				|

		52014PC0721

			Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL li tawtorizza lill-Awstrija, il-Belġju u l-Polonja biex jirratifikaw, jew jaderixxu ma’, il-Konvenzjoni ta' Budapest dwar il-Kuntratt tat-Trasport ta' Merkanzija permezz ta' Passaġġi fuq l-Ilma Interni (CMNI) /* COM/2014/0721 final - 2014/0345 (NLE) */

			   	MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI
1.           IL-KUNTEST TAL-PROPOSTA
Il-Kummissjoni tipproponi li l-Kunsill
jawtorizza lill-Awstrija u l-Polonja biex jirratifikaw, jew jaderixxu ma’,
il-Konvenzjoni ta' Budapest dwar il-Kuntratt tat-Trasport ta' Merkanzija
permezz ta' Passaġġi fuq l-Ilma Interni (CMNI)(il-“Konvenzjoni ta’
Budapest”). Il-Konvenzjoni ta’ Budapest ġiet adottata mill-Konferenza
Diplomatika organizzata b’mod konġunt mill-Kummissjoni Ċentrali
għan-Navigazzjoni fuq ir-Rhine u l-Kummissjoni tad-Danubju bil-kollaborazzjoni
tal-Kummissjoni Ekonomika tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ewropa.
Il-Konvenzjoni ta’ Budapest, li daħlet
fis-seħħ fl-1 ta’ April 2005, uriet li kienet ta’
suċċess kbir u tikkontribwixxi għas-suq intern fil-qasam
tat-trasport. Din id-Direttiva hija maħsuba biex tarmonizza standards
tan-navigazzjoni interna u kuntrattwali fost il-pajjiżi Ewropej.
Ħdax-il Stat Membru tal-Unjoni, jiġifieri l-Belġju[1], il-Bulgarija,
il-Kroazja, ir-Repubblika Ċeka, Franza, il-Ġermanja, l-Ungerija,
il-Lussemburgu, il-Pajjiżi l-Baxxi, ir-Rumanija, is-Slovakkja diġà
huma Partijiet Kontraenti għal din il-Konvenzjoni. Ċipru,
id-Danimarka, l-Estonja, il-Finlandja, il-Greċja, l-Irlanda, l-Italja,
il-Latvja, il-Litwanja, Malta, il-Portugall, is-Slovenja, Spanja, l-Isvezja u
r-Renju Unit indikaw lill-Kummissjoni li ma għandhomx passaġġi
fuq l-ilma interni koperti mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’
Budapest.
L-Awstrija u l-Polonja esprimew diversi drabi
l-interess tagħhom biex isiru partijiet għall-Konvenzjoni; il-parteċipazzjoni
tagħhom se trawwem implimentazzjoni wiesgħa ta’ dan l-istrument
legali b’benefiċċji għaċ-ċittadini u n-negozji.
2.           IR-RIŻULTATI
TAL-KONSULTAZZJONIJIET MAL-PARTIJIET INTERESSATI U L-VALUTAZZJONIJIET
TAL-IMPATT
Il-kwistjoni tal-adeżjoni tal-Awstrija u
tal-Polonja għall-Konvenzjoni ta’ Budapest ġiet diskussa diversi
drabi fil-laqgħat tal-Grupp ta’ Ħidma dwar Materji ta’ Dritt
Ċivili (Kwistjonijiet Ġenerali).
Anki dawk l-Istati Membri li ma għandhomx
il-ħsieb li jsiru parti għall-Konvenzjoni jappoġġaw
l-inizjattiva tal-Kummissjoni maħsuba biex jippermettu lill-Awstrija u
l-Polonja biex jirratifikaw jew jaċċedu għall-Konvenzjoni ta’
Budapest.
Din il-proposta ġiet ukoll promossa b'mod
qawwi mill-Assoċjazzjonijiet Ewropej li jirrappreżentaw lill-industrija
tan-navigazzjoni interna (European Barge Union u IVR-International Association
għar-rappreżentazzjoni tal-interessi reċiproki
tat-tbaħħir intern u tal-assigurazzjoni u għaż-żamma
tar-reġistru ta’ bastimenti interni fl-Ewropa).
3.           ELEMENTI LEGALI TAL-PROPOSTA
L-Artikolu 29 tal-Konvenzjoni ta’
Budapest fih dispożizzjonijiet dwar l-għażla tal-liġi
mill-partijiet għal kuntratt ta’ trasport li jaqgħu taħt
il-Konvenzjoni. Dawk id-dispożizzjonijiet jaffettwaw ir-regoli stabbiliti
fir-Regolament (KE) Nru 593/2008 dwar il-liġi applikabbli
għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali (Ruma I)[2]. Għalhekk,
il-Konvenzjoni ta’ Budapest hija ftehim li jaqa' parzjalment fil-kompetenza
esklussiva tal-Unjoni Ewropea. L-Istati Membri ma jistgħux jirratifikaw
jew jaċċedu għalih mingħajr awtorizzazzjoni tal-Unjoni
(Artikolu 2(1) TFUE).
Il-Kummissjoni tosserva li l-Belġju
rratifika l-Konvenzjoni ta’ Budapest fil-5 ta’ Awwissu 2008,
wara l-adozzjoni u d-dħul fis-seħħ tar-Regolament Ruma I
fl-24 ta’ Lulju 2008. Għalhekk huwa meħtieġ li
tiġi indirizzata l-awtorizzazzjoni tal-Unjoni lejn il-Belġju ukoll,
sabiex tirrettifika din is-sitwazzjoni illegali.
Il-Kummissjoni tinnota wkoll li xi Stati
Membri biss urew interess li jkunu parti għall-Konvenzjoni. Stati Membri
oħra ma jikkunsidrawx lilhom infushom bħala kkonċernati
minħabba li jqisu li ma għandhomx passaġġi fuq l-ilma
interni li huma koperti mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’
Budapest. Barra minn hekk, il-Konvenzjoni ma tipprovdix għall-possibbiltà
li l-Unjoni ssir Parti u, f’kull każ, f’dan l-istadju l-Kummissjoni ma
għandhiex l-intenzjoni li tipproponi li tapprova li l-Unjoni tintrabat
bil-Konvenzjoni b’xi mod ieħor.
Ma hemm l-ebda definizzjoni uniformi ta’
passaġġi fuq l-ilma interni fil-leġiżlazzjoni tal-UE dwar
in-navigazzjoni interna. Il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ xi direttivi jew
regolamenti fir-rigward ta’ passaġġi fuq l-ilma huwa rregolat b’mod
differenti minn kull att legali. Pereżempju, id-Direttiva 2006/87/KE dwar
rekwiżiti tekniċi għal bastimenti tal-passaġġi fuq
l-ilma interni[3]
fiha lista tal-passaġġi li għalihom tapplika d-Direttiva
(l-Anness I). Din il-lista hija bbażata fuq notifiki mingħand
l-Istati Membri li jiddikjaraw fejn id-Direttiva għandha tkun applikabbli
fit-territorji tagħhom. Min-naħa l-oħra, id-Direttiva 96/50/KE
dwar l-armonizzazzjoni tal-kondizzjonijiet għall-akkwist
taċ-ċertifikati nazzjonali tas-sidien tad-dgħajjes
għat-trasport ta’ merkanzija u passiġġieri permezz ta’
passaġġi tal-ilma interni fil-Komunità[4]
għandha sistema differenti sabiex jiġi stabbilit liema
passaġġi navigabbli huma koperti mill-kamp ta’ applikazzjoni
tad-direttiva. Fil-prinċipju d-direttiva tapplika
għall-passaġġi kollha tal-ilma fl-UE bl-eżenzjoni tar-Rhine
u passaġġi oħra tal-ilma msemmija fl-Anness II
tad-Direttiva 91/672/KEE.
L-Unjoni tista’, b’mod eċċezzjonali,
tawtorizza lil Stat Membru wieħed jew aktar li jkun parti fil-Konvenzjoni.
F’dan il-każ, kompetenza esklużiva hija limitata għal
dispożizzjoni waħda, u l-awtorizzazzjoni ma tkunx tikkostitwixxi
ostaklu għall-implimentazzjoni tal-politika esterna tal-Unjoni dwar
il-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili u kummerċjali.
It-talba tal-Awstrija u tal-Polonja hija b’mod partikolari
ġġustifikata minn Stati Membri minħabba li Stati Membri
oħra saru parti għall-Konvenzjoni qabel ma ġie adottat
ir-Regolament (KE) Nru 593/2008. Din l-awtorizzazzjoni għandha tkun
bla preġudizzju għall-kompetenza esklużiva tal-Unjoni, u
tipprova tindirizza sitwazzjoni speċifika ħafna.
Id-Deċiżjoni tal-Kunsill
għalhekk hija indirizzata biss lejn l-Awstrija, il-Belġju u
l-Polonja.
Skont l-Artikolu 30 tal-Konvenzjoni ta’
Budapest, l-Istati kontraenti għandhom il-possibbiltà li jagħmlu
dikjarazzjonijiet dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni. L-Istati
Membri kkonċernati jistgħu, meta jaderixxu mal-Konvenzjoni,
jagħmlu d-dikjarazzjonijiet kollha xierqa permessi taħt
id-dispożizzjonijiet tagħha, li huma jħossu li huma
meħtieġa. It-test ta’ dawn id-dikjarazzjonijiet għandu jkun
mehmuż mad-Deċiżjoni tal-Kunsill. […]
2014/0345 (NLE)
Proposta għal
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
li tawtorizza lill-Awstrija, il-Belġju u
l-Polonja biex jirratifikaw, jew jaderixxu ma’, il-Konvenzjoni ta' Budapest
dwar il-Kuntratt tat-Trasport ta' Merkanzija permezz ta' Passaġġi fuq
l-Ilma Interni (CMNI)
IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar
il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 2(1) u
81(2), flimkien mal-punt (a) tal-Artikolu 218(6) tiegħu,
Wara li kkunsidra l-proposta mill-Kummissjoni
Ewropea,
Wara ;li kkunsidra l-kunsens tal-Parlament
Ewropew,
Billi:
(1)       L-Unjoni qed taħdem lejn l-istabbiliment ta' qasam
ġudizzjarju komuni bbażat fuq il-prinċipju ta' rikonoxximent
reċiproku ta' deċiżjonijiet ġudizzjarji.
(2)       Il-Konvenzjoni ta’ Budapest
dwar il-kuntratt tat-trasport ta’ merkanzija permezz ta’ passaġġi fuq
l-ilma interni (CMNI) (minn hawn ’il quddiem “il-Konvenzjoni ta’ Budapest”)
hija strument siewi biex jiġi promoss it-tbaħħir intern madwar
l-Ewropa.
(3)       L-Unjoni għandha
kompetenza esklussiva mill-inqas fir-rigward tal- Artikolu 29
tal-Konvenzjoni ta’ Budapest dwar il-Kuntratt għat-Trasport ta’ Merkanzija
permezz ta’ Passaġġi fuq l-Ilma Interni (CMNI) sa fejn dawn
id-dispożizzjonijiet jaffettwaw ir-regoli stabbiliti fir-Regolament
(KE) Nru 593/2008 dwar il-liġi applikabbli
għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali (Ruma I)[5].
(4)       Il-Konvenzjoni ta' Budapest
mhijiex miftuħa għall-parteċipazzjoni ta’ organizzazzjonijiet
ta' integrazzjoni ekonomika reġjonali. Konsegwentement, l-Unjoni mhix
f'pożizzjoni li ssir Parti Kontraenti għall-Konvenzjoni ta' Budapest.
(5)       L-Istati Membri li
għandhom passaġġi tal-ilma interni navigabbli li jaqgħu
fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Budapest għandhom
għaldaqstant jiġu awtorizzati biex jirratifikaw jew jaċċedu
għall-Konvenzjoni.
(6)       Ħdax-il Stat Membru
tal-Unjoni, jiġifieri l-Belġju, il-Bulgarija, il-Kroazja,
ir-Repubblika Ċeka, Franza, il-Ġermanja, l-Ungerija, il-Lussemburgu,
il-Pajjiżi l-Baxxi, ir-Rumanija, is-Slovakkja diġà huma Partijiet
Kontraenti għal din il-Konvenzjoni.
(7)       Il-Belġju rratifika
l-Konvenzjoni fil-5 ta’ Awwissu 2008, għalhekk wara
l-adozzjoni tar-Regolament Ruma I. Huwa għalhekk meħtieġ li
l-Kunsill jawtorizza ex post lill-Belġju biex jirratifika
l-Konvenzjoni ta’ Budapest.
(8)       L-Awstrija u l-Polonja, li
għandhom passaġġi tal-ilma interni navigabbli li jaqgħu
fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Budapest, esprimew l-interess
tagħhom biex isiru Partijiet Kontraenti.
(9)       L-Istati Membri li
jifdal tal-Unjoni indikaw li ma għandhomx passaġġi fuq l-ilma
interni koperti mill-Konvenzjoni ta’ Budapest u ma għandhomx interess li
jirratifikaw jew jaderixxu mal-Konvenzjoni.
(10)      Il-Konvenzjoni ta' Budapest
tagħti l-possibbiltà lill-Istati Kontraenti li jagħmlu
dikjarazzjonijiet rigward il-kamp ta' applikazzjoni tal-Konvenzjoni.
Għaldaqstant, l-Awstrija u l-Polonja, meta jaderixxu mal-Konvenzjoni,
għandhom jagħmlu d-dikjarazzjonijiet kollha xierqa permessi
bid-dispożizzjonijiet tagħha, li huma jħossu li huma meħtieġa.
It-test ta’ dawn id-dikjarazzjonijiet għandu jkun mehmuż ma' din
id-Deċiżjoni.
(11)     Ir-Renju Unit u l-Irlanda huma
marbutin bir-Regolament (KE) Nru 593/2008
tas-17 ta’ Ġunju 2008 dwar il-liġi applikabbli
għall-obbligi kuntrattwali (Ruma I) u għalhek qed jieħdu
sehem fl-adozzjoni ta’ din id-Deċiżjoni.
(12)     F'konformità
mal-Artikoli 1 u 2 tal-Protokoll Nru 22 dwar il-pożizzjoni
tad-Danimarka, anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u mat-Trattat dwar
il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, id-Danimarka mhijiex qed tieħu sehem
fl-adozzjoni ta' din id-Deċiżjoni u mhijiex marbuta biha jew
suġġetta għall-applikazzjoni tagħha.
ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:
Artikolu 1
1. Il-Kunsill b’dan jawtorizza lill-Awstrija,
il-Belġju u l-Polonja biex jirratifikaw, jew jaderixxu ma’, il-Konvenzjoni
ta’ Budapest dwar il-kuntratt tat-trasport ta’ merkanzija permezz ta’
passaġġi fuq l-ilma interni (CMNI), suġġetti
għall-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 2.
2. It-test tal-Konvenzjoni jinsab
fl-Anness I ta’ din id-Deċiżjoni.
Artikolu 2
Il-Kunsill b’dan jawtorizza l-Awstrija u
l-Polonja li jagħmlu d-dikjarazzjonijiet xierqa li huma permessi skont
id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni meta jirratifikaw jew jaderixxu
għall-Konvenzjoni ta’ Budapest.
Din id-Deċiżjoni hija indirizzata
lill-Awstrija, il-Belġju u l-Polonja.
Magħmul fi Brussell,
                                                                       Għall-Kunsill
                                                                       Il-President
[1]               Skont il-websajt tal-UNECE, il-Belġju rratifika
l-Konvenzjoni ta’ Budapest fil-5 ta’ Awwissu 2008, wara
d-dħul fis-seħħ tar-Regolament (KE) Nru 593/2008 dwar
il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali
(Ruma I).
[2]               ĠU L 177, 4.7.2008, p. 6.
[3]               ĠU L 389, 30.12.2006, p. 1-260.
[4]               ĠU L 235, 17.9.1996, p. 31–38
[5]               ĠU L 177, 4.7.2008, p. 6.
Il-Konvenzjoni ta' Budapest dwar
il-Kuntratt tat-trasport ta' Merkanzija permezz ta' Passaġġi tal-Ilma Interni
(CMNI)
Adottata
mill-Konferenza Diplomatika Organizzata b’Mod Konġunt mis-CCNR, il-Kummissjoni
tad-Danubju u UN / ECE, li saret f’Budapest mill-25 ta’ Settembru
sat-3 ta’ Ottubru 2000.
L-Istati li huma parti
għal din il-Konvenzjoni,
Ikkunsidraw
ir-rakkomandazzjonijiet tal-Att Finali tal-Konferenza dwar is-Sigurtà u
l-Kooperazzjoni fl-Ewropa tal-1 ta’ Awwissu 1975 dwar
l-armonizzazzjoni tar-reġimi legali bil-għan li jiġi żviluppat it-trasport
mill-Istati Membri tal-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Rhine u
l-Kummissjoni tad-Danubju bil-kollaborazzjoni tal-Kummissjoni Ekonomika
tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ewropa,
Irrikonoxxew
in-neċessità u li jixtiequ jistabbilixxu bi qbil komuni ċerti regoli uniformi
li jikkonċernaw il-kuntratti għall-ġarr tal-merkanzija bil-passaġġi tal-ilma
interni:
Iddeċidew li
jikkonkludu konvenzjoni għal dan il-għan u qablu dwar dan li ġej:
IL-KAPITOLU I DISPOSIZZJONIJIET
ĠENERALI
Artikolu 1
Definizzjonijiet
F'din il- Konvenzjoni,
(1)
"Kuntratt ta’ trasport" tfisser kull
kuntratt, ta’ kull tip, li permezz tiegħu trasportatur jimpenja ruħu, fuq ħlas
ta’ merkanzija, li jittrasporta merkanzija permezz ta’ passaġġi tal-ilma
interni;
(2)
"Trasportatur" tfisser kull persuna li
hija stess jew f’isimha jkun ġie konkluż kuntratt ma’ speditur;
(3)
"Trasportatur effettiv" tfisser kull
persuna, minbarra impjegat jew aġent tat-trasportatur, li lilha tkun ġiet fdata
l-eżekuzzjoni tat-trasportazzjoni jew ta’ parti minn tali trasportazzjoni
mit-trasportatur;
(4)
"Speditur" tfisser kull persuna li hija
stess jew f’isimha jew għan-nom tagħha jkun ġie konkluż kuntratt ma’
trasportatur;
(5)
“Destinatarju” tfisser il-persuna intitolata
għall-kunsinna tal-prodotti;
(6)
“Dokument tat-trasport” tfisser dokument li juri
kuntratt ta’ trasport u l-akkwist jew it-tagħbija ta’ oġġetti minn
trasportatur, magħmul fil-forma ta’ polza ta’ kargu jew nota tal-konsenja jew
ta’ kull dokument ieħor użat fil-kummerċ;
(7)
“Merkanzija” ma tinkludix bastimenti rmunkati jew
imbuttati jew bagalji jew vetturi tal-passiġġieri; fejn il-merkanzija tkun
konsolidata f’kontejner li, fuq pallet jew fi jew fuq artikolu simili
tat-trasport jew fejn tkun ippakkjata, “merkanzija” tinkludi tali artikolu
tat-trasport jew l-imballaġġ jekk provduta mill-imbarkatur;
(8)
“Bil-miktub” tinkludi, sakemm ma jkunx miftiehem
mod ieħor bejn il-partijiet ikkonċernati, it-trażmissjoni ta’ informazzjoni
b’mezzi elettroniċi, ottiċi jew mezzi simili ta’ komunikazzjoni, inkluż, iżda
mhux limitat għal, telegramma, telex, faks, posta elettronika jew interskambju
ta’ dejta elettronika (EDI), sakemm l-informazzjoni tkun aċċessibbli biex tkun
tista’ tintuża għal referenza ulterjuri.
(9)
Il-liġi ta’ Stat applikabbli skont din il-Konvenzjoni
tfisser ir-regoli tal-liġi fis-seħħ f’dak l-Istat minbarra r-regoli tiegħu
tad-dritt internazzjonali privat.
Artikolu 2 Ambitu
tal-applikazzjoni
(10)
Din il-Konvenzjoni hija applikabbli għal kull
kuntratt ta’ trasport li permezz tiegħu l-port tat-tagħbija jew il-post
tal-akkwiżizzjoni tal-merkanzija u l-port tal-iżbark jew il-post tal-kunsinna
tal-merkanzija jkunu jinsabu f’żewġ Stati differenti li mill-inqas wieħed
minnhom ikun Stat Parti għal din il-Konvenzjoni. Jekk il-kuntratt jistipula
