               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 22.6.2017
            COM(2017) 336 final
            2017/0139(NLE)
            Proposta għal
            DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
            li tikkonċerna t-tiġdid tal-Ftehim dwar il-kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil

               MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

               1.KUNTEST TAL-PROPOSTA

               •Ir-raġunijiet u l-objettivi tal-proposta

                  Il-Ftehim għal kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil
                     1
                   (“il-Ftehim”) jidħol fis-seħħ fis-7 ta’ Awwissu 2007. L-Artikolu XII (2) tal-Ftehim jipprovdi li “għandu jkun validu għal perjodu inizjali ta’ ħames snin u jista’ jiġġedded bi ftehim bejn il-Partijiet wara evalwazzjoni li ssir fis-sena ta’ qabel l-aħħar sena ta’ kull perjodu suċċessiv ta’ tiġdid tal-Ftehim.” Il-Ftehim iġġedded l-aħħar fl-2012 u se jibqa’ fis-seħħ sas-7 ta’ Awwissu 2017, sakemm il-Partijiet ma jġedduhx għall-ħames snin li jkun imiss.

                  Mill-aħħar tiġdid tal-Ftehim (id-Deċiżjoni 2012/646/UE
                     2
                  ), il-Brażil għamel avvanzi sinifikanti fil-politika tiegħu dwar ix-xjenza, it-teknoloġija u l-innovazzjoni (STI) li kkontribwixxew għat-tisħiħ istituzzjonali tas-sistema tal-STI. Dan jinkludi titjib fl-għadd u l-kwalifiki ta’ riżorsi umani u fl-infrastruttura tal-R&D. Il-Brażil jibqa’ fuq quddiem nett tar-riċerka fil-qasam tal-agrikoltura, kif ukoll fil-mard tropikali u l-mard infettiv. Hu wkoll attur ta’ klassi dinjija fl-oqsma tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT), in-nanoteknoloġiji u l-enerġija u jospita xi wħud mill-aqwa universitajiet tal-Amerika Latina. Dawn l-oqsma tar-riċerka huma ta’ interess għall-Unjoni Ewropea. Ir-rabtiet bejn il-Brażil u l-UE fl-oqsma tax-xjenza, it-teknoloġija u l-innovazzjoni baqgħu jikbru permezz ta’ kooperazzjoni intensiva fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri.

                  L-evalwazzjoni mwettqa mill-Kummissjoni turi biċ-ċar li l-Ftehim jipprovdi qafas importanti biex tiffaċilita l-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Brażil fl-oqsma komuni prijoritarji tal-S&T li jwasslu għal benefiċċji reċiproċi. Peress li l-potenzjal tal-Brażil bħala sieħeb fir-riċerka u l-innovazzjoni qed ikompli jikber, għandu jidher bħala sieħeb strateġiku tal-UE fl-Amerika Latina. L-istrumenti ewlenin għall-kooperazzjoni huma programmi qafas tal-UE għar-riċerka u l-innovazzjoni. Fost il-pajjiżi terzi mhux assoċjati, il-Brażil s’issa kien s-6 l-aktar pajjiż attiv fil-Programm Qafas 7 (2007–2013) u l-5 fl-Orizzont 2020. Il-kooperazzjoni bejn l-UE u l-komunità tar-riċerka tal-Brażil wasslet, fost riżultati oħrajn, għall-iżvilupp ta’ mediċina ġdida għall-marda Chagas (diġà reġistrata mal-Food and Drug Administration biex jibdew il-provi kliniċi fuqha) u li jiġi żviluppat proċess ġdid ta’ pretrattament tal-bijomassa għall-bijoetanol avvanzat (li jippermetti l-istabbiliment tal-ewwel impjant tal-bijoetanol avvanzat kummerċjali fl-Ewropa).

                  Għalhekk, huwa fl-interess tal-UE li jiġġedded il-Ftehim dwar il-kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil għal perijodu ġdid ta’ ħames snin.

                  Iż-żewġ Partijiet ikkonfermaw ix-xewqa tagħhom li jġeddu l-Ftehim permezz ta’ skambju ta’ ittri, bid-dati tal-14 ta’ Novembru 2016 u tal-5 ta’ Jannar 2017.

                  Il-kontenut tal-Ftehim imġedded se jkun identiku għal dak tal-Ftehim attwali, kif diskuss u miftiehem mal-kontroparti Brażiljan.

               •Konsistenza mad-dispożizzjonijiet ta’ politika eżistenti fil-qasam ta’ politika

                  Din l-inizjattiva hija kompletament f’konformità mal-istrateġija ta’ kooperazzjoni internazzjonali tal-UE għar-riċerka u l-innovazzjoni
                     3
                  . L-istrateġija tal-UE tenfasizza b’mod ċar l-importanza tal-ftehimiet dwar ix-xjenza u tat-teknoloġija bħala mezzi għad-definizzjoni u l-implimentazzjoni ta’ pjanijiet direzzjonali pluriennali għall-kooperazzjoni mal-pajjiżi li mhumiex fl-UE. Il-Ftehim huwa wkoll mezz ta’ implimentazzjoni tal-istrateġija ta’ kooperazzjoni internazzjonali tal-UE għar-riċerka u l-innovazzjoni, li jitlob għal aktar internazzjonalizzazzjoni u ftuħ tar-riċerka tal-UE u tal-innovazzjoni.

               •Konsistenza ma’ politiki oħrajn tal-Unjoni

                  L-istrateġija globali tal-UE dwar il-politika barranija u ta’ sigurtà tal-UE tikkonferma li l-kooperazzjoni fir-riċerka hija aspett importanti tal-politika barranija tal-UE, u tqis li l-kooperazzjoni fir-riċerka bħala element essenzjali ta’ rabtiet soċjoekonomiċi b’saħħithom, b’mod partikolari ma’ pajjiżi tal-Amerika Latina.

               2.BAŻI ĠURIDIKA, SUSSIDJARJETÀ U PROPORZJONALITÀ

               •Bażi ġuridika

               Is-setgħa tal-Unjoni li taġixxi internazzjonalment fir-riċerka u l-iżvilupp teknoloġiku hi bbażata fuq l-Artikolu 186 tat-TFUE. Il-bażi ġuridika proċedurali għal din il-proposta hija l-punt (v) tal-Artikolu 218(6)(a)

               3.IR-RIŻULTATI TAL-EVALWAZZJONIJIET EX POST, TAL-KONSULTAZZJONIJIET MAL-PARTIJIET IKKONĊERNATI U TAL-VALUTAZZJONIJIET TAL-IMPATT

               •Idoneità regolatorja u simplifikazzjoni

                  Din l-inizjattiva mhix parti mill-aġenda REFIT.

               4.IMPLIKAZZJONIJIET GĦALL-BAĠIT

                  Ir-riżorsi umani u amministrattivi biss huma meħtieġa; dawn huma stabbiliti fid-dikjarazzjoni finanzjarja leġiżlattiva.

               Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet imsemmija hawn fuq, il-Kummissjoni titlob li l-Kunsill:

               -
                     japprova, f’isem l-Unjoni u wara l-kunsens tal-Parlament Ewropew, it-tiġdid tal-Ftehim dwar il-kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil li se japplika, wara l-iskadenza tal-perjodu ta’ ħames snin, għal perjodu addizzjonali ta’ ħames snin (jiġifieri mit-08.08.2017 sas-07.08.2022)

               -
                     jawtorizza lill-President tal-Kunsill jinnomina l-persuna/i li tingħata/jingħataw is-setgħa li tinnotifika/jinnotifikaw lill-Gvern tar-Repubblika Federattiva tal-Brażil li l-Unjoni temmet il-proċeduri interni meħtieġa sabiex dan il-Ftehim imġedded jidħol fis-seħħ.

               2017/0139 (NLE)

               Proposta għal

               DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL

               li tikkonċerna t-tiġdid tal-Ftehim dwar il-kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 186 flimkien mal-punt (v) tal-Artikolu 218(6)(a) tiegħu,

               Wara li kkunsidraw il-proposta mill-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra l-kunsens tal-Parlament Ewropew,

               Billi:

               (1)Bid-Deċiżjoni 2005/781/KE
                  4
               , il-Kunsill approva l-konklużjoni tal-Ftehim dwar il-kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil (“il-Ftehim”).

               (2)Il-Ftehim, skont l-Artikolu XII, jidħol fis-seħħ fid-data li fiha ż-żewġ Partijiet ikunu nnotifikaw lil xulxin bil-miktub li l-proċeduri interni rispettivi tagħhom meħtieġa biex il-Ftehim jidħol fis-seħħ ikunu tlestew. Il-Ftehim hu validu għal perjodu inizjali ta’ ħames snin u jista’ jiġġedded bi ftehim bejn il-Partijiet wara evalwazzjoni li ssir fis-sena ta’ qabel l-aħħar sena ta’ kull perjodu suċċessiv ta’ tiġdid tal-Ftehim.

               (3)Bid-Deċiżjoni 2012/646/KE
                  5
               , il-Kunsill approva t-tiġdid tal-Ftehim għal perjodu ulterjuri ta’ ħames snin.

               (4)L-iskambju ta’ ittri bejn il-Partijiet, datati l-14 ta’ Novembru 2016 u l-5 ta’ Jannar 2017, ikkonferma l-interess tagħhom li jġeddu l-Ftehim għal ħames snin oħra.

               (5)B'konsegwenza tad-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona fl-1 ta' Diċembru 2009, l-Unjoni Ewropea ssostitwixxiet u ssuċċediet lill-Komunità Ewropea.

