title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (czwarta izba) z dnia 30 czerwca 2004 r. # Norma Lebensmittelfilialbetrieb GmbH & Co. KG przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Słowny znak towarowy Mehr für Ihr Geld - Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji - Charakter odróżniający - Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 40/94. # Sprawa T-281/02.

text:
      Sprawa T-281/02
      Norma Lebensmittelfilialbetrieb GmbH & Co. KG
      przeciwko
      Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM)
      Wspólnotowy znak towarowy – Słowny znak towarowy Mehr für Ihr Geld – Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji – Charakter odróżniający – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 40/94
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (czwarta izba) z dnia 30 czerwca 2004 r.  II–0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego –Oznaczenia, z których może składać się znak
            towarowy – Oznaczenia wykorzystywane ponadto jako slogany reklamowe – Przesłanka – Charakter odróżniający
      (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 7 ust. 1 lit. b))
      2.     Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji
            – Znaki towarowe pozbawione charakteru odróżniającego – Słowne oznaczenie „Mehr für Ihr Geld”
      (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 7 ust. 1 lit. b))
      1.     Rejestracja, na podstawie rozporządzenia nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego, znaku towarowego, który składa
         się z oznaczeń lub wskazówek, które są ponadto wykorzystywane jako slogany reklamowe, wyznaczniki jakości lub namowy do kupna
         towarów lub korzystania z usług, do których znak towarowy się odnosi, nie podlega odmowie już tylko z tytułu takiego wykorzystywania.
         Jednakże oznaczenie, które spełnia inne funkcje niż funkcja znaku towarowego w klasycznym rozumieniu, posiada charakter odróżniający
         w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia jedynie wtedy, gdy może być postrzegane bezpośrednio jako wskazówka pochodzenia
         handlowego danych towarów lub usług w celu pozwolenia właściwemu kręgowi odbiorców na odróżnienie, bez możliwego prawdopodobieństwa
         wprowadzenia w błąd, towarów i usług uprawnionego ze znaku towarowego od towarów i usług mających odmienne pochodzenie handlowe.

      (por. pkt 25)
      2.     Słowne oznaczenie Mehr für Ihr Geld, o którego rejestrację wniesiono dla towarów, które stanowią artykuły drogeryjne i produkty
         spożywcze powszechnego użytku i należą do klas 3, 29 i 30 w rozumieniu porozumienia nicejskiego, pozbawione jest charakteru
         odróżniającego na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego. W istocie
         zgłoszony znak towarowy natychmiastowo zostanie odebrany przez docelowy krąg odbiorców, do którego należą odbiorcy niemieckojęzyczni,
         jako zwykła formuła reklamowa lub slogan, który wskazuje na to, że omawiane towary są w stosunku do towarów konkurencyjnych
         bardziej korzystne dla konsumentów pod względem jakościowym lub ilościowym. W tym zakresie element „mehr” („więcej”) posiada
         charakter zachwalający o znaczeniu reklamowym, którego funkcją jest wykazanie pozytywnych cech towarów lub usług, dla których
         przedstawienia został on użyty.

      (por. pkt 27, 29, 34)
WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (czwarta izba)
      z dnia 30 czerwca 2004 r. (*)

      Wspólnotowy znak towarowy – Słowny znak towarowy Mehr für Ihr Geld – Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji – Charakter odróżniający – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 40/94
      W sprawie T‑281/02
      Norma Lebensmittelfilialbetrieb GmbH & Co. KG, z siedzibą w Norymberdze (Niemcy), reprezentowana przez adwokatów S. Rojahna oraz S. Freytaga,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), reprezentowanemu przez D. Schennena, działającego w charakterze pełnomocnika,

      strona pozwana,
      mającej za przedmiot skargę na decyzję Trzeciej Izby Odwoławczej Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego z dnia 3 lipca
         2002 r. (sprawa R 239/2002‑3), dotyczącej rejestracji słownego znaku towarowego Mehr für Ihr Geld jako wspólnotowego znaku
         towarowego,

      SĄD PIERWSZEJ INSTANCJIWSPÓLNOT EUROPEJSKICH (czwarta izba),

      w składzie: H. Legal, prezes, V. Tiili i M. Vilaras, sędziowie,
      sekretarz: J. Plingers, główny administrator,
      po zapoznaniu się ze skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 18 września 2002 r.,
      po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 16 grudnia 2002 r.,
      po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 3 marca 2004 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
       Okoliczności powstania sporu
      1       W dniu 19 maja 2000 r., na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku
         towarowego (Dz.U. 1994, L 11, str. 1) z późn. zm., skarżąca złożyła do Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki
         towarowe i wzory) (OHIM) zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego.

      2       Znakiem towarowym, dla którego dokonano zgłoszenia, jest słowne oznaczenie Mehr für Ihr Geld.
      3       Towary i usługi, dla których zgłoszono znak towarowy, należą do klas 3, 29, 30 i 35 Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej
         klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., zrewidowanego i zmienionego, i odpowiadają
         następującemu opisowi odpowiednio dla każdej z klas:

      –       klasa 3: „Środki wybielające i inne substancje stosowane w praniu; środki do czyszczenia, polerowania, szorowania i ścierania;
         mydła; środki perfumeryjne; olejki eteryczne, kosmetyki, produkty toaletowe (ujęte w klasie 3), płyny do pielęgnacji włosów;
         środki do czyszczenia zębów”;

      –       klasa 29: „Mięso, wędliny, ryby (łącznie z przetworzonymi skorupiakami, małżami i omółkami), drób i dziczyzna; wyroby z mięsa,
         kiełbasy, drobiu, dziczyzny i ryb; ekstrakty mięsne; owoce, warzywa, zioła i ziemniaki w konserwowanej, suszonej, gotowanej,
         mrożonej lub spreparowanej formie, łącznie z orzechami ziemnymi, orzechami, migdały i orzechy nerkowca również jako przekąska;
         produkty ziemniaczane, mianowicie frytki, krokiety ziemniaczane, placki ziemniaczane, smażone ziemniaki; mięso, kiełbasy,
         ryby, galaretki owocowe i warzywne; marmolady i konfitury; jajka; mleko, zwłaszcza maślanka, kwaśne mleko, zsiadłe mleko,
         preparaty mleczne i mleko skondensowane; masło, masło klarowane, sery, w szczególności biały ser, wyroby z sera, kefir, śmietana,
         jogurt (również z dodatkiem owoców), mleko w proszku przeznaczone do spożycia; desery na bazie mleka, jogurtu, białego sera,
         żelatyny, skrobi i/lub śmietany; napoje mleczne bezalkoholowe; oleje i tłuszcze jadalne, w tym margaryna i smalec; pasty [do
         smarowania pieczywa] z tłuszczów jadalnych i ich mieszanek; oleje do gotowania, tłuszcze do gotowania, frakcjonowane oleje
         i frakcjonowane tłuszcze do gotowania; mięso, kiełbasy, ryby, konserwy owocowe i warzywne; sałatki i produkty mrożone, dania
         mieszane i półgotowe (również farsze) oraz dania gotowe, również konserwowane, na bazie mięsa, wędlin, ryb, drobiu, dziczyzny,
         przetworzonych owoców i warzyw, roślin strączkowych, serów, jajek, ziemniaków, makaronów, ryżu, kukurydzy, dań i/lub produktów
         ziemniaczanych (łącznie z mąką ziemniaczaną), również z dodatkiem przypraw i sosów (łącznie z sosami do sałatek) i/lub chleba
         lub bułek (przykładowo hamburgery i kanapki); pasty, mianowicie pasztety mięsne, pasty z główną zawartością mięsa, ryb, owoców
         i warzyw oraz formy pasztetów bez wypełnienia; mieszane marynaty; ekstrakty bulionu z mięsa, buliony z mięsa w kostkach i inne
         przetwory na bazie bulionów z mięsa, w szczególności granulowane buliony z mięsa, buliony z warzyw w kostkach; zupy, zupy
         konserwowane i przyprawy do zup w płynie, w formie zagęszczonej lub suszone, przetwory na bazie bulionu w paście, ekstrakty
         z warzyw jako dodatki do dań i mięsa”;

      –       klasa 30: „Kawa, herbata, kakao, cukier (łącznie z waniliną i cukrem waniliowym oraz cukrem gronowym przeznaczonym do spożycia),
         ryż, tapioka, sago, sztuczna kawa, ekstrakty kawy i herbaty; kakao w proszku; bezalkoholowe napoje na bazie kawy, herbaty,
         kakao i czekolady, łącznie z napojami rozpuszczalnymi; budynie, budynie w proszku i desery na bazie budyniu; mąka i produkty
         zbożowe (poza karmą dla zwierząt); prażona kukurydza (popcorn), zbożowe (płatki) spożywcze; produkty zbożowe przeznaczone
         do spożycia, w szczególności płatki owsiane i inne płatki zbożowe, w szczególności śniadaniowe, również zmieszane z suszonymi
         owocami (łącznie z orzechami), cukrem i/lub miodem; mąka ziemniaczana, kasza manna; makaron, gotowe dania z makaronu i konserwy
         z makaronem; chleb, herbatniki, ciasta i inne wyroby ciastkarskie; przekąski na bazie zbóż, kakao, ciast, czekolady, cukru,
         miodu, suszonych owoców, orzechów, produktów ziemniaczanych (łącznie z mąką ziemniaczaną), orzechów ziemnych, migdałów, orzechów
         nerkowca i/lub ciast; ciastka o długim okresie przydatności do spożycia (również ze słodkim i pikantnym nadzieniem), w szczególności
         chleb chrupki, pierniki i herbatniki; pizze, w tym pizze konserwowane; czekolada; słodycze, w szczególności czekolady i masy
         migdałowe, również nadziewane owocami, kawą, napojami bezalkoholowymi, winem lub spirytusem, jak również mlekiem lub produktami
         mlecznymi, w szczególności jogurtem; lody i lody w proszku; słodycze, w szczególności cukierki i gumy do żucia do użycia pozamedycznego;
         marcepan; miód, krem z cukru inwertowanego, syrop owocowy, melasa; masy kakaowe do smarowania pieczywa na bazie cukru, kakao,
         nugatu, mleka i/lub tłuszczy; drożdże, proszek do pieczenia, aromaty do pieczenia (poza olejkami aromatycznymi); sól, musztarda,
         pieprz, ocet, sosy (łącznie z sosami do sałatek), proszek do robienia sosów i ekstrakty z sosów (łącznie z takimi dla sosów
         do sałatek), sosy do sałatek; majonez; ketchup, przyprawy i mieszanki przypraw; lód do napojów chłodzących”;

      –       klasa 35: „Marketing, promocja sprzedaży, doradztwo w zakresie kupna‑sprzedaży, badania i analizy rynku; doradztwo gospodarcze
         w zakresie działalności gospodarczej, organizacji i personelu; reklama; dokumentacja reklamowa; doradztwo w zakresie wyposażenia
         wnętrz biurowych i sklepowych dla celów reklamowych, dekoracja witryn; dostarczanie informacji i know‑how w dziedzinie sprzedaży
         i działalności gospodarczej, w szczególności dla sprzedaży środków spożywczych; księgowość, zawieranie i przeprowadzanie transakcji
         handlowych; zawieranie umów kupna‑sprzedaży towarów; dystrybucja próbek”.

