               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 28.2.2022
            COM(2022) 69 final
            2022/0049(NLE)

            Proposta għal
            DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni Ewropea fil-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni stabbilit permezz tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, fuq naħa waħda, u r-Repubblika tal-Moldova, fuq in-naħa l-oħra

               MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

               1.Suġġett tal-proposta

               Din il-proposta tikkonċerna d-deċiżjoni li tistabbilixxi l-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni fil-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni b’rabta mal-adozzjoni prevista tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tal-Moldova għall-2021-2027.

               2.Kuntest tal-proposta

               2.1.Il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni

               Il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, fuq naħa, u r-Repubblika tal-Moldova, fuq in-naħa l-oħra (“il-Ftehim”), jistabbilixxi Żona ta’ Kummerċ Ħieles Approfondita u Komprensiva (Deep and Comprehensive Free Trade Area - “DCFTA”) u jipprevedi kooperazzjoni msaħħa biex jiġu promossi l-assoċjazzjoni politika u l-integrazzjoni ekonomika. Il-Ftehim daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2016.

               2.2.Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni

               Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni ġie stabbilit fl-Artikolu 434 tal-Ftehim. Huwa jagħmel superviżjoni u jimmonitorja l-applikazzjoni u l-implimentazzjoni tal-Ftehim u perjodikament janalizza l-funzjonament ta’ dan il-Ftehim fid-dawl tal-objettivi tiegħu. Huwa jikkonsisti minn membri tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u membri tal-Kummissjoni Ewropea, minn naħa waħda, u minn membri tal-Gvern tar-Repubblika tal-Moldova, min-naħa l-oħra.

               2.3.L-att previst tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni

               F’konformità mal-Artikolu 436(1) tal-Ftehim, il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni għandu s-setgħa li jadotta rakkomandazzjonijiet, bil-għan li jintlaħqu l-objettivi tal-Ftehim. Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni se jadotta rakkomandazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova għall-2021-2027 (“l-att previst”).

               L-iskop tal-att previst huwa li jappoġġa l-implimentazzjoni tal-Ftehim, billi jiddefinixxi sett ta’ prijoritajiet konġunti għas-seba’ snin li ġejjin.

               3.Il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni

               L-UE u r-Repubblika tal-Moldova qablu li jikkonsolidaw is-sħubija tagħhom billi jaqblu dwar sett ta’ prijoritajiet għall-2021-2027 biex jappoġġaw l-implimentazzjoni tal-Ftehim.

               L-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni 2021-2027 tkopri d-djalogu politiku, il-politika barranija u ta’ sigurtà, il-kooperazzjoni dwar il-libertà, is-sigurtà u l-ġustizzja, il-kummerċ u kwistjonijiet relatati mal-kummerċ, kif ukoll bosta setturi oħra koperti mill-Ftehim, bħall-enerġija, is-saħħa pubblika, it-trasport, l-ambjent u t-tibdil fil-klima.

               L-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni tirrifletti l-objettivi tal-politika tas-Sħubija tal-Lvant u tqis il-prijoritajiet tal-Kummissjoni, bħall-Patt Ekoloġiku u t-trasformazzjoni diġitali, kif ukoll l-aħħar żviluppi ta’ politika, inkluż dwar l-effiċjenza enerġetika u l-iżviluppi rinnovabbli, il-protezzjoni ambjentali u l-impenji skont il-Ftehim ta’ Pariġi. Jindirizza wkoll l-isfidi l-ġodda ppreżentati mill-pandemija tal-COVID-19, filwaqt li jfittex li jaħdem b’mod konġunt fuq ir-reżiljenza tas-saħħa u l-irkupru soċjoekonomiku. Huma wkoll ta’ importanza partikolari l-prijoritajiet marbuta mar-riformi tant meħtieġa fir-Repubblika tal-Moldova, b’mod partikolari fl-oqsma tal-istat tad-dritt, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u r-riformi tal-ġustizzja.

               Il-pożizzjoni tal-Unjoni dwar l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni hija meħtieġa biex tiffaċilita l-implimentazzjoni sħiħa tal-Ftehim u tiggwida l-kooperazzjoni bilaterali.

               4.Bażi ġuridika

               4.1.Bażi ġuridika proċedurali

               4.1.1.Prinċipji

               L-Artikolu 218(9) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) jipprevedi deċiżjonijiet li jistabbilixxu “l-pożizzjonijiet li għandhom jiġu adottati f’isem l-Unjoni f’sede stabbilita bi ftehim, meta dik is-sede tintalab tadotta atti li jkollhom effetti legali, sakemm dawn ma jkunux atti li jissupplimentaw jew jemendaw il-qafas istituzzjonali tal-ftehim.”

               Il-kunċett ta’ “atti li jkollhom effetti legali” jinkludi atti li għandhom effetti legali skont ir-regoli tad-dritt internazzjonali li jirregola s-sede inkwistjoni. Dan jinkludi wkoll l-istrumenti li ma għandhomx effett vinkolanti skont id-dritt internazzjonali, iżda li “jistgħu jinfluwenzaw b’mod determinanti l-kontenut tal-leġiżlazzjoni adottata mil-leġiżlatur tal-Unjoni”
                  1
               .

               4.1.2.Applikazzjoni għal dan il-każ

               Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni huwa korp stabbilit bi ftehim, speċifikament il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni.

               L-att li l-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni huwa mitlub jadotta jikkostitwixxi att b’effetti legali. L-att previst għandu effetti legali minħabba li l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova għall-2021-2027 se tkun il-bażi għall-ipprogrammar skont l-Istrument ta’ Viċinat, ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta’ Kooperazzjoni Internazzjonali – Ewropa Globali.

               L-att previst la jissupplimenta u lanqas ma jemenda l-qafas istituzzjonali tal-Ftehim.

               Għaldaqstant, il-bażi ġuridika proċedurali għad-deċiżjoni proposta hija l-Artikolu 218(9) tat-TFUE.

               4.2.Bażi ġuridika sostantiva

               4.2.1.Prinċipji

               Il-bażi ġuridika sostantiva għal deċiżjoni skont l-Artikolu 218(9) tat-TFUE tiddependi qabelxejn mill-objettiv u l-kontenut tal-att previst li fir-rigward tiegħu tittieħed pożizzjoni f’isem l-Unjoni. Jekk l-att previst ikollu żewġ għanijiet jew żewġ komponenti, u jekk wieħed minn dawk l-għanijiet jew il-komponenti jkun jista’ jiġi identifikat bħala dak ewlieni, filwaqt li l-ieħor ikun sempliċiment inċidentali, id-Deċiżjoni skont l-Artikolu 218(9) tat-TFUE trid tissejjes fuq bażi ġuridika sostantiva waħda, jiġifieri dik mitluba mill-għan jew mill-komponent ewlieni jew predominanti.

               Fir-rigward ta’ att previst li simultanjament isegwi għadd ta’ objettivi, jew li għandu diversi komponenti, li huma marbuta b’mod inseparabbli mingħajr ma wieħed ikun inċidentali għall-ieħor, il-bażi ġuridika sostantiva ta’ deċiżjoni skont l-Artikolu 218(9) tat-TFUE jkollha tinkludi, eċċezzjonalment, id-diversi bażijiet ġuridiċi korrispondenti.

               4.2.2.Applikazzjoni għal dan il-każ

               L-objettiv ewlieni u l-kontenut tal-att previst huma relatati mal-assoċjazzjoni ma’ pajjiżi terzi, b’mod partikolari mat-tkomplija tal-implimentazzjoni tal-għanijiet u l-objettivi tal-ftehim ta’ assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Moldova. Il-miżuri li l-adozzjoni tagħhom hija prevista jikkonċernaw, b’mod ġenerali, l-oqsma kollha koperti mill-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u għandhom l-għan li jimplimentaw u japprofondixxu aktar l-assoċjazzjoni bejn il-Partijiet. Minn dan isegwi li l-qasam li taqa’ taħtu d-deċiżjoni kkontestata għandu jiġi ddeterminat fid-dawl tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni fl-intier tiegħu.

               Għalhekk, il-bażi ġuridika sostantiva għad-deċiżjoni proposta hija l-Artikolu 217 tat-TFUE.

               4.3.Konklużjoni

               Il-bażi ġuridika tad-Deċiżjoni tal-Kunsill proposta jenħtieġ tkun l-Artikolu 217 tat-TFUE, flimkien mal-Artikolu 218(9) tat-TFUE.

               5.Il-pubblikazzjoni tal-att previst

               Billi l-att tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni se jissostittwixxi r-Rakkomandazzjoni Nru 1/2017 tat-4 ta’ Awwissu 2017, jixraq li dan jiġi ppubblikat f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea wara l-adozzjoni tiegħu.

               2022/0049 (NLE)

               Proposta għal

               DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni Ewropea fil-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni stabbilit permezz tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, fuq naħa waħda, u r-Repubblika tal-Moldova, fuq in-naħa l-oħra

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 217 flimkien mal-Artikolu 218(9) tiegħu,

               Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,

               Billi:

               (1)Il-Ftehim ta' Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Repubblika tal-Moldova, fuq in-naħa l-oħra (il-“Ftehim”), ġie ffirmat fis-27 ta’ Ġunju 2014
                  2
                u daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2016.

               (2)Skont l-Artikolu 436(1) tal-Ftehim, il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni jista’ jadotta rakkomandazzjonijiet għall-finijiet tal-kisba tal-objettivi tal-Ftehim.

               (3)Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni għandu jadotta r-rakkomandazzjoni dwar l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova għall-2021-2027 permezz ta’ proċedura bil-miktub.

               Huwa xieraq li tiġi stabbilita l-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni fil-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni, peress li l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova għall-2021-2027 se tkun il-bażi għall-ipprogrammar skont l-Istrument ta’ Viċinat, ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta’ Kooperazzjoni Internazzjonali.

               (4)Sabiex jiffaċilitaw l-applikazzjoni tal-Ftehim, il-Partijiet qablu li jistabbilixxu Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bil-ħsieb li jipprovdu lista ta’ prijoritajiet għall-ħidma konġunta tagħhom skont is-settur.

               (5)Il-pożizzjoni tal-Unjoni fil-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni dwar l-adozzjoni tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova għall-2021-2027 għandha tiġi adottata mill-Kunsill,

               ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:

               Artikolu 1

               Il-pożizzjoni li trid tittieħed f’isem l-Unjoni fil-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni għandha tkun ibbażata fuq l-abbozz ta’ rakkomandazzjoni tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni mehmuż ma’ din id-Deċiżjoni.

               Artikolu 2

               Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lill-Kummissjoni u lir-Rappreżentant Għoli.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        Is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Ottubru 2014, Il-Ġermanja vs Il-Kunsill, C-399/12, ECLI:EU:C:2014:2258, il-paragrafi minn 61 sa 64.

                     (2)

                        ĠU L 260, 30.8.2014, p. 4.

    ---documentbreak---

               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 28.2.2022
            COM(2022) 69 final

            ANNESS
            ta'
            Proposta ta' DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-pożizzjoni li għandha tittieħed f'isem l-Unjoni Ewropea fil-Kunsill ta' Assoċjazzjoni stabbilit skont il-Ftehim ta' Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, fuq naħa, u r-Repubblika tal-Moldova, fuq in-naħa l-oħra

               ANNESS

               RAKKOMANDAZZJONI Nru xx/xx

               TAL-KUNSILL TA’ ASSOĊJAZZJONI UE - IR-REPUBBLIKA TAL-MOLDOVA

               ta’ dd/mm/yyyy

               dwar l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova

               IL-KUNSILL TA’ ASSOĊJAZZJONI UE - IR-REPUBBLIKA TAL-MOLDOVA,

               Wara li kkunsidra l-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Repubblika tal-Moldova, min-naħa l-oħra,

               Billi:

               (1)Il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Repubblika tal-Moldova, min-naħa l-oħra
                  1
                (il-“Ftehim”), ġie ffirmat fis-27 ta’ Ġunju 2014 u daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2016.

               (2)F’konformità mal-Artikolu 436(1) tal-Ftehim, il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni għandu s-setgħa li jadotta rakkomandazzjonijiet, bil-għan li jintlaħqu l-objettivi tal-Ftehim.

               (3)Skont l-Artikolu 453(1) tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, il-Partijiet għandhom jieħdu kull miżura ġenerali jew speċifika meħtieġa sabiex jissodisfaw l-obbligi tagħhom skont il-Ftehim u għandhom jiżguraw li jintlaħqu l-objettivi stipulati fil-Ftehim.

               (4)L-Artikolu 11 tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni jistipula l-possibbiltà li jittieħdu deċiżjonijiet permezz ta’ proċedura bil-miktub bejn is-sessjonijiet jekk iż-żewġ Partijiet jaqblu li jsir dan.

               (5)L-Unjoni u r-Repubblika tal-Moldova qablu li jikkonsolidaw is-sħubija tagħhom billi qablu fuq sett ta’ prijoritajiet għall-perjodu bejn l-2021 u l-2027 għall-ħidma konġunta lejn il-kisba tal-objettivi ta’ assoċjazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika kif stipulati fil-Ftehim.

               (6)Il-Partijiet għall-Ftehim qablu fuq it-test tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova, li se tappoġġa l-implimentazzjoni tal-Ftehim, b’enfasi fuq il-kooperazzjoni fir-rigward tal-interessi kondiviżi identifikati b’mod komuni,

               ADOTTA R-RAKKOMANDAZZJONI LI ĠEJJA:

               Artikolu 1

               Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni jirrakkomanda li l-Partijiet jimplimentaw l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova kif tinsab fl-Anness
                  2*.

               Artikolu 2

               L-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova, kif tinsab fl-Anness, għandha tissostitwixxi l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova li ġiet adottata fid-19 ta’ Awwissu 2017.

               Artikolu 3

               Din ir-Rakkomandazzjoni għandha ssir effettiva fil-jum tal-adozzjoni tagħha.

               Magħmula fi Brussell, [jum xahar sena].

                     Għall-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni

                     Il-President

               ANNESS

               2021 – 2027

               AĠENDA TA’ ASSOĊJAZZJONI

               BEJN

               L-UNJONI EWROPEA

               U

               R-REPUBBLIKA TAL-MOLDOVA

               Werrej

               Introduzzjoni

                     5

               1
                     Prinċipji, strumenti u riżorsi għall-implimentazzjoni tal-aġenda ta’ assoċjazzjoni
                     6

               2
                     Objettivi ġenerali għall-kooperazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova
                     8

                  I.
                        Ekonomiji reżiljenti, sostenibbli u integrati

                  II.
                        Istituzzjonijiet responsabbli, l-istat tad-dritt u s-sigurtà

                  III. Reżiljenza ambjentali u klimatika

                  IV.
                        Trasformazzjoni diġitali reżiljenti

                  V.
                        Soċjetajiet reżiljenti, ġusti u inklużivi

               3
                     Prijoritajiet fuq perjodu ta’ żmien qasir u twil tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni
                     15

                  I.
                        Demokrazija, drittijiet tal-bniedem u governanza tajba

                        15

                  II.
                        Politika estera u ta’ sigurtà

                        23

                  III.
                        Libertà, sigurtà u ġustizzja

                        25

                  IV.
                        Kooperazzjoni ekonomika u settorjali

                        32

                  V.
                        Kummerċ u kwistjonijiet relatati mal-kummerċ (DCFTA)

                        53

               __________

               Introduzzjoni

               Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tal-Moldova

               Fis-27 ta’ Ġunju 2014, l-Unjoni Ewropea, l-Istati Membri tagħha u r-Repubblika tal-Moldova — “il-Partijiet” — iffirmaw Ftehim ta’ Assoċjazzjoni ambizzjuż u innovattiv, li jinkludi Żona ta’ Kummerċ Ħieles Approfondita u Komprensiva (DCFTA). Il-ftehim fih dispożizzjonijiet vinkolanti bbażati fuq ir-regoli u jipprevedi kooperazzjoni mtejba sabiex tippromwovi l-assoċjazzjoni politika u l-integrazzjoni ekonomika, li jmorru lil hinn mill-ftehimiet tradizzjonali u li jkopru l-oqsma kollha ta’ rilevanza. Il-ftehim kien applikat b’mod proviżorju mill-1 ta’ Settembru 2014 sat-tlestija tal-proċess ta’ ratifika, li ppermetta l-applikazzjoni sħiħa tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni mill-1 ta’ Lulju 2016.

               Fis-26 ta’ Ġunju 2014, il-Partijiet qablu dwar Aġenda ta’ Assoċjazzjoni, jiġifieri t-tfassil ta’ lista ta’ prijoritajiet għal ħidma konġunta fil-perjodu 2014-2016. Fl-4 ta’ Awwissu 2017, il-Partijiet qablu li jissostitwixxu l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni tal-perjodu 2014-16 b’Aġenda ta’ Assoċjazzjoni ġdida għall-perjodu 2017-2019. L-Aġendi ta’ Assoċjazzjoni miftiehma bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova jħejju u jiffaċilitaw l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni.

               Fit-30 ta’ Settembru 2019, fil-5 laqgħa tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni, l-UE u r-Repubblika tal-Moldova qablu li jżommu l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni 2017-19 għal perjodu tranżitorju ta’ sena u li jibdew jaħdmu fuq lista ta’ prijoritajiet sabiex jidderieġu l-proċess ta’ implimentazzjoni tal-AA/DCFTA fis-snin li ġejjin fl-oqsma koperti mill-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni. Dan id-dokument li jissostitwixxi l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni 2017-2019 jiffoka mill-ġdid il-prijoritajiet ta’ livell għoli u jistabbilixxi oħrajn għal ħidma konġunta lejn il-kisba tal-objettivi ta’ assoċjazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika kif stipulati fil-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni għall-perjodu bejn 2021-2027.
                  Jiffoka fuq objettivi u prijoritajiet strateġiċi fit-tul għall-perjodu kollu filwaqt li d-definizzjoni u l-monitoraġġ ta’ miżuri konkreti fuq perjodu ta’ żmien qasir kif ukoll l-aspetti operazzjonali tal-implimentazzjoni jenħtieġ li jiġu indirizzati fl-istruttura istituzzjonali tal-kumitat u s-sottokumitat stabbilit skont il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni. Din l-aġenda tista’ tkun soġġetta għal rieżami kif meħtieġ.

               Il-fatt li l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni tiffoka fuq numru limitat ta’ prijoritajiet ma jaffettwax l-ambitu jew il-mandat tad-djalogu eżistenti skont Ftehimiet u Sħubijiet rilevanti oħrajn jew skont il-perkors multilaterali tas-Sħubija tal-Lvant.

               Barra minn hekk, l-ivvjaġġar mingħajr viża lejn il-pajjiżi ta’ Schengen għaċ-ċittadini tar-Repubblika tal-Moldova li għandhom passaport bijometriku daħal fis-seħħ f’April tal-2014. Il-parametri referenzjarji tal-Liberalizzazzjoni tal-Viża u r-rakkomandazzjonijiet fir-Rapporti regolari dwar il-Mekkaniżmu ta’ Sospensjoni tal-Eżenzjoni ta’ Viża maħruġa mill-Kummissjoni jeħtieġ li jiġu ssodisfati kontinwament sabiex tiġi żgurata s-sostenibbiltà tas-sistema ta’ vvjaġġar mingħajr viża u b’hekk jikkontribwixxu għall-mobilità u l-kuntatti bejn il-persuni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova.

               1
                     Prinċipji, strumenti u riżorsi għall-implimentazzjoni tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni

               Il-prinċipji komuni li ġejjin se jkomplu jiggwidaw l-implimentazzjoni tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni:

               ·L-azzjonijiet imwettqa bħala parti mill-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni jenħtieġ li jiġu implimentati fl-ispirtu tal-objettivi kumplessivi tal-assoċjazzjoni politika u l-integrazzjoni ekonomika, f’konformità sħiħa mal-AA/DCFTA, inkluż il-preambolu tagħha;

               ·Il-prijoritajiet tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni jirriflettu r-responsabbiltà tal-UE u tar-Repubblika tal-Moldova sabiex jimplimentaw b’mod sħiħ id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni tagħhom;

               ·Iż-żewġ Partijiet iridu jiġu involuti fl-implimentazzjoni tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni, b’rispett sħiħ għall-prinċipji ta’ sjieda, trasparenza, obbligu ta’ rendikont u inklużività;

               ·L-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni tinvolvi wkoll lir-Repubblika tal-Moldova fi djalogu kontinwu dwar ir-riformi relatati mal-assoċjazzjoni;

               ·L-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni għandha l-għan li tikseb riżultati tanġibbli u sostenibbli permezz tal-implimentazzjoni progressiva ta’ prijoritajiet strateġiċi permezz ta’ miżuri prattiċi. B’mod partikolari, iż-żewġ Partijiet se jiżguraw li kwalunkwe leġiżlazzjoni u dokument strateġiku żviluppati fil-qafas tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni jitħejjew u jiġu implimentati fedelment fi proċess inklużiv, trasparenti u bbażat fuq l-evidenza li jinvolvi lis-soċjetà ċivili u lil partijiet ikkonċernati rilevanti oħra;

               ·Il-Partijiet jirrikonoxxu l-importanza li jsostnu l-prijoritajiet miftiehma permezz ta’ mezzi politiċi, tekniċi u finanzjarji domestiċi xierqa u suffiċjenti;

               ·L-implimentazzjoni tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni se tkun soġġetta għal monitoraġġ, rapportar annwali inkluż tal-progress ġenerali, u valutazzjoni inkluż b’referenza għal indiċijiet ġeneralment rikonoxxuti u data prodotta minn proġetti ffinanzjati mill-UE. Il-progress li jsir se jiġi rieżaminat, anke matul il-laqgħat tal-istrutturi bilaterali mwaqqfa mill-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni. Is-soċjetà ċivili se titħalla wkoll tiffoka l-attivitajiet tagħha ta’ monitoraġġ fuq l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni;

               ·L-Unjoni Ewropea se tappoġġa lir-Repubblika tal-Moldova fl-implimentazzjoni tal-objettivi u l-prijoritajiet stabbiliti fl-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni. Biex tagħmel dan, hija se: toffri s-sorsi disponibbli kollha ta' appoġġ mill-UE; tipprovdi għarfien espert u konsulenza; tiffaċilita l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki, għarfien u informazzjoni; u tappoġġa t-tisħiħ tal-kapaċitajiet u t-tisħiħ istituzzjonali. L-Unjoni Ewropea se tħeġġeġ u tfittex ukoll il-koordinazzjoni tal-appoġġ minn sħab oħra tar-Repubblika tal-Moldova u ssaħħaħ l-approċċ ikkoordinat tal-appoġġ ta’ Tim Ewropa li jgħaqqad ir-riżorsi mill-UE, l-Istati Membri tagħha u l-istituzzjonijiet finanzjarji. Hija se tuża l-istrumenti finanzjarji rilevanti tagħha sabiex tgħin fl-implimentazzjoni tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni. Madankollu, dan l-appoġġ se jkompli jkun strettament kundizzjonali u se jkun marbut ma’ progress konkret fl-aġenda ta’ riforma kif miftiehem mal-UE u b’mod partikolari fl-oqsma tad-demokrazija, il-ġustizzja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Barra minn hekk, l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni ma hijiex dokument tal-ipprogrammar finanzjarju u ma hijiex sostitut għall-ipprogrammar finanzjarju mwettaq mill-Partijiet.

               Il-prijoritajiet definiti fl-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni huma kompletament konformi mal-objettivi ta’ politika fit-tul deskritti fil-Komunikazzjoni Konġunta “Il-politika tas-Sħubija tal-Lvant lil hinn mill-2020: It-tisħiħ tar-Reżiljenza – Sħubija tal-Lvant li tagħti riżultati għal kulħadd”, li flimkien mal-kontribut tal-Istati Membri u l-pajjiżi sħab jiffurmaw il-bażi tad-Dokument ta’ Ħidma Konġunt tal-Persunal (JSWD) dwar is-Sħubija tal-Lvant wara l-2020, ippubblikat fit-2 ta’ Lulju 2021 u approvat fit-6 Summit tas-Sħubija tal-Lvant fl-2021
                  3
               . Il-Pjan ta’ Investiment Ekonomiku tagħha u ħames inizjattivi ewlenin tal-pajjiżi għall-Moldova se jappoġġaw l-irkupru soċjoekonomiku u jsaħħu r-reżiljenza tal-pajjiż.  Il-Komunikazzjoni Konġunta ttieħdet nota tagħha b’apprezzament mill-Konklużjonijiet tal-Kunsill relatati tal-11 ta’ Mejju 2020.

               Il-prijoritajiet definiti fl-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni se jirfdu l-assistenza tal-UE lir-Repubblika tal-Moldova, kif deskritta fl-Istrument ta’ Viċinat, ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta’ Kooperazzjoni Internazzjonali (NDICI), fil-Programm Indikattiv Pluriennali (MIP) u fil-programmazzjoni ta’ diversi pajjiżi mħejjija għar-Repubblika tal-Moldova permezz tal-NDICI [li għad trid tiġi approvata]. F’sinerġija, l-UE ppubblikat Pjan ta’ Rkupru Ekonomiku għall-Moldova fit-2 ta’ Ġunju sabiex tistimula l-irkupru soċjoekonomiku fit-tul, trawwem it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, u tisfrutta l-potenzjal ekonomiku mhux sfruttat tal-pajjiż. L-UE tista’ tipprovdi wkoll assistenza minn strumenti oħra tal-UE, inkluż l-Istrument għall-Kooperazzjoni dwar is-Sikurezza Nukleari. Kwalunkwe appoġġ se jiġi pprovdut f’konformità sħiħa mar-regoli u l-proċeduri ta’ implimentazzjoni li jirregolaw l-assistenza esterna tal-UE. F’konformità ma’ dawn il-proċeduri, l-assistenza kollha tal-UE lir-Repubblika tal-Moldova għandha tibqa’ tkun marbuta mal-kondizzjonalità stretta li t-twettiq tagħhom se jiġi mmonitorjat u evalwat regolarment. Il-partijiet se jikkooperaw fit-tisħiħ tas-sistemi u l-istituzzjonijiet nazzjonali f’konformità mal-aħjar prattiki tal-prevedibbiltà u l-effettività tal-għajnuna, kif ukoll f’konformità mal-istrateġiji approvati u mad-dokumenti ta’ politika tal-gvern.

               Din l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni se tkun applikabbli mill-mument tal-adozzjoni tagħha sal-aħħar tal-2027. L-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni tista’ tiġi emendata jew aġġornata fi kwalunkwe ħin, bil-qbil tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova.