               (6)It-tiġdid tal-Ftehim għandu jiġi approvat f'isem l-Unjoni,

               ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:

               Artikolu 1

               It-tiġdid tal-Ftehim dwar il-kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil, għal perjodu addizzjonali ta’ ħames snin, huwa b’dan approvat f’isem l-Unjoni Ewropea.

               Artikolu 2

               Il-President tal-Kunsill għandu jinnomina l-persuna(i) bis-setgħa li tinnotifika/jinnotifikaw lill-Gvern tar-Repubblika Federattiva tal-Brażil, f’isem l-Unjoni u skont l-Artikolu XII(2) tal-Ftehim, li l-Unjoni lestiet il-proċeduri interni tagħha meħtieġa għad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim imġedded u tagħmel/jagħmlu n-notifika li ġejja lill-Brażil:

               "Bħala konsegwenza tad-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona fl-1 ta' Diċembru 2009, l-Unjoni Ewropea ssostitwiet u ssuċċediet lill-Komunità Ewropea, u minn dik id-data qed teżerċita d-drittijiet kollha u tassumi l-obbligi kollha tal-Komunità Ewropea. Għalhekk, referenzi għal "il-Komunità Ewropea" fit-test tal-Ftehim għandhom, fejn xieraq, jinqraw bħala "l-Unjoni Ewropea".".

               Artikolu 3

               Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fil-jum tal-adozzjoni tagħha.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

               DIKJARAZZJONI FINANZJARJA LEĠIŻLATTIVA

               1.QAFAS TAL-PROPOSTA / INIZJATTIVA

               1.1.Titolu tal-proposta / inizjattiva

               1.2.Qasam / oqsma ta’ politika kkonċernat(i) fl-istruttura ABM / ABB

               1.3.Natura tal-proposta / inizjattiva

               1.4.Għan(ijiet)

               1.5.Raġunijiet għall-proposta / għall-inizjattiva

               1.6.Tul taż-żmien u impatt finanzjarju

               1.7.Metodu/i ta’ ġestjoni ppjanat(i)

               2.MIŻURI TA’ ĠESTJONI

               2.1.Regoli dwar il-monitoraġġ u r-rappurtar

               2.2.Sistema ta’ ġestjoni u kontroll

               2.3.Miżuri għall-prevenzjoni ta’ frodi u irregolaritajiet

               3.IMPATT FINANZJARJU SMAT TAL-PROPOSTA / INIZJATTIVA

               3.1.Intestatura/i tal-qafas finanzjarju pluriennali u l-linja/i baġitarja/i tan-nefqa affettwata/i:

               3.2.Impatt stmat fuq in-nefqa

               3.2.1.Sommarju tal-impatt stmat fuq in-nefqa

               3.2.2.Impatt stmat fuq l-approprjazzjonijiet operazzjonali

               3.2.3.Impatt stmat fuq l-approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva

               3.2.4.Kompatibbiltà mal-qafas finanzjarju pluriennali attwali

               3.2.5.Kontribuzzjonijiet ta’ partijiet terzi

               3.3.Impatt stmat fuq id-dħul

               DIKJARAZZJONI FINANZJARJA LEĠIŻLATTIVA

               1.QAFAS TAL-PROPOSTA / INIZJATTIVA

               1.1.Titolu tal-proposta / inizjattiva

                  Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill li tikkonċerna t-tiġdid tal-Ftehim għall-kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil.

               1.2.Qasam / oqsma ta’ politika kkonċernat(i) fl-istruttura ABM / ABB
                  6

                  Strateġija u koordinazzjoni ta’ politika, b’mod partikolari, id-Direttorati Ġenerali RTD, JRC, AGRI, CNECT, EAC, ENER, ENTR u MOVE.

               1.3.Natura tal-proposta / inizjattiva

               ◻Il-proposta / l-inizjattiva tirrigwarda azzjoni ġdida.

               ◻ Il-proposta/inizjattiva hija relatata ma' azzjoni ġdida li ssegwi proġett pilota/azzjoni preparatorja
                  7

               ☑Il-proposta/l-inizjattiva hija relatata mal-estensjoni ta’ azzjoni eżistenti

               ◻Il-proposta/l-inizjattiva tirrigwarda azzjoni diretta mill-ġdid lejn azzjoni ġdida

               1.4.Għan(ijiet)

               1.4.1.L-għanijiet strateġiċi pluriennali tal-Kummissjoni fil-mira tal-proposta/tal-inizjattiva

                  Din l-inizjattiva se tippermeti liż-żewġ partijiet itejbu u jsaħħu l-kooperazzjoni tagħhom f’oqsma xjentifiċi u teknoliġiċi ta’ interess komuni.

               1.4.2.Għan(ijiet) speċifiku / speċifiċi u l-attività/attivitajiet ABM/ABB ikkonċernata/i

                  Nru tal-għan speċifiku

                  Din id-deċiżjoni għandha tippermetti liż-żewġ Partijiet li jtejbu l-kooperazzjoni u jiżviluppaw sħubija aktar strateġika billi jkabbru d-daqs u l-ambitu tal-kooperazzjoni eżistenti filwaqt li jindirizzaw l-isfidi komuni ewlenin tas-soċjetà, u jippromwovu l-aċċess reċiproku għal programmi u finanzjament. Dan se jippermetti wkoll li tiżdied il-kooperazzjoni reġjonali fejn xieraq.

                  Attività / attivitajiet ABM / ABB ikkonċernata/i:

               1.4.3.Riżultat(i) mistennija u l-impatt

               Speċifika l-effetti li l-proposta/inizjattiva għandu jkollha fuq il-benefiċjarji/gruppi fil-mira.

                  Din id-deċiżjoni se tippermetti kemm lill-Brażil kif ukoll lill-Unjoni Ewropea li jieħdu benefiċċju reċiproku mill-progress xjentifiku u tekniku miksub permezz tal-programmi ta' riċerka u l-attivitajiet ta’ kooperazzjoni kontinwi. Se tippermetti skambju ta’ għarfien speċifiku u trasferiment ta’ għarfien għall-benefiċċju tal-komunità xjentifika, tal-industrija u taċ-ċittadini taż-żewġ partijiet.

               1.4.4.Indikaturi tar-riżultati u l-impatt

               Speċifika l-indikaturi għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-proposta/inizjattiva.

                  Il-Kummissjoni sejra timmonitorja regolarment l-azzjonijiet kollha mwettqa skont il-Ftehim, li se jinkludu l-attivitajiet ta’ kooperazzjoni. Din l-evalwazzjoni se tkopri l-punti li ġejjin, fost oħrajn:

                  (a) indikaturi tal-kooperazzjoni — analiżi tal-għadd u t-tip ta’ parteċipazzjoni ta’ entitajiet fi programmi ffinanzjati mill-UE (eż. numru ta’ proposti, numru ta’ ftehimiet ta’ għotjiet iffirmati, rabtiet ta’ kollaborazzjoni prinċipali, temi ewlenin; riżultati ġġenerati) u viċi versa (fejn id-dejta hija disponibbli);

                  (b) indikaturi ta’ prestazzjoni — rata ta’ suċċess tal-entitajiet li jipparteċipaw fil-programmi qafas tal-UE meta mqabbel ma’ pajjiżi oħra mhux tal-UE u Stati Membri/Pajjiżi Assoċjati għal Programm Qafas għar-Riċerka; l-analiżi tal-kwalità ta’ parteċipazzjoni (eż. l-għadd tal-aqwa universitajiet li qed jieħdu sehem fil-programm, l-għadd ta’ privattivi u pubblikazzjonijiet minn proġetti kollaborattivi);

                  (c) il-ġbir ta’ dejta dwar l-attivitajiet ta’ kooperazzjoni u rabtiet lil hinn mill-programmi rispettivi ta’ finanzjament u valutazzjoni tal-impatt ta’ dawn l-attivitajiet, bħal parteċipazzjoni f’inizjattivi multilaterali u gruppi ta’ ħidma.

               1.5.Raġunijiet għall-proposta / għall-inizjattiva

               1.5.1.Rekwiżit(i) li għandu/hom jiġi/u ssodisfat(i) f'terminu ta' żmien qasir jew twil

                  Din id-deċiżjoni se tippermetti li ż-żewġ Partijiet ikomplu jtejbu u jintensifikaw il-kooperazzjoni tagħhom f’oqsma ta’ benefiċċju reċiproku tax-xjenza u t-teknoloġija.

               1.5.2.Valur miżjud tal-involviment tal-UE

                  Il-kooperazzjoni fir-riċerka u l-innovazzjoni bejn il-Brażil u l-UE u l-Istati Membri tagħha ilu jikber b’mod kostanti f’dawn l-aħħar snin. L-involviment tal-UE jippermetti li attivitajiet fuq skala u ambitu akbar għall-benefiċċju tal-Istati Membri kollha. It-tiġdid ta’ dan il-Ftehim se jippermetti lill-UE li jkollhom aċċess aktar faċli għall-għarfien xjentifiku fil-Brażil u li jinvolvu ruħhom f’aktar attivitajiet ta’ kooperazzjoni li jwasslu għal aktar skambju ta’ għarfien u teknoloġiji. Dan ser tipprovdi wkoll aċċess aktar faċli fis-suq Brażiljan għall-kumpaniji Ewropej.

               1.5.3.Tagħlimiet miksuba minn esperjenzi simili fil-passat

                  Abbażi tal-esperjenza miksuba sal-lum fil-qasam tal-kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika, huwa meqjus li jkun ta’ benefiċċju reċiproku li titkompla l-kooperazzjoni fir-riċerka mal-Brażil, bħala sieħeb strateġiku tal-Unjoni fir-riċerka u l-innovazzjoni.