għażla ta’ diversi portijiet ta’ skariku jew postijiet ta’ kunsinna, port
tal-ħatt jew il-post ta’ kunsinna li l-oġġetti jkunu ġew attwalment konsenjati
għandhom jiddeterminaw l-għażla.
(11)
Din il-Konvenzjoni hija applikabbli jekk l-għan
tal-kuntratt ta’ trasport huwa l-ġarr tal-merkanzija, mingħajr trasbord, kemm
fuq passaġġi tal-ilma interni kif ukoll f’ilmijiet li għalihom japplikaw
ir-regolamenti marittimi, bil-kundizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 1,
sakemm:
(a)
tkun inħarġet polza ta’ kargu skont marittima skont
il-liġi marittima applikabbli, jew
(b)
id-distanza li se tiġi vjaġġata bl-ilma li għaliha
japplikaw ir-regoli marittimi tkun akbar.
(12)
Din il-Konvenzjoni hija applikabbli
indipendentement min-nazzjonalità, il-post ta’ reġistrazzjoni jew il-port fejn
isorġi l-bastiment jew jekk il-bastiment huwiex bastiment marittimu jew
tan-navigazzjoni interna u tkun xi tkun in-nazzjonalità, id-domiċilju,
l-uffiċċju reġistrat jew il-post ta’ residenza ta’ min iġorr, min qed jibgħat
il-merkanzija jew id-destinatarju.
KAPITOLU II
ID-DRITTIJIET U L-OBBLIGI
TAL-PARTIJIET KONTRAENTI
Artikolu 3
It-trasbord, it-trasport
u l-kunsinna tal-merkanzija
(1)
It-trasportatur jittrasporta l-merkanzija lejn
il-post tal-kunsinna fiż-żmien speċifikat u jwassalha għand id-destinatarju
fil-kundizzjoni li fiha ġiet ikkonsenjata lilu.
(2)
Sakemm ma jiġix miftiehem mod ieħor, it-trasbord u
l-kunsinna tal-merkanzija jsiru abbord il-bastiment.
(3)
It-trasportatur jiddeċiedi liema bastiment għandu
jintuża. Huwa jkun marbut, qabel u fil-bidu tal-vjaġġ, li jeżerċita d-diliġenza
dovuta sabiex jiżgura li, b’kunsiderazzjoni għall-merkanzija li għandha tiġi
ttrasportata, il-bastiment ikun fi stat li jista’ jilqa’ fuqu l-merkanzija,
ikun f’kundizzjoni tajba sabiex jivvjaġġa u jkun ekwipaġġat u mgħammar kif
preskritt mir-regolamenti fis-seħħ, kif ukoll fornut bl-awtorizzazzjonijiet
nazzjonali u internazzjonali meħtieġa għat-trasport tal-merkanzija kkonċernata.
(4)
Meta jkun ġie miftiehem li t-trasport isir permezz
ta’ bastiment speċifiku jew tip ta’ bastiment speċifiku, it-trasportatur ikun
intitolat li jgħabbi jew jittrasborda l-merkanzija, kollha jew parti minnha,
fuq bastiment ieħor jew fuq tip ta’ bastiment ieħor mingħajr il-kunsens
tal-ispeditur, biss:
(a)
f’ċirkostanzi, bħal baħar baxx, kolliżjoni jew kull
ostakolu ieħor għan-navigazzjoni, li kienu imprevedibbli fiż-żmien meta ġie
konkluż il-kuntratt tat-trasport u li fihom jeħtieġ li ssir it-tagħbija jew li
jsir it-trasbord tal-merkanzija sabiex jiġi esegwit il-kuntratt tat-trasport, u
meta t-trasportatur ma jkunx jista’ jikseb struzzjonijiet mingħand l-ispeditur
f’perjodu ta’ żmien xieraq, jew
(b)
meta dan ikun konformi mal-prattika li hija komuni
fil-port fejn jinsab il-bastiment.
(5)
Għajr kif previst mill-obbligi imposti fuq
l-ispeditur, it-trasportatur jiżgura li t-tagħbija, l-istivar u l-irbit
tal-merkanzija ma jaffettwawx is-sigurtà tal-bastiment.
6. It-trasportatur huwa intitolat li
jittrasporta l-merkanzija fuq il-gverta jew f’bastimenti miftuħa biss jekk dan
ikun ġie miftiehem mal-ispeditur, jekk dan ikun skont l-użu tal-kummerċ
partikolari jew jekk ikun mitlub mir-regolamenti statutorji.
Artikolu 4
Trasportatur effettiv
(1)
Kuntratt li jikkonforma mad-definizzjoni stabbilita
fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 1, konkluż bejn trasportatur u
trasportatur effettiv, jikkostitwixxi kuntratt tat-trasport skont it-tifsira
ta’ din il-Konvenzjoni. Għall-finijiet ta’ kuntratt bħal dan,
id-dispożizzjonijiet kollha ta’ din il-Konvenzjoni li jikkonċernaw
lill-ispeditur japplikaw għat-trasportatur, filwaqt li dawk li jikkonċernaw
lit-trasportatur japplikaw għat-trasportatur effettiv.
(2)
Meta t-trasportatur jafda l-eżekuzzjoni
tat-trasport jew parti minnha lil trasportatur effettiv, kemm jekk f’konformità
ma’ libertà skont il-kuntratt tat-trasport sabiex jagħmel dan jew le,
it-trasportatur xorta waħda jibqa’ responsabbli mit-trasport kollu skont
id-dispożizzjonijiet ta’ din il-Konvenzjoni. Id-dispożizzjonijiet kollha ta’
din il-Konvenzjoni li jirregolaw ir-responsabbiltà tat-trasportatur japplikaw
ukoll għar-responsabbiltà tat-trasportatur effettiv għat-trasport imwettaq
minnu.
(3)
Fil-każijiet kollha, it-trasportatur jinforma
lill-ispeditur meta huwa jafda l-eżekuzzjoni tat-trasport jew parti minnha lil
trasportatur effettiv.
(4)
Kull ftehim mal-ispeditur jew mad-destinatarju li
jestendi r-responsabbiltà tat-trasportatur skont id-dispożizzjonijiet ta’ din
il-Konvenzjoni jaffettwa lit-trasportatur effettiv biss sakemm huwa jkun qabel
miegħu espliċitament u bil-miktub. It-trasportatur effettiv jista' jagħmel użu
mill-oġġezzjonijiet kollha invokabbli mit-trasportatur skont il-kuntratt
tat-trasport.
(5)
Jekk u sal-punt li kemm it-trasportatur u
t-trasportatur effettiv huma responsabbli, l-obbligazzjoni tagħhom hija
konġunta u in solidum. Xejn f’dan l-artikolu ma jippreġudika kwalunkwe
dritt għal rikors bejniethom.
Artikolu 5 Il-ħin
tal-kunsinna
It-trasportatur iwassal il-merkanzija
fil-limitu ta’ żmien miftiehem fil-kuntratt tat-trasport jew, jekk ma jkun ġie
miftiehem ebda limitu ta’ żmien, fil-limitu ta’ żmien li jista’ jintalab b’mod
raġonevoli minn trasportatur diliġenti, b’kunsiderazzjoni taċ-ċirkostanzi
tal-vjaġġ u tan-navigazzjoni ħielsa.
Artikolu 6
L-obbligi tal-ispeditur
(1)
L-ispeditur jintalab iħallas l-ammonti dovuti skont
il-kuntratt tat-trasport.
(2)
L-ispeditur iforni lit-trasportatur bil-miktub,
qabel il-konsenja tal-merkanzija, bid-dettalji li ġejjin dwar il-merkanzija li
tiġi ttrasportata:
(a)
id-dimensjonijiet, in-numru jew il-piż, kif ukoll
il-fattur tal-istivar tal-merkanzija;
(b)
il-marki meħtieġa għall-identifikazzjoni
tal-merkanzija;
(c)
in-natura, il-karatteristiċi u l-proprjetajiet
tal-merkanzija;
(d)
l-istruzzjonijiet li jikkonċernaw ir-regolamenti
Doganali jew ir-regolamenti amministrattivi li japplikaw għall-merkanzija;
(e)
dettalji meħtieġa oħrajn li jridu jiddaħħlu
fid-dokument tat-trasport.
Ladarba l-merkanzija tiġi kkonsenjata, l-ispeditur
jgħaddi d-dokumenti ta’ akkumpanjament kollha meħtieġa lit-trasportatur.
(3)
Jekk in-natura tal-merkanzija titlob dan,
l-ispeditur, filwaqt li jżomm f’moħħu l-operazzjoni tat-trasport miftehma,
jippakkja l-merkanzija b’tali mod li jipprevjeni kull telf jew ħsara bejn
il-ħin li tittieħed f’idejn it-trasportatur u l-kunsinna tagħha, kif ukoll
b’tali mod li jiġi żgurat li ma tiġi kkawżata ebda ħsara lill-bastiment jew lil
xi merkanzija oħra. Skont dak li ġie miftiehem fid-dawl tat-trasport,
l-ispeditur jagħmel ukoll provvediment għal marki xierqa b’konformità
mar-regolamenti nazzjonali jew internazzjonali applikabbli jew, fin-nuqqas ta’
tali regolamenti, skont ir-regoli u l-prassi ġeneralment rikonoxxuti
fin-navigazzjoni interna.
(4)
Soġġett għall-obbligi li għandhom jiġu rrispettati
mit-trasportatur, l-ispeditur jgħabbi u jistiva l-merkanzija u jorbotha skont
il-prattika tan-navigazzjoni interna, sakemm il-kuntratt tat-trasport ma
jispeċifikax mod ieħor.
Artikolu 7
Merkanzija perikoluża u li tniġġes
(1)
Jekk tkun se tiġi ttrasportata merkanzija
perikoluża jew li tniġġes, l-ispeditur, qabel ma jikkonsenja l-merkanzija, u
b’żieda mad-dettalji msemmija fil-paragrafu 2 tal-Artikolu 6,
jgħarraf lit-trasportatur b’mod ċar u bil-miktub dwar il-periklu u r-riskji
tat-tniġġis inerenti fil-merkanzija u dwar il-prekawzjonijiet li jridu
jittieħdu.
(2)
Meta t-trasport tal-merkanzija perikoluża jew li
tniġġes ikun jeħtieġ awtorizzazzjoni, l-ispeditur jikkonsenja d-dokumenti
meħtieġa sa mhux aktar tard minn meta jikkonsenja l-merkanzija.
(3)
Meta l-kontinwazzjoni tat-trasport, tal-ħatt jew
tal-kunsinna tal-merkanzija perikoluża jew li tniġġes tkun impossibbli minħabba
n-nuqqas ta’ awtorizzazzjoni amministrattiva, l-ispeditur jerfa’ l-ispejjeż
għar-ritorn tal-merkanzija lejn il-port tat-tagħbija jew post qrib tiegħu, fejn
il-merkanzija tkun tista’ tinħatt u tiġi kkunsinjata jew eliminata.
(4)
F’każ ta’ periklu immedjat għall-ħajja,
għall-proprjetà jew għall-ambjent, it-trasportatur ikun intitolat li jħott
il-merkanzija, li jrendiha f’waħda mhux perikoluża jew, diment li tali miżura
ma tkunx sproporzjonata għall-periklu li tirrappreżenta, li jeqridha, anki
jekk, qabel tkun ittieħdet f’idejh, huwa jkun ġie informat jew kien mgħarraf
b’mezzi oħrajn bin-natura tal-periklu jew bir-riskji tat-tniġġis inerenti
fil-merkanzija.
(5)
Meta t-trasportatur ikun intitolat li jieħu
l-miżuri msemmija fil-paragrafi 3 jew 4 ta’ hawn fuq, huwa jista’ jitlob
kumpens għall-ħsara.
Artikolu 8
Ir-responsabbiltà tal-ispeditur
(1)
L-ispeditur, anki jekk ma tiġi attribwita ebda ħtija
lilu, jinżamm responsabbli għall-ħsara u l-ispejjeż kollha mġarrba
mit-trasportatur jew mit-trasportatur effettiv minħabba li:
(a)
id-dettalji jew l-informazzjoni msemmija
fil-paragrafu 2 tal-Artikolu 6 jew fil-paragrafu 1
tal-Artikolu 7, huma neqsin, mhux preċiżi jew inkompleti;
(b)
il-merkanzija perikoluża jew li tniġġes mhijiex
immarkata jew ittikkettjata skont ir-regolamenti nazzjonali jew internazzjonali
applikabbli jew, fin-nuqqas ta’ tali regolamenti, skont ir-regoli u l-prassi
ġeneralment rikonoxxuti fin-navigazzjoni interna;
(c)
id-dokumenti ta’ akkumpanjament meħtieġa huma
neqsin, mhux preċiżi jew inkompleti.
It-trasportatur ma jistax japprofitta ruħu
mir-responsabbiltà tal-ispeditur jekk jiġi pprovat li l-ħtija hija attribwibbli
lit-trasportatur innifsu, lill-impjegati tiegħu jew lill-aġenti tiegħu.
L-istess japplika għat-trasportatur effettiv.
(2)
L-ispeditur jinżamm responsabbli għall-atti u
l-omissjonijiet tal-persuni li jagħmel użu mis-servizzi tagħhom sabiex iwettaq
il-kompiti u jissodisfa l-obbligi msemmija fl-Artikoli 6 u 7, meta tali
persuni jkunu qegħdin jaġixxu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-impjieg tagħhom,
daqslikieku tali atti jew omissjonijiet kienu tiegħu stess.
Artikolu 9
It-terminazzjoni
tal-kuntratt tat-trasport mit-trasportatur
(1)
It-trasportatur jista’ jittermina l-kuntratt
tat-trasport jekk l-ispeditur ikun naqas milli jwettaq l-obbligi stabbiliti
fil-paragrafu 2 tal-Artikolu 6 jew fil-paragrafi 1 u 2
tal-Artikolu 7.
(2)
Jekk it-trasportatur jagħmel użu mid-dritt ta’
terminazzjoni tiegħu, huwa jista’ jħott il-merkanzija għas-spejjeż
tal-ispeditur u, b’mod fakultattiv, jista’ jitlob il-ħlas ta’ kwalunkwe wieħed
mill-ammonti li ġejjin:
(a)
terz tal-imposta miftehma jew
(b)
minbarra kwalunkwe kontrostallija, kumpens ugwali
għall-ammont tal-ispejjeż imġarrba u t-telf ikkawżat, kif ukoll, jekk il-vjaġġ
ikun diġà beda, imposta proporzjonali għall-parti tal-vjaġġ li diġà saret.
Artikolu 10
Il-kunsinna tal-merkanzija
(1)
Minkejja l-obbligu tal-ispeditur skont
il-paragrafu 1 tal-Artikolu 6, id-destinatarju li, wara l-wasla
tal-merkanzija fil-post tal-kunsinna, jitlob il-kunsinna tagħha, skont
il-kuntratt tat-trasport, ikun responsabbli mill-merkanzija u minn imposti
oħrajn dovuti fuq il-merkanzija, kif ukoll mill-kontribuzzjoni tiegħu għal
kwalunkwe medja ġenerali. Fin-nuqqas ta’ dokument tat-trasport, jew jekk dak
id-dokument ma jkunx ġie ppreżentat, il-kunsinnatarju jkun responsabbli
għall-merkanzija miftehma ma’ min jibgħat il-merkanzija meta dan jikkorrispondi
mal-prattika fis-suq.
(2)
It-tqegħid tal-merkanzija għad-dispożizzjoni
tad-destinatarju skont il-kuntratt tat-trasport, skont l-użu tal-kummerċ
partikolari jew skont ir-regolamenti statutorji applikabbli fil-port tal-iżbark
jitqies bħala kunsinna. Il-konsenja tal-merkanzija imposta fuq l-awtorità jew
fuq parti terza titqies ukoll bħala kunsinna.
KAPITOLU III
DOKUMENTI TAT-TRASPORT
Artikolu 11
In-natura u l-kontenut
(1)
Għal kull trasportazzjoni ta’ merkanzija rregolata
minn din il-Konvenzjoni, it-trasportatur joħroġ dokument tat-trasport; huwa
joħroġ polza ta’ kargu biss b'talba tal-ispeditur u jekk dan ikun ġie miftiehem
minn qabel it-tagħbija tal-merkanzija jew qabel it-trasbord tagħha
għat-trasport. In-nuqqas ta’ dokument tat-trasport jew il-fatt li tali dokument
ikun inkomplet ma jaffettwax il-validità tal-kuntratt tat-trasport.
(2)
Il-kopja oriġinali tad-dokument tat-trasport tiġi
ffirmata mit-trasportatur, mill-kaptan tal-bastiment jew minn persuna
awtorizzata mit-trasportatur. It-trasportatur jista’ jitlob lill-ispeditur
sabiex jikkontrafirma d-dokument oriġinali jew kopja tiegħu. Il-firma tista’
tkun bil-miktub, stampata f’faks, perforata, ittimbrata, f’simboli jew magħmula
bi kwalunkwe mezz mekkaniku jew elettroniku ieħor, jekk dan ma jkunx ipprojbit
mil-liġi tal-Istat fejn ikun inħareġ id-dokument tat-trasport.
(3)
Id-dokument tat-trasport ikun evidenza prima
facie, ħlief jekk tinġieb prova kuntrarja, tal-konklużjoni u l-kontenut
tal-kuntratt tat-trasport u tat-trasbord tal-merkanzija mit-trasportatur. B’mod
partikolari, dan id-dokument jipprovdi bażi għall-preżunzjoni li l-merkanzija
ġiet ittrasbordata għat-trasport kif ġie deskritt fid-dokument tat-trasport.
(4)
Meta d-dokument tat-trasport ikun polza ta’ kargu,
dan biss jiddetermina r-relazzjonijiet bejn it-trasportatur u d-destinatarju.
Il-kundizzjonijiet tal-kuntratt tat-trasport ikomplu jiddeterminaw
ir-relazzjonijiet bejn it-trasportatur u l-ispeditur.
(5)
Minbarra d-denominazzjoni tiegħu, id-dokument
tat-trasport jinkludi d-dettalji li ġejjin:
(a)
l-isem, id-domiċilju, l-uffiċċju rreġistrat jew
il-post tar-residenza tat-trasportatur u tal-ispeditur;
(b)
id-destinatarju tal-merkanzija;
(c)
l-isem jew in-numru tal-bastiment, meta
l-merkanzija tkun ittieħdet abbord, jew id-dettalji fid-dokument tat-trasport
li jiddikjaraw li l-merkanzija ttieħdet f’idejn it-trasportatur, iżda tkun
għadha ma ġietx mgħobbija fuq il-bastiment;
(d)
il-port tat-tagħbija jew il-post fejn ittieħdet
il-merkanzija u l-port tal-iżbark jew il-post tal-kunsinna;
(e)
l-isem tas-soltu tat-tip ta’ merkanzija u l-metodu
tal-ippakkjar tagħha u, għall-merkanzija perikoluża jew li tniġġes, l-isem
tagħha skont ir-rekwiżiti fis-seħħ jew, jekk tali isem ma jkunx jeżisti, l-isem
ġenerali tagħha;
(f)
id-dimensjonijiet, in-numru jew il-piż kif ukoll
il-marki ta’ identifikazzjoni tal-merkanzija meħuda abbord jew akkwistata
għall-finijiet ta’ trasport;
(g)
id-dikjarazzjoni, jekk applikabbli, li l-merkanzija
tiġi ttrasportata, jew tista' tiġi ttrasportata, fuq il-gverta jew abbord
bastimenti miftuħa;
(h)
id-dispożizzjonijiet miftehma li jikkonċernaw
il-merkanzija;
(i)
fil-każ ta’ nota ta’ konsenja, l-ispeċifikazzjoni
rigward jekk din hijiex oriġinali jew kopja; fil-każ ta’ polza ta’ kargu,
in-numru tal-oriġinali;
(j)       il-post u d-data tal-ħruġ.
Il-karattru legali ta’ dokument tat-trasport
fis-sens tal-paragrafu 6 tal-Artikolu 1 ta’ din il-Konvenzjoni ma
jiġix affettwat min-nuqqas ta’ wieħed jew aktar mid-dettalji msemmija f’dan
il-paragrafu.
Artikolu 12 Riservi
fid-dokumenti tat-trasport
(1)
It-trasportatur huwa intitolat li jinkludi
fid-dokument tat-trasport riservi li jikkonċernaw:
(a)
Id-dimensjonijiet, in-numru jew il-piż
tal-merkanzija, jekk ikollu raġuni għaliex jissuspetta li d-dettalji fornuti
mill-ispeditur mhumiex preċiżi jew jekk huwa ma kellu ebda mezz raġonevoli
sabiex jiċċekkja dawn id-dettalji, b’mod partikolari minħabba li l-merkanzija
ma tkunx ingħaddet, tkejlet jew intiżnet fil-preżenza tiegħu jew minħabba li
d-dimensjonijiet jew il-piżijiet ikunu ġew iddeterminati permezz ta’ kejl
tal-fundar tal-baħar mingħajr kunsens espliċitu;
(b)
Il-marki tal-identifikazzjoni, li ma jkunux
imwaħħlin b’mod ċar u dejjiemi fuq il-merkanzija nnifisha jew, jekk