               2
                     Objettivi ġenerali għall-kooperazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova

               L-UE u r-Repubblika tal-Moldova jikkunsidraw l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bħala prijorità ewlenija għall-konsolidazzjoni u l-promozzjoni ta’ valuri u prinċipji komuni, kif maqbula mill-UE u r-Repubblika tal-Moldova. Il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni jipprevedi l-aċċellerazzjoni tal-assoċjazzjoni politika u l-integrazzjoni ekonomika mal-Unjoni Ewropea fl-ispirtu tal-aspirazzjonijiet Ewropej tal-Moldova u tal-għażla Ewropea kif rikonoxxuti fid-dikjarazzjoni tas-Summit tas-Sħubija tal-Lvant tal-2017. L-UE ttenni l-appoġġ sod tagħha għas-sovranità u l-integrità territorjali tar-Repubblika tal-Moldova fil-fruntieri rikonoxxuti internazzjonalment tagħha.

               Mill-iffirmar tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, ir-Repubblika tal-Moldova ħadet passi sabiex twettaq riformi lejn l-implimentazzjoni effettiva tiegħu. Iż-żewġ naħat jirrikonoxxu l-progress li sar mir-Repubblika tal-Moldova lejn assoċjazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika aktar profondi mal-UE u jirrikonoxxu li għadhom meħtieġa passi sinifikanti ulterjuri sabiex isir progress sostanzjali u sostenibbli sabiex iċ-ċittadini jkunu jistgħu jibbenefikaw bis-sħiħ mill-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova.

               L-UE se tkompli tappoġġa l-ħidma tal-Konferenza Permanenti dwar il-Kwistjonijiet Politiċi fil-Qafas tal-Proċess tan-Negozjati għas-Soluzzjoni tat-Transnistrija fil-format “5+2” sabiex tinkiseb riżoluzzjoni komprensiva, paċifika u sostenibbli tal-kunflitt, abbażi tas-sovranità u l-integrità territorjali tar-Repubblika tal-Moldova fil-fruntieri rikonoxxuti internazzjonalment tagħha u d-dispożizzjonijiet tad-Dikjarazzjoni Ministerjali tal-OSKE minn Diċembru tal-2020.

               Il-kooperazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova għandha wkoll l-għan li tappoġġa t-twettiq ta’ objettivi ta’ politika globali, inkluż il-Ftehim ta’ Pariġi dwar it-Tibdil fil-Klima u l-implimentazzjoni tal-Aġenda tal-2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli u s-17-il Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli tagħha li t-tnejn huma impenjati favurihom. Il-kooperazzjoni se ssaħħaħ l-ordni internazzjonali bbażata fuq ir-regoli u se tikkontribwixxi għall-bini ta’ Ewropa aktar b’saħħitha fid-dinja.

               L-objettivi tal-politika fit-tul li ġejjin tas-Sħubija tal-Lvant għal wara l-2020 kif dettaljati fil-Komunikazzjoni Konġunta ta’ Marzu tal-2020 se jitqiesu kif xieraq mir-Repubblika tal-Moldova fid-determinazzjoni tad-direzzjoni strateġika tar-riformi li għandhom jiġu implimentati fis-snin li ġejjin. Il-partijiet se jaħdmu flimkien biex jikkomunikaw il-benefiċċji tal-kooperazzjoni tagħhom.

                  I. Ekonomiji reżiljenti, sostenibbli u integrati

               Il-Partijiet se jsaħħu l-kooperazzjoni tagħhom sabiex jagħtu spinta lill-iżvilupp ekonomiku u lill-integrazzjoni ekonomika bejn ir-Repubblika tal-Moldova, l-Istati Membri tal-UE u l-pajjiżi sħab tal-Lvant għall-benefiċċju u l-benesseri taċ-ċittadini tal-Moldova. Dan se jnaqqas l-inugwaljanzi ekonomiċi u edukattivi u jtejjeb il-kundizzjonijiet tax-xogħol, filwaqt li fl-istess ħin jiżgura d-dekarbonizzazzjoni progressiva u n-newtralità klimatika tal-ekonomija, f’konformità mal-Patt Ekoloġiku Ewropew. Dan se jissarraf ukoll fi sforzi sabiex jiġi żgurat li l-irkupru ta’ wara l-COVID-19 ikun ekoloġiku, u ma jikkompromettix il-miri ambjentali u klimatiċi. Id-difiża tal-protezzjoni tal-ħaddiema u l-promozzjoni tax-xogħol deċenti se jkunu wkoll kritiċi għal irkupru sostenibbli u ekwu. It-titjib tal-klima tal-investiment se jinkiseb permezz tal-bini tal-kapaċità ta’ assorbiment tal-investiment, il-ħolqien ta’ kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni għall-imprendituri, l-iżgurar tal-istat tad-dritt, it-trasparenza u l-indipendenza tal-ġudikatura, l-isforzi kontra l-korruzzjoni u l-governanza effettiva.

               Il-Partijiet se jaħdmu wkoll flimkien sabiex jinvestu fin-nies, b’mod partikolari fiż-żgħażagħ, sabiex itejbu l-impjegabbiltà tagħhom filwaqt li fl-istess ħin jiżguraw impjiegi deċenti u protezzjoni effettiva tal-ħaddiema, filwaqt li jgħaqqdu aħjar l-edukazzjoni, ir-riċerka u l-innovazzjoni mal-ħtiġijiet tas-settur privat. L-appoġġ għall-politiki tar-riċerka u l-innovazzjoni se jsir billi jiġu promossi u permessi l-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti u t-trasferiment tat-teknoloġija kif ukoll billi tiġi konkluża l-assoċjazzjoni tar-Repubblika tal-Moldova mal-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Innovazzjoni Orizzont Ewropa. Ir-Repubblika tal-Moldova se ttejjeb il-prestazzjoni tal-edukazzjoni tagħha permezz tal-modernizzazzjoni u ta’ riforma komprensiva tas-settur tal-edukazzjoni, sabiex issir aktar effiċjenti f’termini ta’ użu tar-riżorsi, tinvesti fil-kwalità tajba tar-riżorsi umani u l-output tagħha skont l-istandards internazzjonali ta’ kwalità, is-sistemi tat-taħriġ u taż-żgħażagħ u tiżgura l-inklużività.

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jappoġġaw lir-Repubblika tal-Moldova fl-istabbiliment ta’ ekonomija tas-suq kompetittiva u li tiffunzjona bis-sħiħ u sabiex gradwalment il-politiki tagħha jinġiebu f’konformità mal-politiki tal-UE. Dan jenħtieġ li jinkiseb f’konformità mal-prinċipji gwida tal-istabbiltà makroekonomika, tal-finanzi pubbliċi sodi, l-iżgurar ta’ sistema finanzjarja b’saħħitha u bilanċ sostenibbli tal-pagamenti. It-tisħiħ tal-kontroll intern u tal-awditjar intern se jsir skont l-istandards u l-prattiki Ewropej. Il-partijiet se jaħdmu flimkien fuq aktar konsolidazzjoni tar-riformi fis-settur bankarju. Il-prijorità se tkun li jittejjeb il-qafas regolatorju u l-ambjent operattiv għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) filwaqt li jiġi infurzat ukoll id-dritt tal-kompetizzjoni tal-Moldova sabiex jiġi żgurat il-funzjonament xieraq tas-suq intern, inkluż billi titnaqqas l-imġiba monopolistika. Il-privatizzazzjonijiet se jsiru b’mod trasparenti b’mekkaniżmi ta’ skrinjar għall-assi strateġiċi u l-infrastruttura kritika. Il-governanza tal-intrapriżi tal-Istat jeħtieġ li tittejjeb u jridu jittejbu wkoll l-indipendenza u r-responsabbiltà tal-awtorità kompetenti fil-qasam tal-amministrazzjoni tal-proprjetà pubblika. Jeħtieġ li jiġu żgurati wkoll l-indipendenza u l-obbligu ta’ rendikont ta’ istituzzjonijiet pubbliċi ta’ sorveljanza/regolatorji oħrajn.

               L-implimentazzjoni effettiva tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u taż-Żona ta’ Kummerċ Ħieles Approfondita u Komprensiva tiegħu, marbuta mal-proċess usa’ ta’ approssimazzjoni regolatorja u r-riformi meħtieġa relatati, tikkontribwixxi għall-istabbiliment tal-kondizzjonijiet għal relazzjonijiet ekonomiċi u kummerċjali msaħħa mal-UE li jwasslu għal aktar integrazzjoni ekonomika gradwali tal-Moldova fis-Suq Intern tal-Unjoni Ewropea, kif previst fil-Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni.

               Il-Partijiet se jikkooperaw sabiex itejbu l-implimentazzjoni ulterjuri tal-acquis tal-UE fil-mezzi kollha tat-trasport deskritti fil-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni (l-avjazzjoni, it-trasport bit-triq, it-trasport marittimu, it-trasport bil-ferrovija), b’enfasi qawwija fuq it-titjib tal-konnettività fiżika iżda wkoll fuq aspetti tas-sikurezza. Dan se jinkludi l-iżvilupp ta’ infrastrutturi ekonomikament importanti u enfasi akbar fuq soluzzjonijiet tat-trasport ekoloġiku, inkluż permezz tal-iżvilupp tan-network indikattiv estiż tat-TEN-T u permezz tal-promozzjoni ta’ soluzzjonijiet tat-trasport multimodali.

               Minħabba ċ-ċirkostanzi, se jkun kruċjali li jiġu indirizzati l-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija tal-COVID-19 filwaqt li tinbena r-reżiljenza fuq perjodu ta’ żmien qasir u fit-tul.

                  II. Istituzzjonijiet responsabbli, l-istat tad-dritt u s-sigurtà

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jippromwovu l-prinċipji tal-istat tad-dritt, jirrispettaw id-drittijiet universali tal-bniedem, u jiżguraw li jkun hemm istituzzjonijiet demokratiċi li jiffunzjonaw u inklużjoni. Se tingħata prijorità lil-leġiżlazzjoni relatata mal-ġustizzja u mal-aġenziji tal-infurzar tal-liġi, inklużi dawk kontra l-korruzzjoni, u l-implimentazzjoni tagħha. Il-leġiżlazzjoni se tiġi adattata fejn meħtieġ u se jiġu ddedikati riżorsi umani u finanzjarji xierqa lis-settur sabiex jiġu żgurati l-indipendenza, l-obbligu ta’ rendikont, l-imparzjalità, l-integrità, il-professjonaliżmu u l-effiċjenza tal-ġudikatura, inkluża l-prosekuzzjoni, li jenħtieġ li tkun ħielsa minn interferenza politika jew minn kwalunkwe interferenza oħra mhux dovuta. L-UE tilqa’ d-deċiżjoni tar-Repubblika tal-Moldova li tipprijoritizza r-riformi tal-istat tad-dritt. Se tiġi segwita politika ta’ tolleranza żero għall-korruzzjoni sabiex jiġi evitat kull tip ta’ mġiba korrotta. Il-korruzzjoni politika se tiġi indirizzata f’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-GRECO. L-integrità tas-settur pubbliku se tissaħħaħ, b’enfasi fuq il-kontroll effettiv tal-assi u f’konformità mal-prinċipji ta’ governanza tajba.

                  It-tisħiħ tas-servizz nazzjonali tal-irkupru tal-assi u t-titjib tal-effiċjenza tiegħu se jkunu prijorità. Ir-Repubblika tal-Moldova se tissoġġetta l-każijiet kollha ta’ frodi li affettwaw is-sistema bankarja tal-pajjiż mill-2012 sal-2014, u tal-ħasil tal-flus bħall-każ Laundromat, għal investigazzjonijiet bir-reqqa, imparzjali u trasparenti, ukoll bil-ħsieb li jiġu rkuprati l-fondi ddevjati u li dawk responsabbli jitressqu quddiem il-ġustizzja. Il-kooperazzjoni bejn il-korpi tal-infurzar tal-liġi tal-Moldova u dawk rilevanti Ewropej se tissaħħaħ.

                  Ir-Repubblika tal-Moldova se tiżgura li l-elezzjonijiet presidenzjali, parlamentari u lokali jitwettqu b’mod demokratiku, f’konformità mal-istandards maqbula fuq livell internazzjonali u Ewropej, u li ma ssir l-ebda pressjoni politika fuq kwalunkwe parti kkonċernata involuta fl-elezzjonijiet. L-opinjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali, inkluż il-Kunsill tal-Ewropa u l-Uffiċċju għall-Istituzzjonijiet Demokratiċi u d-Drittijiet tal-Bniedem tal-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSKE/ODIHR), ser jiġu rispettati u segwiti.

                  Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jiżguraw li r-riforma tas-settur tas-sigurtà tiġi implimentata u li jiġu adottati oqfsa u proċeduri rilevanti fl-oqsma tal-ġestjoni tal-kriżijiet, tal-ħarsien tal-infrastruttura kritika u tal-ġlieda kontra t-theddid ibridu, inkluż billi tiġi żviluppata r-reżiljenza tal-istituzzjonijiet tal-istat kontra l-indħil barrani u billi jiġu indirizzati l-implikazzjonijiet tal-korruzzjoni għas-sigurtà nazzjonali.

               L-appoġġ għar-riforma tal-pulizija u l-kooperazzjoni fil-fruntieri skont l-aħjar standards internazzjonali u tal-UE se jkompli jkun objettiv importanti. L-enfasi se tkun fuq l-appoġġ għall-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, il-kuntrabandu transfruntier, iż-żieda fil-kooperazzjoni bejn il-ġustizzja u l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi fl-UE.

               Ir-Repubblika tal-Moldova se tiżgura l-issodisfar sostnut tal-parametri referenzjarji kollha tal-Liberalizzazzjoni tal-Viża u r-rakkomandazzjonijiet maħruġa mill-Kummissjoni fir-Rapporti dwar il-Mekkaniżmu ta’ Sospensjoni tal-Eżenzjoni ta’ Viża.

                  III. Reżiljenza ambjentali u klimatika

                  Il-Partijiet se jaħdmu flimkien lejn sigurtà tal-enerġija mtejba permezz ta’ żieda fid-diversifikazzjoni, kif ukoll effiċjenza fl-enerġija akbar u l-użu ta’ enerġija rinnovabbli. L-għan komuni jibqa’ l-istabbiliment ta’ suq tal-enerġija kompetittiv, ħieles mill-korruzzjoni u trasparenti fir-Repubblika tal-Moldova u l-integrazzjoni sħiħa tiegħu fis-suq tal-enerġija tal-UE, inkluż livell ogħla ta’ interkonnessjoni bejn ir-Repubblika tal-Moldova u l-UE. Sabiex jinkiseb dan, ir-Repubblika tal-Moldova se tiżgura li r-regoli, il-proġetti infrastrutturali u l-konnettività jibqgħu ffokati fuq it-tnaqqis tad-dipendenza enerġetika, it-tisħiħ tal-istabbiltà u s-sikurezza tas-sistemi tal-enerġija u s-sigurtà tal-provvisti tal-enerġija.

               Il-Partijiet se jkomplu jaħdmu flimkien favur ir-reżiljenza klimatika u ambjentali billi jippromwovu ekonomija moderna, effiċjenti fl-użu tar-riżorsi, nadifa u ċirkolari li twassal għall-ekoloġizzazzjoni tal-ekonomija u għal użu aktar sostenibbli tar-riżorsi naturali, f’konformità mal-Patt Ekoloġiku Ewropew kif ukoll fil-kuntest tal-irkupru wara l-COVID-19. Dan se jinkiseb, fost l-oħrajn, permezz tal-kontinwazzjoni tar-riformi amministrattivi u l-bini ta’ kapaċità amministrattiva xierqa sabiex jiġu implimentati l-kapitoli dwar l-ambjent u l-azzjoni klimatika tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, u bil-għan li jingħeleb il-legat tal-passat f’termini tal-leġiżlazzjoni ambjentali, il-prattiki ta’ ġestjoni u l-infrastruttura. Dan ifisser ukoll l-integrazzjoni tal-objettivi ta’ livell baxx ta’ emissjonijiet u ta’ reżiljenza għat-tibdil fil-klima f’konformità mal-Ftehim ta’ Pariġi bil-għan li jiġi limitat l-impatt tat-tibdil fil-klima fuq il-ħajja taċ-ċittadini. Barra minn hekk, id-djalogu bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova dwar l-ambjent u l-klima b’kontribut rilevanti mis-soċjetà ċivili se jissaħħaħ fil-qafas tal-kooperazzjoni eżistenti skont il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni.

               Il-governanza ambjentali se tissaħħaħ permezz tal-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ leġiżlazzjoni ġdida u permezz tal-iżgurar tal-aċċess pubbliku għall-informazzjoni ambjentali u l-parteċipazzjoni tal-pubbliku fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Fl-aħħar nett, iż-żieda fil-parteċipazzjoni f’azzjonijiet ta’ riċerka u innovazzjoni b’objettivi ta’ mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima se tkompli tappoġġa t-tranżizzjoni ekoloġika.

               It-titjib fil-kwalità tal-arja u tal-ilma kif ukoll il-ġestjoni aħjar tal-iskart f’konformità mal-istandards Ewropej se jimxu id f’id mal-abilitazzjoni u l-promozzjoni tal-agrikoltura sostenibbli u l-preservazzjoni tal-bijodiversità u tal-ekosistemi.

                  IV. Trasformazzjoni diġitali reżiljenti

               Il-pandemija tal-COVID-19 xeħtet dawl fuq id-distakk diġitali fis-soċjetajiet u l-ħtieġa urġenti li tiġi appoġġata din it-trasformazzjoni diġitali. Is-soluzzjonijiet għas-servizzi elettroniċi tas-saħħa, it-tagħlim mill-bogħod, it-telemediċina, l-intraċċar tal-viruses u l-prevenzjoni tad-diżinformazzjoni mhux biss se jgħinu waqt il-pandemija, iżda se jappoġġaw ir-reżiljenza u l-iżvilupp tas-sħab tagħna għal ħafna snin. Għalhekk, il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jippermettu t-tkabbir u jixprunaw l-iżvilupp sostenibbli u jinvestu aktar fit-trasformazzjoni diġitali tar-Repubblika tal-Moldova, f’konformità mal-leġiżlazzjoni tal-UE u l-aħjar prattiki. Se jkun kruċjali li jiġu żgurati politiki mmirati lejn it-tisħiħ u d-diversifikazzjoni tal-industrija tal-IT, it-tisħiħ tal-kompetittività tagħha, l-istimular ta’ negozji ġodda u r-riċerka u l-innovazzjoni diġitali fis-setturi kollha tal-ekonomija. L-iżvilupp ta’ programmi ta’ appoġġ għad-diġitalizzazzjoni tal-SMEs u l-ġbir ta’ indikaturi u informazzjoni statistika fil-qasam tal-ekonomija diġitali se jkunu prijoritajiet. Fl-istess ħin, il-governanza elettronika u s-servizzi diġitali jenħtieġ li jiġu żviluppati aktar sabiex jiżdiedu l-aċċessibbiltà, l-effiċjenza, it-trasparenza u l-obbligu ta’ rendikont tal-amministrazzjoni pubblika, inkluż għall-qafas u s-servizzi tal-investiment pubbliku. Dan għandu jimxi id f’id mal-iżvilupp u l-konsolidazzjoni tal-ħiliet diġitali u l-litteriżmu elettroniku tal-popolazzjoni usa’. Barra minn hekk, l-UE se tappoġġa l-implimentazzjoni tal-ftehimiet dwar ir-roaming u l-ispettru bejn ir-Repubblika tal-Moldova u pajjiżi sħab oħra u, bħala objettiv fit-tul, it-tnaqqis tat-tariffi tar-roaming mal-UE. Ir-Repubblika tal-Moldova se timpenja ruħha li tegħleb l-ostakli legali u tekniċi ta’ tali ftehimiet, li tinvesti aktar fit-trasformazzjoni diġitali, u li tipprovdi aċċess ta’ kwalità għolja għal networks u servizzi ta’ komunikazzjoni sigura bi prezzijiet affordabbli. Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex itejbu l-obbligu ta’ rendikont, il-kapaċità amministrattiva, u l-indipendenza tal-awtorità regolatorja nazzjonali tar-Repubblika tal-Moldova għall-komunikazzjonijiet elettroniċi – kundizzjoni essenzjali għall-funzjonament xieraq tas-suq korrispondenti. Il-Partijiet se jaħdmu wkoll flimkien sabiex jiżguraw oqfsa legali, ta’ politika u operazzjonali robusti taċ-ċibersigurtà bbażati fuq il-leġiżlazzjoni tal-UE u l-aħjar prattiki.

                  V. Soċjetajiet reżiljenti, ġusti u inklużivi

                  Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jiżguraw amministrazzjoni pubblika trasparenti, iċċentrata fuq iċ-ċittadin u li tagħti rendikont ta’ għemilha kif ukoll elezzjonijiet siguri, ħielsa u ġusti.

                  Ir-Repubblika tal-Moldova se tkompli timplimenta l-Istrateġija għar-Riforma tal-Amministrazzjoni Pubblika (PAR) u l-istrateġiji sottostanti. Dan ifisser li jiġu organizzati mill-ġdid l-istituzzjonijiet governattivi, l-awtoritajiet amministrattivi u l-intrapriżi tal-istat sabiex jiżdiedu l-obbligu ta’ rendikont, l-effettività u l-effiċjenza. Dan se jfisser ukoll li se tkompli tiġi aġġustata s-sistema tal-iżvilupp u l-koordinazzjoni tal-politika, inklużi fejn meħtieġ il-proċeduri ta’ ħatra u ta’ tkeċċija, sabiex jittejbu l-inklużività, il-koerenza, l-effiċjenza, il-prevedibbiltà u t-trasparenza tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Se jiġu promossi servizz ċivili professjonali u sistema moderna ta’ ġestjoni tar-riżorsi umani. Ir-Repubblika tal-Moldova se tistinka sabiex timmassimizza r-riżorsi disponibbli għaċ-ċittadini fil-livell lokali. Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex isaħħu t-trasparenza, is-sorveljanza u l-obbligu ta’ rendikont tal-politika u l-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi. L-enfasi fuq il-prudenza baġitarja, id-dixxiplina baġitarja u l-implimentazzjoni tal-baġit se titkompla, bil-għan li jissaħħu l-proċessi tar-rendikont u l-ġestjoni aħjar għar-riżultati. Għal dak il-għan, jenħtieġ li titkompla r-riforma tal-iskrutinju parlamentari u s-sorveljanza tal-baġit.

                  Il-Partijiet se jaħdmu flimkien fuq it-tisħiħ tar-reżiljenza tas-soċjetà, il-promozzjoni tal-koeżjoni soċjali u l-protezzjoni soċjali tas-soċjetà tal-Moldova, it-tisħiħ tal-ħidma fuq kwistjonijiet taż-żgħażagħ u l-adozzjoni ta’ miżuri għall-prevenzjoni tal-eżodu ta’ mħuħ u l-iżgurar tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri u sabiex tiġi miġġielda l-vjolenza domestika. Billi l-indirizzar tal-isfidi tal-migrazzjoni huwa wkoll prijorità konġunta, il-Partijiet se jkomplu jaħdmu sabiex jiżguraw il-mobilità u l-kuntatti bejn il-persuni f’ambjent sigur u ġestit tajjeb, u sabiex jiżguraw ukoll l-appoġġ għall-migranti u r-refuġjati vulnerabbli. L-implimentazzjoni b’suċċess tal-ftehim eżistenti dwar ir-riammissjoni, kif ukoll l-issodisfar kontinwu tal-parametri referenzjarji rilevanti tal-liberalizzazzjoni tal-viża, huma essenzjali. Filwaqt li tikkomplementa dan, is-Sħubija għall-Mobilità bejn l-UE u l-Moldova se tiżgura impenn sostenibbli. Se jiġu kkunsidrati inizjattivi dwar il-migrazzjoni tal-ħaddiema, bil-għan li jtejbu l-kooperazzjoni u l-iskambju tal-ħiliet u l-kompetenzi b’kunsiderazzjoni tal-impatt tal-eżodu ta’ mħuħ fuq il-kapital uman tal-pajjiżi sħab, filwaqt li jiġu rrispettati l-leġiżlazzjoni nazzjonali u l-kompetenzi eżistenti. Sabiex il-persuni u l-prodotti jkunu jistgħu jaqsmu l-fruntieri, se tissaħħaħ il-kooperazzjoni teknika u amministrattiva fil-ġestjoni integrata tal-fruntieri. L-investiment fit-trasformazzjoni soċjali u ekonomika fil-livell lokali, inkluż iż-żieda fl-aċċess tan-nies għal infrastruttura fiżika, utilitajiet pubbliċi u kundizzjonijiet tal-għajxien aħjar se jkun prijorità. Ir-Repubblika tal-Moldova se tiżgura d-dritt fundamentali ta’ aċċess għas-saħħa filwaqt li l-UE se tappoġġa t-tisħiħ tas-settur tas-saħħa pubblika. Dan se jkun kritiku fl-iżvilupp ta’ mekkaniżmi effettivi ta’ rispons għall-kriżijiet fil-ġlieda kontra l-mard li jittieħed, inkluż fl-indirizzar tal-konsegwenzi tal-pandemija tal-COVID-19.

                  B’mod aktar ġenerali, l-UE qiegħda tkompli tippromwovi l-governanza tajba, id-drittijiet tal-bniedem, l-istat tad-dritt, in-nondiskriminazzjoni, ix-xogħol deċenti, kif ukoll il-valuri fundamentali u l-prinċipji umanitarji fir-risponsi għall-pandemija tal-COVID-19 u l-irkupru minnha.

               Ir-Repubblika tal-Moldova se tiżgura qafas effettiv u kkonsolidat sabiex l-organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs) joperaw b’mod liberu u sabiex ikun permess il-bini tal-kapaċità tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari dawk li jaħdmu fil-livell lokali, li jippermettilhom jinvolvu ruħhom b’mod sinifikanti fi proċessi ta’ tfassil tal-politika, fil-promozzjoni tar-riforma, fil-forniment ta’ servizzi pubbliċi u fl-obbligu ta’ rendikont pubbliku.