               1.5.4.Kompatibbiltà u sinerġija possibbli ma’ strumenti xierqa oħra

                  It-tiġdid tal-Ftehim mal-Brażil huwa meqjus bħala konsistenti għalkollox mal-qafas ta’ politika ġenerali dwar il-kooperazzjoni internazzjonali fir-riċerka u l-innovazzjoni (COM(2012)497).

               1.6.Tul taż-żmien u impatt finanzjarju

               ☑Proposta/inizjattiva ta’ tul ta’ żmien limitat

               –☑
                     Proposta/inizjattiva fis-seħħ mill-08/08/2017 sas-07/08/2022

               –☑
                     Impatt finanzjarju mill-SSSS sal-SSSS

               ◻ Proposta / inizjattiva ta’ tul ta’ żmien mingħajr limitu

               –Implimentazzjoni b’perjodu inizjali mill-SSSS sal-SSSS,

               –segwita bi tħaddim fuq skala sħiħa.

               1.7.Metodu/i ta’ ġestjoni ppjanat(i)
                  8

               ☑Ġestjoni diretta mill-Kummissjoni

               –◻ mid-dipartimenti tagħha, inkluż il-persunal tagħha fid-delegazzjonijiet tal-Unjoni;

               –◻ mill-aġenziji eżekuttivi

               ◻Ġestjoni konġunta mal-Istati Membri

               ◻Ġestjoni indiretta billi l-kompiti tal-implimentazzjoni baġitarja jiġu ddelegati lil:

               –◻ pajjiżi terzi jew il-korpi li huma nnominaw;

               –◻ organizzazzjonijiet internazzjonali u l-aġenziji tagħhom (iridu jiġu speċifikati);

               –◻il-BEI u l-Fond Ewropew tal-Investiment;

               –◻ korpi li hemm referenza għalihom fl-Artikoli 208 u 209 tar-Regolament Finanzjarju;

               –◻ korpi tal-liġi pubblika;

               –◻ korpi rregolati mil-liġi privata li l-missjoni tas-servizz pubbliku tagħhom tkun li huma jipprovdu garanziji finanzjarji adegwati;

               –◻ korpi rregolati mil-liġi privata ta’ Stat Membru li jkunu fdati bl-implimentazzjoni ta’ sħubija pubblika privata u li jipprovdu garanziji finanzjarji adegwati;

               –◻ persuni fdati bl-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet speċifiċi fil-PESK skont it-Titolu V tat-TUE, u identifikati fl-att bażiku rilevanti.

               –Jekk jiġi indikat aktar minn metodu wieħed ta' ġestjoni, jekk jogħġbok agħti d-dettalji fit-taqsima tal-"Kummenti".

               Kummenti

                  […]

               2.MIŻURI TA’ ĠESTJONI

               2.1.Regoli dwar il-monitoraġġ u r-rappurtar

               Speċifika l-frekwenza u l-kondizzjonijiet.

                  Il-parteċipazzjoni tal-Brażil fil-Programm Qafas tiġi mmonitorjata fuq bażi regolari permezz ta’ laqgħat tal-Kumitat Konġunt ta’ Tmexxija stabbilit skont l-Artikolu VI tal-Ftehim.

               2.2.Sistema ta’ ġestjoni u kontroll

               2.2.1.Riskju/i identifikat(i)

                  Isiru laqgħat u kuntatti bilaterali fuq bażi regolari li jippermettu l-iskambju sistematiku ta’ informazzjoni u ta’ kontroll. Ma ġie identifikat ebda riskju fis-sistema ta’ kontroll.

               2.2.2.Informazzjoni dwar l-istabbiliment tas-sistema ta’ kontroll intern

               2.2.3.Stima tal-ispejjeż u tal-benefiċċji tal-kontrolli u valutazzjoni tal-livell mistenni tar-riskju ta’ żball

               2.3.Miżuri għall-prevenzjoni ta’ frodi u irregolaritajiet

               Speċifika l-miżuri ta' prevenzjoni u protezzjoni eżistenti jew previsti.

                  Meta l-implimentazzjoni tal-programm qafas titlob l-użu ta’ kuntratturi esterni jew tinvolvi l-għoti ta’ kontribuzzjonijiet finanzjarji lil partijiet terzi, il-Kummissjoni se twettaq verifiki finanzjarji, fejn xieraq, b’mod partikolari jekk ikollha raġuni biex tiddubita n-natura realistika tax-xogħol imwettaq jew deskritt fir-rapporti tal-attività.

                  L-awditjar finanzjarju tal-Unjoni se jitwettaq jew mill-persunal tagħha stess jew minn esperti fil-kontabbiltà approvati skont il-liġi tal-parti li fuqha jkun qed isir il-awditjar. L-Unjoni se tagħżel lil dawn tal-aħħar mingħajr ebda ndħil, filwaqt li tevita kwalunkwe riskju ta’ kunflitti ta’ interess li jistgħu jkunu indikati lilha mill-parti suġġetta għall-verifika. Barra minn hekk, il-Kummissjoni se tiżgura, meta twettaq l-attivitajiet ta’ riċerka, li l-interessi finanzjarji tal-Unjoni jiġu mħarsa b’kontrolli effettivi u, fejn ikunu skoperti xi irregolaritajiet, b'miżuri u penali deterrenti u proporzjonati.

                  Sabiex jintlaħaq dan l-għan, ir-regoli dwar il-kontrolli, il-miżuri u l-penali, b’referenza għar-Regolamenti Nru 2988/95, Nru 2185/96 u Nru 1073/99, se jkunu inkorporati fil-kuntratti kollha li jintużaw fl-implimentazzjoni tal-Programm Qafas.

                  B’mod partikolari, il-punti li ġejjin se jkollhom jiġu stipulati fil-kuntratti:

                  - l-inserzjoni ta’ klawżoli speċifiċi fil-kuntratt sabiex jitħarsu l-interessi finanzjarji tal-UE fit-twettiq tal-verifiki u tal-kontrolli li għandhom x’jaqsmu max-xogħol imwettaq;

                  it-twettiq ta’ kontrolli amministrattivi bħala parti minn miżuri kontra l-frodi, skont ir-Regolamenti Nru 2185/96, Nru 1073/1999 u Nru 1074/1999;

                  l-applikazzjoni ta’ penali amministrattivi għal kull irregolarità sew intenzjonata kif ukoll ta’ negliġenza fl-implimentazzjoni tal-kuntratti, skont ir-Regolament Qafas Nru 2988/95, inkluż mekkaniżmu għar-reġistrazzjoni f’listi suwed;

                  il-fatt li kwalunkwe ordni ta’ rkupru fil-każ ta’ irregolaritajiet u frodi għadnha tkun infurzabbli skont l-Artikolu 299 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

                  Barra minn hekk u bħala miżura ta’ rutina, se jitwettaq programm ta’ verifiki dwar l-aspetti xjentifiċi u baġitarji tal-kooperazzjoni mill-persunal responsabbli tad-Direttorat Ġenerali (DĠ) għar-Riċerka u l-Innovazzjoni; Se jitwettaq awditjar intern mill-Unità tal-Verifika Interna fid-DĠ għar-Riċerka u l-Innovazzjoni, u spezzjonijiet fil-post jitwettqu mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

               3.IMPATT FINANZJARJU SMAT TAL-PROPOSTA / INIZJATTIVA

               3.1.Intestatura/i tal-qafas finanzjarju pluriennali u l-linja/i baġitarja/i tan-nefqa affettwata/i:

               ·Linji baġitarji eżistenti

               Skont l-ordni tal-intestaturi tal-qafas finanzjarju pluriennali u tal-linji baġitarji.

                        Intestatura tal-qafas finanzjarju pluriennali

                        Linja baġitarja

                        Tip ta’
                        nefqa

                        Kontribuzzjoni

                        Numru
                        [Intestatura……………...……………………………………………………………….]

                        Diff / Mhux diff
                           9
                        .

                        minn pajjiżi tal-EFTA
                           10

                        minn pajjiżi kandidati
                           11

                        minn pajjiżi terzi

                        skont it-tifsira tal-Artikolu 21(2)(b) tar-Regolament Finanzjarju

                        1a

                        08.01.05

                        Mhux diff.

                        IVA

                        IVA

                        LE

                        LE

               ·Linji baġitarji ġodda mitluba:

               Skont l-ordni tal-intestaturi tal-qafas finanzjarju pluriennali u tal-linji baġitarji.

                        Intestatura tal-qafas finanzjarju pluriennali

                        Linja baġitarja

                        Tip ta’
                        nefqa

                        Kontribuzzjoni

                        Numru [Intestatura………………………………………]

                        Diff / Mhux diff.

                        minn pajjiżi tal-EFTA

                        minn pajjiżi kandidati

                        minn pajjiżi terzi

                        skont it-tifsira tal-Artikolu 21(2)(b) tar-Regolament Finanzjarju

                        [XX.SS.SS.SS]

                        IVA/LE

                        IVA/LE

                        IVA/LE

                        IVA/LE

               3.2.Impatt stmat fuq in-nefqa

               [Din it-taqsima għandha timtela bl-użu ta’

                  spreadsheet dwar id-dejta tal-baġit ta’ natura amministrattiva

                (it-tieni dokument fl-Anness għal din id-dikjarazzjoni finanzjarja) u mtella’ fuq is-CISNET għal skopijiet ta’ konsultazzjoni bejn is-servizzi.]

