bardziej zharmonizować obowiązujące prawo autora do publicznego udostępniania utworu. Prawo to
         należy rozumieć w szerszym znaczeniu jako obejmujące każde udostępnianie utworu odbiorcom nieznajdującym się w miejscu, z którego
         przekazywanie pochodzi. Prawo to obejmuje każdą publiczną transmisję lub retransmisję utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową,
         w tym nadawanie programów; prawo to nie powinno obejmować żadnych innych działań”.

      8        Artykuł 1 dyrektywy 2001/29 stanowi:

      „1.      Niniejsza dyrektywa dotyczy ochrony prawnej praw autorskich i pokrewnych w ramach rynku wewnętrznego, ze szczególnym uwzględnieniem
         społeczeństwa informacyjnego.

      2.      Poza przypadkami wymienionymi w art. 11 niniejsza dyrektywa pozostawia niezmienione przepisy wspólnotowe i w żaden sposób
         nie narusza tych przepisów dotyczących:

      a)      ochrony prawnej programów komputerowych;
      […]”.
      9        Zgodnie z art. 2 lit. a) dyrektywy 2001/29:

      „Państwa członkowskie przewidują wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania bezpośredniego lub pośredniego, tymczasowego
         lub stałego zwielokrotniania utworu, przy wykorzystaniu wszelkich środków i w jakiejkolwiek formie, w całości lub częściowo:

      a)      dla autorów – w odniesieniu do ich utworów”.
      10      Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 stanowi:

      „Państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie
         ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że
         osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie”.

       Uregulowania krajowe
      11      Dyrektywa 91/250 została transponowana do prawa czeskiego poprzez zákon č. 121/2000 Sb. o právu autorském, o právech souvisejících
         s právem autorským a o změně některých zákonů (ustawy nr 121/2000 o prawie autorskim, prawach pokrewnych i zmianie niektórych
         ustaw) z dnia 7 kwietnia 2000 r. (zwanej dalej „ustawą o prawie autorskim”).

      12      Na postawie art. 2 ust. 1 tej ustawy przedmiotem prawa autorskiego jest każdy utwór literacki i każdy twórczy utwór artystyczny
         autora wyrażony w jakiejkolwiek formie obiektywnie postrzegalnej, w tym w formie elektronicznej, trwałej lub tymczasowej,
         niezależnie od jego zasięgu, przeznaczenia i znaczenia.

      13      Artykuł 2 ust. 2 wspomnianej ustawy wskazuje, że program komputerowy jest również uznawany za utwór, pod warunkiem że jest
         oryginalny, to znaczy że stanowi własną twórczość intelektualną autora.

      14      Zgodnie z art. 65 ust. 1 przywołanej ustawy:

      „1.      Program komputerowy, niezależnie od formy, w jakiej został wyrażony, w tym przygotowawczy materiał projektowy, jest chroniony
         w taki sposób jak utwór literacki.

      2.      Koncepcje i zasady, na których opiera się każdy z elementów programu komputerowego, włączając w to elementy, które stanowią
         podstawę połączenia z innym programem, nie są objęte ochroną przewidzianą w niniejszej ustawie”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      15      W dniu 9 kwietnia 2001 r. BSA, działając jako stowarzyszenie, złożyło w Ministerstvie kultury na podstawie art. 98 ustawy
         o prawie autorskim wniosek o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do programów komputerowych.
         BSA określiła zakres tych praw w piśmie z dnia 12 czerwca 2001 r.

      16      Wniosek ten został oddalony, podobnie jak odwołanie wniesione od decyzji odmownej. BSA zaskarżyło zatem te decyzje do Vrchní
         soudu v Praze.

      17      W następstwie stwierdzenia nieważności obu tych decyzji przez Nejvyšší správní soud, do którego sprawa została przekazana,
         Ministerstvo kultury wydało w dniu 14 kwietnia 2004 r. nową decyzję, w której ponownie odmówiło uwzględnienia wniosku BSA.
         W związku z tym BSA odwołało się od tej decyzji do Ministerstva kultury, które uchyliło tę decyzję odmowną.

      18      W dniu 27 stycznia 2005 r. Ministerstvo kultury wydało nową decyzję, w której po raz kolejny z jednej strony odmówiło uwzględnienia
         wniosku BSA ze względu w szczególności na fakt, że ustawa o prawie autorskim chroni jedynie kod obiektowy i kod źródłowy programu
         komputerowego, natomiast w żadnym wypadku rezultatu wyświetlenia programu na ekranie komputera, ponieważ graficzny interfejs
         użytkownika stanowi jedynie przedmiot ochrony przed nieuczciwą konkurencją; z drugiej strony stwierdziło, że choć zbiorowe
         zarządzanie programami komputerowymi jest teoretycznie możliwe, to jednak obligatoryjne zbiorowe zarządzanie nie było brane
         pod uwagę, zaś fakultatywne zbiorowe zarządzanie nie jest skuteczne.

      19      BSA wniosło odwołanie od tej decyzji, które Ministerstvo kultury oddaliło decyzją z dnia 6 czerwca 2005 r. W następstwie oddalenia
         tego odwołania, stowarzyszenie to zaskarżyło tę ostatnią decyzję do Mĕstský soudu v Praze. W skardze BSA podnosiło, że definicja
         programu komputerowego zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy o prawie autorskim dotyczy również graficznego interfejsu użytkownika.
         Jego zdaniem program komputerowy można postrzegać zarówno w kategoriach kodu obiektowego lub kodu źródłowego, jak i w kategoriach
         sposobu komunikacji (interfejs komunikacyjny).

      20      W następstwie oddalenia jego odwołania przez Mĕstský soud v Praze BSA wniosło kasację do Nejvyšší správní soudu. BSA twierdzi,
         że program komputerowy jest używany, jeżeli zostaje wyświetlony na ekranie użytkownika i w konsekwencji taki sposób użycia
         musi być chroniony przez prawo autorskie.

      21      Powziąwszy wątpliwość co do wykładni przepisów dyrektyw 91/250 i 2001/29, Nejvyšší správní soud postanowił zawiesić postępowanie
         i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy wykładni art. 1 ust. 2 dyrektywy [91/250] należy dokonywać w ten sposób, że do celów ochrony przyznanej przez prawo autorskie
         programowi komputerowemu jako utworowi autorskiemu w rozumieniu tej dyrektywy pojęcie każdej formy wyrażenia programu komputerowego
         obejmuje także graficzny interfejs użytkownika programu komputerowego lub jego część?

      2)      W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: czy nadawanie transmisji telewizyjnej, która umożliwia
         odbiorcom zmysłowe postrzeganie graficznego interfejsu użytkownika programu komputerowego lub jego części, aczkolwiek bez
         możliwości aktywnego używania tego programu, stanowi publiczne udostępnianie chronionego utworu lub jego części w rozumieniu
         art. 3 ust. 1 dyrektywy [2001/29]?”.

       W przedmiocie właściwości Trybunału
      22      Z postanowienia odsyłającego wynika, że stan faktyczny w postępowaniu przed sądem krajowym zaistniał przed przystąpieniem
         Republiki Czeskiej do Unii Europejskiej. W istocie pierwsza decyzja Ministerstva kultury została wydana w dniu 20 lipca 2001 r.

      23      Jednakże w następstwie poszczególnych środków zaskarżenia wniesionych przez BSA Ministerstvo kultury wydało nową decyzję w dniu
         27 stycznia 2005 r., na mocy której po raz kolejny odmówiło uwzględnienia wniosku BSA. To ostatnie, po bezskutecznym odwołaniu
         się od tej nowej decyzji do Ministerstva kultury, zdecydowało się wnieść skargę do sądu krajowego w celu stwierdzenia przez
         niego nieważności tej decyzji.

      24      Należy zaznaczyć, że po pierwsze, decyzja zaskarżona w postępowaniu przed sądem krajowym została wydana po przystąpieniu Republiki
         Czeskiej do Unii Europejskiej i  reguluje sytuację na przyszłość, a nie w odniesieniu do przeszłości, a po drugie, sąd krajowy
         zwraca się do Trybunału z pytaniem dotyczącym przepisów prawa Unii mających zastosowanie w zawisłym przed nim sporze (zob.
         wyrok z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie C–64/06 Telefónica O2 Czech Republic, Zb.Orz. s. I‑4887, pkt 21).

      25      Jeśli pytania prejudycjalne dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał orzeka, nie będąc zasadniczo zobowiązanym do badania okoliczności,
         w których sądy krajowe zostały skłonione do przekazania Trybunałowi pytań i w których zamierzają zastosować przepis prawa
         Unii, o którego wykładnię zwróciły się do Trybunału (zob. wyrok z dnia 5 grudnia 1996 r. w sprawie C‑85/95 Reisdorf, Rec.
         s. I‑6257, pkt 15; ww. wyrok w sprawie Telefónica O2 Czech Republic, pkt 22).

      26      Inaczej byłoby jedynie w przypadku, gdyby albo przepis prawa Unii poddany wykładni Trybunału nie miał zastosowania do okoliczności
         faktycznych sporu przed sądem krajowym, które miały miejsce przed przystąpieniem nowego państwa członkowskiego do Unii Europejskiej,
         albo gdyby było oczywiste, że wspomniany przepis nie może mieć zastosowania (zob. ww. wyrok Telefónica O2 Czech Republic,
         pkt 23).

      27      W niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia z taką sytuacją. W związku z tym Trybunał jest właściwy do dokonania wykładni
         wskazanych przez sąd krajowy dyrektyw i powinien udzielić odpowiedzi na zadane przez niego pytania.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania pierwszego
      28      W pytaniu pierwszym sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy graficzny interfejs użytkownika danego programu komputerowego
         jest formą wyrażenia tego programu w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 91/250 i korzysta w związku z tym z wynikającej z tej
         dyrektywy ochrony przyznanej programom komputerowym w prawie autorskim.

      29      Dyrektywa 91/250 nie dostarcza definicji pojęcia każdej formy wyrażenia programu komputerowego.

      30      W tych okolicznościach pojęcie to należy definiować, mając na uwadze brzmienie i kontekst przepisu art. 1 ust. 2 dyrektywy
         91/250, w którym jest ono zawarte, oraz w świetle ogólnych celów, do których dąży ta dyrektywa, i przepisów prawa międzynarodowego
         (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie C‑5/08 Infopaq International, Zb.Orz. s. I‑6569, pkt 32).

      31      Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 91/250 programy komputerowe są chronione prawem autorskim w taki sposób jak dzieła literackie
         w rozumieniu konwencji berneńskiej. Artykuł 1 ust. 2 tej dyrektywy rozciąga tę ochronę na każdą formę wyrażenia programu komputerowego.

      32      Pierwsze zdanie motywu siódmego dyrektywy 91/250 wskazuje, że do celów tej dyrektywy pojęcie „program komputerowy” obejmuje
         programy w jakiejkolwiek formie, włącznie z programami zintegrowanymi ze sprzętem komputerowym.

