Wyrok Sądu pierwszej instancji (pierwsza izba) z dnia 17 grudnia 2003 r. # DLD Trading Co. przeciwko Radzie Unii Europejskiej. # Sprawa T-146/01.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 30 stycznia 1997 r. # E.J.M. de Jaeck przeciwko Staatssecretaris van Financiën. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Hoge Raad - Niderlandy. # Zabezpieczenie społeczne pracowników migrujących. # Sprawa C-340/94.


Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 22 maja 2003 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec. # Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego - Dyrektywa 89/686/CEE. # Sprawa C-103/01.


Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 14 lipca 1983 r. # Sven-Ole Mogensen i inni przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnik - Awans. # Sprawa 10/82.


title: Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 6 grudnia 2012 r.#Bundesrepublik Deutschland i Jörg-Detlef Müller przeciwko Karen Dittrich i in.#Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Bundesverwaltungsgericht.#Sprawy połączone C-124/11, C-125/11 i C-143/11.

text:
         WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
      z dnia 6 grudnia 2012 r. (
            *1
         )
      „Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy — Uregulowanie krajowe — Pomoc przyznawana urzędnikom w przypadku choroby — Dyrektywa 2000/78/WE — Artykuł 3 — Zakres stosowania — Pojęcie wynagrodzenia”
      W sprawach połączonych C-124/11, C-125/11 i C-143/11
      mających za przedmiot wnioski o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone przez Bundesverwaltungsgericht (Niemcy) postanowieniami z dnia 28 października 2010 r., które wpłynęły do Trybunału w dniach 9 i 24 marca 2011 r., w postępowaniach:

         Bundesrepublik Deutschland

      przeciwko

         Karen Dittrich (C-124/11),

         Bundesrepublik Deutschland

      przeciwko

         Robertowi Klinkemu (C-125/11),
      oraz

         Jörg-Detlef Müller

      przeciwko

         Bundesrepublik Deutschland (C-143/11),
      TRYBUNAŁ (trzecia izba),
      w składzie: K. Lenaerts, pełniący obowiązki prezesa trzeciej izby, E. Juhász, G. Arestis, T. von Danwitz i D. Šváby (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: P. Cruz Villalón,
      sekretarz: K. Malaček, administrator,
      uwzględniając etap pisemny postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 3 maja 2012 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:

               —

               w imieniu K. Dittrich, R. Klinkego i J.D. Müllera przez D. Siegfrieda, Rechtsanwalt,

               —

               w imieniu rządu niemieckiego przez M. Dohmena, działającego w charakterze pełnomocnika,

               —

               w imieniu Komisji Europejskiej przez J. Enegrena i S. Grünheid, działających w charakterze pełnomocników,

         po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2012 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

               1

               Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz.U. L 303, s. 16).

               2

               Wnioski te zostały przedstawione w ramach sporów między urzędnikami federalnymi a Bundesrepublik Deutschland w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia ich partnerów życiowych lub uwzględnienia tych ostatnich w ramach pomocy wypłacanej urzędnikom federalnym w przypadku choroby (zwanej dalej „omawianą pomocą”).

         Ramy prawne

         Prawo Unii

               3

               Motyw 13 dyrektywy 2000/78 stanowi:
               „Niniejszej dyrektywy nie stosuje się do uregulowań w zakresie zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej, których korzyści nie są tożsame z dochodami w znaczeniu nadanym temu terminowi do celów stosowania artykułu 141 traktatu WE, ani do wszelkiego rodzaju płatności dokonywanych przez państwo, których celem jest dostęp do zatrudnienia lub utrzymanie zatrudnienia”.

               4

               Artykuł 1 dyrektywy 2000/78 przewiduje:
               „Celem niniejszej dyrektywy jest wyznaczenie ogólnych ram dla walki z dyskryminacją ze względu na religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną w odniesieniu do zatrudnienia i pracy w celu realizacji w państwach członkowskich zasady równego traktowania”.

               5

               Artykuł 2 dyrektywy 2000/78 stanowi:
               „1.   Do celów niniejszej dyrektywy »zasada równego traktowania« oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1.
               2.   Do celów ust. 1:

                        a)

                        dyskryminacja bezpośrednia występuje, w przypadku gdy osobę traktuje się mniej przychylnie niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1;

                  […]”.

               6

               Artykuł 3 dyrektywy 2000/78 definiuje zakres stosowania tego aktu w następujący sposób:
               „1.   W granicach kompetencji Wspólnoty niniejszą dyrektywę stosuje się do wszystkich osób, zarówno sektora publicznego, jak i prywatnego, włącznie z instytucjami publicznymi, w odniesieniu do:
               […]

                        c)

                        warunków zatrudnienia i pracy, łącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania;

                  […]
               3.   Niniejszej dyrektywy nie stosuje się do wszelkiego rodzaju płatności dokonanych z systemów publicznych lub podobnych, włączając w to systemy zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej.
               […]”.

         Prawo niemieckie

      Ustawa o rejestrowanych związkach partnerskich

               7

               Paragraf 1 ust. 1 Gesetz über die Eingetragene Lebenspartnerschaft (ustawy o rejestrowanych związkach partnerskich) z dnia 16 lutego 2001 r. (BGB1. I, s. 266), zmienionej ostatnio przez § 7 ustawy z dnia 6 lipca 2009 r. (BGB1. I, s. 1696) (zwanej dalej „LPartG”) przewiduje:
               „Dwie osoby tej samej płci zawierają związek partnerski poprzez osobiste i złożone w obecności obu stron przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenie o wstąpieniu w rejestrowany związek partnerski (partnerzy zarejestrowani). Oświadczenia nie mogą zostać złożone pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu”.

               8

               Paragraf 5 LPartG, zatytułowany „Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb wspólnoty partnerskiej”, precyzuje:
               „Partnerzy zarejestrowani zobowiązani są wzajemnie do przyczyniania się w odpowiedni sposób do zaspokajania potrzeb wspólnoty partnerskiej […]”.

         Przepisy krajowe dotyczące pomocy otrzymywanej przez urzędników federalnych

               9

               Przysługujące urzędnikom federalnym uprawnienie do otrzymywania pomocy w przypadku choroby, potrzeby zapewnienia opieki i macierzyństwa zostało ustanowione w Bundesbeamtengesetz (niemieckiej ustawie o urzędnikach federalnych, zwanej dalej „BBG”).

               10

               Paragraf 80 BBG w brzmieniu obowiązującym w chwili wystąpienia przez skarżących w postępowaniu głównym z wnioskami o przyznanie pomocy stanowił:
               „1.   Pomoc przyznawana jest

                        1)

                        urzędnikom uprawnionym do pobierania wynagrodzenia lub pozostającym na urlopie wychowawczym;

                        2)

                        emerytom uprawnionym do pobierania świadczenia emerytalnego;

                  […]
               Pomoc przyznawana jest także z tytułu wydatków poniesionych przez małżonka uprawnionego, pod warunkiem że małżonek ten nie pobiera wynagrodzenia pozwalającego mu na pozostawanie niezależnym ekonomicznie, jak również z tytułu wydatków poniesionych przez dzieci pozostające na utrzymaniu uprawnionego, które podlegają uwzględnieniu do celów dodatku rodzinnego wypłacanego na podstawie Bundesbesoldungsgesetz (ustawy federalnej o wynagrodzeniach urzędniczych) […].
               2.   Co do zasady zwrotowi podlegają wydatki konieczne i uzasadnione z ekonomicznego punktu widzenia:

                        1)

                        w przypadku choroby i potrzeby zapewnienia opieki;

                  […]

                        3.

                        Pomoc przyznawana jest w formie zwrotu minimum 50% wydatków podlegających zwrotowi […].

                        4.

                        Bundesministerium des Innern (ministerstwo spraw wewnętrznych) ustala […] w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki przyznawania pomocy […]”.

               11

               Do chwili wejścia w życie Verordnung über Beihilfe in Krankheits-, Pflege- und Geburtsfällen (Bundesbeihilfeverordnung) z dnia 13 lutego 2009 r. (rozporządzenia w sprawie pomocy w przypadku choroby, potrzeby zapewnienia opieki i macierzyństwa; BGB1. I S 326, zwanego dalej „BBhV”) warunki przyznawania takiej pomocy były regulowane przez Allgemeine Verwaltungsvorschriften für Beihilfen in Krankheits-, Pflege- und Geburtsfällen (Beihilfenvorschriften) (przepisy administracyjne dotyczące pomocy w przypadku choroby, potrzeby zapewnienia opieki i macierzyństwa, zwane dalej „BhV”).

               12

               BhV zostały uchylone, ponieważ regulowały dziedzinę zastrzeżoną dla ustawy, jednak nadal znajdowały zastosowanie do wydatków poniesionych przed dniem 14 lutego 2009 r., datą wejścia w życie BBhV. Na mocy § 3 BhV krąg członków rodziny uprawnionego, którym przysługiwała pomoc, obejmował małżonka i dzieci pozostające na jego utrzymaniu, natomiast nie osoby, z którymi uprawniony pozostawał w zarejestrowanym związku partnerskim.

               13

               Paragraf 1 BBhV stanowi:
               „Niniejsze rozporządzenie reguluje przyznanie pomocy w ustawowo określonych przypadkach. Pomoc uzupełnia indywidualną profilaktykę zdrowotną, która co do zasady winna być pokrywana z bieżących dochodów”.

               14

               Paragraf 2 BBhV brzmi następująco:
               „Uprawnieni do otrzymania pomocy
               1.   Z zastrzeżeniem ust. 2–5 uprawnienie do otrzymania pomocy przysługuje każdemu, kto w dniu wykonania świadczenia jest:

                        1)

                        urzędnikiem;

                        2)

                        osobą pobierającą emeryturę urzędniczą; lub

                        3)

                        byłym urzędnikiem.

                  2.   Uprawnienie do otrzymania pomocy zakłada ponadto, że osobie uprawnionej przysługuje wynagrodzenie, uposażenie, wynagrodzenie za staż, emerytura, świadczenie pomostowe, renta rodzinna, alimenty […] lub dodatek przejściowy […]. Na roszczenie o przyznanie pomocy nie ma wpływu fakt pozostawania na urlopie bezpłatnym zgodnie z Sonderurlaubsverordnung (rozporządzeniem w sprawie urlopów specjalnych), o ile urlop ten nie przekracza miesiąca.
               […]”.

               15

               Paragraf 4 BBhV, określając szczegółowo członków rodziny spełniających kryteria do celów otrzymania pomocy, przewiduje:
               „Pomoc może przysługiwać małżonkowi uprawnionego, pod warunkiem że całkowita wysokość jego dochodów nie przekracza […] 17000 EUR.
               […]”.

               16

               Paragraf 46 BBhV, zatytułowany „Obliczanie pomocy”, stanowi:
               „1.   Pomoc przyznawana jest w formie procentowej części (stawka obliczeniowa) podlegających zwrotowi kosztów poniesionych przez uprawnionego i uwzględnionych członków jego rodziny […].
               2.   Z zastrzeżeniem ust. 3 stawka obliczeniowa wynosi

                        1)

                        50% dla uprawnionego;

                        2)

                        70% dla osób pobierających emeryturę i rentę, z wyjątkiem sierot;

                        3)

                        70% dla uwzględnionego małżonka; oraz

                        4)

                        80% dla uwzględnionych dzieci i sierot.