               3.2.1.Sommarju tal-impatt stmat fuq in-nefqa

               EUR miljun (sa tliet punti deċimali)

                        Intestatura tal-qafas finanzjarju
                        pluriennali

                        Numru

                        [Intestatura……………...……………………………………………………………….]

                        DĠ: <RTD>

                        Sena
                        2017
                           12

                        Sena
                        2018

                        Sena
                        2019

                        Sena
                        2020

                        Sena
                        2021

                        Sena
                        2022

                        TOTAL

                        •Approprjazzjonijiet operazzjonali

                        Numru tal-intestatura baġitarja

                        Impenji

                        (1)

                        Pagamenti

                        (2)

                        Numru tal-intestatura baġitarja

                        Impenji

                        (1a)

                        Pagamenti

                        (2 a)

                        Approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva ffinanzjati mill-pakkett ta’ programmi speċifiċi
                           13

                        Numru tal-intestatura baġitarja

                        08.01.05

                        (3)

                        TOTAL ta’ approprjazzjonijiet
                        għal DĠ

                        Impenji

                        =1+1a +3

                        0.024

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.037

                        0.305

                        Pagamenti

                        =2+2a

                        +3

                        0.024

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.037

                        0.305

                        • Approprjazzjonijiet operazzjonali TOTALI

                        Impenji

                        (4)

                        Pagamenti

                        (5)

                        • TOTAL ta’ approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva ffinanzjati mill-pakkett għal programmi speċifiċi

                        (6)

                        0.024

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.037

                        0.305

                        TOTAL ta’ approprjazzjonijiet
                        taħt l-INTESTATURA <….> tal-qafas finanzjarju pluriennali

                        Impenji

                        =4+ 6

                        0.024

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.037

                        0.305

                        Pagamenti

                        =5+ 6

                        0.024

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.037

                        0.305

               Jekk iżjed minn intestatura waħda hija affettwata mill-proposta / inizjattiva:

                        • Approprjazzjonijiet operazzjonali TOTALI

                        Impenji

                        (4)

                        Pagamenti

                        (5)

                        • TOTAL ta’ approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva ffinanzjati mill-pakkett għal programmi speċifiċi

                        (6)

                        TOTAL ta’ approprjazzjonijiet
                        skont l-INTESTATURI 1 sa 4
                           tal-qafas finanzjarju pluriennali
                        (Ammont ta' referenza)

                        Impenji

                        =4+ 6

                        Pagamenti

                        =5+ 6

                        Intestatura tal-qafas finanzjarju
                        pluriennali

                        5

                        “Nefqa amministrattiva”

               EUR miljun (sa tliet punti deċimali)

                        Sena
                        2017
                           14

                        Sena
                        20181

                        Sena
                        2019

                        Sena
                        2020

                        Sena
                        2021

                        Sena

                        2022

                        TOTAL

                        DĠ: <…….>

                        • Riżorsi umani

                        • Nefqa amministrattiva oħra

                        0.003

                        0.008

                        0.008

                        0.008

                        0.008

                        0.005

                        0.04

                        TOTAL DĠ <…….>

                        Approprjazzjonijiet

                        0.003

                        0.008

                        0.008

                        0.008

                        0.008

                        0.005

                        0.04

                        TOTAL ta’ approprjazzjonijiet
                        taħt l-INTESTATURA 5
                           tal-qafas finanzjarju pluriennali

                        (Impenji totali = Pagamenti totali)

                        0.003

                        0.008

                        0.008

                        0.008

                        0.008

                        0.005

                        0.04

               EUR miljun (sa tliet punti deċimali)

                        Sena
                        2017
                           15

                        Sena
                        2018

                        Sena
                        2019

                        Sena
                        2020

                        Sena

                        2021

                        Sena

                        2022

                        TOTAL

                        TOTAL ta’ approprjazzjonijiet
                        skont l-INTESTATURI 1 sa 5
                           tal-qafas finanzjarju pluriennali

                        Impenji

                        0.027

                        0.069

                        0.069

                        0.069

                        0.069

                        0.042

                        0.345

                        Pagamenti

                        0.027

                        0.069

                        0.069

                        0.069

                        0.069

                        0.042

                        0.345

               3.2.2.Impatt stmat fuq l-approprjazzjonijiet operazzjonali

               –☑
                     Il-proposta/inizjattiva ma tirrikjedix l-użu ta' approprjazzjonijiet operazzjonali.

               –◻
                     Il-proposta / inizjattiva teħtieġ l-użu ta’ approprjazzjonijiet operazzjonali, kif spjegat hawn taħt:

               Approprjazzjonijiet ta' impenn f’miljuni ta’ Euro (sa tliet punti deċimali)

                        Indika l-objettivi u r-riżultati

                        ⇩

                        Sena
                        N

                        Sena
                        N+1

                        Sena
                        N+2

                        Sena
                        N+3

                        Niżżel kemm hemm bżonn snin biex turi d-durata tal-impatt (ara l-punt 1.6)

                        TOTAL

                        RIŻULTATI

                        Tip
                           16

                        Spiża Medja

                        Nru

                        Spiża

                        Nru

                        Spiża

                        Nru

                        Spiża

                        Nru

                        Spiża

                        Nru

                        Spiża

                        Nru

                        Spiża

                        Nru

                        Spiża

                        Nru totali

                        Spiża totali

                        GĦAN SPEĊIFIKU NRU 1
                           17
                        …

                        - Output

                        - Output

                        - Output

                        Subtotal għall-objettiv speċifiku Nru 1

                        OBJETTIV SPEĊIFIKU NRU 2 ...

                        - Output

                        Subtotal għall-objettiv speċifiku Nru 2

                        SPEJJEŻ TOTALI

               3.2.3.Impatt stmat fuq l-approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva

               3.2.3.1.Sommarju

               –◻
                     Il-proposta/inizjattiva ma tirrikjedix l-użu ta' approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva

               –☑
                     Il-proposta/l-inizjattiva teħtieġ l-użu ta’ approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva, kif spjegat hawn taħt:

               EUR miljun (sa tliet punti deċimali)

                        Sena
                        2017
                           18

                        Sena
                        2018

                        Sena
                        2019

                        Sena
                        2020

                        Sena
                        2021

                        Sena
                        2022

                        TOTAL

                        INTESTATURA 5
                        tal-qafas finanzjarju pluriennali

                        Riżorsi umani

                        Nefqa amministrattiva oħra

                        0.003

                        0.008

                        0.008

                        0.008

                        0.008

                        0.005

                        0.04

                        Subtotal INTESTATURA 5
                        tal-qafas finanzjarju pluriennali

                        0.003

                        0.008

                        0.008

                        0.008

                        0.008

                        0.005

                        0.04

                        Barra mill-INTESTATURA 5
                           19

                        tal-qafas finanzjarju pluriennali

                        Riżorsi umani

                        0.024

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.061

                        0.037

                        0.305

                        Nefqa oħra
                        ta’ natura amministrattiva

                        Subtotal
                        barra mill-INTESTATURA 5
                        tal-qafas finanzjarju pluriennali

                        TOTAL

                        0.027

                        0.069

                        0.069

                        0.069

                        0.069

                        0.042

                        0.345

               L-approprjazzjonijiet meħtieġa għar-riżorsi umani u għal infiq ieħor ta’ natura amministrattiva se jiġu ssodisfati b’approprjazzjonijiet mid-DĠ li diġà jkunu assenjati għall-ġestjoni tal-azzjoni u/jew kienu ġew ridistribwiti fid-DĠ, flimkien, jekk dan ikun neċessarju, ma’ xi allokazzjoni addizzjonali li tista’ tingħata lid-DĠ ta’ ġestjoni skont il-proċedura annwali ta’ allokazzjoni u fid-dawl tad-diffikultajiet baġitarji.

               3.2.3.2.Stima tar-riżorsi umani meħtieġa

               –◻
                     Il-proposta/inizjattiva ma teħtieġx l-użu ta’ riżorsi umani.

               –☑
                     Il-proposta / l-inizjattiva teħtieġ l-użu ta’ riżorsi umani, kif spjegat hawn taħt:

               L-istima trid tingħata f’unitajiet ekwivalenti għall-full time

                        Sena
                        2017

                        Sena
                        2018

                        Sena

                        2019

                        Sena

                        2020

                        Sena 2021

                        Sena 2022

                        •Pożizzjonijiet fil-pjan ta’ stabbiliment (uffiċjali u persunal temporanju)

                        XX 01 01 01 (Il-Kwartieri ġenerali u l-Uffiċċji tar-Rappreżentanza tal-Kummissjoni)

                        XX 01 01 02 (Delegazzjonijiet)

                        08 01 05 01 (Riċerka indiretta)

                        0.2

                        0.5

                        0.5

                        0.5

                        0.5

                        0.3

                        10 01 05 01 (Riċerka diretta)

                        • Persunal estern (f’unità Ekwivalenti għall-Full time: FTE)
                           20

                        XX 01 02 01 (AC, ENS, INT mill-“pakkett globali”)

                        XX 01 02 02 (AC, AL, ENS, INT u JED fid-delegazzjonijiet)

                        XX 01 04 ss
                           21

                        - fil-Kwartieri Ġenerali

                        - fid-Delegazzjonijiet

                        XX 01 05 02 (AC, ENS, INT - Riċerka indiretta)

                        10 01 05 02 (AC, ENS, INT - Riċerka diretta)

                        Linji baġitarji oħra (speċifika)

                        TOTAL

                        0.2

                        0.5

                        0.5

                        0.5

                        0.5

                        0.3

               XX huwa l-qasam ta’ politika jew it-titolu tal-baġit ikkonċernat.