il-merkanzija ma tkunx ippakkjata, fuq ir-reċipjenti jew fuq l-imballaġġ;
(c)
Il-kundizzjonijiet evidenti tal-merkanzija.
(2)
Jekk it-trasportatur jonqos milli jieħu nota
tal-kundizzjoni evidenti tal-merkanzija jew ma jdaħħalx riservi f’dan
ir-rigward, huwa jitqies bħala li ħa nota fid-dokument tat-trasport li
l-merkanzija kienet f’kundizzjoni tajba evidenti.
(3)
Jekk, skont id-dettalji stipulati fid-dokument
tat-trasport, il-merkanzija titqiegħed f’kontenitur jew fl-istivi tal-bastiment
u tiġi ssiġillata minn persuni oħrajn għajr it-trasportatur, l-impjegati tiegħu
jew l-aġenti tiegħu, u jekk la l-kontenitur u lanqas is-siġilli ma jkunu ġarrbu
ħsara jew inkisru sakemm jaslu fil-port tal-iżbark jew fil-post tal-kunsinna,
jiġi preżunt li t-telf tal-merkanzija jew il-ħsara fil-merkanzija ma seħħewx
matul it-trasport.
Artikolu 13 Polza
ta’ kargu
(1)
Id-dokumenti oriġinali ta’ polza ta’ kargu jkunu
dokumenti ta’ titolu maħruġa f’isem id-destinatarju, għal ordni jew għal
portatur.
(2)
Fil-post tad-destinazzjoni, il-merkanzija tiġi
kkonsenjata biss inkambju għall-polza ta’ kargu oriġinali li ġiet sottomessa
fil-bidu; minn hemm ’il quddiem, ma tista’ tiġi ddikjarata ebda kunsinna oħra
inkambju għal dokumenti oriġinali oħrajn.
(3)
Meta l-merkanzija tittieħed f’idejn
it-trasportatur, it-trasferiment tal-polza ta’ kargu lil persuna li permezz
tagħha tkun intitolata li tirċievi l-merkanzija għandu l-istess
effetti bħall-konsenja tal-merkanzija safejn
ikun ikkonċernat l-akkwist tad-drittijiet għall-merkanzija.
(4)
Jekk il-polza ta’ kargu tkun ġiet ittrasferita lil
parti terza, inkluż id-destinatarju, li tkun aġixxiet b’rieda tajba abbażi
tad-deskrizzjoni tal-merkanzija mogħtija fiha, prova kuntrarja
għall-preżunzjoni stabbilita fil-paragrafu 3 tal-Artikolu 11 u fil-paragrafu 2
tal-Artikolu 12 ma tkunx ammissibbli.
KAPITOLU IV
ID-DRITT LI TIDDISPONI MILL-MERKANZIJA
Artikolu 14
Id-detentur tad-dritt li jiddisponi
(1)
L-ispeditur ikun awtorizzat li jiddisponi
mill-merkanzija; b’mod partikolari, huwa jista’ jitlob lit-trasportatur biex
iwaqqaf it-trasport tal-merkanzija, biex ibiddel il-post tal-kunsinna jew biex
iwassal il-merkanzija għand destinatarju ieħor għajr id-destinatarju indikat
fid-dokument tat-trasport.
(2)
Id-dritt tal-ispeditur li jiddisponi jieqaf jeżisti
ladarba d-destinatarju, wara l-wasla tal-merkanzija fil-post tal-kunsinna
skedat, ikun talab il-kunsinna tal-merkanzija u,
(a)
meta t-trasport ikun qiegħed isir skont nota ta’
konsenja, billi d-dokument oriġinali jkun ġie konsenjat lid-destinatarju;
(b)
meta t-trasport ikun qiegħed isir skont polza ta’
kargu, billi l-ispeditur ikun irrinunzja d-dokumenti oriġinali kollha
fil-pussess tiegħu minħabba li għaddihom lil persuna oħra.
(3)
Permezz ta’ entrata xierqa fin-nota ta’ konsenja,
l-ispeditur jista’, meta tinħareġ in-nota ta’ konsenja, jirrinunzja d-dritt
tiegħu li jiddisponi lid-destinatarju.
Artikolu 15
Il-kundizzjonijiet
għall-eżerċizzju tad-dritt li jiddisponi
L-ispeditur jew, fil-każ tal-paragrafi 2
u 3 tal-Artikolu 14, id-destinatarju, irid, jekk ikun jixtieq jeżerċita
d-dritt tiegħu li jiddisponi:
(a)
 meta tintuża polza ta’ kargu, jissottometti
d-dokumenti oriġinali kollha qabel il-wasla tal-merkanzija fil-post
tal-kunsinna skedat;
(b)
meta jintuża dokument tat-trasport minflok polza
ta’ kargu, jissottometti dan id-dokument, li jinkludi l-istruzzjonijiet kollha
mogħtija lit-trasportatur;
(c)
jikkumpensa lit-trasportatur għall-ispejjeż u
l-ħsara kollha mġarrba fit-twettiq tal-istruzzjonijiet;
(d)
iħallas l-imposti kollha tal-merkanzija f’każ li
l-merkanzija tiġi rrilaxxata qabel il-wasla tagħha fil-post tal-kunsinna
skedat, sakemm il-kuntratt tat-trasport ma jipprevedix mod ieħor.
KAPITOLU V
RESPONSABBILTÀ TAT-TRASPORTATUR
Artikolu 16
Ir-responsabbiltà għat-telf
(1)
It-trasportatur jinżamm responsabbli għat-telf li
jirriżulta minn telf ta’ merkanzija jew minn ħsara fil-merkanzija kkawżat(a)
bejn il-ħin meta ħadha f’idejh għat-trasport u l-ħin tal-kunsinna tagħha, jew
li jirriżulta minn dewmien fil-kunsinna, sakemm ma jkunx jista’ juri li t-telf
kien dovut għal ċirkostanzi li trasportatur diliġenti ma setax jipprevjeni u li
l-konsegwenzi tagħhom ma setax jevitahom.
(2)
Ir-responsabbiltà tat-trasportatur għat-telf li
jirriżulta minn telf ta’ merkanzija jew minn ħsara fil-merkanzija kkawżat(a)
matul il-ħin qabel titgħabba l-merkanzija fuq il-bastiment jew matul il-ħin
wara li tinħatt minn fuq il-bastiment tiġi rregolata mil-liġi tal-Istat
applikabbli għall-kuntratt tat-trasport.
Artikolu 17
Impjegati u aġenti
(1)
It-trasportatur jinżamm responsabbli għall-atti u
l-omissjonijiet tal-impjegati u l-aġenti tiegħu li huwa jagħmel użu
mis-servizzi tagħhom matul l-eżekuzzjoni tal-kuntratt tat-trasport, meta tali
persuni jkunu qegħdin jaġixxu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-impjieg tagħhom,
bħallikieku dawn l-atti jew omissjonijiet kienu tiegħu.
(2)
Meta t-trasport isir minn trasportatur effettiv
skont l-Artikolu 4, it-trasportatur huwa responsabbli wkoll għall-atti u
l-omissjonijiet tat-trasportatur effettiv u tal-impjegati u l-aġenti
tat-trasportatur effettiv li jaġixxu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-impjieg
tagħhom.
(3)
Jekk tittieħed azzjoni kontra l-impjegati u
l-aġenti tat-trasportatur jew tat-trasportatur effettiv, tali persuni, jekk
juru li aġixxew fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-impjieg tagħhom, huma intitolati
li jibbenifikaw mill-eżonerazzjonijiet u l-limiti tar-responsabbiltà li
t-trasportatur jew it-trasportatur effettiv huwa intitolat li jinvoka skont din
il-Konvenzjoni. Bdot innominat minn awtorità u li ma jistax jintgħażel
liberament ma jitqiesx bħala impjegat jew aġent skont it-tifsira
tal-paragrafu 1.
Artikolu 18
Eżonerazzjonijiet speċjali mir-responsabbiltà
(1)
It-trasportatur u t-trasportatur effettiv jiġu
eżonerati mir-responsabbiltà tagħhom meta t-telf, il-ħsara jew id-dewmien ikunu
r-riżultat ta’ waħda miċ-ċirkostanzi jew wieħed mir-riskji elenkati hawn taħt:
(a)
l-atti jew l-omissjonijiet tal-ispeditur,
tad-destinatarju jew tal-persuna intitolata li tiddisponi mill-merkanzija;
(b)
l-immaniġġar, it-tagħbija, l-istivar jew il-ħatt
tal-merkanzija mill-ispeditur, mid-destinatarju jew minn partijiet terzi li
jaġixxu f’isem l-ispeditur jew id-destinatarju;
(c)
it-trasport tal-merkanzija fuq il-gverta jew fuq
bastimenti miftuħa, meta tali trasport ikun ġie miftiehem mal-ispeditur jew
ikun skont il-prattika tal-kummerċ partikolari, jew jekk dan ikun mitlub
mir-regolamenti fis-seħħ;
(d)
in-natura tal-merkanzija li tesponiha għal telf jew
ħsara totali jew parzjali, speċjalment permezz ta’ ksur, sadid, tmermir,
tnixxif, tnixxija, ħela normali (fil-volum jew fil-piż), jew permezz
tal-azzjoni ta' dud jew rodituri;
(e)
in-nuqqas ta’ ppakkjar jew il-kundizzjoni difettuża
tal-ippakkjar fil-każ ta’ merkanzija li, min-natura tagħha, hija esposta għal
telf jew ħsara meta ma tiġix ippakkjata jew meta l-ippakkjar ikun difettuż;
(f)
l-insuffiċjenza jew l-inadegwatezza tal-marki li
jidentifikaw il-merkanzija;
(g)
l-operazzjonijiet ta’ salvataġġ jew assistenza jew
l-attentati operazzjonijiet ta’ salvataġġ jew assistenza fuq passaġġi tal-ilma
interni;
(h)
it-trasport ta’ annimali ħajjin, sakemm
it-trasportatur ma jkunx ħa l-miżuri jew osserva l-istruzzjonijiet miftehma fil-kuntratt
tat-trasport.
(2)
Meta, fiċ-ċirkostanzi tal-każ, il-ħsara tkun tista'
tiġi attribwita lil waħda jew aktar miċ-ċirkostanzi jew lil wieħed jew aktar
mir-riskji elenkati fil-paragrafu 1 ta' dan l-Artikolui, din il-ħsara tiġi
preżunta li ġiet ikkawżata minn tali ċirkostanza jew riskju. Din il-preżunzjoni
ma tapplikax jekk il-parti li tkun ġarrbet il-ħsara turi li t-telf imġarrab ma
jirriżultax, jew ma jirriżultax esklussivament, minn waħda miċ-ċirkostanzi jew
minn wieħed mir-riskji elenkati fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu.
Artikolu 19
Il-kalkolazzjoni tal-kumpens
(1)
Meta t-trasportatur ikun responsabbli għat-telf
totali tal-merkanzija, il-kumpens li jkun irid jitħallas minnu jkun ugwali
għall-valur tal-merkanzija fil-post u fil-jum tal-kunsinna skont il-kuntratt
tat-trasport. Kunsinna tal-merkanzija lil persuna differenti mill-persuna li
tkun intitolata għaliha titqies bħala telf.
(2)
F’każ ta’ telf jew ħsara parzjali fil-merkanzija,
it-trasportatur jinżamm responsabbli biss fil-limitu tat-telf fil-valur.
(3)
Il-valur tal-merkanzija jiġi ffissat skont il-prezz
tal-iskambju tal-materja prima jew, jekk tali prezz ma jkunx jeżisti, skont
il-prezz tagħha fis-suq jew, jekk la jkun hemm prezz tal-iskambju tal-materja
prima u lanqas prezz fis-suq, b’referenza għall-valur normali tal-merkanzija
tal-istess tip u kwalità fil-post tal-kunsinna.
(4)
Fir-rigward tal-merkanzija li, minħabba n-natura
tagħha, tkun esposta għal ħela matul it-trasport, it-trasportatur jinżamm
responsabbli biss, irrispettivament mit-tul tat-trasport, għal dik il-parti
tal-ħela li taqbeż il-ħela normali (f’volum jew piż) kif iddeterminata
mill-partijiet għall-kuntratt tat-trasport jew, jekk le, mir-regolamenti jew
mill-prattika stabbilita fil-post tad-destinazzjoni.
(5)
Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu ma
għandhomx jaffettwaw id-dritt tat-trasportatur fir-rigward tal-merkanzija kif
previst mill-kuntratt tat-trasport jew, fin-nuqqas ta’ ftehimiet speċjali f’dan
ir-rigward, mir-regolamenti jew prattiċi nazzjonali applikabbli.
Artikolu 20
Il-limiti massimi tar-responsabbiltà
(1)
Soġġett għall-Artikolu 21 u
għall-paragrafu 4 ta' dan l-Artikolu, kif ukoll irrispettivament
mill-azzjoni mressqa kontra tiegħu, it-trasportatur taħt ebda ċirkostanza ma
jinżamm responsabbli għal ammonti li jaqbżu 666,67 unità tal-kontijiet
għal kull pakkett jew unità oħra ttrasportata bil-baħar, jew żewġ unitajiet
tal-kontijiet għal kull kilogramma ta’ piż, kif speċifikat fid-dokument
tat-trasport, tal-merkanzija mitlufa jew li tkun ġarrbet ħsara, skont liema
jkunu l-ogħla. Jekk il-pakkett jew unità oħra għat-trasport bil-baħar ikun /
tkun kontenitur u jekk fid-dokument tat-trasport ma ssir ebda referenza għal
pakkett jew unità għat-trasport ikkonsolidata fil-kontenitur, l-ammont ta’
666,67 unità tal-kontijiet jiġi sostitwit bl-ammont ta’
1 500 unità tal-kontijiet għall-kontenitur mingħajr il-merkanzija li
jkun fih u, barra minn hekk, bl-ammont ta’ 25 000 unità tal-kontijiet
għall-merkanzija li jkun hemm fil-kontenitur.
(2)
Meta jintuża kontejner, pelit jew oġġett simili ta’
trasport għall-konsolidazzjoni tal-merkanzija, il-pakketti jew unitajiet oħrajn
għat-trasportkif ippakkjati fi jew fuq tali oġġett ta’ trasport jitqiesu bħala
pakketti jew unitajiet għat-trasport bil-baħar. Ħlief kif imsemmi qabel,
l-oġġetti fi jew fuq dan l-artikolu ta’ trasport huma meqjusa bħala unità waħda
ta’ trasport bil-baħar. F’dawk il-każijiet fejn l-oġġett ta’ trasport innifsu
jkun intilef jew ġarrab ħsara, dak l-oġġett ta’ trasport, jekk ma jkunx
proprjetà tat-trasportatur jew inkella fornut minnu b’xi mod ieħor, jitqies
bħala unità waħda separata intiża għat-trasport bil-baħar.
(3)
F’każ ta’ telf minħabba dewmien fil-kunsinna,
ir-responsabbiltà tat-trasportatur ma għandhiex taqbeż l-ammont tal-merkanzija.
Madankollu, ir-responsabbiltà aggregata skont il-paragrafu 1 u l-ewwel
sentenza ta' dan il-paragrafu ma taqbiżx il-limitazzjoni li għandha tiġi
stabbilita skont il-paragrafu 1 għat-telf totali tal-merkanzija li
fir-rigward tiegħu rriżultat ir-responsabbiltà.
(4)
Il-limiti massimi tar-responsabbiltà msemmija
fil-paragrafu 1 ma japplikawx:
(a)
meta n-natura u l-valur ogħla tal-merkanzija jew
tal-oġġetti tat-trasport ikunu ġew speċifikati espliċitament fid-dokument
tat-trasport u t-trasportatur ma jkunx irrifjuta dawk l-ispeċifikazzjonijiet,
jew
(b)
meta l-partijiet ikunu qablu espliċitament ma’
limiti massimi ogħla ta’ responsabbiltà.
(5)
It-total tal-ammonti ta’ kumpens rekuperabbli
mit-trasportatur, mit-trasportatur effettiv u mill-impjegati u l-aġenti tagħhom
għall-istess telf ma jaqbiżx il-limiti tar-responsabbiltà globali previsti
f’dan l-Artikolu.
Artikolu 21 Telf
tad-dritt li tillimita r-responsabbiltà
(1)
It-trasportatur jew it-trasportatur effettiv ma
jkunx intitolat għall-eżonerazzjonijiet u l-limiti tar-responsabbiltà previsti
f’din il-Konvenzjoni jew fil-kuntratt tat-trasport jekk jiġi pprovat li huwa
stess ikkawża l-ħsara b’att jew omissjoni, kemm jekk bl-intenzjoni li jikkawża
tali ħsara kif ukoll jekk b’nuqqas ta’ attenzjoni u bl-għarfien li
probabbilment setgħet tirriżulta tali ħsara.
(2)
Bl-istess mod, l-impjegati u l-aġenti li jaġixxu
f’isem it-trasportatur jew it-trasportatur effettiv ma jkunux intitolati
għall-eżonerazzjonijiet u l-limiti tar-responsabbiltà previsti f’din
il-Konvenzjoni jew fil-kuntratt tat-trasport jekk jiġi pprovat li huma kkawżaw
il-ħsara bil-mod deskritt fil-paragrafu 1.
Artikolu 22
Applikazzjoni
tal-eżonerazzjonijiet u l-limiti tar-responsabbiltà
L-eżonerazzjonijiet u l-limiti
tar-responsabbiltà previsti f’din il-Konvenzjoni jew fil-kuntratt tat-trasport
japplikaw fi kwalunkwe azzjoni fir-rigward tat-telf jew tal-ħsara jew
fir-rigward tad-dewmien fil-kunsinna tal-merkanzija koperta mill-kuntratt
tat-trasport, kemm jekk l-azzjoni tkun ibbażata fuq kuntratt, delitt jew xi
bażi ġuridika oħra.
KAPITOLU VI
IL-PERJODU TAL-PRETENSJONIJIET
Artikolu 23
Notifika tal-ħsara
(1)
L-aċċettazzjoni mingħajr riserva tal-merkanzija
mid-destinatarju hija evidenza prima facie tal-kunsinna mit-trasportatur
tal-merkanzija fl-istess kundizzjoni u kwantità bħal meta ġiet ikkonsenjata
lilu għat-trasport.
(2)
It-trasportatur u d-destinatarju jistgħu jitolbu li
ssir spezzjoni tal-kundizzjoni u l-kwantità tal-merkanzija mal-kunsinna tagħha
fil-preżenza taż-żewġ partijiet.
(3)
Meta jkun hemm l-evidenza ta’ telf ta’ merkanzija
jew ħsara fil-merkanzija, kwalunkwe riserva min-naħa tad-destinatarju trid tiġi
fformulata bil-miktub b’tali mod li tispeċifika n-natura ġenerali tal-ħsara, sa
mhux aktar tard miż-żmien tal-kunsinna, sakemm id-destinatarju u t-trasportatur
ma jkunux iċċekkjaw il-kundizzjoni tal-merkanzija flimkien.
(4)
Meta ma jkun hemm ebda evidenza ta’ telf ta’
merkanzija jew ħsara fil-merkanzija, kwalunkwe riserva min-naħa
tad-destinatarju trid tiġi nnotifikata bil-miktub b’tali mod li tispeċifika
n-natura ġenerali tal-ħsara, sa mhux aktar tard minn sebat ijiem konsekuttivi
miż-żmien tal-kunsinna; f’każ bħal dan, il-parti li tkun ġarrbet il-ħsara turi
li l-ħsara kienet ikkawżata waqt li l-merkanzija kienet taħt ir-responsabbiltà
tat-trasportatur.
(5)
Ma jitħallas ebda kumpens għall-ħsara li tirriżulta
minn dewmien fil-kunsinna, għajr meta d-destinatarju jkun jista’ juri bil-provi
li huwa bagħat notifika tad-dewmien lit-trasportatur fi żmien 21 jum
konsekuttivi wara l-kunsinna tal-merkanzija u li dan l-avviż wasal għand
it-trasportatur.
Artikolu 24
Limitazzjoni tal-azzjonijiet
(1)
L-azzjonijiet kollha li jirriżultaw minn kuntratt
irregolat minn din il-Konvenzjoni jkunu preskritti wara sena li tibda mill-jum
li fih il-merkanzija waslet, jew suppost li kellha tasal, għand
id-destinatarju. Il-jum li fih jibda l-perjodu ta’ limitazzjoni mhuwiex inkluż
fil-perjodu.
(2)
Il-persuna li titressaq azzjoni kontriha tista’, fi
kwalunkwe ħin matul il-perjodu ta’ limitazzjoni, testendi dak il-perjodu
permezz ta’ dikjarazzjoni bil-miktub għall-parti li tkun ġarrbet il-ħsara. Dan
il-perjodu jista’ jiġi estiż aktar b'dikjarazzjonijiet waħda jew aktar
ulterjuri.
(3)
Dan il-perjodu jista’ jkompli jiġi estiż permezz
ta’ dikjarazzjoni ulterjuri jew aktar dikjarazzjonijiet. Is-sospensjoni u
