title: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 22 listopada 2007 r.#Deutsche Telekom AG przeciwko Bundesrepublik Deutschland.#Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Bundesverwaltungsgericht - Niemcy.#Sektor telekomunikacji - Usługa powszechna i prawa użytkowników - Pojęcie "obowiązków", które należy tymczasowo utrzymać w mocy - Artykuł 27 akapit pierwszy dyrektywy 2002/21/WE (dyrektywa ramowa) i art. 16 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/22/WE (dyrektywa o usłudze powszechnej) - Taryfikacja świadczeń usług telefonii głosowej - Obowiązek uzyskania zezwolenia administracyjnego.#Sprawa C-262/06.

text:
      Sprawa C‑262/06
      Deutsche Telekom AG
      przeciwko
      Republice Federalnej Niemiec
      (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesverwaltungsgericht)
      Sektor telekomunikacji – Usługa powszechna i prawa użytkowników – Pojęcie „obowiązków”, które należy tymczasowo utrzymać w mocy – Artykuł 27 akapit pierwszy dyrektywy 2002/21/WE (dyrektywa ramowa) i art. 16 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/22/WE (dyrektywa
         o usłudze powszechnej) – Taryfikacja świadczeń usług telefonii głosowej – Obowiązek uzyskania zezwolenia administracyjnego

      Streszczenie wyroku
      Zbliżanie ustawodawstw – Sektor telekomunikacji – Sieci i usługi łączności elektronicznej – Ramy regulacyjne – Dyrektywa 2002/21
            – Usługa powszechna i prawa użytkowników – Dyrektywa 2002/22
      (dyrektywa 2002/21 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 27 akapit pierwszy; dyrektywa 2002/22 Parlamentu Europejskiego i Rady,
            art. 16 ust. 1 lit. a))
      Artykuł 27 akapit pierwszy dyrektywy 2002/21 w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej
         i art. 16 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/22 w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej
         praw użytkowników powinny być interpretowane w ten sposób, iż należy tymczasowo utrzymać w mocy ustawowy obowiązek uzyskania
         zezwolenia na taryfy za świadczenie usług w zakresie telefonii głosowej dla użytkowników końcowych przez przedsiębiorstwo
         zajmujące pozycję dominującą na tym rynku, wynikający z prawa krajowego obowiązującego przed ustanowieniem nowych ram regulacyjnych,
         a także stwierdzające ten obowiązek akty administracyjne.

      W istocie przepisy te zmierzają do tego samego celu, a mianowicie do zapewnienia ciągłości pomiędzy wcześniejszymi i nowymi
         ramami regulacyjnymi bez względu na charakter i podstawy obowiązków nałożonych na operatorów.

      W tym zakresie okoliczność, że decyzja w sprawie zakończenia tej sytuacji tymczasowej, wynikająca z przeprowadzonej analizy
         rynku, o której mowa w art. 16 dyrektywy 2002/21, leży w gestii krajowego organu regulacyjnego, nie wpływa na tę wykładnię,
         ponieważ organ ten wykonuje jedynie obowiązki nałożone na mocy obowiązującego prawa wynikającego z nowych ram regulacyjnych.
         Te nowe ramy regulacyjne określają bowiem obowiązki, które należy zmienić, utrzymać w mocy lub uchylić.

      (por. pkt 22, 36, 43 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
      z dnia 22 listopada 2007 r.(*)

      Sektor telekomunikacji – Usługa powszechna i prawa użytkowników – Pojęcie „obowiązków”, które należy tymczasowo utrzymać w mocy – Artykuł 27 akapit pierwszy dyrektywy 2002/21/WE (dyrektywa ramowa) i art. 16 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/22/WE (dyrektywa
         o usłudze powszechnej) – Taryfikacja świadczeń usług telefonii głosowej – Obowiązek uzyskania zezwolenia administracyjnego

      W sprawie C‑262/06
      mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesverwaltungsgericht
         (Niemcy) postanowieniem z dnia 17 maja 2006 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 15 czerwca 2006 r., w postępowaniu:

      Deutsche Telekom AG
      przeciwko
      Republice Federalnej Niemiec, reprezentowanej przez Bundesnetzagentur für Elektrizität, Gas, Telekommunikation, Post und Eisenbahnen,

      TRYBUNAŁ (druga izba),
      w składzie: C. W. A. Timmermans, prezes izby, L. Bay Larsen, J. Makarczyk, P. Kūris (sprawozdawca) i J.‑C. Bonichot, sędziowie,
      rzecznik generalny: D. Ruiz‑Jarabo Colomer,
      sekretarz: M. B. Fülöp, administrator,
      uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 7 czerwca 2007 r.,
      rozważywszy uwagi przedstawione:
      –        w imieniu Deutsche Telekom AG, przez T. Mayena, U. Karpensteina, oraz B. Stamm, Rechtsanwälte,
      –        w imieniu Bundesnetzagentur für Elektrizität, Gas, Telekommunikation, Post und Eisenbahnen, przez p. Bayera, p. Meyera‑Sebastiana, E. Greiwe, M. Dorscha, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez
         B. Kuhrmeyera oraz R. Buscha,

      –        w imieniu rządu niemieckiego, przez M. Lummę oraz C. Schulze‑Bahr, działających w charakterze pełnomocników,
      –        w imieniu rządu belgijskiego, przez A. Hubert, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu rządu włoskiego, przez I. M. Braguglię, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez G. Aiella, avvocato
         dello Stato,

      –        w imieniu rządu litewskiego, przez S. Žalimienė, działającą w charakterze pełnomocnika,
      –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich, przez G. Brauna oraz M. Shottera, działających w charakterze pełnomocników,
      po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2007 r.,
      wydaje następujący
      Wyrok
      1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 27 akapitu pierwszego dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu
         Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa
         ramowa) (Dz.U. L 108, str. 33, zwanej dalej dyrektywą ramową) oraz art. 16 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/22/WE Parlamentu
         Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej
         praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej) (Dz.U. L 108, str. 51, zwanej dalej dyrektywą o usłudze powszechnej).

      2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowania kasacyjnego toczącego się w sprawie pomiędzy Republiką Federalną Niemiec,
         reprezentowaną przez Bundesnetzagentur für Elektrizität, Gas, Telekommunikation, Post und Eisenbahnen (Federalna agencja ds.
         sieci elektrycznej, gazowniczej, telekomunikacyjnej, pocztowej i kolejowej, zwana dalej „organem regulacyjnym”) a Deutsche
         Telekom AG (zwaną dalej „Deutsche Telekom”) w przedmiocie decyzji z dnia 8 czerwca 2004 r., na mocy której organ regulacyjny
         stwierdził, że taryfy stosowane przez Deutsche Telekom i odpowiadające im klauzule ogólnych warunków umów wymagają dla niektórych
         „pakietów ofert” zezwolenia zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o telekomunikacji (Telekommunikationsgesetz) z dnia 25 lipca 1996 r.
         (BGBl. 1996 I, str. 1120, zwanej dalej „TKG 1996”).

       Ramy prawne
       Uregulowania wspólnotowe
      3        Artykuł 17 dyrektywy 98/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie zastosowania zasady otwartej
         sieci (ONP) w telefonii głosowej oraz w sprawie usługi powszechnej w telekomunikacji w konkurencyjnym środowisku (Dz.U. L 101,
         str. 24) ustanawia następujące zasady taryfikacji:

      „1.      Bez uszczerbku dla szczegółowych przepisów art. 3 w odniesieniu do przystępności cen ani dla ust. 6 krajowe organy regulacyjne
         zapewnią, aby przedsiębiorstwa usługowe telefonii głosowej posiadające znaczącą pozycję na rynku lub wyznaczone zgodnie z art. 5
         i posiadające znaczącą pozycję na rynku stosowały się do przepisów niniejszego artykułu.

      2.      Taryfy za korzystanie z sieci i usług stacjonarnej telefonii publicznej powinny opierać się na podstawowych zasadach określania
         cen w zależności od kosztów zgodnie z załącznikiem II dyrektywy 90/387/EWG.

      3.      Bez uszczerbku dla art. 7 ust. 3 dyrektywy 97/33/WE [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 czerwca 1997 r.] w sprawie
         wzajemnych połączeń [w telekomunikacji ze względu na zapewnienie usługi powszechnej oraz interoperacyjności poprzez zastosowanie
         zasady otwartej sieci (ONP) (Dz.U. L 199, str. 32)] taryfy za dostęp i korzystanie ze stacjonarnych sieci telefonii publicznej
         powinny być niezależne od typu zastosowania realizowanego przez użytkowników, chyba że wymagają oni innych usług lub usług
         dodatkowych.