               Ir-riżorsi umani meħtieġa għandhom jiġu mill-persunal tad-DĠ li diġà jkun assenjat għall-immaniġġjar tal-azzjoni u / jew ikun ġie riallokat fid-DĠ, flimkien, jekk ikun meħtieġ, ma’ kwalunkwe allokazzjoni addizzjonali li tista’ tingħata lid-DĠ ta’ ġestjoni skont il-proċedura annwali ta’ allokazzjoni u fid-dawl tal-limiti baġitarji.

               Deskrizzjoni tal-kompiti li jridu jitwettqu:

                        Uffiċjali u persunal temporanju

                        Preparazzjoni u ġestjoni tal-Laqgħat tal-Kumitat Konġunt previsti skont l-Artikolu VI tal-Ftehim, kif ukoll għall-funzjonament tajjeb u l-implimentazzjoni tal-Ftehim.

                        Il-kalkoli huma magħmula b’mod proporzjonali filwaqt li jitqies it-tul ta’ żmien tal-Ftehim.

                        Persunal estern

               3.2.4.Kompatibbiltà mal-qafas finanzjarju pluriennali attwali

               –☑
                     Il-proposta/inizjattiva hija kompatibbli mal-qafas finanzjarju pluriennali kurrenti.

               –◻
                     Il-proposta/inizjattiva ser teħtieġ programmar mill-ġdid tal-intestatura rilevanti fil-qafas finanzjarju pluriennali.

                  Spjega xi programmazzjoni mill-ġdid hija meħtieġa, billi tispeċifika l-linji baġitarji konċernati u l-ammonti korrispondenti.

               –◻
                     Il-proposta/inizjattiva teħtieġ applikazzjoni tal-istrument ta' flessibbiltà jew reviżjoni tal-qafas finanzjarju pluriennali.

                  Spjega dak li huwa meħtieġ, billi tispeċifika l-intestaturi u l-linji baġitarji konċernati u l-ammonti korrispondenti.

               3.2.5.Kontribuzzjonijiet ta’ partijiet terzi

               –☑ Il-proposta / l-inizjattiva ma tipprevedix kofinanzjament minn partijiet terzi.

               –Il-proposta/inizjattiva tipprovdi għall-kofinanzjament stmat hawn taħt.

               Approprjazzjonijiet f’miljuni ta’ EUR (sa tliet punti deċimali)

                        Sena
                        N

                        Sena
                        N+1

                        Sena
                        N+2

                        Sena
                        N+3

                        Niżżel kemm hemm bżonn snin biex turi d-durata tal-impatt (ara l-punt 1.6)

                        It-Total

                        Speċifika l-korp ta' kofinanzjament

                        TOTAL tal-approprjazzjonijiet kofinanzjati

               3.3.Impatt stmat fuq id-dħul

               –☑
                     Il-proposta / l-inizjattiva ma għandha l-ebda impatt finanzjarju fuq id-dħul.

               –◻
                     Il-proposta/inizjattiva għandha l-impatt finanzjarju li ġej:

               –◻
                     fuq ir-riżorsi proprji

               –◻
                     fuq dħul mixxellanju

               EUR miljun (sa tliet punti deċimali)

                        Linja baġitarja tad-dħul:

                        Approprjazzjonijiet disponibbli għas-sena finanzjarja kurrenti

                        Impatt tal-proposta/inizjattiva
                           22

                        Sena
                        N

                        Sena
                        N+1

                        Sena
                        N+2

                        Sena
                        N+3

                        Niżżel kemm hemm bżonn snin biex turi d-durata tal-impatt (ara l-punt 1.6)

                        L-Artikolu ………….

               Għad-dħul mixxellanju “assenjat”, speċifika l-linja/i baġitarja/i tan-nefqa affettwata/i.

               Ispeċifika l-metodu għall-kalkulazzjoni tal-impatt fuq id-dħul.

                     (1)
                  ĠU L 295, 11.11.2005, p. 38.

                     (2)
                  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/646/KE tal-10 ta' Ottubru 2012 li tikkonċerna t-tiġdid tal-Ftehim dwar il-kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil (ĠU L 287, 18.10.2012, p. 4).

                     (3)

                     Intejbu u niffukaw il-kooperazzjoni internazzjonali tal-UE fir-riċerka u l-innovazzjoni: Approċċ strateġiku

                  , COM(2012) 497.

                     (4)
                  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2005/781/KE tas-6 ta' Ġunju 2005 dwar il-konklużjoni tal-Ftehim ta' kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil (ĠU L 295, 11.11.2005, p. 37).

                     (5)
                  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/646/KE tal-10 ta' Ottubru 2012 li tikkonċerna t-tiġdid tal-Ftehim dwar il-kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Federattiva tal-Brażil (ĠU L 287, 18.10.2012, p. 4).

                     (6)
                  ABM: ġestjoni bbażata fuq l-attività; ABB: ibbaġitjar ibbażat fuq l-attività.

                     (7)
                  Kif imsemmi fl-Artikolu 54(2)(a) jew (b) tar-Regolament Finanzjarju.

                     (8)
                  Id-dettalji dwar il-metodi ta' ġestjoni u r-referenzi għar-Regolament Finanzjarju jinsabu fuq is-sit tal-BudgWeb:

                     http://www.cc.cec/budg/man/budgmanag/budgmanag_mt.html

                     (9)
                  Diff. = Approprjazzjonijiet Differenzjati / Mhux diff. = Approprjazzjonijiet Mhux Differenzjati

                     (10)
                  L-EFTA: Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles.

                     (11)
                  Pajjiżi kandidati u, fejn applikabbli, pajjiżi kandidati potenzjali mill-Punent tal-Balkani.

                     (12)
                  Is-sena 2017 hija s-sena li fiha tibda l-implimentazzjoni tal-proposta/inizjattiva.

                     (13)
                  L-għajnuna teknika u/jew amministrattiva u n-nefqa li tappoġġa l-implimentazzjoni ta’ programmi u/jew azzjonijiet tal-UE (dawk li kienu l-linji ‘BA’), riċerka indiretta, riċerka diretta.

                     (14)
                  Is-sena 2017 hija s-sena li fiha tibda l-implimentazzjoni tal-proposta/inizjattiva.

                     (15)
                  Is-sena 2017 hija s-sena li fiha tibda l-implimentazzjoni tal-proposta/inizjattiva.

                     (16)
                  Ir-riżultati huma l-prodotti u s-servizzi li għandhom jiġu pprovduti (pereżempju l-għadd ta’ skambji ta’ studenti ffinanzjati, l-għadd ta’ kilometri ta’ toroq mibnija, eċċ.).

                     (17)
                  Kif deskritt fil-punt 1.4.2. “L-għan(ijiet) speċifiku/speċifiċi…”

                     (18)
                  Is-sena 2017 hija s-sena li fiha tibda l-implimentazzjoni tal-proposta/inizjattiva.

                     (19)
                  L-għajnuna teknika u/jew amministrattiva u n-nefqa li tappoġġa l-implimentazzjoni ta’ programmi u/jew azzjonijiet tal-UE (dawk li kienu l-linji ‘BA’), riċerka indiretta, riċerka diretta.

                     (20)
                  AC = Aġenti Kuntrattwali; AL = Persunal Lokali; ENS = Espert Nazzjonali Sekondat; INT = persunal tal-aġenzija; JED = Esperti Żgħażagħ f’Delegazzjonijiet.

                     (21)
                  Sottolimitu għall-persunal estern kopert mill-approprjazzjonijiet operazzjonali (dawk li kienu linji “BA”).

                     (22)
                  Fir-rigward ta’ riżorsi proprji tradizzjonali (dazji doganali, imposti fuq iz-zokkor), l-ammonti indikati għandhom ikunu ammonti netti, jiġifieri ammonti gross wara tnaqqis ta’ 25% għall-ispejjeż ta’ ġbir.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 14.9.2015
            COM(2015) 433 final
            2015/0196(NLE)
            Proposta għal
            DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Renju ta' Tonga dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir

               MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

               1.IL-KUNTEST TAL-PROPOSTA

               Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001
                  1
                jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandhom ikollhom viżas fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni tal-Istati Membri u dawk iċ-ċittadini li huma eżentati minn dak ir-rekwiżit. Ir-Regolament (KE) Nru 539/2001 huwa applikat mill-Istati Membri kollha, bl-eċċezzjoni tal-Irlanda u r-Renju Unit.

               Ir-Regolament (UE) Nru 509/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  2
                emenda r-Regolament (KE) Nru 539/2001 billi jittrasferixxi 19-il pajjiż għall-Anness II, li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati mill-ħtieġa ta’ viża. Dawn id-19-il pajjiż huma: Il-Kolombja, Dominika, Grenada, Kiribati, il-Gżejjer Marshall, il-Mikroneżja, Nauru, il-Palaw, il-Perù, Santa Luċija, Saint Vincent u l-Grenadini, Samoa, il-Gżejjer Solomon, Timor-Leste, Tonga, Trinidad u Tobago, Tuvalu, l-Emirati Għarab Magħquda u l-Vanwatu. Ir-referenza għal kull wieħed minn dawn il-pajjiżi fl-Anness II hija akkumpanjata b'nota f'qiegħ il-paġna li tispeċifika li "l-eżenzjoni mill-ħtieġa ta' viża għandha tapplika mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża li għandu jiġi konkluż mal-Unjoni Ewropea".