l-interruzzjoni tal-perjodu ta’ limitazzjoni jiġu rregolati mil-liġi tal-Istat
applikabbli għall-kuntratt tat-trasport.
(4)
Kull rikors għal kumpens minn persuna meqjusa bħala
responsabbli skont din il-Konvenzjoni jista’ jitressaq saħansitra wara
l-iskadenza tal-perjodu ta’ limitazzjoni previst fil-paragrafi 1 u 2 ta'
dan l-Artikolu, jekk il-proċeduri jitressqu f’perjodu ta’ 90 jum li jibdew
minn dakinhar li l-persuna li tressaq ir-rikors tkun ħallset il-ħlas dovut jew
tkun ġiet innotifikata bil-proċess, jew jekk il-proċeduri jitressqu f’perjodu
itwal kif previst mil-liġi tal-Istat fejn jitressqu l-proċeduri.
(5)
Dritt għal rikors li jkun ġie preskritt wara
skadenza taż-żmien ma jistax jiġi eżerċitat permezz ta’ kontrorikjam jew
tpaċija.
KAPITOLU VII
IL-LIMITI TAL-LIBERTÀ KUNTRATTWALI
Artikolu 25
In-nullità tal-istipulazzjonijiet kuntrattwali
(1)
Kull stipulazzjoni kuntrattwali intiża biex
teskludi jew tillimita jew inkella, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet
tal-paragrafu 4 tal-Artikolu 20, biex iżżid ir-responsabbiltà, skont
it-tifsira ta’ din il-Konvenzjoni, tat-trasportatur, tat-trasportatur effettiv
jew tal-impjegati jew l-aġenti tiegħu, bil-għan li tneħħi r-responsabbiltà
tal-prova jew li tnaqqas il-perjodi għall-pretensjonijiet jew limitazzjonijiet
imsemmija fl-Artikoli 23 u 24 titqies bħala nulla u bla effett. Kull
stipulazzjoni li tassenja benefiċċju ta’ assigurazzjoni tal-merkanzija favur
it-trasportatur titqies ukoll bħala nulla u bla effett.
(2)
Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1
ta' dan l-Artikolu u bla ħsara għall-Artikolu 21, jiġu awtorizzati
stipulazzjonijiet kuntrattwali li jispeċifikaw li t-trasportatur jew
it-trasportatur effettiv ma jinżammx responsabbli għat-telf li jirriżulta minn:
(a)
att jew omissjoni mill-kaptan tal-bastiment,
mill-bdot jew minn kwalunkwe persuna oħra fis-servizz tal-bastiment,
tar-rimonkjatur jew tal-bastiment tal-irmonk matul in-navigazzjoni jew
fil-formazzjoni jew ix-xoljiment ta’ konvoj imbottat jew irmonkat, diment li
t-trasportatur ikun ikkonforma mal-obbligi stabbiliti għall-ekwipaġġ
fil-paragrafu 3 tal-Artikolu 3, sakemm l-att jew l-omissjoni ma
jirriżultawx minn intenzjoni li tikkawża ħsara jew minn imġiba imprudenti
bl-għarfien li probabbilment tista’ tirriżulta tali ħsara;
(b)
nirien jew splużjoni abbord il-bastiment, fejn ma
jkunx possibbli li jiġi pprovat li n-nirien jew l-isplużjoni rriżultaw minn
żball tat-trasportatur jew tat-trasportatur effettiv jew tal-impjegati / aġenti
tiegħu jew inkella minn difett tal-bastiment;
(c)
difetti li kienu jeżistu qabel il-vjaġġ
tal-bastiment tiegħu jew ta’ bastiment mikri jekk huwa jkun jista’ juri li tali
difetti ma setgħux jiġu identifikati qabel il-bidu tal-vjaġġ minkejja
d-diliġenza xierqa murija.
KAPITOLU VIII
DISPOŻIZZJONIJIET SUPPLIMENTARI
Artikolu 26 Medja
ġenerali
F’din il-Konvenzjoni ma hemm xejn li
jipprevjeni l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet fil-kuntratt tat-trasport jew
tal-liġi nazzjonali li tirrigwardja l-kalkolazzjoni tal-ammont ta’ ħsara u
kontribuzzjonijiet li jkunu jridu jitħallsu f’każ ta’ medja ġenerali.
Artikolu 27
Dispożizzjonijiet
applikabbli oħrajn u l-ħsara nukleari
(1)
Din il-Konvenzjoni ma timmodifikax id-drittijiet
jew id-dmirijiet tat-trasportatur previsti fil-konvenzjonijiet internazzjonali
jew fil-liġi nazzjonali fir-rigward tal-limitazzjoni tar-responsabbiltà
tas-sidien tal-bastimenti marittimi u tan-navigazzjoni interna.
(2)
It-trasportatur jinħeles mir-responsabbiltà skont
din il-Konvenzjoni għal ħsara kkawżata minn inċident nukleari jekk l-operatur
ta’ installazzjoni nukleari jew persuna awtorizzata oħra jkunu responsabbli
għal din il-ħsara skont il-liġijiet u r-regolamenti ta’ Stat li jirregolaw
ir-responsabbiltà fil-qasam tal-enerġija nukleari.
Artikolu 28 Unità
tal-kontijiet
L-unità tal-kontijiet imsemmija
fl-Artikolu 20 ta’ din il-Konvenzjoni hija d-Dritt Speċjali ta’
Prelevament kif definit mill-Fond Monetarju Internazzjonali. L-ammonti msemmija
fl-Artikolu 20 għandhom jiġu kkonvertiti għall-munita nazzjonali ta’ Stat
partikolari skont il-valur ta’ dik il-munita fid-data tal-ġudizzju jew fid-data
miftehma mill-partijiet. F’termini tad-Drittijiet Speċjali ta’ Prelevament,
il-valur ta’ munita nazzjonali ta’ Stat Kontraenti għandu jiġi kkalkolat skont
il-metodu ta’ evalwazzjoni applikat mill-Fond Monetarju Internazzjonali
fis-seħħ fid-data inkwistjoni għall-operazzjonijiet u t-tranżazzjonijiet
tiegħu.
Artikolu 29
Dispożizzjonijiet nazzjonali addizzjonali
(1)
F’każijiet mhux previsti f’din il-Konvenzjoni,
il-kuntratt tat-trasport jiġi rregolat mil-liġi tal-Istat miftehma
mill-Partijiet.
(2)
Fin-nuqqas ta’ tali ftehim, għandha tiġi applikata
l-liġi tal-Istat li magħha huwa relatat l-aktar mill-qrib il-kuntratt
tat-trasport.
(3)
Għandu jiġi preżunt li l-kuntratt tat-trasport huwa
relatat l-aktar mill-qrib mal-Istat fejn kien jinsab il-post prinċipali
tan-negozju tat-trasportatur fil-ħin meta ġie konkluż il-kuntratt, jekk il-port
tat-tagħbija jew il-post fejn tiġi ttrasbordata l-merkanzija, jew inkella
l-port tal-iżbark jew il-post tal-kunsinna jew il-post prinċipali tan-negozju
tal-ispeditur ikun jinsab ukoll f’dak l-Istat. Jekk it-trasportatur ma jkollu
ebda post ta’ negozju fuq l-art u jikkonkludi l-kuntratt tat-trasport abbord il-bastiment
tiegħu, għandu jiġi preżunt li l-kuntratt huwa relatat l-aktar mill-qrib
mal-Istat fejn huwa rreġistrat il-bastiment jew li tiegħu jtajjar il-bandiera,
jekk il-port tat-tagħbija jew il-post fejn tiġi ttrasbordata l-merkanzija, jew
inkella l-port tal-iżbark jew il-post tal-kunsinna jew il-post prinċipali
tan-negozju tal-ispeditur ikun jinsab ukoll f’dak l-Istat.
(4)
Il-liġi tal-Istat fejn tinsab il-merkanzija
tirregola l-garanzija reali mogħtija lit-trasportatur għall-pretensjonijiet
stipulati fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 10.
KAPITOLU IX
DIKJARAZZJONIJIET LI
JIKKONĊERNAW IL-KAMP TA’ APPLIKAZZJONI
Artikolu 30
It-trasport permezz ta’
passaġġi tal-ilma interni speċifiċi
(1)
Kull Stat jista’, fiż-żmien tal-iffirmar ta’ din
il-Konvenzjoni jew fiż-żmien tar-ratifika tagħha, tal-aċċettazzjoni tagħha,
tal-approvazzjoni tagħha jew tal-adeżjoni magħha, jiddikjara li mhuwiex se
japplika din il-Konvenzjoni għal kuntratti li jirrigwardjaw it-trasport permezz
ta’ passaġġi fuq l-ilma interni speċifiċi li jinsabu fit-territorju tiegħu li
għalihom ma japplikawx ir-regoli ta’ navigazzjoni internazzjonali u li ma
jikkostitwixxu ebda rabta bejn dawn il-passaġġi tal-ilma internazzjonali.
Madankollu, tali dikjarazzjoni tista' ma ssemmix il-passaġġi tal-ilma ewlenin
kollha ta’ dak l-Istat.
(2)
Meta l-għan tal-kuntratt tat-trasport ikun
it-trasport ta’ merkanzija mingħajr trasbord kemm fuq passaġġi tal-ilma mhux
imsemmija fid-dikjarazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu
kif ukoll fuq passaġġi tal-ilma msemmija f’din id-dikjarazzjoni, din
il-Konvenzjoni tapplika b’mod ugwali għal dan il-kuntratt, sakemm id-distanza
li trid tiġi vvjaġġata fuq il-passaġġi tal-ilma msemmija l-aħħar ma tkunx
l-itwal.
(3)
Meta ssir dikjarazzjoni skont il-paragrafu 1,
kull Stat Kontraenti ieħor jista’ jiddikjara li mhuwiex se japplika
d-dispożizzjonijiet ta’ din il-Konvenzjoni għall-kuntratti msemmija f’din
id-dikjarazzjoni. Id-dikjarazzjoni li ssir skont dan il-paragrafu tidħol
fis-seħħ fiż-żmien tad-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni għall-Istat li jkun għamel
dikjarazzjoni skont il-paragrafu 1, iżda l-aktar kmieni fiż-żmien tad-dħul
fis-seħħ tal-Konvenzjoni għall-Istat li jkun għamel dikjarazzjoni skont dan
il-paragrafu.
(4)
Id-dikjarazzjonijiet imsemmija fil-paragrafi 1
u 3 ta’ dan l-Artikolu jistgħu jiġu rtirati kompletament jew parzjalment,
f'kull ħin, permezz ta’ notifika lid-depożitarju għal dak il-għan, fejn tiġi
indikata d-data li minnha ’l quddiem ma jibqgħux fis-seħħ. L-irtirar ta’ dawn
id-dikjarazzjonijiet ma għandu jkollu l-ebda effett fuq kuntratti li diġà ġew
konklużi.
Artikolu 31
It-trasport nazzjonali
jew trasport mingħajr ħlas
Kull Stat jista’, fiż-żmien tal-iffirmar ta’
din il-Konvenzjoni jew fiż-żmien tar-ratifika tagħha, tal-aċċettazzjoni tagħha,
tal-approvazzjoni tagħha jew tal-adeżjoni magħha, jew f'kull ħin minn hemm ’il
quddiem, jiddikjara li se japplika din il-Konvenzjoni anki:
(a)
għal kuntratti tat-trasport li jiddikjaraw li
l-port tat-tagħbija jew il-post tat-trasbord jew inkella l-port tal-iżbark jew
il-post tal-kunsinna jinsab fit-territorju tiegħu;
(b)
permezz ta’ deroga mill-paragrafu 1
tal-Artikolu 1 għat-trasport mingħajr ħlas.
Artikolu 32
Dispożizzjonijiet
reġjonali li jikkonċernaw ir-responsabbiltà
(1)
1. Kull Stat jista’, fiż-żmien tal-iffirmar ta’ din
il-Konvenzjoni, jew fiż-żmien tar-ratifika tagħha, tal-aċċettazzjoni tagħha,
tal-approvazzjoni tagħha jew tal-adeżjoni magħha, jew f'kull ħin minn hemm ’il
quddiem, jiddikjara li, fir-rigward tat-trasport ta’ merkanzija bejn
il-portijiet tat-tagħbija jew il-postijiet fejn tiġi ttrasbordata l-merkanzija
u bejn il-portijiet tal-iżbark jew il-postijiet tal-kunsinna, li jew it-tnejn
li huma jkunu jinsabu fit-territorju tiegħu jew wieħed ikun jinsab
fit-territorju tiegħu u l-ieħor ikun jinsab fit-territorju ta’ Stat li jkun
għamel l-istess dikjarazzjoni, it-trasportatur ma jinżammx responsabbli
għall-ħsara kkawżata minn att jew omissjoni mill-kaptan tal-bastiment, minn
bdot jew minn kwalunkwe persuna oħra fis-servizz tal-bastiment, tar-rimonkjatur
jew tal-bastiment tal-irmonk matul in-navigazzjoni jew matul il-formazzjoni ta’
konvoj imbottat jew irmonkat, diment li t-trasportatur ikun ikkonforma
mal-obbligi stabbiliti għall-ekwipaġġ fil-paragrafu 3 tal-Artikolu 3,
sakemm l-att jew l-omissjoni ma jirriżultawx minn intenzjoni li tikkawża ħsara
jew minn imġiba imprudenti bl-għarfien li probabbilment tista’ tirriżulta tali
ħsara.
(2)
Id-dispożizzjoni li tikkonċerna r-responsabbiltà
msemmija fil-paragrafu 1 tidħol fis-seħħ bejn żewġ Stati Kontraenti meta
din il-Konvenzjoni tidħol fis-seħħ fit-tieni Stat li jkun għamel l-istess
dikjarazzjoni. Jekk Stat ikun għamel din id-dikjarazzjoni wara d-dħul fis-seħħ
tal-Konvenzjoni għal dak l-Istat, id-dispożizzjoni li tikkonċerna
r-responsabbiltà msemmija fil-paragrafu 1 tidħol fis-seħħ fl-ewwel jum
tax-xahar wara perjodu ta’ tliet xhur min-notifika tad-dikjarazzjoni
lid-depożitarju. Id-dispożizzjoni li tikkonċerna r-responsabbiltà tkun
applikabbli biss għal dawk il-kuntratti tat-trasport li jkunu ġew iffirmati
wara d-dħul fis-seħħ tagħha.
(3)
Dikjarazzjoni li ssir skont il-paragrafu 1
tista’ tiġi rtirata f'kull ħin permezz ta’ notifika lid-depożitarju. F’każ ta’
rtirar, id-dispożizzjonijiet li jikkonċernaw ir-responsabbiltà msemmija
fil-paragrafu 1 ma jibqgħux fis-seħħ mill-ewwel jum tax-xahar wara
n-notifika jew fi żmien sussegwenti indikat fin-notifika. L-irtirar ma
japplikax għal dawk il-kuntratti tat-trasport li jkunu ġew iffirmati qabel
id-data meta d-dispożizzjonijiet li jikkonċernaw ir-responsabbiltà ma baqgħux
fis-seħħ.
KAPITOLU X
DISPOŻIZZJONIJIET FINALI
Artikolu 33
Il-firma, ir-ratifika,
l-aċċettazzjoni, l-approvazzjoni, l-adeżjoni
(1)
Din il-Konvenzjoni tinżamm miftuħa għal sena sabiex
tiġi ffirmata mill-Istati kollha fil-kwartieri ġenerali tad-depożitarju.
Il-perjodu tal-iffirmar jibda minn dakinhar li d-depożitarju jiddikjara li
t-testi awtentiċi kollha ta’ din il-Konvenzjoni huma disponibbli.
(2)
L-Istati jistgħu jsiru Partijiet għal din
il-Konvenzjoni:
(a)
permezz tal-iffirmar mingħajr riserva dwar
ir-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni;
(b)
permezz tal-iffirmar bla ħsara għar-ratifika,
għall-aċċettazzjoni jew għall-approvazzjoni, segwit mir-ratifika,
mill-aċċettazzjoni jew mill-approvazzjoni;
(c)
permezz ta’ adeżjoni wara l-iskadenza ffissata
għall-iffirmar.
(3)
L-istrumenti tar-ratifika, tal-aċċettazzjoni,
tal-approvazzjoni jew tal-adeżjoni jiġu ddepożitati mad-depożitarju.
Artikolu 34 Dħul
fis-seħħ
(1)
Din il-Konvenzjoni tidħol fis-seħħ fl-ewwel jum
tax-xahar wara l-iskadenza ta’ perjodu ta’ tliet xhur mid-data li fiha ħames
Stati ffirmaw din il-Konvenzjoni mingħajr riserva dwar ir-ratifika,
l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni jew mid-data li fiha ddepożitaw
l-istrumenti ta’ ratifika, aċċettazzjoni, approvazzjoni jew adeżjoni tagħhom
mad-depożitarju.
(2)
Għal kull Stat li jiffirma din il-Konvenzjoni
mingħajr riserva dwar ir-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni jew
mid-data tad-depożitu tal-istrumenti ta’ ratifika, aċċettazzjoni, approvazzjoni
jew adeżjoni mad-depożitarju wara d-dħul fis-seħħ ta’ din il-Konvenzjoni, din
l-istess Konvenzjoni tidħol fis-seħħ fl-ewwel jum tax-xahar wara l-iskadenza
ta’ perjodu ta’ tliet xhur mid-data tal-iffirmar mingħajr riserva dwar
ir-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni jew mid-data tad-depożitu
tal-istrumenti ta’ ratifika, aċċettazzjoni, approvazzjoni jew adeżjoni
mad-depożitarju.
Artikolu 35
Denunzja
(1)
Din il-Konvenzjoni tista’ tiġi ddenunzjata minn
Stat Parti mal-iskadenza ta’ perjodu ta’ sena wara d-data tad-dħul fis-seħħ
tagħha għal dak l-Istat.
(2)
In-notifika tad-denunzja tiġi ddepożitata
mad-depożitarju.
(3)
Id-denunzja tidħol fis-seħħ fl-ewwel jum tax-xahar
wara l-iskadenza ta’ perjodu ta’ sena mid-data tad-depożitu tan-notifika
tad-denunzja jew wara perjodu itwal imsemmi fin-notifika tad-denunzja.
Artikolu 36
Reviżjoni u emenda
B'talba ta’ mhux inqas minn terz tal-Istati
Kontraenti għal din il-Konvenzjoni, id-depożitarju għandu jlaqqa’ konferenza
tal-Istati Kontraenti għar-reviżjoni jew l-emenda tagħha.
Artikolu 37
Reviżjoni tal-ammonti
għal-limitazzjoni tar-responsabbiltà u l-unità tal-kontijiet
(1)
1. Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 36,
meta tiġi proposta reviżjoni tal-ammont speċifikat fil-paragrafu 1
tal-Artikolu 20, jew is-sostituzzjoni tal-unità definita
fl-Artikolu 28 minn unità oħra, id-depożitarju, meta jkun hemm mhux inqas
minn kwart tal-Istati Partijiet għal din il-Konvenzjoni li jitolbu dan,
jissottometti l-proposta lill-membri kollha tal-Kummissjoni Ekonomika
għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti, tal-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni
fuq ir-Rhine u tal-Kummissjoni tad-Danubju, kif ukoll lill-Istati Kontraenti
kollha, filwaqt li jlaqqa’ konferenza għall-iskop waħdieni li jitbiddel
l-ammont speċifikat fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 20, jew
is-sostituzzjoni tal-unità definita fl-Artikolu 28 minn unità oħra.
(2)
Il-konferenza titlaqqa’ fl-ewwel sitt xhur wara
l-jum li fih tintbagħat il-proposta.
(3)
L-Istati Kontraenti kollha għal din il-Konvenzjoni
huma intitolati li jipparteċipaw fil-konferenza, kemm jekk ikunu Membri
tal-organizzazzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1 kif ukoll jekk le.
(4)
L-emendi jiġu adottati minn maġġoranza ta’ żewġ terzi
tal-Istati Kontraenti għall-Konvenzjoni rrappreżentati fil-konferenza u li
jieħdu sehem fil-votazzjoni, bil-kundizzjoni li mhux inqas minn nofs l-Istati
Kontraenti għal din il-Konvenzjoni jkunu rrappreżentati meta jittieħed il-vot.
(5)
Matul il-konsultazzjoni dwar l-emenda tal-ammont
speċifikat fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 20, il-konferenza tikkunsidra
l-lezzjonijiet meħuda mill-avvenimenti li wasslu għall-ħsara u, b’mod
partikolari, l-ammont ta’ ħsara li jirriżultaw minnhom, il-bidliet fil-valuri
monetarji u l-effett tal-emenda proposta fuq l-ispiża tal-assigurazzjoni.
(6)