      4.      Taryfy za świadczenie usług dodatkowych do usług przyłączania do stacjonarnych sieci i usług telefonii publicznej będą, zgodnie
         z prawem Wspólnoty, wydzielone w sposób wystarczający do tego, aby użytkownik nie musiał płacić za usługi dodatkowe, które
         nie są niezbędne dla żądanej przez niego usługi.

      5.      Zmiany taryfowe będą wprowadzone jedynie po ich podaniu do publicznej wiadomości z odpowiednim wyprzedzeniem, ustalonym przez
         krajowy organ regulacyjny.

      6.      Bez uszczerbku dla art. 3 odnośnie do przystępności cen państwo członkowskie może zezwolić krajowym organom regulacyjnym na
         niestosowanie ust. 1, 2, 3, 4 lub 5 niniejszego artykułu w specyficznych obszarach geograficznych, gdzie stwierdzono zaistnienie
         skutecznej konkurencji na rynku stacjonarnych usług telefonii publicznej” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie wszystkie cytaty
         z tej dyrektywy poniżej].

      4        Zgodnie z dwunastym motywem dyrektywy 2002/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie dostępu
         do sieci łączności elektronicznej i urządzeń towarzyszących oraz wzajemnych połączeń (dyrektywa o dostępie) (Dz.U. L 108,
         str. 7, zwanej dalej dyrektywą o dostępie), dla zapewnienia ciągłości istniejących umów i uniknięcia luk prawnych konieczne
         jest zagwarantowanie, by nowe ramy regulacyjne utrzymały obowiązki nałożone przez wcześniejsze uregulowania, do czasu ich
         weryfikacji.

      5        Zgodnie z art. 16 ust. 1 dyrektywy ramowej możliwie niezwłocznie po uchwaleniu zalecenia lub jego zmian, krajowe organy regulacyjne
         przeprowadzą analizę odnośnych rynków, mając przede wszystkim na uwadze treść wytycznych. Państwa członkowskie zapewnią, by
         taka analiza została przeprowadzona w miarę potrzeb we współpracy z krajowymi organami odpowiedzialnymi za ochronę konkurencji.

      6        Artykuł 27 akapit pierwszy dyrektywy ramowej stanowi:

      „Państwa Członkowskie utrzymają w mocy wszelkie wymogi wynikające z przepisów prawa krajowego i o których mowa w art. 7 [dyrektywy
         o dostępie] oraz art. 16 [dyrektywy o usłudze powszechnej] do czasu, aż krajowe organy regulacyjne ustosunkują się do tychże
         wymogów, zgodnie z postanowieniami art. 16 niniejszej dyrektywy”.

      7        Artykuł 7 dyrektywy o dostępie ma następujące brzmienie:

      „Przegląd uprzednio nałożonych obowiązków w związku z dostępem i wzajemnymi połączeniami
      1.      Państwa członkowskie utrzymają w mocy wszelkie obowiązki związane z dostępem i wzajemnymi połączeniami, nałożone na przedsiębiorstwa
         udostępniające sieci i/lub usługi łączności publicznych i stosowane jeszcze przed wejściem w życie niniejszej dyrektywy na
         mocy art. 4, 6, 7, 8, 11, 12 oraz 14 dyrektywy [97/33], art. 16 dyrektywy [98/10] oraz art. 7 i 8 dyrektywy [Rady] 92/44/EWG
         [z dnia 5 czerwca 1992 r. w sprawie zastosowania zasady otwartej sieci (ONP) do łączy dzierżawionych (Dz.U. L 165, str. 27)],
         do czasu, aż powyższe obowiązki zostaną poddane przeglądowi i zostanie podjęta w ich przedmiocie decyzja zgodnie z ust. 3.

      2.      Komisja wskaże właściwe rynki, z którymi związane są obowiązki, o których mowa w ust. 1, w pierwszym zaleceniu dotyczącym
         rynków relewantnych towarów i usług, oraz w decyzji określającej rynki ponadpaństwowe; zalecenie oraz decyzja zostaną uchwalone
         zgodnie z art. 15 [dyrektywy ramowej].

      3.      Państwa Członkowskie zapewnią, by, możliwie najszybciej po wejściu w życie niniejszej dyrektywy, a następnie regularnie w określonych
         odstępach czasu, krajowe organy regulacyjne dokonały analizy rynku, zgodnie z art. 16 [dyrektywy ramowej], celem określenia,
         czy należy utrzymać w mocy, zmienić albo uchylić powyższe obowiązki. Strony, których zmiana lub uchylenie takich obowiązków
         będzie dotyczyć, należy powiadomić w stosownym terminie”.

      8        Artykuł 16 dyrektywy o usłudze powszechnej stanowi:

      „Przegląd zobowiązań
      1.      Państwa Członkowskie podtrzymują wszelkie zobowiązania odnoszące się do:
      a)      taryf detalicznych na zapewnienie dostępu do i korzystanie z publicznej sieci telefonicznej, nałożonych na mocy art. 17 dyrektywy
         [98/10];

      b)      wyboru lub wyboru wstępnego dostawcy, nałożonego mocą dyrektywy [97/33]
      […]”
       Uregulowania krajowe
      9        Artykuł 24 TKG 1996 przewiduje w szczególności, że taryfy powinny być określone w zależności od kosztów efektywnego udostępniania
         usług i powinny odpowiadać następującym wymogom: nie mogą one zawierać dodatkowych opłat nałożonych jedynie w związku z dominującą
         pozycją przedsiębiorstwa na danym rynku usług telekomunikacyjnych w rozumieniu art. 19 ustawy o zwalczaniu ograniczeń w konkurencji
         (Gesetz gegen Wettbewerbsbeschränkungen) w wersji opublikowanej w BGBl. 1989 I, str. 2486, nie mogą zawierać obniżek zagrażających
         możliwościom konkurencyjnym innych przedsiębiorstw na rynku usług telekomunikacyjnych i nie mogą przyznawać użytkownikom korzyści
         względem innych użytkowników podobnych lub identycznych usług telekomunikacyjnych na danym rynku usług telekomunikacyjnych,
         chyba że przedłożony zostanie dowód na wystąpienie obiektywnych okoliczności uzasadniających.

      10      Artykuł 25 TKG 1996 stanowi:

      „(1)      Wedle kryteriów ustanowionych w art. 24 i art. 27‑31 niniejszej ustawy, taryfy i odpowiadające im postanowienia ogólnych warunków
         umów dotyczące ofert przekazu i usług telefonii głosowej w ramach licencji z klas trzeciej i czwartej w rozumieniu art. 6
         są objęte obowiązkiem uzyskania zezwolenia od organu regulacyjnego, gdy uprawniony z licencji ma na danym rynku pozycję dominującą
         w rozumieniu art. 22 ustawy o zwalczaniu ograniczeń w konkurencji.

      (2)      Taryfy i odpowiadające im postanowienia ogólnych warunków umów dotyczące innych usług telekomunikacyjnych niż wskazane w ust. 1,
         świadczonych przez przedsiębiorstwa mające na danym rynku pozycję dominującą w rozumieniu art. 22 ustawy o zwalczaniu ograniczeń
         w konkurencji są objęte, wedle kryteriów ustanowionych art. 24, art. 27 ust. 4 i art. 31 procedurą przewidzianą w art. 30.

      (3)      Ustępy 1 i 2 mają w drodze analogii zastosowanie do taryf i odpowiadających im postanowień ogólnych warunków umów stosowanych
         przez przedsiębiorstwo, które tworzy z uprawnionym z licencji w rozumieniu ust. 1 lub z przedsiębiorstwem w rozumieniu ust. 2
         jednolite przedsiębiorstwo. Jednolite przedsiębiorstwo tworzą przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu art. 36 ust. 2 i art. 37
         ust. 1 i 2 ustawy o zwalczaniu ograniczeń w konkurencji”.