               Ir-Regolment (UE) Nru 509/2014 ġie adottat fl-20 ta’ Mejju 2014 u daħal fis-seħħ fid-9 ta’ Ġunju 2014. F'Lulju 2014, il-Kummissjoni ppreżentat Rakkomandazzjoni lill-Kunsill biex jawtorizzaha biex tibda negozjati dwar ftehimiet ta’ eżenzjoni mill-viża ma’ kull wieħed mis-17-il pajjiż li ġejjin: Dominika, Grenada, Kiribati, il-Gżejjer Marshall, il-Mikroneżja, Nauru, il-Palaw, Santa Luċija, Saint Vincent u l-Grenadini, Samoa, il-Gżejjer Solomon, Timor-Leste, Tonga, Trinidad u Tobago, Tuvalu, l-Emirati Għarab Magħquda u l-Vanwatu
                  3
               . Fid-9 ta’ Ottubru 2014, il-Kunsill ħareġ direttivi ta’ negozjati lill-Kummissjoni.

               L-ewwel serje ta’ ftehimiet ta’ eżenzjoni mill-viża kienu ffirmati fis-6 ta’ Mejju 2015 (l-Emirati Għarab Magħquda), fis-26 ta’ Mejju 2015 (Timor-Leste) u fit-28 ta’ Mejju 2015 (Dominika, Grenada, Santa Luċija, Saint Vincent u l-Grenadini, Samoa, Trinidad u Tobago u l-Vanwatu) u japplikaw b’mod provviżorju mid-data tal-iffirmar sakemm jidħlu fis-seħħ.

               In-negozjati dwar il-ftehim tal-eżenzjoni mill-viża ma’ Tonga nbdew fid-19 ta’ Novembru 2014 fi Brussell. Matul din il-laqgħa, l-abbozz tat-test kollu seta’ jiġi rivedut u ntlaħaq qbil dwar l-aspetti kollha tiegħu. Wara numru ta’ skambji informali sussegwenti, il-ftehim ġie inizjalat permezz ta' skambju ta' ittri bejn in-negozjaturi ewlenin fid-29 ta' Mejju 2015 (Tonga) u fl-10 ta' Ġunju 2015 (Union). L-Istati Membri ġew mgħarrfa waqt il-laqgħa tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Viża tal-Kunsill li saret fil-15 ta' Ġunju 2015.

               2.IL-BAŻI LEGALI

               Min-naħa tal-Unjoni, il-bażi legali għall-Ftehim hu l-punt (a) tal-Artikolu 77(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), flimkien mal-Artikolu 218 tiegħu.

               Il-proposta mehmuża tikkostitwixxi l-istrument legali għall-konklużjoni tal-ftehim. Il-Kunsill ser jiddeċiedi b’maġġoranza kkwalifikata wara l-iffirmar tal-ftehim, f’isem l-Unjoni, minn persuna nominata mill-Presidenza tal-Kunsill u wara li jkun kiseb il-kunsens tal-Parlament Ewropew f’konformità mal-punt (a) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 218(6) TFUE.

               3.IR-RIŻULTAT TAN-NEGOZJATI

               Il-Kummissjoni tikkunsidra li nkisbu l-objettivi stabbiliti mill-Kunsill fid-direttivi ta’ negozjati tiegħu u li l-abbozz ta’ ftehim għall-eżenzjoni mill-viża hu aċċettabbli għall-Unjoni.

               Il-kontenut finali tiegħu jista’ jitqassar kif ġej:

               Għan

               Il-ftehim jipprovdi għal vjaġġar mingħajr il-viża għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u għaċ-ċittadini ta' Tonga meta jivvjaġġaw lejn it-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra għall-perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum.

               Sabiex jitħares it-trattament ugwali taċ-ċittadini kollha tal-UE, ġiet inkluża dispożizzjoni fil-ftehim li tiddikjara li Tonga tista’ tissospendi jew tittermina l-ftehim fir-rigward biss tal-Istati Membri kollha tal-Unjoni Ewropea u li l-Unjoni tistà wkoll tissospendi jew tittermina l-ftehim fir-rigward tal-Istati Membri tagħha.

               Is-sitwazzjoni speċifika tar-Renju Unit u tal-Irlanda hija riflessa fil-preambolu.

               Kamp ta' applikazzjoni

               L-eżenzjoni mill-viża tkopri l-kategoriji kollha ta’ persuni (dawk li għandhom passaport ordinarju, diplomatiku, tas-servizz/uffiċjali jew speċjali) li jivvjaġġaw għal għanijiet differenti, bl-eċċezzjoni tal-għan tat-twettiq ta attività bi ħlas. Għal din il-kategorija tal-aħħar, kull Stat Membru u wkoll Tonga jibqgħu ħielsa milli jimponu l-ħtieġa tal-viża fuq iċ-ċittadini tal-Parti l-oħra skont il-liġi tal-Unjoni jew nazzjonali applikabbli. Sabiex tkun żgurata implimentazzjoni armonizzata, dikjarazzjoni konġunta hi mehmuża mal-Ftehim dwar l-interpretazzjoni tal-kategorija ta' persuni li jivvjaġġaw għall-għan ta’ attivitajiet bi ħlas.

               Tul ta' żmien tas-soġġorn

               Il-ftehim jipprovdi għal vjaġġar mingħajr il-viża għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u għaċ-ċittadini ta' Tonga meta jivvjaġġaw lejn it-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra għall-perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum. Dikjarazzjoni konġunta dwar l-interpretazzjoni ta’ dan il-perjodu ta’ 90 jum f'kwalunkwe perjodu ta' 180 jum hi mehmuża ma’ dan il-ftehim.

               Il-ftehim jikkunsidra s-sitwazzjoni tal-Istati Membri li għadhom ma applikawx l-acquis ta' Schengen b’mod sħiħ. Sakemm huma mhux parti miż-żona Schengen mingħajr fruntieri interni, l-eżenzjoni mill-viża tagħti dritt liċ-ċittadini ta' Tonga biex jibqgħu għall-perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum fit-territorju ta’ kull wieħed minn dawk l-Istati Membri (attwalment il-Bulgarija, il-Kroazja, Ċipru u r-Rumanija), irrispettivament mill-perjodu kkalkulat għaż-żona Schengen kollha.

               Applikazzjoni territorjali

               Il-ftehim għandu dispożizzjonijiet relatati mal-applikazzjoni territorrjali tiegħu: fil-każ ta’ Franza u n-Netherlands, l-eżenzjoni mill-viża tintitola liċ-ċittadini ta' Tonga biex jibqgħu biss f’dawk it-territorji Ewropej tal-Istati Membri.

               Dikjarazzjonijiet

               Barra minn hekk għad-dikjarazzjonijiet konġunti msemmija hawn fuq, żewġ dikjarazzjonijiet konġunti oħra huma mehmuża mal-ftehim:

               –dwar l-assoċjazzjoni tan-Norveġja, l-Islanda, l-Isvizzera u l-Liechtenstein mal-implimentazzjoni, l-applikazzjoni u l-iżvilupp tal-acquis ta’ Schengen.

               –dwar it-tixrid totali tal-informazzjoni dwar il-kontenut u l-konsegwenzi tal-ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża u kwistjonijiet relatati, bħal-kundizzjonijiet tad-dħul fit-territorju.

               4.KONKLUŻJONI

               Fid-dawl tar-riżultati msemmija hawn fuq, il-Kummissjoni tipproponi li l-Kunsill japprova, wara li jikseb il-kunsens tal-Parlament Ewropew, il-Ftehim mehmuż bejn l-Unjoni Ewropea u Tonga dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir.

               2015/0196 (NLE)

               Proposta għal

               DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Renju ta' Tonga dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-punt (a) tal-Artikolu 77(2), flimkien mal-punt (a) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 218(6), tiegħu,

               Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra l-kunsens tal-Parlament Ewropew,

               Billi:

               (1)Il-Kummissjoni nnegozjat Ftehim f’isem l-Unjoni Ewropea mar-Repubblika ta' Tonga (minn hawn 'il quddiem 'Tonga') dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir (minn hawn 'il quddiem 'il-Ftehim').

               (2)Dan il-Ftehim ġie iffirmat, f'isem l-Unjoni Ewropea, fil-….... 2015, u japplika b'mod proviżorju mill-jum ta' wara dik id-data, suġġett għall-konklużjoni possibbli tiegħu aktar tard, skont id-Deċiżjoni …....../….../KE tal-Kunsill tal-[………….].

               (3)Il-Ftehim għandu jiġi approvat.

               (4)Il-Ftehim jistabbilixxi Kumitat Konġunt għall-ġestjoni tal-Ftehim, li għandu jadotta r-regoli tal-proċedura tiegħu. Huwa xieraq li tiġi kkontemplata proċedura simplifikata għall-istabbiliment tal-pożizzjoni tal-Unjoni f'dan il-każ.

               (5)B'mod konformi mal-Protokoll dwar il-pożizzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda fir-rigward tal-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja u l-Protokoll dwar l-acquis ta’ Schengen integrat fil-qafas tal-Unjoni Ewropea, anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u filwaqt li jikkonfermaw li d-dispożizzjonijiet tal-Ftehim ma japplikawx għar-Renju Unit u l-Irlanda,

               ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:

               Artikolu 1

               Il-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea Ewropea u Tonga dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir huwa għalhekk approvat f’isem l-Unjoni.

               Artikolu 2

               Il-President tal-Kunsill jagħmel in-notifika li hemm provdut dwarha fl-Artikolu 8(1) tal-Ftehim
                  4
               .

               Artikolu 3

               Il-Kummissjoni, assistita minn esperti mill-Istati Membri, tirrappreżenta lill-Komunità fil-Kumitat Konġunt ta’ esperti stabbilit mill-Artikolu 6 tal-Ftehim.