      33      W tym zakresie należy się odnieść do art. 10 ust. 1 porozumienia TRIPS, zgodnie z którym programy komputerowe, zarówno w kodzie
         źródłowym, jak i obiektowym, są chronione jak dzieła literackie na podstawie konwencji berneńskiej.

      34      Wynika stąd, że kod źródłowy i kod obiektowy programu komputerowego stanowią formy jego wyrażenia, które zasługują w związku
         z tym na objęcie ich ochroną przyznawaną programom komputerowym przez prawo autorskie na podstawie art. 1 ust. 2 dyrektywy
         91/250.

      35      Stąd przedmiot ochrony przyznanej w tej dyrektywie obejmuje program komputerowy we wszystkich jego formach wyrażenia, które
         umożliwiają jego powielanie w różnych językach informatycznych, takich jak kod źródłowy i kod obiektowy.

      36      Należy również podkreślić znaczenie drugiego zdania motywu siódmego dyrektywy 91/250, zgodnie z którym termin „program komputerowy”
         obejmuje również przygotowawcze prace projektowe prowadzące do rozwoju programu komputerowego, z zastrzeżeniem, że charakter
         prac przygotowawczych musi pozwalać na stworzenie programu komputerowego na późniejszym etapie.

      37      Zatem przedmiot ochrony dyrektywy 91/250 obejmuje formy wyrażenia programu komputerowego jak również przygotowawcze prace
         projektowe pozwalające na, odpowiednio, powielanie lub późniejsze stworzenie takiego programu.

      38      Jak zaznaczył rzecznik generalny w pkt 61 swojej opinii, każda forma wyrażenia programu komputerowego musi być chroniona od
         chwili, gdy jej odtworzenie prowadziłoby do odtworzenia samego programu, pozwalając w ten sposób komputerowi na wypełnienie
         jego funkcji.

      39      Zgodnie z motywami dziesiątym i jedenastym dyrektywy 91/250 interfejsy są częściami programu komputerowego umożliwiającymi
         wzajemne połączenie i interakcję wszystkich elementów oprogramowania i sprzętu komputerowego z innym oprogramowaniem i sprzętem,
         jak również z użytkownikami, tak aby stały się one w pełni funkcjonalne.

      40      W szczególności graficzny interfejs użytkownika jest interfejsem interakcji, pozwalającym na komunikację pomiędzy programem
         komputerowym a użytkownikiem.

      41      W związku z tym graficzny interfejs użytkownika nie pozwala na powielanie tego programu komputerowego, lecz stanowi po prostu
         element tego programu, za pomocą którego użytkownicy wykorzystują właściwości omawianego programu.

      42      Wynika stąd, że interfejs ten nie stanowi formy wyrażenia programu komputerowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 91/250
         oraz że w konsekwencji nie może korzystać ze szczególnej ochrony przyznanej na mocy tej dyrektywy programom komputerowym w prawie
         autorskim.

      43      Jednakże nawet jeśli formalnie sąd krajowy ograniczył swe pytanie do wykładni art. 1 ust. 2 dyrektywy 91/250, okoliczność
         tego rodzaju nie stanowi przeszkody w dostarczeniu mu przez Trybunał wszystkich elementów wykładni prawa Unii, które mogą
         być użyteczne dla rozstrzygnięcia zawisłej przed nim sprawy, bez względu na to, czy sąd ten zawarł owe kwestie w treści swego
         pytania, czy też nie (zob. podobnie wyrok z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑392/05 Alevizos, Zb.Orz. s. I‑3505, pkt 64
         i przytoczone tam orzecznictwo).

      44      W tym zakresie należy sprawdzić, czy graficzny interfejs użytkownika programu komputerowego może korzystać z ochrony przewidzianej
         w ogólnych przepisach prawa autorskiego zgodnie z dyrektywą 2001/29.

      45      Trybunał orzekł, że prawo autorskie w rozumieniu dyrektywy 2001/29 może znajdować zastosowanie jedynie w stosunku do utworu,
         który jest oryginalny w tym sensie, że stanowi wyraz własnej twórczości intelektualnej swego autora [zob. podobnie odnośnie
         do art. 2 lit. a) dyrektywy 2001/29 ww. wyrok w sprawie Infopaq International, pkt 33–37].

      46      W konsekwencji graficzny interfejs użytkownika może korzystać, jako utwór, z ochrony przewidzianej w prawie autorskim, jeżeli
         stanowi wyraz własnej twórczości intelektualnej swego autora.

      47      Zadaniem sądu krajowego jest ustalenie, czy jest tak w okolicznościach toczącego się przed nim sporu.

      48      Dokonując swojej oceny, sąd krajowy będzie musiał wziąć pod uwagę w szczególności swoisty układ bądź konfigurację wszystkich
         elementów składowych będących częścią graficznego interfejsu użytkownika, w celu ustalenia tych, które spełniają kryterium
         oryginalności. W tym zakresie kryterium to nie będzie spełnione przez elementy składowe graficznego interfejsu użytkownika
         cechujące się wyłącznie ich funkcją techniczną.

      49      W istocie, jak wskazuje rzecznik generalny w pkt 75 i 76 swojej opinii, kryterium oryginalności nie jest spełnione, jeśli
         sposób wyrażenia tych elementów jest podyktowany ich funkcją techniczną, ponieważ różne sposoby wyrażenia zamysłu są tak ograniczone,
         że sam zamysł i jego wyraz spajają się w jedno.

      50      W sytuacji takiej elementy składowe graficznego interfejsu użytkownika nie pozwalają autorowi na wyrażenie swojej twórczej
         inwencji w sposób oryginalny i stworzenie rezultatu stanowiącego własną twórczość intelektualną autora.

      51      W świetle powyższych rozważań na pierwsze z przedstawionych pytań należy odpowiedzieć, że graficzny interfejs użytkownika
         nie stanowi formy wyrażenia programu komputerowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 91/250 i nie może korzystać z ochrony
         przewidzianej w prawie autorskim dla programów komputerowych na podstawie tej dyrektywy. Niemniej jeśli taki interfejs stanowi
         wyraz własnej twórczości intelektualnej swego autora, może on korzystać z przewidzianej w prawie autorskim ochrony jako utwór,
         zgodnie z dyrektywą 2001/29.

       W przedmiocie pytania drugiego
      52       W swoim drugim pytaniu sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy transmisja telewizyjna graficznego interfejsu użytkownika
         stanowi publiczne udostępnienie utworu chronionego prawem autorskim w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

      53      Zgodnie z tym przepisem państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania na jakiekolwiek
         publiczne udostępnianie ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając w to podawanie do publicznej wiadomości
         ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie.

      54      Z motywu 23 dyrektywy 2001/29 wynika, że pojęcie publicznego udostępniania należy rozumieć szeroko. Taka interpretacja jest
         ponadto konieczna, aby osiągnąć podstawowy cel dyrektywy, jakim zgodnie z jej motywami 9 i 10 jest zagwarantowanie wysokiego
         poziomu ochrony między innymi na rzecz autorów, umożliwiając im otrzymanie stosownego wynagrodzenia za korzystanie z ich utworów,
         polegające w szczególności na ich publicznym udostępnianiu (wyrok z dnia 7 grudnia 2006 r. w sprawie C‑306/05 SGAE, Zb.Orz.
         s. I‑11519, pkt 36).

      55      Wynika stąd, że w zasadzie transmisja telewizyjna utworu stanowi publiczne udostępnianie, w stosunku do którego jego autorowi
         przysługuje wyłączne prawo zezwolenia bądź zakazania.

      56      Ponadto, jak wynika z pkt 46 niniejszego wyroku, graficzny interfejs użytkownika może stanowić własną twórczość intelektualną
         jego autora.

      57      Jednakże jeśli w ramach transmisji telewizyjnej danego programu wyświetlony jest graficzny interfejs użytkownika, to interfejs
         ten udostępniany jest telewidzom wyłącznie w sposób pasywny, bez możliwości jego aktywnego użycia. Nie mogą oni skorzystać
         z funkcji omawianego interfejsu polegającej na umożliwianiu interakcji pomiędzy programem komputerowym a użytkownikiem. Zważywszy
         na to, że poprzez transmisję telewizyjną graficzny interfejs użytkownika nie jest udostępniony publicznie w sposób umożliwiający
         poszczególnym osobom uzyskanie dostępu do kluczowego elementu charakteryzującego interfejs, czyli funkcji interakcji z użytkownikiem,
         nie ma tu miejsca publiczne udostępnienie graficznego interfejsu użytkownika w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

      58      W konsekwencji na drugie z przedstawionych pytań należy odpowiedzieć, że transmisja telewizyjna graficznego interfejsu użytkownika
         nie stanowi publicznego udostępnienia utworu chronionego prawem autorskim w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

       W przedmiocie kosztów
      59      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
      1)      Graficzny interfejs użytkownika nie stanowi formy wyrażenia programu komputerowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady
            91/250/EWG z dnia 14 maja 1991 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych i nie może korzystać z ochrony przyznanej
            w prawie autorskim programom komputerowym na podstawie tej dyrektywy. Niemniej jeśli taki interfejs stanowi wyraz własnej
            twórczości intelektualnej swego autora, może on korzystać z przewidzianej w prawie autorskim ochrony jako utwór, zgodnie z dyrektywą
            2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich
            i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym.
      2)      Transmisja telewizyjna graficznego interfejsu użytkownika nie stanowi publicznego udostępniania utworu chronionego prawem
            autorskim w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.
      Podpisy
      * Język postępowania: czeski.


title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 10 stycznia 2006 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego - Dyrektywa 92/43/EWG - Ochrona siedlisk przyrodniczych - Dzika fauna i flora - Ocena skutków określonych przedsięwzięć dla terenu chronionego - Ochrona gatunków. # Sprawa C-98/03.

text:
      Sprawa C‑98/03
      Komisja Wspólnot Europejskich
      przeciwko
      Republice Federalnej Niemiec
      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 92/43/EWG – Ochrona siedlisk przyrodniczych – Dzika fauna i flora – Ocena skutków określonych przedsięwzięć dla terenu chronionego – Ochrona gatunków
      Opinia rzecznika generalnego A. Tizzana przedstawiona w dniu 24 listopada 2005 r.  I ‑ 0000
      Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 10 stycznia 2006 r.  I ‑ 0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Przedmiot sporu – Określenie w trakcie postępowania
            poprzedzającego wniesienie skargi
      (art. 226 WE)
      2.     Środowisko naturalne – Ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory – Dyrektywa 92/43 – Specjalne obszary ochrony
            – Zobowiązania państw członkowskich
      (dyrektywa Rady 92/43, art. 6 ust. 3)
      3.     Środowisko naturalne – Ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory – Dyrektywa 92/43 – Specjalne obszary ochrony
            – Zobowiązania państw członkowskich
      (dyrektywa Rady 92/43, art. 6 ust. 3 i 4)
      4.     Środowisko naturalne – Ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory – Dyrektywa 92/43 – Ochrona gatunków
      (dyrektywa Rady 92/43, art. 12 ust. 1 lit. d))
      5.     Środowisko naturalne – Ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory – Dyrektywa 92/43 – Ochrona gatunków
      (dyrektywa Rady 92/43, art. 16)
      6.     Środowisko naturalne – Ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory – Dyrektywa 92/43 – Ochrona gatunków
      (dyrektywa Rady 92/43, art. 12, 13 i 16)
      7.     Państwa członkowskie – Zobowiązania – Wykonanie dyrektyw – Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego
      (art. 249 akapit trzeci WE)
      1.     Przedmiot skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wniesionej na podstawie art. 226 WE jest wyznaczony
         przez przewidziane w tym przepisie postępowanie poprzedzające wniesienie skargi, co oznacza, iż skarga Komisji nie powinna
         opierać się na innych przepisach niż wskazane w tym postępowaniu. Wymóg ten nie może oznaczać, że musi istnieć idealna zbieżność
         pomiędzy przepisami krajowymi, o których mowa w uzasadnionej opinii, a przepisami wymienionymi w skardze. W przypadku zmiany
         przepisów, która nastąpiła pomiędzy dwoma fazami postępowania, wystarczy bowiem, aby system ustanowiony przez przepisy kwestionowane
         w trakcie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi był w całości utrzymany przez nowe środki przyjęte przez państwo
         członkowskie po przedstawieniu uzasadnionej opinii, które są zaskarżone w ramach skargi.