                  Ir-Repubblika tal-Moldova se tiddefendi l-libertà, l-indipendenza u l-pluraliżmu tal-media, filwaqt li tirrispetta l-istandards tal-UE u universali, tiżgura l-kundizzjonijiet għal ambjenti tal-media ħielsa u b’saħħithom, u tippromwovi media ta’ kwalità inkluż fil-livell lokali. Se tingħata prijorità lill-iżgurar ta’ kunsill awdjoviżiv effiċjenti, mhux partiġjan, effettiv u trasparenti. Ir-Repubblika tal-Moldova se tissalvagwardja u tippromwovi d-dritt ta’ aċċess għal informazzjoni ta’ interess pubbliku u rapportar preċiż u mhux partiġjan.

                  Il-Partijiet se jrawmu skambji tal-aħjar prattiki dwar inizjattivi ta’ politika li għandhom l-għan li jżidu l-livell ta’ litteriżmu fil-media fis-soċjetà (jiġifieri programmi edukattivi, kurrikuli skolastiċi).

                  L-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni Nazzjonali l-ġdid dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, b’enfasi fuq l-appartenenza għall-aktar gruppi vulnerabbli, se tkun prijorità. Ir-Repubblika tal-Moldova se tiżgura l-eżekuzzjoni effettiva tas-sentenzi mogħtija mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u jinħoloq mekkaniżmu effiċjenti ta’ kontroll Parlamentari fuq tali eżekuzzjoni.

               3 Prijoritajiet fuq perjodu ta’ żmien qasir u twil tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien fl-oqsma li ġejjin:

                  I. Demokrazija, drittijiet tal-bniedem u governanza tajba

               1.Regoli u istituzzjonijiet li jiggarantixxu d-demokrazija

               ·Jiġi żgurat li l-elezzjonijiet Presidenzjali, parlamentari u lokali jsiru b’mod demokratiku, f’konformità mal-istandards maqbula fuq livell internazzjonali u Ewropej. Jiġu żgurati l-indipendenza u l-professjonalizzazzjoni tal-Kummissjoni Elettorali Ċentrali.

               ·Jiġu żgurati t-trasparenza, l-obbligu ta’ rendikont u l-legalità tal-finanzjament tal-partiti politiċi u tal-kampanji elettorali f’konformità mal-istandards internazzjonali u l-aħjar prattiki, kif ukoll jiġu implimentati mekkaniżmi stretti, f’waqthom u xierqa ta’ sorveljanza u sanzjonijiet.

               ·Jiġi żgurat il-pluraliżmu politiku u jiġu ffaċilitati r-rappreżentanza politika u l-parteċipazzjoni inklużiva ta’ persuni li jappartjenu għal gruppi vulnerabbli u għal minoranzi, inkluż li tintlaħaq il-kwota tal-ġeneru ta’ 40 % f’funzjonijiet elettivi u li jiġi mmirat li tintlaħaq kwota simili fil-ħatriet fil-livell ċentrali u tar-rayons.

               ·Jiġu żgurati istituzzjonijiet governattivi u awtoritajiet amministrattivi li jagħtu rendikont ta’ għemilhom, trasparenti, effiċjenti, effettivi u b’ammont tajjeb ta’ riżorsi fil-livell nazzjonali u lokali li huma ħielsa mill-korruzzjoni u minn influwenza indebita.

               ·Jissaħħaħ ir-rwol u l-funzjonament tal-Parlament, inkluż billi jiġi żgurat li jittieħdu l-azzjonijiet meħtieġa sabiex jiġu allokati r-riżorsi u jittejbu l-mekkaniżmi għal proċess leġiżlattiv kompletament trasparenti, prevedibbli u parteċipattiv; għal ħatriet trasparenti f’konformità mal-aħjar prattiki internazzjonali u għal sorveljanza u kontroll aktar effettivi tal-eżekuzzjoni tal-liġijiet.

               ·Tiġi emendata l-liġi dwar it-trasparenza fit-teħid tad-deċiżjonijiet u r-Regolament tal-Parlament, sabiex jiġi ddefinit il-mekkaniżmu tal-proċedura ta’ emerġenza użat mill-Parlament, kif ukoll sabiex tiġi pprovduta l-parteċipazzjoni adegwata tas-soċjetà ċivili.

               ·Tkompli tittejjeb il-pjattaforma tal-leġiżlazzjoni elettronika u tiġi introdotta sistema ta’ votazzjoni elettronika fil-Parlament.

               ·Jiġu żgurati l-indipendenza u l-imparzjalità tal-ġudikatura, f’konformità mal-istandards Ewropej.

               ·Jissaħħaħ ir-rwol tal-Qorti Kostituzzjonali billi jittejbu l-qafas legali (inkluż billi jiġi revokat il-kodiċi tal-ġuriżdizzjoni kostituzzjonali) u l-mekkaniżmi istituzzjonali sabiex tiżdied ir-rata ta’ eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali u terġa’ tinkiseb il-fiduċja pubblika.

               ·Jiġu żgurati livell ta’ salarju kompetittiv u sistema ta’ karriera trasparenti u bbażata fuq il-mertu fis-servizz pubbliku sabiex jiġi attirat u jinżamm it-talent.

               2.Drittijiet tal-bniedem u libertajiet fundamentali

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Jiġi żgurat qafas istituzzjonali effettiv għall-ħarsien tad-drittijiet tal-bniedem li jinkludi b’mod partikolari riżorsi umani u finanzjarji adegwati.

               ·Jiġi implimentat il-Pjan ta’ Azzjoni dwar id-Drittijiet tal-Bniedem għall-2018 sal-2022 u jitfassal u jiġi implimentat dokument ta’ politika ġdid għal wara l-2022.

               ·Jiġi żgurat li l-approċċ ibbażat fuq id-drittijiet tal-bniedem jiġi integrat b’mod effettiv fid-dokumenti futuri tal-politika tal-gvern.

               ·Jiġi żgurat il-funzjonament xieraq tal-Kunsill Nazzjonali tad-Drittijiet tal-Bniedem u tas-Segretarjat Permanenti għad-Drittijiet tal-Bniedem, li t-tnejn huma kruċjali għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni dwar id-Drittijiet tal-Bniedem kif ukoll għar-rakkomandazzjonijiet riċevuti minn mekkaniżmi internazzjonali għall-ħarsien tad-drittijiet tal-bniedem.

               ·Jissaħħaħ l-uffiċċju tal-Ombudsman inkluż permezz ta’ emendi leġiżlattivi għal-liġi tal-Ombudsman u l-liġi dwar l-informaturi, permezz ta’ riżorsi umani u finanzjarji u bini xierqa, f’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Pjan ta’ Azzjoni Nazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem, sabiex l-uffiċċju jkun jista’ jwettaq il-kompiti tiegħu b’mod effettiv.

               ·Jiġu żgurati l-funzjonament u l-indipendenza sħiħa tal-Mekkaniżmu Nazzjonali ta’ Prevenzjoni kontra t-Tortura, f’konformità mal-paragrafu 3 tal-Artikolu 18 tal-Protokoll Fakultattiv tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti kontra t-Tortura u Trattament jew Pieni Krudili, Inumani jew Degradanti oħra.

               ·Tittejjeb b’mod sinifikanti r-rekord fl-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

               ·Jiġi rratifikat il-Protokoll Nru 12 għall-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali kontra d-diskriminazzjoni.

               ·Jiġu adottati u implimentati l-emendi għal-leġiżlazzjoni dwar ir-reati ta’ mibegħda sabiex din tinġieb f’konformità mal-istandards Ewropej. Jiżdiedu l-isforzi sabiex jiġu investigati u tittieħed azzjoni dwar każijiet ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda sabiex jiġi żgurat l-aċċess effettiv tal-vittmi għall-ġustizzja.

               ·Tissaħħaħ il-kapaċità tal-Kunsill għall-Prevenzjoni u l-Eliminazzjoni tad-Diskriminazzjoni u l-Iżgurar tal-Ugwaljanza (il-“Kunsill tal-Ugwaljanza”) permezz ta’ riżorsi umani u finanzjarji xierqa, kif ukoll kompetenzi legali suffiċjenti, u jittejbu l-indipendenza u l-effettività ta’ dan il-korp f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar Standards għall-Korpi għall-Ugwaljanza.

               ·Jiġu żgurati l-emendi li għandhom jiġu adottati għal-liġi dwar l-ugwaljanza u l-applikazzjoni tal-liġijiet u r-regolamenti kontra d-diskriminazzjoni għar-raġunijiet kollha, inkluża l-Liġi dwar l-Iżgurar tal-Ugwaljanza.

               ·Jiġu appoġġati l-bini u t-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-istituzzjonijiet nazzjonali, mill-istrutturi nazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem, sabiex jiġu mgħammra sabiex jindirizzaw l-impatti li jirriżultaw mill-użu tal-IA, minn attivitajiet ġenerali ta’ sensibilizzazzjoni dwar il-ħarsien tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-ispazju diġitali.

               ·Jiġi żgurat ambjent sikur u abilitanti għad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-Konvenzjoni Qafas tal-Kunsill tal-Ewropa għall-Ħarsien tal-Minoranzi Nazzjonali.

               ·Tiġi implimentata l-Istrateġija dwar il-Konsolidazzjoni tar-Relazzjonijiet Interetniċi fir-Repubblika tal-Moldova għall-2017-2027.

               ·Tissaħħaħ l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni dwar l-aċċessibbiltà għal persuni b’diżabilità. Tiżdied u tittejjeb l-aċċessibbiltà tal-persuni b’diżabilità għall-bini pubbliku, it-trasport u l-informazzjoni.

               ·Tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità.

               ·Jiġi ratifikat il-Protokoll Fakultattiv għall-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità.

               ·Tiġi żgurata konformità mal-impenji internazzjonali rigward il-libertà tar-reliġjon jew tat-twemmin u l-implimentazzjoni tagħhom.

               3.Riforma fl-amministrazzjoni pubblika, inkluż il-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi

               ·Jiġu vvalutati l-konklużjonijiet u l-evoluzzjoni tas-sitwazzjoni mill-Istrateġija ta’ Riforma tal-Amministrazzjoni Pubblika tal-2016, u jittieħdu aktar passi ta’ riforma skont is-sejbiet tal-valutazzjoni.

               ·Jitkompla l-użu regolari tal-valutazzjonijiet tal-impatt ex ante u jiġi żgurat li l-kostijiet tar-riformi jiġu stmati sistematikament. Jiġu msaħħa l-kapaċitajiet istituzzjonali għaż-żewġ attivitajiet. Jiġi żgurat il-funzjonament ta’ fora interministerjali għar-riżoluzzjoni tal-kunflitti kemm fil-livell amministrattiv kif ukoll f’dak politiku għoli.

               ·Titkompla l-organizzazzjoni mill-ġdid tal-istituzzjonijiet governattivi, l-awtoritajiet amministrattivi u l-intrapriżi tal-istat sabiex jiżdiedu l-obbligu ta’ rendikont, l-effettività u l-effiċjenza. Tkompli tiġi żviluppata s-sistema ta’ koordinazzjoni u żvilupp tal-politika sabiex jiżdiedu l-inklużività, il-koerenza, l-effiċjenza, il-prevedibbiltà u t-trasparenza tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet.

               ·Ikomplu jittejbu l-kwalità u l-aċċessibbiltà tas-servizzi pubbliċi, inkluż billi tissaħħaħ id-diġitalizzazzjoni tagħhom u jiġu implimentati mekkaniżmi ta’ monitoraġġ b’saħħithom, kif ukoll permezz ta’ mekkaniżmi ta’ feedback dwar l-esperjenza tal-utenti. Jiġu żgurati servizz ċivili professjonali u sistema moderna ta’ ġestjoni tar-riżorsi umani.

               ·Titkompla r-riforma tal-amministrazzjoni pubblika f’konformità mal-Prinċipji tal-Amministrazzjoni Pubblika, f’konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili u b’involviment dejjem aktar tagħha, bil-għan li jinbena servizz pubbliku kredibbli, effiċjenti, trasparenti u skont il-mertu professjonali u bbażat fuq l-evidenza, bil-kodiċi xieraq ta’ etika tiegħu, ħieles minn kull pressjoni politika.

               ·Titwettaq analiżi tal-impatt tal-konfigurazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika lokali fuq l-interessi taċ-ċittadini. Jiġu żviluppati modi sabiex jissaħħu d-demokrazija lokali, l-awtonomija u d-deċentralizzazzjoni f’konformità mal-istandards internazzjonali u Ewropej kollha, bil-għan li tiġi żgurata l-parteċipazzjoni lokali taċ-ċittadini u li jittejjeb it-twassil tas-servizzi lokali liċ-ċittadini, inkluż permezz tal-esplorazzjoni ta’ għażliet għal riforma amministrattiva territorjali.

               ·Jinħolqu pakketti ta’ inċentivi għall-iffaċilitar tal-amalgamazzjoni volontarja u tal-iżvilupp soċjoekonomiku lokali.

               ·L-UE se tkompli tappoġġa l-parteċipazzjoni tal-awtonomija ta’ Gagauz fl-implimentazzjoni tal-politiki pubbliċi rilevanti f’konformità mal-Liġi tal-1994 dwar l-Istatus Legali Speċjali ta’ Gagauzia.

               ·Tittejjeb il-governanza fiskali billi titkompla r-riforma tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi abbażi ta’ strateġija dwar il-Ġestjoni Nazzjonali tal-Finanzi Pubbliċi .

               ·Tittejjeb il-ġestjoni tal-investiment pubbliku sabiex tiżdied l-effiċjenza tal-investiment pubbliku, inkluż l-iżgurar ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet trasparenti dwar l-allokazzjoni tal-fondi, l-iżvilupp ta’ riżerva ta’ proġetti lesti għall-investiment, l-iżvilupp ta’ kapaċitajiet ta’ ġestjoni tal-proġetti u sistemi ta’ monitoraġġ sabiex jittejjeb l-assorbiment tal-fondi, u l-iżgurar ta’ kwalità għolja ta’ proġetti mitmuma;

               ·Jiġi żviluppat aktar l-obbligu ta’ rendikont maniġerjali fis-settur pubbliku abbażi tal-prinċipji tal-UE/SIGMA għall-kontroll u l-awditjar intern tal-finanzi pubbliċi;

               ·Jiġi żgurat l-allinjament ulterjuri tal-awditjar estern pubbliku mal-istandards tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Istituzzjonijiet Supremi tal-Awditjar, jiżdiedu l-kwalità u l-impatt tal-ħidma mwettqa mill-Istituzzjoni Suprema tal-Awditjar, jiġu msaħħa l-iskrutinju parlamentari u s-sorveljanza tal-finanzi pubbliċi.

               4.Libertà tal-espressjoni

               ·Titkompla l-ħidma fuq l-iżgurar tal-libertà ta’ espressjoni kemm offline kif ukoll online u tal-indipendenza tal-media, f’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill tal-Ewropa, l-Unjoni Ewropea u l-OSKE.

               ·Jitkompla d-djalogu regolari sabiex jiġu skambjati l-aħjar prattiki fil-libertà tal-media, il-pluraliżmu tal-media, id-dekriminalizzazzjoni tal-malafama, il-protezzjoni tas-sorsi tal-ġurnalisti, u d-diversità kulturali fil-media.

               ·Tiġi adottata leġiżlazzjoni ġdida li ssaħħaħ l-aċċess għall-informazzjoni, dwar ir-reklamar, kif ukoll miżuri ta’ appoġġ għall-mezzi tal-komunikazzjoni tal-massa, inkluż għall-produzzjoni u t-tixrid ta’ messaġġi ta’ interess pubbliku.

               ·Abbażi tal-kunċett tal-mezzi tal-komunikazzjoni tal-massa, tiġi adottata u implimentata strateġija u l-programm ta’ miżuri tagħha, inkluż billi jiġu żviluppati l-mekkaniżmi u l-kapaċitajiet ta’ monitoraġġ.

               ·Jiġi indirizzat id-diskors ta’ mibegħda fil-mezzi tal-komunikazzjoni tal-massa, inkluż online u fuq il-mezzi tal-media soċjali, kif ukoll tiġi miġġielda d-diżinformazzjoni.

               ·Jinħolqu l-kundizzjonijiet għall-indipendenza sħiħa, il-professjonaliżmu, il-funzjonament u l-obbligu ta’ rendikont tal-korp ta’ sorveljanza awdjoviżiva (il-Kunsill Awdjoviżiv) u tax-Xandara Pubbliċi.

               ·Jiġu appoġġati l-korpi awtoregolatorji fl-istampa bil-miktub u jiġu adottati miżuri sabiex jappoġġaw lill-media lokali u reġjonali.

               ·Tiġi żgurata l-kompetittività fis-suq tar-reklamar u jsiru trasparenti s-sidien benefiċjarji u l-affiljazzjonijiet politiċi.

               ·Jinħolqu għodod effiċjenti u effettivi fl-indirizzar tal-monopolizzazzjoni tas-swieq tar-reklamar.

               5.Trattament ħażin u tortura

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Jittejbu l-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni sabiex jinġiebu konformi mal-istandards Ewropej. Ikomplu jittejbu l-kundizzjonijiet fil-binjiet ta’ detenzjoni temporanja.

               ·Jiġu implimentati azzjonijiet konkreti sabiex tiġi miġġielda l-ġerarkija informali tal-priġunieri fis-sistema penitenzjarja tal-Moldova sabiex tiġi ggarantita s-sigurtà u s-sikurezza tal-priġunieri u sabiex mal-ħruġ tagħhom mill-ħabs, il-priġunieri jkunu jistgħu jirnexxu fil-komunità ta’ barra.

               ·Tiġi stabbilita sistema ta’ distribuzzjoni u klassifikazzjoni xierqa tal-priġunieri, titwaqqaf sistema effettiva ta’ reklutaġġ u taħriġ għall-persunal tal-ħabsijiet u tiġi żgurata superviżjoni kontinwa tal-persunal (inkluż billejl) f’żoni ta’ detenzjoni.

               ·Jiġi żgurat trattament mediku adegwat għad-detenuti (inkluż għal dawk f’arrest preventiv).

               ·Tissaħħaħ l-applikazzjoni ta’ miżuri u sanzjonijiet preventivi qabel il-proċess mhux ta’ kustodja.

               ·Jiġu żgurati investigazzjoni u sanzjonijiet effettivi għal kwalunkwe każ irrapportat ta’ tortura u trattament ħażin.

               ·Jiġu indirizzati u pprevenuti t-tortura u t-trattament ħażin f’istituzzjonijiet psikjattriċi u f’faċilitajiet ta’ arrest preventiv.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Tiġi żviluppata sistema tal-ħabs li tagħti rendikont ta’ għemilha, effiċjenti, trasparenti u ħielsa mill-korruzzjoni, professjonali u b’riżorsi suffiċjenti.

               ·Tinbena istituzzjoni penitenzjarja ġdida ta’ standard għoli.

               ·Tiġi stabbilita sistema progressiva ta’ eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’konformità mal-istandards Ewropej u internazzjonali u mal-aħjar prattiki.

               ·Jiġu stabbiliti u rranġati, fis-sottodiviżjonijiet territorjali tal-pulizija, kmamar tas-smigħ, kmamar għall-preżentazzjoni għar-rikonoxximent tal-persuna, kmamar tal-laqgħat f’kundizzjonijiet kunfidenzjali ta’ persuni suspettati/akkużati mill-kunsill tad-difiża u kmamar ta’ stennija (tranżitu), skont l-istandards tal-UE.

               ·Jiġi żviluppat is-settur penitenzjarju.

               6.Kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili

               ·Tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-Liġi dwar l-organizzazzjonijiet mhux kummerċjali li hija mfassla sabiex ittejjeb il-qafas legali għall-parteċipazzjoni effettiva tas-soċjetà ċivili fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet.

               ·Jiġi adottat u implimentat dokument ta’ politika ġdid għall-iżvilupp tas-soċjetà ċivili.

               ·Ikompli jiġi promoss u mħares ambjent abilitanti għas-soċjetà ċivili. Ikun hemm reazzjoni għal kampanji ta’ malafama u attakki sistematiċi fuq l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili.

               ·Jissaħħaħ il-qafas tal-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-politiki pubbliċi.

               ·Tiġi promossa u msaħħa s-sostenibbiltà finanzjarja tas-soċjetà ċivili. Jiġi implimentat mekkaniżmu funzjonali sabiex tiġi żgurata l-allokazzjoni trasparenti u bbażata fuq il-mertu tal-fondi mill-Istat lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, inkluża kampanja ta’ informazzjoni pubblika mill-awtoritajiet tal-Istat.

               ·Jiġi appoġġat l-ispirtu ċiviku u tal-volontarjat attiv, kif ukoll l-intraprenditorija soċjali.

               ·Jiġu organizzati kampanji ta’ informazzjoni pubblika sabiex tinxtered informazzjoni preċiża dwar ir-rwol u l-importanza tas-soċjetà ċivili u sabiex in-nies ikunu jistgħu jieħdu interess u jipparteċipaw f’inizjattivi ċiviċi.

               7.Drittijiet tat-tfal

               ·Titkompla d-deistituzzjonalizzazzjoni tat-tfal u jiġi żgurat li n-numru ta’ tfal fl-istituzzjonijiet jitnaqqas gradwalment għal “0” u b’hekk id-deistituzzjonalizzazzjoni tiġi ffinalizzata, filwaqt li jiġu żviluppati forom alternattivi ta’ kura.

               ·Jiġi adottat il-“Programm għall-Protezzjoni tat-Tfal” f’konformità mad-dispożizzjonijiet tad-Deċiżjoni tal-Gvern Nru 386/2020 u l-pjan ta’ azzjoni relatat.

               ·Tittejjeb il-protezzjoni tat-tfal li tħallew lura minħabba l-migrazzjoni, inkluż l-għoti ta’ appoġġ soċjali u psikoloġiku.

               ·Tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-prevenzjoni tad-delinkwenza tat-tfal taħt il-kappa tal-Programm għall-Protezzjoni tat-Tfal.

               ·Tiġi indirizzata l-problema tat-tfal f’sitwazzjonijiet fit-toroq permezz ta’ mekkaniżmi ta’ protezzjoni soċjali, programmi ta’ riabilitazzjoni u ta’ riintegrazzjoni.

               ·Tiġi evitata u meqruda l-vjolenza kollha kontra t-tfal li huma vittmi u vittmi potenzjali ta’ vjolenza, negliġenza, abbuż, sfruttament, tħaddim tat-tfal, inkluż billi tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-Protezzjoni tat-Tfal kontra l-Isfruttament u l-Abbuż Sesswali u mekkaniżmi internazzjonali rilevanti oħra.

               ·Tiġi pprevenuta s-separazzjoni mill-familji u jissaħħu r-riintegrazzjoni tal-familji u d-deistituzzjonalizzazzjoni.

               ·Jiġu pprovduti ġustizzja, riintegrazzjoni u appoġġ għall-inklużjoni favur it-tfal (trasgressuri, vittmi u xhieda).

               ·Jiġu msaħħa u appoġġati approċċi transsettorjali fil-forniment ta’ servizzi lit-tfal u lill-familji fil-livell lokali u reġjonali.

               ·Jiġu implimentati l-Osservazzjonijiet ta’ Konklużjoni tal-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet tat-Tfal u tissaħħaħ il-kooperazzjoni tas-Soċjetà Ċivili u tal-Istituzzjonijiet Indipendenti tad-Drittijiet tal-Bniedem (l-Ombudsperson tad-Drittijiet tat-Tfal).

               ·Tiġi pprovduta l-inklużjoni soċjali tat-tfal f’sitwazzjonijiet vulnerabbli u t-tfal b’diżabilità (il-benesseri, l-edukazzjoni, l-iżvilupp, il-protezzjoni u s-saħħa).

               ·Tiġi msaħħa t-trobbija pożittiva sabiex jiġi żgurat li d-drittijiet tat-tfal u tal-adolexxenti jiġu rrispettati u protetti.

               ·Tiġi msaħħa l-imġiba tajba għas-saħħa fost it-tfal, l-adolexxenti u ż-żgħażagħ (in-nutrizzjoni, l-attivitajiet fiżiċi, il-prevenzjoni tal-abbuż mis-sustanzi, is-saħħa sesswali u riproduttiva, l-appoġġ psikoloġiku dwar mard li jittieħed, eċċ.).

               ·Tiġi msaħħa l-parteċipazzjoni tat-tfal, l-adolexxenti u ż-żgħażagħ fit-teħid tad-deċiżjonijiet f’livelli differenti.

               ·Tiġi msaħħa u appoġġata l-edukazzjoni formali u mhux formali inklużiva permezz ta’ approċċi ċċentrati fuq it-tfal.

               ·Issir sensibilizzazzjoni u tiżdied ir-reżiljenza diġitali tat-tfal, l-adolexxenti u ż-żgħażagħ u tiġi żgurata s-sikurezza tat-tfal online.

               ·Jiġi pprovdut taħriġ komprensiv u speċjalizzat tal-professjonisti li jaħdmu mat-tfal (l-infurzar tal-liġi, il-ġudikatura, is-saħħa, is-settur soċjali, eċċ.).

               8.Vjolenza abbażi tal-ġeneru

               ·In-nisa jiġu protetti kontra kull forma ta’ vjolenza u jkun hemm prevenzjoni, prosekuzzjoni u eliminazzjoni tal-vjolenza kontra n-nisa u tal-vjolenza domestika, inkluż billi tiġi rratifikata u żgurata l-implimentazzjoni sħiħa tal-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-Prevenzjoni u l-Ġlieda Kontra l-Vjolenza fuq in-Nisa u l-Vjolenza Domestika (il-Konvenzjoni ta’ Istanbul).

               ·Issir ħidma favur il-bidla fil-perċezzjonijiet dwar l-isterjotipi tal-ġeneru u n-normi patrijarkali li jillimitaw id-drittijiet tan-nisa.

               ·Jiġi appoġġat l-involviment tal-irġiel fl-indukrar tat-tfal permezz ta’ sensibilizzazzjoni dwar il-paternità.

               ·Issir ħidma mat-trasgressuri abbażi tal-aħjar prattiki internazzjonali sabiex titnaqqas u tiġi evitata l-vjolenza kontra n-nisa.

               ·Jiġu żviluppati programmi ta’ akkomodazzjoni u assistenza speċjalizzata għall-vittmi ta’ vjolenza domestika u sesswali.

               ·Jittieħed rwol proattiv mill-gvern fil-protezzjoni u fil-promozzjoni tad-drittijiet tan-nisa.

               ·Tingħata prijorità speċjali lill-prevenzjoni tal-forom kollha ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru kif ukoll lill-appoġġ għat-tisħiħ u ż-żieda fil-parteċipazzjoni tan-nisa fil-prevenzjoni tal-kunflitti u fil-proċessi tal-paċi.