      11      Artykuł 150 ustawy o telekomunikacji (Telekommunikationsgesetz) z dnia 22 czerwca 2004 r. (BGBl. 2004 I, str. 1190) zmieniony
         na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. (BGBl. 2005 I, str. 1970, zwanej dalej „TKG 2004”) stanowi w zakresie taryf, co następuje:

      „(1)      Stwierdzenia pozycji dominujących na rynku dokonane przez organy regulacyjne przed wejściem w życie niniejszej ustawy oraz
         związane z tym obowiązki pozostają w mocy do zastąpienia ich przez nowe decyzje zgodnie z częścią 2. Ma to również zastosowanie,
         w przypadku gdy stwierdzenia pozycji dominujących na rynku są zawarte jedynie w uzasadnieniach aktów administracyjnych. Pierwsze
         zdanie ma w drodze analogii zastosowanie do obowiązków wskazanych w art. 36, art. 37 i art. 39 wariant drugi [TKG 1996].

      […]”
       Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
      12      W roku 2003 Deutsche Telekom wprowadziła na rynek różnego rodzaju „pakiety ofert” usług telekomunikcyjnych zawierające jednocześnie
         świadczenia objęte obowiązkiem uzyskania zezwolenia organu regulacyjnego przewidzianego w art. 25 ust. 1 TKG 1996 oraz świadczenia
         nieobjęte tym obowiązkiem.

      13      Ze względu na wniesione skargi organ regulacyjny wszczął w grudniu 2003 r. dochodzenie w celu zbadania, czy pakiety te były
         w całości objęte wskazanym obowiązkiem.

      14      Na mocy decyzji z dnia 8 czerwca 2004 r. organ regulacyjny stwierdził, że stosowane taryfy oraz odpowiadające im postanowienia
         ogólnych warunków umów były objęte obowiązkiem uzyskania zezwolenia przewidzianego w art. 25 TKG 1996.

      15      Deutsche Telekom odwołała się od tej decyzji do Verwaltungsgericht w Kolnii wnosząc jednocześnie o zastosowanie środków tymczasowych.

      16      W orzeczeniu z dnia 15 września 2005 r. sąd ten uwzględnił skargę Deutsche Telekom, wskazując w uzasadnieniu, że przepis przejściowy
         art. 150 ust. 1 TKG 2004 dotyczy jedynie obowiązków, które nie wymagają żadnego aktu wykonawczego i są wykonalne jako takie,
         których to kryteriów nie spełnia art. 25 ust. 1 TKG z 1996 r.

      17      Organ regulacyjny wniósł od tego wyroku skargę kasacyjną do Bundesverwaltungsgericht, który postanowił zawiesić postępowanie
         i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

      „1)      Czy art. 27 akapit pierwszy [dyrektywy ramowej] oraz art. 16 ust. 1 lit. a) [dyrektywy o usłudze powszechnej] powinny być
         interpretowane w ten sposób, iż należy tymczasowo utrzymać w mocy ustanowiony we wcześniejszym prawie krajowym ustawowy obowiązek
         uzyskania zezwolenia na taryfy za świadczenie usług w zakresie telefonii głosowej dla użytkowników końcowych przez przedsiębiorstwo
         zajmujące do tej pory pozycję dominującą na tym rynku, a także stwierdzający ten obowiązek akt administracyjny?

      W przypadku udzielenia na pierwsze pytanie odpowiedzi przeczącej:
      2)      Czy prawo wspólnotowe sprzeciwia się takiemu dalszemu utrzymywaniu w mocy?”.
       W przedmiocie pytań prejudycjalnych
      18      W pierwszym pytaniu sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy art. 27 dyrektywy ramowej i art. 16 dyrektywy o usłudze powszechnej
         mają na celu tymczasowe utrzymanie w mocy przewidzianego w uprzednio obowiązującym prawie wewnętrznym ustawowego obowiązku
         uzyskania zezwolenia w zakresie dotyczącym określonych taryf telefonicznych stosowanych przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję
         dominującą na danym rynku oraz odpowiedniego, stwierdzającego aktu administracyjnego.

      19      Jest bezsporne, że organ regulacyjny nie przyjął jakiejkolwiek decyzji na podstawie art. 16 dyrektywy ramowej, ponieważ analiza
         odnośnego rynku usług telefonii głosowej nie była zamknięta w czasie, w którym miało miejsce postępowanie przed sądem odsyłającym.

       W przedmiocie wykładni art. 27 dyrektywy ramowej i art. 16 dyrektywy o usłudze powszechnej
      20      W zakresie dotyczącym wykładni literalnej art. 27 dyrektywy ramowej, należy wskazać, że mają zostać utrzymane w mocy „wszelkie
         wymogi” wynikające z przepisów państw członkowskich i o których mowa w art. 7 dyrektywy o dostępie oraz w art. 16 dyrektywy
         o usłudze powszechnej. Wskazany art. 7 dotyczy obowiązków związanych z dostępem i wzajemnymi połączeniami, nałożonymi na przedsiębiorstwa
         udostępniające sieci lub usługi łączności publicznych i stosowanymi jeszcze przed wejściem w życie dyrektywy ramowej. Artykuł 16
         ust. 1 lit. a) dyrektywy o usłudze powszechnej przewiduje utrzymanie w mocy wszelkich zobowiązań odnoszących się do taryf
         detalicznych na zapewnienie dostępu do publicznej sieci telefonicznej i na korzystanie z niej.

      21      Wynika z tego, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 30 opinii, że wszelkie, ujęte w ten sposób obowiązki nałożone na mocy
         wcześniejszych uregulowań państw członkowskich w ramach prawnych dyrektywy ramowej, dyrektywy o dostępie, dyrektywy o usłudze
         powszechnej i dyrektywy 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń na udostępnienie
         sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa o zezwoleniach) (zwanymi dalej nowymi ramami regulacyjnymi) powinny zostać
         tymczasowo utrzymane w mocy, niezależnie od ich charakteru.

      22      Okoliczność, że decyzja w sprawie zakończenia tej sytuacji tymczasowej, wynikająca z przeprowadzonej analizy rynku, o której
         mowa w art. 16 dyrektywy ramowej, leży w gestii organu regulacyjnego nie wpływa na tę wykładnię, ponieważ organ ten wykonuje
         jedynie obowiązki nałożone na mocy obowiązującego prawa wynikającego z nowych ram regulacyjnych. Te nowe ramy regulacyjne
         określają bowiem obowiązki, które należy zmienić, utrzymać w mocy lub uchylić.

      23      Wykładnia ta jest również zgodna z genezą i systematyką nowych ram regulacyjnych.

      24      Co się tyczy genezy nowych ram regulacyjnych, jest bezsporne, że w projekcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
         wspólnych ram regulacyjnych dla sieci i usług łączności elektronicznej z dnia 12 lipca 2000 r. [Com (2000) 393 final], nie
         zostały określone w sposób wyraźny jakiekolwiek przepisy przejściowe.

      25      W pkt 4.4 opinii Komitetu Społeczno‑Ekonomicznego w sprawie „projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
         wspólnych ram regulacyjnych dla sieci i usług łączności” z dnia 24 stycznia 2001 r. (Dz.U. C 123, str. 56) wskazano na konieczność
         wyraźnego wyjaśnienia, że obecnie obowiązujące przepisy mają mieć zastosowanie jedynie do czasu przeprowadzenia pierwszej
         analizy rynku dokonanej zgodnie z nową dyrektywą”.

      26      Do propozycji tej wrócono we wspólnym stanowisku (WE) nr 38/2001 uchwalonym przez Radę w dniu 17 września 2001 r. w sprawie
         przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych ram regulacyjnych dla sieci i usług łączności elektronicznej
         (dyrektywa ramowa) (Dz.U. C 337, str. 34), z czego wynika, że Rada zamierzała zadbać o zapewnienie jasności prawa i o uwzględnienie
         różnorodności sytuacji krajowych.

      27      Z powyższego wynika w sposób oczywisty, że prawodawca wspólnotowy nie zamierzał zawężać kategorii obowiązków przewidzianych
         w art. 27 akapicie pierwszym dyrektywy ramowej.

      28      Co się tyczy systematyki nowych ram regulacyjnych, należy po pierwsze stwierdzić, że obowiązki nałożone na przedsiębiorstwa
         zajmujące pozycję dominującą na danym rynku były we wcześniejszych ramach regulacyjnych określone w samych tekstach przepisów,
         natomiast w nowych ramach regulacyjnych właściwe do określania odnośnego rynku i do stosowania w tym zakresie instrumentów
         regulacyjnych są krajowe organy regulacyjne. W związku z tym, organy te podejmują działania w ramach analizy rynku i wskazują
         przedsiębiorstwa na nim dominujące.

      29      Po drugie, art. 7 dyrektywy o dostępie wymienia wśród obowiązków będących w mocy przed wejściem w życie tej dyrektywy, i które
         mają zostać utrzymane przez państwa członkowskie, z jednej strony, art. 4 dyrektywy 97/33, który nakłada obowiązki bezpośrednio
         na operatorów oraz, z drugiej strony, art. 6‑8, 11, 12 i 14 tej dyrektywy, art. 16 dyrektywy 98/10 oraz art. 7 i 8 dyrektywy
         92/44, które delegują na państwa członkowskie wykonanie wskazanych przepisów, dokonywane przez organy państwowe lub krajowe
         organy regulacyjne.

      30      Po trzecie, należy podkreślić, że zgodnie z dwudziestym siódmym motywem dyrektywy konieczne jest dalsze stosowanie obowiązujących
         przepisów odnoszących się do usług dzierżawy linii zawartych w ustawodawstwie Wspólnoty dotyczącym telekomunikacji, a w szczególności
         w dyrektywie 92/44/EWG, do chwili gdy krajowe organy regulacyjne stwierdzą, że takie przepisy nie są już konieczne, ponieważ
         na terytorium krajowym rozwinął się wystarczająco konkurencyjny rynek.

      31      Wskazany cel utrzymania w mocy został w sposób wyraźny zrealizowany w załączniku VII dyrektywy o usłudze powszechnej, dotyczącym
         warunków minimalnego zestawu linii dzierżawionych określonych w art. 18 tej dyrektywy, oraz w art. 16 ust. 1 lit. c) tej dyrektywy,
         który przewiduje utrzymanie w mocy obowiązków dotyczących linii dzierżawionych przewidzianych w art. 3, 4, 7 i 10 dyrektywy
         92/44, na mocy których obowiązki są przekazane państwom członkowskim, oraz w art. 6 i 8 dyrektywy 92/44, których regulacyjny
         charakter nie podlega wątpliwości.

      32      Ponadto art. 16 ust. 1 lit. a) i b) dyrektywy o usłudze powszechnej przewiduje utrzymanie w mocy obowiązków związanych z taryfami
         detalicznymi wskazanymi w art. 17 dyrektywy 98/10 oraz z wyborem lub wstępnym wyborem operatorów zgodnie z dyrektywą 97/33.

      33      Z powyższego wynika, że obowiązki wskazane powyżej dotyczą zarówno aktów indywidualnych, jak i środków regulacyjnych stosowanych
         przez organ, którego ustanowienie jest zależne od ustroju konstytucyjnego właściwego dla każdego państwa członkowskiego.

      34      Wskazaną wykładnię potwierdza analiza celów omawianych przepisów.

      35      Zgodnie z dwunastym motywem i art. 7 dyrektywy o dostępie istnieje konieczność uniknięcia jakichkolwiek luk prawnych pomiędzy
         wcześniejszymi i nowymi ramami regulacyjnymi. W tym celu przewidziano utrzymanie w mocy wszystkich istniejących obowiązków,
         niezależnie od ich podstawy.

      36      W związku z tym, dokonując wyraźnego odesłania do art. 7 dyrektywy o dostępie i do art. 16 dyrektywy o usłudze powszechnej,
         art. 27 dyrektywy ramowej w sposób konieczny zmierza do tego samego celu, a mianowicie do zapewnienia ciągłości pomiędzy wcześniejszymi
         i nowymi ramami regulacyjnymi bez względu na charakter i podstawy obowiązków nałożonych na operatorów.

       W przedmiocie art. 25 ust. 1 TKG 1996
      37      Zgodnie z art. 25 ust. 1 TKG 1996 taryfy za świadczenie usług telefonii głosowej stosowane wobec konsumentów przez przedsiębiorstwa
         zajmujące na danym rynku pozycję dominującą podlegają obowiązkowi uzyskania wcześniejszego zezwolenia, wedle kryteriów wskazanych
         w art. 24 i art. 27‑31 tej ustawy.

      38      Artykuł 17 dyrektywy 98/10, w sposób wyraźny utrzymany w mocy na podstawie – wskazanego w art. 27 dyrektywy ramowej – art. 16
         ust. 1 lit. a) dyrektywy o usłudze powszechnej, określa w ust. 1 rolę krajowych organów regulacyjnych oraz obowiązek uprawnionych
         z licencji, korzystających z pozycji dominującej na rynku do zastosowania się do przepisów zawartych w tym artykule. Artykuł 17
         ust. 2 stanowi, że taryfy za korzystanie z sieci i usług stacjonarnej telefonii publicznej powinny opierać się na podstawowych
         zasadach określania cen w zależności od kosztów.

      39      Zgodnie z art. 24 TKG 1996 taryfy powinny być określone w zależności od kosztów efektywnego udostępniania usług i powinny
         odpowiadać wymogom wskazanym w ust. 2 tego artykułu, który przewiduje w szczególności, że taryfy nie mogą zawierać dodatkowych
         opłat nałożonych jedynie w związku z tym, że przedsiębiorstwo zajmuje na danym rynku usług telekomunikacyjnych pozycję dominującą.

      40      Z powyższego wynika, że przepis taki jak art. 25 TKG 1996, który zawiera ogólny obowiązek uzyskania zezwolenia i równocześnie
         odsyła do zasady określania cen w zależności od kosztów ustanowionej w przepisie takim jak art. 24 tej ustawy, może zostać
         uznany za przepis wykonujący art. 17 dyrektywy 98/10.

      41      W związku z tym, obowiązek taki, jaki został przewidziany w art. 25 TKG 1996 stanowi obowiązek w rozumieniu art. 16 ust. 1
         lit. a) dyrektywy o usłudze powszechnej i w konsekwencji powinien zostać tymczasowo utrzymany w mocy.

      42      Prawdą jest, że Deutsche Telekom podnosi, że krajowy organ regulacyjny mógłby również, nie dokonując analizy rynku, opóźnić
         wykonanie nowych przepisów wspólnotowych. W takiej sytuacji jednak, do władz krajowych, lub w danym przypadku do właściwych
         sądów należałoby podjęcie w konsekwencji odpowiednich czynności, a Komisja powinna wówczas skorzystać ze swych uprawnień w celu
         zapewnienia pełnego zastosowania prawa wspólnotowego.

      43      Mając na uwadze powyższe rozważania, na pierwsze pytanie należy odpowiedzieć, że art. 27 akapit pierwszy dyrektywy ramowej
         i art. 16 ust. 1 lit. a) dyrektywy o usłudze powszechnej powinny być interpretowane w ten sposób, iż należy tymczasowo utrzymać
         w mocy ustawowy obowiązek uzyskania zezwolenia na taryfy za świadczenie usług w zakresie telefonii głosowej dla użytkowników
         końcowych przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą na tym rynku, taki jak obowiązek przewidziany w art. 25 TKG
         1996, wynikający z prawa krajowego obowiązującego przed ustanowieniem nowych ram regulacyjnych, a także stwierdzające ten
         obowiązek akty administracyjne.

      44      Ze względu na odpowiedź udzieloną na pierwsze pytanie udzielenie odpowiedzi na drugie pytanie nie jest konieczne.

       W przedmiocie kosztów
      45      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
         przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
         inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

      Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
      Artykuł 27 akapit pierwszy dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych
            ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) i art. 16 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/22/WE
            Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności
            elektronicznej praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej) powinny być interpretowane w ten sposób, iż należy tymczasowo
            utrzymać w mocy ustawowy obowiązek uzyskania zezwolenia na taryfy za świadczenie usług w zakresie telefonii głosowej dla użytkowników
            końcowych przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą na tym rynku, taki jak obowiązek przewidziany w art. 25 ustawy
            o telekomunikacji (Telekommunikationsgesetz) z dnia 25 lipca 1996 r., wynikający z prawa krajowego obowiązującego przed ustanowieniem
            nowych ram regulacyjnych, a także stwierdzające ten obowiązek akty administracyjne.
      Podpisy
      * * Język postępowania: niemiecki.


title: Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 23 listopada 2011 r.#bpost NV van publiek recht przeciwko Komisji Europejskiej.#Zamówienia publiczne na usługi - Procedura przetargowa UP - Codzienny transport i kolportaż Dziennika Urzędowego, książek, innych periodyków i publikacji - Odrzucenie oferty jednego oferenta i podjęcie decyzji o udzieleniu zamówienia innemu oferentowi - Kryteria udzielenia zamówienia - Obowiązek uzasadnienia - Oczywisty błąd w ocenie - Odpowiedzialność pozaumowna.#Sprawa T-514/09.

text:
      Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 23 listopada 2011 r. – bpost przeciwko Komisji
      (sprawa T‑514/09)
      Zamówienia publiczne na usługi – Procedura przetargowa UP – Codzienny transport i kolportaż Dziennika Urzędowego, książek, innych periodyków i publikacji – Odrzucenie oferty jednego oferenta i podjęcie decyzji o udzieleniu zamówienia innemu oferentowi – Kryteria udzielenia zamówienia – Obowiązek uzasadnienia – Oczywisty błąd w ocenie – Odpowiedzialność pozaumowna
      1.                     Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Procedura przetargowa – Postępowanie odwoławcze od decyzji instytucji zamawiającej
            o udzieleniu zamówienia publicznego – Zasada kontradyktoryjności – Zgodność z ochroną tajemnicy handlowej – Organy powołane
            do rozpoznania odwołania – Obowiązek zapewnienia poufności i prawa do poszanowania tajemnicy handlowej w odniesieniu do informacji
            zawartych w dokumentacji przekazanej przez strony – Warunki – Pogodzenie wspomnianego obowiązku z wymogami skutecznej ochrony
            prawnej i poszanowania prawa do obrony (art. 267 TFUE; rozporządzenie Rady nr 1605/2002, art. 100 ust. 2) (por. pkt 25, 26)
      2.                     Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Procedura przetargowa – Udzielanie zamówień – Najkorzystniejsza ekonomicznie
            oferta – Kryteria udzielania zamówienia – Wybór dokonywany przez instytucję zamawiającą – Granice – Obowiązek przestrzegania
            zasad przejrzystości, równego traktowania i niedyskryminacji (rozporządzenie Rady nr 1605/2002, art. 97; rozporządzenie Komisji
            2342/2002, art. 138) (por. pkt 64, 66)
      3.                     Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Procedura przetargowa – Obowiązek przestrzegania zasady równego traktowania oferentów
            – Konieczność zapewnienia równości szans i zastosowania się do zasady przejrzystości – Zakres obowiązku przejrzystości (rozporządzenie
            Rady nr 1605/2002, art. 89) (por. pkt 65)
      4.                     Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Udzielenie zamówienia w wyniku przetargu – Uprawnienia dyskrecjonalne instytucji
            – Kontrola sądowa – Granice (por. pkt 121)
      5.                     Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Bezprawność – Szkoda – Związek przyczynowy – Niespełnienie jednej z przesłanek
            – Oddalenie skargi o odszkodowanie w całości (art. 340 akapit drugi TFUE) (por. pkt 167)
      6.                     Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Procedura przetargowa – Koszty poniesione przez oferenta – Prawo do odszkodowania
            – Brak (rozporządzenie Rady nr 1605/2002, art. 101) (por. pkt 173)
      Przedmiot

               Po pierwsze, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Publikacji Unii Europejskiej, doręczonej pismem z dnia 17 grudnia
                  2009 r., o odrzuceniu oferty złożonej przez skarżącą w ramach procedury o udzielenie zamówienia publicznego nr 10234 dotyczącego
                  codziennego transportu i kolportażu Dziennika Urzędowego, książek, innych periodyków i publikacji (Dz.U. 2009/S 176‑253034)
                  i o udzieleniu zamówienia innemu oferentowi oraz, po drugie, żądanie zasądzenia odszkodowania.

            Sentencja

                  1)

                  	Skarga zostaje oddalona.

                  2)

                  	bpost NV van publiek recht zostaje obciążona kosztami postępowania, w tym kosztami związanymi z postępowaniem w przedmiocie
                     zastosowania środka tymczasowego.


Wyrok Trybunału (siódma izba) z dnia 10 grudnia 2015 r.#Kyocera Mita Europe BV przeciwko Komisji Europejskiej.#Odwołanie – Unia celna i Wspólna taryfa celna – Rozporządzenie (UE) nr 861/2010 – Skarga o stwierdzenie nieważności – Artykuł 263 akapit czwarty TFUE – Akt regulacyjny niewymagający przyjęcia środków wykonawczych – Zwolnienie towarów i powiadomienie o kwocie należności celnych – Zastosowanie procedury uproszczonej i użycie środków informatycznych.#Sprawa C-553/14 P.


Wyrok Trybunału z dnia 15 listopada 1972 r. # Jozef Aimer przeciwko Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel. # Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Verwaltungsgericht Frankfurt am Main - Niemcy. # Sprawa 27-72.


title: Wyrok Sądu (ósma izba) z dnia 25 września 2014 r. # Peri GmbH przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM). # Wspólnotowy znak towarowy - Zgłoszenie trójwymiarowego wspólnotowego znaku towarowego - Kształt napinacza - Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji - Brak charakteru odróżniającego - Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009. # Sprawa T-171/12.

text:
         WYROK SĄDU (ósma izba)
      z dnia 25 września 2014 r. (
            *1
         )
      „Wspólnotowy znak towarowy — Zgłoszenie trójwymiarowego wspólnotowego znaku towarowego — Kształt napinacza — Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji — Brak charakteru odróżniającego — Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009”
      W sprawie T‑171/12

         Peri GmbH, z siedzibą w Weißenhorn (Niemcy), reprezentowana przez adwokat J. Dönch,
      strona skarżąca,
      przeciwko

         Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), reprezentowanemu przez D. Walicką, działającą w charakterze pełnomocnika,
      strona pozwana,
      mającej za przedmiot skargę na decyzję Pierwszej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 26 stycznia 2012 r. (sprawa R 1209/2011‑1), dotyczącą rejestracji oznaczenia trójwymiarowego tworzonego przez kształt napinacza jako wspólnotowego znaku towarowego,
      SĄD (ósma izba),
      w składzie: D. Gratsias, prezes, M. Kancheva i C. Wetter (sprawozdawca), sędziowie,
      sekretarz: S. Bukšek Tomac, administrator,
      po zapoznaniu się ze skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 12 kwietnia 2012 r.,
      po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 24 lipca 2012 r.,
      po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 5 czerwca 2014 r.,
      wydaje następujący

         Wyrok

         Okoliczności powstania sporu

               1

               W dniu 5 października 2010 r. skarżąca, Peri GmbH, dokonała w Urzędzie Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM) zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. L 78, s. 1).

               2

               Trójwymiarowy kształt, o którego rejestrację w charakterze znaku towarowego wystąpiono, przedstawia się następująco:

               3

               Towary, dla których wystąpiono o rejestrację, należą do klas 6 i 19 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami, i odpowiadają, dla każdej z tych klas, następującemu opisowi:

                        —

                        Klasa 6: „deskowania do betonu i ich akcesoria z metalu”;

                        —

                        klasa 19: „deskowania do betonu i ich akcesoria nie z metalu”.

               4

               W dniu 21 kwietnia 2011 r. ekspert odrzucił zgłoszenie do rejestracji dla wszystkich wskazanych towarów na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.

               5

               W dniu 7 czerwca 2011 r. skarżąca wniosła, na podstawie art. 58–64 rozporządzenia nr 207/2009, odwołanie od decyzji eksperta.

               6

               Decyzją z dnia 26 stycznia 2012 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”), doręczoną skarżącej w dniu 13 lutego 2012 r., Pierwsza Izba Odwoławcza OHIM oddaliła odwołanie, uzasadniając to tym, że oznaczenie trójwymiarowe, o którego rejestrację w charakterze znaku towarowego wystąpiono, było pozbawione w odniesieniu do rozpatrywanych towarów charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.

         Żądania stron

               7

               W skardze skarżąca wnosi do Sądu o:

                        —

                        stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;

                        —

                        obciążenie OHIM kosztami postępowania.

               8

               OHIM wnosi do Sądu o:

                        —

                        oddalenie skargi;

                        —

                        obciążenie skarżącej kosztami postępowania.

         Co do prawa

         Co do przedmiotu sporu

               9

               Skarżąca, zapytana na rozprawie o ewentualne uwagi, jakie pragnie sformułować w odniesieniu do sprawozdania na rozprawę, poinformowała Sąd, że jej życzeniem jest zmiana tego sprawozdania w celu uwzględnienia dokonanego przez nią ograniczenia zgłoszenia do rejestracji. Spytana o to wyjaśniła, że owo ograniczenie zostało dokonane po wydaniu zaskarżonej decyzji, ponieważ nastąpiło w dniu 23 maja 2014 r., i polegało na następującym uzupełnieniu opisanych w pkt 3 powyżej towarów, do których odnosi się zgłoszony znak towarowy: „z wyjątkiem zamków deskowania”.

               10

               OHIM wniósł zastrzeżenie, że jego zdaniem z orzecznictwa [wyrok z dnia 20 listopada 2007 r., Tegometall International/OHIM – Wuppermann (TEK), T‑458/05, Zb.Orz., EU:T:2007:349] wynika, iż ten wniosek nie może zostać uwzględniony przez Sąd, ponieważ pociągałoby to za sobą zmianę przedmiotu sporu, niedopuszczalną w świetle art. 135 § 4 regulaminu postępowania przed Sądem.

               11

               Zdaniem OHIM prawdą jest, iż Sąd przyznał, że złożone po wydaniu decyzji przez izbę odwoławczą oświadczenie zgłaszającego znak towarowy, w drodze którego ów zgłaszający wycofał zgłoszenie dla niektórych, pierwotnie objętych nim towarów lub usług, może być interpretowane jako mające na celu zakwestionowanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wyłącznie w zakresie dotyczącym pozostałych z rozpatrywanych towarów lub usług, oraz że w takim przypadku nie zmienia ono przedmiotu sporu, jednakże powyższe stwierdzenie nie jest aktualne w niniejszej sprawie, ponieważ ograniczenie zgłoszenia znaku polega nie na wycofaniu towaru, a na zmianie opisu rozpatrywanych towarów.

               12

               Pomimo tego zastrzeżenia skarżąca podtrzymała swoją analizę.

               13

               Na wstępie należy przypomnieć, że Sąd może stwierdzić nieważność lub dokonać zmiany decyzji izby odwoławczej OHIM wyłącznie wtedy, gdy w chwili wydania była ona objęta jedną podstaw stwierdzenia jej nieważności lub dokonania jej zmiany, o których mowa w art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009. W istocie zgodnie z art. 76 wspomnianego rozporządzenia Sąd musi orzec w oparciu o stan faktyczny i prawny, jaki był rozpatrywany w postępowaniu przed izbą odwoławczą (zob. ww. wyrok w pkt 10 TEK, EU:T:2007:349, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo).

               14

               Natomiast nie można stwierdzić nieważności ani zmienić wspomnianej decyzji z powodów, które pojawiły się po jej ogłoszeniu [wyroki: z dnia 11 maja 2006, Sunrider/OHIM, C‑416/04 P, Zb.Orz., EU:C:2006:310, pkt 55; z dnia 9 lipca 2008 r., Reber/OHIM – Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli (Mozart), T‑304/06, Zb.Orz., EU:T:2008:268, pkt 24].

               15

               Poza tym zgodnie z art. 26 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 207/2009 „zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego zawiera […] wykaz towarów lub usług, w odniesieniu do których wnioskuje się o rejestrację”.

               16

               Artykuł 43 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 przewiduje, że „[z]głaszający może w każdej chwili wycofać zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego lub ograniczyć zawarty w nim wykaz towarów lub usług”.

               17

               W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca dokonała ograniczenia wykazu towarów zawartego w zgłoszeniu wspólnotowego znaku towarowego już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

               18

               Wynika stąd, że co do zasady ograniczenie, w rozumieniu art. 43 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009, zawartego w zgłoszeniu wykazu towarów lub usług, które nastąpiło po wydaniu przez izbę odwoławczą decyzji zaskarżonej przed Sądem, nie może mieć wpływu na zgodność z prawem tej decyzji, bowiem tylko ona jest przedmiotem postępowania w sprawie skargi przed Sądem (zob. ww. w pkt 14 wyrok Mozart, EU:T:2008:268, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).

               19

               Należy jednak wskazać, że decyzja izby odwoławczej OHIM może zostać zaskarżona przed Sądem także jedynie w odniesieniu do niektórych towarów lub usług ujętych w wykazie zawartym w zgłoszeniu danego wspólnotowego znaku towarowego. W takim przypadku wspomniana decyzja staje się ostateczna dla pozostałych towarów i usług ujętych w tym wykazie (ww. w pkt 14 wyrok Mozart, EU:T:2008:268, pkt 26).

               20

               Z uwagi na tę możliwość Sąd zinterpretował już w przeszłości oświadczenie zgłaszającego znak towarowy złożone w postępowaniu przed nim, a zatem po wydaniu decyzji przez izbę odwoławczą, zgodnie z którym wycofywał on swe zgłoszenie w stosunku do niektórych towarów objętych początkowo zgłoszeniem, jako oświadczenie, że zaskarżona decyzja jest kwestionowana jedynie w zakresie dotyczącym pozostałych z rozpatrywanych towarów, lub jako częściowe cofnięcie skargi, w przypadku gdyby oświadczenie to zostało złożone na dalszym etapie postępowania przed Sądem (zob. ww. w pkt 14 wyrok Mozart, EU:T:2008:268, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo).

               21

               Jeżeli jednak zgłaszający znak towarowy – poprzez ograniczenie wykazu towarów objętych zgłoszeniem wspólnotowego znaku towarowego – nie zamierza wycofać ani jednego towaru z tego wykazu, lecz jedynie dokonać zmiany jednej lub więcej niż jednej właściwości, to nie można wykluczyć, iż zmiana ta może mieć wpływ na badanie wspólnotowego znaku towarowego przeprowadzane przez poszczególne instancje OHIM w toku postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach umożliwienie dokonania tego typu zmiany na etapie postępowania w sprawie skargi przed Sądem byłoby równoznaczne z zakazaną przez art. 135 § 4 regulaminu postępowania zmianą przedmiotu sporu w toku postępowania. Dlatego też tego typu ograniczenie nie może być uwzględnione przez Sąd w ramach badania zasadności skargi [ww. w pkt 10 wyrok TEK, EU:T:2007:349, pkt 25; wyrok z dnia 20 lutego 2013 r., Caventa/OHIM – Anson’s Herrenhaus (B BERG), T‑631/11, EU:T:2013:85, pkt 23].

               22

               Należy w rezultacie ustalić, czy ograniczenie zgłoszenia do rejestracji omawianego znaku towarowego, które nastąpiło w dniu 23 maja 2014 r. i o którym skarżąca poinformowała na rozprawie, może być interpretowane jako pochodzące od niej oświadczenie o tym, że kwestionuje ona zaskarżoną decyzję jedynie w zakresie dotyczącym towarów zawartych w zmienionym wykazie lub jako częściowe cofnięcie skargi.

               23

               Taka interpretacja nie może mieć miejsca w niniejszym przypadku. Przez to ograniczenie bowiem skarżąca nie wycofała towarów z wykazu towarów, dla których wystąpiono o rejestrację omawianego znaku i którymi w dalszym ciągu są z jednej strony, jeżeli chodzi o klasę 6, deskowania do betonu i ich akcesoria z metalu, a z drugiej strony, jeżeli chodzi o klasę 19, deskowania do betonu i ich akcesoria nie z metalu, a wskazała jedynie, że owe towary należy rozumieć jako wszystkie odpowiadające temu opisowi, „z wyjątkiem zamków deskowania”. Nie można zatem wykluczyć, że postępując w ten sposób, skarżąca dokonała ograniczenia mogącego wpłynąć na badanie wspólnotowego znaku towarowego przeprowadzane przez poszczególne instancje OHIM w toku postępowania administracyjnego. Tymczasem, jak wskazano w pkt 21 powyżej, takie ograniczenie nie może zostać wzięte pod uwagę przez Sąd, ponieważ stanowi ono zmianę przedmiotu sporu.

               24

               Należy zatem stwierdzić, że towarami, które powinny być brane pod uwagę w ramach niniejszego postępowania, są towary ujęte w wykazie towarów objętych początkowym zgłoszeniem dokonanym przez skarżącą (zob. pkt 3 powyżej).

               25

               W konsekwencji należy oddalić wskazany w pkt 9 powyżej wniosek skarżącej.

         Co do istoty

               26

               Na poparcie skargi skarżąca podnosi dwa zarzuty, dotyczące – pierwszy z nich – naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, drugi zaś – naruszenia art. 7 ust. 1 lit. e) tego aktu.

         W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009

               27

               Skarżąca utrzymuje, że zważywszy na poziom uwagi właściwego kręgu odbiorców, składającego się z odbiorców profesjonalnych, który jest wyższy od poziomu uwagi wykazywanego przez właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta, a także na bardzo rozpoznawalne właściwości napinacza, który przedstawia omawiane oznaczenie, Izba Odwoławcza powinna była stwierdzić charakter odróżniający zgłoszonego znaku towarowego.

               28

               Podnosi ona, że Izba Odwoławcza nie przedstawiła żadnych konkretnych faktów na poparcie swojej analizy, która opierała się na zwykłych, niczym niepopartych domniemaniach. Dodaje ona, że owe domniemania zostały obalone przez dowody zgromadzone w postępowaniu przed OHIM, a w szczególności przez dostarczone przez nią wyniki sondażu, który Izba Odwoławcza błędnie uznała za dotyczący wyłącznie odbiorców niemieckojęzycznych, mimo że napinacz jest oznaczeniem, które może zostać „odczytane” bez żadnej znajomości języka.

               29

               OHIM nie zgadza się z argumentami skarżącej.

               30

               W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 nie są rejestrowane „znaki towarowe, które pozbawione są jakiegokolwiek odróżniającego charakteru”.

               31

               Odróżniający charakter znaku towarowego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 oznacza, że znak towarowy pozwala na rozpoznanie towaru, dla którego wystąpiono o rejestrację, jako pochodzącego z określonego przedsiębiorstwa i tym samym na odróżnienie tego towaru od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw [zob. wyrok z dnia 9 grudnia 2010 r., Wilo/OHIM (Oszlifowana obudowa silnika elektrycznego i przedstawienie ścianek szlifu w kolorze zielonym), T‑253/09 i T‑254/09, EU:T:2010:507, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo].

               32

               Ów charakter odróżniający znaku towarowego należy oceniać, po pierwsze, w stosunku do towarów lub usług, dla których wystąpiono o rejestrację, i po drugie, w stosunku do sposobu postrzegania go przez właściwy krąg odbiorców składający się z właściwie poinformowanych oraz dostatecznie uważnych i rozsądnych przeciętnych konsumentów wspomnianych towarów lub usług (zob. ww. w pkt 31 wyrok Oszlifowana obudowa silnika elektrycznego i przedstawienie ścianek szlifu w kolorze zielonym, EU:T:2010:507, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo).

               33

               Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem kryteria oceny odróżniającego charakteru znaków towarowych tworzonych przez wygląd samego towaru nie różnią się od kryteriów stosowanych do innych kategorii znaków (zob. ww. w pkt 31 wyrok Oszlifowana obudowa silnika elektrycznego i przedstawienie ścianek szlifu w kolorze zielonym, EU:T:2010:507, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo).

               34

               Jednakże przy stosowaniu tych kryteriów należy uwzględnić okoliczność, że sposób postrzegania znaku towarowego przez właściwy krąg odbiorców niekoniecznie będzie taki sam w przypadku trójwymiarowego znaku towarowego, który odpowiada wyglądowi zewnętrznemu samego towaru, jak w przypadku znaku słownego lub graficznego, którym jest oznaczenie niemające związku z wyglądem oznaczonych nim towarów. W braku bowiem elementów graficznych lub tekstowych przeciętni konsumenci nie mają w zwyczaju wyciągać wniosków na temat pochodzenia towarów na podstawie ich kształtu czy kształtu ich opakowania i dlatego ustalenie istnienia charakteru odróżniającego w przypadku znaku trójwymiarowego może okazać się trudniejsze niż w przypadku znaku słownego czy graficznego (zob. ww. w pkt 31 wyrok Oszlifowana obudowa silnika elektrycznego i przedstawienie ścianek szlifu w kolorze zielonym, EU:T:2010:507, pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo).

               35

               Ponadto zgodnie z orzecznictwem im bardziej kształt, o którego rejestrację w charakterze znaku towarowego wystąpiono, przypomina najbardziej prawdopodobny kształt, który przybierze dany towar, tym bardziej prawdopodobne jest, że ów kształt pozbawiony będzie charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009. W tych okolicznościach tylko znak, który w sposób znaczący odbiega od normy lub zwyczajów branżowych i z tego względu może pełnić podstawową funkcję wskazywania pochodzenia, nie jest pozbawiony charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 (zob. ww. w pkt 31 wyrok Oszlifowana obudowa silnika elektrycznego i przedstawienie ścianek szlifu w kolorze zielonym, EU:T:2010:507, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo).

               36

               Powyższe uwagi należy uwzględnić przy analizie argumentów skarżącej.

               37

               Co się tyczy właściwego kręgu odbiorców, Izba Odwoławcza słusznie uznała, że chodzi tu o odbiorców wyspecjalizowanych (pkt 11 zaskarżonej decyzji). Skarżąca, zgadzając się z tą analizą, wywiodła z tego, że właściwym kręgiem odbiorców są zatem odbiorcy profesjonalni, co jedynie częściowo jest prawdą. Ze względu na to, że – jak zresztą przyznaje sama skarżąca – związek wspomnianych odbiorców z omawianą tu dziedziną może ogólnie wskazywać na osoby, „które interesują się nią w sposób istotny”, może się zdarzyć, że w danym wypadku – wbrew znaczeniu nadanemu tym ostatnim słowom przez skarżącą – wykroczy on poza ramy ściśle profesjonalne.

               38

               Poczyniwszy powyższe sprostowanie należy zauważyć, że strony zgodnie dochodzą słusznego wniosku, iż właściwy krąg odbiorców składa się z odbiorców wyspecjalizowanych, a więc wysoki poziom uwagi, jaki wykazują wspomniani odbiorcy względem oznaczenia trójwymiarowego takiego jak omawiane oznaczenie, przejawia się w szczególności w tym, że „będą oni zwracali uwagę na techniczne właściwości takiego systemu zamknięcia (odpowiednio – na jakość materiału i jakość konstrukcji)” (pkt 11 zaskarżonej decyzji).

               39

               Skarżąca jednak uważa, że z uwagi na ten wysoki poziom uwagi wykazywanej przez właściwy krąg odbiorców właściwości napinacza stanowiącego przedmiot oznaczenia trójwymiarowego, o którego rejestrację w charakterze znaku towarowego wniesiono, a mianowicie, w szczególności, wyeksponowana zębatka i centralne nacięcie w trzonie umocowania, nie mogą zostać niedostrzeżone i w rezultacie nadają wspomnianemu znakowi charakter odróżniający, co znajduje potwierdzenie w wynikach sondażu. Zarzuca ona Izbie Odwoławczej, że ta nie przedstawiła żadnego konkretnego argumentu, który mógłby uzasadnić odmowę rejestracji zgłoszonego znaku towarowego.

               40

               Z kolei Izba Odwoławcza stwierdziła, że właśnie ze względu na swój zaakcentowany w pkt 38 powyżej wysoki poziom uwagi właściwy krąg odbiorców będzie postrzegał omawiane elementy funkcjonalne przede wszystkim jako rozwiązania techniczne służące połączeniu lub zatrzaśnięciu elementów muru lub betonowych części. Ponieważ owe elementy techniczne są obecne w innych napinaczach, niewielkie różnice wykazywane przez omawiany napinacz w stosunku do innych modeli nie pozwalają zdaniem Izby Odwoławczej na postrzeganie zgłoszonego znaku trójwymiarowego jako wyrazu niepowtarzalnej i wybijającej się ponad przeciętność koncepcji.

               41

               Należy podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 35 powyżej w dziedzinie trójwymiarowych znaków towarowych charakteru odróżniającego nie są pozbawione jedynie te znaki, które w sposób znaczący odbiegają od normy lub zwyczajów branżowych i z tego względu mogą pełnić swoją podstawową funkcję wskazywania pochodzenia.

               42

               Powyższa analiza zachowuje swoją aktualność, także gdy rozpatrywanym kręgiem odbiorców są odbiorcy wyspecjalizowani [zob. w odniesieniu do ograniczonej grupy konsumentów w kontekście mikrofonów wyrok z dnia 12 września 2007 r., Neumann/OHIM (Kształt główki mikrofonu), T‑358/04, Zb.Orz., EU:T:2007:263, pkt 46; w kontekście markiz i zadaszeń – wyrok z dnia 17 grudnia 2008 r., Somm/OHIM (Ocieniające zadaszenie), T‑351/07, EU:T:2008:591, pkt 29; w kontekście luksusowych zegarków i tarczy luksusowych zegarków – wyrok z dnia 14 września 2009 r., Lange Uhren/OHIM (Pola geometryczne na tarczy zegarka), T‑152/07, EU:T:2009:324, pkt 87].

               43

               To właśnie właściwe zastosowanie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 zadecydowało o tym, że Izba Odwoławcza wskazała na brak niepowtarzalnej i wybijającej się ponad przeciętność koncepcji przedstawionego napinacza, ponieważ wykazywał on jedynie niewielkie różnice w stosunku do innych towarów tego rodzaju. Omawiany napinacz nie wydaje się bowiem posiadać w niniejszym wypadku na tyle niezwykłego charakteru, by można było stwierdzić, że już samo jego trójwymiarowe przedstawienie pozwala postrzegać zgłoszony znak towarowy jako samoistnie zdolny do odróżniania oznaczonych nim towarów od towarów konkurencji.

               44

               Jeżeli skarżąca zarzuca Izbie Odwoławczej, że ta nie przedstawiła żadnego konkretnego argumentu na poparcie powyższego twierdzenia, to zarzut ten jest bezpodstawny. W tym zakresie z zaskarżonej decyzji wynika, że Izba Odwoławcza przeanalizowała przykłady napinaczy produkowanych przez konkurentów skarżącej, odnotowując, że pozwalały one wyłącznie na ustalenie, iż szczypce mogły „mieć funkcjonalną budowę, czy wręcz być odmienne pod względem estetycznym”, jednak „te warianty towaru” nie prowadziły do ustalenia „funkcji znaku towarowego w wywieranym przez nie całościowym wrażeniu” (pkt 17 zaskarżonej decyzji). Słusznie zwróciła ona uwagę skarżącej, że nie wystarczy, by odbiorcy mogli rozpoznać różnice między poszczególnymi napinaczami, co jest w istocie w zasięgu możliwości odbiorców wyspecjalizowanych, takich jak w niniejszym wypadku, ale że muszą być oni w stanie postrzegać przedstawiony przez skarżącą wariant napinacza jako „tak istotny [że wspomniani odbiorcy] dostrzegą w nim wskazanie pochodzenia” (pkt 18 zaskarżonej decyzji). Tymczasem jak trafnie wskazała Izba Odwoławcza, różnice prezentowane przez omawiany napinacz, choć dostrzegalne, jawią się jednak jako zwykłe warianty realizacji napinaczy. Powyższe właściwości nie są zatem w stanie indywidualizować rozpatrywanego towaru i wskazywać samodzielnie określonego pochodzenia handlowego.

               45

               Co się tyczy wreszcie mocy dowodowej przedstawionego przez skarżącą w toku postępowania przed OHIM sondażu w zakresie ustalenia charakteru odróżniającego omawianego oznaczenia trójwymiarowego, należy podkreślić, że Izba Odwoławcza prawidłowo wskazała, iż został on przeprowadzony wśród wyspecjalizowanych odbiorców niemieckojęzycznych, a nie wśród wyspecjalizowanych odbiorców z Unii Europejskiej, którzy stanowią właściwy krąg odbiorców w niniejszej sprawie. W istocie nawet jeżeli chodzi tu o zgłoszenie trójwymiarowego wspólnotowego znaku towarowego, który nie wymaga znajomości języka, aby mógł być „odczytany” – na co słusznie zwraca uwagę skarżąca – to wciąż pozostaje faktem, że wyspecjalizowani odbiorcy niemieckojęzyczni są bardziej zapoznani z towarami sprzedawanymi przez firmy niemieckie lub austriackie, a zatem naturalnie skłonni do częstszego przytaczania ich nazwy w badaniach opinii publicznej, czego nie można powiedzieć o wyspecjalizowanych odbiorcach z Unii rozpatrywanych jako ogół.

               46

               Co więcej, skarżąca, powołując się na wyniki wspomnianego sondażu, podniosła przed Izbą Odwoławczą (pkt 6 tiret czwarte zaskarżonej decyzji), że „duży procent niemieckich wyspecjalizowanych odbiorców” rozpoznawał producenta trójwymiarowego kształtu, o którego rejestrację w charakterze znaku towarowego wniesiono. Otóż charakter odróżniający musi być postrzegany jako taki przez ogół właściwego kręgu odbiorców (a mianowicie przez właściwy krąg odbiorców w Unii). Z powyższego wynika, że Izba Odwoławcza prawidłowo odrzuciła ten sondaż jako niepozwalający na podważenie jej wniosku co do braku charakteru odróżniającego omawianego oznaczenia trójwymiarowego.

               47

               W zakresie, w jakim skarżąca powołuje się na wyniki tego sondażu jako wykazujące, że z punktu widzenia właściwego kręgu odbiorców wspomniane oznaczenie ma charakter odróżniający w odniesieniu do już sprzedawanego przez nią towaru, który oznaczenie to reprezentuje, należałoby wskazać, że taki argument ma związek z charakterem odróżniającym uzyskanym w następstwie używana zgłoszonego znaku towarowego. A zatem Izba Odwoławcza mogła, nie naruszając prawa, przypomnieć, że taki dowód nie mógł prowadzić do wykluczenia zastosowania przez OHIM bezwzględnej podstawy odmowy rejestracji w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 [zob. podobnie wyrok z dnia 7 lutego 2002 r., Mag Instrument/OHIM (Kształt latarek), T‑88/00, Rec., EU:T:2002:28, pkt 39] i mógłby być wzięty pod uwagę jedynie w ramach stosowania art. 7 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia, na który skarżąca nie powołała się na żadnym etapie postępowania.

               48

               Z powyższego wynika, że Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła, iż omawiany trójwymiarowy znak towarowy jest pozbawiony charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 dla wszystkich rozpatrywanych towarów.

               49

               W konsekwencji zarzut pierwszy należy oddalić.

         W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia art. 7 ust. 1 lit. e) rozporządzenia nr 207/2009

               50

               Należy stwierdzić, że w pkt 23 zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza, reasumując tę decyzję, jedynie posiłkowo wspomniała o tym, że ekspert miał także możliwość odrzucenia zgłoszenia znaku towarowego skarżącej na podstawie art. 7 ust. 1 lit. e) ppkt (i) i (ii) rozporządzenia nr 207/2009, którego to przepisu jednak ekspert nie zastosował. Już z samego brzmienia tego punktu wynika bowiem, że ze względów ekonomiki procesowej Izba Odwoławcza zrezygnowała z przekazania sprawy ekspertowi celem wydania dodatkowej decyzji, zważywszy, że zgłoszenie musiało „tak czy inaczej zostać odrzucone na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009” – której to oceny zgodność z prawem została potwierdzona w pkt 30–48 powyżej.

               51

               A zatem z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie została wydana na podstawie art. 7 ust. 1 lit. e) ppkt (i) i (ii) rozporządzenia 207/2009, co przypomniał OHIM w swojej odpowiedzi na skargę, zarzut dotyczący naruszenia tego przepisu pozostaje całkowicie bez wpływu na zgodność z prawem wspomnianej decyzji.

               52

               Z tych samych względów nie został naruszony art. 75 rozporządzenia nr 207/2009, zgodnie z którym decyzje OHIM zawierają określenie przyczyn, na których są oparte. Ponieważ chodziło o element, na którym Izba Odwoławcza z urzędu zdecydowała nie opierać swojej decyzji, ewidentnie nie było potrzeby podjęcia konsultacji ze skarżącą.

               53

               Z powyższego wynika, że należy oddalić zarzut drugi.

               54

               W rezultacie, bez konieczności wypowiadania się w przedmiocie dopuszczalności dokumentu przedstawionego przez skarżącą na rozprawie, niniejszą skargę należy oddalić w całości.

         W przedmiocie kosztów

               55

               Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.

               56

               Ponieważ skarżąca przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniem OHIM – obciążyć ją kosztami postępowania.

               Z powyższych względów
               SĄD (ósma izba)
               orzeka, co następuje:

                           1)

                           Skarga zostaje oddalona.

                           2)

                           Peri GmbH zostaje obciążona kosztami postępowania.

                           Gratsias

                           Kancheva

                           Wetter

                     Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 25 września 2014 r.
                     Podpisy

            (
            *1
         )	Język postępowania: niemiecki.


Wyrok Sądu pierwszej instancji (druga izba) z dnia 15 stycznia 2003 r. # Institut de l'audiovisuel et des télécommunications en Europe (IDATE) przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Klauzula arbitrażowa. # Sprawa T-171/01.


Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 15 marca 1984 r. # Tradax Graanhandel BV przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. # Sprawa 64/82.