      (por. pkt 27)
      2.     Artykuł 6 ust. 3 dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory uzależnia wymóg odpowiedniej
         oceny skutków planu lub przedsięwzięcia, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu położonego
         w specjalnym obszarze ochrony, od warunku istnienia prawdopodobieństwa lub zagrożenia, że będą one w istotny sposób oddziaływać
         na dany teren. Uwzględniając w szczególności zasadę ostrożności, zagrożenie takie występuje wówczas, kiedy na podstawie obiektywnych
         okoliczności nie można wykluczyć, że plan lub przedsięwzięcie będzie oddziaływać na dany teren w istotny sposób.

      Warunek, od którego uzależniona jest ocena skutków planu lub przedsięwzięcia dla danego terenu, nie pozwala na odstąpienie
         od niej w przypadku określonych kategorii przedsięwzięć na podstawie kryteriów, które nie mogą zagwarantować, że przedsięwzięcia
         te nie będą mogły oddziaływać na tereny chronione w istotny sposób.

      (por. pkt 40, 41)
      3.     System wprowadzony przez uregulowanie krajowe, które wymaga zezwolenia na instalacje emitujące zanieczyszczenia tylko wtedy,
         gdy jest prawdopodobne, że emitowane zanieczyszczenia mogą oddziaływać w istotny sposób na teren chroniony położony w strefie
         oddziaływania tych instalacji, określony przede wszystkim na podstawie kryteriów ogólnych dotyczących instalacji, nie może
         zapewnić przestrzegania art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory
         w zakresie, w jakim system ten nie zapewnia, że przedsięwzięcia lub plany dotyczące instalacji powodujących emisję nie zanieczyszczają
         terenów chronionych położonych poza strefą ich oddziaływania.

      (por. pkt 50, 51)
      4.     Artykuł 12 ust. 1 lit. d) dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, który przewiduje
         zakaz pogarszania stanu lub niszczenia terenów rozrodu lub odpoczynku, obejmuje nie tylko działania zamierzone, lecz również
         niezamierzone. Nie ograniczając zakazu przewidzianego w tym przepisie do działań zamierzonych, w przeciwieństwie do działań
         wymienionych w tym artykule pod lit. a)–c), prawodawca wspólnotowy wykazał swoją wolę zapewnienia terenom rozrodu lub odpoczynku
         silniejszej ochrony przed działaniami powodującymi pogorszenie ich stanu lub ich zniszczenie. Ze względu na znaczenie celu
         ochrony różnorodności biologicznej, do którego realizacji zmierza dyrektywa, nie jest w żadnym wypadku nieproporcjonalne,
         że zakaz przewidziany w art. 12 ust. 1 lit. d) nie jest ograniczony do działań zamierzonych.

      (por. pkt 55)
      5.     Nie ustanawia ram prawnych, które byłyby zgodne z uregulowaniem odstępstw, wprowadzonym przez art. 16 dyrektywy 92/43 w sprawie
         ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, przepis prawa krajowego, który nie uzależnia dopuszczenia odstępstw
         od spełnienia wszystkich warunków przewidzianych w art. 16, lecz który przewiduje jako jedyny warunek dopuszczenia wspomnianych
         odstępstw, że nie pogorszy to w sposób zamierzony sytuacji zwierząt, włączając w to ich miejsca gniazdowania, wylęgu, zamieszkania
         lub schronienia, oraz szczególnie chronionych gatunków roślin.

      W tym kontekście nawet jeśli odstępstwa od zakazów przewidzianych w dyrektywie stanowią przedmiot decyzji administracyjnych,
         przy których wydaniu właściwe władze przestrzegają warunków, od których ww. art. 16 uzależnia dopuszczenie odstępstw, to krajowe
         ramy prawne są sprzeczne z tym, co zostało przewidziane w dyrektywie.

      (por. pkt 61)
      6.     Artykuły 12, 13 i 16 dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory stanowią spójny
         zespół norm służący zagwarantowaniu systemu ścisłej ochrony gatunków zwierząt i roślin.

      Nie gwarantuje takiego systemu przepis krajowy, który – wymieniając przypadki, w których stosowanie środków ochrony roślin
         jest zakazane – nie przewiduje w sposób jasny, specyficzny i ścisły zakazów szkodzenia chronionym gatunkom, zawartych w art. 12
         i 13 dyrektywy.

      (por. pkt 66, 67)
      7.     Na potrzeby wykonania dyrektywy system prawny obowiązujący w danym państwie członkowskim, w którym współistnieją przepisy
         krajów związkowych sprzeczne z prawem wspólnotowym i zgodny z nim przepis związkowy, nie jest odpowiedni dla skutecznego zapewnienia
         w jasny i precyzyjny sposób pełnego stosowania dyrektywy.

      (por. pkt 78)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 10 stycznia 2006 r. (*)

      Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 92/43/EWG – Ochrona siedlisk przyrodniczych – Dzika fauna i flora – Ocena skutków określonych przedsięwzięć dla terenu chronionego – Ochrona gatunków
      W sprawie C‑98/03
      mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
         w dniu 28 lutego 2003 r.,

      Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez U. Wölkera, działającego w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Republice Federalnej Niemiec, reprezentowanej przez M. Lummę i C. Schulze-Bahr, działających w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C. W. A. Timmermans, prezes izby, C. Gulmann (sprawozdawca), R. Silva de Lapuerta, P. Kūris i G. Arestis, sędziowie,
      rzecznik generalny: A. Tizzano,
      sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 14 lipca 2005 r.
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 24 listopada 2005 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1       Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że:
      –       nie ustanawiając dla określonych przedsięwzięć realizowanych poza specjalnymi obszarami ochrony (zwanymi dalej „SOO”) w rozumieniu
         art. 4 ust. 1 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny
         i flory (Dz.U. L 206, str. 7, zwanej dalej „dyrektywą”) obowiązku oceny skutków dla danego terenu zgodnie z art. 6 ust. 3
         i 4 dyrektywy niezależnie od tego, czy takie przedsięwzięcia mogą oddziaływać w istotny sposób na SOO;

      –       zezwalając na emisję zanieczyszczeń na obszar SOO niezależnie od tego, czy mogą one oddziaływać w istotny sposób na ten obszar;

      –       wykluczając z zakresu zastosowania przepisów o ochronie gatunków określone niezamierzone sposoby niepokojenia zwierząt chronionych;

      –       nie zapewniając przestrzegania warunków wprowadzenia odstępstw przewidzianych w art. 16 dyrektywy w odniesieniu do określonych
         działań zgodnych z ochroną obszaru;

      –       utrzymując przepisy dotyczące stosowania środków ochrony roślin, które nie uwzględniają w wystarczający sposób ochrony gatunków;

      –       nie dokonując notyfikacji przepisów dotyczących rybołówstwa lub nie dopilnowując, żeby przepisy te zawierały odpowiednie zakazy
         połowów;

      Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 6 ust. 3 i 4 oraz art. 12, 13 i 16 dyrektywy.
       Ramy prawne
       Prawo wspólnotowe
      2       Zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywa ma na celu „przyczynienie się do zapewnienia różnorodności biologicznej poprzez ochronę
         siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory na europejskim terytorium państw członkowskich, do którego stosuje się
         traktat”.

      3       Artykuł 4 dyrektywy ustanawia procedurę wyznaczania terenów, na których występują gatunki i siedliska chronione przez tę dyrektywę,
         jako SOO.

      4       Zgodnie z motywem dziesiątym dyrektywy „należy dokonać odpowiedniej oceny każdego planu lub programu mogącego mieć istotny
         wpływ na cele w zakresie ochrony terenu, który został wyznaczony lub też zostanie wyznaczony w przyszłości”. Motyw ten znajduje
         swój wyraz w art. 6 ust. 3 dyrektywy, który odsyła do ust. 4. Wspomniane ustępy stanowią:

      „3. Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które
         może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega
         odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających
         z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie
         dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii
         całego społeczeństwa.

      4. Jeśli, pomimo negatywnej oceny skutków dla danego terenu oraz braku rozwiązań alternatywnych, plan lub przedsięwzięcie
         musi jednak zostać zrealizowane z powodów o charakterze zasadniczym, wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, w tym
         interesów mających charakter społeczny lub gospodarczy, państwo członkowskie stosuje wszelkie środki kompensujące konieczne
         do zapewnienia ochrony ogólnej spójności Natury 2000. O przyjętych środkach kompensujących państwo członkowskie informuje
         Komisję.

      Jeżeli dany teren obejmuje typ siedliska przyrodniczego i/lub jest zamieszkały przez gatunek o znaczeniu priorytetowym, jedyne
         względy, na które można się powołać, to względy odnoszące się do zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa publicznego, korzystnych
         skutków o podstawowym znaczeniu dla środowiska lub, po wyrażeniu opinii przez Komisję, innych powodów o charakterze zasadniczym,
         wynikających z nadrzędnego interesu publicznego”.