      4       Decyzją z dnia 18 stycznia 2002 r. ekspert dokonał odmowy rejestracji znaku towarowego na tej podstawie, że zgłoszony znak
         towarowy miał charakter opisowy, a nie odróżniający w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) i c) rozporządzenia nr 40/94.

      5       W dniu 15 marca 2002 r. skarżąca wniosła do OHIM na podstawie art. 59 rozporządzenia nr 40/94 odwołanie od decyzji eksperta.
      6       Decyzją z dnia 3 lipca 2002 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”) Trzecia Izba Odwoławcza uchyliła decyzję eksperta w części,
         w której odrzucono zgłoszenie znaku towarowego dla usług z klasy 35. W pozostałym zakresie Izba Odwoławcza nie uwzględniła
         odwołania.

      7       W odniesieniu do towarów z klas 3, 29 i 30 Izba Odwoławcza uznała, że zgłoszony znak towarowy składa się wyłącznie ze wskazówek
         opisowych i pozbawiony jest charakteru odróżniającego.

       Żądania stron
      8       Skarżąca wnosi do Sądu o:
      –       stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymano w mocy odmowę rejestracji dla klas 3, 29 i 30,
      –       obciążenie OHIM kosztami postępowania.
      9       OHIM wnosi do Sądu o:
      –       oddalenie skargi,
      –       obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
       Co do prawa
      10     Skarżąca podnosi dwa zarzuty oparte odpowiednio na naruszeniu art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 40/94 oraz art. 7 ust. 1
         lit. b) rozporządzenia nr 40/94. Należy zacząć od zbadania pierwszego zarzutu skargi.

       Argumenty stron
      11     Skarżąca podnosi, że zgłoszony znak towarowy Mehr für Ihr Geld wykazuje wymagane dla rejestracji minimum charakteru odróżniającego
         w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94.

      12     Konsumenci postrzegają oznaczenie Mehr für Ihr Geld jako całość i jako wskazówkę dotyczącą określonego przedsiębiorstwa, z którego
         pochodzą towary i usługi, do których się ono odnosi. Właśnie dlatego, że oznaczenie to posiada formę bezpośredniego zwrotu,
         który oznacza: „jeśli państwo nabędą to u nas, otrzymają państwo więcej za swoje pieniądze!”, przeciętny konsument nie może
         uznać tego za wskazówkę dotyczącą jakości produktu, ale jako wskazanie korzyści wynikającej z dokonania zakupu u wykorzystującego
         ten slogan.

      13     Ponadto, zdaniem skarżącej, z uwagi na to, że zgłoszony znak towarowy Mehr für Ihr Geld jest krótki i trafny, konsument pragnie
         się dowiedzieć, co oznacza owo „więcej”, tak więc slogan pozostaje w jego pamięci i pełni funkcje wskazówki pochodzenia towaru.
         Slogan wykorzystuje w oryginalny sposób dwuaspektowość pojęcia „więcej”, które jest niedookreślone i którego znaczenie w związku
         z tym pozostaje ukryte, pojęcia „państwa pieniądze”, które dla konsumenta jest bardziej zrozumiałe i posiada znaczenie bardziej
         osobiste.

      14     Fakt, że przedmiotowy slogan składa się ze zwykłych, zrozumiałych i już wcześniej często używanych w obrocie członów, nie
         jest istotny dla oceny istnienia charakteru odróżniającego zgłoszonego znaku towarowego, ponieważ prawu znaków towarowych
         obca jest ochrona poszczególnych członów i zawsze należy mieć na względzie znak towarowy jako całość. Fakt, że poszczególne
         słowa sloganu „mehr für Ihr Geld” zostają przypadkowo użyte w charakterze opisowym w reklamie przedmiotowych towarów i usług,
         nie uzasadnia odmowy rejestracji znaku towarowego ze względu na brak charakteru odróżniającego. W konkretnym zestawieniu owych
         słów, które zwracają się bezpośrednio do konsumentów jako odbiorców reklamy, oznaczenie to jest bowiem rozumiane, jak w przypadku
         marki własnej, jako wskazówka pochodzenia handlowego towarów, które określa konkretne przedsiębiorstwo, a nie jedynie jako
         wyznacznik określonej jakości tych towarów.

      15     Skarżąca dodaje, że ze względu na skrótowość, trafność i dwuaspektowość zgłoszonego znaku towarowego konsument odkryje w nim,
         nawet jeśli nie jest to konieczne dla przezwyciężenia podstawy odmowy rejestracji, całość koncepcyjną wywołującą efekt zaskoczenia
         i przez to efekt zainteresowania. Interpretacja elementu „mehr” („więcej”), która w połączeniu ze zwrotem „Ihr Geld” („państwa
         pieniądze”) wzbudza ciekawość, powoduje u konsumenta w ramach sloganu przekazującego pozytywną wypowiedź reklamową efekt zdumienia
         i zainteresowania w ten sposób, że zgłoszony znak towarowy jako całość może zostać uznany za posiadający charakter odróżniający
         w rozumieniu orzecznictwa [wyrok Sądu z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie T‑138/00 Erpo Möbelwerk przeciwko OHIM (DAS PRINZIP
         DER BEQUEMLICHKEIT), Rec. str. II‑3739].

      16     Ze względu na swoją skrótowość i trafność, swoją formę bezpośredniego i osobistego zwrotu, a także niedookreślony sens, zgłoszony
         znak towarowy będzie postrzegany jako marka własna i pozwoli konsumentowi uchwycić wartość dodaną produktu nabytego w sklepach
         skarżącej. Skarżąca nie zgadza się z przekonaniem eksperta, że zgłoszony znak towarowy nie wnosi żadnego elementu fantazyjnego.
         Ocena ta nie pozwala na stwierdzenie braku charakteru odróżniającego.

      17     Ponadto wszystkie przytoczone przez eksperta przykłady wykorzystania omawianego oznaczenia lub jego członów wykazują opisowe
         wykorzystanie elementów zgłoszonego znaku towarowego lub jego modyfikacji. Jednakże konkurenci skarżącej mają prawo do opisowego
         wykorzystania również po dokonaniu rejestracji.

      18     Nadto skarżąca powołuje się na orzeczenie Bundesgerichtshof (Partner with the best, Markenrecht 2000, str. 50 i 51), zgodnie
         z którym powtarzające się występowanie różnych słów ze sloganu reklamowego lub podobnego sloganu reklamowego przykładowo na
         stronach internetowych nie może prowadzić do odmiennej oceny, ponieważ zgłoszony znak towarowy zasadniczo musi być oceniany
         jako całość i dlatego badanie dokumentów, w których występują poszczególne słowa w ramach wskazówek opisowych, nie pozwala
         na stwierdzenie częstotliwości wykorzystania danego znaku towarowego. Ma to również zastosowanie do wspólnotowego znaku towarowego.

      19     W konsekwencji zgłoszony znak towarowy Mehr für Ihr Geld nie może zostać uznany dla klas 3, 29 i 30 za oznaczenie pozbawione
         charakteru odróżniającego.

      20     OHIM utrzymuje, że Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła, że zgłoszony znak towarowy nie posiada dla właściwego kręgu odbiorców
         charakteru odróżniającego dla oznaczanych towarów.

      21     OHIM podnosi, że każdy znak towarowy, o którego rejestrację wniesiono, nie tylko musi posiadać charakter odróżniający, ale
         również musi pełnić funkcję wskazówki pochodzenia. OHIM potwierdza, że zawsze był przekonany, iż okoliczność, że sytuacja
         dotyczy sloganu reklamowego, nie sprzeciwia się przyznaniu ochrony znakowi towarowemu, ani również nie uzasadnia zastosowania
         surowszych kryteriów oceny bezwzględnych podstaw odmowy rejestracji [zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 4 października 2001 r.
         w sprawie C‑517/99 Merz & Krell, Rec. str. I‑6959, pkt 40, oraz wyrok Sądu z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie T‑130/01 Sykes
         Enterprises przeciwko OHIM (REAL PEOPLE, REAL SOLUTIONS), Rec. str. II‑5179, pkt 19]. To jednak nie oznacza, że wrażenie wywierane
         przez znak towarowy na konsumentach może zostać pominięte. Przeciwnie, należy zwrócić na nie uwagę, ponieważ celem jest stwierdzenie,
         czy zgłoszony znak towarowy, przy założeniu, że będzie on faktycznie używany, zostanie lub nie zostanie odebrany przez odbiorców
         jako wskazówka pochodzenia.