               ·Jiġu implimentati l-Osservazzjonijiet ta’ Konklużjoni tal-Kumitat tan-NU dwar l-Eliminazzjoni ta’ Kull Forma ta’ Diskriminazzjoni kontra n-Nisa.

               ·Jiġu żviluppati programmi u servizzi ta’ konsulenza psikoloġika għat-trasgressuri li għandhom l-għan li jibdlu l-imġiba u jippromwovu l-kultura kontra l-vjolenza.

               9.Trattament indaqs

               ·Ikomplu jittieħdu azzjonijiet sabiex tiġi żgurata l-ugwaljanza għal kulħadd, u tiġi miġġielda d-diskriminazzjoni għal kwalunkwe raġuni, irrispettivament mis-sess/il-ġeneru, l-oriġini razzjali jew etnika, ir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età, il-lingwa, l-orjentazzjoni sesswali, il-kapaċità jew raġuni oħra fil-ħajja soċjali, politika u ekonomika, sabiex ikunu possibbli opportunitajiet indaqs u ġusti.

               ·Tiġi implimentata u mmonitorjata l-leġiżlazzjoni nazzjonali approssimata għad-Direttiva dwar l-Ugwaljanza Razzjali (id-Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE tad-29 ta’ Ġunju 2000).

               ·Tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-Konvenzjoni tan-NU dwar l-Eliminazzjoni tal-Forom Kollha ta’ Diskriminazzjoni Razzjali.

               ·Tiġi miġġielda d-diskriminazzjoni kontra l-komunitajiet ta’ minoranzi etniċi kollha fir-Repubblika tal-Moldova, b’mod partikolari tal-komunità tar-Rom.

               ·Jittejbu l-inklużjoni u l-opportunitajiet indaqs għar-Rom u jiġi miġġieled l-anti-Żingariżmu.

               ·Jiġi żgurat mekkaniżmu effettiv ta’ koordinazzjoni tal-ġeneru fil-livell governattiv.

               ·Jiġi żgurat il-ġbir ta’ data diżaggregata skont il-ġeneru u l-età fil-livell nazzjonali sabiex tappoġġa t-teħid tad-deċiżjonijiet (ex ante), l-implimentazzjoni tal-politika fi stadji differenti, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni (ex post)
                  4
               .

               ·Tinkiseb parteċipazzjoni bbilanċjata tan-nisa u tal-irġiel
                  5
                fil-livell ta’ tmexxija tal-leġiżlatura u tal-amministrazzjoni (l-istituzzjonijiet, il-korpi u l-aġenziji tal-gvern), u bilanċ bejn il-ġeneri fit-teħid ta’ deċiżjonijiet fil-livell nazzjonali u lokali.

               ·Jiżdied il-proporzjon ta’ nisa fis-settur privat, jittejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tan-nisa, jiġi miġġieled l-isfruttament tan-nisa inkluż fix-xogħol agrikolu u fix-xogħol tal-kura informali, u tiġi żviluppata l-intraprenditorija tan-nisa fiż-żoni rurali.

               ·Jiġu eliminati d-diskriminazzjoni, it-trattament ħażin, u l-vjolenza lejn in-nisa mis-sistema tal-kura tas-saħħa.

               ·Jiġi integrat komponent tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri fil-ħidma tat-Trade Unions, li jagħmilhom fost il-promoturi ewlenin tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri fuq il-post tax-xogħol u fi ħdan il-qafas tas-sħubija soċjali.

               ·Jiġi żgurat li l-kampanji elettorali jkollhom rappreżentazzjonijiet li jirrispettaw in-nisa u l-irġiel u li huma preċiżi, sabiex jiġu indirizzati b’mod attiv l-isterjotipi tal-ġeneru.

               ·Jiġu indirizzati l-isterjotipi tal-ġeneru u tal-anti-Żingariżmu fil-kontenut tal-media.

               10.Drittijiet tat-trade unions u standards fundamentali tax-xogħol

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Jiġi żgurat li d-drittijiet tat-trade unions u l-istandards fundamentali tax-xogħol jiġu rrispettati f’konformità mal-istandards Ewropej u l-konvenzjonijiet tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO).

               ·Jitfassal approċċ sabiex jiġi eliminat it-tħaddim tat-tfal.

               ·Jiġi appoġġat l-iżvilupp tal-istruttura tal-assoċjazzjonijiet tal-impjegaturi, tiġi kkonsolidata s-sħubija tagħhom u jinħolqu strutturi reġjonali tal-assoċjazzjonijiet tal-impjegaturi.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Jiġi implimentat u mmonitorjat l-approċċ sabiex jiġi eliminat it-tħaddim tat-tfal.

               ·Isir progress fl-iżgurar tal-ugwaljanza u n-nondiskriminazzjoni fis-suq tax-xogħol.

               II. Politika estera u ta’ sigurtà

               Id-djalogu u l-kooperazzjoni fil-qasam tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni (PESK) se jissaħħu aktar, bil-għan li tiġi promossa l-konverġenza dwar kwistjonijiet esteri u ta’ sigurtà bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova. Dan se jinkludi ħidma sabiex:

               ·Ikomplu jitwessgħu l-kooperazzjoni u l-allinjament fil-qasam tal-politika estera u ta’ sigurtà, inkluża l-Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni (PSDK), filwaqt li jiġu indirizzati b’mod partikolari kwistjonijiet ta’ prevenzjoni tal-kunflitti u ta’ ġestjoni tal-kriżijiet, l-istabbiltà reġjonali, id-diżarm, in-nonproliferazzjoni, il-kontroll tal-armi u l-kontroll tal-esportazzjonijiet, bl-użu ta’ fora bilaterali, internazzjonali u reġjonali.

               ·Tkompli l-konsultazzjoni sabiex jiġu żviluppati kapaċitajiet sabiex jikkontribwixxu għall-ġestjoni tar-rispons għall-kriżijiet fil-livell nazzjonali u internazzjonali kif ukoll potenzjalment għal operazzjonijiet internazzjonali taż-żamma tal-paċi.

               ·L-integrazzjoni tal-ġeneru fis-settur tas-sigurtà u l-promozzjoni tal-parteċipazzjoni tan-nisa f’negozjati dwar il-paċi u proċessi ta’ paċi.

               ·Tkompli ssaħħaħ il-kooperazzjoni bejn ir-Repubblika tal-Moldova u l-UE fil-qasam tas-sigurtà, b’mod partikolari fil-ġlieda kontra t-theddid ibridu, fit-tisħiħ taċ-ċibersigurtà u fil-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni.

               ·Fil-qasam tal-iżvilupp tal-kapaċitajiet kontra t-theddid ibridu, tingħata assistenza lir-Repubblika tal-Moldova fl-iżvilupp tal-protokoll operazzjonali għall-ġlieda kontra t-theddid ibridu, l-istabbiliment ta’ kapaċità ta’ twissija bikrija, u s-sensibilizzazzjoni dwar it-theddid ibridu billi jiġi pprovdut taħriġ u billi jitwettqu testijiet pilota tal-istress.

               ·Isir allinjament mal-istandards tad-direttivi tal-UE dwar l-infrastruttura kritika; jingħata appoġġ għall-isforzi biex tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-settur tal-enerġija fid-dawl ta’ xi l-attakk ċibernetiku; jingħata appoġġ għat-titjib tal-konnettività intra-governattiva, inkluża l-infrastruttura fiżika meħtieġa għall-iskambju tad-data, u t-titjib tal-kapaċità nazzjonali għall-protezzjoni effettiva kontra l-attakki ċibernetiċi.

               ·Tkompli ssaħħaħ il-kooperazzjoni fl-iżvilupp ta’ kapaċitajiet ta’ komunikazzjoni strateġika, inkluża l-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni, l-appoġġ għat-tisħiħ tal-libertà u l-pluraliżmu tal-media, kif ukoll l-assistenza fil-protezzjoni tal-ambjent ta’ informazzjoni tal-Moldova kontra d-diżinformazzjoni.

               ·Tiġi avvanzata l-kooperazzjoni prattika dwar il-prevenzjoni tal-kunflitti u l-ġestjoni tal-kriżijiet, billi tiġi ffaċilitata l-parteċipazzjoni tar-Repubblika tal-Moldova f’operazzjonijiet ċivili u militari mmexxija mill-UE għall-ġestjoni tal-kriżijiet, u jiġu pprovduti attivitajiet ta’ taħriġ fiż-żona tal-PSDK.

               ·Tissaħħaħ il-kooperazzjoni f’fora multilaterali bl-għan li jinżamm ordni internazzjonali bbażat fuq ir-regoli bil-ħsieb ukoll li jiżdied l-allinjament mal-pożizzjonijiet tal-UE f’fora multilaterali.

               Terroriżmu, nonproliferazzjoni tal-armi tal-qerda tal-massa u trasferimenti illegali tal-armi

               ·Isir progress fl-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-organizzazzjonijiet u l-gruppi terroristiċi, l-attivitajiet tagħhom u n-networks ta’ appoġġ tagħhom, f’konformità mad-dritt internazzjonali u mal-leġiżlazzjoni mgħoddija mill-partijiet, inkluż permezz tal-ftehim ta’ kooperazzjoni strateġika u operazzjonali bejn ir-Repubblika tal-Moldova u l-Europol, kif ukoll permezz tal-ftehim ta’ kooperazzjoni bejn ir-Repubblika tal-Moldova u l-Eurojust.

               ·Tkompli tiġi implimentata r-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti (UNSCR) 2396, u b’mod partikolari tiġi kondiviża informazzjoni dwar persuni suspettati b’terroriżmu sabiex jiġi identifikati, detetti u mressqa quddiem il-ġustizzja Ġellieda Terroristi Barranin.

               ·Tissaħħaħ il-kooperazzjoni fi kwistjonijiet marbuta mal-qasam kimiku, bijoloġiku, radjoloġiku u nukleari (kwistjonijiet CBRN) mill-perspettiva tal-ġlieda kontra t-terroriżmu, it-theddid ibridu u t-tnaqqis tar-riskju ta’ diżastri, wara l-approvazzjoni tal-Istrateġija nazzjonali għan-nonproliferazzjoni tar-riskji tal-armi għall-qerda massica (WMD) u tal-mitigazzjoni tar-riskji mill-kwistujnijiet CBRN u billi jingħata appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet nazzjonali fil-prevenzjoni u fil-ġlieda kontra t-traffikar ta’ materjal CBRN, inkluż permezz tal-iżgurar tal-parteċipazzjoni ta’ esperti nazzjonali f’taħriġ u skambji.

               ·L-UE tappoġġa l-kooperazzjoni mfassla apposta għall-ġlieda kontra t-traffikar tal-armi tan-nar.

               ·Segwitu għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet maħruġa mill-MONEYVAL dwar in-nonproliferazzjoni.

               ·Jissaħħu l-kapaċitajiet leġiżlattivi, strateġiċi u operazzjonali nazzjonali għall-prevenzjoni, id-detezzjoni u l-ġlieda kontra l-manifattura, it-trasferiment u l-moviment illeċiti ta’ armi ħfief u ta’ kalibru żgħir (SALW).

               Il-kunflitt tat-Transnistrija

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien fuq is-soluzzjoni paċifika, komprensiva u sostenibbli tal-kunflitt tat-Transnistrija, abbażi tas-sovranità u l-integrità territorjali tar-Repubblika tal-Moldova fil-fruntieri rikonoxxuti internazzjonalment tagħha. Il-kooperazzjoni se tiffoka fuq dan li ġej:

               ·Li s-soluzzjoni tal-kunflitt tat-Transnistrija tibqa’ wieħed mis-suġġetti ċentrali fuq l-aġenda tad-djalogu politiku u l-kooperazzjoni bejn il-Partijiet, sar-riżoluzzjoni tiegħu u mingħajr preġudizzju għall-format stabbilit tan-negozjar.

               ·L-iżvilupp ta’ approċċ unifikat, komprensiv u koerenti bejn l-aġenziji sabiex jiġu żviluppati u implimentati politiki ta’ riintegrazzjoni.

               ·It-tisħiħ tal-implimentazzjoni tal-attivitajiet fil-Miżuri ta’ Bini tal-Fiduċja.

               ·It-tkomplija tad-djalogu kostruttiv relatat mas-sitwazzjoni fil-parti ċentrali (Transnistrija) tal-fruntiera bejn ir-Repubblika tal-Moldova u l-Ukrajna mal-kontropartijiet rilevanti kollha u, fejn xieraq, f’kooperazzjoni mal-Missjoni tal-UE dwar l-Assistenza fil-Fruntieri.

               III. Libertà, sigurtà u ġustizzja

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien fl-oqsma li ġejjin:

               Indipendenza tal-ġudikatura

               ·Tiġi żviluppata, adottata u implimentata ulterjorment il-leġiżlazzjoni relatata mal-ġustizzja u l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi sabiex jiġu żgurati l-indipendenza, l-obbligu ta’ rendikont, l-imparzjalità, l-integrità, il-professjonaliżmu u l-effiċjenza tal-ġudikatura, inkluż tal-prosekuzzjoni, li jenħtieġ li jkunu liberi minn kull interferenza politika jew kull interferenza żejda oħra, kif ukoll sabiex tiġi żgurata tolleranza żero għall-korruzzjoni u tiġi evitata kull xorta ta’ mġiba korrotta.

               ·Tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-Istrateġija għall-iżgurar tal-indipendenza u l-integrità fis-settur tal-ġustizzja għall-2021 sal-2024 u l-Pjan ta’ Azzjoni tagħha.

               ·Jiġu ggarantiti l-indipendenza u r-responsabbiltà tal-korpi awtoregolatorji għall-ġudikatura u l-prosekuzzjoni, b’mod partikolari permezz tal-allinjament tal-qafas leġiżlattiv dwar l-għamla tal-Kunsill Superjuri tal-Prosekuturi u l-Kunsill Superjuri tal-Maġistratura mal-istandards Ewropej, inkluż permezz ta’ emendi kostituzzjonali.

               ·Tissaħħaħ l-implimentazzjoni xierqa tal-kunċett ta’ indipendenza tal-ġudikatura u tal-kunċett ta’ awtonomija tas-servizz ta’ prosekuzzjoni, sabiex jinżamm ir-rendikont istituzzjonali u individwali iżda tiġi evitata influwenza esterna mhux xierqa, speċjalment f’każijiet individwali.

               ·Tiġi żgurata l-indipendenza funzjonali taż-żewġ uffiċċji tal-prosekuturi speċjalizzati – għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni fil-livelli għolja u għall-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata.

               ·Jiġu implimentati regoli dwar l-immunità funzjonali tal-imħallfin u tal-prosekuturi f’konformità mal-istandards Ewropej u mal-aħjar prattiki internazzjonali.

               ·Tiżdied l-integrità tal-imħallfin u tal-prosekuturi, inkluż permezz tat-tisħiħ tal-mekkaniżmi eżistenti bħall-kontrolli tad-dikjarazzjonijiet tal-assi u tal-interessi personali u proċedimenti dixxiplinari oġġettivi, effiċjenti u trasparenti.

               ·Jiġi żgurat li l-ħatra ta’ kandidati għall-pożizzjonijiet ġudizzjarji u ta’ prosekuzzjoni u l-promozzjonijiet tal-imħallfin u tal-prosekuturi jitwettqu minn awtorità indipendenti, permezz ta’ proċedura trasparenti u bbażata purament fuq il-mertu bbażata fuq kriterji oġġettivi stabbiliti mil-liġi u f’konformità mal-istandards Ewropej.

               ·Ikomplu jittejbu s-sistemi għall-evalwazzjoni tal-prestazzjoni tal-imħallfin u tal-prosekuturi f’konformità mal-istandards Ewropej u mal-aħjar prattiki.

               ·Ikompli jiġi żviluppat it-taħriġ ġudizzjarju bħala tip ta’ taħriġ multidixxiplinari u prattiku, komplementari għall-edukazzjoni legali, essenzjalment maħsub għat-trażmissjoni ta’ tekniki u valuri professjonali, b’enfasi fuq il-professjoni ta’ mħallef.

               ·Jintemmu l-proċess tar-riorganizzazzjoni territorjali tal-qrati kif ukoll l-evalwazzjoni tal-fattibbiltà tal-ottimizzazzjoni tas-servizz tal-prosekuturi.

               Il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-frodi u l-korruzzjoni; jiġi garantit l-irkupru tal-assi

               ·Jissaħħu l-kapaċitajiet finanzjarji, operazzjonali u tar-riżorsi umani tal-aġenziji kontra l-korruzzjoni, jiġi żgurat aċċess għal bażijiet tad-data rilevanti, u jittejbu l-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni bejn l-aġenziji, b’delimitazzjoni ċara tal-kompetenzi u l-kompiti.

               ·Integrazzjoni sabiex tiġi żgurata l-aktar diżaggregazzjoni effettiva tal-kompetenzi tal-aġenziji kontra l-korruzzjoni, b’enfasi fuq it-titjib tal-kapaċitajiet tal-indirizzar tal-korruzzjoni fil-livelli għolja.

               ·Jiġi rregolat mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni bejn l-aġenziji obbligatorju bejn l-aġenziji kontra l-korruzzjoni.

               ·Tissaħħaħ il-kooperazzjoni legali u operazzjonali internazzjonali permezz ta’ Skwadri ta’ Investigazzjoni Konġunti, assistenza legali reċiproka u mekkaniżmi tat-Task Force sabiex jiġu żgurati investigazzjonijiet tranżnazzjonali (transfruntiera) effiċjenti u effettivi ta’ korruzzjoni fil-livelli għolja.

               ·Jiġu msaħħa s-sistema tad-Dikjarazzjonijiet Elettroniċi, inkluż il-komponent tat-tagħlim elettroniku, u kapaċitajiet operazzjonali u analitiċi oħra tal-Awtorità Nazzjonali tal-Integrità, fost l-oħrajn permezz tal-konfigurazzjoni mill-ġdid tal-istruttura organizzazzjonali tal-Awtorità Nazzjonali tal-Integrità fi ħdan il-persunal/il-pagi eżistenti, u jittejjeb il-qafas legali li jirregola l-assi u d-dikjarazzjonijiet u l-kontroll tal-kunflitti ta’ interess, inkluż l-għoti ta’ permessi uffiċjali meħtieġa u r-rikonoxximent ta’ talba/riċevuta elettronika ta’ data mingħand persuni ġuridiċi malli jsiru l-proċeduri ta’ skrutinju mill-ispetturi tal-integrità.

               ·Jiġu żgurati l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ u l-aġġornament effettivi tal-Istrateġija għall-Irkupru tal-Assi mill-Frodi Bankarji.

               ·Jiġu msaħħa l-kapaċità u l-kapaċitajiet tal-Aġenzija għall-Irkupru tal-Assi Kriminali u tittejjeb ir-rekord fil-qbid, il-konfiska, il-ġestjoni u l-irkupru finali tal-assi kriminali.

               ·Jiġu promossi l-aħjar prattiki fl-applikazzjoni ta’ konfiska estiża f’każijiet ta’ korruzzjoni fil-livelli għolja, kriminalità serja u organizzata, u ħasil tal-flus.

               ·Jiġu żgurati l-approvazzjoni u l-implimentazzjoni tal-Istrateġija Nazzjonali l-ġdida kontra l-Korruzzjoni bħala strument ewlieni għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni fil-livelli kollha.

               ·Tkompli titqajjem kuxjenza dwar il-forom u t-tipi differenti ta’ korruzzjoni u dwar kif dawn jistgħu jiġu evitati.

               ·Tittejjeb is-sistema għall-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni ta’ uffiċjali ta’ livell għoli għal każijiet ta’ korruzzjoni, sabiex b’hekk tiġi żgurata t-trasparenza u l-imparzjalità tal-proċedimenti ġudizzjarji permezz, fost l-oħrajn, tal-ħolqien ta’ kundizzjonijiet għal kopertura miftuħa tal-media. F’dan ir-rigward, jenħtieġ li l-Uffiċċju tal-Prosekuzzjoni Kontra l-Korruzzjoni jiffoka fuq il-korruzzjoni fil-livelli għolja u li jissaħħu l-kapaċitajiet tiegħu sabiex jiġġieled kontra l-korruzzjoni fil-livelli għolja.

               ·L-Uffiċċju tal-Prosekuzzjoni Kontra l-Korruzzjoni jenħtieġ li jrawwem il-kooperazzjoni legali internazzjonali mal-kontropartijiet barranin tiegħu fl-investigazzjoni ta’ każijiet ta’ korruzzjoni fil-livelli għolja u ħasil tal-flus, b’mod partikolari fid-dawl tal-karattru tranżnazzjonali tar-reati.

               ·Jinkisbu riżultati aktar tanġibbli fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni billi tittejjeb ir-rekord tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni permezz ta’ investigazzjonijiet sostanzjati, kif ukoll sanzjonijiet aktar dissważivi u sentenzi infurzati ta’ kundanna, speċjalment kontra uffiċjali ta’ livell għoli.

               ·Jiġu żgurati kooperazzjoni effettiva ma’ u assistenza lill-istituzzjonijiet u l-korpi rilevanti tal-UE, inkluż l-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) għall-verifiki u l-ispezzjonijiet fuq il-post relatati mal-ġestjoni u l-kontroll tal-fondi tal-UE u l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (UPPE) għall-investigazzjonijiet u l-prosekuzzjonijiet tiegħu dwar reati li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-Unjoni, li jridu jiġu pprovduti f’konformità mar-regoli u l-proċeduri applikabbli.

               ·Tkompli l-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjoni tar-Repubblika tal-Moldova mal-acquis tal-UE fil-qasam tal-ġlieda kontra l-frodi u l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni tal-UE kif previst fl-Annessi rilevanti tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni.

               Ġlieda Kontra l-Ħasil tal-Flus u Kontra l-Finanzjament tat-Terroriżmu (AML/CTF) u ġlieda kontra l-kriminalità finanzjarja

               ·Jiġu żgurati l-implimentazzjoni xierqa u l-konformità sħiħa tal-qafas legali tal-AMF/CTF f’konformità mal-qafas legali rilevanti tal-UE u mal-istandards tat-Task Force ta’ Azzjoni Finanzjarja.

               ·Jingħata segwitu għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet maħruġa mill-MONEYVAL fil-ħames ċiklu tal-proċess ta’ evalwazzjoni reċiproka.

               ·Tiġi adottata Strateġija Nazzjonali Aġġornata tal-AML/CFT u tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tagħha sabiex tittejjeb is-sistema tal-AML/CFT f’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-MONEYVAL u tal-FATF.

               ·Jiġu msaħħa aktar il-ħila u l-kapaċitajiet tal-Unità tal-Intelligence Finanzjarja u tiġi żgurata l-kooperazzjoni tajba tagħha mal-kontropartijiet tal-Istati Membri tal-UE.

               ·Jiżguraw it-trasparenza permezz ta’

               (a)identifikazzjoni effiċjenti permezz ta’ verifika koerenti fir-reġistru tas-sidien Benefiċjarji matul ir-reġistrazzjoni tal-entità legali;

               (b)l-iżgurar ta’ aċċess pubbliku għad-data bażika tar-reġistru tas-sidien Benefiċjarji u għad-data bażika dwar l-entitajiet legali;

               (c)l-iżgurar tal-aċċess online tal-aġenziji nazzjonali tal-infurzar tal-liġi u tal-uffiċjali tal-irkupru tal-assi biex jirreġistraw il-kontijiet tal-pagamenti, skont ir-rekwiżiti tal-UE u tal-FATF.

               ·Tissaħħaħ il-kooperazzjoni legali u operazzjonali internazzjonali permezz ta’ Skwadri ta’ Investigazzjoni Konġunti, assistenza legali reċiproka u mekkaniżmi tat-Task Force sabiex jiġu żgurati investigazzjonijiet tranżnazzjonali (transfruntiera) effiċjenti u effettivi ta’ ħasil tal-flus fil-livelli għolja.

               Il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata

               ·Jiġi żviluppat dokument ta’ politika ġdid u komprensiv dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, ibbażat fuq l-istrateġija preċedenti ta’ bejn l-2011 u l-2019.

               ·Tinħoloq u tittejjeb b’mod effettiv sistema parallela ta’ investigazzjonijiet finanzjarji li tiffoka fuq l-identifikazzjoni, l-iffriżar u l-konfiska ta’ assi ġġenerati mill-kriminalità organizzata.

               ·Tiġi żviluppata sistema ta’ kooperazzjoni effettiva mal-Europol, il-Eurojust, u ma’ sħab internazzjonali oħra meta jiġu investigati gruppi tal-kriminalità organizzata, l-identifikazzjoni, l-iffriżar u l-konfiska tal-assi ġġenerati mill-kriminalità organizzata u li jinsabu barra mill-pajjiż.

               ·Integrazzjoni sabiex jiġi żgurat l-aktar qsim effettiv tal-kompetenzi dwar ir-reati fiskali u ekonomiċi bejn l-awtoritajiet differenti.

               ·Tissaħħaħ il-parteċipazzjoni tal-awtoritajiet tal-Moldova fil-Proġett ta’ Analiżi dwar il-Kriminalità Organizzata fl-Ewropa tal-Lvant (EEOC).

               ·Jiġu żviluppati l-ħiliet u l-kapaċitajiet taċ-Ċentru ta’ Għarfien Espert Ġudizzjarju u Forensiku f’konformità mal-istandards Ewropej u l-aħjar prattiki fil-livell lokali u nazzjonali.

               Pulizija/Infurzar tal-liġi

               ·Jiġi żviluppat dokument ta’ politika ġdid dwar l-ordni pubbliku u s-sigurtà li jiddefinixxi r-rwoli u l-mandat tal-istituzzjonijiet rilevanti (inklużi l-pulizija u l-karabinjeri) taħt il-Ministeru għall-Affarijiet Interni filwaqt li jqis l-isfidi eżistenti u l-prattiki internazzjonali tajbin.

               ·Tiġi avvanzata l-kooperazzjoni operazzjonali u strateġika mal-Europol, inkluż billi tiġi kondiviża l-informazzjoni operazzjonali u strateġika.

               ·Jiġi involut aktar iċ-Ċiklu ta’ Politika tal-UE għall-kriminalità internazzjonali organizzata u serja / EMPACT.

               ·Ikompli jsir progress bir-riforma komprensiva tal-pulizija f’konformità mal-istandards Ewropej u l-aħjar prattiki sabiex ikompli jiġi żviluppat korp tal-pulizija aċċessibbli, li jagħti rendikont ta’ għemilu, effiċjenti, ħieles mill-korruzzjoni, professjonali u b’riżorsi suffiċjenti fil-livell nazzjonali u lokali.