      5       Zgodnie z art. 12 ust. 1 dyrektywy:
      „1. Państwa członkowskie podejmują wymagane środki w celu ustanowienia systemu ścisłej ochrony gatunków zwierząt wymienionych
         w załączniku IV lit. a) w ich naturalnym zasięgu, zakazujące:

      a)      jakichkolwiek form celowego chwytania lub zabijania okazów tych gatunków dziko występujących,
      b)      celowego niepokojenia tych gatunków, w szczególności podczas okresu rozrodu, wychowu młodych, snu zimowego i migracji,
      c)      celowego niszczenia lub wybierania jaj,
      d)      pogarszania stanu lub niszczenia terenów rozrodu lub odpoczynku”.
      6       Artykuł 13 dyrektywy stanowi:
      „1. Państwa członkowskie podejmują wymagane środki w celu ustanowienia systemu ścisłej ochrony gatunków roślin wymienionych
         w załączniku IV lit. b), zakazujące:

      a)      celowego zrywania, zbierania, ścinania, wyrywania lub niszczenia roślin tych gatunków w ich naturalnym zasięgu, dziko występujących;
      b)      przetrzymywania, transportu, sprzedaży lub wymiany oraz oferowania do sprzedaży lub wymiany okazów tych gatunków pozyskanych
         ze stanu dzikiego, z wyjątkiem okazów pozyskanych legalnie przed wprowadzeniem w życie niniejszej dyrektywy.

      2. Zakazy określone w ust. 1 lit. a) i b) odnoszą się do wszystkich stadiów biologicznego cyklu roślin, do których stosuje
         się niniejszy artykuł”.

      7       Artykuł 16 ust. 1 dyrektywy ma brzmienie następujące:
      „Pod warunkiem że nie ma zadowalającej alternatywy i że odstępstwo nie jest szkodliwe dla zachowania populacji danych gatunków
         we właściwym stanie ochrony w ich naturalnym zasięgu, państwa członkowskie mogą wprowadzić odstępstwa od przepisów art. 12,
         13, 14 i 15 lit. a) i b):

      a)      w interesie ochrony dzikiej fauny i flory oraz ochrony siedlisk przyrodniczych;
      b)      aby zapobiec poważnym szkodom, w szczególności w odniesieniu do upraw, zwierząt gospodarskich, lasów, połowów ryb, wód oraz
         innych rodzajów własności;

      c)      w interesie zdrowia i bezpieczeństwa publicznego lub z innych powodów o charakterze zasadniczym, wynikających z nadrzędnego
         interesu publicznego, w tym z powodów o charakterze społecznym lub gospodarczym oraz powodów związanych z korzystnymi skutkami
         o podstawowym znaczeniu dla środowiska;

      d)      do celów związanych z badaniami i edukacją, z odbudową populacji i ponownym wprowadzeniem określonych gatunków oraz dla koniecznych
         do tych celów działań reprodukcyjnych, włączając w to sztuczne rozmnażanie roślin;

      e)      aby umożliwić, w ściśle nadzorowanych warunkach, w sposób wybiórczy i w ograniczonym stopniu, pozyskiwanie lub przetrzymywanie
         niektórych okazów gatunków wymienionych w załączniku IV, w ograniczonej liczbie określonej przez właściwe władze krajowe”.

       Prawo krajowe
      8       Republika Federalna Niemiec dokonała transpozycji dyrektywy w szczególności w drodze ustawy związkowej o ochronie przyrody
         i kształtowaniu krajobrazu z dnia 21 września 1998 r. (Gesetz über Naturschutz und Landschaftspflege, BGBl. 1998 I, str. 2995,
         zwanej dalej „BNatSchG 1998”).

      9       Ustawa ta została następnie uchylona i zastąpiona ustawą związkową o ochronie przyrody i kształtowaniu krajobrazu z dnia 25 marca
         2002 r. (Gesetz über Naturschutz und der Landschaftspflege, BGBl. 2002 I, str. 1193, zwaną dalej „BNatSchG 2002”).

      10     Paragraf 34 ust. 1 BNatSchG 2002 dokonał transpozycji do niemieckiego porządku prawnego obowiązku, o którym mowa w art. 6
         ust. 3 zdanie pierwsze dyrektywy, przeprowadzenia oceny skutków przedsięwzięcia dla terenów chronionych w rozumieniu dyrektywy.

      11     Paragraf 10 ust. 1 pkt 11 BNatSchG 2002 definiuje pojęcie „przedsięwzięcie” w rozumieniu ustawy:
      „a)      przedsięwzięcia i działania w obrębie obszaru o znaczeniu wspólnotowym lub europejskiego obszaru ochrony ptaków, o ile wymagają
         one decyzji władz lub zgłoszenia władzom lub też są prowadzone przez władze,

      b)      interwencje w przyrodę lub krajobraz w rozumieniu art. 18, o ile wymagają one decyzji władz lub zgłoszenia władzom lub też
         są prowadzone przez władze i

      c)      instalacje wymagające zezwolenia na mocy ustawy związkowej o ochronie przed zanieczyszczeniami oraz użytkowanie wód wymagające
         zezwolenia lub zatwierdzenia na mocy ustawy o gospodarce wodnej,

      o ile mogą one, pojedynczo lub w połączeniu z innymi przedsięwzięciami lub planami, oddziaływać w istotny sposób na obszar
         o znaczeniu wspólnotowym lub europejski obszar ochrony ptaków […]”.

      12     Paragraf 18 BNatSchG 2002 przewiduje:
      „1.      Interwencjami w przyrodę lub krajobraz w rozumieniu niniejszej ustawy są zmiany ukształtowania lub wykorzystania powierzchni
         gruntów lub zmiany poziomu wód gruntowych, związane z górną warstwą gruntu, które mogą oddziaływać w istotny sposób na sprawność
         i funkcjonowanie ekosystemu lub na krajobraz.

      2.      Użytkowanie gruntów w celach rolniczych, leśnych i rybołówstwa nie stanowi interwencji, jeżeli uwzględniane są przy tym cele
         i zasady ochrony przyrody i kształtowania krajobrazu. Użytkowanie gruntów w celach rolniczych, leśnych i rybołówstwa, odpowiadające
         wymogom, o których mowa w art. 5 ust. 4–6, oraz zasadom dobrej praktyki zawodowej, wynikającym z prawa rolnego, leśnego i rybołówstwa
         oraz art. 17 ust. 2 ustawy związkowej o ochronie gruntów co do zasady nie narusza celów i zasad wymienionych w zdaniu pierwszym”.

      13     Paragraf 36 BNatSchG 2002, zatytułowany „Zanieczyszczenia nieorganiczne”, przewiduje:
      „Jeżeli należy oczekiwać, że instalacja wymagająca zezwolenia na mocy ustawy związkowej o ochronie przed zanieczyszczeniami
         będzie emitować zanieczyszczenia, które, również we współdziałaniu z innymi instalacjami lub działaniami, będą oddziaływać
         w istotny sposób w strefie oddziaływania tej instalacji na elementy o decydującym znaczeniu dla zachowania lub ochrony obszaru
         o znaczeniu wspólnotowym lub europejskiego obszaru ochrony ptaków, a zanieczyszczeń tych nie można zrównoważyć zgodnie z art. 19
         ust. 2, zezwolenia nie udziela się, o ile nie są spełnione warunki, o których mowa w art. 34 ust. 3 w związku z ust. 4. Paragraf
         34 ust. 1 i 5 stosuje się odpowiednio. Decyzje wydawane są w porozumieniu z władzami właściwymi w dziedzinie ochrony przyrody
         i kształtowania krajobrazu”.

      14     Paragraf 39 ust. 2 zdanie pierwsze BNatSchG 2002, regulujący stosunek do innych przepisów, stanowi:
      „Przepisy niniejszego działu i przepisy wydane na podstawie i w ramach tego działu nie naruszają przepisów prawa ochrony roślin,
         ochrony zwierząt, o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz prawa leśnego, łowieckiego i rybołówstwa”.

      15     Paragraf 42 ust. 1 i 2 BNatSchG 2002 służy transpozycji zakazów, o których mowa w art. 12 i 13 dyrektywy.
      16     Paragraf 43 BNatSchG 2002, zatytułowany „Odstępstwa”, przewiduje w ust. 4, że „zakazów, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2,
         nie stosuje się do działań podejmowanych z zachowaniem dobrej praktyki zawodowej i wymienionymi w art. 5 ust. 4–6 wymogami
         właściwego użytkowania gruntów w ramach gospodarki rolnej, leśnej i rybołówstwa oraz z wykorzystaniem uzyskanych przy tym
         produktów lub w ramach interwencji dozwolonej na mocy art. 19, w ramach oceny oddziaływania na środowisko zgodnie z ustawą
         o ocenie wpływu na środowisko lub w ramach środka dozwolonego na podstawie art. 30, o ile nie pogarsza to w sposób zamierzony
         sytuacji zwierząt, włączając w to ich miejsca gniazdowania, wylęgu, zamieszkania lub schronienia, oraz szczególnie chronionych
         gatunków roślin […]”.

      17     Dyrektywa została transponowana w Republice Federalnej Niemiec również w drodze ustaw sektorowych, między innymi w drodze
         ustawy o ochronie roślin z dnia 14 maja 1998 r. (Planzenschutzgesetz, BGBl. 1998 I, str. 971, zwanej dalej „PflSchG”), której
         art. 6 ust. 1 stanowi:

      „Środki ochrony roślin należy stosować zgodnie z zasadami dobrej praktyki zawodowej. Zabrania się stosowania środków ochrony
         roślin, jeżeli stosujący powinien liczyć się z tym, że ich zastosowanie w danym przypadku spowoduje szkodliwe skutki dla zdrowia
         ludzi lub zwierząt lub dla wód gruntowych lub inne poważne szkody w szczególności dla ekosystemu. Właściwe władze mogą zarządzić
         podjęcie działań niezbędnych do zastosowania się do wymogów, o których mowa w zdaniu pierwszym i drugim”.

       Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
      18     W dniu 10 kwietnia 2000 r. Komisja skierowała do Republiki Federalnej Niemiec wezwanie do przedstawienia uwag odnośnie do
         wykonania art. 6 ust. 3 i 4 oraz art. 12, 13 i 16 dyrektywy.

      19     Po zapoznaniu się z odpowiedzią Republiki Federalnej Niemiec z dnia 11 sierpnia 2000 r. Komisja wydała w dniu 25 lipca 2001 r.
         uzasadnioną opinię, wzywając to państwo członkowskie do podjęcia działań niezbędnych do zastosowania się do tej opinii w terminie
         dwóch miesięcy od jej notyfikacji.

      20     W uzasadnionej opinii Komisja stwierdziła, powołując się w szczególności na BNatSchG 1998, że Republika Federalna Niemiec
         nie podjęła działań niezbędnych do transpozycji wspomnianych przepisów dyrektywy.

      21     Po upływie terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii Republika Federalna Niemiec pismem z dnia 21 listopada 2001 r. odrzuciła
         zarzuty podniesione przez Komisję.

      22     Następnie w życie weszła BNatSchG 2002.
      23     W tych okolicznościach Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę.
       W przedmiocie dopuszczalności skargi
      24     Rząd niemiecki podnosi na wstępie niedopuszczalność skargi Komisji ze względu na to, że nie uwzględniła ona odpowiednio wszystkich
         nowych przepisów wprowadzonych przez BNatSchG 2002, ani też innych szczególnych przepisów krajowych. Jego zdaniem gwarantują
         one, że kwestionowane przepisy regulacji niemieckiej są stosowane zgodnie z dyrektywą.