(a)
L-emenda tal-ammont skont dan l-Artikolu tista’
tidħol fis-seħħ fl-ewwel ħames snin wara l-jum li fih il-Konvenzjoni nfetħet
għall-iffirmar u fl-ewwel ħames snin wara l-jum li fih daħlet fis-seħħ emenda
li saret qabel skont dan l-Artikolu.
(b)
Ammont ma jistax jiżdied tant li jaqbeż l-ammont
tal-limiti massimi tar-responsabbiltà speċifikati minn din il-Konvenzjoni,
miżjud b’sitta fil-mija fis-sena, ikkalkolat skont il-prinċipju tal-imgħax
kompost mill-jum li fih il-Konvenzjoni nfetħet għall-iffirmar.
(c)
Ammont ma jistax jiżdied tant li jaqbeż it-triplu
tal-limiti massimi tar-responsabbiltà speċifikati minn din il-Konvenzjoni.
(7)
Id-depożitarju jinnotifika lill-Istati Kontraenti
kollha dwar kwalunkwe emenda adottata skont il-paragrafu 4. L-emenda
titqies li ġiet aċċettata wara perjodu ta’ 18-il xahar wara l-jum tan-notifika,
sakemm matul dan il-perjodu ma jkunx hemm inqas minn kwart tal-Istati li kienu
Stati Kontraenti fiż-żmien li ttieħdet id-deċiżjoni dwar l-emenda li jkunu
għarrfu lid-depożitarju li mhumiex sejrin jaċċettaw dik l-emenda;  f’każ bħal
dan, l-emenda tiġi rrifjutata u ma tidħolx fis-seħħ.
(8)
Emenda li titqies li ġiet aċċettata skont
il-paragrafu 7 tidħol fis-seħħ 18-il xahar wara l-aċċettazzjoni tagħha.
(9)
L-Istati Kontraenti kollha huma marbuta bl-emenda
sakemm huma ma jiddenunzjawx din il-Konvenzjoni skont l-Artikolu 35 sa
mhux aktar tard minn sitt xhur qabel id-dħul fis-seħħ tal-emenda. Id-denunzja
tidħol fis-seħħ mad-dħul fis-seħħ tal-emenda.
(10)
Meta tiġi adottata emenda iżda jkun għadu ma ġiex
preskritt il-perjodu skedat ta’ ħmistax-il xahar għall-aċċettazzjoni, Stat li
jsir Stat Kontraenti matul dak il-perjodu jkun marbut bl-emenda jekk din tidħol
fis-seħħ. Stat li jsir Stat Kontraenti wara dak il-perjodu jkun marbut b’emenda
aċċettata skont il-paragrafu 7. Fil-każijiet iċċitati f'dan il-paragrafu,
Stat ikun marbut b’emenda hekk kif din tidħol fis-seħħ jew hekk kif tidħol
fis-seħħ din il-Konvenzjoni għal dak l-Istat, jekk din tidħol fis-seħħ sussegwentement.
Artikolu 38
Id-depożitarju
(1)
Din il-Konvenzjoni tiġi ddepożitata mal-Gvern
tar-Repubblika tal-Ungerija.
(2)
Id-depożitarju għandu:
(a)
jikkomunika mal-Istati kollha li pparteċipaw
fil-Konferenza Diplomatika għall-Adozzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Budapest dwar
il-Kuntratt għat-Trasport tal-Merkanzija permezz ta’ Passaġġi tal-Ilma Interni,
għall-iċċekkjar tal-Konvenzjoni preżenti fil-verżjoni tal-lingwa uffiċjali li
ma kinitx disponibbli fiż-żmien tal-Konferenza;
(b)
jgħarraf lill-Istati kollha msemmija taħt is-subparagrafu (a)
ta’ hawn fuq dwar kwalunkwe proposta għall-emenda tat-test ikkomunikat skont
is-subparagrafu (a) ta’ hawn fuq;
(c)
jistabbilixxi d-data li fiha l-verżjonijiet
tal-lingwi uffiċjali kollha ta’ din il-Konvenzjoni nġiebu f’konformità ma’
xulxin u għandhom jitqiesu bħala awtentiċi;
(d)
jikkomunika mal-Istati kollha msemmija
fis-subparagrafu (a) ta’ hawn fuq id-data stabbilita skont
is-subparagrafu (c) ta’ hawn fuq;
(e)
jikkomunika mal-Istati kollha li ġew mistiedna
għall-Konferenza Diplomatika għall-Adozzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Budapest dwar
il-Kuntratt għat-Trasport tal-Merkanzija permezz ta’ Passaġġi tal-Ilma Interni
u
ma’ dawk li ffirmaw din il-Konvenzjoni jew aderixxew magħha, kopji veri
ċċertifikati ta’ din il-Konvenzjoni;
(f)
 jgħarraf lill-Istati kollha li ffirmaw din
il-Konvenzjoni jew aderixxew magħha:

i.
dwar kull firma, notifika jew dikjarazzjoni ġdida
magħmula, li tindika d-data tal-firma, tan-notifika jew tad-dikjarazzjoni;

ii.
dwar id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din
il-Konvenzjoni;

iii.
dwar kull denunzja ta’ din il-Konvenzjoni u dwar
id-data li fiha għandha tidħol fis-seħħ tali denunzja;

iv.
dwar kull emenda adottata skont l-Artikoli 36
u 37 ta’ din il-Konvenzjoni u dwar id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ tali emenda;

v.
dwar kull komunikazzjoni meħtieġa skont dispożizzjoni
ta’ din il-Konvenzjoni.
(3)
Wara d-dħul fis-seħħ ta’ din il-Konvenzjoni,
id-depożitarju għandu jibgħat lis-Segretarjat tan-Nazzjonijiet Uniti kopja vera
ċċertifikata ta’ din il-Konvenzjoni għar-reġistrazzjoni u l-pubblikazzjoni,
skont l-Artikolu 102 tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti.
MAGĦMUL F’Budapest fit-tnejn u għoxrin ta’
Ġunju 2001 f’kopja oriġinali waħda li t-testi tagħha bl-Olandiż,
bl-Ingliż, bil-Franċiż, bil-Ġermaniż u bir-Russu huma ugwalment awtentiċi.
B’XHIEDA TA’ DAN, il-plenipotenzarji hawn taħt
imsemmija, debitament awtorizzati sabiex jagħmlu hekk mill-Gvernijiet tagħhom,
iffirmaw din il-Konvenzjoni.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 8.4.2016
            COM(2016) 193 final
            2016/0098(NLE)
            Proposta għal
            DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Federali tal-Mikroneżja dwar l-eżenzjoni mill-viża għal soġġorn qasir

               MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

               1.KUNTEST TAL-PROPOSTA

               Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001
                  1
                jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandhom ikollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni tal-Istati Membri u dawk li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati minn dik il-ħtieġa. Ir-Regolament (KE) Nru 539/2001 huwa applikat mill-Istati Membri kollha, bl-eċċezzjoni tal-Irlanda u r-Renju Unit.

               Ir-Regolament (UE) Nru 509/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  2
                emenda r-Regolament (KE) Nru 539/2001 billi ttrasferixxa 19-il pajjiż għall-Anness II, li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati mir-rekwiżit tal-viża. Dawn id-19-il pajjiż huma: il-Kolombja, Dominica, Grenada, Kiribati, il-Gżejjer Marshall, il-Mikroneżja, Nauru, Palau, il-Perù, Saint Lucia, Saint Vincent u l-Grenadini, Samoa, il-Gżejjer Solomon, Timor Leste, Tonga, Trinidad u Tobago, Tuvalu, l-Emirati Għarab Magħquda u Vanuatu. Ir-referenza għal kull wieħed minn dawn il-pajjiżi fl-Anness II hija akkumpanjata b'nota f'qiegħ il-paġna li tispeċifika li "l-eżenzjoni mir-rekwiżit tal-viża għandha tapplika mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża li għandu jiġi konkluż mal-Unjoni Ewropea".