               ·Jissaħħaħ l-obbligu ta’ rendikont u jiġi żgurat li ma jkun hemm l-ebda influwenza indebita fuq il-pulizija.

               ·Tittejjeb il-kooperazzjoni operazzjonali (interoperabbiltà) bejn is-servizzi tal-intelligence finanzjarja, tal-pulizija, is-servizzi ta’ spezzjoni finanzjarja, is-servizzi u l-unitajiet fiskali u doganali permezz ta’ interoperabbiltà u skambji ta’ data (pereżempju, abbażi ta’ ftehimiet imfassla apposta dwar l-iskambju tad-data). Jenħtieġ li jinħatru uffiċjali ta’ kollegament bejn is-servizzi sabiex jiffaċilitaw il-kooperazzjoni operazzjonali. Għandhom jiġu kkunsidrati skambji temporanji ta' persunal għal għanijiet ta' taħriġ.

               ·Ikompli l-iżvilupp taċ-Ċentru Konġunt għat-Taħriġ fl-Infurzar tal-Liġi (JLETC) bħala entità funzjonalment awtonoma fi ħdan l-Akkademja tat-Taħriġ “Stefan cel Mare” sabiex jiġi żgurat taħriġ bażiku u speċjalizzat adegwat fis-servizz, inkluż taħriġ speċjalizzat ħafna fejn meħtieġ. Abbażi tal-Arranġament ta’ Ħidma tal-2012 bejn ir-Repubblika tal-Moldova u l-Akkademja tal-Pulizija tal-UE (CEPOL), il-JLETC se jiżviluppa relazzjoni operazzjonali mill-qrib mas-CEPOL u mal-Istituzzjonijiet ta’ Taħriġ tal-Pulizija tal-Istati Membri tal-UE.

               Drogi illegali

               ·Tkompli l-kooperazzjoni fil-prevenzjoni tad-droga permezz tal-proġetti u l-programmi reġjonali u permezz tal-allinjament sħiħ tal-politiki dwar id-droga mal-pożizzjonijiet tal-UE. Tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-Istrateġija Nazzjonali Kontra d-Droga għall-2020-27 u tiġi żgurata l-parteċipazzjoni sħiħa fil-programm EU4Monitoring Drugs ġestit miċ-Ċentru Ewropew għall-Monitoraġġ tad-Droga u d-Dipendenza fuq id-Droga.

               ·Il-ħolqien u l-operazzjonalizzazzjoni tal-Aġenzija Nazzjonali Kontra d-Droga.

               Traffikar ta’ bnedmin

               ·Tiġi żgurata l-implimentazzjoni kontinwa tal-Istrateġija Nazzjonali għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin għas-snin bejn l-2018 u l-2023.

               ·Jiġi żgurat il-bini tal-kapaċitajiet fl-infurzar tal-liġi, il-prosekuzzjoni u l-istituzzjonijiet ġudizzjarji sabiex tiġi żgurata l-kooperazzjoni mal-aġenziji tal-UE u mal-Istati Membri tal-UE fil-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin.

               ·Jiġu msaħħa l-kapaċitajiet sabiex tiġi żgurata l-identifikazzjoni bikrija, kif ukoll l-għoti ta’ assistenza u appoġġ effettivi/xierqa lill-vittmi jew lill-vittmi potenzjali kollha tat-traffikar, inkluża għajnuna legali, medika, psikoloġika u soċjali permezz ta’ awtoritajiet professjonali / NGOs, filwaqt li jitqies approċċ speċifiku għall-ġeneru u li jqis is-sitwazzjoni tat-tfal.

               Ċiberkriminalità

               ·Jiżdiedu l-isforzi fil-ġlieda kontra ċ-ċiberkriminalità, inkluż billi jinbena qafas legali u istituzzjonali komprensiv f’konformità mal-Konvenzjoni ta’ Budapest.

               ·Jiġu involuti l-istituzzjonijiet sħab tal-UE f’kapaċitajiet ta’ taħriġ u fil-bini ta’ kapaċitajiet tekniċi sabiex tiġi miġġielda b’mod effettiv iċ-ċiberkriminalità.

               Ċibersigurtà

               ·Tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-miżuri relatati mal-Komponent taċ-Ċibersigurtà tal-istrateġija dwar is-sigurtà tal-informazzjoni tar-Repubblika tal-Moldova għas-snin 2019-2024 u l-Pjan ta’ Azzjoni tagħha.

               ·Tissaħħaħ iċ-ċibersigurtà billi tiddaħħal fil-liġi nazzjonali tad-Direttiva (UE) 2016/1148 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta’ Lulju 2016 dwar miżuri għal livell għoli komuni ta’ sigurtà tan-networks u tas-sistemi tal-informazzjoni madwar l-Unjoni (id-Direttiva NIS).

               ·Tiġi identifikata u ddeżinjata formalment CERT (l-iSkwadra ta’ Rispons f’Emerġenza relatata mal-Kompjuters) Nazzjonali, u jiġi stabbilit qsim ċar tax-xogħol u tas-setgħat bejn l-aġenziji involuti fl-iżgurar taċ-ċibersigurtà.

               ·Jitfassal approċċ lejn it-tisħiħ tal-kooperazzjoni fil-qasam taċ-ċibersigurtà permezz tal-iskambju ta’ informazzjoni u tal-aħjar prattiki, b’mod partikolari dwar l-użu tal-approċċ tas-Sett ta’ Għodod tal-5G żviluppat mill-UE.

               Protezzjoni tad-data

               ·Tkompli l-armonizzazzjoni tal-qafas legali nazzjonali fil-qasam tal-protezzjoni tad-data personali mal-liġi tal-UE b’enfasi partikolari fuq ir-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva (UE) 2016/680 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill.

               ·Tkompli l-implimentazzjoni tal-qafas legali għall-protezzjoni tad-data personali fis-setturi kollha sabiex jiġi infurzat b’mod effettiv livell għoli ta’ protezzjoni f’konformità mal-istrumenti u l-istandards Ewropej.

               Ġestjoni tal-mobilità, il-migrazzjoni, l-ażil u l-fruntieri

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Jiġi żgurat l-issodisfar sostnut tal-parametri referenzjarji kollha tal-Liberalizzazzjoni tal-Viża kif ukoll tar-rakkomandazzjonijiet maħruġa mill-Kummissjoni fir-Rapporti dwar il-Mekkaniżmu ta’ Sospensjoni tal-Eżenzjoni ta’ Viża.

               ·Tkompli tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-ftehim ta’ riammissjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova.

               ·Tissaħħaħ il-kooperazzjoni operattiva sabiex jinkiseb tnaqqis rapidu fin-numru ta’ applikazzjonijiet bla bażi għall-ażil imressqa minn ċittadini tal-Moldova fiż-żona Schengen+.

               ·Ikomplu jiġu organizzati kampanji ta’ informazzjoni u ta’ sensibilizzazzjoni dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-ivvjaġġar mingħajr viża.

               ·Tkompli tissaħħaħ il-ġestjoni tal-fruntieri, inkluża kooperazzjoni effettiva bejn l-aġenziji bejn l-awtoritajiet nazzjonali rilevanti (eż. il-gwardji tal-fruntiera u d-dwana) u tinżamm il-kwalità għolja tal-kontrolli fil-fruntieri u s-sorveljanza fil-fruntieri.

               ·Tissaħħaħ il-kooperazzjoni operattiva dwar il-ġestjoni tal-fruntieri tul il-fruntiera bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova, inkluż iżda mhux limitat għat-tisħiħ tal-iskambju ta’ informazzjoni strateġika u operazzjonali.

               ·Tkompli tissaħħaħ il-kooperazzjoni mal-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex), inkluża l-kooperazzjoni dwar il-Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri, it-taħriġ, l-osservaturi mir-reġjun f’operazzjonijiet konġunti u l-iskambju ta’ informazzjoni permezz tan-network ta’ analiżi tar-riskju tas-Sħubija tal-Lvant (RAN tas-Sħubija tal-Lvant).

               ·Jiġi żviluppat kunċett ġdid ta’ żvilupp strateġiku fil-qasam tal-migrazzjoni u l-ażil sabiex jiġu implimentati l-objettivi tal-gvern stipulati fl-istrateġija ta’ żvilupp nazzjonali u dawk tal-Patt Globali għall-Migrazzjoni.

               ·Jitħejja u jiġi implimentat dokument ta’ politika ġdid dwar il-Migrazzjoni u l-Ażil (ibbażat fuq it-tagħlimiet meħuda mill-istrateġija preċedenti għall-2011 sal-2020 u l-isfidi attwali);

               ·Tkompli tiġi pprovduta assistenza għar-riintegrazzjoni taċ-ċittadini tar-Repubblika tal-Moldova u jitfassal dokument ta’ politika ġdid sabiex jappoġġa r-riintegrazzjoni ta’ ċittadini tal-Moldova li jirritornaw minn barra (abbażi tal-ħtiġijiet emerġenti u t-tagħlimiet meħuda mill-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni għall-2017 sal-2020), kif ukoll l-integrazzjoni ta’ persuni li jappartjenu għal komunitajiet vulnerabbli u emarġinati filwaqt li jiġu indirizzati l-kawżi ewlenin tal-migrazzjoni irregolari fost dawk il-gruppi partikolari.

               ·Tkompli tiġi żviluppata kooperazzjoni prattika fil-qafas tas-Sħubija għall-Mobbiltà bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova.

               ·Jittejjeb l-iskambju ta’ informazzjoni fi ħdan il-qafas propost fil-Patt Ġdid dwar il-Migrazzjoni u l-Ażil.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Ikomplu jiġu pprovduti infrastruttura adegwata, tagħmir tekniku, sistemi tal-IT u riżorsi umani u finanzjarji, f’konformità mal-Istrateġija u l-pjan ta’ azzjoni għal Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri (IBM) tar-Repubblika tal-Moldova;

               ·L-iżvilupp u l-implimentazzjoni tar-4a’ Dokument ta’ Politika dwar il-Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri Nazzjonali (ibbażat fuq it-tagħlimiet meħuda mill-istrateġija preċedenti għall-2018 sal-2023).

               ·Jissaħħu l-infrastruttura eżistenti (inklużi ċ-ċentri ta’ detenzjoni) u l-persunal tal-korpi responsabbli sabiex jiġi żgurat ir-ritorn effettiv ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin jgħixu u/jew fi Ftehim ta’ Assoċjazzjoni illegali mit-territorju tar-Repubblika tal-Moldova, jiġi żgurat ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem tal-migranti f’detenzjoni amministrattiva;

               ·Ikompli jissaħħaħ il-qafas ta’ integrazzjoni eżistenti permezz ta’ ċentri ta’ integrazzjoni u tiġi promossa b’mod partikolari l-integrazzjoni ta’ persuni li jappartjenu għal komunitajiet vulnerabbli u emarġinati u jiġu indirizzati l-kawżi ewlenin tal-migrazzjoni irregolari fost dawk il-gruppi partikolari;

               ·Tkompli l-implimentazzjoni effettiva tal-leġiżlazzjoni dwar l-ażil, li tipprovdi qafas solidu għall-protezzjoni ta’ dawk li jeħtieġu protezzjoni internazzjonali, filwaqt li tissaħħaħ l-infrastruttura taċ-Ċentru ta’ Akkomodazzjoni.

               ·Jiġi segwit approċċ integrat fil-qasam tad-dijaspora u jiġu kkonsolidati l-kapaċitajiet tal-awtoritajiet lokali u nazzjonali dwar materji relatati mad-dijaspora.

               ·Jiġu żviluppati modi aktar effettivi kif tiġi promossa l-migrazzjoni legali u ċirkolari, inklużi skemi ta’ migrazzjoni tal-ħaddiema, filwaqt li jiġu rrispettati l-leġiżlazzjoni u l-kompetenzi nazzjonali eżistenti kif ukoll b’rispett sħiħ għad-drittijiet tal-bniedem tal-ħaddiema migranti kollha.

               Kooperazzjoni ġuridika

               ·Tiżdied il-kooperazzjoni bejn ir-Repubblika tal-Moldova u l-Eurojust.

               ·Issir l-adeżjoni ma’ u l-implimentazzjoni tal-konvenzjonijiet multilaterali dwar kooperazzjoni ġudizzjarja ċivili u b’mod partikolari l-Konvenzjoni tal-1970 dwar it-Teħid ta’ Evidenza Barra mill-Pajjiż f’Materji Ċivili jew Kummerċjali.

               ·Issir ħidma lejn l-adeżjoni ma’ u l-implimentazzjoni ta’ konvenzjonijiet multilaterali dwar il-protezzjoni tat-tfal, speċjalment il-Konvenzjonijiet tal-Konferenza tal-Aja dwar id-Dritt Internazzjonali Privat fil-qasam tad-dritt tal-familja, bħall-Konvenzjoni tal-1996 fuq il-Ġurisdizzjoni, il-Liġi Applikabbli, ir-Rikonoxximent, l-Infurzar u l-Kooperazzjoni dwar ir-Responsabbiltà tal-Ġenituri u Miżuri għall-Protezzjoni tat-Tfal u l-Konvenzjoni tal-2007 dwar il-Manteniment għat-Tfal u Forom Oħra ta’ Manteniment tal-Familja, abbażi tar-riżultati tal-istudji ta’ fattibbiltà li għandhom jitwettqu.

               IV. Kooperazzjoni ekonomika u settorjali

               Il-Partijiet se jikkooperaw sabiex jagħtu spinta lill-iżvilupp ekonomiku u lill-integrazzjoni ekonomika permezz ta’ kooperazzjoni settorjali aktar profonda. Ir-Repubblika tal-Moldova se tinforma regolarment lill-UE dwar is-sitwazzjoni attwali tal-approssimazzjoni permezz tas-sottokumitati speċjalizzati u, fejn xieraq, u bi qbil maż-żewġ Partijiet, l-UE se tipprovdi assistenza u għarfien espert sabiex tgħin lir-Repubblika tal-Moldova f’dan il-proċess.

               1.Azzjoni klimatika

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex isaħħu d-djalogu u l-kooperazzjoni dwar it-tibdil fil-klima, sabiex

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Ikun hemm kooperazzjoni mar-Repubblika tal-Moldova fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni ta’ dokument ta’ politika dwar l-emissjonijiet baxxi ta’ gassijiet serra fit-tul li jirrifletti l-approċċ tal-Patt Ekoloġiku Ewropew għall-ekonomija kollha.

               ·Titkompla l-kooperazzjoni ma’ u l-għajnuna għar-Repubblika tal-Moldova fil-proċess li tassumi l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku Ewropew.

               ·Il-ħidma mas-soċjetà ċivili, maż-żgħażagħ u mal-partijiet ikkonċernati lokali għall-integrazzjoni sabiex tittejjeb is-sensibilizzazzjoni dwar l-impatti tat-tibdil fil-klima sabiex jiġu skattati bidliet pożittivi fl-imġiba.

               ·Tkompli l-approssimazzjoni tal-liġijiet mal-leġiżlazzjoni tal-UE relatata mal-azzjoni klimatika li tinsab fil-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u fil-kuntest tal-Komunità tal-Enerġija.

               ·Kooperazzjoni fl-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Pariġi.

               ·Fi ħdan l-irkupru ekoloġiku wara l-COVID-19, il-miżuri jistinkaw sabiex jagħmlu l-ekonomija reżiljenti għat-tibdil fil-klima u aktar ekoloġika u sabiex jintlaħqu l-miri ambjentali u klimatiċi.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Ikun hemm kooperazzjoni mar-Repubblika tal-Moldova fl-iżvilupp ta’ Sistema għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet jew mekkaniżmi oħra għall-ipprezzar tal-karbonju.

               ·Ħidma mar-Repubblika tal-Moldova sabiex tinkiseb in-newtralità klimatika tal-ekonomija tagħha sal-2050.

               2.Ambjent

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien bil-ħsieb li:

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Tkompli l-approssimazzjoni mal-liġijiet tal-UE dwar l-ambjent f’termini ta’ dokumenti ta’ politika, liġijiet u leġiżlazzjoni sekondarja rilevanti, b’mod partikolari dwar il-ġestjoni tal-iskart, it-trattament tal-ilma mormi, l-immaniġġjar sostenibbli tal-ilma, it-tniġġis industrijali, is-sustanzi kimiċi, il-protezzjoni tan-natura, l-iżvilupp u l-ġestjoni tal-foresti, il-kwalità tal-arja u t-tibdil fil-klima.

               ·Titlesta r-riforma istituzzjonali fis-settur sabiex tinbena amministrazzjoni ambjentali soda, li tagħmel użu mill-allokazzjonijiet baġitarji u l-persunal meħtieġa sabiex timplimenta u tinforza l-acquis ambjentali. Jiġu żviluppati u implimentati strumenti ekonomiċi fil-qasam tal-ambjent.

               ·Issir kooperazzjoni mar-Repubblika tal-Moldova dwar l-iżvilupp ta’ ekonomija ekoloġika u ċirkolari u l-iżgurar tal-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali sabiex jingħata kontribut għall-għanijiet tal-Patt Ekoloġiku Ewropew.

               ·Jitnieda l-proċess tal-promozzjoni tal-Iskema ta’ Mmaniġġjar u Awditjar Ekoloġiċi (EMAS) bil-għan li l-organizzazzjonijiet u l-istituzzjonijiet pubbliċi jiġu mħeġġa jtejbu l-prestazzjoni ambjentali u tal-iżvilupp sostenibbli tagħhom.

               ·Issir kooperazzjoni dwar l-implimentazzjoni ta’ Ftehimiet Ambjentali Multilaterali li għalihom l-UE u r-Repubblika tal-Moldova huma Partijiet.

               ·Issir kooperazzjoni f’tali oqsma speċifiċi bħall-aċċellerazzjoni tar-riforestazzjoni/tal-afforestazzjoni u tal-forestrija sostenibbli, il-protezzjoni tal-bijodiversità u l-ġestjoni xierqa ta’ żoni protetti.

               ·Issir kooperazzjoni bil-ħsieb li tittejjeb il-ġestjoni tar-riżorsi tal-ilma tar-Repubblika tal-Moldova f’kuntest transkonfinali, permezz tal-aħjar prattiki fil-livell tal-UE.

               ·Issir kooperazzjoni dwar l-implimentazzjoni ta’ politiki mmirati lejn l-iżgurar tal-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi tal-ilma tax-xmara Nistru, fil-livell tal-baċir idrografiku fejn rilevanti.

               ·Jiġi permess network effettiv tas-soċjetà ċivili dwar kwistjonijiet ambjentali, b’kapaċitajiet qawwija ta’ parteċipazzjoni effettiva fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet.

               ·L-iżgurar ta’ infurzar effiċjenti tal-leġiżlazzjoni ambjentali.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Issir kooperazzjoni mar-Repubblika tal-Moldova sabiex isir aktar progress lejn l-istabbiliment ta’ ekonomija moderna, effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u kompetittiva f’konformità mal-prinċipji tal-ekonomija ċirkolari, l-iżvilupp b’emissjonijiet baxxi tal-karbonju u l-miri tal-Patt Ekoloġiku Ewropew inkluż permezz tal-integrazzjoni tat-tħassib ambjentali fis-setturi kollha tal-ekonomija.

               3.Ekonomija u soċjetà diġitali

               Il-Partijiet se jikkooperaw kif xieraq sabiex jiksbu implimentazzjoni f’waqtha u sħiħa tal-liġijiet tal-UE msemmija fl-annessi rilevanti tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova. Barra minn hekk, il-Partijiet se jikkooperaw sabiex isaħħu l-armonizzazzjoni tas-swieq diġitali mal-UE u bejn il-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant u sabiex jippromwovu inizjattivi rilevanti fil-livell nazzjonali fir-Repubblika tal-Moldova. Il-Partijiet se jinkoraġġixxu l-adozzjoni tad-data u servizzi bla ħlas u miftuħa offruti mill-Programm Spazjali tal-UE, b’mod partikolari Galileo, Copernicus u s-Sistema Ewropea ta’ Navigazzjoni b’Kopertura Ġeostazzjonarja (EGNOS), b’potenzjal importanti fl-ekonomija diġitali u għat-tfassil ta’ politika bbażata fuq l-evidenza. Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex:

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Titkompla l-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Moldova mal-liġijiet tal-UE fil-qasam tal-komunikazzjonijiet elettroniċi.

               ·Issir ħidma lejn il-possibbiltà ta’ rikonoxximent reċiproku tas-servizzi fiduċjarji elettroniċi mal-UE, bħala output ewlieni tal-proġett EU4Digital.

               ·Jiġi implimentat fir-Repubblika tal-Moldova l-Ftehim dwar ir-Roaming Reġjonali u l-Ftehim dwar l-Ispettru Reġjonali fost is-sitt pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant.

               ·Tiġi implimentata fir-Repubblika tal-Moldova l-istrateġija nazzjonali tal-broadband f’konformità mal-leġiżlazzjoni tal-UE u l-aħjar prattiki, b’mod partikolari fir-rigward tas-sigurtà tal-infrastrutturi diġitali.

               ·Tiġi appoġġata l-implimentazzjoni tal-aġenda tal-gvern elettroniku, b’enfasi fuq is-servizzi elettroniċi transfruntiera għaċ-ċittadini u n-negozji, bħala output importanti tal-proġett EU4Digital.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Tissaħħaħ l-ekonomija diġitali fir-Repubblika tal-Moldova, b’mod partikolari fir-rigward tal-ħiliet diġitali, il-programmi ta’ edukazzjoni tal-ICT, l-użu ta’ data u servizzi bbażati fl-ispazju, l-innovazzjoni diġitali u l-ekosistemi ta’ negozji ġodda, u ċ-ċibersigurtà;

               ·Tiġi ffaċilitata l-Governanza Diġitali permezz tal-istandardizzazzjoni tad-data spazjali għat-Trasformazzjoni Diġitali skont l-aħjar prattiki tal-UE.

               4.L-edukazzjoni, it-taħriġ, iż-żgħażagħ u l-isport

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien fuq il-modernizzazzjoni u l-kwalità ġenerali tas-sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ. Din il-kooperazzjoni se tinkludi ħidma sabiex:

               ·Ikomplu jitwettqu riformi fl-edukazzjoni sabiex jiżdiedu l-effiċjenza u r-rilevanza tal-provvista tal-edukazzjoni.

               ·Jiġu żviluppati u implimentati strateġija nazzjonali ġdida tal-edukazzjoni “Edukazzjoni 2030” u l-programm ta’ implimentazzjoni tagħha.

               ·Jiġi diġitalizzat il-proċess edukattiv. Jiġu integrati l-innovazzjoni u d-diġitali fil-kuntesti kollha tat-tagħlim.

               ·Jiġu kkonnettjati u integrati aħjar l-edukazzjoni, ir-riċerka u l-innovazzjoni sabiex iservu l-iżvilupp ekonomiku u soċjali tar-Repubblika tal-Moldova.

               ·Jiġi mħeġġeġ approċċ strateġiku għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali sabiex jiġu żgurati l-aċċessibbiltà, il-kwalità u r-rilevanza tagħhom.

               ·Jiġu msaħħa l-kooperazzjoni, il-bini tal-kapaċità u l-mobilità permezz ta’ programmi u inizjattivi tal-UE u tiġi promossa l-parteċipazzjoni attiva tar-Repubblika tal-Moldova fil-programmi Erasmus+ u tal-Korp Ewropew ta’ Solidarjetà.

               ·Tiżdied il-kwalità tat-taħriġ inizjali u fis-servizz tal-għalliema u tittejjeb l-attraenza tal-karrieri tal-għalliema, kif ukoll jittejjeb l-iżvilupp tal-karriera tal-għalliema.

               ·Tiżdied il-kwalità tal-materjali tat-tagħlim, inklużi l-kotba tal-iskola adattati għall-kurrikuli l-ġodda.

               ·Jissaħħaħ approċċ strateġiku għall-politika dwar iż-żgħażagħ, jittejbu l-iskambji u l-kooperazzjoni fil-qasam tal-edukazzjoni mhux formali.

               ·Jissaħħu l-edukazzjoni u t-taħriġ inklużivi fil-livelli kollha.

               ·Tinħoloq ekosistema tat-tagħlim tul il-ħajja, inkluża l-validazzjoni funzjonali ta’ esperjenza vokazzjonali preċedenti.

               Bħala parti mill-isforzi ġenerali fit-tisħiħ tal-kwalità u r-rilevanza tas-sistema edukattiva u rabtiet aktar mill-qrib mas-suq tax-xogħol, il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex:

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Jitkompla l-adattament tal-edukazzjoni vokazzjonali u universitarja, inklużi oqsma bħall-edukazzjoni medika, għar-rekwiżiti Ewropej dwar it-taħriġ minimu.

               ·Jiġu riformati l-universitajiet tal-Moldova, b’mod partikolari dawk pedagoġiċi, kemm f’termini tal-ottimizzazzjoni tar-riżorsi kif ukoll f’termini tar-rilevanza u l-kontenut tal-istudji tal-programm;

               ·Tiġi kkonsolidata s-sistema ta’ kontroll tal-kwalità, inkluż permezz tal-internazzjonalizzazzjoni tal-evalwazzjoni.

               ·Ikomplu jissaħħu l-miżuri kontra l-korruzzjoni b’mod ġenerali.

               ·Jiġu integrati l-VET ibbażat fl-iskejjel u l-VET doppju, sabiex jiżdiedu r-rilevanza u l-impjegabbiltà.

               ·Jitwettaq ċiklu sħiħ ta’ taħriġ tal-għalliema skont il-kurrikuli l-ġodda.

               ·Jiġi implimentat bażi tad-data affidabbli tal-edukazzjoni, sabiex ikunu jistgħu jiġu prodotti riformi bbażati fuq l-evidenza segwiti minn evalwazzjoni tal-miżuri meħuda.

               ·Jiġi aġġornat il-qafas ta’ politika fil-qasam tal-edukazzjoni f’konformità mat-tagħlimiet meħuda.

               ·Tkompli tittejjeb il-kapaċità istituzzjonali tal-amministrazzjoni u l-aġenziji rilevanti kollha involuti fil-governanza tal-edukazzjoni.

               Il-partijiet se jaħdmu flimkien ukoll biex:

               ·Jiskambjaw informazzjoni u prattiki tajba fil-qasam tal-isport u l-attività fiżika b’enfasi fuq stili ta’ ħajja tajbin għas-saħħa, l-ambjent, il-valuri soċjali u edukattivi tal-isport u l-governanza tajba fl-isport.

               ·Titkompla l-kooperazzjoni fil-Ġimgħa Ewropea tal-Isport annwali.