      25     W tym względzie należy zaznaczyć, że kwestia tego, czy Komisja uwzględniła określone zmiany normatywne w ramach oceny zgodności
         regulacji niemieckiej z dyrektywą, dotyczy podstawy sprawy, a tym samym zasadności skargi, a nie jej dopuszczalności.

      26     Należy podkreślić również, iż fakt, że Komisja w swojej skardze opiera zarzuty na niektórych przepisach BNatSchG 2002, wymieniając
         w nawiasach odpowiednie wcześniejsze przepisy BNatSchG 1998, podczas gdy uzasadniona opinia wymieniała jedynie wspomniane
         wcześniejsze przepisy, nie może powodować niedopuszczalności skargi.

      27     O ile jednakże przedmiot skargi na podstawie art. 226 WE jest wyznaczony przez przewidziane w tym przepisie postępowanie poprzedzające
         wniesienie skargi i w związku z tym skarga Komisji nie powinna opierać się na innych przepisach niż wskazane w tym postępowaniu,
         to w każdym razie wymóg ten nie może oznaczać, że musi istnieć idealna zbieżność pomiędzy przepisami krajowymi, o których
         mowa w uzasadnionej opinii, a przepisami wymienionymi w skardze. W przypadku zmiany przepisów, która nastąpiła pomiędzy dwoma
         fazami postępowania, wystarczy bowiem, aby system ustanowiony przez przepisy kwestionowane w trakcie postępowania poprzedzającego
         wniesienie skargi był w całości utrzymany przez nowe środki przyjęte przez państwo członkowskie po przedstawieniu uzasadnionej
         opinii, które są zaskarżone w ramach skargi (wyrok z dnia 22 września 2005 r. w sprawie C‑221/03 Komisja przeciwko Belgii,
         dotychczas niepublikowany w Zbiorze, pkt 38 i 39).

      28     W niniejszym przypadku przepisy BNatSchG 2002, do których Komisja odwołuje się w swojej skardze, są zasadniczo identyczne
         z przepisami BNatSchG 1998, które zakwestionowała ona w uzasadnionej opinii.

      29     Z powyższego wynika, że skarga jest dopuszczalna.
       Co do istoty sprawy
      30     W uzasadnieniu skargi Komisja podnosi sześć zarzutów.
       W przedmiocie pierwszego zarzutu
       Argumentacja stron
      31     Komisja zarzuca Republice Federalnej Niemiec niepełną transpozycję do prawa krajowego art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy, ponieważ
         definicja pojęcia „przedsięwzięcie” w art. 10 ust. 1 pkt 11 lit. b) i c) BNatSchG 2002 stosowanego do przedsięwzięć prowadzonych
         poza obrębem SOO jest zbyt wąska i wyklucza obowiązek oceny oddziaływania na środowisko określonych interwencji i innych działań
         potencjalnie szkodliwych dla terenów chronionych.

      32     Jeżeli chodzi o przedsięwzięcia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 11 lit. b) BNatSchG 2002, Komisja utrzymuje, że ponieważ obejmują
         one jedynie interwencje w przyrodę i krajobraz w rozumieniu art. 18 tej ustawy, pewne przedsięwzięcia, które mogą oddziaływać
         na tereny chronione w sposób istotny, nie podlegają uprzedniej ocenie skutków dla danego terenu zgodnie z art. 6 ust. 3 i 4
         dyrektywy. Ustęp 1 wspomnianego art. 18 obejmuje jedynie zmiany ukształtowania lub wykorzystania powierzchni gruntów, ale
         nie uwzględnia wszelkich innych działań lub środków, które nie są skoncentrowane na powierzchni terenu chronionego, ani też
         nie powodują żadnych zmian, nawet jeżeli mogą w istotny sposób oddziaływać na ten teren. W rzeczywistości pojęcie „przedsięwzięcia”
         w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 11 lit. b) BNatSchG 2002, które określa interwencje dokonywane poza obrębem SOO, jest węższe
         niż pojęcie projektu znajdujące się pod lit. a) tego paragrafu, które dotyczy projektów realizowanych w obrębie SOO. W definicji
         środków, które należy podjąć w celu oceny skutków, dyrektywa nie przewiduje rozróżnienia w zależności od tego, czy środki
         te podejmowane są w granicach czy poza granicami terenu chronionego.

      33     Ponadto art. 18 ust. 2 BNatSchG 2002 wyklucza z pojęcia „przedsięwzięcie” w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 11 lit. b) tej ustawy
         użytkowanie gruntów w celach rolniczych, leśnych i rybołówstwa, jeżeli uwzględniane są przy tym cele i zasady ochrony przyrody
         i kształtowania krajobrazu.

      34     Poza tym w odniesieniu do art. 10 ust. 1 pkt 11 lit. c) wspomnianej ustawy Komisja zarzuca, że definicja pojęcia „przedsięwzięcie”
         jest ograniczona z jednej strony do instalacji wymagających zezwolenia na mocy ustawy związkowej o ochronie przed zanieczyszczeniami
         (Bundes-Immissionsschutzgesetz, zwanej dalej „BimSchG”) i z drugiej strony do użytkowania wód, które wymaga zezwolenia lub
         zatwierdzenia na mocy ustawy o gospodarce wodnej (Wasserhaushaltsgesetz, zwanej dalej „WHG”). Tym samym instalacje i użytkowanie
         wód niewymagające takich zezwoleń lub zatwierdzeń są wyłączone z obowiązku oceny skutków dla danego terenu, przewidzianej
         w art. 6 ust. 3 dyrektywy, niezależnie od tego, czy mogą one mieć istotny wpływ na tereny chronione.

      35     Rząd niemiecki podnosi po pierwsze, że Komisja interpretuje pojęcie „przedsięwzięcie” zbyt szeroko, ponieważ nie dopuszcza
         żadnego ograniczenia obowiązku oceny skutków, jakie wywarłyby na dane tereny działania przewidziane przez uregulowanie niemieckie.
         Pojęcie to należy interpretować w świetle ścisłej definicji znajdującej się w dyrektywie Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca
         1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U. L
         175, str. 40).

      36     Następnie rząd ten utrzymuje, że pojęcie „interwencja” w rozumienia art. 18 ust. 1 BNatSchG 2002 zakłada badanie danego przypadku
         w świetle celów dyrektywy. W praktyce art. 18 ust. 1 nie zawęża zatem pojęcia „przedsięwzięcie” w rozumieniu dyrektywy. Przepis
         ten nie zakłada zmiany ukształtowania lub wykorzystania powierzchni, lecz że interwencja ma miejsce wtedy, gdy dane działanie
         ma wpływ na powierzchnię wywierający skutki na teren chroniony.

      37     Jeżeli chodzi o odstępstwo przewidziane w art. 18 ust. 2 BNatSchG 2002, rząd niemiecki podnosi, że przepis ten wymaga bezwzględnie
         uwzględnienia celów i zasad ochrony środowiska i krajobrazu, aby użytkowanie gruntów w celach rolniczych, leśnych i rybołówstwa
         nie stanowiło przedsięwzięcia, które wymagałoby przeprowadzenia oceny jego skutków.

      38     W końcu odnośnie do art. 10 ust. 1 pkt 11 lit. c) BNatSchG 2002 rząd niemiecki zaznacza, że instalacje niewymagające zezwolenia
         lub zatwierdzenia na mocy BImSchG powinny spełniać wymogi uwzględniające dyrektywę. Ustawa ta nakazuje bowiem w szczególności
         sprawdzenie, czy zapobieżono szkodliwym skutkom dla środowiska, których można uniknąć z uwagi na poziom rozwoju technicznego,
         i czy szkodliwe skutki, których poziom rozwoju technicznego nie pozwala uniknąć, zostały zredukowane do minimum. Jeżeli chodzi
         o użytkowanie wód niewymagające zezwolenia na mocy WHG, rząd niemiecki podnosi w szczególności, że chodzi tu o użytkowanie
         niewielkiej ilości wody, które jest zgodne z dyrektywą 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r.
         ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz.U. L 327, str. 1). Zdaniem tego rządu, skoro użytkowanie
         wód niewywierające istotnych skutków na ich stan nie musi być uwzględniane na mocy dyrektywy 2000/60 i nie wymaga zezwolenia,
         nie może ono tym bardziej wywierać istotnych skutków na przyległe SOO.

       Ocena Trybunału
      39     Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 6 ust. 3 zdanie pierwsze dyrektywy każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio
         związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie,
         jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu
         widzenia założeń jego ochrony.

      40     Trybunał orzekł już, że wymóg dokonania odpowiedniej oceny skutków planu lub przedsięwzięcia jest uzależniony od warunku istnienia
         prawdopodobieństwa lub zagrożenia, że będą one w istotny sposób oddziaływać na dany teren. Uwzględniając w szczególności zasadę
         ostrożności, zagrożenie takie występuje wówczas, kiedy na podstawie obiektywnych okoliczności nie można wykluczyć, że plan
         lub przedsięwzięcie będzie oddziaływać na dany teren w istotny sposób (zob. wyrok z dnia 20 października 2005 r. w sprawie
         C‑6/04 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, dotychczas niepublikowany w Zbiorze, pkt 54).

      41     Warunek, od którego uzależniona jest ocena skutków planu lub przedsięwzięcia dla danego terenu i który w przypadku wątpliwości
         dotyczących braku istotnych skutków pociąga za sobą konieczność przeprowadzenia takiej oceny, nie pozwala zatem na odstąpienie
         od tej oceny, jak czynią to z jednej strony art. 10 ust. 1 pkt 11 lit. b) BNatSchG 2002 w związku z art. 18 tej ustawy oraz
         z drugiej strony art. 10 ust. 1 pkt 11 lit. c), w przypadku określonych kategorii przedsięwzięć na podstawie kryteriów, które
         nie mogą zagwarantować, że przedsięwzięcia te nie będą mogły oddziaływać na tereny chronione w istotny sposób.

      42     Należy zaznaczyć, że art. 10 ust. 1 pkt 11 lit. b) i c) BNatSchG 2002 wyłącza z obowiązku oceny przedsięwzięcia polegające
         z jednej strony na interwencjach w środowisko i krajobraz, innych niż zmiany ukształtowania lub wykorzystania powierzchni
         lub zmiany poziomu wód gruntowych związane z górną warstwą gruntu, oraz z drugiej strony przedsięwzięcia dotyczące instalacji
         lub użytkowania wód, które nie wymagają pozwolenia. Nie jest jednak prawdą, że te kryteria wyłączenia obowiązku oceny mogą
         zagwarantować, że możliwość istotnego oddziaływania danych przedsięwzięć na tereny chronione będzie systemowo wykluczona.

      43     Jeżeli chodzi o instalacje niewymagające zezwolenia na mocy BImSchG, okoliczność, że ustawa ta nakazuje sprawdzenie, czy zapobieżono
         szkodliwym skutkom dla środowiska, których można uniknąć z uwagi na poziom rozwoju technicznego, i czy szkodliwe skutki, których
         poziom rozwoju technicznego nie pozwala uniknąć, zostały zredukowane do minimum, nie może wystarczyć dla zagwarantowania przestrzegania
         obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 dyrektywy. Obowiązek przeprowadzenia kontroli, przewidziany przez BImSchG nie może
         w każdym razie zagwarantować, że przedsięwzięcie dotyczące takiej instalacji nie będzie oddziaływać na teren chroniony. W szczególności
         obowiązek sprawdzenia, czy szkodliwe skutki, których poziom rozwoju technicznego nie pozwala uniknąć, zostały zredukowane
         do minimum, nie gwarantuje, że przedsięwzięcie takie nie doprowadzi do takiego oddziaływania.

      44     Jeżeli chodzi o użytkowanie wód niewymagające zezwolenia na mocy WHG, fakt, iż dotyczy ono niewielkich ilości wody, nie może
         ze swej natury wykluczyć, że pewne rodzaje użytkowania mogą oddziaływać na teren chroniony w sposób istotny. Zakładając nawet,
         że takie rodzaje użytkowania wód nie oddziaływałyby w sposób istotny na ich stan, nie wynika z tego, iż nie mogłyby one wywierać
         istotnych skutków na przyległe tereny chronione.

      45     Wobec powyższego należy stwierdzić, że Republika Federalna Niemiec nie dokonała prawidłowej transpozycji art. 6 ust. 3 dyrektywy
         do ustawodawstwa krajowego w odniesieniu do określonych przedsięwzięć realizowanych poza SOO.

       W przedmiocie drugiego zarzutu
       Argumentacja stron
      46     Komisja podnosi, że art. 36 BNatSchG 2002 nie transponuje właściwie art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy, ponieważ zgodnie z nim instalacje
         emitujące zanieczyszczenia podlegają obowiązkowi uzyskania zezwolenia tylko wtedy, gdy należy oczekiwać, iż będą one oddziaływać
         w istotny sposób na SOO położony w strefie, gdzie instalacje te są eksploatowane.

      47     Wynika z tego, że nie byłyby natomiast uwzględniane zanieczyszczenia organiczne poza obrębem takiej strefy, co stanowi naruszenie
         tych przepisów dyrektywy.

      48     Rząd niemiecki zaznacza, że kontroli zanieczyszczeń nieorganicznych spowodowanych zanieczyszczeniami powietrza lub hałasem
         w strefie oddziaływania instalacji należy dokonywać w odniesieniu do konkretnego przypadku z uwzględnieniem wszelkich uwarunkowań
         lokalnych oraz danych zanieczyszczeń emitowanych przez instalację. W praktyce zezwoleń na przedsięwzięcia powodujące zanieczyszczenia
         nieorganiczne udziela się tylko wtedy, gdy nie wywierają one skutków szkodliwych dla dóbr chronionych przez dyrektywę.

       Ocena Trybunału
      49     Należy zaznaczyć, że ponieważ zgodnie z art. 36 BNatSchG 2002 zezwolenia wymagają instalacje emitujące zanieczyszczenia tylko
         wtedy, gdy jest prawdopodobne, że emitowane zanieczyszczenia mogą oddziaływać w istotny sposób na teren chroniony położony
         w strefie oddziaływania tych instalacji, nie wymagają zezwolenia instalacje, które emitują zanieczyszczenia oddziaływujące
         na teren chroniony położony poza taką strefą, bez względu na taką emisję zanieczyszczeń.

      50     W tym względzie należy stwierdzić, że system wprowadzony przez uregulowanie niemieckie w zakresie, w jakim dotyczy on zanieczyszczeń
         emitowanych w obrębie strefy oddziaływania określonej w instrukcjach technicznych, przede wszystkim na podstawie kryteriów
         ogólnych dotyczących instalacji, nie może zapewnić przestrzegania art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy.

      51     Ponieważ brak jest naukowo sprawdzonych kryteriów – rząd niemiecki ich nie przytoczył – które pozwoliłyby na wykluczenie z góry,
         że zanieczyszczenia emitowane na teren chroniony położony poza strefą oddziaływania danej instalacji nie będą mogły oddziaływać
         na ten teren w istotny sposób, system wprowadzony przez prawo krajowe w omawianej dziedzinie nie może w żadnym razie zapewnić,
         że przedsięwzięcia lub plany dotyczące instalacji powodujących emisję zanieczyszczeń na terenach chronionych położonych poza
         strefą oddziaływania tych instalacji nie będą oddziaływać na dane tereny w rozumieniu art. 6 ust. 3 dyrektywy.

      52     W konsekwencji należy stwierdzić, że art. 6 ust. 3 dyrektywy nie został prawidłowo transponowany.
       W przedmiocie trzeciego zarzutu
      53     Komisja zarzuca Republice Federalnej Niemiec, że nie dokonała prawidłowej transpozycji obowiązku, o którym mowa w art. 12
         ust. 1 lit. d) dyrektywy, podjęcia wymaganych środków w celu ustanowienia systemu ścisłej ochrony określonych gatunków zwierząt,
         zakazując pogarszania stanu lub niszczenia terenów rozrodu lub odpoczynku. Zdaniem Komisji przepis ten wymaga od państw członkowskich
         zakazania nie tylko działań zamierzonych, lecz również niezamierzonych. Podnosi ona, że art. 43 ust. 4 BNatSchG 2002 narusza
         art. 12 ust. 1 lit. d) dyrektywy, ponieważ zezwala on na określone odstępstwa od przepisów chroniących tereny, „o ile nie
         pogarsza to w sposób zamierzony sytuacji zwierząt, włączając w to ich miejsca gniazdowania, wylęgu, zamieszkania lub schronienia”.

      54     Rząd niemiecki podnosi, że transpozycja art. 12 ust. 1 lit. d) dyrektywy obejmuje na całym obszarze Republiki Federalnej Niemiec
         tylko działania zamierzone, co jest zgodne z tym przepisem, ponieważ nie wymaga on włączenia do przewidzianego przez niego
         systemu ochrony niezamierzonego pogorszenia stanu lub zniszczenia danych terenów. Jego zdaniem wykładnia, zgodnie z którą
         zakazane są również działania niezamierzone, jest w każdym razie sprzeczna z zasadą proporcjonalności.

      55     W tym względzie wystarczy stwierdzić, że Trybunał orzekł już, iż działaniami, o których mowa w art. 12 ust. 1 lit. d) dyrektywy,
         nie są jedynie działania zamierzone, lecz również niezamierzone (zob. wyrok z dnia 20 października 2005 r. w sprawie C‑6/04
         Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Zb.Orz. str. I‑9017, pkt 73–79). Nie ograniczając zakazu przewidzianego w art. 12
         ust. 1 lit. d) dyrektywy do działań zamierzonych, w przeciwieństwie do działań wymienionych w tym artykule pod lit. a)-c),
         prawodawca wspólnotowy wykazał swoją wolę zapewnienia terenom rozrodu lub odpoczynku silniejszej ochrony przed działaniami
         powodującymi pogorszenie ich stanu lub ich zniszczenie. Ze względu na znaczenie celu ochrony różnorodności biologicznej, do
         którego realizacji zmierza dyrektywa, nie jest w żadnym wypadku nieproporcjonalne, że zakaz przewidziany w art. 12 ust. 1
         lit. d) nie jest ograniczony do działań zamierzonych.

      56     W tych warunkach należy uwzględnić zarzut dotyczący nieprawidłowej transpozycji art. 12 ust. 1 lit. d) dyrektywy.
       W przedmiocie czwartego zarzutu
      57     Komisja zarzuca Republice Federalnej Niemiec wprowadzenie do art. 43 ust. 4 BNatSchG 2002 dwóch odstępstw od zakazów przewidzianych
         w art. 42 ust. 1 tej ustawy, które nie uwzględniają odpowiednio warunków, jakim podlegają odstępstwa dopuszczone na mocy art. 16
         dyrektywy. W tym względzie Komisja powołuje się w szczególności na przewidziane w prawie niemieckim odstępstwa od przepisów
         o ochronie gatunków, które obejmują działania w ramach interwencji dopuszczonej na mocy art. 19 BNatSchG 2002 oraz podejmowanie
         środków dozwolonych na podstawie art. 30 tej ustawy.

      58     Rząd niemiecki odpiera, że interwencje i działania, będące przedmiotem obu odstępstw przewidzianych w art. 43 ust. 4 BNatSchG
         2002, podporządkowane są decyzjom administracyjnym, przy których wydaniu właściwe władze są w każdym razie zobowiązane do
         przestrzegania warunków przewidzianych w art. 16 dyrektywy.

      59     W tym względzie należy przypomnieć, że z czwartego i jedenastego motywu dyrektywy wynika, że zagrożone siedliska i gatunki
         tworzą część dziedzictwa naturalnego Wspólnoty i że dotyczące ich zagrożenia mają często charakter transgraniczny, wobec czego
         przyjęcie środków ochrony stanowi wspólną odpowiedzialność wszystkich państw członkowskich. W konsekwencji dokładność transpozycji
         przybiera szczególną wagę w takim przypadku jak niniejszy, w którym zarządzanie wspólnym dziedzictwem jest powierzone państwom
         członkowskim na ich własnych terytoriach (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, pkt 25).

      60     Wynika z tego, że w ramach dyrektywy siedliskowej, która ustanawia kompleksowe i techniczne przepisy w dziedzinie prawa ochrony
         środowiska, państwa członkowskie są w sposób szczególny zobowiązane do tego, aby ich przepisy prawne mające zapewnić transpozycję
         tej dyrektywy były jasne i precyzyjne (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, pkt 26).

      61     W konsekwencji, nawet jeżeli oba wspomniane odstępstwa miałyby stanowić przedmiot decyzji administracyjnych, przy których
         wydaniu właściwe władze faktycznie przestrzegałyby warunki, od których art. 16 dyrektywy uzależnia dopuszczenie odstępstw,
         należy stwierdzić, że art. 43 ust. 4 BNatSchG 2002 nie ustanawia ram prawnych, które byłyby zgodne z uregulowaniem odstępstw,
         wprowadzonym przez wspomniany art. 16. Ten przepis krajowy nie uzależnia bowiem dopuszczenia obu omawianych odstępstw od spełnienia
         wszystkich warunków przewidzianych w art. 16 dyrektywy. W tym względzie wystarczy zaznaczyć, że art. 43 ust. 4 BNatSchG 2002
         przewiduje jako jedyny warunek dopuszczenia wspomnianych odstępstw, że nie pogorszy to w sposób zamierzony sytuacji zwierząt,
         włączając w to ich miejsca gniazdowania, wylęgu, zamieszkania lub schronienia, oraz szczególnie chronionych gatunków roślin.

      62     Należy zatem uwzględnić zarzut dotyczący nieprawidłowej transpozycji art. 16 dyrektywy do prawa niemieckiego.
       W przedmiocie piątego zarzutu
      63     Komisja odnosi się do art. 6 ust. 1 PflSchG, który zakazuje stosowania środków ochrony roślin, jeżeli stosujący powinien liczyć
         się z tym, że ich zastosowanie w danym przypadku spowoduje szkodliwe skutki dla zdrowia ludzi lub zwierząt lub dla wód gruntowych
         lub inne poważne szkody, w szczególności dla ekosystemu, przy czym pojęcie ekosystemu obejmuje zgodnie z art. 2 pkt 6 PflSchG
         również gatunki zwierząt i roślin. Komisja podnosi, że w drodze tego zakazu Republika Federalna Niemiec nie dokonała w sposób
         wystarczająco jasny transpozycji art. 12, 13 i 16 dyrektywy.

      64     Rząd niemiecki podważa zasadność tego zarzutu, podkreślając, że wymieniony przez Komisję przepis zawiera zakaz ogólny, który
         pozwala na przestrzeganie zakazów przewidzianych w art. 12 i 13 dyrektywy. Odnosi się również do faktu, że zgodnie z art. 6
         ust. 1 PflSchG środki ochrony roślin należy stosować zgodnie zasadami dobrej praktyki zawodowej i że właściwe władze mogą
         zarządzić podjęcie działań niezbędnych do zastosowania się do wymogów wymienionych poza tym w tym przepisie.

      65     W tym względzie, jak stwierdzono już w pkt 60 niniejszego wyroku, państwa członkowskie są w ramach dyrektywy w sposób szczególny
         zobowiązane do tego, aby ich przepisy prawne, mające zapewnić transpozycję tej dyrektywy, były jasne i precyzyjne.

      66     Zgodnie z orzecznictwem Trybunału art. 12, 13 i 16 dyrektywy stanowią spójny zespół norm (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja
         przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, pkt 112). Wspomniane art. 12 i 13 nakładają na państwa członkowskie obowiązek ustanowienia
         systemu ścisłej ochrony gatunków zwierząt i roślin.

      67     Należy zaznaczyć, że art. 6 ust. 1 PflSchG, wymieniając przypadki, w których zakazane jest stosowanie środków ochrony roślin,
         nie przewiduje w sposób jasny, specyficzny i ścisły zakazów szkodzenia chronionym gatunkom, zawartych w art. 12 i 13 dyrektywy.

      68     W szczególności nie jest prawdą, że zakaz stosowania środków ochrony roślin, jeżeli należy liczyć się z tym, że ich zastosowanie
         spowoduje szkodliwe skutki dla ekosystemu, jest równie jasny, precyzyjny i ścisły jak zakaz pogarszania stanu terenów rozrodu
         lub odpoczynku chronionych gatunków zwierząt, przewidziany w art. 12 ust. 1 lit. d) dyrektywy lub zakaz celowego niszczenia
         chronionych gatunków roślin w ich naturalnym zasięgu, przewidziany w art. 13 ust. 1 lit. a) dyrektywy.

      69     W konsekwencji należy uwzględnić piąty zarzut w zakresie, w jakim dotyczy on art. 12 i 13 dyrektywy.
       W przedmiocie szóstego zarzutu
       Argumentacja stron
      70     Komisja zarzuca Republice Federalnej Niemiec, że naruszyła art. 12 i 16 dyrektywy, nie dokonując notyfikacji przepisów dotyczących
         rybołówstwa lub nie zapewniając zawarcia w tych przepisach odpowiednich zakazów połowów.

      71     Komisja podnosi, że w trzech krajach związkowych przepisy z zakresu rybołówstwa nie są zgodne z dyrektywą. I tak w Bawarii
         ryba znana pod nazwą naukową coregonus oxyrhynchus nie została umieszczona pośród gatunków chronionych całorocznie. Ten sam
         gatunek oraz mięczak o nazwie unio crassus nie podlegają ochronie w Brandenburgii. Ustawodawstwo kraju związkowego Bremy nie
         wymienia na liście zakazu połowów trzech gatunków, które powinny być tam chronione, tj. dwóch ww. gatunków i ryby o nazwie
         acipenser sturio. Poza tym zezwala ono wyraźnie na połów tego ostatnio gatunku, jeżeli długość ryby wynosi co najmniej 100
         cm oraz na połów ryb gatunku coregonus oxyrhynchus o długości co najmniej 30 cm. Nie są dostępne żadne informacje dotyczące
         ewentualnych zakazów połowów w następujących krajach związkowych: Berlin, Hamburg, Meklemburgia‑Pomorze Przednie, Dolna Saksonia,
         Nadrenia Północna‑Westfalia, Kraj Saary, Saksonia i Saksonia‑Anhalt. Nie można zatem przyjąć, że ustawodawstwo tych krajów
         zawiera niezbędne zakazy połowów zgodne z przepisami art. 12 i 16 dyrektywy.

      72     Rząd niemiecki podnosi, że jeżeli przepisy związkowe zezwalają krajom związkowym na wydawanie przepisów szczególnych z zakresu
         prawa rybołówstwa, to należy je jednak interpretować zgodnie z dyrektywą. W przypadku gdyby przepisy krajów związkowych naruszały
         ochronę gatunków ryb i muszli przyjętą w prawie wspólnotowym, byłyby nieważne ze względu na naruszenie prawa związkowego.
         W tym rozumieniu BNatSchG 2002 jest prawem wyższego rzędu niż prawo krajów związkowych. Tym samym obowiązuje zakaz połowu
         zawarty w art. 42 ust. 1 pkt 1 BNatSchG 2002, który dotyczy również gatunków wymienionych w załączniku IV do dyrektywy. Nie
         jest zatem konieczne notyfikowanie przepisów krajów związkowych z tej dziedziny.

      73     Rząd niemiecki zaznacza, że dopilnuje, aby przepisy krajów związkowych dotyczące rybołówstwa, jeżeli są sprzeczne z wymogami
         dyrektywy i prawem związkowym, jak to ma miejsce na przykład w przypadku kwestionowanych przez Komisję przepisów kraju związkowego
         Bremy, zostały szybko zmienione.

       Ocena Trybunału
      74     W niniejszej sprawie bezspornym jest, że coregonus oxyrhynchus, unio crassus i acipenser sturio, które wymienione są w załączniku
         IV lit. a) do dyrektywy, są gatunkami występującymi w Niemczech.

      75     Powinny one być zatem na mocy art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy objęte systemem ścisłej ochrony, zakazującym jakichkolwiek
         form celowego chwytania lub zabijania okazów tych gatunków dziko występujących.

      76     Z akt sprawy wynika, że z upływem terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii przepisy kraju związkowego Bawarii zezwalały
         między innymi na całoroczny połów ryb, o ile nie zostały wydane zakazy połowu. Coregonus oxyrhynchus nie był objęty zakazem
         połowu. W Brandenburgii gatunek ten oraz unio crassus również nie były objęte zakazem połowów. Jeżeli chodzi o ustawodawstwo
         kraju związkowego Bremy, to rząd niemiecki przyznał, że nie jest ono zgodne z dyrektywą.

      77     Wprawdzie – jak zauważa rząd niemiecki – art. 42 ust. 1 BNatSchG 2002 zakazuje w szczególności chwytania lub zabijania gatunków
         zwierząt objętych systemem ścisłej ochrony, takich jak gatunki wymienione w pkt 74 niniejszego wyroku, niemniej jednak, zgodnie
         z art. 39 ust. 2 zdanie pierwsze tej ustawy związkowej, przepisy tego działu nie naruszają przepisów prawa ochrony zwierząt,
         łowieckiego i rybołówstwa. Dział ten obejmuje art. 42 BNatSchG 2002.

      78     W tych okolicznościach należy stwierdzić, że system prawny obowiązujący w Niemczech, w którym współistnieją przepisy krajów
         związkowych sprzeczne z prawem wspólnotowym i zgodny z nim przepis związkowy, nie jest odpowiedni dla skutecznego zapewnienia
         w jasny i precyzyjny sposób przewidzianej w art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy ścisłej ochrony dla wymienionych trzech gatunków
         zwierząt, jeżeli chodzi o zakaz jakichkolwiek form celowego chwytania lub zabijania okazów tych gatunków dziko występujących.

      79     Okazuje się więc, że uregulowanie niemieckie nie jest zgodne z art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy i nie spełnia przewidzianych
         w art. 16 dyrektywy warunków zastosowania odstępstwa.

      80     Jeżeli chodzi o uregulowania dotyczące połowów innych krajów związkowych, o których nie poinformowano Komisji, to nie można
         stwierdzić, że są one sprzeczne z przepisami art. 12 i 16 dyrektywy ze względu na to, że brak jest jakiejkolwiek informacji
         na temat ewentualnych zakazów połowu w tych krajach związkowych, tym bardziej, że – jak przypomniano w pkt 77 niniejszego
         wyroku – art. 42 ust. 1 pkt 1 BNatSchG 2002 zakazuje chwytania lub zabijania okazów gatunków coregonus oxyrhynchus, unio crassus
         i acipenser sturio.

      81     W tym względzie należy zaznaczyć, że art. 23 ust. 3 dyrektywy stanowi, że państwa członkowskie przekażą Komisji teksty podstawowych
         przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą. Komisja nie oparła jednak swojej skargi
         na tym przepisie.

      82     Wynika z tego, że szósty zarzut należy uwzględnić w zakresie wskazanym w poprzednich punktach niniejszego wyroku.
      83     W konsekwencji należy stwierdzić, że:
      –       nie ustanawiając dla określonych przedsięwzięć realizowanych poza SOO w rozumieniu art. 4 ust. 1 dyrektywy obowiązku oceny
         skutków dla danego terenu zgodnie z art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy niezależnie od tego, czy takie przedsięwzięcia mogą oddziaływać
         w istotny sposób na SOO;

      –       zezwalając na emisję zanieczyszczeń na SOO niezależnie od tego, czy mogą one oddziaływać w istotny sposób na ten obszar;
      –       wykluczając z zakresu zastosowania przepisów o ochronie gatunków określone niezamierzone sposoby niepokojenia zwierząt chronionych;

      –       nie zapewniając przestrzegania warunków wprowadzenia odstępstw przewidzianych w art. 16 dyrektywy w odniesieniu do określonych
         działań zgodnych z ochroną obszaru;

      –       utrzymując przepisy dotyczące stosowania środków ochrony roślin, które nie uwzględniają w wystarczający sposób ochrony gatunków,
         i

      –       nie dopilnowując, żeby przepisy dotyczące rybołówstwa zawierały odpowiednie zakazów połowów,
      Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 6 ust. 3 oraz art. 12, 13 i 16 dyrektywy.
       W przedmiocie kosztów
      84     Zgodnie z art. 69 art. 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
         Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Federalnej Niemiec kosztami postępowania, a Republika Federalna Niemiec przegrała
         sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)               Nie ustanawiając dla określonych przedsięwzięć realizowanych poza specjalnymi obszarami ochrony w rozumieniu art. 4 ust. 1
            dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory obowiązku
            oceny skutków dla danego terenu zgodnie z art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy niezależnie od tego, czy takie przedsięwzięcia mogą
            oddziaływać w istotny sposób na specjalny obszar ochrony;
      –       zezwalając na emisję zanieczyszczeń na specjalny obszar ochrony niezależnie od tego, czy mogą one oddziaływać w istotny sposób
            na ten obszar;
      –       wykluczając z zakresu zastosowania przepisów o ochronie gatunków określone niezamierzone sposoby niepokojenia zwierząt chronionych;

      –       nie zapewniając przestrzegania warunków wprowadzenia odstępstw przewidzianych w art. 16 dyrektywy w odniesieniu do określonych
            działań zgodnych z ochroną obszaru;
      –       utrzymując przepisy dotyczące stosowania środków ochrony roślin, które nie uwzględniają w wystarczający sposób ochrony gatunków,
            i
      –       nie dopilnowując, żeby przepisy dotyczące rybołówstwa zawierały odpowiednie zakazów połowów;
      Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 6 ust. 3 oraz art. 12, 13 i 16 dyrektywy.
      2)      Republika Federalna Niemiec zostaje obciążona kosztami postępowania.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 13 lipca 2000 r. # Parlament Europejski przeciwko Pierre Richard. # Urzędnicy. # Sprawa C-174/99 P.


title: Wyrok Sądu (ósma izba) z dnia 7 lipca 2011 r. # Cree, Inc. przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego TRUEWHITE - Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji - Artykuł 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 207/2009 - Opisowy znak towarowy. # Sprawa T-208/10.

text:
      Wyrok Sądu (ósma izba) z dnia 7 lipca 2011 r. – Cree przeciwko OHIM (TRUEWHITE)
      (sprawa T‑208/10)
      Wspólnotowy znak towarowy – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego TRUEWHITE – Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji – Artykuł 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 207/2009 – Opisowy znak towarowy
      Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji – Znaki towarowe składające się wyłącznie z oznaczeń lub wskazówek mogących służyć do oznaczania cech towaru (rozporządzenie
         Rady nr 207/2009, art. 7 ust. 1 lit. c)) (por. pkt 23, 25, 31)

      Przedmiot

               Skarga na decyzję Drugiej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 27 stycznia 2010 r. (sprawa R 985/2009‑2) dotyczącą rejestracji oznaczenia
                  TRUEWHITE jako wspólnotowego znaku towarowego.

            Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	Cree, Inc. zostaje obciążona kosztami postępowania.


Wyrok Trybunału z dnia 22 czerwca 1999 r. # Lloyd Schuhfabrik Meyer & Co. GmbH przeciwko Klijsen Handel BV. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Landgericht München I - Niemcy. # Dyrektywa 89/104/EWG. # Sprawa C-342/97.


Wyrok Trybunału z dnia 17 września 1987 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec. # Brak poszanowania dyrektywy. # Sprawa 412/85.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba) z dnia 7 marca 2007 r. # Paulo Sequeira Wandschneider przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy - Skarga o stwierdzenie nieważności - Uzasadnienie - Skarga o odszkodowanie. # Sprawa T-110/04.

text:
      WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (trzecia izba)
      z dnia 7 marca 2007 r.
      Sprawa T‑110/04
      Paulo Sequeira Wandschneider
      przeciwko
      Komisji Wspólnot Europejskich
      Urzędnicy – Sprawozdanie z przebiegu kariery zawodowej – Postępowanie w sprawie oceny za lata 2001 i 2002 – Skarga o stwierdzenie nieważności – Uzasadnienie – Ocena osiągnięć – Dowody – Skarga o odszkodowanie
      Przedmiot: Skarga mająca za przedmiot, po pierwsze, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 23 kwietnia 2003 r. przyjmującej
         sprawozdanie z przebiegu kariery zawodowej skarżącego za okres od dnia 1 lipca 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r., oraz po
         drugie, wniosek o odszkodowanie.

      Orzeczenie: Stwierdza się nieważność decyzji z dnia 23 kwietnia 2003 r. przyjmującej sprawozdanie z przebiegu kariery zawodowej skarżącego
         za okres od dnia 1 lipca 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. Skarga o odszkodowanie zostaje oddalona. Komisja pokrywa koszty
         postępowania w całości.

      Streszczenie
      1.      Urzędnicy – Ocena – Sprawozdanie z oceny – Sporządzenie – Przekroczenie terminu
      (regulamin pracowniczy, art. 43)
      2.      Urzędnicy – Ocena – Sprawozdanie z oceny – Zmiana metody oceny
      (regulamin pracowniczy, art. 43)
      3.      Urzędnicy – Ocena –Sprawozdanie z przebiegu kariery zawodowej
      (regulamin pracowniczy, art. 43)
      4.      Urzędnicy – Prawa i obowiązki – Obowiązek pogodzenia konieczności niezależnego myślenia ze zhierarchizowaną organizacją służby
            publicznej
      5.      Urzędnicy – Zasady – Obowiązek staranności ciążący na administracji – Zasada dobrej administracji
      1.      Z wyjątkiem szczególnych okoliczności sprawozdanie z oceny nie może zostać unieważnione wyłącznie z powodu sporządzenia go
         z opóźnieniem. O ile opóźnienie w sporządzeniu sprawozdania z oceny może w określonym przypadku powodować powstanie roszczenia
         o odszkodowanie, o tyle nie może ono mieć wpływu na ważność sprawozdania z oceny ani – w związku z tym – uzasadnić jego unieważnienia.

      (zob. pkt 39)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑278/01 den Hamer przeciwko Komisji, 7 maja 2003 r., RecFP str. I‑6139, II‑665, pkt 32 i przytoczone
         tam orzecznictwo

      2.      W przypadku gdy w celu większego zróżnicowania i uwzględnienia niuansów ocen analitycznych, jakim poddawani są urzędnicy,
         instytucja zastępuje jedną metodę inną, taka zmiana metody oznacza nieuchronnie, że uzgodnienie starej metody oceny z nową
         nie może dokonać się przy zastosowaniu stałego mechanizmu korelacyjnego. Modyfikacja wyznaczników oceny szczególnie utrudnia
         zatem porównanie między starą i nową oceną urzędnika.

      (zob. pkt 104)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑40/89 Turner przeciwko Komisji, 22 lutego 1990 r., Rec. str. II‑55, publikacja streszczenia,
         pkt 23; sprawa T‑165/04 Vounakis przeciwko Komisji, 13 lipca 2006 r., dotychczas nieopublikowana w Zbiorze, pkt 141

      3.      Administracja ma obowiązek uzasadnienia sprawozdań z oceny w sposób szczegółowy i wystarczający. Ogólne komentarze dołączone
         do ocen analitycznych powinny umożliwić ocenianemu zbadanie ich zasadności przy pełnej znajomości rzeczy, a także, o ile zajdzie
         potrzeba, pozwolić sądowi wspólnotowemu na sprawowanie kontroli sądowej; ważne jest, aby w tym zakresie istniała spójność
         między tymi ocenami i mającymi stanowić ich uzasadnienie komentarzami.

      W tym względzie w ramach systemu ocen ustanowionego przez Komisję dla urzędnika mogą być niekorzystne nie pojedyncze uwagi
         lub oceny formułowane na poszczególnych etapach postępowania kolejno przez oceniającego, zatwierdzającego, wspólny komitet
         ds. ocen oraz oceniającego w postępowaniu odwoławczym, lecz oceny końcowe wpisane do sprawozdania z przebiegu kariery zawodowej,
         i dlatego powinny być one uzasadnione.

      Ponadto o ile nie można wymagać od przełożonych, by w sprawozdaniach ze spotkań, protokołach, notatkach służbowych lub innych
         dokumentach informowali o każdym nagannym lub podlegającym krytyce zachowaniu czy też o postawie urzędnika, o tyle brak jakiegokolwiek
         konkretnego dowodu na poparcie krytyki lub zarzutów dotyczących zachowania ocenianego urzędnika uniemożliwia temu urzędnikowi
         ocenę, czy zarzucane mu zachowania faktycznie miały miejsce bądź stwierdzenie zasadności ocen tych zachowań, a Sądowi nie
         pozwala na sprawowanie kontroli; brak ten stanowi zatem naruszenie obowiązku uzasadnienia.

      (zob. pkt 108, 110, 117)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑23/91 Maurissen przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, 21 października 1992 r., Rec. str. II‑2377,
         pkt 41; sprawa T‑187/01 Mellone przeciwko Komisji, 12 czerwca 2002 r., RecFP str. I‑A‑81, II‑389, pkt 27 i przytoczone tam
         orzecznictwo; ww. sprawa Vounakis przeciwko Komisji, pkt 84

      4.      Samodzielność w myśleniu, jaką winien wykazać się urzędnik przy wypełnianiu określonych zadań, nie powinna stać w sprzeczności
         z tym, iż należy on do zespołu o zhierarchizowanej strukturze i jako urzędnik – z wyjątkiem okoliczności szczególnych przewidzianych
         w regulaminie – ma obowiązek spełniania poleceń swych przełożonych.

      (zob. pkt 154)
      5.      Ciążący na administracji obowiązek staranności w stosunku do urzędników, który odzwierciedla równowagę między wzajemnymi prawami
         i obowiązkami, jakie regulamin pracowniczy ustanowił w relacjach między władzą publiczną a urzędnikami służby publicznej,
         wraz z zasadą dobrej administracji zobowiązują przełożonych, by rozstrzygając o sytuacji urzędnika, uwzględniali nie tylko
         interes służby, lecz także interes danego urzędnika.

      (zob. pkt 184, 185)
      Odesłanie:
      Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑207/95 Ibarra Gil przeciwko Komisji, 5 lutego 1997 r., RecFP str. I‑A‑13, II‑31, pkt 75;
         sprawa T‑93/96 Presle przeciwko Cedefopowi, 16 lipca 1998 r., RecFP str. I‑A‑387, II‑1111, pkt 83; sprawa T‑11/03 Afari przeciwko
         EBC, 16 marca 2004 r., RecFP str. I‑A‑65, II‑267, pkt 42, 217


Wyrok Trybunału z dnia 18 maja 1994 r. # Codorníu SA przeciwko Radzie Unii Europejskiej. # Skarga o stwierdzenie nieważności. # Sprawa C-309/89.


Wyrok Trybunału z dnia 9 czerwca 1977 r. # M. Blottner przeciwko Het Bestuur der Nieuwe Algemene Bedrijfsvereniging. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Raad van Beroep Amsterdam - Niderlandy. # Zabezpieczenie społeczne. # Sprawa 109-76.