                        3.

                        Stawka obliczeniowa przysługująca uprawnionemu wynosi 70%, jeżeli posiada on na utrzymaniu dwoje dzieci lub więcej […]”.

               17

               Paragraf 80 ust. 1 zdanie trzecie BBG został zmieniony z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2009 r. ustawą z dnia 14 listopada 2011 r. (BGBl. I, s. 2219) i zalicza odtąd do kręgu członków rodziny uwzględnianych do celów otrzymania pomocy także partnerów życiowych. Paragraf 4 ust. 1 i § 46 ust. 2 pkt 3 BBhV również zostały zmienione z mocą wsteczną od dnia 14 lutego 2009 r.

         Spory w postępowaniach głównych i pytanie prejudycjalne

               18

               Skarżący w postępowaniach głównych, których dotyczą sprawy C-124/11 i C-125/11, urzędnicy federalni, bezskutecznie ubiegali się o przyznanie przez Bundesrepublik Deutschland pomocy w odniesieniu do kosztów leczenia poniesionych przez ich partnerów życiowych w rozumieniu LPartG w grudniu 2004 r. i w listopadzie 2005 r.

               19

               Wyrokami wydanymi, odpowiednio, w dniach 16 czerwca i 26 maja 2009 r. Verwaltungsgericht Berlin uwzględnił skargi wniesione na decyzje odmowne, stwierdzając, że chociaż prawo do otrzymania omawianej pomocy nie wynika z BhV, ponieważ przepisy te nie włączają partnerów życiowych do kręgu członków rodziny podlegających uwzględnieniu do celów tej pomocy, wypływa ono jednak z dyrektywy 2000/78.

               20

               Sąd ten uznał bowiem, że orzecznictwo Trybunału (wyrok z dnia 1 kwietnia 2008 r. w sprawie C-267/06 Maruko, Zb.Orz. s. I-1757) nie pozostawia wątpliwości, iż pomoc przyznawana urzędnikom w przypadku choroby może zostać zakwalifikowana jako „wynagrodzenie” w rozumieniu tej dyrektywy. W tym zakresie podkreślił on, że omawiana pomoc przyznawana jest wyłącznie z racji zatrudnienia, a nie jako świadczenie z powszechnego publicznego systemu zabezpieczenia społecznego lub ochrony socjalnej, o czym świadczą wzajemne relacje między omawianą pomocą a właściwym dla zajmowanego stanowiska wynagrodzeniem urzędnika.

               21

               Skarżący w postępowaniu głównym, którego dotyczy sprawa C-143/11, emerytowany urzędnik federalny, wystąpił w lipcu 2006 r. o uwzględnienie swojego partnera życiowego do celów przyznania omawianej pomocy, co spotkało się z odmową ze strony pozwanej w postępowaniu głównym.

               22

               Wniesione przez skarżącego w postępowaniu głównym powództwo o ustalenie, że w zakresie prawa do pomocy partner powinien być traktowany jak małżonek, pozostało bezskuteczne w dwóch instancjach. Sąd odwoławczy uznał w szczególności, że nie doszło do naruszenia dyrektywy 2000/78, ponieważ w kontekście przyznania pomocy partnerowi skarżący w postępowaniu głównym nie znajduje się w sytuacji porównywalnej z sytuacją małżonka.

               23

               W trzech postępowaniach głównych strony, których żądania oddalono, wniosły „Revision” do Bundesverwaltungsgericht.

               24

               Sąd odsyłający wskazuje, że na podstawie BhV wnioskodawcy w każdej ze spraw głównych nie mogą żądać przyznania omawianej pomocy już z tego tylko względu, że ich partnerzy życiowi – w przeciwieństwie do małżonków – nie zaliczają się do członków rodziny spełniających kryteria otrzymania pomocy.

               25

               Sąd odsyłający precyzuje ponadto, że w przypadku gdyby omawiana pomoc była objęta zakresem stosowania dyrektywy 2000/78, wnioskodawcy w sprawach głównych mieliby prawo do uzyskania tej pomocy. Na podstawie tej dyrektywy bowiem jednakowe traktowanie urzędników pozostających w związku partnerskim i tych, którzy zawarli małżeństwo, byłoby nakazane, ponieważ w zakresie wnioskowanej pomocy sytuacja partnera życiowego jest porównywalna z sytuacją małżonka.

               26

               Sąd a quo ma jednak pewne wątpliwości co do tego, czy omawianą pomoc należy uznać za element wynagrodzenia w rozumieniu art. 157 TFUE, objęty zakresem stosowania dyrektywy 2000/78, czy za świadczenie z powszechnego publicznego systemu zabezpieczenia społecznego lub ochrony socjalnej, lub inne, podobne mu świadczenie, które byłoby wykluczone z zakresu stosowania tej dyrektywy.

               27

               W tym zakresie sąd odsyłający podkreśla, że w przypadku omawianej pomocy nie zostały w pełni spełnione kryteria zdefiniowane przez Trybunał w ramach systemów emerytalnych celem odróżnienia świadczeń emerytalnych wypłacanych z systemu zabezpieczenia społecznego pracowników od świadczeń wypłacanych z publicznego systemu zabezpieczenia społecznego. Uważa on ponadto, że owe kryteria nie są właściwe w odniesieniu do systemów ochrony w przypadku choroby.

               28

               W tych okolicznościach Bundesverwaltungsgericht postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
               „Czy dyrektywa Rady 2000/78 ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy znajduje zastosowanie do krajowych przepisów dotyczących przyznawania pomocy urzędnikom w przypadkach choroby (»Beihilfe«)?”.

         W przedmiocie pytania prejudycjalnego

               29

               W swym pytaniu, identycznym w przypadku każdej ze spraw głównych, sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy pomoc przysługująca urzędnikom w przypadku choroby, taka jak ta przyznawana urzędnikom w Bundesrepublik Deutschland na podstawie ustawy o urzędnikach federalnych, objęta jest zakresem stosowania dyrektywy 2000/78.

               30

               Z art. 3 ust. 1 lit. c) i z art. 3 ust. 3 dyrektywy 2000/78 wynika, że stosuje się ona do wszystkich osób, zarówno z sektora publicznego, jak i prywatnego, włącznie z instytucjami publicznymi, w odniesieniu do między innymi warunków wynagradzania oraz że nie znajduje zastosowania do wszelkiego rodzaju płatności dokonanych z systemów publicznych lub podobnych, włączając w to systemy zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej.

               31

               Jak orzekł już Trybunał w przeszłości, zakres stosowania dyrektywy 2000/78 w świetle jej art. 3 ust. 1 lit. c) i art. 3 ust. 3 w związku z motywem 13 tego aktu należy rozumieć w ten sposób, że nie obejmuje on systemów zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej, z przypadku których korzyści nie są tożsame z „wynagrodzeniem” w znaczeniu nadanym temu terminowi do celów stosowania art. 157 TFUE (ww. wyrok w sprawie Maruko, pkt 41; wyrok z dnia 10 maja 2011 r. w sprawie C-147/08 Römer, Zb.Orz. s. I-3591, pkt 32).

               32

               Stąd art. 3 ust. 3 dyrektywy 2000/78 nie może podlegać wykładni, zgodnie z którą świadczenie pieniężne wypłacane urzędnikowi w przypadku choroby, które stanowi „wynagrodzenie” w rozumieniu art. 157 TFUE, pozostawałoby poza zakresem stosowania tej dyrektywy (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Römer, pkt 33).

               33

               Należy zatem ustalić, czy świadczenie pieniężne otrzymywane z tytułu systemu ochrony w przypadku choroby, takiego jak ten ustanowiony dla niemieckich urzędników federalnych, może być utożsamiane z „wynagrodzeniem” w rozumieniu art. 157 TFUE.

               34

               Zgodnie z art. 157 ust. 2 TFUE przez wynagrodzenie rozumie się zwykłą podstawową lub minimalną płacę albo uposażenie oraz wszystkie inne korzyści w gotówce lub w naturze, otrzymywane przez pracownika bezpośrednio lub pośrednio, z racji zatrudnienia, od pracodawcy.

               35

               Co się tyczy, po pierwsze, materialnego elementu wynagrodzenia, z orzecznictwa Trybunału wynika, że pojęcie wynagrodzenia w rozumieniu art. 157 TFUE podlega wykładni rozszerzającej. Obejmuje ono w szczególności wszystkie korzyści w gotówce lub w naturze, obecne lub przyszłe, otrzymywane przez pracownika od pracodawcy bezpośrednio lub pośrednio z racji zatrudnienia, niezależnie od tego, czy są one wypłacane z tytułu umowy o pracę, z mocy uregulowań ustawowych, czy też według uznania (zob. wyroki: z dnia 4 czerwca 1992 r. w sprawie C-360/90 Bötel, Rec. s. I-3589, pkt 12; z dnia 9 lutego 1999 r. w sprawie C-167/97 Seymour-Smith i Perez, Rec. s. I-623, pkt 29).

               36

               Świadczenie pieniężne, takie jak pomoc wypłacana niemieckim urzędnikom federalnym w przypadku choroby, z którego tytułu pokrywane jest od 50% do 80% podlegających zwrotowi wydatków na leczenie poniesionych przez urzędnika lub niektórych członków jego rodziny, należy zatem z materialnego punktu widzenia do pojęcia wynagrodzenia w rozumieniu art. 157 TFUE.

               37

               Po drugie, należy zbadać, czy omawiana pomoc jest wypłacana urzędnikowi z racji jego zatrudnienia. Z utrwalonego orzecznictwa wynika bowiem, że do celów dokonania oceny, czy świadczenie wchodzi w zakres stosowania art. 157 TFUE, decydujące znaczenie może mieć jedynie kryterium wywiedzione ze stwierdzenia, że świadczenie jest wypłacane pracownikowi z racji stosunku pracy, tym bardziej że jest to jedyne kryterium wywiedzione z samego brzmienia tego postanowienia (zob. w odniesieniu do świadczenia emerytalnego ww. wyrok w sprawie Maruko, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).

               38

               Szczególne kryteria wypracowane przez Trybunał w celu dokonania oceny kwalifikacji świadczenia emerytalnego jako wynagrodzenia w rozumieniu art. 157 TFUE, zwłaszcza te, według których wspomniane świadczenie musi zależeć bezpośrednio od przepracowanego okresu, a jego wysokość musi być obliczana na podstawie ostatniego wynagrodzenia (zob. ww. wyrok w sprawie Maruko, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo), są ze swej strony pozbawione znaczenia w przypadku świadczenia takiego jak to będące przedmiotem sprawy w postępowaniu głównym, które nie ma na celu zapewnienia zainteresowanemu pochodnego dochodu po ustaniu stosunku pracy, a służy pokryciu wydatków na leczenie poniesionych w trakcie trwania tego stosunku lub po jego ustaniu.

               39

               Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 45 opinii, wspomniany w pkt 37 niniejszego wyroku element kauzalny jest w rozpatrywanym tu przypadku obecny. W istocie omawiana pomoc jest przyznawana wyłącznie niemieckim urzędnikom lub byłym urzędnikom federalnym, którzy stanowią szczególną kategorię pracowników (zob. podobnie wyrok z dnia 13 listopada 2008 r. w sprawie C-46/07 Komisja przeciwko Włochom, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo), na podstawie łączącego ich z państwem stosunku zatrudnienia. Wspomniana pomoc wydaje się zatem nierozerwalnie związana ze statusem niemieckiego urzędnika federalnego i zgodnie z § 2 ust. 2 BBhV uzyskanie jej zależy od pobierania przez uprawnionego wynagrodzenia lub innego ekwiwalentnego świadczenia. Związek między omawianą pomocą a stosunkiem zatrudnienia wynika także z faktu, że w myśl tego przepisu urzędnik, który przebywa na urlopie bezpłatnym, nie może korzystać z tej pomocy, jeżeli urlop jest dłuższy niż miesiąc.

               40

               Po trzecie, z brzmienia art. 157 TFUE wynika, że świadczenie otrzymywane przez pracownika z racji jego zatrudnienia stanowi „wynagrodzenie” w rozumieniu tego postanowienia jedynie wówczas, gdy wypłacane jest ono przez samego pracodawcę.

               41

               Co się tyczy spraw w postępowaniach głównych, podkreślana przez sąd odsyłający okoliczność, że omawiana pomoc jest regulowana ustawą i nie stanowi uzupełnienia dla świadczenia socjalnego przysługującego na podstawie przepisów o charakterze generalnym, nie może podważyć uznania za wynagrodzenie świadczenia wypłacanego przez państwo jako pracodawcę z tytułu stosunku zatrudnienia (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 września 1994 r. w sprawie C-7/93 Beune, Rec. s. I-4471, pkt 26–29, 37; z dnia 29 listopada 2001 r. w sprawie C-366/99 Griesmar, Rec. s. I-9383, pkt 37; a także z dnia 12 września 2002 r. w sprawie C-351/00 Niemi, Rec. s. I-7007, pkt 41, 42).

               42

               Z informacji dostarczonych przez wnioskodawców w postępowaniach głównych, jak również przez Bundesrepublik Deutschland w odpowiedzi na wystosowane przez Trybunał pytanie na piśmie wynika bowiem, że omawiana pomoc jest finansowana przez daną administrację państwową, działającą w charakterze pracodawcy, w związku z wydatkami ponoszonymi przez personel, a nie z budżetu zabezpieczenia socjalnego. Do sądu krajowego należy niemniej obowiązek sprawdzenia, czy jest tak faktycznie.

               43

               Zważywszy na powyższe, odpowiedź na zadane pytanie powinna brzmieć: art. 3 ust. 1 lit. c) i art. 3 ust. 3 dyrektywy 2000/78 należy interpretować w ten sposób, że pomoc przyznawana urzędnikom w przypadku choroby, taka jak ta przysługująca urzędnikom Bundesrepublik Deutschland na podstawie ustawy o urzędnikach federalnych, należy do zakresu stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli finansowanie tej pomocy ciąży na państwie jako pracodawcy publicznym, która to okoliczność winna zostać zweryfikowana przez sąd krajowy.

         W przedmiocie kosztów

               44

               Dla stron w postępowaniach głównych niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniach głównych, nie podlegają zwrotowi.

               Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

                     Artykuł 3 ust. 1 lit. c) i art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, że pomoc przyznawana urzędnikom w przypadku choroby, taka jak ta przysługująca urzędnikom Bundesrepublik Deutschland na podstawie ustawy o urzędnikach federalnych (Bundesbeamtengesetz), należy do zakresu stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli finansowanie tej pomocy ciąży na państwie jako pracodawcy publicznym, która to okoliczność winna zostać zweryfikowana przez sąd krajowy.

                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Trybunału z dnia 10 lipca 1986 r. # Królestwo Belgii przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Pomoc państwa. # Sprawa 234/84.


Wyrok Trybunału z dnia 14 lipca 1998 r. # Gianni Bettati przeciwko Safety Hi-Tech Srl. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Pretura circondariale di Avezzano - Włochy. # Rozporządzenie (EWG) nr 3093/94. # Sprawa C-341/95.


title: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 8 marca 2011 r.#Gerardo Ruiz Zambrano przeciwko Office national de l’emploi (ONEm).#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: tribunal du travail de Bruxelles - Belgia.#Obywatelstwo Unii - Artykuł 20 TFUE - Przyznanie na podstawie prawa Unii prawa pobytu małoletniemu dziecku na terytorium państwa członkowskiego, którego to dziecko jest obywatelem, niezależnie od uprzedniego skorzystania przez to dziecko z prawa do swobodnego przemieszczania się na terytorium państw członkowskich - Przyznanie, w tych samych okolicznościach, pochodnego prawa pobytu wstępnemu, będącemu obywatelem państwa trzeciego, który sprawuje opiekę nad małoletnim dzieckiem - Konsekwencje prawa pobytu małoletniego dziecka dla wymogów, jakie powinien spełniać w świetle prawa pracy wstępny tego małoletniego, będący obywatelem państwa trzeciego.#Sprawa C-34/09.

text:
      Sprawa C‑34/09
      Gerardo Ruiz Zambrano
      przeciwko
      Office national de l’emploi (ONEm)
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez tribunal du travail de Bruxelles)
      Obywatelstwo Unii – Artykuł 20 TFUE – Przyznanie na podstawie prawa Unii prawa pobytu małoletniemu dziecku na terytorium państwa członkowskiego, którego to dziecko
         jest obywatelem, niezależnie od uprzedniego skorzystania przez to dziecko z prawa do swobodnego przemieszczania się na terytorium
         państw członkowskich – Przyznanie, w tych samych okolicznościach, pochodnego prawa pobytu wstępnemu, będącemu obywatelem państwa trzeciego, który
         sprawuje opiekę nad małoletnim dzieckiem – Konsekwencje prawa pobytu małoletniego dziecka dla wymogów, jakie powinien spełniać w świetle prawa pracy wstępny tego małoletniego,
         będący obywatelem państwa trzeciego

      Streszczenie wyroku
      Obywatelstwo Unii Europejskiej – Przepisy traktatu FUE – Podmiotowy zakres stosowania – Małoletni obywatel państwa członkowskiego,
            który nigdy wcześniej nie korzystał z prawa do swobodnego przemieszczania się – Włączenie
      (art. 20 TFUE)
      Wykładni art. 20 TFUE należy dokonywać w ten sposób, że sprzeciwia się on temu, by państwo członkowskie, po pierwsze, odmówiło
         obywatelowi państwa trzeciego sprawującemu opiekę nad swoimi małymi dziećmi, będącymi obywatelami Unii, prawa pobytu w państwie
         członkowskim zamieszkania tych dzieci, którego są one też obywatelami, a po drugie, odmówiło temu obywatelowi państwa trzeciego
         zezwolenia na pracę, ponieważ takie decyzje faktycznie pozbawiałyby te dzieci możności korzystania z istoty praw związanych
         ze statusem obywatela Unii.

      W istocie status obywatela Unii ma stanowić podstawowy status obywateli państw członkowskich. Tymczasem odmowa prawa pobytu
         powodowałaby w rezultacie konieczność opuszczenia przez te dzieci, będące obywatelami Unii, terytorium Unii w celu towarzyszenia
         rodzicom. Podobnie jeśli takiej osobie nie byłoby przyznane zezwolenie na pracę, osoba ta ponosiłaby ryzyko, że nie będzie
         ona dysponować koniecznymi środkami dla pokrycia swoich potrzeb oraz potrzeb swojej rodziny, czego konsekwencją również byłaby
         konieczność opuszczenia przez jej dzieci, będące obywatelami Unii, terytorium Unii. W takich okolicznościach omawiani obywatele
         Unii byliby faktycznie w sytuacji niemożności wykonywania istoty praw przyznanych im w związku ze statusem obywatela Unii.

      (por. pkt 41, 44, 45; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
      z dnia 8 marca 2011 r.(*)

      Obywatelstwo Unii – Artykuł 20 TFUE – Przyznanie na podstawie prawa Unii prawa pobytu małoletniemu dziecku na terytorium państwa członkowskiego, którego to dziecko
         jest obywatelem, niezależnie od uprzedniego skorzystania przez to dziecko z prawa do swobodnego przemieszczania się na terytorium
         państw członkowskich – Przyznanie, w tych samych okolicznościach, pochodnego prawa pobytu wstępnemu, będącemu obywatelem państwa trzeciego, który
         sprawuje opiekę nad małoletnim dzieckiem – Konsekwencje prawa pobytu małoletniego dziecka dla wymogów, jakie powinien spełniać w świetle prawa pracy wstępny tego małoletniego,
         będący obywatelem państwa trzeciego

      W sprawie C‑34/09
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez tribunal
         du travail de Bruxelles (Belgia) postanowieniem z dnia 19 grudnia 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 26 stycznia
         2009 r., w postępowaniu

      Gerardo Ruiz Zambrano
      przeciwko
      Office national de l’emploi (ONEm),

      TRYBUNAŁ (wielka izba),
      w składzie: V. Skouris, prezes, A. Tizzano, J.N. Cunha Rodrigues (sprawozdawca), K. Lenaerts, J.C. Bonichot, prezesi izb,
         A. Rosas, M. Ilešič, J. Malenovský, U. Lõhmus, E. Levits, A. Ó Caoimh, L. Bay Larsen i M. Berger, sędziowie,

      rzecznik generalny: E. Sharpston,
      sekretarz: R. Şereş, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 26 stycznia 2010 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –      w imieniu G. Ruiza Zambrany przez adwokata P. Roberta,
      –      w imieniu rządu belgijskiego przez C. Pochet, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez adwokatów F. Motulsky
         oraz K. de Haes,

      –      w imieniu rządu duńskiego przez B. Weis Fogh, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę oraz N. Grafa Vitzthuma, działających w charakterze pełnomocników,
      –      w imieniu Irlandii przez D. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez D. Conlana Smytha, barrister,
      –      w imieniu rządu greckiego przez S. Vodinę, T. Papadopoulou oraz M. Michelogiannaki, działające w charakterze pełnomocników,
      –      w imieniu rządu francuskiego przez A. Czubinski, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –      w imieniu rządu niderlandzkiego przez C. Wissels, M. de Grave’go oraz J. Langera, działających w charakterze pełnomocników,
      –      w imieniu rządu austriackiego przez E. Riedla, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –      w imieniu rządu polskiego przez M. Dowgielewicza, a następnie przez M. Szpunara, działających w charakterze pełnomocników,
      –      w imieniu Komisji Europejskiej przez D. Maidani i M. Wilderspina, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 30 września 2010 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 12 WE, 17 WE i 18 WE oraz art. 21, 24 i 34 Karty
         praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą praw podstawowych”).

      2        Wniosek ten został złożony w ramach postępowania toczącego się między G. Ruizem Zambraną, obywatelem kolumbijskim, a Office
         national de l’emploi (krajowym urzędem pracy, ONEm) w przedmiocie odmowy przyznania G. Ruizowi Zambranie zasiłku dla bezrobotnych
         na podstawie prawa belgijskiego.

       Ramy prawne
       Prawo Unii
      3        Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli
         Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie
         (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG,
         90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. L 158, s. 77; sprostowania: Dz.U. 2004, L 229, s. 35, Dz.U. 2005, L 197, s. 34), stanowi:

      „Niniejszą dyrektywę stosuje się w odniesieniu do wszystkich obywateli Unii, którzy przemieszczają się do innego państwa członkowskiego
         lub przebywają w innym państwie członkowskim niż państwo członkowskie, którego są obywatelami, oraz do członków ich rodziny,
         jak zdefiniowano w art. 2 ust. 2, którzy im towarzyszą lub do nich dołączają”.

       Prawo krajowe
       Belgijski kodeks obywatelstwa
      4        Na mocy art. 10 akapit pierwszy code de la nationalité (belgijskiego kodeksu obywatelstwa) (Moniteur belge z dnia 12 lipca 1984 r., s. 10095), w brzmieniu obowiązującym w czasie, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne w postępowaniu
         przed sądem krajowym (zwanego dalej „belgijskim kodeksem obywatelstwa”):

      „Obywatelem Belgii jest dziecko urodzone w Belgii, które w jakimkolwiek momencie przed osiągnięciem wieku 18 lat lub wcześniejszym
         uzyskaniem pełnoletniości byłoby bezpaństwowcem, gdyby nie miało obywatelstwa belgijskiego”.

       Dekret królewski z dnia 25 listopada 1991 r.
      5        Artykuł 30 akapit pierwszy arrêté royal du 25 novembre 1991 (dekretu królewskiego z dnia 25 listopada 1991 r.) w sprawie bezrobocia
         (Moniteur belge z dnia 31 grudnia 1991 r., s. 29888) stanowi:

      „Pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy nabywa prawo do zasiłku dla bezrobotnych w przypadku przepracowania określonego
         okresu obejmującego następującą liczbę dni pracy:

      […]
      2°      468 dni w trakcie 27 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku [o zasiłek dla bezrobotnych], jeżeli pracownik ukończył 36 rok
         życia i nie osiągnął wieku 50 lat;

      […]”.
      6        Artykuł 43 ust. 1 dekretu królewskiego stanowi:

      „Bez uszczerbku dla przepisów poprzedzających niniejszy, pracownik będący cudzoziemcem lub bezpaństwowcem nabywa prawo do
         zasiłku dla bezrobotnych, jeśli spełnia wymogi zawarte w przepisach odnoszących się do cudzoziemców oraz zatrudniania pracowników
         zagranicznych.

      Praca wykonywana na terytorium Belgii podlega uwzględnieniu tylko w przypadku przestrzegania przepisów regulujących zatrudnienie
         pracowników zagranicznych.

      […]”.
      7        Zgodnie z art. 69 ust. 1 omawianego dekretu królewskiego:

      „Bezrobotnemu obcokrajowcowi lub bezpaństwowcowi przysługuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych tylko pod warunkiem, że spełniał
         wymogi ustalone w przepisach prawa dotyczących cudzoziemców i zatrudniania zagranicznych pracowników”.

       Dekret z mocą ustawy z dnia 28 grudnia 1944 r.
      8        Artykuł 7 ust. 14 arrêté-loi du 28 décembre 1944 concernant la sécurité sociale des travailleurs (dekretu z mocą ustawy z dnia
         28 grudnia 1944 r. w sprawie zabezpieczenia społecznego pracowników) (Moniteur belge z dnia 30 grudnia 1944 r.), wprowadzony ustawą programową z dnia 2 sierpnia 2002 r. (Moniteur belge z dnia 29 sierpnia 2002 r., s. 38408), ma następujące brzmienie:

      „Zasiłek dla bezrobotnych przysługuje pracownikowi będącemu obcokrajowcem lub bezpaństwowcem tylko wówczas, gdy w chwili złożenia
         wniosku o ten zasiłek spełnia wymogi ustalone w przepisach prawa dotyczących pobytu i zatrudniania pracowników zagranicznych.

      Praca wykonywana na terytorium Belgii przez pracownika będącego obcokrajowcem lub bezpaństwowcem podlega uwzględnieniu do
         celów obliczania okresu uprawniającego do zasiłku tylko w przypadku, gdy była wykonywana zgodnie z przepisami regulującymi
         zatrudnienie pracowników zagranicznych.

      […]”.
       Ustawa z dnia 30 kwietnia 1999 r.
      9        Artykuł 4 ust. 1 loi du 30 avril 1999 relative à l’occupation des travailleurs étrangers (ustawy z dnia 30 kwietnia 1999 r.
         w sprawie zatrudniania cudzoziemców) (Moniteur belge z dnia 21 maja 1999 r., s. 17800) ma następujące brzmienie:

      „Pracodawca zamierzający zatrudnić cudzoziemca winien uprzednio uzyskać zezwolenie na jego zatrudnienie od właściwego organu.
      Pracodawca korzysta z pracy świadczonej przez tego pracownika jedynie w zakresie ustalonym w tym zezwoleniu.
      Król może wydać przepisy stanowiące odstępstwa od postanowień akapitu pierwszego w przypadkach przez Niego określonych”.
      10      Zgodnie z art. 7 tej ustawy:

      „Król może na mocy rozporządzenia poddanego pod obrady rady ministrów zwolnić określone przez siebie niektóre kategorie cudzoziemskich
         pracowników z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę.

      Pracodawcy cudzoziemskich pracowników, o których mowa w poprzednim akapicie, są zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia
         na zatrudnienie”.

       Dekret królewski z dnia 9 czerwca 1999 r.
      11      W rozumieniu art. 2 ust. 2 arrêté royal du 9 juin 1999 portant exécution de la loi du 30 avril 1999 relative à l’occupation
         des travailleurs étrangers (dekretu królewskiego z dnia 9 czerwca 1999 r. w sprawie wykonania ustawy z dnia 30 kwietnia 1999 r.
         w sprawie zatrudniania cudzoziemców) (Moniteur belge z dnia 26 czerwca 1999 r., s. 24162):

      „Z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę zwolnieni są:
      […]
      2°      małżonek obywatela belgijskiego, pod warunkiem że zamieszkał lub zamieszka z co najmniej jedną z następujących kategorii osób:
      a)      będących w wieku poniżej 21 lat lub pozostających na utrzymaniu zstępnych obywatela belgijskiego lub jego małżonka;
      b)      pozostających na utrzymaniu wstępnych obywatela belgijskiego lub jego małżonka;
      c)      małżonkiem osób wymienionych w pkt a) lub b);
      […]”.
       Ustawa z dnia 15 grudnia 1980 r.
      12      Artykuł 9 loi du 15 décembre 1980 sur l’accès au territoire, le séjour, l’établissement et l’éloignement des étrangers (ustawy
         z dnia 15 grudnia 1980 r. o wjeździe na terytorium, pobycie, osiedleniu się i wydalaniu z terytorium cudzoziemców) (Moniteur belge z dnia 31 grudnia 1980 r., s. 14584), w brzmieniu obowiązującym w czasie, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne w postępowaniu
         przed sądem krajowym (zwaną dalej „ustawą z dnia 15 grudnia 1980 r.”), brzmi:

      „Cudzoziemiec, który nie znajduje się w jednej z sytuacji przewidzianych w art. 10, ma prawo przebywać na terytorium Królestwa
         po terminie ustalonym w art. 6 po uzyskaniu pozwolenia Ministra lub osoby przez niego wyznaczonej.

      Cudzoziemiec zwraca się z wnioskiem o takie pozwolenie do belgijskiej placówki dyplomatycznej lub konsularnej właściwej ze
         względu na miejsce jego zamieszkania lub pobytu za granicą, chyba że odstępstwa przewidziane w traktacie międzynarodowym,
         ustawie lub dekrecie królewskim stanowią inaczej.

      W wyjątkowych okolicznościach cudzoziemiec może zwrócić się z wnioskiem o takie pozwolenie do burmistrza miejscowości, w której
         przebywa, a ten przekaże ten wniosek Ministrowi lub osobie przez niego wyznaczonej. Pozwolenie w tym przypadku zostaje wydane
         w Belgii”.

      13      Artykuł 40 tej samej ustawy przewiduje:

      „§ 1      Poniższe przepisy obowiązują cudzoziemca będącego obywatelem Wspólnot Europejskich, chyba że przepisy zawarte w uregulowaniach
         Rady [Unii Europejskiej] i Komisji Wspólnot Europejskich oraz przepisy korzystniejsze dla cudzoziemca będącego obywatelem
         Wspólnot Europejskich stanowią inaczej.

      § 2      Do celów niniejszej ustawy przez cudzoziemca będącego obywatelem Wspólnot Europejskich należy rozumieć każdego obywatela państwa
         członkowskiego Wspólnot Europejskich, który przebywa w Królestwie lub się do niego udaje i który:

      1°      wykonuje lub zamierza wykonywać na jego terytorium pracę najemną lub działalność na własny rachunek; lub
      2°      świadczy lub zamierza świadczyć na jego terytorium usługi; lub
      3°      korzysta lub zamierza korzystać na jego terytorium z prawa pobytu; lub
      4°      korzysta lub zamierza korzystać na jego terytorium z prawa pobytu po zakończeniu działalności zawodowej wykonywanej we Wspólnocie;
         lub

      5°      podejmuje lub zamierza podjąć na jego terytorium tytułem zajęcia głównego kształcenie zawodowe w licencjonowanej placówce
         nauczania; lub

      6°      nie należy do żadnej z kategorii wymienionych w pkt 1–5.
      § 3      Z zastrzeżeniem odmiennych przepisów niniejszej ustawy następujące osoby – bez względu na swe obywatelstwo – są traktowane
         tak jak cudzoziemiec będący obywatelem Wspólnot Europejskich, o którym mowa w § 2 pkt 1°, 2° i 3°, pod warunkiem że zamieszkały
         z nim lub mają z nim zamieszkać:

      1°      jego współmałżonek;
      2°      jego zstępni lub zstępni jego współmałżonka, w wieku poniżej 21 lat lub pozostający na ich utrzymaniu;
      3°      jego wstępni lub wstępni jego współmałżonka pozostający na ich utrzymaniu;
      4°      współmałżonkowie osób wymienionych w pkt 2° lub 3°.
      § 4      Z zastrzeżeniem odmiennych przepisów niniejszej ustawy następujące osoby – bez względu na swe obywatelstwo – są traktowane
         tak jak cudzoziemiec będący obywatelem Wspólnot Europejskich, o którym mowa w §2 pkt 4° i 6°, pod warunkiem że zamieszkały
         z nim lub mają z nim zamieszkać:

      1°      jego współmałżonek;
      2°      jego zstępni lub zstępni jego współmałżonka pozostający na ich utrzymaniu;
      3°      jego wstępni lub wstępni jego współmałżonka pozostający na ich utrzymaniu;
      4°      współmałżonkowie osób wymienionych w pkt 2° lub 3°.
      § 5      Z zastrzeżeniem odmiennych przepisów niniejszej ustawy małżonek cudzoziemca będącego obywatelem Wspólnot Europejskich, o którym
         mowa w §2 pkt 5°, jego dzieci lub dzieci jego małżonka, które pozostają na ich utrzymaniu są – bez względu na swe obywatelstwo
         – traktowane jak ten cudzoziemiec będący obywatelem Wspólnot Europejskich, pod warunkiem że osoby te zamieszkały z nim lub
         mają z nim zamieszkać.

      § 6.      Jak cudzoziemiec będący obywatelem Wspólnot Europejskich są również traktowani: małżonek obywatela belgijskiego, który zamieszkał
         z nim lub ma z nim zamieszkać oraz ich zstępni w wieku poniżej 21 lat lub pozostający na ich utrzymaniu, ich wstępni pozostający
         na ich utrzymaniu oraz małżonkowie tych zstępnych lub wstępnych, którzy zamieszkali z nimi lub mają z nimi zamieszkać”.

       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      14      W dniu 14 kwietnia 1999 r. G. Ruiz Zambrano złożył wniosek o przyznanie mu statusu uchodźcy w Belgii, dokąd przybył na podstawie
         wizy wydanej przez ambasadę Belgii w Bogocie (Kolumbia). W lutym 2000 r. jego żona, również obywatelka kolumbijska, również
         złożyła wniosek o przyznanie statusu uchodźcy w tym państwie członkowskim.

      15      Decyzją z dnia 11 września 2000 r. władze belgijskie negatywnie rozpatrzyły ich wnioski i wydały nakaz opuszczenia terytorium,
         który opatrzono jednak klauzulą o niewydalaniu do Kolumbii ze względu na toczącą się w tym kraju wojnę domową.

      16      W dniu 20 października 2000 r. G. Ruiz Zambrano złożył wniosek o zalegalizowanie swego pobytu w oparciu o art. 9 akapit trzeci
         ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r. We wniosku tym podniósł absolutną niemożliwość powrotu do Kolumbii oraz krytyczne pogorszenie
         sytuacji w tym państwie, a z drugiej strony podkreślił swe wysiłki mające na celu integrację ze społeczeństwem belgijskim,
         swą naukę francuskiego i fakt uczęszczania swego dziecka do belgijskiego przedszkola, a ponadto zwrócił uwagę na ryzyko nagłego
         nawrotu, w przypadku powrotu do Kolumbii, poważnego stresu posttraumatycznego, jaki przeżył w 1999 r. w następstwie uprowadzenia
         i tygodniowego przetrzymywania jego dziecka, liczącego wówczas 3 lata.

      17      Decyzją z dnia 8 sierpnia 2001 r. wniosek został oddalony. G. Ruiz Zambrano wniósł skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji
         i o zawieszenie jej wykonania przed Conseil d’État, która wyrokiem z dnia 22 maja 2003 r. oddaliła skargę o zawieszenie wykonania.

      18      Od dnia 18 kwietnia 2001 r. G. Ruiz Zambrano i jego małżonka byli zameldowani w gminie Schaerbeek (Belgia). W dniu 2 października
         2001 r. skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym zawarł umowę o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy
         ze spółką Plastoria ze skutkiem od dnia 1 października 2001 r., chociaż nie posiadał zezwolenia na pracę.

      19      W dniu 1 września 2003 r. małżonka G. Ruiza Zambrany urodziła drugie dziecko o imieniu Diego, które nabyło obywatelstwo belgijskie
         na podstawie art. 10 akapit pierwszy belgijskiego kodeksu obywatelstwa, ponieważ prawo kolumbijskie nie przyznaje obywatelstwa
         kolumbijskiego dzieciom urodzonym poza terytorium Kolumbii, chyba że złożona zostanie wyraźna deklaracja rodziców w sprawie
         przyznania obywatelstwa kolumbijskiego.

      20      Z postanowienia odsyłającego wynika ponadto, że w chwili narodzin drugiego dziecka G. Ruiz Zambrano dysponował, z uwagi na
         swą działalność zawodową, wystarczającymi środkami na utrzymanie. Z tytułu tej działalności otrzymywał wynagrodzenie zgodnie
         z obowiązującymi taryfami, które podlegało potrąceniom ustawowym z tytułu składek na zabezpieczenie społeczne i stanowiło
         podstawę do wpłaty odpowiednich składek przez pracodawcę.

      21      W dniu 9 kwietnia 2004 r. państwo Ruiz Zambrano złożyli nowy wniosek o zalegalizowanie pobytu w oparciu o art. 9 akapit trzeci
         ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r., podnosząc nową okoliczność narodzin ich drugiego dziecka i powołując się na art. 3 protokołu
         nr 4 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, który miałby stanowić przeszkodę w tym, aby
         to dziecko było zmuszone do opuszczenia terytorium państwa, którego jest obywatelem.

      22      Małżonkowie Ruiz Zambrano, jako wstępni obywatela belgijskiego, złożyli w dniu 2 września 2005 r., w związku z narodzinami
         w dniu 26 sierpnia 2005 r. trzeciego dziecka o imieniu Jessica, które nabyło tak jak jego brat Diego obywatelstwo belgijskie,
         wniosek o zezwolenie na osiedlenie się na podstawie art. 40 ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r. W dniu 13 września 2005 r. każdemu
         z nich wydano zaświadczenie o zameldowaniu, które tymczasowo usankcjonowało ich pobyt do dnia 13 lutego 2006 r.

      23      Wniosek G. Ruiza Zambrany o zezwolenie na osiedlenie się został oddalony w dniu 8 listopada 2005 r. na tej podstawie, że wnioskodawca
         „nie może powoływać się na art. 40 ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r., albowiem nie zastosował się do przepisów swojego państwa
         i nie zgłosił narodzin dziecka władzom dyplomatycznym lub konsularnym, a zamiast tego skorzystał z procedur umożliwiających
         uzyskanie obywatelstwa belgijskiego [dla swego dziecka] i w ten sposób próbował zalegalizować swój własny pobyt”. W dniu 26 stycznia
         2006 r. wniosek jego żony o zezwolenie na osiedlenie się został oddalony z tych samych względów.

      24      Od chwili wniesienia w marcu 2006 r. skargi kasacyjnej na oddalenie wniosku o zezwolenie na osiedlenie się G. Ruiz Zambrano
         uzyskał szczególny dokument pobytowy ważny na czas trwania postępowania.

      25      W dniu 10 października 2005 r. G Ruiz Zabrano stał się bezrobotny, co skłoniło go do złożenia pierwszego wniosku o zasiłek
         dla bezrobotnych, który został rozpatrzony negatywnie decyzją doręczoną mu w dniu 20 lutego 2006 r. Wobec tego wniósł on skargę
         na tę decyzję do sądu krajowego w dniu 12 kwietnia 2006 r.

      26      W ramach toczącego się postępowania w przedmiocie omawianej decyzji Office des étrangers (urząd ds. cudzoziemców) potwierdził,
         że „ani zainteresowany, ani jego żona nie [mogą] podejmować działalności zawodowej, jednak decyzja o ich wydaleniu z terytorium
         nie może zostać wydana, ponieważ postępowanie w sprawie unormowania ich pobytu jest wciąż w toku”.

      27      W trakcie przeprowadzonego przez direction générale du contrôle des lois sociales (dyrekcji generalnej do spraw kontroli przestrzegania
         ustawodawstwa socjalnego) w dniu 11 października 2006 r. dochodzenia w siedzibie pracodawcy G. Ruiza Zambrany stwierdzono,
         że zainteresowany był w miejscu pracy. Nakazano mu natychmiastowe zaprzestanie wykonywanej pracy. Następnego dnia pracodawca
         rozwiązał z G. Ruizem Zambraną umowę o pracę ze skutkiem natychmiastowym i bez odszkodowania.

      28      Złożony przez G. Ruiza Zambranę wniosek z dnia 12 października 2006 r. o zasiłek dla bezrobotnych w pełnym zakresie został
         oddalony decyzją ONEm, doręczoną mu w dniu 20 listopada 2006 r. Decyzja ta również została zaskarżona przed sądem krajowym
         w drodze powództwa z dnia 20 grudnia 2006 r.

      29      W dniu 23 lipca 2007 r. zainteresowanego powiadomiono o decyzji Office des étrangers oddalającej jako niedopuszczalny złożony
         w dniu 9 kwietnia 2004 r. wniosek o zalegalizowanie pobytu. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2008 r. Conseil du contentieux des
         étrangers (sąd do spraw cudzoziemców) uznał skargę na tę decyzję za bezprzedmiotową, ponieważ Office des étrangers cofnął
         omawianą decyzję.

      30      Pismem z dnia 25 października 2007 r. Office des étrangers poinformował G. Ruiza Zambranę, że wniesiona przez niego w marcu
         2006 r. skarga kasacyjna na decyzję odmowną w sprawie wniosku z dnia 2 września 2005 r. o zezwolenie na osiedlenie się powinna
         zostać ponownie wniesiona w ciągu 30 dni od doręczenia omawianego pisma w formie skargi o stwierdzenie nieważności przed Conseil
         du contentieux des étrangers.

      31      W dniu 19 listopada 2007 r. G. Ruiz Zambrano wniósł taką skargę, opartą w pierwszej kolejności na istnieniu zarzucanej mu
         w tej decyzji „machinacji prawniczej”, przypominając, że nabycie obywatelstwa belgijskiego przez jego małoletnie dzieci urodzone
         w Belgii nie wynikało z jakiegokolwiek podjętego przez niego w tym kierunku działania, lecz z zastosowania prawa belgijskiego.
         G. Ruiz Zambrano podniósł ponadto naruszenie art. 2 i 7 dyrektywy 2004/38, podobnie jak naruszenie art. 8 Europejskiej konwencji
         o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”), i art. 3
         ust. 1 protokołu nr 4 do tej konwencji.

      32      W swoich uwagach na piśmie przedłożonych Trybunałowi rząd belgijski informuje, że od dnia 30 kwietnia 2009 r. G. Ruiz Zambrano
         korzysta z tymczasowego prawa pobytu, które podlega odnowieniu w braku przeciwnych wskazań, i że powinien korzystać z zezwolenia
         na pracę C na podstawie instrukcji ministra polityki migracyjnej i azylowej z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie stosowania dawnego
         art. 9 akapit trzeci i art. 9a ustawy z dnia 15 grudnia 1980 r.

      33      Z postanowienia odsyłającego wynika, że podstawą obu decyzji będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, na mocy
         których ONEm odmówił przyznania G. Ruizowi Zambranie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, najpierw podczas okresów tymczasowego
         bezrobocia od dnia 10 października 2005 r., a następnie od dnia 12 października 2006 r. w związku z utratą przez G. Ruiza
         Zambranę pracy, jest wyłącznie ustalenie, że dni pracy, na które ten powołuje się celem wykazania spełnienia przesłanki wymaganego
         okresu pracy dla bezrobotnych w jego kategorii wiekowej, czyli 468 dni pracy w trakcie 27 miesięcy poprzedzających złożenie
         wniosku o zasiłek dla bezrobotnych, nie zostały przepracowane zgodnie z przepisami dotyczącymi pobytu cudzoziemców i zatrudniania
         zagranicznych pracowników.

      34      G. Ruiz Zambrano odpiera tę argumentację przed sądem krajowym, wskazując przede wszystkim na to, że prawo pobytu wywodzi bezpośrednio
         z traktatu WE lub co najmniej korzysta z pochodnego prawa pobytu, jakie wyrokiem z dnia 19 października 2004 r. w sprawie
         C‑200/02 Zhu i Chen, Zb.Orz. s. I‑9925, przyznano wstępnym małego dziecka będącego obywatelem państwa członkowskiego, i że
         tym samym jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.

      35      W tych okolicznościach tribunal du travail de Bruxelles postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
         pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy art. 12 [WE], 17 [WE] i 18 [WE] – każdy z tych przepisów z osobna lub rozpatrywane łącznie – przyznają obywatelowi Unii
         prawo pobytu na terytorium państwa członkowskiego, którego jest on obywatelem, niezależnie od tego, czy wcześniej skorzystał
         z prawa do przemieszczania się na terytorium państw członkowskich?

      2)      Czy art. 12 [WE], 17 [WE] i 18 [WE] w związku z przepisami art. 21, 24 i 34 karty praw podstawowych należy interpretować tak,
         że przyznane w tych przepisach każdemu obywatelowi Unii w sposób niedyskryminujący ze względu na przynależność państwową prawo
         do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich oznacza, że w przypadku gdy obywatel ten jest
         małoletnim małym dzieckiem na utrzymaniu wstępnego będącego obywatelem państwa trzeciego, należy temu dziecku zagwarantować
         korzystanie z prawa pobytu przysługującego mu na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma ono miejsce zamieszkania i którego
         jest obywatelem, niezależnie od tego, czy wcześniej skorzystało – samo czy też z pomocą swego opiekuna prawnego – z prawa
         do przemieszczania się na terytorium państw członkowskich, jednocześnie zapewniając temu prawu skuteczność (effet utile),
         która została uznana za konieczną w orzecznictwie wspólnotowym [(ww. wyrok w sprawie Zhu i Chen)], poprzez przyznanie wstępnemu
         będącemu obywatelem państwa trzeciego, który utrzymuje to dziecko i posiada wystarczające środki finansowe i ubezpieczenie
         na wypadek choroby, pochodnego prawa pobytu, z którego ten obywatel państwa trzeciego korzystałby, gdyby utrzymywane przez
         niego małoletnie dziecko było obywatelem Unii nieposiadającym obywatelstwa państwa członkowskiego, w którym ma ono miejsce
         zamieszkania?

      3)      Czy art. 12 [WE], 17 [WE] i 18 [WE] w związku z przepisami art. 21, 24 i 34 karty praw podstawowych należy interpretować w taki
         sposób, że prawo pobytu małoletniego dziecka będącego obywatelem państwa członkowskiego, na którego terytorium ma ono miejsce
         zamieszkania, musi oznaczać przyznanie zwolnienia z obowiązku posiadania pozwolenia na pracę wstępnemu będącemu obywatelem
         państwa trzeciego, który utrzymuje to dziecko i który pomimo niespełnienia wymogu pozwolenia na pracę wymaganego prawem państwa
         członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania, spełnia jako pracownik najemny podlegający systemowi zabezpieczenia społecznego
         tego państwa [członkowskiego] wymóg posiadania wystarczających środków finansowych i [wymóg] ubezpieczenia na wypadek choroby,
         tak żeby do prawa pobytu przysługującego temu dziecku przypisana była skuteczność (effet utile), którą orzecznictwo wspólnotowe
         [(ww. wyrok w sprawie Zhu i Chen)] uznało względem małoletniego dziecka będącego obywatelem europejskim posiadającym obywatelstwo
         innego państwa członkowskiego niż to, w którym dziecko to utrzymywane przez wstępnego będącego obywatelem państwa trzeciego
         ma miejsce zamieszkania?”.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      36      Przez swoje pytania, które należy zbadać łącznie, sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy wykładni przepisów traktatu
         FUE dotyczących obywatelstwa Unii należy dokonywać w ten sposób, że wstępnemu, będącemu obywatelem państwa trzeciego i sprawującemu
         opiekę nad swoimi małymi dziećmi, obywatelami Unii, przysługuje w państwie członkowskim, którego dzieci te są obywatelami
         i w którym mają miejsce zamieszkania, prawo pobytu, podobnie jak zwolnienie z obowiązku posiadania w tym państwie członkowskim
         zezwolenia na pracę.

      37      Wszystkie rządy, które przedłożyły Trybunałowi swoje uwagi, a także Komisja Europejska podkreślają, że sytuacja taka jak sytuacja
         drugiego i trzeciego dziecka G. Ruiza Zambrany, polegająca na tym, że dzieci te zamieszkują w państwie członkowskim, którego
         są obywatelami i że nigdy nie opuściły tego państwa członkowskiego, nie mieści się w zakresie stosowania przepisów dotyczących
         swobód przemieszczania się i pobytu gwarantowanych w prawie Unii. Tym samym przepisy prawa Unii wymienione przez sąd krajowy
         nie znajdowałyby zastosowania w sporze przed sądem krajowym.

      38      Natomiast G. Ruiz Zambrano utrzymuje, że powoływanie się na przepisy dotyczące obywatelstwa Unii przez jego dzieci, Diega
         i Jessicę, nie zakłada ich przemieszczania się poza granice rozpatrywanego państwa członkowskiego i że on sam może, jako członek
         rodziny, ubiegać się o prawo pobytu oraz zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę w tym państwie członkowskim.

      39      Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38, zatytułowanym „Beneficjenci”, dyrektywa stosuje
         się do wszystkich obywateli Unii, którzy „przemieszczają się do innego państwa członkowskiego lub przebywają w innym państwie
         członkowskim niż państwo członkowskie, którego są obywatelami, oraz do członków ich rodziny”. Tym samym omawiana dyrektywa
         nie znajduje zastosowania w sytuacji takiej jak sytuacja w postępowaniu przed sądem krajowym.

      40      Artykuł 20 TFUE przyznaje wszystkim osobom posiadającym obywatelstwo państwa członkowskiego status obywatela Unii (zob. w szczególności
         wyroki: z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C‑224/98 D’Hoop, Rec. s. I‑6191, pkt 27; z dnia 2 października 2003 r. w sprawie
         C‑148/02 Garcia Avello, Rec. s. I‑11613, pkt 21). Ponieważ drugie i trzecie dziecko skarżącego w postępowaniu przed sądem
         krajowym posiadają obywatelstwo belgijskie, którego przesłanki nabycia wchodzą w zakres właściwości danego państwa członkowskiego
         (zob. podobnie w szczególności wyrok z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie C‑135/08 Rottmann, Zb.Orz. s. I‑1449, pkt 39), to korzystają
         one bezspornie z tego statusu (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie Garcia Avello, pkt 21; a także w sprawie Zhu i Chen, pkt 20).

      41      Trybunał miał wiele razy okazję stwierdzić, że status obywatela Unii ma stanowić podstawowy status obywateli państw członkowskich
         (zob. w szczególności wyroki: z dnia 20 września 2001 r. w sprawie C‑184/99 Grzelczyk, Rec. str. I‑6193, pkt 31; z dnia 17 września
         2002 r. w sprawie C‑413/99 Baumbast i R, Rec. s. I‑7091, pkt 82; ww. wyroki: w sprawie Garcia Avello, pkt 22, w sprawie Zhu
         i Chen, pkt 25; a także w sprawie Rottmann, pkt 43).

      42      W tych okolicznościach art. 20 TFUE sprzeciwia się przepisom krajowym, których skutkiem byłoby pozbawienie obywateli Unii
         skutecznego korzystania z istoty praw przyznanych im w związku ze statusem obywatela Unii (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie
         Rottmann, pkt 42).

      43      Tymczasem odmówienie prawa pobytu osobie będącej obywatelem państwa trzeciego w państwie członkowskim zamieszkania jej małoletnich
         dzieci, będących obywatelami tego państwa członkowskiego, nad którymi sprawuje ona opiekę, a także odmowa przyznania takiej
         osobie zezwolenia na pracę, wywierałyby taki skutek.

      44      Należy bowiem zauważyć, że odmowa prawa pobytu powodowałaby w rezultacie konieczność opuszczenia przez te dzieci, będące obywatelami
         Unii, terytorium Unii w celu towarzyszenia rodzicom. Podobnie jeśli takiej osobie nie zostanie przyznane zezwolenie na pracę,
         istnieje ryzyko, że nie będzie ona dysponować koniecznymi środkami dla pokrycia swoich potrzeb oraz potrzeb swojej rodziny,
         czego konsekwencją również byłaby konieczność opuszczenia przez jej dzieci, będące obywatelami Unii, terytorium Unii. W takich
         okolicznościach omawiani obywatele Unii znajdą się faktycznie w sytuacji niemożności wykonywania istoty praw przyznanych im
         w związku ze statusem obywatela Unii.

      45      Na przedstawione pytania trzeba tym samym odpowiedzieć, że wykładni art. 20 TFUE należy dokonywać w ten sposób, że sprzeciwia
         się on temu, by państwo członkowskie, po pierwsze, odmówiło obywatelowi państwa trzeciego sprawującemu opiekę nad swoimi małymi
         dziećmi, będącymi obywatelami Unii, prawa pobytu w państwie członkowskim zamieszkania tych dzieci, którego są one też obywatelami,
         a po drugie, odmówiło temu obywatelowi państwa trzeciego zezwolenia na pracę, ponieważ takie decyzje faktycznie pozbawiałyby
         te dzieci możności korzystania z istoty praw związanych ze statusem obywatela Unii.

       W przedmiocie kosztów
      46      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
      Wykładni art. 20 TFUE należy dokonywać w ten sposób, że sprzeciwia się on temu, by państwo członkowskie, po pierwsze, odmówiło
            obywatelowi państwa trzeciego sprawującemu opiekę nad swoimi małymi dziećmi, będącymi obywatelami Unii, prawa pobytu w państwie
            członkowskim zamieszkania tych dzieci, którego są one też obywatelami, a po drugie, odmówiło temu obywatelowi państwa trzeciego
            zezwolenia na pracę, ponieważ takie decyzje faktycznie pozbawiałyby te dzieci możności korzystania z istoty praw związanych
            ze statusem obywatela Unii.
      Podpisy
      * Język postępowania: francuski.


Wyrok Trybunału z dnia 24 października 1995 r. # Bayerische Motorenwerke AG przeciwko ALD Auto-Leasing D GmbH. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundesgerichtshof - Niemcy. # Sprawa C-70/93.


Wyrok Trybunału z dnia 17 listopada 1993 r. # Postępowanie karne przeciwko Ohra Schadeverzekeringen NV. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Arrondissementsrechtbank Arnhem - Niderlandy. # Sprawa C-245/91.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 24 stycznia 2002 r. # Conserve Italia Soc. Coop. arl przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Odwołanie - Rolnictwo - EFOGR - Rozporządzenie (EWG) nr 355/77 - Rozporządzenie (EWG) nr 4253/88. # Sprawa C-500/99 P.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba) z dnia 14 września 2004 r. # Applied Molecular Evolution Inc. przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Słowny znak towarowy APPLIED MOLECULAR EVOLUTION - Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji - Art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) n 40/94 - Oznaczenie opisowe. # Sprawa T-183/03.

text:
      Sprawa T‑183/03
      Applied Molecular Evolution, Inc.
      przeciwko
      Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM)
      Wspólnotowy znak towarowy – Słowny znak towarowy APPLIED MOLECULAR EVOLUTION – Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji – Artykuł 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 40/94 – Oznaczenie opisowe
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (druga izba) z dnia 14 września 2004 r.   II‑0000
      Streszczenie wyroku
      Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji
            – Znaki towarowe składające się wyłącznie z oznaczeń lub wskazówek mogących służyć do oznaczania cech towaru – Słowne oznaczenie
            „APPLIED MOLECULAR EVOLUTION”
      (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 7 ust. 1 lit. c))
      Z punktu widzenia docelowego kręgu odbiorców, który składa się ze specjalistów w zakresie inżynierii proteinowej, słowne oznaczenie
         APPLIED MOLECULAR EVOLUTION, o którego rejestrację wniesiono dla „działalności badawczej w zakresie inżynierii molekularnej”,
         należącej do klasy 42 w rozumieniu porozumienia nicejskiego, może służyć do oznaczania jednej z podstawowych cech usług zawartych
         w zgłoszeniu znaku towarowego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego.

      W istocie właściwy, szczególnie poinformowany krąg odbiorców jest w stanie samodzielnie i bez wysiłku powiązać pojęcie „molecular
         evolution” z dziedziną zajmującą się materiałem genetycznym – dziedziną ujętą w ramach rozpatrywanych usług. Przymiotnik „applied”
         dodatkowo wzmacnia charakter opisowy tego pojęcia. Fakt, że pojęcie to może mieć inne znaczenie, nie pozbawia go charakteru
         opisowego w odniesieniu do omawianych usług. Ze względu na to, że omawiane oznaczenie słowne jako całość składa się z kombinacji
         słów, które są zgodne ze składnią języka angielskiego, zestawienie tych słów nie osłabia ponadto wspomnianego charakteru opisowego.

      (por. pkt 23, 27, 28)

WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (druga izba)
      z dnia 14 września 2004 r.(*)

      Wspólnotowy znak towarowy – Słowny znak towarowy APPLIED MOLECULAR EVOLUTION – Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji – Artykuł 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 40/94 – Oznaczenie opisowe
      W sprawie T‑183/03
      Applied Molecular Evolution Inc., z siedzibą w San Diego, Kalifornia (Stany Zjednoczone), reprezentowana przez adwokata A. Deutscha, wspieranego przez M. Weber-Quitzau,

      strona skarżąca,
      przeciwko
      Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), reprezentowanemu przez H. Nokkanen oraz A. Folliarda-Monguirala, działających w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      mającej za przedmiot skargę na decyzję Drugiej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 13 marca 2003 r. (sprawa R 108/2002‑2), podtrzymującą
         odmowę rejestracji słownego znaku towarowego APPLIED MOLECULAR EVOLUTION,

      SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI
      WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (druga izba),
      w składzie: J. Pirrung, prezes, A.W.H. Meij i N.J. Forwood, sędziowie,
      sekretarz: I. Natsinas, administrator,
      po zapoznaniu się ze skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 26 maja 2003 r.,
      po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 5 września 2003 r.,
      po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 13 maja 2004 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
       Okoliczności powstania sporu
      1       W dniu 31 marca 2000 r., na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego
         znaku towarowego (Dz.U. 1994, L 11, str. 1), z późn. zm., skarżąca, występująca wcześniej pod firmą Ixsys Inc., dokonała w Urzędzie
         Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM) zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego.

      2       Znakiem towarowym, o którego rejestrację wniesiono, jest oznaczenie słowne APPLIED MOLECULAR EVOLUTION.
      3       Usługi, dla których wniesiono o rejestrację znaku towarowego, należą do klasy 42 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego
         międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., zrewidowanego i zmienionego,
         i odpowiadają następującemu opisowi: „działalność badawcza w zakresie inżynierii molekularnej związków chemicznych wykorzystywanych
         w terapeutyce, diagnostyce, produktach rolnych, enzymach, produktach chemicznych, produktach żywnościowych, dodatkach do żywności,
         procesach przemysłowych, z uwzględnieniem, choć nie ograniczeniem do produktów chemicznych ogólnego użytku i specjalistycznych”.

      4       Decyzją z dnia 28 listopada 2001 r. ekspert odrzucił zgłoszenie na podstawie art. 38 rozporządzenia nr 40/94 ze względu na
         to, że zgłoszony znak towarowy posiada charakter opisowy i pozbawiony jest jakiegokolwiek charakteru odróżniającego.

      5       W dniu 28 stycznia 2002 r., na podstawie art. 59 rozporządzenia nr 40/94, skarżąca wniosła do OHIM odwołanie od decyzji eksperta.
      6       Decyzją z dnia 13 marca 2003 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”), doręczoną skarżącej w dniu 24 marca 2003 r., sprostowaną
         w zakresie firmy skarżącej decyzją z dnia 25 sierpnia 2003 r., Izba Odwoławcza nie uwzględniła odwołania ze względu na to,
         że zgłoszony znak towarowy posiada charakter opisowy i pozbawiony jest jakiegokolwiek charakteru odróżniającego w rozumieniu
         art. 7 ust. 1 lit. b) i c) rozporządzenia nr 40/94.

       Żądania stron
      7       Podczas rozprawy skarżąca cofnęła wniosek o nakazanie OHIM dokonania rejestracji zgłoszonego znaku towarowego.
      8       Obecnie skarżąca wnosi do Sądu o:
      –       stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji,
      –       obciążenie OHIM kosztami postępowania.
      9       OHIM wnosi do Sądu o:
      –       oddalenie skargi,
      –       obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
       Co do prawa
      10     Sąd stwierdził, że podczas rozprawy skarżąca cofnęła swój pierwszy zarzut oparty na fakcie, że zaskarżona decyzja błędnie
         ją wskazuje, używając wcześniejszej firmy. Skarżąca podnosi obecnie jedyny zarzut oparty na naruszeniu art. 7 ust. 1 lit. b)
         i c) rozporządzenia nr 40/94.

      11     Przede wszystkim należy przypomnieć, że zgodnie z art. 44 § 1 regulaminu Sądu, stosowanym w sprawach z zakresu własności intelektualnej
         na mocy art. 130 § 1 i art. 132 § 1 tego regulaminu, skarga wniesiona do Sądu musi zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów
         prawnych stanowiących jej podstawę. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jakkolwiek poszczególne punkty skargi mogą zostać
         wsparte lub uzupełnione odesłaniami do poszczególnych fragmentów dokumentów do niej załączonych, ogólne odesłanie do innych
         dokumentów nie może zastąpić braku istotnych elementów argumentacji prawnej, które zgodnie ze wspomnianymi powyżej przepisami
         muszą być zawarte w samej skardze (wyrok Sądu z dnia 20 kwietnia 1999 r. w sprawach połączonych od T‑305/94 do T‑307/94, od
         T‑313/94 do T‑316/94, T‑318/94, T‑325/94, T‑328/94, T‑329/94 i T‑335/94 Limburgse Vinyl Maatschappij i in. przeciwko Komisji,
         Rec. str. II‑931, pkt 39 oraz wskazane w nim orzecznictwo). A zatem ogólne odesłanie w treści skargi do przedłożonych przez
         skarżącą w postępowaniu przed OHIM dokumentów nie może zostać uwzględnione.

      12     Sąd stwierdza na wstępie, że zaskarżona decyzja oparta jest zarówno na braku charakteru odróżniającego, jak i na posiadaniu
         przez zgłoszony znak towarowy charakteru opisowego. Podczas rozprawy OHIM uściślił, że zaskarżoną decyzję należy postrzegać
         jako opartą głównie na posiadaniu przez zgłoszony znak towarowy charakteru opisowego. W niniejszej sprawie słuszne wydaje
         się przede wszystkim rozważenie, czy Izba Odwoławcza właściwie zastosowała art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 40/94.

      13     Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 40/94 nie są rejestrowane „znaki towarowe, które składają się wyłącznie
         z oznaczeń lub wskazówek, mogących służyć w obrocie do oznaczania rodzaju, jakości, ilości, przeznaczenia, wartości, pochodzenia
         geograficznego lub czasu produkcji towaru lub świadczenia usługi, lub innych właściwości towarów lub usług”. Ponadto art. 7
         ust. 2 rozporządzenia nr 40/94 przewiduje, że „[u]stęp 1 stosuje się bez względu na fakt, że podstawy odmowy rejestracji istnieją
         tylko w części Wspólnoty”.

      14     Artykuł 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 40/94 odnosi się do takich oznaczeń i wskazówek, które mogą – w ramach zwykłego
         z punktu widzenia docelowego kręgu odbiorców, użytku – służyć do oznaczania, bezpośrednio lub przez odniesienie do jednej
         z ich podstawowych cech, towarów lub usług, dla których wnosi się o rejestrację (wyrok Trybunału z dnia 20 września 2001 r.
         w sprawie C‑383/99 P Procter & Gamble przeciwko OHIM, Rec. str. I‑6251, pkt 39). Ocena charakteru opisowego oznaczenia może
         zatem zostać dokonana jedynie, po pierwsze, w odniesieniu do rozpatrywanych towarów lub usług i po drugie, w odniesieniu do
         sposobu rozumienia go przez właściwy krąg odbiorców.

      15     W przedmiocie właściwego kręgu odbiorców Izba Odwoławcza w sposób dorozumiany uznała, że w niniejszym przypadku składa się
         on ze specjalistów w zakresie inżynierii proteinowej („the relevant specialist consumer in the field of protein engineering”,
         pkt 13 zaskarżonej decyzji). W swym pierwszym zarzucie, podniesionym w skardze i rozwiniętym podczas rozprawy, skarżąca podnosi,
         że właściwy krąg odbiorców należy zdefiniować szerzej i powinien on obejmować również, w niewielkiej części, osoby mniej wyspecjalizowane
         niż te wskazane przez Izbę Odwoławczą, a w szczególności podmioty gospodarcze.

      16     Sąd stwierdza, że właściwy krąg odbiorców został poprawnie zdefiniowany w zaskarżonej decyzji. W każdym razie w niniejszej
         sprawie uwzględnienie mniej wyspecjalizowanego kręgu odbiorców niż ten wskazany w zaskarżonej decyzji nie zmieniłoby skutków
         związanych ze zdefiniowaniem właściwego kręgu odbiorców, a mianowicie takich, że chodzi tu o konsumentów zorientowanych, szczególnie
         poinformowanych i uważnych. Przeznaczenie omawianych usług wskazuje bowiem przynajmniej na to, że mniej wyspecjalizowana część
         tego kręgu odbiorców jest świadoma możliwości dokonywania zmian molekularnych i wynikających z nich korzyści, również przemysłowych.
         Nie należy jej zatem postrzegać jako przeciętnego konsumenta.

      17     Sąd uznaje, że nie ma potrzeby wypowiadania się w kwestii znajomości języka angielskiego do celów zawodowych przez wszystkie
         osoby tworzące właściwy krąg odbiorców. W każdym razie zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 40/94 wystarczy stwierdzić,
         że ponieważ omawiane oznaczenie słowne sformułowane zostało w języku angielskim, właściwy krąg odbiorców stanowią zorientowani
         konsumenci anglojęzyczni.

      18     W zakresie charakteru opisowego omawianego oznaczenia słownego Izba Odwoławcza stwierdziła, że, z jednej strony, pojęcie „molecular
         evolution” (ewolucja molekularna) odnosi się do zagadnień z dziedziny materiału genetycznego, włączając w to badania w zakresie
         protein, kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA) i ich modyfikacji dla celów handlowych (pkt 9 zaskarżonej decyzji), a z drugiej
         strony, że dodanie słowa „applied” (stosowany) odnosi się do celu omawianych usług, a mianowicie do wykorzystania związków
         chemicznych w różnych produktach (pkt 11 zaskarżonej decyzji).

      19     W drugim zarzucie skarżąca podnosi, że słowo „evolution” (ewolucja) posiada wielorakie znaczenia, a w szczególności, że wskazuje
         na stopniową i przypadkową transformację, a nie na bezpośrednią i celową optymalizację molekuł będącą zamierzeniem omawianych
         usług. Posiada zatem znaczenie sprzeczne z celem tych usług.

      20     Sąd stwierdza przede wszystkim, że Izba Odwoławcza nie oparła się jedynie na znaczeniu pojedynczego słowa „evolution”, ale
         zwróciła szczególną uwagę na powiązanie go z przymiotnikiem „molecular” (molekularny). W każdym przypadku, z jednej strony,
         słowo „evolution” jest właściwe dla określenia częściowej, zamierzonej i natychmiastowej zmiany wcześniej zaistniałej sytuacji.
         W szczególności dobrze poinformowany właściwy krąg odbiorców nie będzie miał wątpliwości co do faktu, że chodzi tutaj o zamierzoną
         ewolucję molekuł. Z drugiej strony, przyznając, że słowo „evolution” mogłoby mieć więcej znaczeń, jak wskazała skarżąca, należy
         przypomnieć, że zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 40/94 oznaczenie słowne podlega odmowie rejestracji, jeśli
         przynajmniej jedno z jego możliwych znaczeń określa właściwości przedmiotowych towarów lub usług (wyrok Trybunału z dnia 23 października
         2003 r. w sprawie C‑191/01 P OHIM przeciwko Wrigley, Rec. str. I-12447, pkt 32).

      21     W trzecim zarzucie skarżąca podważa fakt przypisania przez Izbę Odwoławczą charakteru opisowego słowom „molecular evolution”
         (ewolucja molekularna) w dziedzinie zmian materiału genetycznego, po pierwsze, bez dowiedzenia zasadności tego stwierdzenia,
         a po drugie, z pominięciem faktu, że omawiane usługi posiadają dużo szerszy zakres.

      22     Sąd zauważa na wstępie, że zarzut skarżącej oparty jest na wyrywkowej lekturze zaskarżonej decyzji. Izba Odwoławcza nie zinterpretowała
         bowiem pojęcia „molecular evolution” wyłącznie jako zmiany materiału genetycznego, ale odniosła się również do „pewnej liczby
         działań powiązanych” z materiałem genetycznym, włączając w to „procesy sztucznego ulepszania funkcji protein dla celów handlowych”
         (pkt 9 zaskarżonej decyzji). Znaczenie pojęcia „molecular evolution” przedstawione w zaskarżonej decyzji jest zatem szersze
         niż utrzymuje skarżąca.

      23     W przedmiocie dowiedzenia zasadności znaczenia nadanego przez Izbę Odwoławczą, należy podkreślić, że posiada ona możliwość
         nadania definicji pewnym terminom, nie będąc zobowiązaną do oparcia się na konkretnych dokumentach, pod warunkiem że definicja
         ta może być postrzegana jako powszechnie dopuszczalna. W niniejszej sprawie definicja ta, chociaż zakwestionowana przez skarżącą,
         była wystarczająco powszechna, aby nie trzeba było jej konkretyzować w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę OHIM mógł
         bowiem z łatwością potwierdzić tę definicję za pomocą tak prostych środków, jak słownik czy encyklopedia. W konsekwencji właściwy,
         szczególnie poinformowany krąg odbiorców jest w stanie samodzielnie i bez wysiłku powiązać pojęcie „molecular evolution” z dziedziną
         zajmującą się materiałem genetycznym. Zgodnie z orzecznictwem cytowanym powyżej w pkt 20 fakt, że pojęcie to może mieć inne
         znaczenie, nie pozbawia go charakteru opisowego w odniesieniu do omawianych usług.

      24     W tym względzie skarżąca nie może kwestionować postępowania Izby Odwoławczej, która dla dokonania oceny charakteru opisowego
         omawianego oznaczenia słownego w odniesieniu do omawianych usług oparła się na informacjach dostępnych na stronie internetowej
         skarżącej. Izba Odwoławcza nie oparła się bowiem na tych informacjach w celu dokonania oceny sposobu postrzegania oznaczenia
         słownego przez właściwy krąg odbiorców, a jedynie w celu ustosunkowania się do argumentu skarżącej, zgodnie z którym ekspert
         niewłaściwie zrozumiał charakter usług zawartych w zgłoszeniu znaku towarowego. W każdym razie ze względu na to, że charakter
         tych usług wynika w sposób dostatecznie czytelny z treści samego zgłoszenia znaku towarowego, potwierdzenie charakteru omawianych
         usług informacjami uzyskanymi z innego źródła nie wywołuje jakichkolwiek niekorzystnych skutków dla skarżącej.

      25     Wreszcie, ponieważ definicja pojęcia „molecular evolution” obejmuje przynajmniej częściowo omawiane usługi, jak wynika to
         również z uzasadnienia odwołania do Izby Odwoławczej, to opisowe znaczenie wystarcza dla uzasadnienia odmowy rejestracji zgłoszonego
         znaku towarowego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem bowiem, jeśli zgłoszenie znaku towarowego jest złożone dla całej kategorii,
         bez dokonania rozróżnienia na poszczególne towary lub usługi wchodzące w jej zakres, Izba Odwoławcza jest uprawniona do dokonania
         całościowej oceny charakteru opisowego oznaczenia stanowiącego znak towarowy w odniesieniu do całej kategorii towarów i usług
         wymienionych w zgłoszeniu znaku towarowego [w zakresie usług – wyrok Sądu z dnia 20 marca 2002 r. w sprawie T‑358/00 DaimlerChrysler
         przeciwko OHIM (TRUCKCARD), Rec. str. II‑1993, pkt 34, 37 i 44; w zakresie towarów – wyrok Sądu z dnia 27 lutego 2002 r. w sprawie
         T‑106/00 Streamserve przeciwko OHIM (STREAMSERVE), Rec. str. II‑723, pkt 46]. Ponadto w niniejszej sprawie całościowa definicja
         usług zawartych w zgłoszeniu znaku towarowego uczyniłaby niemożliwym dla Izby Odwoławczej rozróżnienie omawianych usług ze
         względu na to, czy dotyczą one bezpośredniego, czy też pośredniego, dokonywania zmiany materiału genetycznego. Fakt, że niektóre
         z omawianych usług mogłyby dotyczyć czynności niemających na celu zmian genetycznych, nie może prowadzić do rejestracji zgłoszonego
         znaku towarowego dla wszystkich rozpatrywanych usług, nawet jeśli omawiane oznaczenie bezpośrednio opisuje niektóre inne omawiane
         usługi. Taka rejestracja naruszałaby bezpośrednią podstawę odmowy rejestracji przewidzianą w art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia
         nr 40/94.

      26     W ostatnim zarzucie skarżąca podnosi, że w ramach całościowej oceny omawianego oznaczenia słownego dodanie słowa „applied”
         (stosowany) czyni ogólny sens oznaczenia jeszcze mniej czytelnym.

      27     Sąd stwierdza, że zarzut ten należy oddalić. W istocie Izba Odwoławcza słusznie uznała, że słowo to oznacza „nadające się
         do praktycznego wykorzystania” lub „dotyczące praktycznego wykorzystania” (pkt 10 zaskarżonej decyzji). W świecie nauki lub
         przemysłu przymiotnik ten wyraża zamiar znalezienia zastosowania w praktyce za pomocą badań teoretycznych. Ponadto przymiotnik
         ten dodatkowo wzmacnia charakter opisowy omawianego oznaczenia słownego, ukazując zamierzony cel, w szczególności przemysłowy
         i handlowy, usług z zakresu inżynierii molekularnej.

      28     Ze względu na to, że omawiane oznaczenie słowne jako całość składa się z kombinacji słów, które są zgodne ze składnią języka
         angielskiego, zestawienie tych słów nie osłabia ich charakteru opisowego w odniesieniu do omawianych usług. Przeciwnie, ich
         zestawienie wzmacnia znaczenie każdego z tych słów. W konsekwencji Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła, że oznaczenie słowne
         APPLIED MOLECULAR EVOLUTION stanowi opis usług zawartych w zgłoszeniu znaku towarowego, tj. inżynierii molekularnej związków
         chemicznych, której celem jest wykorzystanie ich w różnych produktach.

      29     Jako że dla odmowy rejestracji oznaczenia jako wspólnotowego znaku towarowego wystarczy, aby jedna z bezwzględnych podstaw
         odmowy wymieniona w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 40/94 znalazła zastosowanie, nie ma potrzeby dociekania, czy sporny znak
         towarowy jest również pozbawiony jakiegokolwiek charakteru odróżniającego, tak jak to utrzymuje Izba Odwoławcza i czemu zaprzecza
         skarżąca.

      30     Mając powyższe na uwadze, skargę należy oddalić.
       W przedmiocie kosztów
      31     Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         skarżąca przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniem OHIM – obciążyć ją kosztami postępowania.

      Z powyższych względów
      SĄD (druga izba)
      orzeka, co następuje:
      1)      Skarga zostaje oddalona.
      2)      Skarżąca zostaje obciążona kosztami postępowania.

               Pirrung

                Meij

                Forwood

         Ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 14 września 2004 r.

               Sekretarz

                      Prezes

               H. Jung

                      J. Pirrung

         * Język postępowania: angielski.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba w składzie powiększonym) z dnia 25 czerwca 1998 r. # British Airways plc, Scandinavian Airlines System Denmark-Norway-Sweden, Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV, Air UK Ltd, Euralair international, TAT European Airlines SA i British Midland Airways Ltd przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Pomoc państwa. # Sprawy połączone T-371/94 oraz T-394/94.


Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 16 września 2013 r.#Keramag Keramische Werke AG i in. przeciwko Komisji Europejskiej.#Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Belgijski, niemiecki, francuski, włoski, niderlandzki i austriacki rynek instalacji sanitarnych do łazienek – Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG – Koordynacja podwyżek cen i wymiana mających szczególne znaczenie informacji handlowych – Czas trwania naruszenia – Prawo do obrony – Dostęp do akt – Możliwość przypisania zachowania noszącego znamiona naruszenia.#Sprawy połączone T-379/10 i T-381/10.


Wyrok Trybunału z dnia 20 października 1981 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Belgii. # Sprawa 137/80.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 16 maja 2002 r. # Associação dos Refinadores de Açúcar Portugueses (ARAP), Alcântara Refinarias - Açúcares SA i Refinarias de Açúcar Reunidas SA (RAR) przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Odwołanie - Pomoc państwa. # Sprawa C-321/99 P.


Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (pierwsza izba) z dnia 2 października 2012 r. # Aristidis Psarras przeciwko ropejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA). # Sprawy pracownicze - Obsadzenie - Przeniesienie - Interes służby. # Sprawa F-118/10.


Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 10 lipca 1986 r. # Comité de développement et de promotion du textile et de l'habillement (DEFI) przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Skarga o stwierdzenie nieważności - Dopuszczalność. # Sprawa 282/85.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (w składzie jednego sędziego) z dnia 12 lipca 2005 r. # Joël De Bry przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Urzędnicy # Sprawa T-157/04.