               5.Saħħa pubblika

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex:

               ·Jiġi mfassal dokument ġdid dwar il-politika tas-saħħa, b’komponent ta’ servizzi elettroniċi tas-saħħa, sabiex jittejbu l-aċċess għas-servizzi tas-saħħa u l-kwalità tagħhom.

               ·Jiġu indirizzati l-aspetti tas-saħħa tal-ġeneru, b’mod partikolari billi jitqiesu r-riskji għas-saħħa u l-mard speċifiċi għan-nisa.

               ·Jiġi żviluppat u implimentat il-Pjan Nazzjonali Pluriennali ta’ Żvilupp Istituzzjonali tas-Saħħa Pubblika (ANSP).

               ·Jiġi implimentat Programm Nazzjonali ġdid dwar il-prevenzjoni u l-kontroll tal-mard li ma jitteħidx (NCD) għat-tnaqqis tal-piż tal-mard, it-tnaqqis tal-prevalenza tal-fatturi ta’ riskju u t-titjib tal-kontroll tal-mard, skont l-Aġenda tal-2030 tal-SDG.

               ·Jiżdied il-Litteriżmu fis-Saħħa, billi tingħata s-setgħa lill-komunitajiet u lill-popolazzjoni sabiex jadottaw stil ta’ ħajja aktar tajjeb għas-saħħa.

               ·Tissaħħaħ il-kollaborazzjoni fil-qasam tas-saħħa pubblika, b’mod partikolari bil-ħsieb ta’ tħejjija u implimentazzjoni aħjar għall-pandemiji tar-Regolamenti Internazzjonali tas-Saħħa, u jissaħħu s-sistemi tas-saħħa.

               ·Tkompli l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-UE fil-qasam tal-mard li jittieħed u l-kwalità u s-sikurezza tal-organi umani maħsuba għat-trapjanti.

               ·Issir tħejjija għal u jibdew jiġu implimentati l-linji gwida tal-Konferenza Internazzjonali dwar l-Armonizzazzjoni tal-Ħtiġiet Tekniċi għar-Reġistrazzjoni ta’ Farmaċewtiċi għall-Użu mill-Bniedem (ICH).

               6.Żvilupp ekonomiku u opportunitajiet tas-suq

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jappoġġaw lir-Repubblika tal-Moldova sabiex tistabbilixxi ekonomija tas-suq li taħdem kompletament u sabiex b’mod gradwali ġġib il-politiki tagħha aktar konformi mal-politiki tal-UE, f’konformità mal-prinċipji gwida tal-istabbiltà makroekonomika, finanzi pubbliċi sodi, sistema finanzjarja b’saħħitha u bilanċ sostenibbili tal-pagamenti. B’mod partikolari, din il-kooperazzjoni għandha tikkontribwixxi sabiex jintlaħqu l-għanijiet li ġejjin:

               ·Jiġu mmonitorjati l-iżviluppi makroekonomiċi, jiġu diskussi l-isfidi politiċi ewlenin u tiġi skambjata informazzjoni dwar l-aħjar prattiki billi jissaħħaħ id-djalogu makroekonomiku regolari sabiex tittejjeb il-kwalità tat-tfassil tal-politika ekonomika;

               ·Ikompli t-tisħiħ tal-indipendenza, is-setgħat regolatorji u t-tiswir tal-kapaċità tal-Bank Nazzjonali tal-Moldova u tal-Kummissjoni Nazzjonali għas-Swieq Finanzjarji fejn tidħol ir-regolamentazzjoni tas-settur finanzjarju, is-sorveljanza u l-politiki ta’ superviżjoni sabiex tiġi żgurata r-robustezza tas-settur finanzjarju;

               ·Tiġi kondiviża l-esperjenza tal-UE dwar il-politika monetarja u tar-rata tal-kambju, inkluż dwar ir-rwol internazzjonali tal-euro sabiex ikomplu jiġu żviluppati l-kapaċitajiet tar-Repubblika tal-Moldova f’dawn l-oqsma;

               ·Tiġi msaħħa l-politika ta’ sjieda tal-Istat sabiex tiżdied l-effiċjenza tal-Intrapriżi tal-Istat u jitnaqqsu r-riskji fiskali, tiġi kkundannata l-privatizzazzjoni miftuħa, kompetittiva u trasparenti f’konformità mal-aħjar prattiki tal-UE.

               ·Jiġu ssodisfati l-kriterji sabiex eventwalment tissieħeb fiż-Żona Unika ta’ Pagamenti bl-Euro (SEPA).

               ·Jittejbu l-kapaċitajiet istituzzjonali, l-effiċjenza, it-trasparenza u l-qafas regolatorju tal-kompetizzjoni.

               7.Liġi tal-kumpaniji, kontabbiltà u awditjar u governanza korporattiva

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex iħejju lir-Repubblika tal-Moldova għall-implimentazzjoni tal-liġi tal-UE u tal-istrumenti internazzjonali msemmija fl-annessi rilevanti għall-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, b’mod partikolari sabiex:

               ·Tkompli tiġi approssimata l-leġiżlazzjoni tar-Repubblika tal-Moldova dwar l-awditjar u l-kontabbiltà mal-istrumenti internazzjonali u tal-UE kif elenkati fl-Anness II tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni;

               ·Tiġi skambjata informazzjoni f’waqtha, rilevanti u preċiża dwar is-sitwazzjoni attwali tal-leġiżlazzjoni eżistenti u l-konformità tagħha mal-liġi tal-UE, abbażi tal-format miftiehem bejn il-Partijiet, sabiex il-liġi tal-UE tiġi implimentata skont l-iskeda ta’ żmien miftiehma;

               ·Jiġu identifikati l-oqsma li fihom jenħtieġ li jiġu pprovduti taħriġ, tisħiħ tal-kapaċitajiet u għarfien espert;

               ·Tkompli l-implimentazzjoni tar-riforma tas-sistema ta’ spettorati u diversi korpi ta’ spezzjoni sabiex tiżdied l-effiċjenza u jitnaqqas l-ambitu għall-korruzzjoni, bl-għan aħħari li jittejjeb l-ambjent tan-negozju u jittejjeb l-infurzar tal-liġi u l-istandards.

               ·Tiġi żviluppata l-kapaċità amministrattiva tal-istituzzjonijiet tal-istat tar-Repubblika tal-Moldova involuti fl-implimentazzjoni tal-liġi tal-kumpaniji, il-kontabbiltà u l-awditjar u l-governanza korporattiva;

               ·Jingħata bidu għal diskussjonijiet dwar l-istabbiliment ta’ reġistru tas-sjieda benefiċjarja għall-kumpaniji.

               ·Jittejjeb il-qafas regolatorju dwar ir-riżoluzzjoni tal-insolvenza ta’ negozju / l-għeluq ta’ negozju.

               8.Impjiegi, politika soċjali u opportunitajiet indaqs

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jiżguraw xogħol deċenti u kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti għal kulħadd, isaħħu l-opportunitajiet indaqs u l-aċċess għas-suq tax-xogħol, jiġġieldu l-faqar u l-esklużjoni soċjali. Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jiżguraw xogħol deċenti u kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti:

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Titlesta l-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Moldova mal-liġi tal-UE dwar ix-xogħol u s-saħħa u sikurezza okkupazzjonali (OSH) f’konformità mal-iskedi fil-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u tiġi garantita l-konformità mal-istandards tal-Organizzazzjoni Dinjija tax-Xogħol (ILO).

               ·Tiġi stabbilita sistema effettiva ta’ spezzjoni tax-xogħol għas-saħħa u sikurezza okkupazzjonali u d-drittijiet u l-kundizzjonijiet tax-xogħol u tinġieb konformi mal-istandards tal-ILO (qafas legali u kapaċità).

               ·Jiġi mfassal approċċ sabiex jiġi indirizzat ix-xogħol mhux iddikjarat u l-impjieg informali.

               ·Jissaħħu l-kapaċitajiet tal-Osservatorju tas-Suq tax-Xogħol.

               ·Jiġu żgurati djalogu soċjali u negozjar kollettiv effettivi.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Tiġi implimentata b’mod effettiv il-leġiżlazzjoni dwar ix-xogħol u s-saħħa u sikurezza okkupazzjonali b’mod partikolari billi:

               –tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva u ta’ infurzar, b’mod partikolari l-ispettorat tax-xogħol u l-korpi ġudizzjarji rilevanti;

               –jiġu mħarrġa s-sħab soċjali u l-partijiet ikkonċernati rilevanti l-oħra, l-imħallfin, eċċ. u ssir sensibilizzazzjoni.

               ·Jiġi implimentat u mmonitorjat approċċ sabiex jiġi indirizzat ix-xogħol mhux iddikjarat u l-impjieg informali

               It-tisħiħ tal-opportunitajiet indaqs u tal-aċċess għas-suq tax-xogħol

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Jiġi elaborat approċċ ta’ politika sabiex tiġi mħeġġa parteċipazzjoni akbar fis-suq tax-xogħol.

               ·Jiġu msaħħa l-approċċi ta’ politika għall-appoġġ tat-tranżizzjonijiet taż-żgħażagħ għax-xogħol

               ·Jissaħħu l-kapaċitajiet tal-amministrazzjoni u l-istituzzjonijiet responsabbli mill-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ politiki tal-impjiegi u dawk soċjali, notevolment is-servizzi tal-impjiegi u s-servizzi soċjali.

               ·Jittejjeb l-aċċess ugwali tan-nisa għas-suq tax-xogħol u jiġi mmirat li tinkiseb l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa fix-xogħol imħallas - inkluż billi jiġu protetti b’mod xieraq il-ħaddiema tqal u tiġi żgurata l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fis-salarji.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Jissaħħu l-kapaċitajiet tal-amministrazzjoni u l-istituzzjonijiet responsabbli mill-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ politiki tal-impjiegi u dawk soċjali, notevolment is-servizzi tal-impjiegi u s-servizzi soċjali.

               Ġlieda kontra l-faqar u esklużjoni soċjali

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Jiġi żgurat li s-sistema ta’ protezzjoni soċjali tkun ta’ appoġġ għall-attivazzjoni (il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol) u jiġu żgurati l-adegwatezza u s-sostenibbiltà tal-iskemi tal-assistenza soċjali u tal-pensjonijiet.

               9.Protezzjoni tal-konsumatur

               Sabiex iħejju għall-implimentazzjoni tal-liġi tal-UE u tal-istrumenti internazzjonali msemmija fl-anness rilevanti għall-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex:

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Jiġi implimentat il-Pjan ta’ Żvilupp Istituzzjonali Pluriennali tal-Aġenzija għall-Protezzjoni tal-Konsumaturi (CPA).

               ·Jiġi implimentat il-Pjan ta’ Żvilupp Istituzzjonali Pluriennali tal-Aġenzija Nazzjonali tas-Sikurezza Alimentari (ANSA).

               ·Tiġi riveduta t-traspożizzjoni tar-Regolament (KE) Nru 2006/2004 dwar il-Kooperazzjoni fil-Protezzjoni tal-Konsumaturi (CPC) fid-dawl tas-sostituzzjoni tiegħu bir-Regolament (UE) 2017/2394 dwar is-CPC mis-17 ta’ Jannar 2020, li bih ġew introdotti setgħat u rekwiżiti minimi addizzjonali għall-awtoritajiet kompetenti u dispożizzjonijiet rilevanti oħra.

               ·Jiġi maqbul li tiżdied id-Direttiva 2013/11/UE dwar is-soluzzjoni alternattiva għat-tilwim tal-konsumaturi (id-Direttiva dwar l-ADR tal-konsumaturi) mal-lista tal-acquis tal-UE dwar il-liġi tal-konsumatur li magħha jrid isir allinjament.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Tiġi stabbilita u attivata sistema nazzjonali li tippermetti komunikazzjoni effiċjenti bejn il-partijiet ikkonċernati nazzjonali dwar prodotti tal-konsumatur perikolużi li ma humiex għall-ikel u s-sejħa lura tagħhom mis-suq, ispirata mis-Sistema ta’ Skambju Rapidu tal-Informazzjoni.

               ·Abbażi tal-valutazzjoni tal-UE tal-konformità tas-sistema nazzjonali rispettiva mad-Direttiva dwar is-Sigurtà Ġenerali tal-Prodotti, il-partijiet se jiddiskutu l-passi possibbli li għandhom jiġu segwiti fil-kooperazzjoni tagħhom.

               ·Tiġi stabbilita u attivata sistema ta’ skambju ta’ informazzjoni dwar prodotti tal-ikel perikolużi għall-konsumatur, abbażi ta’ sistema ta’ twissija rapida għall-ikel u l-għalf fuq mudell tal-UE.

               ·Jiġu integrati l-punti ta' kontroll differenti tas-sikurezza alimentari (punt ta' spezzjoni fuq il-fruntiera, is-servizzi tal-saħħa tal-pjanti u s-saħħa tal-annimali u ċ-Ċentru Nazzjonali għall-Ittestjar u ċ-Ċertifikazzjoni tal-Għelejjel u tal-Ħamrija) f’Sistema ta’ Ġestjoni tal-Informazzjoni waħda integrata u ġestita.

               ·Ikomplu jiġu żviluppati u infurzati l-proċeduri ta’ kontroll tal-analiżi tal-ġestjoni abbażi tar-riskji għall-prodotti tal-ikel u mhux tal-ikel.

               ·Jiġi vvalutat perjodikament il-Pjan ta’ Żvilupp Istituzzjonali Pluriennali tas-CPA (l-Aġenzija għall-Protezzjoni tal-Konsumatur) u, jekk ikun meħtieġ, jiġi rivedut.

               ·Jiġi vvalutat perjodikament il-Pjan ta’ Żvilupp Istituzzjonali Pluriennali tal-ANSA (l-Aġenzija Nazzjonali tas-Sikurezza Alimentari) u, jekk ikun meħtieġ, jiġi rivedut.

               ·Ikompli l-allinjament tal-oqfsa ġuridiċi u normattivi sanitarji u fitosanitarji (SPS) tar-Repubblika tal-Moldova fir-rigward tal-miżuri sanitarji u fitosanitarji jkomplu jiġu allinjati mal-acquis tal-UE.

               ·Tkompli gradwalment l-approssimazzjoni tal-liġijiet tar-Repubblika tal-Moldova mal-leġiżlazzjoni tal-UE u mal-istrumenti internazzjonali rilevanti.

               ·Jiġi mħeġġeġ l-iżvilupp ta’ assoċjazzjonijiet indipendenti tal-konsumatur inkluż NGOs tal-konsumaturi, u kuntatti bejn ir-rappreżentanti tal-konsumaturi, kif ukoll il-kollaborazzjoni bejn l-awtoritajiet u l-NGOs fil-qasam tal-protezzjoni tal-konsumatur.

               ·Tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva tal-infurzar tal-protezzjoni tal-konsumaturi fir-Repubblika tal-Moldova, notevolment permezz tat-taħriġ ta’ uffiċjali tal-gvern u rappreżentanti oħrajn tal-interessi tal-konsumaturi dwar it-traspożizzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE u l-implimentazzjoni u l-infurzar sussegwenti tagħha.

               10.Statistika

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jiżguraw il-konformità tas-Sistema Nazzjonali tal-Istatistika tar-Repubblika tal-Moldova mal-liġijiet tal-UE dwar l-istatistika stabbiliti fil-Kompendju tar-Rekwiżiti Statistiċi tal-Eurostat, kif ukoll il-konformità mal-Kodiċi tal-Prattika Ewropew tal-Istatistika, li jistabbilixxi l-prinċipji għall-iżvilupp, il-produzzjoni u t-tixrid tal-istatistika fi ħdan is-Sistema Ewropea tal-Istatistika. B’mod partikolari, il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex:

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Tiġi żgurata l-indipendenza professjonali tal-Bureau Nazzjonali tal-Istatistika u ta’ awtoritajiet nazzjonali oħra (il-produtturi tal-istatistika uffiċjali).

               ·Tiġi żviluppata l-kapaċità tal-Bureau Nazzjonali tal-Istatistika, tal-Bank Nazzjonali tal-Moldova u ta’ produtturi nazzjonali oħra tal-istatistika uffiċjali.

               ·Jiġu mmodernizzati s-sistemi tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni tal-Bureau Nazzjonali tal-Istatistika u tal-Bank Nazzjonali tal-Moldova. Il-modernizzazzjoni jenħtieġ li tinkludi l-konsolidazzjoni tal-infrastruttura tal-ICT (għall-Bureau Nazzjonali tal-Istatistika) fi ħdan il-qafas legali eżistenti u l-implimentazzjoni ta’ teknoloġiji ġodda, metodi u metodoloġiji aġġornati fil-proċess tal-produzzjoni tal-istatistika u t-tixrid tad-data.

               ·Tissaħħaħ il-koordinazzjoni fis-sistema nazzjonali tal-istatistika, inklużi l-identifikazzjoni, l-approvazzjoni u l-formalizzazzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali l-oħra (il-produtturi tal-istatistika uffiċjali).

               ·Tissaħħaħ il-ġestjoni tal-kwalità, f’konformità mal-istandards Ewropej tal-kwalità, u ssir ħidma sabiex jiġu msaħħa l-kapaċitajiet tal-Bureau Nazzjonali tal-Istatistika għall-adozzjoni ta’ Sistema ta’ Ġestjoni tal-Kwalità.

               ·Jiġu mfassla linji gwida għall-valutazzjoni u r-rapportar sistematiċi tal-kwalità f’konformità mal-istandards Ewropej tal-kwalità.

               ·Tiġi standardizzata l-klassifikazzjoni tan-nuqqas ta’ rispons fl-istħarriġiet kollha tal-unitajiet domestiċi.

               ·Jiġi żviluppat pjan għall-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar l-Istatistika dwar l-aċċess mingħajr ħlas għal sorsi ta’ data amministrattiva għal finijiet statistiċi u jiġu stabbiliti mekkaniżmi formali sabiex jitneħħew l-ostakli eżistenti sabiex jinkiseb aċċess għal data individwali għal finijiet statistiċi.

               ·Jiġu aġġornati u mtejba l-politiki dwar it-tixrid u l-komunikazzjoni.

               ·Jitħejja u jitwettaq iċ-Ċensiment tal-Popolazzjoni u tad-Djar fiċ-ċiklu tal-2020.

               ·Jiġu msaħħa aktar il-kapaċitajiet ta’ taħriġ tal-Bureau Nazzjonali tal-Istatistika inkluż bl-iżvilupp ta’ Ċentru għal Taħriġ Kontinwu dwar l-Istatistika.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Tiġi żviluppata data suffiċjenti u robusta li tippermetti lir-Repubblika tal-Moldova tingħaqad mat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Innovazzjoni Ewropea.

               ·Titwettaq valutazzjoni settorjali ta’ oqsma statistiċi ddedikati (mill-anqas 5) kontra l-konformità mal-istandards statistiċi Ewropej u l-adattament tal-produzzjoni u t-tixrid tad-data skont ir-rakkomandazzjonijiet.

               ·Jiġu msaħħa l-proċeduri tal-protezzjoni tad-data tal-politika dwar il-kunfidenzjalità u l-linji gwida relatati, f’konformità mal-Liġi dwar l-Istatistika u l-istandards tal-UE.

               11.Taxxa u dwana

               Il-Partijiet se jkomplu jikkooperaw fi kwistjonijiet doganali u tat-taxxa. Il-kooperazzjoni se tinkludi ħidma fuq perjodu ta’ żmien qasir u medju sabiex:

               ·Titkompla l-approssimazzjoni ġuridika fil-qasam Doganali bl-implimentazzjoni tal-Kodiċi Doganali tal-2021 f’konformità mal-Kodiċi Doganali tal-Unjoni u atti oħra elenkati fl-Anness XXVI tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni.

               ·Tiġi implimentata l-Fażi 5 tas-sistema ġdida ta’ tranżitu kompjuterizza u jkun hemm adeżjoni mal-Konvenzjoni dwar Proċedura Komuni ta’ Tranżitu (bħalissa status ta’ osservatur biss).

               ·Jitkompla l-proċess li jiġi żgurat ir-Rikonoxximent Reċiproku ta’ Operatur Ekonomiku Awtorizzat (AEO).

               ·Tiġi implimentata sistema ta’ monitoraġġ effiċjenti tal-importazzjoni ta’ oġġetti soġġetti għas-sisa (l-alkoħol u l-prodotti tat-tabakk) eżentati mill-ħlas tad-dazju doganali, tad-dazju tas-sisa u tat-Taxxa fuq il-Valur Miżjud (VAT). L-azzjonijiet proposti se jitwettqu billi jingħataw marki speċjali u billi jitnaqqsu l-limiti massimi tal-kwalifika bħala kuntrabandu bħala reat għall-applikazzjoni ta’ responsabbiltà kriminali.

               ·Tittejjeb il-kapaċità tal-amministrazzjoni tat-taxxa sabiex tiġi evitata l-akkumulazzjoni ta’ arretrati, jiġi żgurat il-ġbir effettiv tat-taxxa u tissaħħaħ il-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa u l-evitar tat-taxxa.

               ·Tkompli tiġi żviluppata kooperazzjoni mal-Organizzazzjoni għall Kooperazzjoni Ekonomika u l-Iżvilupp (OECD) u mal-amministrazzjonijiet tat-taxxa tal-Istati Membri tal-UE permezz tal-iskambju ta' esperjenzi u xejriet ġodda fil-qasam tat-tassazzjoni.

               ·Tiġi żgurata l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tal-esperti tal-Forum Globali tal-OECD dwar it-trasparenza u l-iskambju ta’ informazzjoni fi kwistjonijiet fiskali.

               ·Jiġi żgurat li r-regolamenti dwar il-ħwienet mingħajr dazju jinżammu konformi bis-sħiħ ma’ dawk tal-UE, u l-bejgħ mingħajr taxxa jiġi llimitat għall-vjaġġaturi li se jitilqu barra mill-pajjiż bl-ajru jew bil-baħar.

               ·Tissaħħaħ il-kooperazzjoni mal-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi u mal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew fil-ġlieda kontra l-kuntrabandu tas-sigaretti.

               ·Jiġu rieżaminati u msaħħa l-penali tal-Kodiċijiet Kriminali u ta’ Kontravenzjoni sabiex jiġi żgurat effett ta’ deterrenza xieraq fil-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-kuntrabandu u l-evażjoni tat-taxxa.

               ·Il-Moldova taderixxi mal-Konvenzjoni ta’ Qafas tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa dwar il-Protokoll dwar il-Kontroll fuq it-Tabakk biex jiġi Eliminat il-Kummerċ Illeċitu tal-Prodotti tat-Tabakk

               ·Tiġi allinjata l-leġiżlazzjoni nazzjonali mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-UE skont l-Anness rilevanti tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, jiġifieri d-dispożizzjonijiet dwar il-VAT u d-Dazju tas-Sisa:

               Prodotti tat-tabakk

               –Jiżdied gradwalment id-dazju tas-sisa fuq it-tabakk għal-limitu minimu tal-UE f’konformità mal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni.

               Dazji tas-sisa fuq l-alkoħol

               –Tiġi allinjata l-leġiżlazzjoni mad-Direttiva tal-UE dwar l-istruttura tad-dazji tas-sisa fuq l-alkoħol u x-xorb alkoħoliku sabiex jiġi żgurat l-allinjament mal-istruttura tal-UE.

               Tassazzjoni fuq il-prodotti tal-enerġija u l-elettriku

               –Tiġi allinjata l-leġiżlazzjoni mad-dispożizzjonijiet fl-Anness rilevanti tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni li jiżgura allinjament mal-limitu minimu tal-UE.

               12.Il-politika industrijali u tal-intrapriżi

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jittejjeb aktar l-ambjent kummerċjali u regolatorju fir-Repubblika tal-Moldova, sabiex jiġu stimolati l-investimenti u l-attivitajiet kummerċjali skont it-tipi kollha ta’ kumpanniji, b’enfasi fuq SMEs, inkluż il-mikrointrapriżi. Din il-kooperazzjoni se tinkludi, iżda mhux se tkun limitata għal:

               ·L-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ programm ġdid ta’ Żvilupp tas-Settur tal-SMEs għall-perjodu bejn l-2021 u l-2025, abbażi tal-aħħar valutazzjoni tal-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar.

               ·It-tisħiħ tal-kapaċità tal-Organizzazzjoni għall-Iżvilupp tal-Intrapriżi Żgħar u Medji (ODIMM) biex timplimenta programmi ta’ appoġġ għall-SMEs.

               ·L-iffaċilitar tal-parteċipazzjoni tar-Repubblika tal-Moldova fil-programm il-ġdid għas-suq uniku, il-kompetittività, u l-intrapriżi (il-parti dwar il-kompetittività ta’ intrapriżi u ta’ intrapriżi żgħar u medji, inkluż fl-azzjonijiet ta’ segwitu tan-Netwerk Enterprise Europe u ta’ Erasmus għal Imprendituri Żgħażagħ).

               ·Jissaħħu l-assoċjazzjonijiet tan-negozju (inklużi l-assoċjazzjonijiet settorjali) sabiex jitjieb id-Djalogu Pubbliku-Privat.

               ·Jaħdmu flimkien, inkluż ma’ Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali, sabiex ikomplu jtejbu l-aċċess għall-finanzjament għall-SMEs.

               ·Jiġu msaħħa l-fornituri tas-servizzi tal-iżvilupp tan-negozju.

               ·Jiġu mrawma prattiki ekoloġiċi mill-SMEs fil-proċessi ta’ ħidma tagħhom għall-effiċjenza fir-riżorsi u għal ekonomija sostenibbli.

               ·Jiġi stimulat l-iżvilupp ta’ programmi u strumenti sabiex tiżdied il-kompetittività tal-SMEs skont approċċ tal-Iżvilupp Nazzjonali u Reġjonali ta’ Speċjalizzazzjoni Intelliġenti.

               ·Jiġi ffaċilitat it-Trasferiment tat-Teknoloġija u jittejbu l-għarfien, il-kapaċitajiet u l-prontezza tal-SMEs sabiex jiġu implimentati l-innovazzjonijiet.

               ·Tiġi appoġġata t-trasformazzjoni diġitali tas-settur privat billi jiġi ffaċilitat il-litteriżmu diġitali u jiġu stimulati l-awtomatizzazzjoni u l-użu tal-intelliġenza artifiċjali.

               ·Tiġi msaħħa l-intraprenditorija soċjali, speċjalment fiż-żoni rurali, bħala approċċ kummerċjali fattibbli għall-SMEs tal-Moldova sabiex jitnaqqsu l-inugwaljanzi soċjali, jinħolqu l-impjiegi u jiġi ffaċilitat l-aċċess ta’ gruppi żvantaġġati għal opportunitajiet ekonomiċi.