      22     OHIM sprzeciwia się twierdzeniu skarżącej, że zgłoszony znak towarowy Mehr für Ihr Geld („więcej za Państwa pieniądze”) może
         odgrywać rolę wskazówki pochodzenia. Zdaniem OHIM, ten znak towarowy jest prosty, banalny i łatwy do zapamiętania. Treść przesłania,
         które przekazuje, stanowi dokładnie informacja, którą konsument może z niego wywnioskować, tj. że klient otrzymuje „więcej”
         za swoje pieniądze. Zgłoszony znak towarowy ogranicza się zatem do zwrócenia uwagi na szczególnie korzystną ofertę.

       Ocena Sądu
      23     Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 nie są rejestrowane „znaki towarowe, które pozbawione są jakiegokolwiek
         odróżniającego charakteru”. Artykuł 7 ust. 2 rozporządzenia nr 40/94 przewiduje, że „[u]stęp 1 stosuje się bez względu na
         fakt, że podstawy odmowy rejestracji istnieją tylko w części Wspólnoty”.

      24     Objęte art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 znaki towarowe, które pozbawione są charakteru odróżniającego, uważa
         się za niebędące w stanie spełnić podstawowej funkcji znaku towarowego, czyli wskazania pochodzenia towaru lub usługi, umożliwiającego
         konsumentowi, który nabywa oznaczone znakiem towarowym towary lub usługi, uzależnienie swej decyzji dotyczącej późniejszego
         nabycia od wcześniejszych dobrych lub złych doświadczeń [wyrok Sądu z dnia 27 lutego 2002 r. w sprawie T‑79/00 Rewe‑Zentral
         przeciwko OHIM (LITE), Rec. str. II‑705, pkt 26]. Ma to miejsce szczególnie w przypadku oznaczeń, które są powszechnie używane
         w obrocie danymi towarami lub usługami [wyrok Sądu z dnia 3 lipca 2003 r. Best Buy Concepts przeciwko OHIM (BEST BUY), dotychczas
         nieopublikowany w Zbiorze, pkt 20].

      25     Wynika z tego, że rejestracja znaku towarowego, który składa się z oznaczeń lub wskazówek, które są ponadto wykorzystywane
         jako slogany reklamowe, wyznaczniki jakości lub namowy do kupna towarów lub usług, do których znak towarowy się odnosi, nie
         podlega odmowie już tylko z tytułu takiego wykorzystywania (zob. analogicznie ww. wyrok w sprawie Merz & Krell, pkt 40). Jednakże
         oznaczenie, które spełnia inne funkcje niż funkcja znaku towarowego w klasycznym rozumieniu, posiada charakter odróżniający
         w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 jedynie wtedy, gdy może być postrzegane bezpośrednio jako wskazówka
         pochodzenia handlowego danych towarów lub usług w celu pozwolenia właściwemu kręgowi odbiorców na odróżnienie, bez możliwego
         prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, towarów i usług uprawnionego ze znaku towarowego od towarów i usług mających odmienne
         pochodzenie handlowe (ww. wyrok w sprawie BEST BUY, pkt 21).

      26     Charakter odróżniający oznaczenia może zostać oceniony jedynie względem towarów i usług, dla których wniesiono o rejestrację,
         oraz z punktu widzenia właściwego kręgu odbiorców (ww. wyrok w sprawie BEST BUY, pkt 22).

      27     W niniejszej sprawie należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że towary oznaczone zgłoszonym znakiem towarowym stanowią artykuły
         drogeryjne i produkty spożywcze powszechnego użytku dla wszystkich konsumentów. Docelowy krąg odbiorców stanowią zatem przeciętni
         konsumenci uznani za właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych. Do docelowego kręgu odbiorców, z którego
         punktu widzenia zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 40/94 należy dokonać oceny podstawy odmowy rejestracji, należą odbiorcy
         niemieckojęzyczni, ponieważ omawiane oznaczenie słowne składa się z elementów języka niemieckiego [zob. podobnie wyroki Sądu
         z dnia 27 lutego 2002 r. w sprawie T‑219/00 Ellos przeciwko OHIM (ELLOS), Rec. str. II‑753, pkt 30 i 31, oraz z dnia 15 października
         2003 r. w sprawie T‑295/01 Nordmilch przeciwko OHIM (OLDENBURGER), dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 35].

      28     Tak więc Izba Odwoławcza w odniesieniu do zagadnienia dotyczącego charakteru odróżniającego zgłoszonego znaku towarowego stwierdziła
         w pkt 36 zaskarżonej decyzji, że omawiany slogan nie posiada wymaganego minimum charakteru odróżniającego, ponieważ przez
         wspomniany krąg odbiorców może zostać zrozumiany jedynie jako wskazanie rodzaju i jakości oferowanych towarów, a nie jako
         znak towarowy zawierający wskazówkę charakteryzującą ich pochodzenie. Jako powszechne i zwykłe zestawienie słów oznaczenie
         to pozbawione jest charakteru odróżniającego ze względu na brak dodatkowych znamion odróżniających.

      29     Należy wskazać, że Izba Odwoławcza w sposób właściwy dokonała analizy zgłoszonego znaku towarowego. W istocie zgłoszony znak
         towarowy natychmiast zostanie odebrany przez docelowy krąg odbiorców jako zwykła formuła reklamowa lub slogan, który wskazuje
         na to, że omawiane towary są w stosunku do towarów konkurencyjnych bardziej korzystne dla konsumentów pod względem jakościowym
         lub ilościowym (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie BEST BUY, pkt 29). W tym zakresie element „mehr” („więcej”) posiada charakter
         zachwalający o znaczeniu reklamowym, którego funkcją jest wykazanie pozytywnych cech towarów lub usług, dla których przedstawienia
         został on użyty [zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 20 listopada 2002 r. w sprawach połączonych T‑79/01 i T‑86/01 Bosch przeciwko
         OHIM (Kit Pro et Kit Super Pro), Rec. str. II‑4881, pkt 26].

      30     Ponadto skarżąca sama przyznała, że zgłoszony znak towarowy wzbudza u konsumenta ogólne wyobrażenie, że w przypadku zakupu
         towarów oznaczonych tym znakiem otrzymuje on „więcej za swoje pieniądze”.

      31     W tym kontekście nie jest istotny argument skarżącej, że konsument nie zostaje poinformowany o zawartości lub rodzaju oferowanych
         pod tym znakiem towarowym towarów, ponieważ nie wie on, czego dotyczy owo „więcej”. Brak charakteru odróżniającego można mianowicie
         stwierdzić już wtedy, gdy semantyczna zawartość przedmiotowego oznaczenia słownego wskazuje konsumentom jedną z cech towaru,
         która dotyczy jego wartości rynkowej i, nie będąc precyzyjną, zawiera przesłanie reklamowe lub zachęcające do zakupu, które
         przez właściwy krąg odbiorców odbierane jest przede wszystkim jako takie, a nie jako wskazówka pochodzenia handlowego towarów
         (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie REAL PEOPLE, REAL SOLUTIONS, pkt 29 i 30). Oznaczenie słowne Mehr für Ihr Geld nie nabywa
         charakteru odróżniającego przez sam fakt, że nie zawiera informacji dotyczącej rodzaju określanych towarów (zob. podobnie
         ww. wyrok w sprawie BEST BUY, pkt 30).

      32     Ponadto zgłoszony znak towarowy nie zawiera żadnych elementów, które mogłyby, poza swoim niezaprzeczalnym znaczeniem promocyjnym,
         umożliwić odbiorcom łatwe i natychmiastowe zapamiętanie go jako znaku towarowego posiadającego charakter odróżniający dla
         towarów, które oznacza. Nawet jeśli zgłoszony znak towarowy byłby używany sam, bez dodania innego oznaczenia lub innego znaku
         towarowego, właściwy krąg odbiorców, wcześniej niedoinformowany odpowiednio, nie będzie mógł dostrzec nic poza jego sensem
         reklamowym (ww. wyrok w sprawie REAL PEOPLE, REAL SOLUTIONS, pkt 28).

      33     W odniesieniu do argumentu skarżącej opartego na wyroku w sprawie DAS PRINZIP DER BEQUEMLICHKEIT, zgodnie z którym znak towarowy
         taki jak zgłoszony może zostać uznany za posiadający charakter odróżniający, należy wskazać, że zgodnie z orzecznictwem, które
         ukazało się od momentu wydania tego wyroku, znakami towarowymi, o których mowa w art. 7 ust. 1. lit b) rozporządzenia nr 40/94,
         nie są jedynie takie, które w obrocie handlowym używane są dla określania danych towarów lub usług, ale również takie, które
         jedynie wydają się stosowne dla takiego wykorzystania (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Kit Pro et Kit Super Pro, pkt 19
         oraz wskazane w nim orzecznictwo). Izba Odwoławcza, stwierdzając w pkt 31 zaskarżonej decyzji, że zgłoszony znak towarowy
         „krótkimi i trafnymi słowy, w całkowicie przejrzystym zestawieniu” wskazuje konsumentom, że ujęte towary są dla nich korzystne
         pod względem ilościowym i jakościowym, w sposób wystarczający uzasadniła prawnie, że ten znak towarowy może być powszechnie
         używany w obrocie handlowym dla określania omawianych towarów.

      34     W tych okolicznościach należy stwierdzić, że z uwagi na treść zgłoszony znak towarowy dla właściwego kręgu odbiorców zostanie
         odebrany przede wszystkim jako slogan reklamowy, a nie jako znak towarowy i dlatego też pozbawiony jest charakteru odróżniającego.

      35     W zakresie, w jakim skarżąca powołuje się na rejestrację sloganu „Partner with the best» w Niemczech, należy wskazać, że,
         po pierwsze, wspólnotowe prawo znaków towarowych stanowi system autonomiczny, a po drugie, zgodność z prawem decyzji izby
         odwoławczej należy oceniać wyłącznie na podstawie rozporządzenia nr 40/94, a nie na podstawie wcześniejszej praktyki decyzyjnej
         OHIM [wyroki Sądu z dnia 16 lutego 2000 r. w sprawie T‑122/99 Procter & Gamble przeciwko OHIM (Kształt kostki mydła), Rec.
         str. II‑265, pkt 60 i 61, z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie T‑32/00 Messe München przeciwko OHIM (electronica), Rec. str. II‑3829,
         pkt 46 i 47, z dnia 27 lutego 2002 r. w sprawie T‑106/00 Streamserve przeciwko OHIM (STREAMSERVE), Rec. str. II‑723, pkt 66,
         oraz ww. wyrok w sprawie REAL PEOPLE, REAL SOLUTIONS, pkt 31]. OHIM nie jest zatem związany zarówno krajową rejestracją, jak
         również żadną ze swoich wcześniejszych decyzji.

      36     W konsekwencji przedstawiony przez skarżącą drugi zarzut skargi należy oddalić.
      37     Jak wynika z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 40/94, oznaczenie nie może zostać zarejestrowane jako wspólnotowy znak towarowy,
         jeśli występuje choćby jedna z wymienionych w nim podstaw odmowy rejestracji [wyrok Trybunału z dnia 19 września 2002 r. w sprawie
         C‑104/00 P DKV przeciwko OHIM, Rec. str. I‑7561, pkt 29, wyroki Sądu z dnia 31 stycznia 2001 r. w sprawie T‑331/99 Mitsubishi
         HiTec Paper Bielefeld przeciwko OHIM (Giroform), Rec. str. II‑433, pkt 30, oraz z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie T‑348/02
         Quick przeciwko OHIM (Quick), dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 37]. W tych okolicznościach nie ma potrzeby badania
         pierwszego zarzutu skargi, opartego na naruszeniu art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 40/94.

      38     W konsekwencji skarga podlega oddaleniu.
       W przedmiocie kosztów
      39     Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu Sądu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
         Ponieważ skarżąca przegrała sprawę – zgodnie z żądaniem OHIM – należy obciążyć ją kosztami postępowania.

      Z powyższych względów
      SĄD (czwarta izba)
      orzeka, co następuje:
      1)      Skarga zostaje oddalona.
      2)      Skarżąca zostaje obciążona kosztami postępowania.

               Legal

                Tiili

                Vilaras

         Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 30 czerwca 2004 r.

               Sekretarz

                      Prezes

               H. Jung

                      H. Legal

         * Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 14 grudnia 2000 r. # Fazenda Pública przeciwko Câmara Municipal do Porto. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Supremo Tribunal Administrativo - Portugalia. # szósta dyrektywa VAT. # Sprawa C-446/98.


Wyrok Trybunału z dnia 16 grudnia 1963 r. # Società Industriale Acciaierie San Michele i inni przeciwko Wysokiej Władzy EWWiS. # Sprawy połączone 2 do 10-63.


Wyrok Trybunału (dziewiąta izba) z dnia 5 października 2017 r.#Wolf Oil Corp. przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO).#Odwołanie – Znak towarowy Unii Europejskiej – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Rejestracja międzynarodowa wskazująca Unię Europejską – Słowny znak towarowy CHEMPIOIL – Wcześniejszy graficzny znak towarowy CHAMPION – Oddalenie sprzeciwu.#Sprawa C-437/16 P.


title: Wyrok Trybunału z dnia 22 maja 1990 r. # Parlament Europejski przeciwko Radzie Wspólnot Europejskich. # Sprawa C-70/88.

text:
WYROK TRYBUNAŁUz dnia 22 maja 1990 r. (*)W sprawie C‑70/88Parlament Europejski,
 reprezentowany przez Francesca Pasettiego Bombardellę i Jorge
Campinosa, radcy prawni, wspieranych przez Christiana Pennerę oraz
Johanna Schooego, członków służby prawnej, działających
w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
w sekretariacie generalnym Parlamentu Europejskiego, Kirchberg,strona skarżąca,przeciwkoRadzie Wspólnot Europejskich,
 reprezentowanej przez Raffaella Fornasierę, dyrektora generalnego
służby prawnej, i Bernharda Schloha, conseiller juridique,
działających w charakterze pełnomocników, z adresem do
doręczeń w Luksemburgu, w siedzibie Jörga Käsera, dyrektora
departamentu do spraw prawnych w Europejskim Banku Inwestycyjnym,
100, boulevard Konrad Adenauer,strona pozwana,popieranej przezZjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej,
 reprezentowane przez J. Gensmantel z Treasury Solicitor’s
Department, działającą w charakterze pełnomocnika, z adresem
do doręczeń w Luksemburgu, w siedzibie ambasady Wielkiej
Brytanii, 14, boulevard Roosvelt,oraz przezKomisję Wspólnot Europejskich,
 reprezentowaną przez Michaela Van Ackere‑Pietriego, radca prawny,
i Jürgena Grünwalda, członka służby prawnej, działających
w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
w Luksemburgu, w siedzibie Georgiosa Kremlisa, członka służby
prawnej, Centre Wagner, Kirchberg,interwenienci,mającej
 za przedmiot, na obecnym etapie postępowania, dopuszczalność skargi
wniesionej na mocy art. 173 traktatu EWG oraz art. 146
traktatu EWEA o stwierdzenie nieważności rozporządzenia Rady
(Euroatom) nr 3954/87 z dnia 22 grudnia 1987 r.
ustanawiającego maksymalne dozwolone poziomy skażenia radioaktywnego
środków spożywczych oraz pasz po wypadku jądrowym lub w każdym
innym przypadku pogotowia radiologicznego (Dz.U. L 371,
str. 11),TRYBUNAŁ,w
 składzie: O. Due, prezes, Sir Gordon Slynn,
C. N. Kakouris, F. A. Schockweiler
i M. Zuleeg, prezesi izby, G. F. Mancini,
R. Joliet, J. C. Moitinho de Almeida
i G. C. Rodriguez Iglesias, sędziowie,rzecznik generalny: W. Van Gerven,sekretarz: D. Louterman, główny administrator,uwzględniając sprawozdanie na rozprawę,po
 wysłuchaniu stanowisk stron na rozprawie w dniu
5 października 1989 r., podczas której: Parlament Europejski
był reprezentowany przez Francesca Pasettiego Bombardellę, Christiana
Pennerę i Johanna Schooego, wspieranych przez Michela Waellbroecka,
 avocat au barreau de Bruxelles, Rada była reprezentowana przez
Raffaella Fornasiera i Bernharda Schloha, a Komisja była
reprezentowana przez Jeana‑Louisa Dewosta, dyrektora generalnego służby
prawnej, wspieranego przez Denisa Sorasię, conseiller juridique,
działających w charakterze pełnomocników,po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 30 listopada 1989 r.,wydaje następującyWyrok1        Skargą
 złożoną w sekretariacie Trybunału w dniu 4 marca
1988 r. Parlament Europejski, na mocy art. 146 traktatu EWEA
oraz art. 173 traktatu EWG, wniósł o stwierdzenie nieważności
rozporządzenia Rady (Euroatom) nr 3954/87 z dnia
22 grudnia 1987 r. ustanawiającego maksymalne dozwolone
poziomy skażenia radioaktywnego środków spożywczych oraz pasz po wypadku
 jądrowym lub w każdym innym przypadku pogotowia radiologicznego
(Dz.U. L 371, str. 11).2        Rozporządzenie
 to, wydane na podstawie art. 31 traktatu EWEA, określa sposób
ustalenia maksymalnych dozwolonych poziomów skażenia radioaktywnego
środków spożywczych oraz pasz, które mogą być przedmiotem obrotu po
wypadku jądrowym lub w każdym innym przypadku pogotowia
radiologicznego, które może spowodować lub już spowodowało znaczny
poziom skażenia radioaktywnego tych środków i pasz. Środki
spożywcze lub pasze o poziomie skażenia przekraczającym maksymalny
dozwolony poziom, który jest ustalany w drodze aktu wydanego
zgodnie z przepisami zaskarżonego rozporządzenia, nie mogą być
wprowadzane do obrotu.3        Podczas
 procedury opracowania zaskarżonego rozporządzenia Parlament Europejski,
 z którym Rada konsultowała się zgodnie z art. 31
traktatu EWEA, wyraził sprzeciw wobec podstawy prawnej wybranej przez
Komisję i zażądał przedstawienia nowej propozycji opartej na
art. 100 A traktatu EWG. Komisja nie zastosowała się jednak do
 tego żądania i Rada uchwaliła rozporządzenie nr 3954/87 na
podstawie art. 31 traktatu EWEA. Parlament wniósł więc niniejszą
skargę o stwierdzenie nieważności tego rozporządzenia.4        Rada
 zgłosiła zarzut niedopuszczalności w oparciu o art. 91
§ 1 akapit pierwszy regulaminu Trybunału i wniosła
o rozstrzygnięcie w przedmiocie tego zarzutu procesowego bez
rozpoznawania istoty sprawy.5        Na
 poparcie swego zarzutu Rada, w ramach procedury pisemnej,
w chwili gdy wyrok z dnia 27 września 1988 r.
w sprawie 302/87 Parlament Europejski przeciwko Radzie
„Komitologia”, Rec. str. 5615, nie został jeszcze wydany,
przedstawiła argumenty analogiczne do przytoczonych na poparcie zarzutu
niedopuszczalności w sprawie 302/87. Podczas rozprawy w dniu
5 października 1989 r. Rada stwierdziła, że kwestia
legitymacji Parlamentu Europejskiego do wniesienia skargi
o stwierdzenie nieważności została wyraźnie rozstrzygnięta przez
Trybunał w wyroku z dnia 27 września 1988 r.
i że w związku z tym skarga jest niedopuszczalna.6        Parlament
 Europejski wnioskował o nieuwzględnienie zarzutu. Twierdził on, że
 niniejsza sprawa zawiera nowy element w stosunku do sprawy 302/87.
 Celem uzasadnienia odmowy uznania legitymacji Parlamentu Europejskiego
do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności, Trybunał powołał
się na art. 155 traktatu EWG, zgodnie z którym do Komisji
należy czuwanie nad prerogatywami Parlamentu i w razie
potrzeby wnoszenie w tym celu skargi o stwierdzenie
nieważności. Niniejsza sprawa pokazuje, że Komisja nie wywiązała się
z tego obowiązku, jako że wskazała inną podstawę prawną wniosku niż
 ta, którą Parlament uznał za właściwą. W rezultacie Parlament nie
może zdać się na Komisję w zakresie ochrony jego prerogatyw
w drodze skargi o stwierdzenie nieważności.7        Parlament
 Europejski dodał, że przyjęcie przez Radę zaskarżonego aktu nie może
być uznane za dorozumianą odmowę podjęcia działania, która dawałaby
Parlamentowi możliwość wniesienia skargi na bezczynność. Ponadto jego
zdaniem ochrona prerogatyw Parlamentu w drodze wnoszonych przez
jednostki skarg ma charakter całkowicie przypadkowy i jako taka
pozbawiona jest skuteczności.8        Wynika
 stąd jego zdaniem, że istnieje luka prawna, którą Trybunał powinien
zapełnić, uznając legitymację Parlamentu do wniesienia skargi
o stwierdzenie nieważności, w zakresie niezbędnym do ochrony
prerogatyw własnych Parlamentu.9        Postanowieniem
 z dnia 13 lipca 1988 r. Komisja Wspólnot Europejskich
została dopuszczona do sprawy w charakterze interwenienta
popierającego wnioski strony pozwanej. Komisja, mimo swego wniosku
o oddalenie skargi, zwróciła się podczas rozprawy do Trybunału
o nieuwzględnienie zarzutu niedopuszczalności zgłoszonego przez
Radę. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 1989 r. również
Zjednoczone Królestwo zostało dopuszczone do sprawy w charakterze
interwenienta popierającego wnioski strony pozwanej. Zjednoczone
Królestwo nie przedłożyło wniosków w kwestii dopuszczalności
skargi.10      W
 celu pełniejszego zapoznania się z okolicznościami faktycznymi
sprawy, z przebiegiem postępowania, zarzutami oraz argumentami
stron odsyła się do sprawozdania na rozprawę. Okoliczności te zostały
przytoczone poniżej jedynie w zakresie niezbędnym dla
przedstawienia rozumowania Trybunału.11      Tytułem
 wstępu należy zauważyć, że podstawę zaskarżonego aktu stanowiło
postanowienie traktatu EWWiS, dopuszczalność skargi o stwierdzenie
nieważności tego aktu należy więc rozpatrywać w kontekście tego
traktatu.12      Jak
 wynika z ww. wyroku z dnia 27 września 1988 r.,
Parlament nie ma prawa do wniesienia skargi o stwierdzenie
nieważności na mocy postanowień art. 173 EWG lub postanowień
art.146 EWEA, których treść jest identyczna.13      Po
 pierwsze bowiem, Parlament rzeczywiście nie jest wymieniony
w pierwszym akapicie art. 173 lub art. 146 jako jedna
z instytucji, które – wraz z państwami członkowskimi – mogą
wnieść skargę o stwierdzenie nieważności aktu innej instytucji.14      Po
 drugie, nie będąc osobą prawną, Parlament nie może wnieść skargi do
Trybunału na podstawie akapitu drugiego omawianych artykułów, których
konstrukcja w żadnym razie nie jest odpowiednia dla skargi
Parlamentu Europejskiego o stwierdzenie nieważności.15      W
 tym samym wyroku z dnia 27 września 1988 r. wskazawszy
powody, dla których Parlamentowi nie przysługuje legitymacja do
wniesienia skargi na podstawie art. 173 traktatu EWG, Trybunał
zwrócił uwagę na różne środki prawne, dostępne w celu
zagwarantowania poszanowania prerogatyw Parlamentu. Jak wskazuje ten
wyrok, Parlament nie tylko ma prawo do wniesienia skargi na bezczynność,
 ale traktaty przewidują ponadto środki umożliwiające poddanie kontroli
Trybunału aktów Rady lub Komisji wydanych z naruszeniem prerogatyw
Parlamentu.16      Okoliczności
 i argumenty występujące w niniejszej sprawie pokazały
jednakże, że różne środki prawne przewidziane zarówno w traktacie
EWEA, jak i w traktacie EWG, jakkolwiek by nie były różnorodne
 i skuteczne, mogą również okazać się nieskuteczne i niepewne.17      Przede
 wszystkim skarga na bezczynność nie może służyć do podważenia podstawy
prawnej aktu, który został już wydany.18      Wystąpienie
 z odesłaniem prejudycjalnym w przedmiocie ważności takiego
aktu lub wniesienie sprawy do Trybunału przez państwa członkowskie lub
jednostki w celu uzyskania stwierdzenia nieważności tego aktu,
pozostają jedynie możliwościami, których realizacji Parlament nie może
być pewien.19      Wreszcie,
 chociaż do Komisji należy zapewnienie poszanowania prerogatyw
Parlamentu, to jednak obowiązek ten nie może rozciągać się tak daleko,
by oznaczał zobowiązanie Komisji do zajęcia takiego samego stanowiska
jak Parlament i do wniesienia skargi o stwierdzenie
nieważności, którą ona sama uważałaby za bezzasadną.20      Z
 powyższych rozważań wynika, że istnienie tych wszystkich środków
prawnych nie jest wystarczające, aby zagwarantować w sposób pewny
i w każdych okolicznościach kontrolę aktu Rady lub Komisji
wydanego z naruszeniem prerogatyw Parlamentu.21      Prerogatywy
 te stanowią jeden z elementów równowagi instytucjonalnej
ustanowionej przez traktaty. Wprowadziły one system podziału kompetencji
 między różne instytucje Wspólnoty, który nadaje każdej z nich
określoną funkcję w strukturze instytucjonalnej Wspólnoty
i w realizacji powierzonych jej zadań.22      Przestrzeganie
 równowagi instytucjonalnej wymaga, aby każda z instytucji
wykonywała swe kompetencje z poszanowaniem kompetencji pozostałych.
 Wymaga to także, aby każde naruszenie tej zasady mogło być poddane
sankcji.23      Trybunał,
 zobowiązany na mocy traktatów do czuwania nad poszanowaniem prawa przy
dokonywaniu jego wykładni i jego stosowaniu, musi mieć również
możliwość zapewnienia zachowania równowagi instytucjonalnej,
a zatem w konsekwencji sądowej kontroli poszanowania
prerogatyw Parlamentu, jeżeli Parlament wystąpił o to do Trybunału
w drodze środka prawnego dostosowanego do celu, który zamierzał
osiągnąć.24      Wykonując
 to zadanie Trybunał nie może oczywiście zaliczyć Parlamentu do
instytucji, które mogą wnosić skargi na mocy art. 173 traktatu EWG
lub art. 146 traktatu EWEA, bez obowiązku wykazania interesu
prawnego.25      Na
 Trybunale spoczywa jednakże obowiązek zapewnienia pełnego stosowania
postanowień traktatu odnoszących się do równowagi instytucjonalnej
i takiego postępowania, aby nie mogło dojść do naruszenia
prerogatyw zarówno Parlamentu, jak i innych instytucji, przy braku
możliwości posłużenia się przez nie jedną z przewidzianych
traktatem skarg do sądu, z której mogłyby korzystać w sposób
pewny i skuteczny.26      Brak
 w traktatach postanowienia przewidującego prawo Parlamentu do
wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności może stanowić lukę
w przepisach proceduralnych, lecz nie może ona przeważyć nad
podstawowym interesem, jakim jest utrzymanie i poszanowanie
równowagi instytucjonalnej zdefiniowanej w traktatach
ustanawiających Wspólnoty Europejskie.27      A
 zatem dopuszczalne jest wniesienie przez Parlament do Trybunału skargi
o stwierdzenie nieważności aktu Rady lub Komisji pod warunkiem, że
skarga taka ma na celu wyłącznie zapewnienie ochrony prerogatyw
Parlamentu i opiera się wyłącznie na zarzutach ich naruszenia.
Z tym zastrzeżeniem skarga o stwierdzenie nieważności
wniesiona przez Parlament podlega zasadom przewidzianym
w traktatach dla skarg o stwierdzenie nieważności wnoszonych
przez inne instytucje.28      Wśród
 prerogatyw przyznanych Parlamentowi mieści się, w przypadkach
przewidzianych w traktatach, jego udział w procesie
opracowania aktów normatywnych, w szczególności udział
w procedurze współpracy przewidzianej w traktacie EWG.29      W
 niniejszym przypadku Parlament podnosi, że podstawę zaskarżonego
rozporządzenia stanowi art. 31 traktatu EWEA, który przewiduje
jedynie konsultacje Parlamentu, podczas gdy powinno się ono opierać na
art. 100 A traktatu EWG, który wymaga przeprowadzenia
procedury współpracy z Parlamentem.30      Parlament
 wywodzi z tego, że dokonany przez Radę wybór podstawy prawnej
zaskarżonego rozporządzenia prowadzi do naruszenia prerogatyw
Parlamentu, pozbawiając go przewidzianej w procedurze współpracy
możliwości bardziej intensywnego i bardziej aktywnego udziału
w opracowaniu aktu, niż to ma miejsce w ramach procedury
konsultacji.31      Ponieważ
 Parlament powołał się na naruszenie swych prerogatyw wynikające
z wyboru podstawy prawnej zaskarżonego aktu, z powyższych
rozważań wynika, że niniejsza skarga jest dopuszczalna. Dlatego
podniesiony przez Radę zarzut niedopuszczalności nie może zostać
uwzględniony, a postępowanie należy kontynuować w celu
rozpoznania istoty sprawy. W przedmiocie kosztów32      Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie.Z powyższych względówTRYBUNAŁorzeka, co następuje:1)      Zgłoszony przez Radę zarzut niedopuszczalności nie zostaje uwzględniony.2)      Postępowanie będzie kontynuowane celem rozpoznania istoty sprawy.3)      Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie.DueSlynn      KakourisSchockweilerZuleegMancini      Joliet      Moitinho de AlmeinaRodríguez IglesiasWyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 22 maja 1990 r.Sekretarz       PrezesJ.‑G. Giraud       O. Due* Język postępowania: francuski.


Wyrok Trybunału z dnia 18 marca 1986 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Belgii. # Sprawa 85/85.


Wyrok Trybunału z dnia 14 lutego 1978 r. # IFG - Interkontinentale Fleischhandelsgesellschaft mbH & Co. KG przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Siła wyższa. # Sprawa 68/77.


title: Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 4 czerwca 2009 r.#Pannon GSM Zrt. przeciwko Erzsébet Sustikné Győrfi.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Budaörsi Városi Bíróság - Węgry.#Dyrektywa 93/13/EWG - Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich - Skutki prawne nieuczciwego warunku - Prawo i obowiązek sądu krajowego do zbadania z urzędu nieuczciwego charakteru zapisu umownego ustalającego właściwość sądu - Kryteria oceny.#Sprawa C-243/08.

text:
      Sprawa C‑243/08
      Pannon GSM Zrt.
      przeciwko
      Erzsébet Sustikné Győrfi
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnymzłożony przez Budaörsi Városi Bíróság)

      Dyrektywa 93/13/EWG − Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Skutki prawne nieuczciwego warunku − Prawo i obowiązek sądu krajowego do zbadania z urzędu nieuczciwego charakteru zapisu
         umownego ustalającego właściwość sądu – Kryteria oceny

      Streszczenie wyroku
      1.        Zbliżanie ustawodawstw – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13
      (dyrektywa Rady 93/13, art. 6)
      2.        Zbliżanie ustawodawstw – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13
      (dyrektywa Rady 93/13)
      3.        Zbliżanie ustawodawstw – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13
      (dyrektywa Rady 93/13, art. 3)
      1.        Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w taki sposób,
         że nieuczciwy warunek umowny nie wiąże konsumenta i że nie jest konieczne w tym względzie, żeby został on przez niego wcześniej
         skutecznie zaskarżony.

      W istocie cel art. 6 wspomnianej dyrektywy, jakim jest wzmocnienie ochrony konsumentów, nie mógłby zostać osiągnięty, gdyby
         konsumenci mieli obowiązek samodzielnego powołania się na nieuczciwy charakter takich warunków. Ponadto skuteczna ochrona
         konsumenta może zostać osiągnięta jedynie wtedy, gdy sąd krajowy będzie miał kompetencję do ocenienia tego rodzaju warunków
         z urzędu.

      (por. pkt 23, 28; pkt 1 sentencji)
      2.        Sąd krajowy jest zobowiązany z urzędu do zbadania nieuczciwego charakteru warunku umownego, jeżeli dysponuje niezbędnymi w tym
         celu informacjami co do okoliczności prawnych i faktycznych. W przypadku gdy sąd krajowy uzna dany warunek umowny za nieuczciwy
         – nie stosuje go, chyba że sprzeciwi się temu konsument. Obowiązek ten spoczywa na sądzie krajowym także w ramach badania
         przez ten sąd swojej właściwości miejscowej.

      Sąd rozpatrujący sprawę jest zatem zobowiązany do zapewnienia skuteczności (effet utile) ochrony, która jest celem postanowień
         dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. W konsekwencji rola przyznana w tej dziedzinie przez
         prawo wspólnotowe sądowi krajowemu nie ogranicza się do zwykłej możliwości orzeczenia w przedmiocie ewentualnie nieuczciwego
         charakteru warunku umownego, ale obejmuje ona także obowiązek zbadania tej kwestii z urzędu, od chwili gdy sąd krajowy dysponuje
         w tym celu niezbędnymi informacjami na temat okoliczności prawnych i faktycznych, w tym także w ramach badania swojej właściwości
         miejscowej. W ramach wykonywania tego obowiązku sąd krajowy nie jest jednak zobowiązany na mocy dyrektywy do niestosowania
         omawianego warunku, jeżeli konsument, po poinformowaniu go w tej kwestii przez sąd, nie zamierza podnosić jego nieuczciwego
         i niewiążącego charakteru.

      (por. pkt 32, 33, 35; pkt 2 sentencji)
      3.        Do sądu krajowego należy ustalenie, czy dany warunek umowny, taki jak zapis umowny ustalający właściwość sądu, spełnia kryteria
         wymagane dla uznania go za nieuczciwy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach
         konsumenckich. Czyniąc to, sąd krajowy powinien uwzględnić fakt, że warunek, który bez uprzednich negocjacji indywidualnych
         został włączony do umowy zawartej pomiędzy sprzedawcą lub dostawcą a konsumentem i który przyznaje wyłączną właściwość miejscową
         sądowi, na którego obszarze właściwości znajduje się siedziba przedsiębiorcy, może zostać uznany za nieuczciwy.

      (por. pkt 44; pkt 3 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
      z dnia 4 czerwca 2009 r.(*)

      Dyrektywa 93/13/EWG − Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Skutki prawne nieuczciwego warunku − Prawo i obowiązek sądu krajowego do zbadania z urzędu nieuczciwego charakteru zapisu
         umownego ustalającego właściwość sądu – Kryteria oceny

      W sprawie C‑243/08
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Budaörsi
         Városi Bíróság (Węgry) postanowieniem z dnia 22 maja 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 2 czerwca 2008 r., w postępowaniu

      Pannon GSM Zrt.
      przeciwko
      Erzsébet Sustikné Győrfi,
      TRYBUNAŁ (czwarta izba),
      w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, T. von Danwitz, r.Silva de Lapuerta (sprawozdawca), E. Juhász i J. Malenovský, sędziowie
      rzecznik generalny: V. Trstenjak,
      sekretarz: B. Fülöp, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 kwietnia 2009 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Pannon GSM Zrt. przez J. Vitáriego, C. Petię oraz B. Bíró, ügyvédek,
      –        w imieniu rządu węgierskiego przez J. Fazekas, r. Somssich, K. Borvölgyi oraz M. Fehéra, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu czeskiego przez M. Smolka, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu hiszpańskiego przez J. Lópeza-Medela Basconesa, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu francuskiego przez B. Cabouata oraz r. Loosli-Surrans, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu austriackiego przez C. Pesendorfer oraz A. Hable, działające w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez S. Ossowskiego, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez T. de
         la Mare, barrister,

      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez W. Wilsa oraz B. Simona, działających w charakterze pełnomocników,
      podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie
         nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. L 95, s. 29, zwanej dalej „dyrektywą”.

      2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką Pannon GSM Zrt. (zwaną dalej „Pannon”) a E. Sustikné Győrfi dotyczącego
         wykonania umowy abonenckiej zawartej pomiędzy stronami sporu.

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3        Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy jej celem jest zbliżenie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich
         odnoszących się do nieuczciwych warunków umownych w umowach zawieranych pomiędzy sprzedawcą lub dostawcą a konsumentem.

      4        Artykuł 3 dyrektywy stanowi:

      „1. Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami
         dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

      2.      Warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie
         miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej
         umowy standardowej.

      […]
      3.      Załącznik zawiera przykładowy i niewyczerpujący wykaz warunków, które mogą być uznane za nieuczciwe”.
      5        Punkt 1 lit. q) tego załącznika obejmuje warunki umowy, których celem lub skutkiem jest:

      „wyłączenie lub ograniczenie prawa konsumenta do wystąpienia z powództwem lub skorzystania z innego środka zabezpieczającego
         [zaskarżenia] […]”.

      6        Artykuł 4 ust. 1 dyrektywy przewiduje:

      „Nie naruszając przepisów art. 7, nieuczciwy charakter warunków umowy jest określany z uwzględnieniem rodzaju towarów lub
         usług, których umowa dotyczy i z odniesieniem, w czasie wykonania umowy, do wszelkich okoliczności związanych z wykonaniem
         umowy oraz do innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna”.

      7        Zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy:

      „Państwa członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub
         dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli
         jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków”.

      8        Artykuł 7 ust. 1 i 2 dyrektywy stanowią:

      „1. Zarówno w interesie konsumentów, jak i konkurentów państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki mające na
         celu zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców i dostawców z konsumentami.

      2.      Środki określone w ust. 1 obejmują postanowienia, według których osoby i organizacje mające uzasadniony interes na mocy prawa
         krajowego, związany z ochroną konsumentów, będą mogły wszcząć postępowanie zgodnie z właściwym prawem krajowym przed sądami
         lub przed organami administracyjnymi mającymi odpowiednie kwalifikacje do decydowania, czy warunki umowy sporządzone do celów
         ogólnego wykorzystania są nieuczciwe; co umożliwi powyższym osobom i organizacjom podjęcie stosownych i skutecznych środków
         w celu zapobieżenia stałemu stosowaniu takich warunków”.

       Uregulowania krajowe
      9        W okresie właściwym dla okoliczności faktycznych sprawy przed sądem krajowym miał zastosowanie kodeks cywilny w wersji wynikającej
         z ustawy nr CXLIX z 1997 r. (Magyar Közlöny 1997/115, zwany dalej „kodeksem cywilnym”) i dekret rządowy nr 18/1999 dotyczący warunków, które należy uznać za nieuczciwe
         w umowach zawartych z konsumentami (Magyar Közlöny 1998/8) w wersji obowiązującej w czasie trwania sporu.

      10      Zgodnie z art. 209 ust. 1 kodeksu cywilnego strona ma prawo zaskarżyć każdy ogólny warunek umowny, jeżeli jest on nieuczciwy.
         Według art. 209 B ust. 4 tego kodeksu postanowienia szczególne określają nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich. Na podstawie
         art. 235 ust. 1 kodeksu cywilnego w następstwie skutecznego zaskarżenia, umowa traci swoją moc prawną licząc od dnia jej zawarcia.
         Zgodnie z art. 236 ust. 1 kodeksu cywilnego o zaskarżeniu należy powiadomić na piśmie drugą stronę umowy w terminie jednego
         roku.