               Ir-Regolament (UE) Nru 509/2014 ġie adottat fl-20 ta’ Mejju 2014 u daħal fis-seħħ fid-9 ta’ Ġunju 2014. F'Lulju 2014, il-Kummissjoni ppreżentat Rakkomandazzjoni lill-Kunsill biex jawtorizzaha biex tibda negozjati dwar ftehimiet ta’ eżenzjoni mill-viża ma’ kull wieħed mis-17-il pajjiż li ġejjin: Dominica, Grenada, Kiribati, il-Gżejjer Marshall, il-Mikroneżja, Nauru, Palau, Saint Lucia, Saint Vincent u l-Grenadini, Samoa, il-Gżejjer Solomon, Timor Leste, Tonga, Trinidad u Tobago, Tuvalu, l-Emirati Għarab Magħquda u Vanuatu
                  3
               . Fid-9 ta’ Ottubru 2014, il-Kunsill ħareġ direttivi ta’ negozjati lill-Kummissjoni.

               Fl-ewwel serje ta' ftehimiet ta' eżenzjoni mill-viża, il-ftehimiet ġew iffirmati fis-6 ta’ Mejju 2015 (l-Emirati Għarab Magħquda), fis-26 ta’ Mejju 2015 (Timor-Leste) u t-28 ta’ Mejju 2015 (Dominica, Grenada, Saint Lucia, Saint Vincent u l-Grenadini, Samoa, Trinidad u Tobago, u Vanuatu) u japplikaw b’mod proviżorju mid-data tal-iffirmar sakemm jidħlu fis-seħħ. Il-Kunsill awtorizza l-iffirmar tat-tieni serje ta' ftehimiet ta' eżenzjoni mill-viża ma' Tonga (iffirmat fl-20 ta' Novembru 2015), il-Kolombja (iffirmat fit-2 ta' Diċembru 2015), Kiribati (li d-data tiegħu għad trid tiġi ddeterminata) u Palau (iffirmat fis-7 ta' Diċembru 2015). Dawn l-erba' ftehimiet japplikaw b'mod proviżorju mill-ġurnata ta' wara d-data tal-iffirmar sakemm jidħlu fis-seħħ.

               In-negozjati mal-Mikroneżja nfetħu fis-17 ta' Diċembru 2014 u ġew kondotti permezz ta' skambju ta’ ittri. Waqt skambji ulterjuri, intlaħaq qbil fuq l-aspetti kollha. Il-ftehim ġie inizjalat permezz ta' skambju ta’ ittri bejn in-negozjaturi ewlenin fis-16 ta' Diċembru 2015 (il-Mikroneżja) u t-13 ta' Jannar 2016 (l-Unjoni). L-Istati Membri ġew mgħarrfa waqt il-laqgħa tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Viża tal-Kunsill li saret fit-18 ta' Jannar 2016.

               2.BAŻI ĠURIDIKA

               Min-naħa tal-Unjoni, il-bażi ġuridika għall-ftehim hija l-punt (a) tal- Artikolu 77(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), flimkien mal-Artikolu 218 tiegħu.

               Il-proposta mehmuża tikkostitwixxi l-istrument legali għall-konklużjoni tal-ftehim. Il-Kunsill se jiddeċiedi b’maġġoranza kkwalifikata wara l-iffirmar tal-ftehim, f’isem l-Unjoni, minn persuna nominata mill-presidenza tal-Kunsill u wara li jkun kiseb il-kunsens tal-Parlament Ewropew skont il-punt (a) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 218(6) TFUE.

               3.L-EŻITU TAN-NEGOZJATI

               Il-Kummissjoni tqis li l-għanijiet stabbiliti mill-Kunsill fid-direttivi ta’ negozjati tiegħu nkisbu, u li l-abbozz ta’ ftehim għall-eżenzjoni mill-viża hu aċċettabbli għall-Unjoni.

               Il-kontenut finali tiegħu jista’ jitqassar kif ġej:

               Skop

               Il-ftehim jipprovdi għal vjaġġar mingħajr il-viża għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u għaċ-ċittadini tal-Mikroneżja meta jivvjaġġaw lejn it-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra għal perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum.

               Sabiex jitħares it-trattament ugwali taċ-ċittadini kollha tal-UE, ġiet inkluża dispożizzjoni fil-ftehim li tiddikjara li l-Mikroneżja tista’ tissospendi jew ittemm il-ftehim fir-rigward biss tal-Istati Membri kollha tal-Unjoni Ewropea u li l-Unjoni tista' wkoll tissospendi jew ittemm il-ftehim fir-rigward tal-Istati Membri kollha tagħha.

               Is-sitwazzjoni speċifika tar-Renju Unit u tal-Irlanda hi riflessa fil-preambolu.

               Kamp ta' applikazzjoni

               L-eżenzjoni mill-viża tkopri l-kategoriji kollha ta’ persuni (detenturi ta' passaport ordinarju, diplomatiku, tas-servizz/uffiċjali jew speċjali) li jkunu qed jivvjaġġaw għal skopijiet diversi, ħlief bl-iskop tat-twettiq ta' attività bi ħlas. Għal din il-kategorija tal-aħħar, kull Stat Membru kif ukoll il-Mikroneżja jibqgħu liberi li jimponu r-rekwiżit tal-viża fuq iċ-ċittadini tal-Parti l-oħra skont il-liġi tal-Unjoni jew nazzjonali applikabbli. Sabiex tkun żgurata l-implimentazzjoni armonizzata, hawn mehmuża mal-ftehim dikjarazzjoni konġunta dwar l-interpretazzjoni tal-kategorija ta' persuni li jkunu qed jivvjaġġaw għall-għan ta’ attivitajiet bi ħlas.

               Tul tas-soġġorn

               Il-ftehim jipprovdi għal vjaġġar mingħajr il-viża għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u għaċ-ċittadini tal-Mikroneżja meta jivvjaġġaw lejn it-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra għal perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum. Mehmuża mal-ftehim hawn dikjarazzjoni konġunta dwar l-interpretazzjoni ta’ dan il-perjodu ta’ 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum.

               Il-ftehim jikkunsidra s-sitwazzjoni tal-Istati Membri li għalissa ma japplikawx l-acquis ta’ Schengen b’mod sħiħ. Sakemm ma jkunux parti miż-żona Schengen mingħajr fruntieri interni, l-eżenzjoni mill-viża tagħti dritt liċ-ċittadini tal-Mikroneżja jibqgħu għal 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum fit-territorju ta’ kull wieħed minn dawk l-Istati Membri (preżentement il-Bulgarija, il-Kroazja, Ċipru u r-Rumanija), irrispettivament mill-perjodu kkalkulat għaż-żona Schengen kollha.

               Applikazzjoni territorjali

               Il-ftehim għandu dispożizzjonijiet relatati mal-applikazzjoni territorjali tiegħu: fil-każ ta’ Franza u n-Netherlands, l-eżenzjoni mill-viża tintitola liċ-ċittadini tal-Mikroneżja biex jibqgħu biss f’dawk it-territorji Ewropej tal-Istati Membri.

               Dikjarazzjonijiet

               Flimkien mad-dikjarazzjonijiet konġunti msemmija aktar ’il fuq, żewġ dikjarazzjonijiet konġunti oħra jinsabu mehmuża mal-ftehim:

               –dwar l-assoċjazzjoni tan-Norveġja, l-Iżlanda, l-Iżvizzera u l-Liechtenstein mal-implimentazzjoni, l-applikazzjoni u l-iżvilupp tal-acquis ta’ Schengen;

               –dwar it-tixrid totali tal-informazzjoni dwar il-kontenut u l-konsegwenzi tal-ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża u kwistjonijiet relatati, bħal kundizzjonijiet għad-dħul fit-territorju.

               4.KONKLUŻJONI

               Fid-dawl tar-riżultati msemmija aktar 'il fuq, il-Kummissjoni tipproponi li l-Kunsill japprova, wara li jġib il-kunsens tal-Parlament Ewropew, il-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Federali tal-Mikroneżja dwar l-eżenzjoni mill-viża għal soġġorn qasir.

               2016/0098 (NLE)

               Proposta għal

               DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Federali tal-Mikroneżja dwar l-eżenzjoni mill-viża għal soġġorn qasir

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-punt (a) tal-Artikolu 77(2), flimkien mal-punt (a)(v) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 218(6) tiegħu,

               Wara li kkunsidra l-proposta mill-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra l-kunsens tal-Parlament Ewropew
                  4
               ,

               Billi:

               (1)Il-Kummissjoni nnegozjat, f'isem l-Unjoni Ewropea, ftehim mal-Istati Federali tal-Mikroneżja dwar l-eżenzjoni mill-viża għal soġġorn qasir ("il-Ftehim").

               (2)B'konformità mad-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2015/[…], il-Ftehim ġie ffirmat u jkun applikat fuq bażi proviżorja minn […].

               (3)Il-Ftehim iwaqqaf Kumitat Konġunt ta' esperti għall-ġestjoni tal-Ftehim. F'dak il-Kumitat Konġunt, l-Unjoni tkun irrappreżentata mill-Kummissjoni, li għandha tkun assistita mir-rappreżentanti tal-Istati Membri.

               (4)Din id-Deċiżjoni tikkostitwixxi żvilupp tad-dispożizzjonijiet tal-acquis ta’ Schengen li fihom ir-Renju Unit ma jiħux sehem, f’konformità mad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2000/365/KE
                  5
               ; b’hekk ir-Renju Unit mhuwiex qiegħed jieħu sehem fl-adozzjoni ta’ din id-Deċiżjoni u mhuwiex marbut biha jew soġġett għall-applikazzjoni tagħha.

               (5)Din id-Deċiżjoni tikkostitwixxi żvilupp tad-dispożizzjonijiet tal-acquis ta’ Schengen li fihom l-Irlanda ma tiħux sehem, f’konformità mad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2002/192/KE
                  6
               ; għaldaqstant l-Irlanda mhijiex qiegħda tieħu sehem fl-adozzjoni ta’ din id-Deċiżjoni u mhijiex marbuta biha jew soġġetta għall-applikazzjoni tagħha.

               (6)Dan il-Ftehim għandu jiġi approvat,

               ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:

               Artikolu 1

               Il-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Federali tal-Mikroneżja dwar l-eżenzjoni mill-viża għal soġġorn qasir huwa b'dan approvat f'isem l-Unjoni.

               Artikolu 2

               Il-President tal-Kunsill għandu jagħti, f'isem l-Unjoni, in-notifika li jipprovdi għaliha l-Artikolu 8(1) tal-Ftehim
                  7
               .

               Artikolu 3

               Il-Kummissjoni, assistita mir-rappreżentanti tal-Istati Membri, għandha tirrappreżenta lill-Unjoni fil-Kumitat Konġunt ta' esperti mwaqqaf skont l-Artikolu 6 tal-Ftehim.

               Artikolu 4

               Din id-Deċiżjoni tidħol fis-seħħ fil-jum tal-adozzjoni tagħha.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 tal-15 ta' Marzu 2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandhom ikollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk iċ-ċittadini li huma eżentati minn dik il-ħtieġa, ĠU L 81, 21.03.2001, p. 1.

                     (2)
                  Ir-Regolament (UE) Nru 509/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Mejju 2014 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandu jkollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati minn dik il-ħtieġa, ĠU L 149, 20.5.2014, p. 67

                     (3)
                  COM(2014) 467, 17.7.2014

                     (4)
                  Il-kunsens ingħata fi […]

                     (5)
                  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2000/365/KE tad-29 ta' Mejju 2000 dwar it-talba tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta' Fuq biex jieħdu parti f'xi dispożizzjonijiet tal-acquis ta' Schengen (ĠU L 131, 1.6.2000, p. 43).

                     (6)
                  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2002/192/KE tat-28 ta' Frar 2002 rigward it-talba tal-Irlanda biex tieħu sehem f'xi dispożizzjonijiet tal-acquis ta' Schengen (ĠU L 64, 7.3.2002, p. 20).

                     (7)
                  Id-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim se tkun ippubblikata f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea mis-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill.

    ---documentbreak---

               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 8.4.2016
            COM(2016) 193 final
            ANNESSI
            għall-
            Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill
            dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Federali tal-Mikroneżja dwar l-eżenzjoni mill-viża għal soġġorn qasir

               ANNESSI

               għall-

               Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill

               dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Federali tal-Mikroneżja dwar l-eżenzjoni mill-viża għal soġġorn qasir

               FTEHIM

               bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Federali tal-Mikroneżja dwar l-eżenzjoni mill-viża għal soġġorn qasir

               L-UNJONI EWROPEA, minn hawn 'il quddiem imsejħa “l-Unjoni” jew “l-UE”, u

               L-ISTATI FEDERALI TAL-MIKRONEŻJA, minn hawn 'il quddiem imsejħa "il-Mikroneżja"

               minn hawn 'il quddiem flimkien imsejħin il-“Partijiet Kontraenti”,

               BIL-ĦSIEB li jiġu żviluppati ulterjorment relazzjonijiet ta' ħbiberija bejn il-Partijiet Kontraenti u bix-xewqa li jiġi ffaċilitat l-ivvjaġġar billi jiġi żgurat dħul u soġġorn għal perjodu qasir mingħajr viża għaċ-ċittadini tagħhom,

               FILWAQT LI JIKKUNSIDRAW ir-Regolament (UE) Nru 509/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta' Mejju 2014 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandu jkollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati minn dik il-ħtieġa
                  1
               , billi, fost l-oħrajn, jittrasferixxi 19-il pajjiż terz, inkluża l-Mikroneżja, għal-lista ta' pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati mir-rekwiżit tal-viża għal soġġorni qosra fl-Istati Membri,

               FILWAQT LI HUMA KONXJI li l-Artikolu 1 tar-Regolament (KE) Nru 509/2014 jistipula li għal dawk id-19-il pajjiż, l-eżenzjoni mir-rekwiżit tal-viża għandha tapplika mid-data tad-dħul fis-seħħ ta' ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża li għandu jiġi konkluż mal-Unjoni,

               FILWAQT LI JIXTIEQU li jitħares il-prinċipju ta' trattament indaqs taċ-ċittadini kollha tal-UE,

               FILWAQT LI JQISU li l-persuni li jivvjaġġaw bil-għan li jwettqu attività bi ħlas matul is-soġġorn qasir tagħhom mhumiex koperti b'dan il-Ftehim u għalhekk għal dik il-kategorija r-regoli rilevanti tal-liġi tal-Unjoni u tal-liġi nazzjonali tal-Istati Membri u tal-liġi nazzjonali tal-Mikroneżja dwar l-obbligu jew l-eżenzjoni mill-viża u dwar l-aċċess għall-impjiegi jibqgħu japplikaw,

               FILWAQT LI JQISU l-Protokoll dwar il-pożizzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda fir-rigward tal-ispazju ta' libertà, sigurtà u ġustizzja u l-Protokoll dwar l-acquis ta' Schengen integrat fil-qafas tal-Unjoni Ewropea, annessi mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u mat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u jikkonfermaw li d-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim ma japplikawx għar-Renju Unit u l-Irlanda,

               FTIEHMU KIF ĠEJ:

               ARTIKOLU 1

               Skop

               Dan il-Ftehim jipprovdi għal vjaġġar mingħajr viża għaċ-ċittadini tal-Unjoni u għaċ-ċittadini tal-Mikroneżja meta jivvjaġġaw lejn it-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra għall-perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum.

               ARTIKOLU 2

               Definizzjonijiet

               Għall-finijiet ta' dan il-Ftehim:

               (a)
                     “Stat Membru” tfisser kwalunkwe Stat Membru tal-Unjoni, bl-eċċezzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda;

               (b)
                     “ċittadin tal-Unjoni” tfisser ċittadin ta' Stat Membru kif definit fil-punt (a);

               (c)
                     "ċittadin tal-Mikroneżja" tfisser kwalunkwe persuna li għandha ċ-ċittadinanza tal-Mikroneżja;

               (d)
                     "żona Schengen" tfisser iż-żona mingħajr fruntieri interni li tinkludi t-territorji tal-Istati Membri kif stipulat fil-punt (a) li japplikaw l-acquis ta’ Schengen b’mod sħiħ.

               ARTIKOLU 3

               Kamp ta' applikazzjoni

               1.
                     Iċ-ċittadini tal-Unjoni li għandhom passaport ordinarju, diplomatiku, ta' servizz, uffiċjali jew speċjali, li hu validu u maħruġ minn Stat Membru, jistgħu jidħlu u jibqgħu mingħajr viża fit-territorju tal-Mikroneżja għall-perjodu ta' soġġorn kif definit fl-Artikolu 4(1).

               Iċ-ċittadini tal-Mikroneżja li għandhom passaport ordinarju, diplomatiku, ta' servizz, uffiċjali jew speċjali, li hu validu u maħruġ mill-Mikroneżja, jistgħu jidħlu u jibqgħu mingħajr viża fit-territorju tal-Istati Membri għall-perjodu tas-soġġorn kif definit fl-Artikolu 4(2).

               2.
                     Il-paragrafu 1 ta' dan l-Artikolu ma japplikax għall-persuni li jivvjaġġaw bil-għan li jwettqu attività bi ħlas.

               Għal din il-kategorija ta’ persuni, kull Stat Membru jista’ jiddeċiedi b’mod individwali li jimponi l-ħtieġa ta' viża fuq iċ-ċittadini tal-Mikroneżja jew li jirtiraha skont l-Artikolu 4(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001
                  2
               .

               Għal din il-kategorija ta’ persuni, il-Mikroneżja tista' tiddeċiedi dwar il-ħtieġa tal-viża jew l-eżenzjoni mill-viża għaċ-ċittadini ta’ kull Stat Membru b’mod individwali skont il-liġi nazzjonali tagħha.

               3.
                     L-eżenzjoni mill-viża li dan il-Ftehim jipprovdi għaliha għandha tapplika mingħajr ħsara għal-liġijiet tal-Partijiet Kontraenti marbutin mal-kundizzjonijiet ta' dħul u soġġorn qasir. L-Istati Membri u l-Mikroneżja jirriżervaw id-dritt li jirrifjutaw id-dħul u s-soġġorn qasir fit-territorji tagħhom jekk waħda jew aktar minn dawn il-kundizzjonijiet ma tkunx issodisfata.

               4.
                     L-eżenzjoni mill-viża tapplika irrispettivament mill-metodu ta' trasport użat biex jinqasmu l-fruntieri tal-Partijiet Kontraenti.

               5.
                     Kwistjonijiet li mhumiex koperti minn dan il-Ftehim għandhom ikunu regolati mil-liġi tal-Unjoni, mil-liġi nazzjonali tal-Istati Membri u mil-liġi nazzjonali tal-Mikroneżja.

               ARTIKOLU 4

               Tul tas-soġġorn

               1.
                     Iċ-ċittadini tal-Unjoni jistgħu jibqgħu fit-territorju tal-Mikroneżja għal perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum.

               2.
                     Iċ-ċittadini tal-Mikroneżja jistgħu jibqgħu fit-territorju tal-Istati Membri li japplikaw l-acquis ta' Schengen fl-intier tiegħu għal perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum. Dak il-perjodu għandu jiġi kkalkulat indipendentement minn kwalunkwe soġġorn fi Stat Membru li għadu ma japplikax l-acquis ta' Schengen fl-intier tiegħu.

               Iċ-ċittadini tal-Mikroneżja jistgħu jibqgħu għal perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum fit-territorju ta' kull Stat Membru li għadu ma japplikax l-acquis ta' Schengen fl-intier tiegħu, indipendentement mill-perjodu tas-soġġorn ikkalkulat għat-territorju tal-Istati Membri li japplikaw l-acquis ta' Schengen fl-intier tiegħu.

               3.
                     Dan il-Ftehim ma jaffettwax il-possibbiltà tal-Mikroneżja u tal-Istati Membri li jestendu l-perjodu tas-soġġorn għal aktar minn 90 jum f'konformità mal-liġijiet nazzjonali rispettivi tagħhom u l-liġi tal-Unjoni.

               ARTIKOLU 5

               Applikazzjoni territorjali

               1.
                     Fir-rigward tar-Repubblika Franċiża, dan il-Ftehim għandu japplika biss għat-territorju Ewropew tar-Repubblika Franċiża.

               2.
                     Fir-rigward tar-Renju tan-Netherlands, dan il-Ftehim għandu japplika biss għat-territorju Ewropew tar-Renju tan-Netherlands.

               ARTIKOLU 6

               Kumitat Konġunt għall-ġestjoni tal-Ftehim

               1.
                     Il-Partijiet Kontraenti għandhom jistabbilixxu Kumitat Konġunt ta' esperti (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ il-“Kumitat”), magħmul minn rappreżentanti tal-Unjoni u minn rappreżentanti tal-Mikroneżja. L-Unjoni għandha tkun irrappreżentata mill-Kummissjoni Ewropea.

               2.
                     Il-Kumitat għandu jkollu, fost l-oħrajn, il-kompiti li ġejjin:

               (a)
                     li jissorvelja l-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim;

               (b)
                     li jissuġġerixxi emendi jew żidiet għal dan il-Ftehim;

               (c)
                     li jsolvi tilwimiet li jinbtu mill-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim.

               3.
                     Il-Kumitat għandu jitlaqqa' kull meta jkun meħtieġ, fuq talba ta' waħda mill-Partijiet Kontraenti.

               4.
                     Il-Kumitat għandu jistabbilixxi r-regoli tal-proċedura tiegħu stess.

               ARTIKOLU 7

               Ir-relazzjoni ta’ dan il-Ftehim ma’ ftehimiet bilaterali eżistenti ta’ eżenzjoni mill-viża
                  bejn l-Istati Membri u l-Mikroneżja

               Dan il-Ftehim għandu jkollu preċedenza fuq kwalunkwe ftehim jew arranġament bilaterali konkluż bejn l-Istati Membri individwali u l-Mikroneżja, sa fejn dawn ikopru kwistjonijiet li jaqgħu fil-kamp ta' applikazzjoni tiegħu.

               ARTIKOLU 8

               Dispożizzjonijiet finali

               1.
                     Dan il-Ftehim għandu jiġi ratifikat jew approvat mill-Partijiet Kontraenti f'konformità mal-proċeduri interni rispettivi tagħhom u jidħol fis-seħħ fl-ewwel jum tat-tieni xahar wara d-data tal-aħħar waħda miż-żewġ notifiki li bihom il-Partijiet Kontraenti jinnotifikaw lil xulxin li dawk il-proċeduri jkunu tlestew.

               Dan il-Ftehim għandu jiġi applikat fuq bażi proviżorja mill-jum wara d-data tal-iffirmar tiegħu.

               2.
                     Dan il-Ftehim qed jiġi konkluż għal perjodu indefinit, kemm-il darba ma jiġix terminat f'konformità mal-paragrafu 5.

               3.
                     Dan il-Ftehim jista' jiġi emendat bi ftehim bil-miktub mill-Partijiet Kontraenti. L-emendi jidħlu fis-seħħ wara li l-Partijiet Kontraenti jkunu nnotifikaw lil xulxin bit-tlestija tal-proċeduri interni tagħhom li huma meħtieġa għal dan il-għan.

               4.
                     Kull Parti Kontraenti tista' tissospendi l-Ftehim kollu jew parti minnu, b'mod partikolari għal raġunijiet tal-ordni pubbliku, il-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew il-protezzjoni tas-saħħa pubblika, l-immigrazzjoni illegali, jew l-introduzzjoni mill-ġdid tal-ħtieġa tal-viża minn kwalunkwe Parti Kontraenti. Id-deċiżjoni dwar is-sospensjoni għandha tiġi notifikata lill-Parti Kontraenti l-oħra mhux aktar tard minn xahrejn qabel id-dħul fis-seħħ ippjanat tagħha. Il-Parti Kontraenti li tkun issospendiet l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim għandha tgħarraf minnufih lill-Parti Kontraenti l-oħra f'każ li r-raġunijiet għas-sospensjoni ma jibqgħux jeżistu aktar u għandha tneħħi dik is-sospensjoni.

               5.
                     Kull Parti Kontraenti tista' ttemm dan il-Ftehim billi tavża lill-Parti l-oħra b'dan bil-miktub. Dan il-Ftehim jieqaf milli jibqa' fis-seħħ 90 jum wara.

               6.
                     Il-Mikroneżja tista’ tissospendi jew ittemm dan il-Ftehim biss fil-konfront tal-Istati Membri kollha.

               7.
                     L-Unjoni tista' tissospendi jew ittemm dan il-Ftehim biss fil-konfront tal-Istati Membri kollha tagħha.

               Magħmul f'żewġ kopji bl-ilsien Bulgaru, Kroat, Ċek, Daniż, Olandiż, Ingliż, Estonjan, Finlandiż, Franċiż, Ġermaniż, Grieg, Ungeriż, Taljan, Latvjan, Litwan, Malti, Pollakk, Portugiż, Rumen, Slovakk, Sloven, Spanjol u Żvediż, b'kull test ikollu l-istess awtentiċità.

               DIKJARAZZJONI KONĠUNTA FIR-RIGWARD TAL-IŻLANDA, IN-NORVEĠJA, L-IŻVIZZERA
                  U L-LIECHTENSTEIN

               Il-Partijiet Kontraenti jirrimarkaw ir-relazzjoni mill-qrib bejn l-Unjoni Ewropea u n-Norveġja, l-Iżlanda, l-Iżvizzera u l-Liechtenstein, b'mod partikolari bis-saħħa tal-Ftehimiet tat-18 ta' Mejju 1999 u tas-26 ta' Ottubru 2004 dwar l-assoċjazzjoni ta' dawn il-pajjiżi mal-implimentazzjoni, l-applikazzjoni u l-iżvilupp tal-acquis ta' Schengen.

               F'ċirkostanzi bħal dawn ikun mixtieq li l-awtoritajiet tan-Norveġja, l-Iżlanda, l-Iżvizzera u l-Liechtenstein, min-naħa, u l-Mikroneżja, min-naħa l-oħra, jikkonkludu, mingħajr dewmien, ftehimiet bilaterali dwar l-eżenzjoni mill-viża għal soġġorn qasir f'termini simili għal dawk ta' dan il-Ftehim.

               DIKJARAZZJONI KONĠUNTA DWAR L-INTERPRETAZZJONI TAL-KATEGORIJA TA’ PERSUNI LI JIVVJAĠĠAW BI SKOP TA’ ATTIVITÀ
                  BI ĦLAS KIF JIDDISPONI L-ARTIKOLU 3(2) TA’ DAN IL-FTEHIM

               Xewqana li tkun żgurata interpretazzjoni komuni, il-Partijiet Kontraenti jaqblu li, għall-għan ta' dan il-Ftehim, il-kategorija ta' persuni li jwettqu attività bi ħlas tkopri l-persuni li jidħlu b'għan li jkollhom mestier bi qligħ jew attività b'remunerazzjoni fit-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra bħala impjegat jew fornitur ta' servizz.

               Din il-kategorija ma għandhiex tkopri:

               –
                     negozjanti, jiġifieri persuni li jivvjaġġaw bl-għan ta' deliberazzjonijiet tan-negozju (mingħajr ma jkunu impjegati fil-pajjiż tal-Parti Kontraenti l-oħra),

               –
                     sportivi jew artisti li jkunu qed iwettqu attività fuq bażi ad-hoc,

               –
                     ġurnalisti mibgħuta mill-midja tal-pajjiż ta' residenza tagħhom, u,

               –
                     apprendisti intrakorporattivi.

               L-implimentazzjoni ta' din id-Dikjarazzjoni għandha tkun immonitorjata mill-Kumitat Konġunt fi ħdan ir-responsabbiltà tiegħu skont l-Artikolu 6 ta' dan il-Ftehim, li jista' jipproponi modifiki meta, fuq il-bażi tal-esperjenzi tal-Partijiet Kontraenti, iqis li jkunu meħtieġa.

               DIKJARAZZJONI KONĠUNTA DWAR L-INTERPRETAZZJONI TAL-PERJODU TA' 90 JUM
                  FI KWALUNKWE PERJODU TA' 180 JUM KIF STABBILIT FL-ARTIKOLU 4 TA' DAN IL-FTEHIM

               Il-Partijiet Kontraenti jifhmu li l-perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum kif previst mill-Artikolu 4 ta' dan il-Ftehim ifisser soġġorn kontinwu jew bosta soġġorni konsekuttivi, li t-tul ta' żmien totali tagħhom ma jaqbiżx id-90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum.

               Il-kunċett ta' “kwalunkwe” jimplika l-applikazzjoni ta' perjodu ta' referenza mobbli ta' 180 jum, billi wieħed iħares lura lejn kull ġurnata tas-soġġorn fl-aħħar perjodu ta' 180 jum, sabiex jiġi vverifikat jekk ir-rekwiżit tad-90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum għadux jiġi ssodisfat. Fost l-oħrajn, dan ifisser li assenza għal perjodu mhux interrott ta' 90 jum tippermetti li jkun hemm soġġorn ġdid ta' mhux aktar minn 90 jum.

               DIKJARAZZJONI KONĠUNTA DWAR L-INFURMAR TAĊ-ĊITTADINI
                  DWAR IL-FTEHIM BILATERALI TA' EŻENZJONI MILL-VIŻA

               Filwaqt li jirrikonoxxu l-importanza tat-trasparenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u għaċ-ċittadini tal-Mikroneżja, il-Partijiet Kontraenti jiftiehmu li jiżguraw it-tixrid totali ta' informazzjoni dwar il-kontenut u tal-konsegwenzi tal-ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża u kwistjonijiet relatati, bħall-kundizzjonijiet għad-dħul fit-territorju.

               _________________

                     (1)
                  ĠU L 149, 20.5.2014, p. 67.

                     (2)
                  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 tal-15 ta' Marzu 2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandhom ikollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk iċ-ċittadini li huma eżentati minn dik il-ħtieġa (ĠU L 81, 21.3.2001, p. 1).