               ·Kooperazzjoni mar-Repubblika tal-Moldova u appoġġ sabiex jiġu adottati miżuri bbażati fuq l-evidenza u effettivi sabiex jappoġġaw lill-SMEs tal-Moldova u lill-impjegati matul il-pandemija tal-COVID-19 u fil-fażi ta’ rkupru wara l-COVID-19.

               13.Agrikoltura u żvilupp rurali

               Il-Partijiet se jikkooperaw fl-approssimazzjoni tal-politika u l-liġijiet mal-Politika Agrikola Komuni (PAK) tal-UE u, b’mod partikolari:

               ·Jiġu mrawma l-modernizzazzjoni tal-agrikoltura, l-iżvilupp ta’ setturi b’valur miżjud u b’potenzjal ta’ esportazzjoni, filwaqt li jiġi żgurat it-trasferiment tal-għarfien lill-bdiewa.

               ·Tiġi żgurata l-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali b’mod partikolari billi tittieħed azzjoni kontra l-erożjoni tal-ħamrija, tiġi appoġġata l-biedja organika u jiġu implimentati azzjonijiet relatati mal-klima.

               ·Titnaqqas il-vulnerabbiltà tas-settur agrikolu għall-perikli klimatiċi.

               ·Tittejjeb il-kwalità tal-ħajja fiż-żoni rurali, inkluż permezz tad-diversifikazzjoni tal-attivitajiet ekonomiċi fiż-żoni rurali u l-iżvilupp tat-turiżmu rurali.

               ·Ikompli jiġi mniedi l-approċċ LEADER u tiġi estiża l-kooperazzjoni mal-Gruppi ta’ azzjoni lokali. Jiġi integrat fil-politiki nazzjonali dwar l-iżvilupp rurali.

               ·Jiġu żviluppati, promossi u implimentati programmi settorjali għal subsetturi agrikoli speċifiċi.

               ·Jiġu żviluppati l-kapaċitajiet tal-amministrazzjonijiet lokali u ċentrali fir-rigward ta’ politiki dwar l-iżvilupp rurali.

               ·Tissaħħaħ il-kapaċità tal-Aġenzija għall-Interventi u l-Pagament għall-Agrikoltura sabiex jiġu żgurati t-trasparenza, l-effiċjenza u l-prevedibbiltà tal-għajnuna mill-Istat żborżata.

               ·Jiġi żviluppat u implimentat il-programm NARDS 2020+.

               14.Politika dwar l-affarijiet marittimi u s-sajd

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex:

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Jiġi mrawwem approċċ integrat għall-ilma, il-baħar u l-affarijiet marittimi billi jiġi stabbilit mekkaniżmu ta’ koordinazzjoni interministerjali dwar l-affarijiet marittimi magħmul mill-ministeri u s-servizzi rilevanti sabiex imexxi l-ħidma dwar l-implimentazzjoni tal-Aġenda Marittima Komuni għall-Baħar l-Iswed u l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tad-Danubju, u jiġu stabbiliti sinerġiji rilevanti bejniethom.

               ·Jingħata kontribut attiv għall-implimentazzjoni tal-Aġenda Marittima Komuni għall-Baħar l-Iswed, tiġi appoġġata l-identifikazzjoni ta’ proġetti bankabbli u ssir parteċipazzjoni fil-laqgħat regolari tal-Grupp ta’ Tmexxija tagħha.

               ·Tissaħħaħ il-kooperazzjoni bilaterali u multilaterali, u tiġi appoġġata l-ħidma fi ħdan il-Kummissjoni Ġenerali tas-Sajd għall-Mediterran (GFCM) bil-ħsieb ta’ aktar avvanzi dwar is-sostenibbiltà tas-sajd u l-issodisfar tal-obbligi internazzjonali għas-sajd u l-akkwakultura.

               ·Tiġi appoġġata l-implimentazzjoni tad-Dikjarazzjoni Ministerjali ta’ Sofia tal-2018 dwar is-sostenibbiltà tas-sajd fil-Baħar l-Iswed u l-iżvilupp sostenibbli tal-akkwakultura, u tal-Istrateġija l-Ġdida GFCM għall-2030.

               ·Tiżdied il-kooperazzjoni teknika u xjentifika fi ħdan il-fora tal-akkwakultura tal-GFCM b’mod partikolari ċ-Ċentri tal-Akkwakultura fil-Baħar l-Iswed sabiex tingħata spinta lill-iżvilupp sostenibbli tal-akkwakultura.

               ·Jiġi żgurat li l-bastimenti fil-lista ta’ dawk illegali, mhux rappurtati u mhux regolati (IUU) f’Organizzazzjonijiet Reġjonali għall-Ġestjoni tas-Sajd ma jiġux irreġistrati fir-Reġistru tal-Istat tal-Bastimenti tar-Repubblika tal-Moldova.

               ·Jiġi żgurat li l-bastimenti kollha involuti f’attivitajiet tas-sajd u dawk relatati mas-sajd, inklużi l-qbid, l-ipproċessar, il-forniment jew it-trasport tal-ħut, jitqiesu bħala bastimenti tas-sajd u ma jibqgħux irreġistrati taħt il-bandiera tar-Repubblika tal-Moldova. It-terminu “bastiment tas-sajd” previst fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Moldova jenħtieġ li jkun konsistenti mal-istrumenti internazzjonali relatati mas-sajd f’dan il-kuntest.

               ·Ikun hemm kooperazzjoni attiva fil-ġlieda kontra s-sajd IUU.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Titrawwem il-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi tal-akkwakultura, u jitmexxa ’l quddiem il-ġbir tad-data dwar l-akkwakultura.

               ·Tittejjeb l-effiċjenza tas-swieq bl-istandards tal-kummerċjalizzazzjoni u t-traċċabbiltà tal-prodotti tas-sajd.

               ·Titkompla l-implimentazzjoni tal-Aġenda Marittima Komuni għall-Baħar l-Iswed u tal-iżviluppi tagħha, permezz ta’ proġetti konkreti u impenn ta’ politika dwar l-ekonomija blu sostenibbli, kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak reġjonali.

               15.Enerġija

               Il-Partijiet se jkomplu jaħdmu flimkien mill-qrib lejn sigurtà mtejba tal-enerġija tal-Moldova inkluż permezz tal-effiċjenza enerġetika akbar kif ukoll permezz tad-diversifikazzjoni tar-rotot u s-sorsi tal-provvista tal-vetturi tal-enerġija. L-għan komuni jibqa’ l-istabbiliment ta’ suq tal-enerġija kompetittiv u trasparenti fir-Repubblika tal-Moldova u l-integrazzjoni tiegħu fis-suq tal-enerġija tal-UE permezz tal-approssimizzazzjoni gradwali mal-liġijiet tal-UE dwar l-enerġija. Ir-Repubblika tal-Moldova se tipprijoritizza l-enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza enerġetika bħala bażi għat-tranżizzjoni enerġetika nadifa u ambjentalment sana tal-pajjiż, f’konformità mal-mira tal-UE tan-newtralità klimatika sal-2050. Il-Partijiet se jaħdmu flimkien b’mod partikolari sabiex:

               Is-sigurtà tal-enerġija

               ·Tittejjeb is-sigurtà tal-enerġija billi tiżdied id-diversifikazzjoni tar-rotot u s-sorsi tal-provvista tal-vetturi tal-enerġija bħall-iżvilupp ulterjuri tar-RES lokali kif ukoll it-tlestija u t-tisħiħ tal-interkonnessjonijiet tal-enerġija mal-UE. B’mod partikolari:

               –L-iffaċilitar tal-użu sħiħ fis-suq tal-gass tal-pipeline Ungheni-Chisinau li tlesta dan l-aħħar billi tiġi żgurata l-applikazzjoni xierqa tad-dispożizzjonijiet legali relatati fil-leġiżlazzjoni primarja u sekondarja, inklużi l-Kodiċijiet tan-Network tal-Gass, sabiex jiġu permessi provvisti addizzjonali fuq bażi kompetittiva u aktar interkonnettività mal-UE.

               –Tiġi ffinalizzata l-interkonnessjoni mas-sistema tal-elettriku Rumena sabiex tiddiversifika l-provvista tal-elettriku lir-Repubblika tal-Moldova.

                  - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               Integrazzjoni tas-swieq tal-enerġija

               ·Ikomplu jittieħdu passi lejn l-integrazzjoni ulterjuri tas-suq tal-enerġija tar-Repubblika tal-Moldova mal-UE.

               ·Tiżdied gradwalment l-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjoni dwar l-enerġija tar-Repubblika tal-Moldova mal-liġijiet tal-UE, f’konformità mal-Anness VIII (rivedut) tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u mal-obbligi skont it-Trattat dwar il-Komunità tal-Enerġija.

               ·L-implimentazzjoni sħiħa tat-3et Pakkett dwar l-Enerġija. Għalhekk, tiġi ffinalizzata s-separazzjoni fis-setturi tal-elettriku u tal-gass mill-aktar fis possibbli, f’konformità mal-impenji tat-Trattat dwar il-Komunità tal-Enerġija u f’konsultazzjoni mill-qrib mas-Segretarjat tal-Komunità tal-Enerġija, sabiex isir progress fil-liberalizzazzjoni tas-suq, jiġi permess aċċess ġenwin għall-partijiet terzi u ftuħ tas-suq u jiġu żgurati l-indipendenza kif ukoll l-obbligu ta’ rendikont tal-awtorità regolatorja nazzjonali sabiex jiġi previst ambjent regolatorju trasparenti u stabbli.

               ·Tiżdied it-trasparenza fis-settur tal-elettriku sabiex tiġi żviluppata klima ta’ investiment attraenti u stabbli billi jiġu indirizzati l-kundizzjonijiet istituzzjonali, legali, fiskali u oħrajn.

               L-effiċjenza enerġetika, l-enerġija rinnovabbli - it-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa

               ·Tittejjeb l-effiċjenza enerġetika b’mod ġenerali iżda bi prijorità fuq is-settur tal-bini.

               ·Jiżdied is-sehem tas-sorsi rinnovabbli fis-settur tal-enerġija filwaqt li jiġi żgurat li l-provvista tal-enerġija tibqa’ sigura u affordabbli għall-konsumaturi u għan-negozji. Sabiex dan iseħħ, huwa essenzjali li s-suq tal-enerġija jkun integrat bis-sħiħ, interkonness u diġitalizzat gradwalment.

               ·Abbażi tal-liġi dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, jiġu żviluppati skemi ta’ appoġġ, regoli amministrattivi u miżuri oħra sabiex jitrawwem l-użu akbar tal-enerġija rinnovabbli filwaqt li jiġi żgurat li l-provvista tal-enerġija tibqa’ sigura u affordabbli għall-konsumaturi u għan-negozji.

               ·Jinħoloq qafas ta’ investiment favorevoli u stabbli bbażat fuq is-suq għaż-żieda fl-investiment fl-enerġija rinnovabbli, bl-użu tal-aħjar prattiki tal-UE.

               ·Tiġi żgurata d-dekarbonizzazzjoni bl-anqas kost possibbli permezz tal-integrazzjoni intelliġenti tal-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza enerġetika u soluzzjonijiet sostenibbli oħra fis-setturi kollha.

               Sigurtà nukleari

                  - fi żmien seba’ (7) snin

               ·ikun hemm kooperazzjoni dwar il-ġestjoni sikura tal-iskart radjuattiv fir-Repubblika tal-Moldova bl-appoġġ tal-implimentazzjoni tal-Istrateġija Nazzjonali għall-Ġestjoni tal-Iskart Radjuattiv tal-2017.

               16.It-trasport

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jiżguraw l-implimentazzjoni ulterjuri tal-leġiżlazzjoni tal-UE msemmija fl-annessi għall-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u sabiex jappoġġaw lir-Repubblika tal-Moldova b’enfasi fuq il-konnettività, is-sikurezza fit-toroq u sistemi tat-trasport sostenibbli. Din il-kooperazzjoni se tinkludi ħidma sabiex:

               - fil-qasam tal-konnettività

               ·Jiġu implimentati d-dispożizzjonijiet tal-Ftehim Komuni dwar l-Avjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova li għandu l-potenzjal li jagħti spinta lit-turiżmu u b’hekk lill-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż.

               ·Kooperazzjoni mar-Repubblika tal-Moldova fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ dokument ta’ politika nazzjonali ġdid dwar it-trasport (il-mobilità), inkluż dokument ta’ politika marittima nazzjonali.

               ·Jitjiebu l-istandards tas-sikurezza, tas-sigurtà u tal-ambjent marittimu, li se twassal għal prestazzjoni mtejba bħala Stat tal-Bandiera għar-Repubblika tal-Moldova skont il-Memorandum ta’ Qbil ta’ Pariġi dwar il-Kontroll mill-Istat tal-Port.

               ·Kooperazzjoni mar-Repubblika tal-Moldova fir-riforma tas-settur tat-trasport tal-passaġġi fuq l-ilma interni tagħha, inkluż permezz tal-bini tal-kapaċità u istituzzjonali.

               ·Jiġu implimentati proġetti ta’ infrastruttura identifikati mill-estensjoni tan-netwerk ewlieni indikattiv tat-TEN-T u inklużi fil-Pjan ta’ Azzjoni Indikattiv ta’ Investiment tat-TEN-T ta’ Jannar 2019 tal-Kummissjoni. L-implimentazzjoni ta’ proġetti prijoritarji identifikati fil-Pjan ta’ Azzjoni jenħtieġ li twassal għat-tlestija tan-network ewlieni indikattiv tat-TEN-T sal-2030 sabiex tirriżulta f’konnessjonijiet tat-trasport aħjar, aktar effiċjenti u aktar sikuri bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova. Jiġi kkunsidrat l-iżvilupp ulterjuri tar-rwol ta’ pont tal-baċir tal-Baħar l-Iswed f’termini ta’ konnettività.

               - fil-qasam tas-sikurezza fit-toroq

               ·Tittejjeb is-sistema attwali tar-Repubblika tal-Moldova tal-ġbir ta’ data relatata mas-sikurezza fit-toroq billi tiġi żviluppata bażi tad-data nazzjonali dwar is-sikurezza fit-toroq li tista’ sservi bħala bażi għal politika tas-sikurezza fit-toroq aktar imfassla apposta (id-dokumenti ta’ politika u ta’ ppjanar tal-implimentazzjoni għas-Sikurezza fit-Toroq).

               - fil-qasam tas-sistemi tat-trasport sostenibbli

               ·Jiġi rriformat is-settur ferrovjarju sabiex ikun hemm servizzi ferrovjarji kompetittivi, affidabbli u sikuri li jistgħu jgħinu sabiex il-merkanzija tibda tuża l-ferroviji minflok it-toroq u b’hekk jikkontribwixxu għal settur tat-trasport aktar sostenibbli.

               ·Tittejjeb il-mobilità urbana fid-dawl tad-dekarbonizzazzjoni tas-settur tat-trasport u tiġi żviluppata kooperazzjoni aktar mill-qrib fil-qasam tal-ippjanar sostenibbli tal-mobilità urbana.

               ·Jiġu implimentati b’mod konġunt kampanji ta’ sensibilizzazzjoni mmirati lejn il-pubbliku sabiex iċ-ċittadini jsiru konxji ta’ modi alternattivi ta’ mobilità fl-ibliet bħall-użu tar-roti u t-trasport pubbliku, sabiex jitnaqqsu t-tniġġis u l-konġestjoni.

               ·Appoġġ għall-użu ta’ vetturi effiċjenti fl-użu tal-enerġija sabiex jitnaqqas it-tniġġis u tittejjeb il-prestazzjoni ambjentali tas-settur tat-trasport.

               ·L-Istati Membri tal-UE għandhom jikkunsidraw il-possibbiltà tal-ftuħ gradwali tas-suq tat-trasport bit-triq abbażi tal-progress li sar mir-Repubblika tal-Moldova fit-traspożizzjoni tal-acquis tal-UE rilevanti.

               17.Turiżmu

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex isaħħu l-iżvilupp ta’ settur tat-turiżmu kompetittiv u sostenibbli, bħala fattur li jiġġenera tkabbir ekonomiku u impjiegi.

               18.Żvilupp reġjonali

               Il-Partijiet se jikkooperaw fl-iżvilupp reġjonali fir-Repubblika tal-Moldova, filwaqt li jfittxu koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali mal-UE. Għandha tingħata attenzjoni partikolari liż-żieda tal-kompetittività u l-iżvilupp sostenibbli tar-reġjuni, it-tnaqqis tad-differenzi u t-titjib tal-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini, l-użu ta’ opportunitajiet ta’ kollaborazzjoni u l-enfasi fuq l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-Istrateġija ta’ Speċjalizzazzjoni Intelliġenti għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija Makroreġjonali tal-UE għar-Reġjun tad-Danubju u l-kooperazzjoni fi programmi tranżnazzjonali u transfruntiera tal-UE mal-Istati Membri.

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex:

                  - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Tkompli tissaħħaħ il-parteċipazzjoni tar-Repubblika tal-Moldova fl-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tad-Danubju sabiex tibbenifika mill-iskambju tal-esperjenza u l-aħjar prattika mar-reġjuni parteċipanti mill-Istati Membri tal-UE;

               ·Tinbena kapaċità adegwata fil-livelli nazzjonali/reġjonali/lokali sabiex tipparteċipa fil-programmi kollha ta’ kooperazzjoni transfruntiera (CBC);

               ·Ikun hemm parteċipazzjoni proattiva fl-iżvilupp tal-Programmi ta’ Kooperazzjoni Transfruntiera NEXT għall-2021 sal-2027 tal-Interreg (il-programm tar-Rumanija/ir-Repubblika tal-Moldova u tal-Baċir tal-Baħar l-Iswed), u l-Programm tal-Interreg tad-Danubju għall-2021 sal-2027 inkluż it-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-istrutturi ta’ ġestjoni u kontroll meħtieġa.

               ·Tkompli l-implimentazzjoni tal-Programmi ta’ Kooperazzjoni Transfruntiera għall-2014 sal-2020 tal-ENI u l-Programmazzjoni tal-Kooperazzjoni Transfruntiera għall-2021 sal-2027 li jmiss (il-Programm Operattiv Konġunt tar-Rumanija/ir-Repubblika tal-Moldova u l-Programm Operattiv Konġunt tal-Baħar l-Iswed) u l-Programm ta’ Kooperazzjoni Tranżnazzjonali tad-Danubju V-B tal-Interreg.

               ·Tkompli l-ħidma fuq l-Istrateġija ta’ Speċjalizzazzjoni Intelliġenti (S3) u jintemm il-proċess ta’ skoperta intraprenditorjali (EDP) fl-2020. Tiġi applikata l-S3 f’oqsma ta’ politika rilevanti għad-determinazzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ investiment għar-riċerka u l-innovazzjoni. Barra minn hekk, isir investiment fil-bini tal-kapaċità u fil-governanza tal-istrateġija b’mod partikolari permezz tal-ħolqien ta’ mekkaniżmu ta’ koordinazzjoni interministerjali u qafas ta’ implimentazzjoni sod.

                  - fi żmien seba’ (7) snin

               ·Jiġi żviluppat Dokument ta’ Politika ġdid għall-Iżvilupp Reġjonali fit-territorju kollu tal-pajjiż bil-għan li jiġi appoġġat tkabbir aktar ibbilanċjat tal-pajjiż kollu kemm hu;

               ·Il-Partijiet se jikkooperaw sabiex jużaw l-opportunitajiet tal-prijoritajiet S3 fil-kisba tal-objettivi nazzjonali stabbiliti fil-politiki sabiex jappoġġaw l-iżvilupp urban, l-intraprenditorija, il-kapital uman, l-iżvilupp ta’ ħiliet ġodda, l-appoġġ għall-innovazzjoni (intraprenditorija), ir-riċerka u l-iżvilupp, il-politika ekonomika u industrijali bil-ħsieb ta’ konverġenza lejn il-prattika fis-seħħ fl-Istati Membri Ewropej. Il-prijoritajiet tal-S3 huma bbażati fuq l-evidenza u ġejjin minn proċess parteċipattiv iggwidat miċ-Ċentru Konġunt ta’ Riċerka relevanti tas-servizz tal-Kummissjoni. Jiġu applikati l-prijoritajiet tal-S3 fl-oqsma ta’ politika rilevanti, b’mod partikolari fil-politika reġjonali nazzjonali, fil-politika tar-riċerka u l-innovazzjoni u b’mod partikolari fil-programmazzjoni tal-fondi tal-NDICI-Ewropa Globali. Tiġi mmonitorjata l-applikazzjoni tal-istrateġija u jiġi rivedut regolarment il-Proċess ta’ Skoperta Imprenditorjali. Issir kooperazzjoni mal-Istati Membri rilevanti tal-UE u mas-sħab tal-Lvant dwar il-prijoritajiet S3 bil-għan li jiġu promossi l-iżvilupp u t-titjib tal-ktajjen tal-valur kummerċjali u tranżnazzjonali. Ikun hemm sħubija fil-Pjattaforma S3 (JRC) bil-għan li tiġi kkonsolidata u approfondita l-esperjenza.

               ·Il-partijiet se jikkooperaw sabiex joħolqu l-kundizzjonijiet għall-infrastruttura bażika sabiex jiżdied il-livell ta’ investiment privat fl-ekonomija, kif ukoll sabiex tiġi żviluppata l-intraprenditorija fil-livell reġjonali.

               ·L-istabbiliment ta’ governanza sħiħa li tiżgura li l-S3 tiġi applikata bħala bażi għad-determinazzjoni tad-deċiżjonijiet ta’ investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni bil-għan li jiżdied il-potenzjal tal-innovazzjoni tar-reġjuni u tal-pajjiż kollu. Tiġi riveduta regolarment l-Istrateġija ta’ Speċjalizzazzjoni Intelliġenti u l-implimentazzjoni tagħha. Tiġi aġġornata l-Istrateġija mill-anqas kull ħames snin jew qabel meta ċ-ċirkostanzi jirrikjedu dan.

               ·Jissaħħaħ l-involviment tal-partijiet ikkonċernati u tas-soċjetà ċivili fil-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet billi jiġi applikat il-kodiċi ta’ kondotta Ewropew dwar is-sħubija u tiġi kkonsolidata s-sħubija bejn il-partijiet kollha.

               ·Tissaħħaħ il-kapaċità istituzzjonali u operazzjonali tal-istituzzjonijiet lokali, reġjonali u nazzjonali fil-qasam tal-iżvilupp reġjonali, inkluża ħidma fuq l-iżvilupp ta’ sistema effettiva ta’ governanza fuq bosta livelli u diviżjoni ċara tar-responsabbiltajiet.

               19.Protezzjoni ċivili

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex isaħħu l-kooperazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova dwar il-prevenzjoni, it-tħejjija u r-rispons għad-diżastri sabiex:

               Prevenzjoni

               ·Jissaħħaħ approċċ ta’ perikli multipli, partijiet ikkonċernati multipli u integrat għall-ġestjoni tar-riskju ta’ diżastri;

               ·Jissaħħu r-rabtiet bejn it-tnaqqis tar-riskju ta’ diżastri u r-reżiljenza u l-adattament għat-tibdil fil-klima;

               ·Jissaħħu s-sistemi ta’ tbassir u ta’ twissija bikrija ta’ perikli multipli u multisettorjali kif ukoll il-mekkaniżmi tar-riskju ta’ diżastri u ta’ komunikazzjonijiet ta’ emerġenza;

               ·Jiżdied il-fehim tar-riskji billi jiġu promossi l-ġbir u l-kondiviżjoni tad-data bażi tat-telf u ħsara.

               Tħejjija

               ·Tittejjeb it-tħejjija għad-diżastri għal rispons effettiv permezz ta’ skambji ta’ għarfien espert u tal-aħjar prattiki, taħriġ, eżerċizzji u inizjattivi oħra tal-bini tal-kapaċità;

               ·Tintrabat il-bini tal-kapaċità ma’ lakuni fil-kapaċità ta’ rispons;

               ·Jiġi appoġġat l-użu effettiv ta’ sistemi ta’ twissija bikrija;

               ·Jiġu msaħħa r-rabtiet bejn il-komunità xjentifika u l-qasam operazzjonali kif ukoll dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet sabiex jiġu indirizzati l-lakuni fl-għarfien u t-teknoloġija tal-ġestjoni tar-riskju ta’ diżastri;

               ·Jittejjeb l-għarfien dwar ir-riskju ta’ diżastri tal-popolazzjoni dwar ir-riskji ta’ diżastri sottostanti.

               Reazzjoni

               ·Tiġi żgurata komunikazzjoni effettiva 24 siegħa kuljum, inkluż l-iskambju ta’ twissijiet bikrija u informazzjoni dwar emerġenzi fuq skala kbira li jaffettwaw lill-UE u lir-Repubblika tal-Moldova, kif ukoll lil pajjiżi terzi li fihom xi waħda mill-partijiet tkun involuta fir-rispons għad-diżastri;

               ·Tiġi ffaċilitata assistenza reċiproka u reġjonali, speċjalment permezz tal-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili, fil-każ ta’ emerġenzi kbar, kif ikun xieraq u skont id-disponibbiltà ta’ riżorsi suffiċjenti;

               ·Tiġi promossa l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni ta’ sostenn tan-nazzjon ospitanti;

               ·Jiġu mħeġġa l-koordinazzjoni interistituzzjonali effettiva u r-rabtiet transsettorjali sabiex tiġi ffaċilitata l-assistenza internazzjonali f’operazzjonijiet ta’ rispons għad-diżastri;

               ·Ikomplu jittejbu l-kapaċitajiet li tiġi riċevuta u pprovduta assistenza internazzjonali.

               20.Riċerka u innovazzjoni

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex:

                  - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Tiġi implimentata l-Aġenda Strateġika ta’ Riċerka u Innovazzjoni għall-Baħar l-Iswed, karatteristika tal-aġenda reġjonali tas-Sinerġija tal-Baħar l-Iswed.