      11      Dekret rządowy nr 18/1999 w wersji obowiązującej w czasie trwania sporu przed sądem krajowym dokonuje klasyfikacji warunków
         umownych w dwóch kategoriach. Pierwsza kategoria obejmuje takie warunki, których stosowanie w umowach konsumenckich jest zabronione
         i które są w konsekwencji nieważne z mocy prawa. Do drugiej kategorii należą warunki umowne uznawane za nieuczciwe, chyba
         że przedstawiony zostanie dowód przeciwny, przy czym obalić to domniemanie może autor takiego warunku.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      12      W dniu 12 grudnia 2004 r. E. Sustikné Győrfi zawarła ze spółką Pannon umowę abonencką, która dotyczyła świadczenia usług w zakresie
         telefonii komórkowej. Umowa została zawarta w postaci przedłożonego przez Pannon formularza, który zawierał zapis, że równocześnie
         ze złożeniem podpisu na umowie E. Sustikné Győrfi poznała i zaakceptowała treść regulaminu świadczenia usług [zwanego dalej
         regulaminem], obejmującego ogólne warunki umów powódki i stanowiącego integralną część umowy.

      13      Na podstawie tego regulaminu strony uznały, że właściwym do rozstrzygania wszelkich sporów wynikających z umowy lub z nią
         związanych jest sąd właściwy miejscowo z uwagi na siedzibę Pannonu. Strony nie negocjowały tego zapisu umownego ustalającego
         właściwość sądu.

      14      Uznawszy, że E. Sustikné Győrfi nie wywiązała się z zobowiązań umownych, Pannon wniósł, na podstawie ww. warunku umownego,
         o wydanie nakazu zapłaty do Budaörsi Városi Bíróság, czyli sądu, na którego obszarze właściwości znajduje się jego siedziba.

      15      Sąd wydał nakaz zapłaty, o który wnosił Pannon. W tej sytuacji E. Sustikné Győrfi wniosła w wymaganym terminie sprzeciw od
         tego nakazu zapłaty i tym samym postępowanie stało się kontradyktoryjne.

      16      Sąd ten zwrócił uwagę, że miejsce zamieszkania E. Sustikné Győrfi nie leży na terenie jego właściwości. Stwierdził, że stałe
         miejsce zamieszkania pozwanej, która otrzymuje rentę z tytułu niezdolności do pracy znajduje się w Dombegyház, w prowincji
         Békés, w odległości 275 kilometrów od Budaörs i że możliwości transportu pomiędzy Budaörs a Dombegyház są bardzo ograniczone
         ze względu na brak bezpośredniej komunikacji kolejowej lub autobusowej.

      17      Budaörsi Városi Bíróság zwrócił uwagę, że mające zastosowanie przepisy postępowania przewidują, iż właściwy miejscowo jest
         sąd miejsca zamieszkania E. Sustikné Győrfi czyli Battonyai Városi Bíróság (sąd miejski w Battonya).

      18      Sąd krajowy wyjaśnił, że kodeks postępowania cywilnego przewiduje, iż w rozpatrywanej dziedzinie sąd jest zobowiązany do rozważenia
         z urzędu kwestii swojej właściwości miejscowej. Jednakże, skoro jego właściwość nie jest wyłączna, podnoszenie tej kwestii
         nie jest możliwe od chwili złożenia przez stronę pozwaną pierwszej odpowiedzi na pozew, w której wdaje się w spór co do istoty.
         Sąd sprawdza prawdziwość podniesionych twierdzeń w celu ustalenia właściwości miejscowej jedynie wówczas, gdy stoją one w sprzeczności
         z faktami powszechnie znanymi lub faktami znanymi sądowi z urzędu, a także wówczas, gdy są one nieprawdopodobne lub sprzeciwia
         im się strona przeciwna.

      19      W tych okolicznościach Budaörsi Városi Bíróság, powziąwszy wątpliwość co do ewentualnie nieuczciwego charakteru warunku umownego
         ustalającego właściwość, znajdującego się wśród ogólnych warunków spornej umowy, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić
         się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy art. 6 ust. 1 dyrektywy [93/13] – zgodnie z którym państwa członkowskie stanowią, że w warunkach określonych w prawie
         krajowym nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta
         – należy rozumieć w ten sposób, że brak związania konsumenta nieuczciwym warunkiem umownym ustalonym przez sprzedawcę lub
         dostawcę nie działa ipso iure, lecz jedynie wówczas, gdy konsument skutecznie zaskarży taki zapis wniesioną w tym celu skargą?

      2)      Czy ochrona konsumentów gwarantowana w dyrektywie [93/13] wymaga, by – niezależnie od rodzaju postępowania oraz jego kontradyktoryjności
         lub braku kontradyktoryjności – sąd krajowy oceniał z urzędu, nawet jeżeli nie została złożona skarga podnosząca nieuczciwy
         charakter warunku umownego, że przedłożona mu umowa zawiera nieuczciwe warunki umowne, a tym samym z urzędu dokonywał oceny,
         w ramach kontroli swojej właściwości, zapisów umownych ustalonych przez sprzedawcę lub dostawcę?

      3)      W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie drugie, jakie kryteria powinien uwzględniać i rozważać sąd krajowy w ramach tej
         kontroli?”

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania pierwszego
      20      W pytaniu tym sąd krajowy dąży do ustalenia, czy art. 6 ust. 1 dyrektywy, zgodnie z którym nieuczciwe warunki znajdujące się
         w umowach zawartych pomiędzy sprzedawcą lub dostawcą a konsumentem nie wiążą tego ostatniego, należy interpretować w taki
         sposób, że tylko w przypadku, gdy konsument skutecznie zaskarżył dany warunek umowny, nie jest on nim związany.

      21      W celu udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że obowiązek nałożony na
         państwa członkowskie na mocy art. 6 ust. 1 dyrektywy ma na celu przyznanie praw obywatelowi jako konsumentowi i definiuje
         skutek, jaki powinna osiągnąć dyrektywa (zob. wyroki: z dnia 10 maja 2001 r. w sprawie C‑144/99 Komisja przeciwko Niderlandom,
         Rec. s. I‑3541, pkt 18; z dnia 7 maja 2002 r. w sprawie C‑478/99 Komisja przeciwko Szwecji, Rec. s. I‑4147, pkt 16, 18).

      22      Ustanowiony w dyrektywie system ochrony opiera się na założeniu, że konsument jest stroną słabszą niż sprzedawca lub dostawca
         zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na stopień poinformowania, i w związku z tym godzi on się
         na warunki umowy zredagowane wcześniej przez sprzedawcę lub dostawcę, nie mając wpływu na ich treść (wyrok z dnia 27 czerwca
         2000 r. w sprawach połączonych od C‑240/98 do C‑244/98 Océano Grupo Editorial i Salvat Editores, Rec. s. I‑4941, pkt 25).

      23      Trybunał stwierdził także w pkt 26 tego wyroku, że cel art. 6 dyrektywy nie mógłby zostać osiągnięty, gdyby konsumenci mieli
         obowiązek samodzielnego powołania się na nieuczciwy charakter takich warunków i że skuteczna ochrona konsumenta może zostać
         osiągnięta jedynie wtedy, gdy sąd krajowy będzie miał kompetencję do ocenienia tego rodzaju warunków z urzędu.

      24      Należy w tym względzie podkreślić, że jeżeli należy zagwarantować taką kompetencję sądowi krajowemu, to nie można interpretować
         art. 6 ust. 1 dyrektywy w taki sposób, że tylko w przypadku gdy konsument wniósł pozew wyraźnie w tym celu, nieuczciwy warunek
         umowny nie wiąże konsumenta. Taka interpretacja wykluczałaby bowiem kompetencję sądu krajowego do dokonania oceny z urzędu
         nieuczciwego charakteru warunku umownego w ramach przeprowadzanej przez ten sąd oceny dopuszczalności wniesionego do niego
         pozwu i bez konkretnego żądania w tym przedmiocie.

      25      W odniesieniu do skutków prawnych, jakie powinny towarzyszyć warunkom umownym, Trybunał doprecyzował w swoim wyroku z dnia
         26 października 2006 r. w sprawie C‑168/05 Mostaza Claro, Zb.Orz. s. I‑10421, pkt 36, że waga, jaką prawodawca wspólnotowy
         przywiązuje do ochrony konsumentów, skłoniła go między innymi do umieszczenia w art. 6 ust. 1 dyrektywy zapisu, zgodnie z którym
         nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie są „wiążące dla konsumenta”. Jest
         to przepis bezwzględnie obowiązujący, który – uwzględniając okoliczność, że jedna ze stron umowy jest stroną słabszą – zmierza
         do zastąpienia formalnej równowagi praw i obowiązków stron ustanowionej w umowie równowagą rzeczywistą, która przywraca równość
         stron.

      26      Trybunał dodał w pkt 37 tego wyroku, że dyrektywa, która ma na celu wzmocnienie ochrony konsumentów, stanowi zgodnie z art. 3
         ust. 1 lit. t) traktatu WE środek niezbędny do osiągnięcia zadań powierzonych Wspólnocie, a w szczególności podniesienia poziomu
         i jakości życia na całym jej obszarze.

      27      W konsekwencji wyrażenia „na mocy prawa krajowego” zawarte w art. 6 ust. 1 dyrektywy nie można rozumieć w ten sposób, że pozwala
         ono państwom członkowskim na uzależnienie niewiążącego charakteru nieuczciwego warunku umownego od spełnienia takiej przesłanki,
         jaka została opisana w pierwszym pytaniu prejudycjalnym.

      28      W związku z tym, w odpowiedzi na pytanie pierwsze, należy stwierdzić, że art. 6 ust. 1 dyrektywy należy interpretować w taki
         sposób, iż nieuczciwy warunek umowny nie wiąże konsumenta i że nie jest konieczne w tym względzie, żeby taki warunek został
         przez niego wcześniej skutecznie zaskarżony.

       W przedmiocie pytania drugiego
      29      Pytanie to, z którym sąd krajowy zwrócił się do Trybunału, dotyczy obowiązków spoczywających na sądzie krajowym na podstawie
         dyrektywy i ma na celu ustalenie, czy sąd ten w ramach badania swojej właściwości i niezależnie od rodzaju postępowania powinien
         orzec w razie potrzeby z urzędu w przedmiocie nieuczciwego charakteru warunku umownego.

      30      Ażeby udzielić odpowiedzi na to pytanie należy przypomnieć, że Trybunał w swoim wyroku z dnia 21 listopada 2002 r. w sprawie
         C‑473/00 Cofidis, Rec. s. I‑10875, pkt 34 stwierdził, że ochrona przyznana konsumentom w dyrektywie rozciąga się na sytuacje,
         w których konsument, który zawarł ze sprzedawcą lub dostawcą umowę zawierającą nieuczciwy warunek, nie podnosi zarzutu nieuczciwości
         tego warunku czy to z tego powodu, że nie jest on świadom swych praw, czy też ze względu na wysokie koszty postępowania przed
         sądem.

      31      Należy także wskazać, że w pkt 38 ww. wyroku w sprawie Mostaza Claro Trybunał orzekł, że z uwagi na rodzaj i wagę interesu
         publicznego stanowiącego podstawę ochrony udzielonej konsumentom w przepisach dyrektywy zasadne jest, by sąd krajowy zobowiązany
         był do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowne mają charakter nieuczciwy, i by dokonawszy takiego badania, zniwelował brak
         równowagi między konsumentem a sprzedawcą lub dostawcą.

      32      Sąd rozpatrujący sprawę jest zatem zobowiązany do zapewnienia skuteczności (effet utile) ochrony, która jest celem postanowień
         dyrektywy. W konsekwencji rola przyznana w tej dziedzinie przez prawo wspólnotowe sądowi krajowemu nie ogranicza się do zwykłej
         możliwości orzeczenia w przedmiocie ewentualnie nieuczciwego charakteru warunku umownego, ale obejmuje ona także obowiązek
         zbadania tej kwestii z urzędu, od chwili gdy sąd krajowy dysponuje w tym celu niezbędnymi informacjami na temat okoliczności
         prawnych i faktycznych, w tym także w ramach badania swojej właściwości miejscowej.

      33      W ramach wykonywania tego obowiązku, sąd krajowy nie jest jednak zobowiązany na mocy dyrektywy do niestosowania omawianego
         warunku jeżeli konsument, po poinformowaniu go w tej kwestii przez sąd, nie zamierza podnosić jego nieuczciwego i niewiążącego
         charakteru.

      34      W tych okolicznościach szczególne cechy postępowania sądowego, toczącego się w ramach prawa krajowego pomiędzy sprzedawcą
         lub dostawcą a konsumentem, nie mogą wpływać na ochronę prawną, z której powinien korzystać konsument na podstawie przepisów
         dyrektywy.

      35      Na pytanie drugie należy zatem odpowiedzieć w ten sposób, że sąd krajowy jest zobowiązany z urzędu do zbadania nieuczciwego
         charakteru warunku umownego, o ile dysponuje niezbędnymi w tym celu informacjami co do okoliczności prawnych i faktycznych.
         W przypadku gdy sąd krajowy uzna dany warunek umowny za nieuczciwy - nie stosuje go, chyba że konsument się temu sprzeciwi.
         Obowiązek ten spoczywa na sądzie krajowym także w ramach badania przez ten sąd swojej właściwości miejscowej.

       W przedmiocie pytania trzeciego
      36      W pytaniu tym sąd krajowy zwraca się o wskazówki dotyczące elementów, które sąd krajowy powinien uwzględnić w celu dokonania
         oceny ewentualnie nieuczciwego charakteru warunku umownego.

      37      Ażeby udzielić odpowiedzi na to pytanie, należy zauważyć, że powołując się na pojęcia dobrej wiary i znacznego braku równowagi
         pomiędzy prawami i obowiązkami stron, art. 3 dyrektywy definiuje jedynie w sposób abstrakcyjny elementy, które sprawiają,
         iż dany warunek umowny, który nie stanowił przedmiotu indywidualnych negocjacji, ma nieuczciwy charakter (wyrok z dnia 1 kwietnia
         2004 r. w sprawie C‑237/02 Freiburger Kommunalbauten, Rec. s. I‑3403, pkt 19).

      38      Dlatego też załącznik, do którego odsyła art. 3 ust. 3 dyrektywy, zawiera jedynie przykładowy i niewyczerpujący wykaz warunków,
         które mogą być uznane za nieuczciwe (zob. ww. wyrok w sprawie Freiburger Kommunalbauten, pkt 20).

      39      Ponadto art. 4 dyrektywy stanowi, że nieuczciwy charakter warunków umownych jest określany z uwzględnieniem rodzaju towarów
         lub usług, których umowa dotyczy i z odniesieniem, w czasie wykonania umowy, do wszelkich okoliczności związanych z wykonaniem
         umowy.

      40      Co się jednak tyczy warunku umowy będącego przedmiotem sporu przed sądem krajowym, należy przypomnieć, że w pkt 21‑24 ww.
         wyroku w sprawie Océano Grupo Editorial i Salvat Editores Trybunał orzekł, że w umowie zawartej pomiędzy sprzedawcą lub dostawcą
         a konsumentem w rozumieniu dyrektywy, warunek wcześniej zredagowany przez sprzedawcę lub dostawcę, który nie stanowił przedmiotu
         indywidualnych negocjacji i który w odniesieniu do wszelkich postępowań związanych z umową ma na celu przyznanie właściwości
         sądowi, na którego obszarze właściwości znajduje się siedziba sprzedawcy lub dostawcy zawiera w sobie wszystkie elementy pozwalające
         na uznanie takiego warunku za nieuczciwy w rozumieniu dyrektywy.

      41      Jak bowiem podkreślił Trybunał w pkt 22 ww. wyroku w sprawie Oceano Grupo Editorial i Salvat Editores, warunek ten nakłada
         na konsumenta obowiązek podporządkowania się wyłącznej właściwości sądu, który może być oddalony od jego miejsca zamieszkania,
         utrudniając w ten sposób konsumentowi stawiennictwo w sądzie. W przypadku sporów o niewielkim przedmiocie, koszty związane
         ze stawiennictwem konsumenta w sądzie mogą okazać się zniechęcające i mogą sprawić, że zrezygnuje on z wniesienia pozwu lub
         prowadzenia obrony. W wyżej wymienionym pkt 22 Trybunał podsumował zatem, że taki warunek umowny należy do kategorii warunków
         przewidzianych w pkt 1 lit. q) załącznika do dyrektywy, których celem lub skutkiem jest wyłączenie lub ograniczenie prawa
         konsumenta do wystąpienia z powództwem.

      42      Wprawdzie Trybunał, w ramach wykonywania kompetencji przyznanych mu art. 234 WE, dokonał w ww. pkt 22 wyroku w sprawie Oceano
         Grupo Editorial i Salvat Editores wykładni ogólnych kryteriów stosowanych przez prawodawcę wspólnotowego w celu zdefiniowania
         pojęcia nieuczciwego warunku umownego, to jednak nie orzekł on w przedmiocie stosowania tych kryteriów ogólnych do konkretnego
         warunku umownego, którego oceny należy dokonać przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy (zob. ww. wyrok w sprawie
         Freiburger Kommunalbauten, pkt 22).

      43      Do sądu krajowego należy, w świetle powyższych rozważań, przeprowadzenie oceny, czy dany warunek umowny można uznać za nieuczciwy
         w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy.

      44      W tych warunkach na pytanie trzecie należy odpowiedzieć w ten sposób, że to do sądu krajowego należy ustalenie, czy dany warunek
         umowny, taki jak będący przedmiotem niniejszego sporu, spełnia kryteria wymagane dla uznania go za nieuczciwy w rozumieniu
         art. 3 ust. 1 dyrektywy. Czyniąc to, sąd krajowy powinien uwzględnić fakt, że warunek, który bez uprzednich negocjacji indywidualnych
         został włączony do umowy zawartej pomiędzy sprzedawcą lub dostawcą a konsumentem i który przyznaje wyłączną właściwość miejscową
         sądowi, na którego obszarze właściwości znajduje się siedziba sprzedawcy lub dostawcy, może zostać uznany za nieuczciwy.

       W przedmiocie kosztów
      45      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
      1)      Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
            należy interpretować w taki sposób, że nieuczciwy warunek umowny nie wiąże konsumenta i że nie jest konieczne w tym względzie,
            żeby został on przez niego wcześniej skutecznie zaskarżony.
      2)      Sąd krajowy jest zobowiązany z urzędu do zbadania nieuczciwego charakteru warunku umownego, jeżeli dysponuje niezbędnymi w tym
            celu informacjami co do okoliczności prawnych i faktycznych. W przypadku gdy sąd krajowy uzna dany warunek umowny za nieuczciwy
            - nie stosuje go, chyba że sprzeciwi się temu konsument. Obowiązek ten spoczywa na sądzie krajowym także w ramach badania
            przez ten sąd swojej właściwości miejscowej.
      3)      Do sądu krajowego należy ustalenie, czy dany warunek umowny, taki jak będący przedmiotem niniejszego sporu, spełnia kryteria
            wymagane dla uznania go za nieuczciwy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13. Czyniąc to, sąd krajowy powinien uwzględnić
            fakt, że warunek, który bez uprzednich negocjacji indywidualnych został włączony do umowy zawartej pomiędzy sprzedawcą lub
            dostawcą a konsumentem i który przyznaje wyłączną właściwość miejscową sądowi, na którego obszarze właściwości znajduje się
            siedziba sprzedawcy lub dostawcy, może zostać uznany za nieuczciwy.
      Podpisy
      * Język postępowania: węgierski.


Wyrok Trybunału z dnia 13 czerwca 1958 r. # Meroni & Co., Industrie Metallurgiche, SpA przeciwko Wysokiej Władzy EWWiS. # Sprawa 9-56.