               Artikolu 4

               Il-pożizzjoni tal-Unjoni fi ħdan il-Kumitat Konġunt ta’ esperti dwar l-adozzjoni tar-regoli tal-proċedura tiegħu skont l-Artikolu 6(4) tal-Ftehim għandha tittieħed mill-Kummissjoni wara konsultazzjoni ma’ kumitat speċjali maħtur mill-Kunsill.

               Artikolu 5

               Din id-Deċiżjoni tidħol fis-seħħ fil-jum tal-adozzjoni tagħha.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  Ir-Regolament tal-Kunsilll (KE) Nru 539/2001 tal-15 ta' Marzu 2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandu jkollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk iċ-ċittadini li huma eżentati minn dak ir-rekwiżit, ĠU L 81, 21.03.2001, p. 1.

                     (2)
                  Ir-Regolament (UE) Nru 509/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta' Mejju 2014 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandu jkollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati minn dik il-ħtieġa, ĠU L 149, 20.05.2014, p. 67.

                     (3)
                  COM(2014) 467, 17.7.2014

                     (4)
                  Id-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim ser tiġi ppubblikata f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea mis-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill.

    ---documentbreak---

               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 14.9.2015
            COM(2015) 433 final
            ANNESSI
            tal-
            Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill
            dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Renju ta' Tonga dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir

               ANNESSI

               tal-

               Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill

               dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Renju ta' Tonga dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir

               FTEHIM

               bejn l-Unjoni Ewropea u r-Renju ta' Tonga dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir

               L-UNJONI EWROPEA, minn hawn 'il quddiem imsejħa “l-Unjoni” jew “l-UE”, u

               IR-RENJU TA' TONGA, minn hawn 'il quddiem imsejjaħ "Tonga",

               minn hawn 'il quddiem imsejħin flimkien bħala l-“Partijiet Kontraenti”,

               BIL-ĦSIEB li jiġu żviluppati ulterjorment relazzjonijiet ta' ħbiberija bejn il-Partijiet Kontraenti u bix-xewqa li jiġi ffaċilitat l-ivvjaġġar billi jiġi żgurat dħul u soġġorn għal perjodu qasir mingħajr viża għaċ-ċittadini tagħhom,

               FILWAQT LI JIKKUNSIDRAW ir-Regolament (UE) Nru 509/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta' Mejju 2014 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom irid ikollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati minn dik il-ħtieġa
                  1
                billi, inter alia, jittrasferixxi 19-il pajjiż terz, inkluż Tonga, mal-lista ta' pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati mir-rekwiżit tal-viża għal soġġorni qosra fl-Istati Membri,

               FILWAQT LI HUMA KONXJI li l-Artikolu 1 tar-Regolament (UE) Nru 509/2014 jistipula li għal dawk id-19-il pajjiż, l-eżenzjoni mir-rekwiżit tal-viża tapplika mid-data tad-dħul fis-seħħ ta' ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża li għandu jiġi konkluż mal-Unjoni,

               FILWAQT LI JIXTIEQU li jitħares il-prinċipju ta' trattament ugwali taċ-ċittadini kollha tal-UE,

               FILWAQT LI JQISU li l-persuni li jivvjaġġaw bl-għan li jwettqu attività bi ħlas matul is-soġġorn qasir tagħhom mhumiex koperti b'dan il-Ftehim u għalhekk għal dik il-kategorija, ir-regoli rilevanti tal-liġi tal-Unjoni u tal-liġi nazzjonali tal-Istati Membri u tal-liġi nazzjonali ta' Tonga dwar l-obbligu jew l-eżenzjoni mill-viża u dwar l-aċċess għal impjieg jibqgħu japplikaw,

               FILWAQT LI JQISU l-Protokoll dwar il-pożizzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda fir-rigward tal-ispazju ta' libertà, sigurtà u ġustizzja u l-Protokoll dwar l-acquis ta' Schengen integrat fil-qafas tal-Unjoni Ewropea, anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u filwaqt li jikkonfermaw li d-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim ma japplikawx għar-Renju Unit u l-Irlanda,

               FTIEHMU KIF ĠEJ:

               ARTIKOLU 1

               Għan

               Dan il-Ftehim jipprovdi għal vjaġġar mingħajr viża għaċ-ċittadini tal-Unjoni u għaċ-ċittadini ta' Tonga meta jivvjaġġaw lejn it-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra għal perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perijodu ta' 180 jum.

               ARTIKOLU 2

               Definizzjonijiet

               Għall-finijiet ta' dan il-Ftehim,

               (a)
                     “Stat Membru” tfisser kwalunkwe Stat Membru tal-Unjoni, bl-eċċezzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda;

               (b)
                     “ċittadin tal-Unjoni” tfisser ċittadin ta' Stat Membru kif definit fil-punt (a);

               (c)
                     "ċittadin ta' Tonga" tfisser kull persuna li għandha ċ-ċittadinanza ta' Tonga;

               (d)
                     "żona Schengen" tfisser iż-żona mingħajr fruntieri interni li tinkludi t-territorji tal-Istati Membri kif definit fil-punt (a) li japplikaw l-acquis ta’ Schengen b’mod sħiħ.

               ARTIKOLU 3

               Kamp ta' applikazzjoni

               1.
                     Iċ-ċittadini tal-Unjoni li għandhom passaport ordinarju, diplomatiku, tas-servizz, uffiċjali jew speċjali, li hu validu u maħruġ minn Stat Membru, jistgħu jidħlu u jibqgħu mingħajr viża fit-territorju ta' Tonga għall-perjodu tas-soġġorn kif definit fl-Artikolu 4(1).

               Iċ-ċittadini ta' Tonga li għandhom passaport ordinarju, diplomatiku, tas-servizz, uffiċjali jew speċjali, li hu validu u maħruġ minn Tonga, jistgħu jidħlu u jibqgħu mingħajr viża fit-territorju tal-Istati Membri għall-perjodu tas-soġġorn kif definit fl-Artikolu 4(2).

               2.
                     Il-paragrafu 1 ta' dan l-Artikolu ma japplikax għal persuni li jivvjaġġaw bl-għan li jwettqu attività bi ħlas.

               Għal dik il-kategorija ta’ persuni, kull Stat Membru jista’ jiddeċiedi b’mod individwali li jimponi rekwiżit tal-viża fuq iċ-ċittadini ta' Tonga jew li jirtirah skont l-Artikolu 4(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001
                  2
               .

               Għal dik il-kategorija ta’ persuni, Tonga tista’ tiddeċiedi dwar ir-rekwiżit tal-viża jew l-eżenzjoni mill-viża għaċ-ċittadini ta’ kull Stat Membru b’mod individwali skont il-liġi nazzjonali tagħha.

               3.
                     L-eżenzjoni mill-viża pprovduta b'dan il-Ftehim tapplika mingħajr preġudizzju għal-liġijiet tal-Partijiet Kontraenti dwar il-kundizzjonijiet tad-dħul u tas-soġġorn qasir. L-Istati Membri u Tonga jirriżervaw id-dritt li jirrifjutaw id-dħul u s-soġġorn qasir fit-territorji tagħhom jekk ma jintlaħqux waħda jew aktar minn dawn il-kundizzjonijiet.

               4.
                     L-eżenzjoni mill-viża tapplika irrispettivament mill-metodu ta' trasport użat biex jinqasmu l-fruntieri tal-Partijiet Kontraenti.

               5.
                     Kwistjonijiet mhux koperti minn dan il-Ftehim ikunu koperti mil-liġi tal-Unjoni, mil-liġi nazzjonali tal-Istati Membri u mil-liġi nazzjonali ta' Tonga.

               ARTIKOLU 4

               Tul ta' żmien tas-soġġorn

               1.
                     Iċ-ċittadini tal-Unjoni jistgħu jibqgħu fit-territorju ta' Tonga għal perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum.

               2.
                     Iċ-ċittadini ta' Tonga jistgħu jibqgħu fit-territorju tal-Istati Membri li japplikaw l-acquis ta' Schengen b'mod sħiħ għal perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum. Dak il-perjodu jiġi kkalkulat indipendentement minn kwalunkwe soġġorn fi Stat Membru li għadu ma japplikax l-acquis ta' Schengen b'mod sħiħ.

               Iċ-ċittadini ta' Tonga jistgħu jibqgħu għal perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum fit-territorju ta' kull Stat Membru li għadu ma japplikax l-acquis ta' Schengen b'mod sħiħ, irrispettivament mill-perjodu tas-soġġorn ikkalkulat għat-territorju ta' Stati Membri li japplikaw l-acquis ta' Schengen b'mod sħiħ.

               3.
                     Dan il-Ftehim ma jaffettwax il-possibbiltà li Tonga u l-Istati Membri jestendu l-perjodu tas-soġġorn għal aktar minn 90 jum f'konformità mal-liġijiet nazzjonali rispettivi tagħhom u mal-liġi tal-Unjoni.

               ARTIKOLU 5

               Applikazzjoni territorjali

               1.
                     Fir-rigward tar-Repubblika Franċiża, dan il-Ftehim japplika biss għat-territorju Ewropew tar-Repubblika Franċiża.

               2.
                     Fir-rigward tar-Renju tan-Netherlands, dan il-Ftehim japplika biss għat-territorju Ewropew tar-Renju tan-Netherlands.

               ARTIKOLU 6

               Kumitat Konġunt għall-ġestjoni tal-Ftehim

               1.
                     Il-Partijiet Kontraenti jistabbilixxu Kumitat Konġunt ta' esperti (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ il-“Kumitat”), magħmul minn rappreżentanti tal-Unjoni u minn rappreżentanti ta' Tonga. L-Unjoni tkun irrappreżentata mill-Kummissjoni Ewropea.

               2.
                     Il-Kumitat jkollu, inter alia, il-kompiti li ġejjin:

               (a)
                     li jissorvelja l-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim;

               (b)
                     li jissuġġerixxi emendi jew żidiet għal dan il-Ftehim;

               (c)
                     li jsolvi tilwimiet li jinħolqu mill-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim.

               3.
                     Il-Kumitat jitlaqqa' kull meta jkun meħtieġ, fuq talba ta' waħda mill-Partijiet Kontraenti.

               4.
                     Il-Kumitat jistabbilixxi r-regoli ta' proċedura tiegħu.

               ARTIKOLU 7

               Ir-relazzjoni ta' dan il-Ftehim ma' ftehimiet bilaterali eżistenti għall-eżenzjoni mill-viża
                  bejn l-Istati Membri u Tonga

               Dan il-Ftehim jieħu preċedenza fuq kwalunkwe ftehim jew arranġament bilaterali konkluż bejn l-Istati Membri individwali u Tonga, sa fejn dawn ikopru kwistjonijiet li jaqgħu fil-kamp ta' applikazzjoni tiegħu.

               ARTIKOLU 8

               Dispożizzjonijiet finali

               1.
                     Dan il-Ftehim jiġi ratifikat jew approvat mill-Partijiet Kontraenti skont il-proċeduri interni rispettivi tagħhom u jidħol fis-seħħ fl-ewwel jum tat-tieni xahar wara d-data tal-aħħar waħda miż-żewġ notifiki li bihom il-Partijiet Kontraenti jinnotifikaw lil xulxin li dawk il-proċeduri jkunu tlestew.

               Dan il-Ftehim jiġi applikat fuq bażi proviżorja mill-ġurnata wara d-data tal-iffirmar tiegħu.

               2.
                     Dan il-Ftehim qed jiġi konkluż għal perjodu indefinit, sakemm ma jiġix itterminat f'konformità mal-paragrafu 5.

               3.
                     Dan il-Ftehim jista' jiġi emendat bi ftehim bil-miktub bejn il-Partijiet Kontraenti. L-emendi jidħlu fis-seħħ wara li l-Partijiet Kontraenti jkunu nnotifikaw lil xulxin li tlestew il-proċeduri interni tagħhom meħtieġa għal dan il-għan.

               4.
                     Kull Parti Kontraenti tista' tissospendi l-Ftehim kollu jew parti minnu, b'mod partikolari, għal raġunijiet ta' politika pubblika, il-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew il-protezzjoni tas-saħħa pubblika, l-immigrazzjoni illegali jew l-introduzzjoni mill-ġdid tal-ħtieġa tal-viża minn kwalunkwe Parti Kontraenti. Id-deċiżjoni dwar is-sospensjoni għandha tiġi nnotifikata lill-Parti Kontraenti l-oħra sa mhux aktar tard minn xahrejn qabel id-dħul fis-seħħ ippjanat tagħha. Il-Parti Kontraenti li tkun issospendiet l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim tgħarraf minnufih lill-Parti Kontraenti l-oħra f'każ li r-raġunijiet għas-sospensjoni ma jibqgħux jeżistu u tneħħi dik is-sospensjoni.

               5.
                     Kull Parti Kontraenti tista' ttemm dan il-Ftehim billi tagħti avviż bil-miktub lill-Parti l-oħra. Dan il-Ftehim ma jibqax fis-seħħ 90 jum wara dik id-data.

               6.
                     Tonga tista' tissospendi jew ittemm dan il-Ftehim biss fil-konfront tal-Istati Membri kollha.

               7.
                     L-Unjoni tista' tissospendi jew ittemm dan il-Ftehim biss fil-konfront tal-Istati Membri kollha tagħha.

               Magħmul f’żewġ kopji bil-Bulgaru, bl-Ispanjol, biċ-Ċek, bid-Daniż, bil-Ġermaniż, bl-Estonjan, bil-Grieg, bl-Ingliż, bil-Franċiż, bil-Kroat, bit-Taljan, bil-Latvjan, bil-Litwan, bl-Ungeriż, bil-Malti, bin-Netherlandiż, bil-Pollakk, bil-Portugiż, bir-Rumen, bis-Slovakk, bis-Sloven, bil-Finlandiż u bl-Isvediż, fejn kull test huwa ugwalment awtentiku.

               DIKJARAZZJONI KONĠUNTA FIR-RIGWARD TAL-IŻLANDA, IN-NORVEĠJA, L-IŻVIZZERA
                  U L-LIECHTENSTEIN

               Il-Partijiet Kontraenti jirrimarkaw ir-relazzjoni mill-qrib li teżisti bejn l-Unjoni Ewropea u n-Norveġja, l-Iżlanda, l-Iżvizzera u l-Liechtenstein, b'mod partikolari grazzi għall-Ftehimiet tat-18 ta' Mejju 1999 u tas-26 ta' Ottubru 2004 dwar l-assoċjazzjoni ta' dawk il-pajjiżi mal-implimentazzjoni, l-applikazzjoni u l-iżvilupp tal-acquis ta' Schengen.

               F'tali ċirkostanzi hu mixtieq li l-awtoritajiet tan-Norveġja, l-Iżlanda, l-Iżvizzera u l-Liechtenstein, minn naħa, u l-awtoritajiet ta' Tonga, min-naħa l-oħra, jikkonkludu, mingħajr dewmien, ftehimiet bilaterali dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir f'termini simili għal dawk ta' dan il-Ftehim.

               DIKJARAZZJONI KONĠUNTA DWAR L-INTERPRETAZZJONI TAL-KATEGORIJA TAL-PERSUNI LI JIVVJAĠĠAW BI SKOP TA’ ATTIVITÀ BI ĦLAS
                  SKONT L-ARTIKOLU 3(2) TA' DAN IL-FTEHIM

               Bix-xewqa li tkun żgurata interpretazzjoni komuni, il-Partijiet Kontraenti jaqblu li, għall-finijiet ta' dan il-Ftehim, il-kategorija tal-persuni li jwettqu attività bi ħlas tkun tkopri l-persuni li jidħlu b'għan li jkollhom impjieg bi qliegħ jew attività b'remunerazzjoni fit-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra bħala impjegat jew fornitur ta' servizz.

               Din il-kategorija ma għandhiex tkopri:

               –
                     persuni tan-negozju, jiġifieri persuni li jivvjaġġaw b'għan ta' deliberazzjoni tan-negozju (mingħajr ma jkunu impjegati fil-pajjiż tal-Parti Kontraenti l-oħra),

               –
                     dawk li jwettqu attività sportiva jew ta' spettaklu fuq bażi ad hoc,

               –
                     ġurnalisti mibgħuta mill-midja tal-pajjiż ta' residenza tagħhom, u,

               –
                     apprendisti intra-korporattivi.

               L-implimentazzjoni ta' din id-Dikjarazzjoni tkun sorveljata mill-Kumitat Konġunt fi ħdan ir-responsabbiltà tiegħu skont l-Artikolu 6 ta' dan il-Ftehim, u jista' jipproponi modifiki meta, fuq il-bażi tal-esperjenzi tal-Partijiet Kontraenti, jikkunsidrahom neċessarji.

               DIKJARAZZJONI KONĠUNTA DWAR L-INTERPRETAZZJONI TAL-PERJODU TA' 90 JUM
                  FI KWALUNKWE PERJODU TA' 180 JUM KIF STABBILIT FL-ARTIKOLU 4 TA' DAN IL-FTEHIM

               Il-Partijiet Kontraenti jifhmu li l-perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum kif previst mill-Artikolu 4 ta' dan il-Ftehim ifisser jew soġġorn kontinwu jew bosta soġġorni konsekuttivi, li t-tul ta' żmien totali tagħhom ma jaqbiżx id-90 jum fi kwalunkwe perijodu ta' 180 jum.

               Il-kunċett ta' “kwalunkwe” jimplika l-applikazzjoni ta' perjodu ta' referenza mobbli ta' 180 jum, billi wieħed iħares lura lejn kull ġurnata tas-soġġorn fl-aħħar perjodu ta' 180 jum, sabiex jiġi vverifikat jekk ir-rekwiżit tad-90 jum fi kwalunkwe perijodu ta' 180 jum għadux jiġi ssodisfat. Inter alia, dan ifisser li assenza għal perjodu mhux interrott ta' 90 jum tippermetti li jkun hemm soġġorn ġdid ta' mhux aktar minn 90 jum.

               DIKJARAZZJONI KONĠUNTA DWAR L-INFURMAR TAĊ-ĊITTADINI
                  DWAR IL-FTEHIM TAL-EŻENZJONI MILL-VIŻA

               Peress li jirrikonoxxu l-importanza tat-trasparenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u għaċ-ċittadini ta' Tonga, il-Partijiet Kontraenti jiftiehmu li jiżguraw it-tixrid totali ta' informazzjoni dwar il-kontenut u l-konsegwenzi tal-ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża u kwistjonijiet relatati, bħall-kundizzjonijiet għad-dħul fit-territorju.

               ___

                     (1)
                  ĠU L 149, 20.5.2014, p. 67.

                     (2)
                  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 tal-15 ta' Marzu 2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandu jkollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk iċ-ċittadini li huma eżentati minn dak ir-rekwiżit (ĠU L 81, 21.3.2001, p. 1).