title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 29 stycznia 2009 r.#Hauptzollamt Hamburg-Jonas przeciwko Josef Vosding Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb GmbH & Co. (C-278/07), Vion Trading GmbH (C-279/07) i Ze Fu Fleischhandel GmbH (C-280/07).#Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundesfinanzhof - Niemcy.#Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 - Ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich - Artykuł 3 - Odzyskanie refundacji wywozowej - Ustalenie okresu przedawnienia - Nieprawidłowości, których dopuszczono się przed wejściem w rozporządzenia nr 2988/95 - Reguła przedawnienia stanowiąca część ogólnego prawa cywilnego państwa członkowskiego.#Sprawy połączone C-278/07 do C-280/07.

text:
      Sprawy połączone od C‑278/07 do C‑280/07
      Hauptzollamt Hamburg-Jonas
      przeciwko
      Josef Vosding Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb GmbH & Co. i in.
      (wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Bundesfinanzhof)
      Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 – Ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich – Artykuł 3 – Odzyskanie refundacji wywozowej – Ustalenie okresu przedawnienia – Nieprawidłowości, których dopuszczono się przed wejściem w życie rozporządzenia nr 2988/95 – Reguła przedawnienia stanowiąca część ogólnego prawa cywilnego państwa członkowskiego
      Streszczenie wyroku
      1.        Środki własne Wspólnot Europejskich – Rozporządzenie w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich – Postępowanie
            w sprawie nieprawidłowości – Termin przedawnienia
      (rozporządzenie Rady nr 2988/95, art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 akapit 1)
      2.        Środki własne Wspólnot Europejskich – Rozporządzenie w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich – Postępowanie
            w sprawie nieprawidłowości – Termin przedawnienia
      (rozporządzenie Rady nr 2988/95, art. 3 ust. 1 akapity 1 i 3)
      3.        Środki własne Wspólnot Europejskich – Rozporządzenie w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich – Postępowanie
            w sprawie nieprawidłowości – Termin przedawnienia
      (rozporządzenie Rady nr 2988/95, art. 3 ust. 3)
      1.        Artykuł 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich,
         który ustanawia w zakresie ścigania czteroletni termin przedawnienia, który biegnie od chwili dopuszczenia się nieprawidłowości,
         ma zastosowanie do środków administracyjnych takich jak odzyskanie refundacji wywozowych nienależnie pobranych przez eksportera
         w związku z nieprawidłowościami, których się on dopuścił.

      (por. pkt 21, 23; pkt 1 sentencji)
      2.        Co się tyczy korzyści nienależnie uzyskanych z budżetu wspólnotowego ze względu na nieprawidłowości, których dopuszczono się
         przed wejściem w życie rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, należy stwierdzić,
         że poprzez ustanowienie art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia i bez uszczerbku dla ust. 3 tego artykułu prawodawca wspólnotowy
         określił ogólną regułę przedawnienia, poprzez którą dobrowolnie skrócił do czterech lat okres, w którym władze państw członkowskich,
         działając w imieniu i na rachunek budżetu wspólnotowego, powinny lub powinny były odzyskać takie nienależnie uzyskane korzyści.

      Co się tyczy długów powstałych pod rządami krajowych przepisów o przedawnieniu, które to długi nie uległy jeszcze przedawnieniu,
         konsekwencją wejścia w życie rozporządzenia nr 2988/95 jest to, że w zastosowaniu art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia
         dług taki musi co do zasady ulec przedawnieniu w terminie czterech lat, który zaczyna bieg z datą dopuszczenia się nieprawidłowości.
         W tych okolicznościach w zastosowaniu omawianego przepisu wszelkie kwoty nienależnie uzyskane przez przedsiębiorców przed
         wejściem w życie rozporządzenia nr 2988/95 muszą, co do zasady, zostać uznane za przedawnione z braku czynności zawieszającej
         podjętej w okresie czterech lat następujących po dopuszczeniu się takiej nieprawidłowości, z zastrzeżeniem jednakże możliwości,
         którą zachowują państwa członkowskie na mocy art. 3 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia, ustalenia dłuższych terminów przedawnienia.

      Termin przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 ma zatem zastosowanie do nieprawidłowości,
         których dopuszczono się przed wejściem w życie tego rozporządzenia, i rozpoczyna swój bieg z datą dopuszczenia się rzeczonej
         nieprawidłowości.

      (por. pkt 29, 31–34; pkt 2 sentencji)
      3.        Dłuższe okresy przedawnienia, których możliwość stosowania państwa członkowskie zachowują na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia
         nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, mogą wynikać z przepisów prawa powszechnego poprzedzających
         ustanowienie tego rozporządzenia. W istocie art. 3 ust. 3 omawianego rozporządzenia nie może być interpretowany w ten sposób,
         że państwa członkowskie muszą, w kontekście tego przepisu, przewidzieć rzeczone dłuższe okresy przedawnienia w szczególnych
         lub sektorowych przepisach.

      (por. pkt 46, 47; pkt 3 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 29 stycznia 2009 r.(*)

      Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 – Ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich – Artykuł 3 – Odzyskanie refundacji wywozowej – Ustalenie okresu przedawnienia – Nieprawidłowości, których dopuszczono się przed wejściem w życie rozporządzenia nr 2988/95 – Reguła przedawnienia stanowiąca część ogólnego prawa cywilnego państwa członkowskiego
      W sprawach połączonych od C‑278/07 do C‑280/07
      mających za przedmiot wnioski o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone przez Bundesfinanzhof
         (Niemcy) postanowieniami z dnia 27 marca 2007 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 13 czerwca 2007 r., w postępowaniach:

      Hauptzollamt Hamburg-Jonas,
      przeciwko
      Josef Vosding Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb GmbH & Co. (C‑278/07),

      Vion Trading GmbH (C‑279/07),

      Ze Fu Fleischhandel GmbH (C‑280/07),

      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, J.C. Bonichot, J. Makarczyk, P. Kūris i C. Toader (sprawozdawca), sędziowie,
      rzecznik generalny: E. Sharpston,
      sekretarz: K. Sztranc-Sławiczek, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 17 kwietnia 2008 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Josef Vosding Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb GmbH & Co. przez F. Grashoff, Rechtsanwältin,
      –        w imieniu Vion Trading GmbH przez K. Landry’ego, Rechtsanwalt,
      –        w imieniu Ze Fu Fleischhandel GmbH przez D. Ehlego, Rechtsanwalt,
      –        w imieniu rządu czeskiego przez T. Bočka, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu francuskiego przez J.C. Gracię, działającego w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez F. Erlbachera oraz Z. Malůškovą, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 25 września 2008 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom)
         nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312, s. 1).

      2        Wnioski zostały złożone w ramach sporów pomiędzy Hauptzollamt Hamburg-Jonas (zwanym dalej „Hauptzollamt”) a Josef Vosding
         Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb GmbH & Co., Vion Trading GmbH i Ze Fu Fleischhandel GmbH (zwanych dalej „pozwanymi w postępowaniu
         przed sądem krajowym”) w przedmiocie zwrotu refundacji wywozowych.

       Ramy prawne
       Prawo wspólnotowe
      3        W świetle trzeciego motywu rozporządzenia nr 2988/95 „należy przeciwstawiać się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym
         Wspólnot”.

      4        W świetle piątego motywu tego rozporządzenia „nieprawidłowe postępowanie oraz środki administracyjne i kary odnoszące się
         do tego postępowania są przewidziane w zasadach sektorowych, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem”.

      5        Artykuł 1 rzeczonego rozporządzenia stanowi:

      „1.      W celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli
         oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

      2.      Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania [zaniechania]
         ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach,
         które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych
         bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem”.

      6        Artykuł 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 2988/95 stanowi:

      1.      Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe
         mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

      W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość
         ustała […].

      Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę,
         a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie
         na nowo.

      […]
      3.      Państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany […] w ust. 1 […]”.
      7        Artykuł 4 ust. 1 i 4 rzeczonego rozporządzenia stanowi:

      „1.      Każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści:
      –        poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych,
      […]
      4.      Środków przewidzianych w niniejszym artykule nie uznaje się za kary”.
      8        W świetle art. 11 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 wchodzi ono w życie trzeciego dnia po jego publikacji w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, która nastąpiła w dniu 23 grudnia 1995 r.

       Prawo krajowe
      9        W świetle wskazówek zawartych w postanowieniach odsyłających w dacie wystąpienia okoliczności rozpatrywanych w postępowaniu
         przed sądem krajowym nie było w Niemczech żadnych szczególnych przepisów dotyczących okresu przedawnienia mającego zastosowanie
         do sporów o charakterze administracyjnym dotyczących bezpodstawnie uzyskanych korzyści. Jednakże zarówno administracja, jak
         i sądy niemieckie stosowały per analogiam trzydziestoletni okres przedawnienia przewidziany w prawie powszechnym, wynikający
         z § 195 Bürgerliches Gesetzbuch (niemieckiego kodeksu cywilnego). Począwszy od roku 2002 ten okres przedawnienia prawa powszechnego
         został jednak skrócony do trzech lat.

       Postępowania przed sądem krajowymi i pytania prejudycjalne
      10      Z postanowień odsyłających wynika, że w toku roku 1993 pozwane w postępowaniu przed sądem krajowym dokonały odprawy mięsa
         wołowego w celu jego wywozu do Jordanii i na swój wniosek uzyskały zaliczki z tytułu refundacji wywozowych. W następstwie
         kontroli przeprowadzonych na początku 1988 r. stwierdzono, że w rzeczywistości ładunek został wysłany do Iraku w ramach procedury
         tranzytu lub powrotnego wywozu.

      11      W tych okolicznościach Hauptzollamt na podstawie decyzji z dnia 23 września 1999 r. (sprawa C‑278/07) i z dnia 13 października
         1999 r. (sprawy C‑279/07 i C‑280/07) zażądał zwrotu rzeczonych refundacji wywozowych.

      12      Pozwane w postępowaniu przed sądem krajowym wniosły następnie skargi na te decyzje do Finanzgericht Hamburg. Sąd ten przychylił
         się do wniesionych skarg wobec okoliczności, że przepis dotyczący przedawnienia zawarty w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95
         sprzeciwiał się rzeczonym zwrotom, gdyż zażądano ich po ponad czterech latach od dokonania spornych operacji wywozowych.

      13      Od orzeczeń Finanzgericht Hauptzollamt wniósł apelacje „Revision” do występującego z pytaniami sądu krajowego.

      14      Stwierdzając, że zarzucane nieprawidłowości dotyczą okresu poprzedzającego przyjęcie rozporządzenia nr 2988/95, Bundesfinanzhof
         postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi, sformułowanymi w sposób
         identyczny w trzech sprawach od C‑278/07 do C‑280/07:

      „1)      Czy okres przedawnienia określony w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze rozporządzenia Rady […] nr 2988/95 […] należy
         stosować także wtedy, gdy nieprawidłowości dopuszczono się lub gdy ustały one przed wejściem w życie rzeczonego rozporządzenia?

      2)      Czy okres przedawnienia określony w tym rozporządzeniu ma w ogóle zastosowanie do środków administracyjnych takich jak żądanie
         zwrotu refundacji wywozowej przyznanej w następstwie nieprawidłowości?

      W wypadku twierdzącej odpowiedzi Trybunału na powyższe pytania:
      3)      Czy w przypadku gdy przed wydaniem rozporządzenia […] nr 2988/95 prawo państwa członkowskiego przewidywało dłuższy okres przedawnienia,
         państwo członkowskie może stosować dłuższy okres zgodnie z art. 3 ust. 3 wymienionego rozporządzenia? Czy możliwe jest stosowanie
         dłuższego okresu przedawnienia, jeżeli nie został on ustanowiony przepisem szczególnym dotyczącym żądania zwrotu refundacji
         wywozowej ani też dotyczącym środków administracyjnych w ogóle, lecz wynikał z obowiązującego w danym państwie członkowskim
         i obejmującego wszystkie przypadki przedawnień nieuregulowane w sposób szczególny przepisu generalnego (prawa powszechnego)?”.

      15      Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 30 lipca 2007 r. sprawy C‑278/07 C‑279/07 i C‑280/07 zostały połączone dla celów procedury
         pisemnej i ustnej oraz wydania wyroku.

       Uwagi wstępne
      16      Tytułem wstępu, jeśli chodzi o argumentację pozwanych w postępowaniu przed sądem krajowym zmierzającą do podważenia ustaleń
         w zakresie stanu faktycznego przyjętych przez sąd krajowy, w szczególności w zakresie istnienia zarzucanych im nieprawidłowości,
         należy przypomnieć, że nie należy do właściwości Trybunału ustalanie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia
         sporu przed sądem krajowym. Trybunał powinien bowiem uwzględnić, w ramach podziału kompetencji pomiędzy sądami wspólnotowymi
         i krajowymi, wskazany w postanowieniu odsyłającym kontekst faktyczny i prawny, w którym zadano pytania prejudycjalne (zob.
         podobnie wyroki: z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie C‑153/02 Neri, Rec. s. I‑13555, pkt 34 i 35; z dnia 17 lipca 2008 r.
         w sprawie C‑347/06 ASM Brescia, Zb.Orz. s. I‑5641, pkt 28).

      17      Zatem badania pytań należy dokonać w kontekście okoliczności faktycznych wskazanych przez Bundesfinanzhof.

       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
       W przedmiocie pytania drugiego
      18      Swym drugim pytaniem, które należy rozpatrzyć w pierwszej kolejności, Bundesfinanzhof dąży zasadniczo do ustalenia, czy okres
         przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 ma zastosowanie nie tylko do sankcji,
         lecz również do środków administracyjnych.

      19      Tak więc sąd ten dąży do potwierdzenia, że pojęcie „śledztwa” występujące w tym przepisie dotyczy bez rozróżnienia wszelkich
         kroków podjętych przez władze krajowe w związku z nieprawidłowością, a w konsekwencji dotyczy nie tylko środków pozwalających
         na zastosowanie sankcji administracyjnych w rozumieniu art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95.

      20      Należy w tym zakresie przypomnieć, że art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wprowadza „ogólne zasady dotyczące jednolitych
         kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego”, aby, jak
         wynika z trzeciego motywu tego rozporządzenia, „we wszystkich dziedzinach […] przeciwstawiać się działaniom przynoszącym szkodę
         interesom finansowym Wspólnot” (wyrok z dnia 24 czerwca 2004 r. w sprawie C‑278/02 Handlbauer, Rec. s. I‑6171, pkt 31).

      21      Artykuł 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 ustanawia w zakresie ścigania termin przedawnienia, który biegnie
         od chwili dopuszczenia się nieprawidłowości, która – zgodnie z art. 1 ust. 2 tegoż rozporządzenia – oznacza „[j]akiekolwiek
         naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania [zaniechania] ze strony podmiotu gospodarczego,
         które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot […]”.(ww. wyrok w sprawie Handlbauer, pkt 32).

      22      Zatem wbrew temu co twierdzą w szczególności rząd francuski i Komisja Wspólnot Europejskich, wynika z tego, że art. 3 ust. 1
         rozporządzenia nr 2988/95 ma zastosowanie zarówno do nieprawidłowości prowadzących do nałożenia sankcji administracyjnych
         w rozumieniu art. 5 tego rozporządzenia, jak i do nieprawidłowości będących przedmiotem środków administracyjnych w rozumieniu
         art. 4 rzeczonego rozporządzenia, które mają na celu odebranie nienależnie uzyskanych korzyści, nie mając jednakże charakteru
         sankcji (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Handlbauer, pkt 33 i 34).

      23      Zatem na drugie pytanie należy odpowiedzieć w ten sposób, że okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy
         rozporządzenia nr 2988/95, ma zastosowanie do środków administracyjnych takich jak odzyskanie refundacji wywozowych nienależnie
         pobranych przez eksportera w związku z nieprawidłowościami, których się on dopuścił.

       W przedmiocie pytania pierwszego
      24      Swym pierwszym pytaniem sąd krajowy dąży do ustalenia, czy przepis w zakresie czteroletniego okresu przedawnienia, zawarty
         w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95, znajduje zastosowanie do nieprawidłowości, których dopuszczono
         się lub których zaprzestano przed wejściem w życie tego rozporządzenia.

      25      Na wstępie należy stwierdzić, że przed ustanowieniem rozporządzenia nr 2988/95, ustawodawca wspólnotowy nie przewidział żadnego
         przepisu w zakresie przedawnienia mającego zastosowanie do odzyskiwania korzyści nienależnie uzyskanych przez przedsiębiorców
         w następstwie ich działania lub zaniechania, które wyrządziły lub mogły wyrządzić szkodę ogólnemu budżetowi Wspólnot lub budżetom
         przez nie zarządzanym.

      26      Zatem przed ustanowieniem rozporządzenia nr 2988/95 spory w zakresie odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych na podstawie
         prawa wspólnotowego musiały, z braku przepisów wspólnotowych, być rozstrzygane przez sądy krajowe przy zastosowaniu ich prawa
         krajowego, z zastrzeżeniem jednakże ograniczeń przewidzianych w prawie wspólnotowym, w tym znaczeniu, że tryb przewidziany
         w prawie krajowym nie mógł czynić praktycznie niemożliwym lub zbyt trudnym odzyskanie nienależnej pomocy oraz że zastosowanie
         tego prawa musiało być niedyskryminacyjne w stosunku do procedur w zakresie rozstrzygania sporów krajowych tego samego typu
         (wyrok z dnia 19 września 2002 r. w sprawie C‑336/00 Huber, Rec. s. I‑7699, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).

      27      Ustanawiając rozporządzenie nr 2988/95, a w szczególności jego art. 3 ust. 1 akapit pierwszy, prawodawca wspólnotowy zamierzał
         jednak ustanowić ogólną regułę przedawnienia mającą zastosowanie w tej dziedzinie, poprzez którą pragnął po pierwsze, określić
         minimalny termin mający zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich, a po drugie, zrezygnować z możliwości odzyskania
         kwot nienależnie pobranych z budżetu wspólnotowego po upływie okresu czterech lat po wystąpieniu nieprawidłowości mającej
         wpływ na sporne płatności.

      28      Wynika z tego, że począwszy od daty wejścia w życie rozporządzenia nr 2988/95 wszelkie korzyści nienależnie uzyskane z budżetu
         wspólnotowego mogą, co do zasady i z wyjątkiem sektorów, dla których prawodawca wspólnotowy przewidział termin krótszy, zostać
         odzyskane przez właściwe władze państw członkowskich w okresie czterech lat.

      29      Co się tyczy korzyści nienależnie uzyskanych z budżetu wspólnotowego ze względu na nieprawidłowości, których dopuszczono się
         przed wejściem w życie rozporządzenia nr 2988/95, należy stwierdzić, że poprzez ustanowienie art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia
         i bez uszczerbku dla ust. 3 tego artykułu, prawodawca wspólnotowy określił ogólną regułę przedawnienia, poprzez którą dobrowolnie
         skrócił do czterech lat okres, w którym władze państw członkowskich, działając w imieniu i na rachunek budżetu wspólnotowego,
         powinny lub powinny były odzyskać takie nienależnie uzyskane korzyści.

      30      Jednakże na podstawie zasady pewności prawa zastosowanie art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 nie może
         pozwalać rzeczonym władzom krajowym na odzyskanie długów poprzedzających wejście w życie tego rozporządzenia, które uległy
         przedawnieniu na podstawie krajowych przepisów o przedawnieniu mających zastosowanie w chwili dopuszczenia się rzeczonej nieprawidłowości.

      31      Co się tyczy długów powstałych pod rządami krajowych przepisów o przedawnieniu, takich jak w postępowaniu przed sądem krajowym,
         które nie uległy jeszcze przedawnieniu, konsekwencją wejścia w życie rozporządzenia nr 2988/95 jest to, że w zastosowaniu
         art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia dług taki musi co do zasady ulec przedawnieniu w terminie czterech lat,
         który zaczyna bieg z datą dopuszczenia się nieprawidłowości.

      32      W tych okolicznościach, w zastosowaniu tego przepisu, wszelkie kwoty nienależnie uzyskane przez przedsiębiorców przed wejściem
         w życie rozporządzenia nr 2988/95 muszą, co do zasady, zostać uznane za przedawnione z braku czynności zawieszającej podjętej
         w okresie czterech lat następujących po dopuszczeniu się takiej nieprawidłowości, przy czym przez czynność zawieszającą, w świetle
         art. 3 ust. 1 akapit trzeci tego rozporządzenia należy rozumieć czynność właściwych władz mającą związek z badaniem lub ściganiem
         tej nieprawidłowości, o której osoba, której czynność ta dotyczy, została powiadomiona.

      33      Wynika z tego, że gdy do nieprawidłowości doszło, jak w niniejszych sprawach, w toku roku 1993, pod rządami krajowego przepisu
         przewidującego przedawnienie w okresie trzydziestu lat, nieprawidłowość taka objęta jest ogólną regułą wspólnotową przewidującą
         przedawnienie w okresie czterech lat i z tego tytułu ulega przedawnieniu w toku roku 1997, w zależności od precyzyjnej daty
         dopuszczenia się takiej nieprawidłowości w roku 1993, z zastrzeżeniem jednakże możliwości, którą zachowują państwa członkowskie
         na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, w zakresie ustalenia dłuższych terminów przedawnienia.

      34      W świetle powyższego na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że w sytuacji takiej jak w postępowaniu przed sądem krajowym
         termin przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95:

      –        ma zastosowanie do nieprawidłowości, których dopuszczono się przed wejściem w życie tego rozporządzenia;
      –        rozpoczyna swój bieg z datą dopuszczenia się rzeczonej nieprawidłowości.
       W przedmiocie pytania trzeciego
      35      Swym pytaniem trzecim sąd krajowy dąży do ustalenia po pierwsze, czy możliwość zastosowania dłuższego okresu przedawnienia
         niż przewidziany art. 3 w ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, którą zachowują przez państwa członkowskie na mocy ust. 3 tego
         artykułu, może dotyczyć reguły przedawnienia poprzedzającej ustanowienie tego rozporządzenia; po drugie, sąd ten zapytuje,
         czy taki dłuższy okres przedawnienia musi wynikać ze szczególnego przepisu krajowego dotyczącego odzyskiwania refundacji wywozowych
         lub środków administracyjnych w ogóle, czy też rzeczony okres przedawnienia może wynikać również z ogólnego przepisu prawa
         powszechnego.

      36      W okolicznościach takich jak w postępowaniach przez sądem krajowym, w którym nieprawidłowości zarzucane przedsiębiorcom wystąpiły
         w 1993 r. pod rządami krajowego przepisu przewidującego trzydziestoletni okres przedawnienia, kwoty nienależnie uzyskane wskutek
         takich nieprawidłowości, jak stwierdzono w pkt 33 niniejszego wyroku, mogły ulec przedawnieniu, w braku czynności zawieszającej,
         w toku roku 1997, pod warunkiem że państwo członkowskie, w którym dopuszczono się nieprawidłowości, nie skorzystało z możliwości
         przyznanej mu w art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95.

      37      Z postanowień odsyłających wynika, że w postępowaniach przed sądem krajowym właściwe władze krajowe wystąpiły o zwrot rozpatrywanych
         refundacji wywozowych decyzją z dnia 23 września 1999 r. (sprawa C‑278/07) i z dnia 13 października 1999 r. (sprawy C‑279/07
         i C‑280/07).

      38      Wynika z tego, że należało uznać, iż nastąpiło przedawnienie spornych kwot w zastosowaniu ogólnego przedawnienia w okresie
         czterech lat, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95.

      39      Jednakże po wejściu w życie tego rozporządzenia jurysdykcja niemiecka nadal stosowała trzydziestoletni okres przedawnienia
         przewidzianego w § 195 niemieckiego kodeksu cywilnego dla działań zmierzających do odzyskania refundacji nienależnie uzyskanych
         przez przedsiębiorców.

      40      W tym zakresie należy stwierdzić, że art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 dotyczy „zachowania” przez państwa członkowskie
         „możliwości” określenia dłuższego terminu przedawnienia, aniżeli ten wynikający z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia.

      41      Tak więc z brzmienia art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że przepis ten nie ogranicza się do wskazania możliwości
         wprowadzenia przez państwa członkowskie dłuższego niż przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia okresu
         przedawnienia. W sposób wyraźny przewiduje on bowiem także, że państwa członkowskie mają możliwość zachowania dłuższego terminu
         przedawnienia, który istniał w dacie wejścia tego rozporządzenia w życie.

      42      Wynika z tego, że na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 państwa członkowskie mogą, po pierwsze, nadal stosować dłuższe
         okresy przedawnienia, istniejące w dacie ustanowienia rzeczonego rozporządzenia, a po drugie, mogą wprowadzać nowe reguły
         przedawnienia określające te okresy po tej dacie.

      43      Co się tyczy okoliczności, że krajowe okresy przedawnienia muszą być szczególnie wskazane w przepisie krajowym mającym zastosowanie
         do odzyskania refundacji wywozowych lub ogólnie do środków administracyjnych, należy stwierdzić, że brzmienie art. 3 ust. 3
         rozporządzenia nr 2988/95 nie zawiera elementów wyraźnie odpowiadających na to pytanie.

      44      Niewątpliwie art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rzeczonego rozporządzenia stanowi, że rozporządzenia sektorowe mogą przewidywać
         krótsze okresy przedawnienia aniżeli okres czterech lat, lecz nie krótsze niż trzy lata. Jednakże kwestia w tym przepisie
         dotyczy rozporządzeń sektorowych przyjętych na poziomie wspólnotowym, co potwierdza motyw piąty tego rozporządzenia, a nie
         krajowych rozporządzeń sektorowych (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Handlbauer, pkt 28).

      45      Ponadto rozporządzenie nr 2988/95 nie przewiduje żadnego mechanizmu informowania lub notyfikowania dotyczącego korzystania
         przez państwa członkowskie z możliwości określenia dłuższych okresów przedawnienia zgodnie z jego art. 3. Wynika z tego, że
         żadna forma kontroli nie została przewidziana na poziomie wspólnotowym, czy to w zakresie derogacyjnych okresów przedawnienia
         stosowanych przez państwa członkowskie na mocy tego przepisu, czy też sektorów, w których postanowiły one zastosować takie
         okresy.

      46      W konsekwencji art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 nie może być interpretowany w ten sposób, że państwa członkowskie muszą,
         w kontekście tego przepisu, przewidzieć rzeczone dłuższe okresy przedawnienia w szczególnych lub sektorowych przepisach.

      47      W świetle powyższego na pytanie trzecie należy odpowiedzieć w ten sposób, że dłuższe okresy przedawnienia, których możliwość
         stosowania państwa członkowskie zachowują na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, mogą wynikać z przepisów prawa
         powszechnego poprzedzających ustanowienie tego rozporządzenia.

       W przedmiocie kosztów
      48      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      1)      Okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia
            1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, ma zastosowanie do środków administracyjnych takich
            jak odzyskanie refundacji wywozowych nienależnie pobranych przez eksportera w związku z nieprawidłowościami, których się on
            dopuścił.
      2)      W sytuacji takiej jak w postępowaniu przed sądem krajowym termin przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy
            rozporządzenia nr 2988/95:
      –        ma zastosowanie do nieprawidłowości, których dopuszczono się przed wejściem w życie tego rozporządzenia;
      –        rozpoczyna swój bieg z datą dopuszczenia się rzeczonej nieprawidłowości.
      3)      Dłuższe okresy przedawnienia, których możliwość stosowania państwa członkowskie zachowują na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia
            nr 2988/95, mogą wynikać z przepisów prawa powszechnego poprzedzających ustanowienie tego rozporządzenia.
      Podpisy
      * Język postępowania: niemiecki.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (siódma izba) z dnia 16 września 2009 r. # Pigasos Alieftiki Naftiki Etaireia przeciwko Radzie Unii Europejskiej i Komisja Wspólnot Europejskich. # Odpowiedzialność pozaumowna - Unia celna - Dowód charakteru wspólnotowego produktów rybołówstwa morskiego - Niemożliwość przedstawienia określonych dokumentów tytułem dowodu - Wystarczająco istotne naruszenie normy prawnej przyznającej uprawnienia jednostkom - Odpowiedzialność Wspólnoty w braku bezprawnego zachowania jej organów. # Sprawa T-162/07.

text:
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (siódma izba) z dnia 16 września 2009 r. – Pigasos Alieftiki Naftiki Etaireia przeciwko Radzie
            i Komisji
      (sprawa T‑162/07)
      Odpowiedzialność pozaumowna – Unia celna – Dowód charakteru wspólnotowego produktów rybołówstwa morskiego – Niemożliwość przedstawienia określonych dokumentów tytułem dowodu – Wystarczająco istotne naruszenie normy prawnej przyznającej uprawnienia jednostkom – Odpowiedzialność Wspólnoty w braku bezprawnego zachowania jej organów
      1.                     Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Wystarczająco istotne naruszenie normy prawnej przyznającej uprawnienia jednostkom
            (art. 288 akapit drugi WE) (por. pkt 45–47)
      2.                     Odpowiedzialność pozaumowna – Artykuł 288 akapit drugi WE – Zakres stosowania (art. 288 akapit drugi WE) (por. pkt 74–77)
      Przedmiot

               Skarga o naprawienie szkody poniesionej w świetle twierdzeń skarżącej wskutek braku ustanowienia przez Radę i Komisję przepisów
                  pozwalających organom celnym państwa członkowskiego na przyjęcie jako dowodu charakteru wspólnotowego produktów rybołówstwa
                  morskiego dokumentów innych niż dokument T2M przewidziany w rozporządzeniu Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r.
                  ustanawiającym przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U.
                  L 253, s. 1).

            Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	Pigasos Alieftiki Naftiki Etaireia zostaje obciążona kosztami postępowania.


Wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (pierwsza izba) z dnia 23 listopada 2010 r. # Fritz Harald Wenig przeciwko Komisji Europejskiej. # Sprawy pracownicze - Urzędnicy. # Sprawa F-75/09.


Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 19 kwietnia 2016 r.#Spirig Pharma AG przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.#Znak towarowy Unii Europejskiej – Zgłoszenie graficznego unijnego znaku towarowego Daylong – Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji – Charakter opisowy – Artykuł 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 207/2009.#Sprawa T-261/15.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (trzecia izba w składzie powiększonym) z dnia 14 maja 1998 r. # SCA Holding Ltd przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Konkurencja - Grzywna - Uzasadnienie. # Sprawa T-327/94.


Wyrok Trybunału z dnia 12 października 1982 r. # Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Belgii. # Sprawa 148/81.


Wyrok Trybunału z dnia 15 czerwca 1978 r. # Gabrielle Defrenne przeciwko Société anonyme belge de navigation aérienne Sabena. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Cour de cassation - Belgia. # Sprawa 149/77.


WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ (trzecia izba) z dnia 26 marca 2014 r.#CP przeciwko Parlamentowi Europejskiemu.#Służba publiczna – Urzędnik – Kierownik wydziału – Okres próbny – Niezatwierdzenie na stanowisku kierownika wydziału – Przeniesienie z urzędu do obowiązków innych niż kierownicze – Przepisy wewnętrzne Parlamentu.#Sprawa F-8/13.


Wyrok Trybunału z dnia 8 marca 1979 r. # Salumificio di Cornuda SpA przeciwko Amministrazione delle Finanze dello Stato. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Corte suprema di Cassazione - Włochy. # Sprawa 130/78.


Wyrok Trybunału z dnia 27 października 1993 r. # A. M. van Gemert-Derks przeciwko Nieuwe Industriële Bedrijfsvereniging. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Raad van Beroep 's-Hertogenbosch - Niderlandy. # Zabezpieczenie społeczne. # Sprawa C-337/91.


title: Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba) z dnia 22 czerwca 2004 r. # Claude Ruiz-Picasso i inni przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Rozporządzenie (WE) nr 40/94 - Sprzeciw - Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd - Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego PICARO - Wcześniejszy słowny znak towarowy PICASSO. # Sprawa T-185/02.

text:
      Sprawa T-185/02
      Claude Ruiz-Picasso i in.
      przeciwko
      Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM)
      Wspólnotowy znak towarowy – Rozporządzenie (WE) nr 40/94 – Sprzeciw – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego PICARO – Wcześniejszy słowny znak towarowy PICASSO
      Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (druga izba) z dnia 22 czerwca 2004 r.   II–0000
      Streszczenie wyroku
      1.     Postępowanie – Skarga wszczynająca postępowanie – Osoba prawna – Posiadanie osobowości prawnej – Ciężar dowodu spoczywający
            na podmiocie skarżącym – Możliwość, w braku dowodu, uznania osób fizycznych stanowiących podmiot za skarżących
      (regulamin Sądu, art. 44 § 5)
      2.     Wspólnotowy znak towarowy – Procedura – Badanie stanu faktycznego z urzędu – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Ograniczenie
            badania do stanu faktycznego, dowodów i argumentów przedstawionych przez strony – Uwzględnienie faktów powszechnie znanych
      (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 74 ust. 1)
      3.     Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji –
            Sprzeciw uprawnionego z wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego zarejestrowanego dla identycznych lub podobnych
            towarów lub usług – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego – Podobieństwo
            rozpatrywanych znaków towarowych – Analiza, którą należy przeprowadzić w odniesieniu do sposobu postrzegania przez właściwy
            krąg odbiorców
      (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 8 ust. 1 lit. b))
      4.     Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji –
            Sprzeciw uprawnionego z wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego zarejestrowanego dla identycznych lub podobnych
            towarów lub usług – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego – Poziom uwagi
            właściwego kręgu odbiorców – Moment właściwy dla rozstrzygania – Moment dokonywania wyboru dotyczącego danych towarów lub
            usług
      (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 8 ust. 1 lit. b))
      5.     Wspólnotowy znak towarowy – Definicja i uzyskanie wspólnotowego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji –
            Sprzeciw uprawnionego z wcześniejszego identycznego lub podobnego znaku towarowego zarejestrowanego dla identycznych lub podobnych
            towarów lub usług – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego – Słowne znaki
            towarowe „PICARO” i „PICASSO”
      (rozporządzenie Rady nr 40/94, art. 8 ust. 1 lit. b))
      1.     W celu spełnienia wymogów art. 44 § 5 regulaminu Sądu, dotyczącego skargi wszczynającej postępowanie wniesionej przez osobę
         prawną, podmiot taki jak wspólnota spadkobierców w rozumieniu francuskiego kodeksu cywilnego, który wnosi skargę we własnym
         imieniu, jest zobowiązany do przedstawienia dowodu posiadania osobowości prawnej mogącego poświadczyć jego niezależność i,
         nawet jeśli ograniczoną, zdolność do ponoszenia odpowiedzialności, a także dowodu, że pełnomocnictwo jego adwokata zostało
         udzielone w sposób właściwy przez osobę reprezentującą ten podmiot. Fakt, że podmiot został wpisany do rejestru jako uprawniony
         z wcześniejszego wspólnotowego znaku towarowego oraz że z tego tytułu brał udział w postępowaniach przed Urzędem Harmonizacji
         w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) nie wystarcza dla stwierdzenia, że skarga wniesiona w jego imieniu spełnia
         wymogi art. 44 regulaminu.

      Jednakże nie oznacza to automatycznie, że rozpatrywana skarga jest niedopuszczalna. W istocie skoro wyrażenie stanowiące nazwę
         wspólnoty określa zbiorowo współspadkobierców i skoro jako osoby fizyczne nie podlegają oni wymogom przewidzianym w art. 44
         § 5 regulaminu, to skargę można postrzegać jako wniesioną przez współspadkobierców. Fakt, że zdecydowali się oni wnieść skargę,
         używając zbiorowego określenia wspólnoty, nie ma wpływu na jej dopuszczalność, o ile tożsamość osób działających pod tą wspólną
         nazwą nie podlega żadnym wątpliwościom i o ile w pozostałym zakresie żaden uzasadniony interes innych uczestników sporu nie
         sprzeciwia się sprostowaniu przez Sąd z urzędu nazwy strony skarżącej.

      (por. pkt 19–22)
      2.     Zgodnie z art. 74 rozporządzenia nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego „w postępowaniu odnoszącym się do względnych
         podstaw odmowy rejestracji Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) ogranicza się w tym badaniu
         do stanu faktycznego, dowodów i argumentów przedstawionych przez strony”.

      Przepis ten ogranicza badanie przeprowadzone przez Urząd w dwojakim zakresie. Z jednej strony, dotyczy on faktycznej podstawy
         decyzji Urzędu, a mianowicie stanu faktycznego i dowodów, na których mogą one zostać prawomocnie oparte, z drugiej zaś, podstawy
         prawnej tych decyzji, a mianowicie przepisów, które rozpatrująca instancja jest zobowiązana stosować. A zatem izba odwoławcza
         może oprzeć swoją decyzję w sprawie odwołania od decyzji kończącej postępowanie w sprawie sprzeciwu jedynie na względnych
         podstawach odmowy rejestracji podniesionych przez zainteresowaną stronę oraz na faktach i dowodach przez nią przedstawionych.

      Artykuł 74 nie wyklucza jednakże, by izba odwoławcza uwzględniła, oprócz faktów wyraźnie podniesionych przez strony postępowania
         w sprawie sprzeciwu, fakty powszechnie znane, to znaczy fakty, które wszyscy mogą znać lub o których można się dowiedzieć
         z powszechnie dostępnych źródeł.

      (por. pkt 27–29)
      3.     W ramach stosowania art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego, dotyczącego podstawy
         odmowy rejestracji wynikającej z prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odniesieniu do dwóch znaków towarowych, analiza
         podobieństwa spornych znaków stanowi podstawowy element całościowej oceny zaistnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.
         Musi ona zatem zostać dokonana, na wzór tej ostatniej, w odniesieniu do sposobu postrzegania przez właściwy krąg odbiorców.

      (por. pkt 53)
      4.     Odmowa rejestracji wspólnotowego znaku towarowego na podstawie art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 z powodu prawdopodobieństwa
         wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego jest uzasadniona ze względu na to, że takie wprowadzenie
         w błąd jest w stanie wpłynąć w sposób niedozwolony na zainteresowanych konsumentów w zakresie wyboru pomiędzy danymi towarami
         lub usługami. W konsekwencji dla celów oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy uwzględnić poziom uwagi przeciętnego
         konsumenta w momencie przygotowywania i dokonywania przez niego wyboru pomiędzy różnymi towarami lub usługami należącymi do
         tej kategorii, dla której znak towarowy został zarejestrowany. Możliwość, że osoby z właściwego kręgu odbiorców mogą również
         postrzegać omawiane towary w sytuacjach, w których nie zwracają oni na nie tak wielkiej uwagi, nie stanowi przeszkody dla
         uwzględnienia tego poziomu uwagi.

      (por. pkt 59)
      5.     Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd konsumentów końcowych we Wspólnocie nie istnieje w odniesieniu do słownego oznaczenia
         PICARO, o którego rejestrację w charakterze wspólnotowego znaku towarowego wniesiono dla „pojazdów i ich części, omnibusów”,
         należących do klasy 12 w rozumieniu porozumienia nicejskiego, oraz w odniesieniu do słownego oznaczenia PICASSO, wcześniej
         zarejestrowanego w charakterze wspólnotowego znaku towarowego dla „pojazdów; pojazdów lądowych, powietrznych i wodnych, samochodów,
         autobusów, ciężarówek, furgonetek, pojazdów mieszkalnych, przyczep”, należących do tej samej klasy. W istocie nawet jeśli
         towary oznaczone spornymi znakami towarowymi są po części identyczne, po części podobne, i nawet jeśli te dwa oznaczenia są
         podobne pod względem wizualnym i fonetycznym, z zastrzeżeniem, że stopień podobieństwa pod względem fonetycznym jest nieznaczny,
         to różnice koncepcyjne dzielące te oznaczenia mogą neutralizować podobieństwa wizualne i fonetyczne z tym skutkiem, iż stopień
         podobieństwa spornych znaków towarowych nie jest na tyle wysoki, aby można było stwierdzić, że właściwy krąg odbiorców może
         uznać, iż omawiane towary pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub ewentualnie z przedsiębiorstw powiązanych ze sobą gospodarczo.

      (por. pkt 51–52, 54, 58, 62)
WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (druga izba)
      z dnia 22 czerwca 2004 r. (*)

      Wspólnotowy znak towarowy – Rozporządzenie (WE) nr 40/94 – Sprzeciw – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego PICARO – Wcześniejszy słowny znak towarowy PICASSO
      W sprawie T-185/02
      Claude Ruiz-Picasso, zamieszkały w Paryżu (Francja),

      Paloma Ruiz-Picasso, zamieszkała w Londynie (Zjednoczone Królestwo),

      Maya Widmaier-Picasso, zamieszkała w Paryżu,

      Marina Ruiz-Picasso, zamieszkała w Genewie (Szwajcaria),

      Bernard Ruiz-Picasso, zamieszkały w Paryżu,

      reprezentowani przez adwokata C. Gielena,
      skarżący,
      przeciwko
      Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), reprezentowanemu przez G. Schneidera oraz U. Pfleghara, działających w charakterze pełnomocników,

      strona pozwana,
      w której drugą stroną w postępowaniu przed Izbą Odwoławczą OHIM, występującą przed Sądem w charakterze interwenienta, jest
      DaimlerChrysler AG, z siedzibą w Stuttgarcie (Niemcy), reprezentowana przez S. Völkera, Rechtsanwalt, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

      mającej za przedmiot skargę wniesioną przeciwko decyzji Trzeciej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 18 marca 2002 r. w sprawie R
         0247/2001-3 wydanej w postępowaniu w sprawie sprzeciwu między „succesion Picasso” a DaimlerChrysler AG,

      SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (druga izba),
      w składzie: N. J. Forwood, prezes, J. Pirrung i A. W. H. Meij, sędziowie,
      sekretarz: D. Christensen, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 11 listopada 2003 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
       Okoliczności powstania sporu
      1       W dniu 11 września 1998 r., na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego
         znaku towarowego (Dz.U. 1994, L 11, str. 1) z późn. zm., interwenient złożył w Urzędzie Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego
         (znaki towarowe i wzory) (OHIM) w języku niemieckim zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego.

      2       Znakiem towarowym, dla którego wniesiono o rejestrację, jest słowne oznaczenie PICARO.
      3       Towary i usługi, dla których wniesiono o rejestrację znaku towarowego, należą do klasy 12 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego
         dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., zrewidowanego
         i zmienionego, i odpowiadają następującemu opisowi: „pojazdy i ich części, omnibusy”.

      4       W dniu 25 maja 1999 r. zgłoszenie znaku towarowego zostało opublikowane w Biuletynie Wspólnotowych Znaków Towarowych.

      5       W dniu 19 sierpnia 1999 r. „succession Picasso”, wspólnota spadkobierców w rozumieniu art. 815 i nast. francuskiego kodeksu
         cywilnego, do której należą skarżący, wniosła na podstawie art. 42 ust. 1 rozporządzenia nr 40/94 sprzeciw wobec rejestracji
         zgłoszonego znaku towarowego dla wszystkich kategorii towarów zawartych w zgłoszeniu. Sprzeciw został oparty na zaistnieniu
         prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 względem wspólnotowego znaku
         towarowego nr 614 867, którego właścicielem jest „succession Picasso” (zwanego dalej „wcześniejszym znakiem towarowym”). Wcześniejszy
         znak towarowy, słowne oznaczenie PICASSO, został zgłoszony w dniu 1 sierpnia 1997 r. i zarejestrowany w dniu 26 kwietnia 1999 r.
         dla towarów z klasy 12 porozumienia nicejskiego, i odpowiada następującemu opisowi: „pojazdy; pojazdy lądowe, powietrzne i wodne,
         samochody, autobusy, ciężarówki, furgonetki, pojazdy mieszkalne, przyczepy”.

      6       Decyzją z dnia 11 stycznia 2001 r. Wydział Sprzeciwów odrzucił sprzeciw, stwierdzając, że w odniesieniu do omawianych znaków
         towarowych nie zachodzi prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd.

      7       W dniu 7 marca 2001 r., na podstawie art. 59 rozporządzenia nr 40/94, succesion Picasso wniosła do Urzędu odwołanie, domagając
         się uchylenia decyzji Wydziału Sprzeciwów i odrzucenia zgłoszenia znaku towarowego.

      8       Decyzją z dnia 18 marca 2002 r., doręczoną skarżącej w dniu 17 kwietnia 2002 r. (sprawa R 247/2001-3; zwaną dalej „zaskarżoną
         decyzją”), Trzecia Izba Odwoławcza OHIM nie uwzględniła odwołania. Izba Odwoławcza stwierdziła zasadniczo, że z uwagi na wysoki
         stopień uwagi właściwego kręgu odbiorców sporne znaki towarowe nie są do siebie podobne ani pod względem fonetycznym, ani
         pod względem wizualnym. Ponadto uznała ona, że wszystkie fonetyczne lub wizualne podobieństwa omawianych znaków towarowych
         są neutralizowane przez koncepcyjne wrażenie wywierane przez wcześniejszy znak towarowy.

       Przebieg postępowania i żądania stron
      9       W dniu 13 czerwca 2002 r. skarżący, działając pod nazwą „succession Picasso”, wnieśli do sekretariatu Sądu niniejszą skargę
         sporządzoną w języku angielskim.

      10     Ze względu na to, że interwenient wniósł do sekretariatu Sądu w przewidzianym terminie sprzeciw wobec ustanowienia języka
         angielskiego językiem postępowania, na mocy art. 131 § 2 akapit trzeci regulaminu Sądu ustanowiono nim język niemiecki, ze
         względu na to, że dokonano w nim zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego.

      11     Po zapoznaniu się ze sprawozdaniem sędziego sprawozdawcy Sąd (druga izba) postanowił o otwarciu procedury ustnej i w ramach
         środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 64 regulaminu zadał pytania skarżącym i Urzędowi, na które strony udzieliły
         odpowiedzi w terminie.

      12     Sąd wysłuchał wystąpień i odpowiedzi stron na swoje pytania podczas rozprawy w dniu 11 listopada 2003 r.
      13     Skarżący wnoszą do Sądu o:
      –       stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji,
      –       uznanie sprzeciwu i odrzucenie zgłoszenia znaku towarowego,
      –       obciążenie interwenienta kosztami postępowania.
      14     OHIM wnosi do Sądu o:
      –       oddalenie skargi,
      –       obciążenie skarżących kosztami postępowania.
      15     Interwenient wnosi do Sądu o:
      –       oddalenie skargi,
      –       obciążenie skarżących kosztami postępowania.
       W przedmiocie dopuszczalności skargi
       Argumenty stron
      16     Interwenient podnosi, że skarga nie jest dopuszczalna, ponieważ „succession Picasso” nie jest ani osobą fizyczną, ani prawną.
         Skarga nie wskazuje na to, jakiego rodzaju osobą prawną miałby być ten podmiot, a ponadto, wbrew wymogowi art. 44 § 5 regulaminu,
         do skargi nie dołączono dowodu posiadania osobowości prawnej.

      17     W odpowiedzi na pytania pisemne Sądu skarżący wskazali, że chociaż „indivision” (niepodzielna wspólnota prawna) w rozumieniu
         art. 815 i nast. francuskiego kodeksu cywilnego nie posiada osobowości prawnej, stanowi ona podmiot, który niezależnie od
         swych członków posiada zdolność bycia wierzycielem lub dłużnikiem oraz zdolność sądową. Skarżący oświadczyli subsydiarnie,
         że skargę należy postrzegać jako wniesioną przez pięć osób będących członkami „indivision”. Ponadto przedłożono oświadczenia
         udzielające Claude’owi Ruizowi-Picassowi pełnomocnictwa do podjęcia w imieniu pozostałych czterech spadkobierców wszystkich
         czynności mających na celu ochronę ich praw dotyczących dzieł i nazwiska Pabla Picassa.

      18     OHIM podniósł, że „succession Picasso” widnieje w rejestrze wspólnotowych znaków towarowych jako właściciel wcześniejszego
         znaku towarowego i wobec powyższego posiada zdolność występowania w charakterze strony w postępowaniu w sprawie sprzeciwu
         w świetle przepisu art. 8 ust. 2 lit. a) ppkt ii) w związku z art. 42 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 40/94.

       Ocena Sądu
      19     W celu wykazania zdolności sądowej „succession Picasso” jako podmiotu niezależnego od swych członków skarżący powołali się
         jedynie na art. 815 i nast. francuskiego kodeksu cywilnego. Będąc wezwanymi przez Sąd do uzupełnienia informacji dotyczących
         tego zagadnienia i przedstawienia zgodnie z art. 44 § 5 regulaminu dowodu posiadania osobowości prawnej tej wspólnoty, skarżący
         po raz kolejny odwołali się jedynie do art. 815 i nast. francuskiego kodeksu cywilnego. Zamiast przedłożyć dokumenty uzupełniające,
         właściwe dla stwierdzenia, zgodnie z wymogami art. 44 ust. 5 regulaminu, posiadania przez „succession Picasso” niezależności
         i, nawet jeśli ograniczonej, zdolności do ponoszenia odpowiedzialności, a także zamiast przedłożyć dowód, że pełnomocnictwo
         ich adwokata zostało udzielone w sposób właściwy przez osobę reprezentującą ten podmiot, spadkobiercy przedstawili pomocniczo
         swoje adresy, pełnomocnictwa, których czterech z nich udzieliło Claude’owi Ruizowi-Picassowi oraz pełnomocnictwo procesowe
         udzielone przez tego ostatniego.

      20     W tych okolicznościach fakt, że „succession Picasso” została wpisana do rejestru jako właściciel wcześniejszego znaku towarowego
         oraz że z tego tytułu brała udział w postępowaniu w sprawie sprzeciwu i w postępowaniu przed izbą odwoławczą nie wystarcza
         dla stwierdzenia, że skarga wniesiona w jej imieniu spełnia wymogi art. 44 regulaminu.

      21     Wbrew wywodom interwenienta nie oznacza to, że skarga jest niedopuszczalna. W istocie wyrażenie „succession Picasso” określa
         zbiorowo pięciu współspadkobierców, którzy jako osoby fizyczne nie podlegają wymogom przewidzianym w art. 44 § 5 regulaminu.
         Skargę należy zatem postrzegać jako wniesioną przez pięciu współspadkobierców.

      22     Fakt, że współspadkobiercy zdecydowali się wnieść niniejszą skargę, używając zbiorowego określenia „succession Picasso”, nie
         ma wpływu na jej dopuszczalność. Tożsamość osób działających pod tą wspólną nazwą nie podlega bowiem żadnym wątpliwościom.
         Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy żaden uzasadniony interes innych uczestników sporu nie stoi na przeszkodzie sprostowaniu
         przez Sąd z urzędu nazwy strony skarżącej dla celów niniejszego wyroku.

       Co do istoty sprawy
      23     Skarżący podnoszą dwa zarzuty oparte, po pierwsze, na naruszeniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 i, po drugie,
         na nierespektowaniu zasad postępowania przewidzianych w art. 74 ust. 1 in fine rozporządzenia nr 40/94, ze względu na przekroczenie
         przez Izbę Odwoławczą granic sporu pomiędzy stronami postępowania w sprawie sprzeciwu. W pierwszej kolejności należy zbadać
         drugi zarzut skargi.

       W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na naruszeniu zasad postępowania ze względu na przekroczenie przez Izbę Odwoławczą
            granic sporu pomiędzy stronami postępowania w sprawie sprzeciwu
       Argumenty stron
      24     Skarżący podnoszą, że domniemanie dotyczące wysokiego stopnia uwagi właściwego kręgu odbiorców zawarte w pkt 15 zaskarżonej
         decyzji, jak również przypuszczenia dotyczące wywieranego przez wcześniejszy znak towarowy na rynku wrażenia oraz sposobu
         postrzegania tego znaku towarowego przez właściwy krąg odbiorców, przedstawione w pkt 19–21 tej decyzji, nie są oparte na
         jakichkolwiek dowodach przedstawionych przez strony postępowania w sprawie sprzeciwu. Według skarżących Izba Odwoławcza nie
         mogła oprzeć swej decyzji na domniemaniach i przypuszczeniach, które nie zostały podniesione przez strony.

      25     OHIM odpiera ten zarzut, stwierdzając, że opierając swą decyzję na faktach wprowadzonych przez nią z urzędu do postępowania,
         Izba Odwoławcza nie naruszyła art. 74 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 40/94. Przeciwnie, Izba Odwoławcza dokonała we
         właściwy sposób oceny prawnej faktów powszechnie znanych, na których Wydział Sprzeciwów już wcześniej oparł swoją decyzję.

      26     Interwenient stwierdził, że OHIM ma prawo oprzeć swe decyzje na faktach powszechnie znanych, również gdy nie są one podniesione
         przez żadną ze stron postępowania. Powszechnie znanymi są fakty, że samochody należą do towarów oferowanych po wysokiej cenie,
         jak również że przy zakupie samochodu występuje szczególnie wiele różnych czynników, które wpływają na decyzję konsumenta.

       Ocena Sądu
      27     Zgodnie z art. 74 rozporządzenia nr 40/94 „w postępowaniu odnoszącym się do względnych podstaw odmowy rejestracji [OHIM] ogranicza
         się w tym badaniu do stanu faktycznego, dowodów i argumentów przedstawionych przez strony”.

      28     Przepis ten ogranicza badanie przeprowadzone przez OHIM w dwojakim zakresie. Z jednej strony dotyczy on faktycznej podstawy
         decyzji OHIM, a mianowicie stanu faktycznego i dowodów, na których mogą one zostać prawomocnie oparte [zob. podobnie wyrok
         Sądu z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie T-232/00 Chef Revival USA przeciwko OHIM – Massagué Marín (Chef), Rec. str. II‑2749,
         pkt 45], z drugiej zaś podstawy prawnej tych decyzji, a mianowicie przepisów, które rozpatrująca instancja jest zobowiązana
         stosować. A zatem izba odwoławcza może oprzeć swoją decyzję w sprawie odwołania od decyzji kończącej postępowanie w sprawie
         sprzeciwu jedynie na względnych podstawach odmowy rejestracji podniesionych przez zainteresowaną stronę oraz na faktach i dowodach
         przez nią przedstawionych [wyrok Sądu z dnia 23 września 2003 r. w sprawie T-308/01 Henkel przeciwko OHIM – LHS (UK) (KLEENCARE),
         dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 32].

      29     Ograniczenie faktycznej podstawy badania izby odwoławczej nie wyklucza jednakże, że uwzględnia ona, oprócz faktów wyraźnie
         podniesionych przez strony postępowania w sprawie sprzeciwu, fakty powszechnie znane, to znaczy fakty, które wszyscy mogą
         znać lub których można się dowiedzieć z powszechnie dostępnych źródeł.

      30     Przede wszystkim należy zatem mieć na uwadze, że uregulowanie prawne zawarte w art. 74 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia
         nr 40/94 stanowi wyjątek od ustanowionej w pierwszym zdaniu tego przepisu zasady badania stanu faktycznego z urzędu. W konsekwencji
         wyjątek ten podlega ścisłej wykładni, która zawęża jego stosowanie w sposób niewykraczający poza to, co jest niezbędne dla
         osiągnięcia jego skutku.

      31     Ratio legis uregulowania prawnego zawartego w art. 74 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 40/94 stanowi zatem odciążenie
         administracji w zakresie dochodzenia przez nią stanu faktycznego w postępowaniu inter partes. Osiągnięciu tego celu nie stoi
         na przeszkodzie, by OHIM uwzględniał fakty powszechnie znane.

      32     Przeciwnie, art. 74 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 40/94 nie ma na celu zobowiązania Wydziału Sprzeciwów lub izby
         odwoławczej do wydania decyzji świadomie na podstawie wyraźnie niekompletnych lub sprzecznych z rzeczywistością hipotez dotyczących
         stanu faktycznego. Nie ma on również na celu żądania od stron w postępowaniu w sprawie sprzeciwu przed OHIM przedstawienia
         wszystkich faktów powszechnie znanych, mogących być istotnymi dla wydania decyzji. W istocie wykładnia tego przepisu, zgodnie
         z którą uwzględnienie z urzędu faktów powszechnie znanych byłoby wykluczone, zobowiązywałaby strony do szczegółowego przedstawienia
         w swych pismach procesowych z ostrożności procesowej faktów powszechnie znanych i przez to mogłaby istotnie utrudnić postępowanie
         w sprawie sprzeciwu.

      33     W świetle powyższych rozważań należy zbadać, czy Izba Odwoławcza przekroczyła granice sporu pomiędzy stronami, uwzględniając
         różne aspekty zawarte w niniejszym zarzucie skargi.

      34     Po pierwsze, skarżący zakwestionowali pkt 15 zaskarżonej decyzji, w którym stwierdzono, że poziom uwagi przeciętnego konsumenta
         może się różnić w zależności od kategorii towarów i że „można przypuszczać, iż w niniejszym przypadku zainteresowany konsument
         będzie zwracać szczególną uwagę przy zakupie tych towarów” (mianowicie pojazdów i ich części, jak również omnibusów). Po drugie,
         skarżący zarzucają Izbie Odwoławczej, że w pkt 19 zaskarżonej decyzji uwzględniła ona koncepcyjne wrażenie wywierane przez
         nazwę „Picasso” na danym rynku i uznała, „że można zakładać, iż większość europejskich konsumentów kojarzy pojęcie »PICASSO«
         z najbardziej uznanym na całym świecie malarzem XX wieku: Pablem Picassa”. Po trzecie, skarżący podzielają pogląd, że Izba
         Odwoławcza nie mogła opierać się na twierdzeniach zawartych w pkt 20 i 21 zaskarżonej decyzji, zgodnie z którymi „samoistny
         charakter odróżniający oznaczenia PICASSO jest tak silny, że każda dostrzegalna różnica może wystarczyć, aby wykluczyć jakiekolwiek
         prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd zainteresowanych konsumentów” oraz że „zainteresowany konsument skonfrontowany z nazwą
         PICASSO i znakiem towarowym, który utożsamia, nigdy nie skojarzy znaku towarowego PICARO z hiszpańskim artystą, do którego
         odnosi się znak towarowy PICASSO”.

      35     W przedstawionych powyżej fragmentach zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza nie przedstawiła nowych faktów, powszechnie znanych,
         czy też nie, ale sprecyzowała i zastosowała wynikające z utrwalonego orzecznictwa właściwe kryterium dla dokonania oceny zaistnienia
         prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odniesieniu do omawianych znaków towarowych, a mianowicie przypuszczalny sposób postrzegania
         danej kategorii towarów lub usług przez dostatecznie uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta (wyroki Trybunału z dnia
         11 listopada 1997 r. w sprawie C-251/95 SABEL, Rec. str. I‑6191, pkt 23, z dnia 16 lipca 1998 r. w sprawie C-210/96 Gut Springenheide
         i Tusky, Rec. str. I‑4657, pkt 31, oraz z dnia 22 czerwca 1999 r. w sprawie C-342/97 Lloyd Schuhfabrik Meyer, Rec. str. I‑3819,
         pkt 25 i 26). Chodzi tutaj zatem o istotny element rozumowania Izby Odwoławczej. Skarżący nie mogą więc powoływać się na to,
         że Izba Odwoławcza, stosując to niezbędne kryterium dla oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, przekroczyła granice
         sporu pomiędzy stronami.

      36     W przedmiocie drugiego z podniesionych powyżej zagadnień należy dodać, że „succession Picasso” sama wskazała na stronie 3
         uzasadnienia odwołania do Izby Odwoławczej OHIM, co następuje:

      „[OHIM] wskazuje przede wszystkim, że Picasso będzie rozpoznany przez konsumentów europejskich jako słynny malarz hiszpański.
         Odwołująca się podziela ten pogląd” („The Office firstly notes that PICASSO will be recognized by the European consumers as
         a famous Spanish painter. The Appellant shares this point of view”).

      37     W tych okolicznościach skarżący nie mogą zarzucić Izbie Odwoławczej, że uwzględniła ona w zaskarżonej decyzji ów przypuszczalny
         sposób postrzegania przez odbiorców, wyraźnie potwierdzony przez „succession Picasso” w cytowanym powyżej uzasadnieniu odwołania.
         W tym względzie zarzut jest zatem również obciążony błędem co do stanu faktycznego.

      38     W konsekwencji drugi zarzut jest bezzasadny.
       W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94
       Argumenty stron
      39     Skarżący podnieśli sześć argumentów na poparcie tego zarzutu.
      40     Po pierwsze, skarżący zarzucają Izbie Odwoławczej, że oparła swoją decyzję na domniemaniu, zgodnie z którym w przypadku zakupu
         pojazdów mechanicznych i ich części zamiennych przeciętny konsument jest szczególnie staranny i uważny. Wskazują oni, że domniemanie
         to odnosi się jedynie do momentu zakupu, podczas gdy nawet uważni konsumenci konfrontowani z danymi towarami oznaczonymi omawianymi
         znakami towarowymi w innych sytuacjach niż przy zakupie, na przykład w przypadku spostrzeżenia wspomnianych pojazdów na ulicy,
         mogliby przyjąć, że towary te są w pewien sposób identyczne, tudzież że istnieją zależności gospodarcze lub innego rodzaju
         pomiędzy źródłami ich pochodzenia handlowego. Izba Odwoławcza nie wzięła zatem pod uwagę teorii „post sale confusion” [posprzedażnego
         wprowadzenia w błąd], podczas gdy została ona powszechnie uznana w prawie znaków towarowych, między innymi w wyroku Trybunału
         z dnia 12 listopada 2002 r. w sprawie C‑206/01 Arsenal Football Club, Rec. str. I‑10273. Skarżący podkreślają w tym kontekście,
         że pojęcie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd mieści w sobie prawdopodobieństwo pośredniego wprowadzenia w błąd. Ponadto
         zarzucają oni Izbie Odwoławczej, że nie wskazała ona podstaw, na których oparła ona swoje domniemanie dotyczące szczególnej
         staranności i uwagi właściwego kręgu odbiorców.

      41     Po drugie, skarżący podnoszą, że sporne znaki towarowe są podobne pod względem wizualnym i fonetycznym. Zauważają oni, że
         podobieństwo wizualne, fonetyczne i koncepcyjne pomiędzy dwoma znakami towarowymi należy oceniać w drodze ich porównania,
         niezależnie od zagadnienia, z kogo składa się właściwy krąg odbiorców, ponieważ czynnik ten odgrywa rolę jedynie przy całościowej
         ocenie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.

      42     Po trzecie, skarżący kwestionują tezę, według której wywierane przez nazwę „Picasso” wrażenie koncepcyjne przeważa nad podobieństwem
         fonetycznym i wizualnym spornych znaków towarowych. Precyzują oni, że oznaczenie słowne PICASSO nie posiada żadnego znaczenia
         w odniesieniu do danych towarów, a mianowicie pojazdów. Uważają oni, że Izba Odwoławcza powinna była zbadać prawdopodobieństwo
         wprowadzenia w błąd jedynie w odniesieniu do tych towarów i że nie można uwzględniać znaczeń, które oznaczenie może posiadać
         w innym kontekście niż pojazdy. Podczas rozprawy dodali oni, że podejście, zgodnie z którym pojęcie „Picasso” jest zrozumiałe
         jako takie i zawsze odnosi się do malarza, a nie samochodów, może skutkować zaprzeczeniem zdolności tego znaku towarowego
         do umożliwienia odróżnienia tych towarów, chociaż został on skutecznie zarejestrowany przez OHIM. Ponadto podejście to ograniczałoby
         ochronę znaku towarowego PICASSO w ten sposób, że mogłaby ona być podniesiona jedynie względem oznaczeń w pełni identycznych,
         ponieważ semantyczna treść pojęcia zawsze neutralizowałaby podobieństwa wizualne i fonetyczne, które mogłyby łączyć to oznaczenie
         słowne z innymi nieznacznie odmiennymi oznaczeniami.

      43     Ponadto skarżący potwierdzili, że fakt, iż dwa porównywane znaki towarowe są podobne pod względem jednego z istotnych kryteriów,
         takich jak kryterium wizualne lub fonetyczne, może wystarczyć do ustalenia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.

      44     Po czwarte, skarżący zauważyli, że zaskarżona decyzja narusza zasadę, według której istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia
         w błąd powinno zostać uznane tym bardziej, im silniej odróżniający jest wcześniejszy znak towarowy. Podnieśli oni, że słowne
         oznaczenie PICASSO posiada samoistny charakter wysoce odróżniający, niezależnie od faktu, że stanowi ono również nazwisko
         słynnego malarza.

      45     Po piąte, skarżący stwierdzili, że w pkt 21 zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza niesłusznie rozważyła jedynie kwestię, czy
         właściwy krąg odbiorców, skonfrontowany z wcześniejszym znakiem towarowym, mógłby pomyśleć o zgłoszonym znaku towarowym. Przeciwnie,
         według skarżących niezbędne było zbadanie, czy skonfrontowany ze zgłoszonym znakiem towarowym właściwy krąg odbiorców mógłby
         mieć skojarzenia z wcześniejszym znakiem towarowym. Skarżący podnoszą, że z uwagi na podobieństwo spornych znaków towarowych
         ma to miejsce w niniejszym przypadku.

      46     Po szóste i ostatnie, skarżący podnoszą, że Izba Odwoławcza nie zrozumiała właściwie argumentu, zgodnie z którym interwenient
         miał intencję czerpania korzyści z wcześniejszego znaku towarowego i świadomego wprowadzenia w błąd w odniesieniu spornych
         znaków towarowych. Uznają oni, że sprzeciw opiera się na art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94, a nie na ust. 5 tego
         artykułu, zaznaczając jednakże, że argument ten został podniesiony w kontekście, w którym „succession Picasso” podniosła w toku
         postępowania odwoławczego okoliczność, że interwenient, zgłaszając znak towarowy, świadomy był tego, iż miało nastąpić wprowadzenie
         na rynek towarów pod wcześniejszym znakiem towarowym.

      47     OHIM i interwenient twierdzą, że zarzut ten jest bezzasadny, ponieważ różnica pomiędzy spornymi znakami towarowymi pozwala
         na wykluczenie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.

       Ocena Sądu
      48     Zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 w wyniku sprzeciwu właściciela wcześniejszego znaku towarowego, zgłoszonego
         znaku towarowego nie rejestruje się, jeżeli z powodu identyczności lub podobieństwa do wcześniejszego znaku towarowego, identyczności
         lub podobieństwa towarów lub usług istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd odbiorców na terytorium, na którym wcześniejszy
         znak towarowy jest chroniony.

      49     Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd istnieje, jeśli krąg odbiorców może uznać, że dane
         towary lub usługi pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub ewentualnie z przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo.

      50     Zgodnie z tym orzecznictwem prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd należy oceniać całościowo, zgodnie ze sposobem postrzegania
         danych towarów lub usług przez właściwy krąg odbiorców, przy uwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności danego przypadku,
         a w szczególności wzajemnej zależności między podobieństwem oznaczeń a podobieństwem towarów lub usług, do których się odnoszą
         [zob. wyrok Sądu z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie T‑162/01 Laboratorios RTB przeciwko OHIM – Giorgio Beverly Hills (GIORGIO
         BEVERLY HILLS), dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 31–33 oraz wskazane w nim orzecznictwo].

      51     W niniejszej sprawie wcześniejszym znakiem towarowym w rozumieniu art. 8 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 40/94 jest wspólnotowy
         znak towarowy. A zatem dla celów dokonania oceny przesłanek przedstawionych w powyższym punkcie należy uwzględnić punkt widzenia
         kręgu odbiorców na terytorium całej Wspólnoty. Z uwagi na charakter towarów oznaczonych wcześniejszym znakiem towarowym właściwy
         krąg odbiorców składa się z konsumentów końcowych.

      52     Bezsporne jest, że towary oznaczone zgłoszonym znakiem towarowym i towary oznaczone wcześniejszym znakiem towarowym są po
         części identyczne, po części podobne.

      53     Należy zatem zbadać, czy stopień podobieństwa pomiędzy spornymi oznaczeniami jest na tyle wysoki, aby można było stwierdzić,
         że w odniesieniu do tych znaków towarowych istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa,
         całościowa ocena prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd musi, w zakresie podobieństwa wizualnego, fonetycznego lub koncepcyjnego
         spornych oznaczeń, opierać się na wywieranym przez nie wrażeniu całości, przy uwzględnieniu w szczególności ich elementów
         odróżniających i dominujących [wyrok Sądu z dnia 14 października 2003 r. w sprawie T-292/01 Phillips‑Van Heusen przeciwko
         OHIM – Pash Textilvertrieb und Einzelhandel (BASS), dotychczas nieopublikowany w Zbiorze i wskazane w nim orzecznictwo]. W tym
         względzie należy odrzucić argument skarżących, zgodnie z którym podobieństwo dwóch oznaczeń należy oceniać z pominięciem kwestii,
         kto stanowi właściwy krąg odbiorców, ponieważ odgrywa ona rolę jedynie przy całościowej ocenie prawdopodobieństwa wprowadzenia
         w błąd. W istocie analiza podobieństwa spornych znaków stanowi podstawowy element całościowej oceny zaistnienia prawdopodobieństwa
         wprowadzenia w błąd. Musi ona zatem zostać dokonana, na wzór tej ostatniej, w odniesieniu do sposobu postrzegania przez właściwy
         krąg odbiorców.

      54     W przedmiocie podobieństwa wizualnego i fonetycznego skarżący słusznie podnieśli, że sporne oznaczenia składają się każdorazowo
         z trzech sylab, które zawierają te same samogłoski znajdujące się na analogicznych pozycjach i w tym samym porządku oraz że
         z wyjątkiem odpowiednio liter „ss” i „r” zawierają te same spółgłoski, które ponadto znajdują się na analogicznych pozycjach.
         Wreszcie szczególne znaczenie posiada fakt, że dwie pierwsze sylaby, jak również ostatnia litera są identyczne. Natomiast
         wymowa podwójnej spółgłoski „ss” bardzo istotnie różni się od wymowy spółgłoski „r”. Wynika z tego, że te dwa oznaczenia są
         podobne pod względem wizualnym i fonetycznym, jednakże stopień podobieństwa pod względem fonetycznym jest nieznaczny.

      55     Pod względem koncepcyjnym oznaczenie słowne PICASSO jest wyjątkowo dobrze znane właściwemu kręgowi odbiorców jako nazwisko
         słynnego malarza Pabla Picassa. Oznaczenie słowne PICARO może zostać zrozumiane przez osoby pochodzenia hiszpańskiego jako
         określające w szczególności postać z literatury hiszpańskiej, podczas gdy jest ono pozbawione treści semantycznej dla (przeważającej)
         części właściwego kręgu odbiorców, niebędącej pochodzenia hiszpańskiego. Oznaczenia nie są zatem podobne pod względem koncepcyjnym.

      56     Te same różnice koncepcyjne mogą neutralizować w określonych okolicznościach podobieństwa danych oznaczeń pod względem wizualnym
         i fonetycznym. Taka neutralizacja wymaga, aby przynajmniej jedno ze spornych oznaczeń posiadało z punktu widzenia właściwego
         kręgu odbiorców jasne i określone znaczenie, tak że odbiorcy ci są w stanie uchwycić je w sposób natychmiastowy (ww. w pkt 53
         wyrok w sprawie BASS, pkt 54).

      57     Oznaczenie słowne PICASSO posiada dla właściwego kręgu odbiorców jasną i określoną treść semantyczną. Wbrew twierdzeniom skarżących
         na istotność znaczenia oznaczenia dla celów oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd nie wpływa fakt, że znaczenie to
         nie ma związku z danymi towarami. Renoma malarza Pabla Picassa jest bowiem taka, że w braku odmiennych konkretnych wskazówek,
         nie jest dopuszczalne stwierdzenie, że oznaczenie PICASSO jako znak towarowy dla pojazdów mogłoby się nakładać się w postrzeganiu
         przeciętnego konsumenta na nazwisko malarza w ten sposób, że konsument ten skonfrontowany z oznaczeniem PICASSO w kontekście
         omawianych towarów nie będzie odbierał znaczenia oznaczenia jako nazwiska malarza i będzie je zasadniczo postrzegał jako jedną
         z marek pojazdów.

      58     Z powyższego wynika, że różnice koncepcyjne dzielące te oznaczenia mogą w tym przypadku neutralizować podobieństwa wizualne
         i fonetyczne opisane powyżej w pkt 54.

      59     W ramach całościowej oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy uwzględnić ponadto fakt, że ze względu na rodzaj
         omawianych towarów, a w szczególności ich cenę i bardzo techniczny charakter, poziom uwagi właściwego kręgu odbiorców jest
         przy zakupie szczególnie wysoki. Wskazana przez skarżących możliwość, że osoby z właściwego kręgu odbiorców mogą również postrzegać
         omawiane towary w sytuacjach, w których nie zwracają oni na nie tak wielkiej uwagi, nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu
         tego poziomu uwagi. W istocie odmowa rejestracji znaku towarowego z powodu prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odniesieniu
         do wcześniejszego znaku towarowego jest uzasadniona ze względu na to, że takie wprowadzenie w błąd jest w stanie wpłynąć w sposób
         niedozwolony na zainteresowanych konsumentów w zakresie wyboru pomiędzy danymi towarami lub usługami. W konsekwencji dla celów
         oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy uwzględnić poziom uwagi przeciętnego konsumenta w momencie przygotowywania
         i dokonywania przez niego wyboru pomiędzy różnymi towarami lub usługami należącymi do tej kategorii, dla której znak towarowy
         został zarejestrowany.

      60     Należy dodać, że kwestia poziomu uwagi zainteresowanego kręgu odbiorców brana pod uwagę przy ocenie prawdopodobieństwa wprowadzenia
         w błąd jest różna od tej, dotyczącej okoliczności następujących po dokonaniu sprzedaży, które mogą być istotne dla oceny,
         czy ma miejsce naruszenie prawa ze znaku towarowego, jak zostało już wcześniej uznane w przywołanym przez skarżących wyroku
         w sprawie Arsenal Football Club (pkt 40 powyżej) w odniesieniu do używania oznaczenia identycznego ze znakiem towarowym.

      61     Ponadto skarżący niesłusznie powołują się w niniejszym przypadku na orzecznictwo, zgodnie z którym znaki towarowe, które posiadają
         charakter wysoce odróżniający – samoistny lub ze względu na ich znajomość na rynku – cieszą się większą ochroną niż te, których
         charakter jest słabo odróżniający (ww. w pkt 35 wyrok w sprawie SABEL, pkt 24, oraz wyrok Trybunału z dnia 29 września 1998 r.
         w sprawie C-39/97 Canon, Rec. str. I‑5507, pkt 18). W istocie fakt, że oznaczenie słowne PICASSO jest powszechnie znane jako
         odnoszące się do nazwiska słynnego malarza Pabla Picassa nie może zwiększyć prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odniesieniu
         do dwóch znaków towarowych oznaczających dane towary.

      62     W związku z powyższym stopień podobieństwa spornych znaków towarowych nie jest na tyle wysoki, aby można było stwierdzić,
         że właściwy krąg odbiorców może uznać, iż omawiane towary pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub ewentualnie z przedsiębiorstw
         powiązanych ze sobą gospodarczo. W konsekwencji Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła, że nie istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia
         w błąd.

      63     Wreszcie w odniesieniu do argumentu podniesionego we wniesionym do OHIM uzasadnieniu odwołania, zgodnie z którym wybór zgłoszonego
         znaku towarowego przez interwenienta może mieć na celu wykorzystanie w sposób nieuczciwy handlowego sukcesu wcześniejszego
         znaku towarowego, Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła, że argument ten jest istotny jedynie w ramach stosowania art. 8 ust. 5
         rozporządzenia nr 40/94, na którym sprzeciw nie został oparty.

      64     W konsekwencji należy oddalić również pierwszy zarzut.
      65     Z powyższego wynika, że skargę należy oddalić w całości.
       W przedmiocie kosztów
      66     Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
         skarżący przegrali sprawę, należy – zgodnie z żądaniem OHIM i interwenienta – obciążyć ich poniesionymi przez nich kosztami.

      Z powyższych względów
      SĄD (druga izba)
      orzeka, co następuje:
      1)      Skarga zostaje oddalona.
      2)      Skarżący zostają obciążeni kosztami postępowania.

               Forwood

                Pirrung

                Meij

         Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 22 czerwca 2004 r.

               Sekretarz

                      Prezes

               H. Jung

                      J. Pirrung

         * Język postępowania: niemiecki.