               ·Jiżdied l-ammont ta’ finanzjament għall-entitajiet pubbliċi tar-riċerka u l-innovazzjoni mill-baġit pubbliku u tiġi stimulata l-attrazzjoni tar-riżorsi privati;

               ·Titwettaq l-evalwazzjoni istituzzjonali tal-organizzazzjonijiet fl-oqsma tar-riċerka u l-innovazzjoni previsti fil-Kodiċi dwar ix-Xjenza u l-Innovazzjoni, segwita mill-konċentrazzjoni tar-riżorsi fl-organizzazzjonijiet produttivi fl-oqsma tar-riċerka u l-innovazzjoni;

               ·Jintuża l-potenzjal sħiħ tal-Programm Nazzjonali għar-Riċerka u l-Innovazzjoni għall-2020 sal-2023;

               ·Tittejjeb il-parteċipazzjoni tal-komunità xjentifika / tal-entitajiet ta’ riċerka fil-programm Orizzont Ewropa;

               ·Jiġu applikati standards internazzjonali ta’ valutazzjoni għall-proġetti ta’ riċerka u l-inizjattivi xjentifiċi ewlenin; jiġu involuti esperti barranin fir-reviżjoni u l-valutazzjoni tal-proposti ta’ proġetti;

                  - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Jiġi implimentat il-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tal-Moldova dwar il-parteċipazzjoni tar-Repubblika tal-Moldova fil-programm tal-Unjoni Orizzont Ewropa – il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Innovazzjoni.

               ·Tiżdied il-kompetittività tal-ekonomija tal-Moldova permezz tal-innovazzjoni: tiġi appoġġata il-prestazzjoni tal-operaturi ekonomiċi, it-tranżizzjoni minn kompetittività bbażata fuq il-kost għal dik ibbażata fuq l-innovazzjoni;

               ·Jissaħħaħ ir-rwol u l-istatus tas-sistema nazzjonali tar-riċerka u l-innovazzjoni bħala riżorsa għall-iżvilupp u l-benesseri, il-promozzjoni tal-eċċellenza fir-riċerka fil-kuntest tal-prijoritajiet taż-ŻER;

               ·Jiġu żviluppati organizzazzjonijiet ta’ riċerka ta’ prestazzjoni għolja, li jistgħu jsiru operaturi reġjonali;

               ·Tiġi żgurata l-kollaborazzjoni mill-qrib u sistemika tal-istituzzjonijiet ta’ riċerka mir-Repubblika tal-Moldova u l-ambjent xjentifiku-akkademiku mal-ambjenti privati u ekonomiċi, abbażi ta’ benefiċċju reċiproku;

               ·Tiġi stabbilita kooperazzjoni bejn dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet (l-awtoritajiet ċentrali, lokali) u l-komunità tar-riċerka u l-istituzzjonijiet tal-innovazzjoni;

               ·Tinbena massa kritika ta’ riċerkaturi meħtieġa sabiex jittrasformaw l-oqsma tar-riċerka u l-innovazzjoni f’fattur ta’ tkabbir ekonomiku, filwaqt li tingħata attenzjoni lill-involviment taż-żgħażagħ fl-attivitajiet tax-xjenza, kif ukoll fit-titjib tal-immaġni tar-riċerkatur fis-soċjetà;

               ·Tiġi ffokata parti sinifikanti mill-attivitajiet ta’ riċerka u innovazzjoni fuq kwistjonijiet soċjali sabiex tiġi żviluppata l-kapaċità tas-sistema pubblika ta’ riċerka u innovazzjoni sabiex jiġu identifikati u mwieġba l-ħtiġijiet lokali tas-soċjetà kif ukoll l-isfidi attwali fuq l-iskala globali.

               21.Il-kultura, il-politika awdjoviżiva u l-media

               Kultura

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex:

               ·Isaħħu l-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni tal-UNESCO tal-2005 dwar il-Protezzjoni u l-Promozzjoni tad-Diversità tal-Espressjonijiet Kulturali.

               ·Jikkooperaw dwar l-iżvilupp ta’ politika kulturali inklużiva fir-Repubblika tal-Moldova u dwar il-preservazzjoni u l-valorizzazzjoni tal-wirt kulturali u naturali bil-għan li jrawmu l-iżvilupp soċjoekonomiku.

               ·Isaħħu l-konnessjoni kulturali tar-Repubblika tal-Moldova mad-dijaspora.

               ·Iżidu l-parteċipazzjoni tal-operaturi tas-settur kulturali u kreattiv tar-Repubblika tal-Moldova fi programmi ta’ kooperazzjoni kulturali/awdjoviżiva, b’mod partikolari Ewropa Kreattiva.

               Politika awdjoviżiva u midja

               ·Jadottaw leġiżlazzjoni sekondarja għall-Kodiċi tas-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva tar-Repubblika tal-Moldova u jiżguraw l-implimentazzjoni sħiħa u effettiva.

               ·Jiżguraw kompetizzjoni effettiva u ġusta fis-settur tar-reklamar.

               ·Jiżguraw l-implimentazzjoni effettiva tal-Kodiċi tas-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva tar-Repubblika tal-Moldova, sabiex tiġi indirizzata l-konċentrazzjoni tas-sjieda tal-media skont l-aħjar prattiki tal-UE.

               ·Titwettaq reviżjoni bejn il-pari tal-Kunsill Awdjoviżiv.

               ·Jiżguraw proċessi kompletament trasparenti u parteċipattivi meta tiġi emendata l-leġiżlazzjoni awdjoviżiva, inkluża t-traspożizzjoni tal-istandards Ewropej.

               ·Jiżguraw djalogu kostanti dwar il-politika awdjoviżiva u l-istandards internazzjonali applikabbli.

               ·Ikun hemm kooperazzjoni fil-ġlieda kontra d-diskors ta’ mibegħda, ir-razziżmu u l-ksenofobija fil-qasam awdjoviżiv u dak tal-media.

               ·Jimplimentaw il-proċess ta’ diġitalizzazzjoni.

               22.Ilħuq pubbliku u viżibbiltà pubblika

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex:

               ·Tiġi żgurata komunikazzjoni b’sisien sodi u mmirata dwar l-opportunitajiet u l-benefiċċji tanġibbli tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova, b’enfasi fuq id-DCFTA.

               ·Tiġi żgurata l-viżibbiltà adegwata tal-proġetti u l-programmi kollha tal-UE u tal-impatt tagħhom, permezz ta’ ħidma mill-qrib maċ-ċentri tal-media, is-soċjetà ċivili u l-komunità kummerċjali fil-livell lokali, reġjonali u dak nazzjonali.

               ·Jitwettqu kampanji ta’ komunikazzjoni li għandhom l-għan li jistimulaw u jżommu d-domanda tas-soċjetà għall-aġenda ta’ riforma trasformattiva sostnuta mill-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni.

               ·Tissaħħaħ il-kooperazzjoni dwar il-komunikazzjoni strateġika sabiex tiġi kkonsolidata r-reżiljenza tal-Istat u tas-soċjetà kontra d-diżinformazzjoni.  B’mod partikolari, jiġi appoġġat il-bini ta’ kapaċitajiet istituzzjonali fl-indirizzar tal-impatti negattivi tal-miżinformazzjoni u d-diżinformazzjoni, speċjalment fl-ispazju online u dik iffaċilitata mit-teknoloġiji tal-IA, li għandha l-għan li tqarraq lill-pubbliku ġenerali, filwaqt li tkun theddida kbira għall-proċessi demokratiċi politiċi u tat-tfassil tal-politika, u tpoġġi f’riskju s-saħħa taċ-ċittadini, is-sigurtà u l-ambjent kif ukoll tnaqqas il-fiduċja fl-istituzzjonijiet pubbliċi.

               ·L-espansjoni u d-diversifikazzjoni tal-qafas ta’ kooperazzjoni prattika sabiex jiġu inklużi atturi tas-soċjetà ċivili u atturi u istituzzjonijiet rilevanti oħra.

               V. Kummerċ u kwistjonijiet relatati mal-kummerċ (DCFTA)

               Il-Partijiet se jkomplu japprofondixxu l-integrazzjoni abbażi tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u ż-Żona ta’ Kummerċ Ħieles Approfondita u Komprensiva (DCFTA). L-implimentazzjoni effettiva tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u tad-DCFTA tiegħu, marbuta mal-proċess usa’ ta’ approssimazzjoni regolatorja u r-riformi meħtieġa relatati, tikkontribwixxi għall-istabbiliment tal-kondizzjonijiet għal relazzjonijiet ekonomiċi u kummerċjali msaħħa mal-UE li jwasslu għal aktar integrazzjoni ekonomika gradwali tal-Moldova fis-Suq Intern tal-Unjoni Ewropea, kif previst fil-Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni. B’mod aktar partikolari, il-Partijiet għandhom jagħmlu progress fl-implimentazzjoni tat-Titolu V tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni (il-“Kummerċ u Kwistjonijiet relatati mal-Kummerċ”) u l-annessi tiegħu, kif aġġornati regolarment sabiex jirriflettu l-acquis tal-UE l-aktar reċenti, u kif emendati fil-qafas tar-rieżami wara tliet snin previst fl-Artikolu 147 tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni (konkluż f’Jannar tal-2020
                  6
               ).

               Il-Partijiet jirrikonoxxu l-benefiċċji tad-DCFTA fit-tisħiħ tar-relazzjonijiet kummerċjali bejn iż-żewġ naħat, murija minn żieda qawwija fil-kummerċ tal-Moldova mal-UE, li ammonta għal 53 % tal-kummerċ totali tar-Repubblika tal-Moldova fl-2020, u se jaħdmu sabiex ikomplu jikkonsolidaw il-flussi kummerċjali abbażi ta’ allinjament leġiżlattiv u regolatorju akbar.

               Il-Partijiet huma konxji li l-potenzjal sħiħ ta’ dan il-ftehim għadu ma ntlaħaqx, speċjalment fir-rigward tal-awtorizzazzjoni għall-aċċess għas-suq. Għalhekk, prijorità hija l-espansjoni tal-kategoriji ta’ prodotti li joriġinaw mill-annimali esportati mir-Repubblika tal-Moldova fis-suq tal-UE, li tibda bil-laħam tat-tjur u l-bajd tal-klassi B.

               Għar-rigward ta’ pereż. il-liberalizzazzjoni min-naħa tal-Moldova tal-aċċess għaas-suq, f’konformità mal-Anness XV-D tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, se tibqa’ tiġi introdotta gradwalment għal xi prodotti sal-2024. Iż-żewġ Partijiet għandhom jikkooperaw b’mod regolari inkluż permezz tal-istrutturi bilaterali stabbiliti skont il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Moldova, kif ukoll fi ħdan oqfsa multilaterali, u jiskambjaw informazzjoni dwar kwalunkwe aspett relatat mal-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni/DCFTA, inklużi fost l-oħrajn l-istatistika, l-użu ta’ kwoti tariffarji (TRQs), u l-applikazzjoni effettiva tal-mekkaniżmu kontra ċ-ċirkomvenzjoni. F’dan ir-rigward, bħala parti mill-liberalizzazzjoni addizzjonali fl-aċċess għas-suq permess skont il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, il-Partijiet jilqgħu d-Deċiżjoni tal-Kumitat ta’ Assoċjazzjoni Bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova fil-Konfigurazzjoni tal-Kummerċ li jiżdiedu t-TRQs u l-limiti kontra ċ-ċirkomvenzjoni fuq ċerti prodotti agrikoli.

               Fir-rigward tal-approssimazzjoni regolatorja, il-Partijiet se jikkooperaw sabiex jiksbu konverġenza mal-leġiżlazzjoni tal-UE u mal-aħjar prattiki internazzjonali, kif indikat fil-kapitoli u l-annessi rilevanti tat-Titolu V tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni/DCFTA. Bħala kwistjoni ta’ prijorità għolja, ir-Repubblika tal-Moldova se tkompli ssaħħaħ il-qafas istituzzjonali nazzjonali sabiex tiżgura implimentazzjoni, infurzar u monitoraġġ indipendenti tal-leġiżlazzjoni l-ġdida adottata f’kull qasam rilevanti.

               Ir-Repubblika tal-Moldova se tinforma regolarment lill-UE dwar is-sitwazzjoni attwali tal-approssimazzjoni tal-liġijiet permezz tas-sottokumitati speċjalizzati u fil-qafas tal-Kumitat ta’ Assoċjazzjoni annwali fil-Konfigurazzjoni tal-Kummerċ. Dawn il-korpi, stabbiliti mill-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, se jimmonitorjaw u jivvalutaw regolarment il-progress konkret f’kull qasam rilevanti skont l-iskedi għall-implimentazzjoni previsti fil-kapitoli u l-annessi rilevanti tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni. Meta jkun xieraq, u bi qbil taż-żewġ Partijiet, l-UE se tipprovdi assistenza u għarfien espert sabiex tgħin lill-awtoritajiet tal-Moldova f’dan il-proċess.

               Il-ħidma fl-oqsma relatati mal-kummerċ li ġejjin, kif inklużi fil-kapitoli rilevanti tat-Titolu V tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, għandha titqies bħala prijorità:

               ·Regolamenti tekniċi, l-istandardizzazzjoni u l-infrastruttura relatata

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex tinkiseb il-konformità mar-regolamenti tekniċi, l-istandardizzazzjoni, il-metroloġija, l-akkreditazzjoni, l-proċeduri ta’ valutazzjoni tal-konformità u s-sistema ta’ sorveljanza tas-suq tal-UE, sal-iskadenzi u f’konformità mar-rekwiżiti previsti fil-Kapitolu 3 u l-annessi rilevanti. Il-Partijiet se jikkooperaw fl-iżvilupp ta’ valutazzjoni tal-lakuni dwar il-kapaċitajiet tal-awtoritajiet tal-Moldova u tal-korpi pubbliċi rilevanti għas-setturi orjentati lejn l-esportazzjoni.

               ·Kwistjonijiet sanitarji u fitosanitarji (SPS)

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex l-istandards sanitarji u fitosanitarji għall-ikel u l-għalf u l-leġiżlazzjoni u l-prassi fis-saħħa tal-pjanti u s-saħħa u l-benesseri tal-annimali applikabbli fir-Repubblika tal-Moldova jkunu aktar konformi ma’ dawk tal-UE, qabel l-iskadenzi u f’konformità mar-rekwiżiti stipulati fil-Kapitolu 4 u fl-annessi rilevanti. L-Aġenzija Nazzjonali tas-Sikurezza Alimentari jenħtieġ li tiżgura infurzar u implimentazzjoni xierqa ta’ dawn id-dispożizzjonijiet. Il-proċess biex tinkiseb awtorizzazzjoni tal-esportazzjoni għall-prodotti tal-Moldova lejn l-Unjoni għadu għaddej, b’mod partikolari għal-laħam tat-tjur u l-bajd tal-klassi B, filwaqt li għamel progress sinifikanti u wassal għal aċċess għas-suq għall-prodotti tal-ħalib matul l-2021 għall-prodotti tal-ħalib.  Barra minn hekk, il-Partijiet jirrikonoxxu t-twettiq ta’ riżultati konkreti li jiffaċilitaw il-kummerċ ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel għall-benefiċċju tal-konsumaturi u tal-industriji fuq iż-żewġ naħat tal-fruntiera, u jimpenjaw ruħhom li jkomplu din il-kooperazzjoni.

               Il-kollaborazzjoni bejn il-Partijiet se tirreferi għal:

               - fi żmien bejn tlieta (3) sa erba’ (4) snin:

               ·Ikomplu jittejbu l-infrastruttura u l-kapaċità relatata meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni, b’mod partikolari fl-oqsma tas-saħħa tal-annimali, is-saħħa tal-pjanti, il-laboratorji tas-sikurezza tal-ikel u l-Postijiet ta’ Spezzjoni fuq il-Fruntiera, f’konformità mar-rekwiżiti tal-UE;

               ·Tiġi estiża l-firxa ta’ metodi akkreditati tal-laboratorji kollha involuti fil-kontrolli tal-uffiċjali sabiex jiġu ssodisfati r-rekwiżiti tal-SPS għall-esportazzjoni ta’ prodotti tal-ikel li joriġinaw mill-annimali mir-Repubblika tal-Moldova lejn l-UE;

               ·Tiġi żviluppata u implimentata Sistema Nazzjonali ta’ Twissija Bikrija għall-Ikel u l-Għalf u titqabbad mas-sistema tal-UE;

               ·Tiġi implimentata fir-Repubblika tal-Moldova s-sistema Ewropea ta’ ċertifikazzjoni u kontroll għall-inbid u l-prodotti alkoħoliċi maħsuba għas-swieq tal-UE.

               - fi żmien seba’ (7) snin:

               ·Jiġu appoġġati l-isforzi tal-Aġenzija Nazzjonali tas-Sikurezza Alimentari fil-proċess tal-akkreditazzjoni għall-ISO 17020 - Valutazzjoni tal-konformità — Rekwiżiti għall-operat ta’ diversi tipi ta’ korpi ta’ spezzjoni.

               ·Dwana u faċilitazzjoni tal-kummerċ

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex iġibu l-leġiżlazzjoni tar-Repubblika tal-Moldova f’konformità mad-dritt tal-UE, il-Blueprints Doganali tal-UE u l-istandards internazzjonali rilevanti, qabel l-iskadenzi u f’konformità mar-rekwiżiti fil-Kapitolu 5 u l-annessi rilevanti. Fuq perjodu ta’ żmien qasir, ir-Repubblika tal-Moldova se timplimenta l-Kodiċi Doganali tal-2021 u l-leġiżlazzjoni ta’ implimentazzjoni tiegħu f’konformità mal-Kodiċi Doganali tal-Unjoni u atti oħra elenkati fl-Anness XXVI tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni UE-ir-Repubblika tal-Moldova, u se taħdem favur l-adeżjoni mal-Konvenzjoni dwar Proċedura Komuni ta’ Tranżitu (bħalissa għandha status ta’ osservatur biss). Il-proċess sabiex jiġi żgurat ir-Rikonoxximent Reċiproku ta’ Operatur Ekonomiku Awtorizzat (AEO) għandu jiġi ffinalizzat ukoll fuq terminu ta’ żmien medju.

               ·Regoli ta’ oriġini

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jimplimentaw id-dispożizzjonijiet il-ġodda tal-Konvenzjoni Pan-Euro-Mediterranja riveduta, speċjalment fil-qasam tal-provi tal-oriġini (il-ħruġ u l-verifika, il-konformità mar-regoli tal-oriġini) u l-kooperazzjoni doganali, kif ukoll biex isir l-aġġustament tal-leġiżlazzjoni nazzjonali għal dan li ssemma aktar ’l fuq.

               ·L-istabbiliment, il-kummerċ fis-servizzi u l-kummerċ elettroniku

               Il-Partijiet se jkomplu d-djalogu tagħhom dwar l-istabbiliment, il-kummerċ fis-servizzi u l-kummerċ elettroniku skont id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Kapitolu 6 u l-annessi rilevanti. Huma se jimplimentaw l-impenji magħmula fl-oqsma tas-servizzi koperti f’dan il-Kapitolu, f’konformità mal-iskadenzi previsti fl-annessi rilevanti.

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jappoġġaw riformi mmirati lejn it-titjib tal-kooperazzjoni settorjali fl-ekonomija diġitali u l-iffaċilitar tal-kummerċ elettroniku bejn iż-żewġ naħat.

               ·Akkwist pubbliku

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien fuq l-implimentazzjoni mir-Repubblika tal-Moldova tal-Kapitolu 8 u l-annessi relatati. L-implimentazzjoni u l-infurzar tal-bidliet leġiżlattivi previsti fil-fażijiet kollha tal-iskeda ta’ żmien indikattiva għar-riforma istituzzjonali, l-approssimazzjoni u l-aċċess għas-suq (il-pjan direzzjonali fl-Anness XXIX-B) se jitqiesu bħala prijorità. Soġġett għall-konferma tal-UE tat-tlestija tal-kundizzjonijiet stabbiliti fid-diversi fażijiet ta’ dan il-pjan direzzjonali, il-Kumitat ta’ Assoċjazzjoni fil-Konfigurazzjoni tal-Kummerċ se jadotta d-Deċiżjoni Konġunta rilevanti li tagħti aċċess reċiproku addizzjonali għas-suq, kif previst fil-pjan direzzjonali.

               Il-Partijiet jinkoraġġixxu lill-gvern tal-Moldova jkompli jimplimenta riformi leġiżlattivi għall-konformità tas-sistema mal-istandards tal-UE u dawk internazzjonali, inkluż l-iżvilupp u t-tnedija ta’ sistema ta’ akkwist elettroniku.

               Il-Partijiet se jkomplu jaħdmu flimkien sabiex isaħħu l-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar ir-rimedji u l-appelli għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, kuntratti settorjali, konċessjonijiet għal xogħlijiet, u konċessjonijiet għal servizzi.

               Il-Partijiet se jkomplu jaħdmu flimkien dwar it-trasparenza u l-obbligu ta’ rendikont tal-akkwist pubbliku.

               ·Drittijiet tal-proprjetà intellettwali (DPI)

               Il-Partijiet se jkomplu jaħdmu flimkien sabiex il-leġiżlazzjoni fir-Repubblika tal-Moldova tkun konformi mal-liġi tal-UE u l-istandards internazzjonali dwar il-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, inkluż l-indikazzjonijiet ġeografiċi, kif speċifikat fil-Kapitolu 9. L-istituzzjonijiet nazzjonali rilevanti fir-Repubblika tal-Moldova għandhom jiżguraw l-infurzar u l-implimentazzjoni xierqa ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.

               ·Kompetizzjoni

               Il-Partijiet se jaħdmu flimkien sabiex jimplimentaw il-Kapitolu 10. Din il-kooperazzjoni se tindirizza l-qafas istituzzjonali u l-kapaċità amministrattiva rilevanti tal-Awtorità tal-Kompetizzjoni tar-Repubblika tal-Moldova b’mod inklużiv abbażi tal-Għodda l-Ġdida tal-Kompetizzjoni tal-UE u l-pjattaformi u s-swieq diġitali, sabiex tiġi ggarantita l-implimentazzjoni effettiva tal-leġiżlazzjoni rilevanti dwar il-kompetizzjoni.

               ·Trasparenza

               Għandu jiġi garantit aċċess liberu u faċli għall-informazzjoni pubblika, kif previst fil-liġi. Ir-Repubblika tal-Moldova se tirrispetta l-impenji dwar it-trasparenza f’konformità mad-dispożizzjonijiet fil-Kapitolu 12, inkluż fir-rigward tal-pubblikazzjoni ta’ deċiżjonijiet tal-gvern u l-amministrazzjoni ta’ miżuri ta’ applikazzjoni ġenerali.

               ·Il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli

               Il-Partijiet se jkomplu bid-djalogu u l-ħidma tagħhom fuq il-kwistjonijiet koperti fil-Kapitolu 13. Dan ikopri b’mod partikolari l-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-iżviluppi dwar l-istandards tax-xogħol, l-istabbiliment ta’ sistema xierqa ta’ spezzjoni tax-xogħol li tissodisfa l-istandards fundamentali internazzjonali kollha tax-xogħol, u l-implimentazzjoni tal-Kodiċi tax-Xogħol, f’konformità mal-istandards rilevanti tal-ILO
                  7
               .  F’dak ir-rigward, il-prijorità fuq perjodu ta’ żmien qasir hija li jiġu żgurati superviżjoni u kontroll effettivi tal-leġiżlazzjoni dwar is-saħħa u sikurezza okkupazzjonali u l-kundizzjonijiet tax-xogħol f’konformità mal-istandards tal-ILO u l-prinċipji tal-UE fir-Repubblika tal-Moldova (il-qafas legali u l-kapaċità) u fuq perjodu ta’ żmien medju, li tiġi mħarsa l-protezzjoni tal-ħaddiema, u jiġi promoss ix-xogħol deċenti. Għandha tiġi mmonitorjata wkoll l-implimentazzjoni ta’ ftehimiet ambjentali multilaterali li għalihom kull naħa hija firmatarju.

               ______________

                     (1)

                        ĠU UE L 260, 30.8.2014, p. 4.

                     (2)
                  *
                        St 10057/17.

                     (3)

                        Lil hinn mill-perkors multilaterali tas-Sħubija tal-Lvant, il-qafas tal-UE tas-Sinerġija tal-Baħar l-Iswed iżid is-sustanza ma’ dawn il-prijoritajiet permezz tal-kooperazzjoni reġjonali, b’enfasi speċifika fuq l-ekonomija blu u l-Aġenda Marittima Komuni tagħha għall-Baħar l-Iswed. Il-benefiċċju tas-Sinerġija tal-Baħar l-Iswed u l-implimentazzjoni tagħha huwa rikonoxxut mill-Konklużjonijiet tal-Kunsill Affarijiet Barranin ta’ Ġunju l-2019 dwar l-impenn tal-UE għall-kooperazzjoni reġjonali fil-Baħar l-Iswed.

                     (4)

                           F’konformità mal-“Linji Gwida dwar it-titjib tal-ġbir u l-użu tad-data dwar l-ugwaljanza” maħruġa mill-Grupp ta’ Livell Għoli dwar in-Nondiskriminazzjoni, l-Ugwaljanza u d-Diversità, is-Sottogrupp dwar l-Ugwaljanza, f’Lulju tal-2018, disponibbli fuq

                           https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/ec-july-2018-guidelines-equality-data-collection.pdf

                        .

                     (5)

                           F’konformità mal-linji gwida tal-Kunsill tal-Ewropa, il-parteċipazzjoni bbilanċjata tan-nisa u tal-irġiel titqies li tfisser li r-rappreżentanza tan-nisa jew tal-irġiel fi kwalunkwe korp tat-teħid tad-deċiżjonijiet fil-ħajja politika jew pubblika ma għandhiex tkun anqas minn 40 % (ir-Rakkomandazzjoni Rec(2003)3 tal-Kumitat tal-Ministri lill-istati membri dwar il-parteċipazzjoni bbilanċjata tan-nisa u tal-irġiel fit-teħid ta’ deċiżjonijiet politiċi u pubbliċi).

                     (6)

                           Id-Deċiżjoni Nru 1/2020 tal-Kumitat ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova fil-Konfigurazzjoni tal-Kummerċ tat-23 ta’ Jannar 2020 dwar l-aġġornament tal-Anness XV (it-Tneħħija ta’ dazji doganali) għall-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Repubblika tal-Moldova, min-naħa l-oħra.

                     (7)

                           Il-Partijiet se jżommu f’moħħhom li l-prijoritajiet dwar id-drittijiet tat-trade unions u l-istandards fundamentali tax-xogħol fit-Taqsima I.11 u l-prijoritajiet identifikati fit-Taqsima IV.9 (l-Impjiegi, il-politiki soċjali u l-opportunitajiet indaqs) huma rilevanti ħafna għall-implimentazzjoni tal-kapitolu “Kummerċ u Żvilupp Sostenibbli” u, għalhekk, jenħtieġ li jiġu indirizzati b’rabta ma’ din il-parti tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni.