title: Proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill u tar-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, li ltaqgħu fi ħdan il-Kunsill Dwar l-iffirmar u l-applikazzjoni proviżorja tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u l-Kanada, min-naħa l-oħra  - Proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill u tar-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, li ltaqgħu fi ħdan il-Kunsill Dwar il-konklużjoni tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u l-Kanada, min-naħa l-oħra

text:
Avviż Legali Importanti

|

52009PC0062(01)

Proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill u tar-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, li ltaqgħu fi ħdan il-Kunsill Dwar l-iffirmar u l-applikazzjoni proviżorja tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u l-Kanada, min-naħa l-oħra  /* KUMM/2009/0062 finali */

	[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ |Brussel 17.2.2009KUMM(2009)62 finali2009/0018 (CNS)Proposta għalDeċiżjoni tal-Kunsill u tar-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, li ltaqgħu fi ħdan il-KunsillDwar l-iffirmar u l-applikazzjoni proviżorja tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u l-Kanada, min-naħa l-oħraProposta għalDeċiżjoni tal-Kunsill u tar-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, li ltaqgħu fi ħdan il-KunsillDwar il-konklużjoni tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u l-Kanada, min-naħa l-oħraMEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI1. Il-kuntest tal-proposta |Ir-raġunijiet għal u l-objettivi tal-proposta Il-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u l-Kanada, min-naħa l-oħra, kien innegozjat b’mandat mogħti mill-Kunsill f’Ottubru tal-2007. Is-servizzi tal-ajru bejn l-UE u l-Kanada attwalment joperaw fuq il-bażi ta’ ftehimiet bilterali bejn l-Istati Membri individwali u l-Kanada. Dawn il-ftehimiet individwali fihom dispożizzjonijiet li l-Qorti tal-Ġustizzja Ewropea, f’Novembru tal-2002, iddeċidiet li huma inkompatibbli mad-dritt Komunitarju. Għaldaqstant huwa essenzjali li jkun stabbilit qafas ġdid f’livell Komunitarju għas-servizzi tal-ajru bejn l-UE u l-Kanada. Il-Ftehim jirrapreżenta ftehim komprensiv u jinkludi l-introduzzjoni gradwali f’fażijiet tad-drittijiet tat-traffiku u opportunitajiet għall-investiment. Dan għandu jissodisfa r-rekwiżiti legali tal-Komunità u jipprovdi benefiċċji ekonomiċi immedjati sostanzjali għall-vjaġġaturi u t-trasportaturi bl-ajru transatlantiċi. |Ambitu ġenerali Il-mandat għan-negozjati stabbilixxa l-objettiv li tkun stabbilita Żona Miftuħa tal-Avjazzjoni (Open Aviation Area - OAA) bejn l-UE u l-Kanada. Din għandha toħloq suq waħdieni għat-trasport bl-ajru bejn l-UE u l-Kanada fejn l-investiment jista’ jiċċaqlaq liberament u fejn il-linji tal-ajru Ewropej u Kanadiżi jkunu jistgħu jipprovdu servizzi tal-ajru mingħajr l-ebda restrizzjoni, inklużi fis-swieq nazzjonali taż-żewġ partijiet. Il-kisba tal-mandat b’mod sħiħ tkun tirrikjedi tibdil leġiżlattiv sinifikanti fil-Kanada, b’mod partikolari biex jitneħħew ir-restrizzjonijiet legali eżistenti fuq is-sjieda barranija u l-kontroll barrani tal-linji tal-ajru Kanadiżi u l-kabotaġġ. Minħabba dan, il-mandatt jirrikonoxxi b’mod espliċitu l-possibbiltà li l-ftehim ikun implimentat fuq f’fażijiet. Matul in-negozjati, l-UE aċċettat li l-ftuħ sħiħ għall-investiment ma jistax jinkiseb mill-bidu, iżda jista’ jiddaħħal gradwalment f’fażijiet differenti matul perjodu ta’ tranżizzjoni. Fuq il-bażi tad-direttivi tan-negozjati tal-mandat, u f’konformità mal-konklużjonijiet tas-summit bejn l-UE u l-Kanada ta’ Ottubru tal-2008, l-abbozz tal-Ftehim mal-Kanada kien iffinalizzat mill-Kummissjoni f’Novembru tal-2008. |Dispożizzjonijiet eżistenti fil-qasam tal-proposta Id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim jieħdu post il-ftehimiet bilaterali eżistenti dwar is-servizzi tal-ajru bejn l-Istati Membri u l-Kanada. |Konsistenza mal-linji politiċi u l-objettivi l-oħrajn tal-Unjoni Il-konklużjoni ta’ Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru mal-Kanada kienet prijorità għal żmien twil għall-UE u hija element ewlieni fl-iżvilupp tal-politika dwar l-avjazzjoni esterna tal-UE, kif identifikata fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni COM(2005) 79 finali “L-iżvilupp tal-aġenda tal-politika dwar l-avjazzjoni esterna tal-Komunità”.(traduzzjoni mhux uffiċjali) Il-Ftehim se jissodisfa wkoll objettiv fundamentali tal-politika dwar l-avjazzjoni esterna tal-Komunità billi jagħmel il-ftehimiet bilaterali eżistenti dwar is-servizzi tal-ajru konformi mad-dritt Komunitarju. |2. Konsultazzjoni mal-partijiet interessati u evalwazzjoni tal-impatt |Konsultazzjoni mal-partijiet interessati |Metodi ta’ konsultazzjoni, is-setturi ewlenin fil-mira u l-profil ġenerali ta’ dawk li wieġbu Matul il-proċess tan-negozjati, il-Kummissjoni kkonsultat b’mod estensiv mal-partijiet interessati, partikolarment permezz ta’ laqgħat regolari tal-Forum Konsultattiv li jħaddan ir-rappreżentanti tat-trasportaturi bl-ajru, l-ajruporti, u l-organizzazzjonijiet tal-ħaddiema. |Sommarju tat-tweġibiet u kif tqiesu dawn it-tweġibiet Saru aktar minn 10 laqgħat mal-Forum Konsultattiv, li matulhom kienu diskussi fid-dettall l-elementi kollha tan-negozjati. Il-kummenti kollha tal-partijiet interessati tqisu kif jixraq fit-tħejjija tal-pożizzjoni Komunitarja fin-negozjati. |Ġbir u użu ta’ tagħrif espert |Ma kienx hemm ħtieġa ta’ tagħrif espert estern. |Evalwazzjoni tal-impatt Il-Ftehim jiżgura l-istabbiliment gradwali ta’ Żona Miftuħa tal-Avjazzjoni bejn l-UE u l-Kanada. Rapport imħejji fl-2006 minn konsulenti għall-Kummissjoni, kien stima li Żona Miftuħa tal-Avjazzjoni bejn l-UE u l-Kanada għandha tiġġenera aktar minn 17-il miljun passiġġier addizzjonali kull sena, benefiċċji għall-konsumaturi ta’ mill-inqas €5 biljun, u tagħti appoġġ lill-impjiegi fuq iż-żewġ naħat tal-Atlantiku. Il-Ftehim jistabbilixxi Kumitat Konġunt li se jkun responsabbli għall-analiżi tal-implimentazzjoni tal-Ftehim u l-effetti tiegħu. |3. Elementi ġuridiċi tal-proposta |Sommarju tal-azzjoni proposta Il-Ftehim jikkostitwixxi ftehim komprensiv li se jieħu post il-ftehimiet bilaterali eżistenti konklużi mill-Istati Membri mal-Kanada. Il-Ftehim ineħħi r-restrizzjonijiet kollha eżistenti rigward id-drittijiet kemm tat-trasportaturi bl-ajru tal-Komunità kif ukoll it-trasportaturi bl-ajru Kanadiżi biex joperaw bejn punti fil-Komunità Ewropea u punti fil-Kanada. F’dan l-ambitu, il-Ftehim ineħħi l-ostakli għall-abbiltà tat-trasportaturi bl-ajru tal-Komuniutà li jibbenefikaw mid-dritt tal-istabbiliment fi ħdan il-Komunità, inkluż id-dritt għal aċċess għas-suq mingħajr diskriminazzjoni, f’relazzjoni mal-forniment ta’ servizzi tal-ajru lejn u mill-Kanada. |Bażi ġuridika L-Artikolu 80(2), flimkien mal-ewwel sentenza tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 300(2) u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 300(3) tiegħu. |Prinċipju tas-sussidjarjetà Il-prinċipju tas-sussidjarjetà japplika safejn il-proposta ma taqax taħt il-kompetenza esklużiva tal-Komunità. |L-objettivi tal-proposta ma jistgħux jinkisbu b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri minħabba r-raġunijietli ġejjin. |Il-Ftehim jistabbilixxi arranġamenti ġodda fi-Livell Komunitarju li jirregolaw il-forniment ta’ servizzi tal-ajru transatlantiċi li se jieħdu post l-arranġamenti eżistenti li saru mill-Istati Membri individwali. Fl-istess ħin il-Ftehim joħloq, għat-trasportaturi bl-ajru kollha tal-Komunità, kundizzjonijiet uniformi għal aċċess għas-suq, u jistabbilixxi arranġamenti ġodda għal kooperazzjoni regolatorja bejn il-Komunità Ewropea u l-Kanada fl-oqsma li huma essenzjali għal operazzjoni bla periklu, sigura, u effiċjenti tas-servizzi tal-ajru transatlantiċi. B’mod partikolari, se jkun hemm kooperazzjoni msaħħa fl-affarijiet li jikkonċernaw is-sigurtà u s-sikurezza fl-avjazzjoni. Se jkun hemm arranġamenti ġodda għall-kooperazzjoni biex ikunu żgurati kundizzjonijiet kompetittivi ġusti. Dawn l-arranġamenti jistgħu jinkisbu biss fil-livell Komunitarju peress li jinvolvu għadd ta’ oqsma ta’ kompetenza esklużiva tal-Komunità. |Azzjoni Komunitarja għandha tikseb b’mod aħjar l-objettivi tal-proposta għar-raġuni(jiet) li ġejjin. |Il-Ftehim jippermetti l-estensjoni simultanja tat-termini tiegħu għas-27 Stat Membru, bl-applikazzjoni tal-istess regoli mingħajr diskriminazzjoni u ta’ benefiċċju għat-trasportaturi tal-ajru kollha tal-Komunità irrispettivament min-nazzjonalità tagħhom. Dawn it-trasportaturi issa jistgħu joperaw b’mod liberu minn kwalunkwe punt fl-Unjoni Ewropea għal kwalunkwe punt fil-Kanada. |It-tneħħija tar-restrizzjonijiet kollha għal aċċess għas-suq bejn l-UE u l-Kanada mhux biss ser tattira entitajiet ġodda biex jidħlu fis-suq u joħolqu opportunitajiet biex joperaw għal ajruporti inqas moqdija, imma se tħaffef ukoll il-konsolidazzjoni bejn it-trasportaturi tal-ajru Komunitarji. |Il-Ftehim jiżgura għat-trasportaturi tal-ajru Komunitarji kollha l-aċċess għal opportunitajiet kummerċjali, bħall-possibbiltà li jistabbilixxu l-prezzijiet liberament, li l-ebda Stat Membru ma kien kapaċi jikseb b’negozjati individwali. Wieħed mill-objettivi ewlenin tal-mandat huwa li jinħolqu kundizzjonijiet ġusti bejn it-trasportaturi tal-ajru kollhja tal-UE u dawk Kandadiżi, u dan jirrikjedi kooperazzjoni regolatorja qawwija li tista’ tingħata biss fil-livell Komunitarju. |Għaldaqstant il-proposta hija konformi mal-prinċipju tas-sussidjarjetà. |Prinċipju tal-proporzjonalità Il-proposta hija konformi mal-prinċipju tal-proporzjonalità għar-raġunijiet li ġejjin. |Se jkun stabbilit Kumitat Konġunt biex jiddiskuti affarijiet relatati mal-implimentazzjoni tal-Ftehim. Il-Kumitat Konġunt se jkattar l-iskambji fil-livell ta’ esperti dwar inizjattivi jew żviluppi leġiżlattivi jew regolatorji ġodda u jqis l-oqsma potenzjali għal żvilupp ulterjuri tal-Ftehim. Il-Kumitat Konġunt se jkun kompost minn rappreżentanti tal-Kummissjoni u tal-Istati Membri. Il-pożizzjoni dwar kwistjonijiet relatati mal-Artikolu 8 se tkun diskussa fil-fora Komunitarji relevanti bħal ma hu l-Kumitat tal-VAT. |Barra minn hekk, l-Istati Membri se jkomplu jwettqu l-kompiti amministrattivi tradizzjonali li huma jwettqu fl-ambitu tat-trasport internazzjonali bl-ajru, imma skont regoli komuni applikati b’mod uniformi. |Għażla ta’ strumenti |Strumenti proposti: oħra. |Mezzi oħra mhux se jkunu adegwati għar-raġunijiet li ġejjin. Ir-relazzjonijiet tal-avjazzjoni esterna jista’ jkollhom effett biss permezz ta’ ftehimiet internazzjonali. |4. Implikazzjonijiet baġitarji |Il-proposta m’għandha l-ebda implikazzjoni għall-baġit Komunitarju. |Proposta għalDeċiżjoni tal-Kunsill u tar-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, li ltaqgħu fi ħdan il-KunsillDwar l-iffirmar u l-applikazzjoni proviżorja tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u l-Kanada, min-naħa l-oħraIL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA U R-RAPPREŻENTANTI TAL-GVERNIJIET TAL-ISTATI MEMBRI LI LTQAGĦU FI ĦDAN IL-KUNSILLWara li kkunsidraw it-Trattat li jistabbilixxi l-Komuità Ewropea u b’mod partikolari l-Artikolu 80(2), flimkien mal-ewwel sentenza tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 300(2) tiegħuBilli(1) il-Kummissjoni nnegozjat f’isem il-Komunità u l-Istati Membri, Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru mal-Kanada (minn hawn ’il quddiem, il-“Ftehim”) f’konformità mad-Deċiżjoni tal-Kunsill li tawtorizza lill-Kummissjoni biex tibda n-negozjati;(2) il-Ftehim ġie inizjalat fit-30 ta’ Novermbru 2008;(3) il-Ftehim innegozjat mill-Kummissjoni għandu jkun iffirmat u applikat provviżorjament mill-Komunità u l-Istati Membri, suġġett għall-konklużjoni potenzjali f’data aktar tard;(4) huwa meħtieġ li jkunu stabbiliti arranġamenti proċedurali għat-teħid tad-deċiżjonijiet, jekk ikun adattat, dwar kif titkompla l-applikazzjoni provviżorja tal-Ftehim. Huwa meħtieġ ukoll li jkunu stabbiliti arranġamenti proċedurali adattati għall-parteċipazzjoni tal-Komunità u l-Istati Membri fil-Kumitat Konġunt imwaqqaf skont l-Artikolu 17 tal-Ftehim u fil-proċeduri għas-soluzzjoni ta’ tilwim previsti fl-Artikolu 21 tal-Ftehim, kif ukoll għall-implimentazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tal-Ftehim li jikkonċernaw is-sigurtà u s-sikurezza.IDDEĊIDEW KIF ĠEJ:Artikolu 1 (Firma)1. L-iffirmar tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u l-Kanada, min-naħa l-oħra, (minn hawn ’il quddiem, il-Ftehim), huwa b’hekk approvat f’isem il-Komunità, suġġett għal Deċiżjoni tal-Kunsill li tikkonċerna l-konklużjoni tal-Ftehim. It-test tal-ftehim huwa mehmuż ma’ din id-Deċiżjoni.2. Il-President tal-Kunsill huwa b’hekk awtorizzat li jaħtar il-persuna(i) bis-setgħa li jiffirma(w) l-Ftehim f’isem il-Komunità, suġġett għall-konklużjoni tiegħu.Artikolu 2 (Applikazzjoni provviżorja)Sad-dħul fis-seħħ tiegħu, il-Ftehim għandu jkun applikat fuq bażi provviżorja mill-Komunità u l-Istati Membri tagħha, f’konformità mal-applikazzjoini tad-dritt nazzjonali, mill-ewwel jum tax-xahar li jiġi wara d-data tal-aħħar nota li biha l-Partijiet ikunu nnotifikaw lil xulxin dwar it-tlestija tal-proċeduri meħtieġa biex il-Ftehim jiġi applikat provviżorjament.Artikolu 3 (Kumitat Konġunt)1. Il-Komunità u l-Istati Membri għandhom ikunu rappreżentati fil-Kumitat Konġunt stabbilit skont l-Artikolu 17 tal-Ftehim minn rappreżentanti tal-Kummissjoni u tal-Istati Membri.2. Il-pożizzjoni li se tittieħed mill-Komunità fi ħdan il-Kumitat Konġunt fl-ambitu tal-affarijiet ta’ kompetenza esklużiva tal-Komunità li ma jeħtiġux l-adozzjoni ta’ deċiżjoni b’effetti ġuridiċi għandha tkun stabbilita mill-Kummissjoni.3. Għal deċiżjonijiet oħra tal-Kumitat Konġunt rigward affarijiet li jaqgħu fi ħdan il-kompetenza tal-Komunità, il-pożizzjoni li se tittieħed mill-Komunità u l-Istati Membri tagħha għandha tkun adottata mill-Kunsill, li jaġixxi b’maġġoranza kkwalifikata fuq proposta mill-Kummissjoni.4. Għal deċiżjonijiet oħra tal-Kumitat Konġunt rigward affarijiet li jaqgħu fi ħdan il-kompetenza tal-Istati Membri, il-pożizzjoni li se tittieħed mill-Komunità u l-Istati Membri tagħha għandha tkun adottata mill-Kunsill, li jaġixxi b’unanimità, fuq proposta mill-Kummissjoni jew mill-Istati Membri.5. Il-pożizzjoni tal-Komunità u tal-Istati Membri fi ħdan il-Kumitat Konġunt għandha tkun ippreżentata mill-Kummissjoni, ħlief fl-oqsma li jaqgħu esklużivament fi ħdan il-kompetenza tal-Istati Membri, u f’dan il-każ għandha tiġi ppreżentata mill-Presidenza tal-Kunsill jew, jekk jiddeċiedi hekk il-Kunsill, mill-Kummissjoni.Artikolu 4 (Soluzzjoni ta’ Tilwim)1. Il-Kummissjoni għandha tirrapreżenta lill-Komunità u l-Istati Membri fil-proċeduri ta’ soluzzjoni ta’ tilwim skont l-Artikolu 21 tal-Ftehim.2. Id-deċiżjoni li tkun sospiża l-applikazzjoni ta’ benefiċċji skont l-Artikolu 21 (7) tal-Ftehim għandha tittieħed mill-Kunsill fuq il-bażi ta’ proposta mill-Kummissjoni. Il-Kunsill għandu jiddeċiedi b’maġġoranza kkwalifikata.3. Kwalunkwe azzjoni adattata oħra li tittieħed skont l-Artikolu 21 tal-Ftehim dwar affarijiet li jaqgħu fi ħdan il-kompetenza tal-Komunità għandhom ikunu deċiżi mill-Kummissjoni, bl-għajnuna ta’ Kumitat Speċjali magħmul minn rappreżentanti tal-Istati Membri maħtura mill-Kunsill.Artikolu 5 (Informazzjoni lill-Kummissjoni)1. L-Istati Membri għandhom jinformaw minn qabel lill-Kummissjoni rigward kwalunkwe deċiżjoni li permezz tagħha huma jirrifjutaw, jirrevokaw, jissospendu jew jillimitaw l-awtorizzazzjoni ta’ linja tal-ajru tal-Kanada, li huma jkun beħsiebhom jadottaw skont l-Artikolu 3 tal-Ftehim.2. L-Istati Membri għandhom jinformaw lill-Kummissjoni minnufih rigward kwalunkwe talba jew notifika magħmula minnhom jew li tasal għandhom skont l-Artikolu 6 (Sigurtà) tal-Ftehim.3. L-Istati Membri għandhom jinformaw minnufih lill-Kummissjoni rigward kwalunkwe talba jew notifika magħmula minnhom jew li tasal għandhom skont l-Artikolu 7 (Sigurtà) tal-Ftehim.Magħmula fi Brussell, […]Għall-KunsillIl-President […]2009/0018 (CNS)Proposta għalDeċiżjoni tal-Kunsill u tar-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, li ltaqgħu fi ħdan il-KunsillDwar il-konklużjoni tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u l-Kanada, min-naħa l-oħraIL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA U R-RAPPREŻENTANTI TAL-GVERNIJIET TAL-ISTATI MEMBRI LI LTAQGĦU FI ĦDAN IL-KUNSILLWara li kkunsidraw it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea u b’mod partikolari l-Artikolu 80(2), flimkien mal-ewwel sentenza tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 300(2) u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 300(3) tiegħuWara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Parlament EwropewBilli:(1) il-Kummissjoni nnegozjat, f’isem il-Komunità u l-Istati Membri, Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru mal-Kanada (minn hawn ’il quddiem, il-“Ftehim”);(2) il-Ftehim ġie ffirmat nhar ….;(3) il-Ftehim għandu jkun approvat mill-Komunità u l-Istati Membri;(4) huwa meħtieġ li jkunu stabbiliti arranġamenti proċedurali biex ikun deċiż, jekk ikun adattat, kif għandu jintemm il-Ftehim. Huwa meħtieġ ukoll li jkunu stabbiliti arranġamenti proċedurali adattati għall-parteċipazzjoni tal-Komunità u l-Istati Membri fil-Kumitat Konġunt stabbilit skont l-Artikolu 17 tal-Ftehim u fil-proċeduri għal soluzzjoni ta’ tilwim previst fl-Artikolu 21 tal-Ftehim, kif ukoll għall-implimentazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tal-Ftehim li jikkonċernaw is-sigurtà u s-sikurezza.IDDEĊIDEW KIF ĠEJ:Artikolu 1 (Approvazzjoni)1. Il-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u l-Kanada, min-naħa l-oħra, huwa b’hekk approvat f’isem il-Komunità. It-test tal-Ftehim huwa mehmuż ma’ din id-Deċiżjoni.2. Mat-tlestija tal-proċeduri interni tiegħu għad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim, kull Stat Membru għandu jibgħat lis-Segretarjat tal-Kunsill in-nota diplomatika prevista fl-Artikolu 23 (1) tal-Ftehim.3. Il-President tal-Kunsill huwa b’hekk awtorizzat li jaħtar il-persuna bis-setgħa li twassal għand il-Kanada n-noti diplomatiċi previsti fl-Artikolu 23 (1) tal-Ftehim f’isem il-Komunità u l-Istati Membri.Artikolu 2 (Terminazzjoni)Deċiżjoni biex jintemm il-Ftehim u biex jingħata avviż ta’ dan lill-Kanada f’konformità mal-Artikolu 24 tal-Ftehim, u deċiżjoni biex ikun irtirat tali avviż, għandha tittieħed mill-Kunsill, f’isem il-Komunità u l-Istati Membri, li jaġixxi b’unanimità fuq il-bażi ta’ proposta mill-Kummissjoni.Artikolu 3 (Kumitat Konġunt)1. Il-Komunità u l-Istati Membri għandhom ikunu rrapreżentati fi ħdan il-Kumitat Konġunt stabbilit skont l-Artikolu 17 tal-Ftehim minn rappreżentanti tal-Kummissjoni u tal-Istati Membri.2. Il-pożizzjoni li se tittieħed mill-Komunità fi ħdan il-Kumitat Konġunt fl-ambitu tal-affarijiet ta’ kompetenza esklużiva tal-Komunità li ma jeħtiġux l-adozzjoni ta’ deċiżjoni li jkollha effetti ġuridiċi għandha tkun stabbilita mill-Kummissjoni.3. Għal deċiżjonijiet oħra tal-Kumitat Konġunt rigward affarijiet li jaqgħu fi ħdan il-kompetenza tal-Komunità, il-pożizzjoni li se tiitieħed mill-Komunità u l-Istati Membri tagħha għandha tkun adottata mill-Kunsill, li jaġixxi b’maġġoranza kkwalifikata fuq proposta mill-Kummissjoni.4. Għal deċiżjonijiet oħra tal-Kumitat Konġunt rigward affarijiet li jaqgħu fi ħdan il-kompetenza tal-Istati Membri, il-pożizzjoni li se tittieħed mill-Komunità u l-Istati Membri tagħha għandha tkun adottata mill-Kunsill, li jaġixxi b’unanimità, fuq proposta mill-Kummissjoni jew mill-Istati Membri.5. Il-pożizzjoni tal-Komunità u tal-Istati Membri fi ħdan il-Kumitat Konġunt għandha tkun ippreżentata mill-Kummissjoni, ħlief fl-oqsma li jaqgħu esklużivament fi ħdan il-kompetenza tal-Istati Membri, u f’dan il-każ għandha tiġi ppreżentata mill-Presidenza tal-Kunsill jew, jekk jiddeċiedi hekk il-Kunsill, mill-Kummissjoni.Artikolu 4 (Soluzzjoni ta’ tilwim)1. Il-Kummissjoni għandha tirrapreżenta lill-Komunità u l-Istati Membri fil-proċeduri ta’ soluzzjoni ta’ tilwim skont l-Artikolu 21 tal-Ftehim.2. Id-deċiżjoni li tkun sospiża l-applikazzjoni ta’ benefiċċji skont l-Artikolu 21 (7) tal-Ftehim għandha tittieħed mill-Kunsill fuq il-bażi ta’ proposta mill-Kummissjoni. Il-Kunsill għandu jiddeċiedi b’maġġoranza kkwalifikata.3. Kwalunkwe azzjoni adattata oħra li tittieħed skont l-Artikolu 21 tal-Ftehim dwar affarijiet li jaqgħu fi ħdan il-kompetenza tal-Komunità għadhom ikunu deċiżi mill-Kummissjoni, bl-għajnuna ta’ Kumitat Speċjali magħmul minn rappreżentanti tal-Istati Membri maħtura mill-Kunsill.Artikolu 5 (Informazzjoni lill-Kummissjoni)1. L-Istati Membri għandhom jinformaw minn qabel lill-Kummissjoni rigward kwalunkwe deċiżjoni li permezz tagħha huma jirrifjutaw, jirrevokaw, jissospendu jew jillimitaw l-awtorizzazzjoni ta’ linja tal-ajru tal-Kanada, li huma jkun beħsiebhom jadottaw skont l-Artikolu 3 tal-Ftehim.2. L-Istati Membri għandhom jinformaw minnufih lill-Kummissjoni rigward kwalunkwe talba jew notifika magħmula minnhom jew li tasal għandhom skont l-Artikolu 6 (Sigurtà) tal-Ftehim.3. L-Istati Membri għandhom jinformaw minnufih lill-Kummissjoni rigward kwalunkwe talba jew notifika magħmula minnhom jew li tasal għandhom skont l-Artikolu 7 (Sigurtà) tal-Ftehim.Magħmula fi Brussell, […]Għall-KunsillIl-President[…]DOKUMENT MEHMUŻ 1FTEHIM DWAR IT-TRASPORT BL-AJRUBEJNIL-GVERN TAL-KANADAUIL-KOMUNITÀ EWROPEA U L-ISTATI MEMBRI TAGĦHAWERREJARTIKOLU TITOLU1 Intestaturi u Definizzjonijiet2 Għoti ta’ Drittijiet3 Nomina, Awtorizzazzjoni u Revoka4 Investiment5 Applikazzjoni tal-Liġijiet6 Sikurezza fl-Avjazzjoni7 Sigurtà tal-Avjazzjoni8 Dazji, Taxxi u Tariffi Doganali9 Statistika10 Interessi tal-Konsumaturi11 Disponibbiltà ta’ Ajruporti u Faċilitajiet u Servizzi tal-Avjazzjoni12 Tariffi għall-Ajruporti u Faċilitajiet u Servizzi tal-Avjazzjoni13 Qafas Kummerċjali14 Ambjent Kompetittiv15 Ġestjoni tat-Traffiku tal-Ajru16 Kontinwazzjoni ta’ Nomini u Awtorizzazzjonijiet17 Kumitat Konġunt18 Ambjent19 Kwistjonijiet Industrijali20 Kooperazzjoni Internazzjonali21 Soluzzjoni ta’ tilwim22 Emenda23 Dħul fis-Seħħ u Applikazzjoni Provviżorja24 Terminazzjoni25 Reġistrazzjoni tal-Ftehim26 Konvenzjonijiet Multilaterali27 Relazzjoni ma’ Ftehimiet OħrajnFTEHIM DWAR IT-TRASPORT BL-AJRUBEJNil-Gvern tal-Kanadaminn naħa waħda;UIr-Repubblika tal-Awstrija,Ir-Renju tal-Belġju,Ir-Repubblika tal-Bulgarija,Ir-Repubblika ta’ Ċipru,Ir-Repubblika Ċeka,Ir-Renju tad-Danimarka,Ir-Repubblika tal-Estonja,Ir-Repubblika tal-Finlandja,Ir-Repubblika Franċiża,Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja,Ir-Repubblika Ellenika,Ir-Repubblika tal-Ungerija,L-Irlanda,Ir-Repubblika Taljana,Ir-Repubblika tal-Latvja,Ir-Repubblika tal-Litwanja,Il-Gran Dukat tal-Lussemburgu,Ir-Repubblika ta’ Malta,Ir-Renju tal-Olanda,Ir-Repubblika tal-Polonja,Ir-Repubblika Portugiża,Ir-Rumanija,Ir-Repubblika Slovakka,Ir-Repubblika tas-Slovenja,Ir-Renju ta’ Spanja,Ir-Renju tal-Iżvezja,Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq,Bħala partijiet għat-Trattat li Jistabbilixxi l-Komunità Ewopea u bħala Stati Membri tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem l-“Istati Membri”),u l-Komunità Ewropea,min-naħa l-oħra;Il-Gvern tal-Kanada u l-Gvernijiet tal-Istati Membri bħala partijiet għall-Konvenzjoni dwar l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali, miftuħa għall-iffirmar f’Chicago, fis-7 jum ta’ Diċembru, 1944, flimkien mal-Komunità Ewropea;Billi jixtiequ jippromwovu sistema ta’ avjazzjoni bbażata fuq il-kompetizzjoni bejn il-linji tal-ajru fis-suq bl-inqas indħil u regolamentazzjoni mill-gvernijiet;Billi jixtiequ jippromwovu l-interessi tagħhom fl-ambitu tat-trasport bl-ajru;Billi jirrikonoxxu l-importanza ta’ trasport bl-ajru effiċjenti fil-promozzjoni tal-kummerċ, it-turiżmu u l-investiment;Billi jixtiequ jseddqu s-servizzi tal-ajru;Billi jixtiequ jiżguraw l-ogħla livell ta’ sikurezza u sigurtà fit-trasport bl-ajru;Billi huma ddeterminati li jiksbu l-benefiċċji potenzjali ta’ kooperazzjoni regolatorja u, sa kemm huwa prattikabbli, l-armonizzazzjoni tar-regolamenti u l-approċċi;Billi jagħrfu l-benefiċċji potenzjali importanti li jistgħu jfeġġu minn servizzi tal-ajru kompetittivi u industriji tas-servizzi tal-ajru vijabbli;Billi jixtiequ jkattru ambjent ta’ servizzi tal-ajru kompetittivi, billi jirrikonoxxu li fejn m’hemmx kundizzjonijiet kompetittivi ġusti għal-linji tal-ajru, il-benefiċċji potenzjali jistgħu ma jinkisbux;Billi jixtiequ jagħmluha possibbli għal-linji tal-ajru tagħhom li jkollhom opportunità ġusta u ndaqs biex jipprovdu servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim;Billi jixtiequ jiksbu l-akbar benefiċċji possibbli għall-passiġġieri, it-trasportaturi, il-linji tal-ajru u l-ajruporti u l-impjegati tagħhom, u oħrajn li jibbenefikaw indirettament;Filwaqt li jsostnu l-importanza tal-ħarsien tal-ambjent fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ politika dwar l-avjazzjoni internazzjonali;Filwaqt li jinnotaw l-importanza li l-konsumaturi jkunu protetti u li jinkoraġġixxu livell adattat ta’ protezzjoni tal-konsumaturi assoċjata mas-servizzi tal-ajru;Filwaqt li jinnotaw l-importanza tal-kapital għall-industrija tal-linji tal-ajru għal aktar żvilupp tas-servizzi tal-ajru;Billi jixtiequ jikkonkludu ftehim dwar it-trasport bl-ajru, li tkun supplimentari għall-Konvenzjoni msemmija;Ftehmu skont kif ġej:ARTIKOLU 1Intestaturi u Definizzjonijiet1. L-intestaturi użati f’dan il-Ftehim huma għall-finijiet ta’ referenza biss.2. Għall-finijiet ta’ dan il-Ftehim, sakemm mhux iddikjarat mod ieħor:(a) “Awtoritajiet ajrunawtiċi” tfisser kwalunkwe awtorità jew persuna mogħtija s-setgħa mill-Partijiet biex twettaq il-funzjonijiet stabbiliti f’dan il-Ftehim;(b) “Servizzi tal-ajru” tfisser is-servizzi tal-ajru skedati fuq ir-rotot speċifikati f’dan il-Ftehim għat-trasport tal-passiġġieri u l-merkanzija, inkluża l-posta, separatament jew ikkombinati;(c) "Ftehim" tfisser dan il-Ftehim, kwalunkwe Anness tiegħu, u kwalunkwe emenda magħmula għall-Ftehim jew għall-Annessi;(d) “Linja tal-ajru” tfisser linja tal-ajru li kienet innominata u awtorizzata skont l-Artikolu 3 ta’ dan il-Ftehim;(e) “Parti” tfisser jew il-Kanada jew l-Istati Membri u l-Komunità Ewropea, flimkien jew individwalment;(f) “Konvenzjoni” tfisser il-Konvenzjoni dwar l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali miftuħa għall-iffirmar f’Chicago fis-seba’ jum ta’ Diċembru 1944 u tinkludi kwalunkwe Anness adottat skont l-Artikolu 90 ta’ dik il-Konvenzjoni u kwalunkwe emenda għall-Annessi jew għall-Konvenzjoni skont l-Artikoli 90 u 94 tagħha safejn dawk l-Annessi jew emendi kienu adottati miż-żewġ Partijiet; u,(g) “Territorju” tfisser il-Kanada, l-artijiet tagħha (it-territorju ewlieni u l-gżejjer), l-ilmijiet interni u l-baħar territorjali kif iddeterminat mid-dritt nazzjonali, u tinkludi l-ispazju tal-ajru fuq dawn iż-żoni; u għall-Istati Membri tal-Komunità Ewropea, l-artijiet (it-territorju ewlieni u l-gżejjer), l-ilmijiet interni u l-baħar territorjali li fihom huwa applikat it-Trattat li Jistabbilixxi l-Komunità Ewropea u skont il-kundizzjonijiet stabbiliti f’dak it-Trattat u kwalunkwe strument suċċessur, u tinkludi l-ispazju tal-ajru fuq dawn iż-żoni; l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim għall-ajruport ta’ Ġibiltà tinftiehem li hija mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijet ġuridiċi rispettivi tar-Renju ta’ Spanja u tar-Renju Unit fir-rigward tat-tilwima dwar is-sovranità fuq it-territorju fejn jinstab l-ajruport, u għas-sospensjoni li għadha fis-seħħ tal-Ajruport ta’ Ġibiltà minn miżuri dwar l-avjazzjoni tal-Komunità Ewropea eżistenti fit-18 ta’ Settembru 2006 bejn l-Istati Membri, skont id-dikjarazzjoni Ministerjali dwar l-Ajruport ta’ Ġibiltà miftiehma f’Cordoba f’Settembru 2006.ARTIKOLU 2Għoti ta’ Drittijiet1. Kull Parti tagħti lill-Parti l-oħra d-drittijiet li ġejjin għat-twettiq ta’ trasport bl-ajru mil-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra:(a) id-dritt li jtiru tul it-territorju tagħha mingħajr inżul;(b) id-dritt li jagħmlu waqfiet fit-territorju tagħha għal finijiet mhux ta’ traffiku;(c) sa fejn huwa permess f’dan il-Ftehim, id-dritt li jagħmlu waqfiet fit-territorju tagħha fuq rotot speċifikati f’dan il-Ftehim għall-finijiet ta’ ġbir u ħatt ta’ traffiku ta’ passiġġieri u merkanzija, inkluża l-posta, separatament jew ikkombinati; u,(d) id-drittijiet li huma speċifikati b’mod ieħor f’dan il-Ftehim.2. Kull Parti tagħti wkoll id-drittijiet speċifikati fil-Paragrafi 1 (a) u (b) ta’ dan l-Artikolu lill-Parti l-oħra għal-linji tal-ajru minbarra dawk msemmija fl-Artikolu 3 (Nomina, Awtorizzazzjoni u Revoka) ta’ dan il-Ftehim.ARTIKOLU 3Nomina, Awtorizzazzjoni u Revoka1. Il-Partijiet jirrikonoxxu li skont dan il-Ftehim nomina tikkostitwixxi l-liċenzji jew forom oħra ta’ awtorizzazzjoni maħruġa mill-Parti l-oħra għat-twettiq ta’ servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim. Fuq talba mill-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ Parti waħda, l-awtoritajiet ajrunawtiċi tal-Parti l-oħra li ħarġet il-liċenzja jew forma oħra ta’ awtorizzazzjoni għandha tivverifika l-istatus ta’ tali liċenzji jew awtorizzazzjonijiet.2. Mal-wasla tal-applikazzjonijiet minn linja tal-ajru nnominata ta’ Parti waħda, fil-forma u l-mod preskritti, il-Parti l-oħra għandha, b’mod konsistenti mal-liġijiet u r-regolamenti tagħha, bl-inqas dewmien proċedurali tagħti l-awtorizzazzjonijiet u l-permessi mitluba lil dik il-linja tal-ajru biex topera s-servizzi tal-ajru, sakemm:(a) tali linja tal-ajru hija kkwalifikata skont il-liġijiet u r-regolamenti normalment applikati mill-awtoritajiet ajrunawtiċi tal-Parti li tagħti l-awtorizzazzjonijiet u l-permessi;(b) tali linja tal-ajru hija konformi mal-liġijiet u r-regolamenti tal-Parti li tagħti l-awtorizzazzjonijiet u l-permessi;(c) suġġett għall-Anness 2, fil-każ ta’ linja tal-ajru tal-Kanada, il-kontroll effettiv fir-rigward ta’ dik il-linja tal-ajru jinsab għand ċittadini ta’ xi waħda mill-Partijiet, il-linja tal-ajru għandha liċenzja bħala linja tal-ajru Kanadiża, u l-linja tal-ajru għandha l-post prinċipali tan-negozju tagħha fil-Kanada; fil-każ ta’ linja tal-ajru Komunitarja, il-kontroll effettiv ta’ dik il-linja tal-ajru jkun f’idejn iċ-ċittadini ta’ waħda mill-Partijiet, l-Iżlanda, Liechtenstein, in-Norveġja jew l-Iżvizzera, il-linja tal-ajru hija lliċenzjata bħala linja tal-ajru Komunitarja, u l-linja tal-ajru għandha l-post prinċipali tan-negozju tagħha fi Stat Membru; u,(d) il-linja tal-ajru b’mod ieħor topera b’mod konsistenti mal-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan il-Ftehim.3. Parti tista’ żżomm l-awtorizzazzjonijiet jew il-permessi msemmija fil-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu, u tirrevoka, tissospendi, timponi kundizzjonijiet jew tillimita l-awtorizzazzjonijiet jew permessi operattivi jew b’mod ieħor tissospendi jew tillimita l-operazzjonijiet ta’ linja tal-ajru jew linji tal-ajru tal-Parti l-oħra fil-każ ta’ nuqqas min-naħa ta’ dak il-linja tal-ajru li tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Paragrafu 2 jew meta jkun ġie ddeterminat minn Parti li l-kundizzjonijiet fit-territorju tal-Parti l-oħra mhumiex konsistenti ma’ ambjent ġust u kompetittiv u qed jikkawżaw żvantaġġ jew ħsara sinifikanti lil-linja tal-ajru jew lil-linji tal-ajru tagħha, skont il-paragrafu 5 tal-Artikolu 14 (Ambjent Kompetittiv).4. Id-drittijiet elenkati fil-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu għandhom ikunu eżerċitati biss wara konsultazzjonijiet mal-Kumitat Konġunt sakemm azzjoni immedjata ma tkunx meħtieġa biex ikun evitat ksur tal-liġijiet u r-regolamenti msemmija fil-paragrafu 2 jew sakemm is-sikurezza u s-sigurtà ma jkunux jirrikjedu azzjoni skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 (Sikurezza tal-Avjazzjoni) u l-Artikolu 7 (Sigurtà tal-Avjazzjoni).ARTIKOLU 4InvestimentKull Parti għandha tippermetti sjieda sħiħa tal-linji tal-ajru tagħha minn ċittadini tal-Kanada jew ta’ Stat Membru jew Stati Membri suġġetta għall kundizzjonijiet fl-Anness 2.ARTIKOLU 5Applikazzjoni tal-LiġijietKull Parti għandha tirrikjedi konformità ma’:(a) il-liġijiet, ir-regolamenti u l-proċeduri tagħha relatati ma’ inġenji tal-ajru involuti fin-navigazzjoni internazzjonali tal-ajru, li jidħlu, jibqgħu, jew jitilqu mit-territorju tagħha, jew mal-operat u n-navigazzjoni ta’ tali inġenji tal-ajru, użati mil-linji tal-ajru mad-dħul ġewwa, mat-tluq minn jew waqt li jkunu fit-territorju msemmi; u,(b) il-liġijiet u r-regolamenti tagħha li jirrelataw ma’ passiġġieri, membri tal-ekwipaġġ u merkanzija inkluża l-posta, li jidħlu, jibqgħu, jew jitilqu mit-territorju tagħha, (bħal ma huma regolamenti li jirrelataw mad-dħul, ir-rilaxx, l-immigrazzjoni, il-passaporti, id-dwana u l-kwarantina) minn linji tal-ajru u minn jew f’isem tali passiġġieri, membri tal-ekwipaġġ u merkanzija inkluża l-posta, fil-passaġġ, id-dħul ġewwa, il-ħruġ minn u waqt li jkunu fit-territorju msemmi. Fl-applikazzjoni ta’ tali liġijiet u regolamenti, kull Parti għandha, f’ċirkustanzi simili, tagħti lil-linji tal-ajru trattament xejn inqas favorevoli minn dak mogħti lil tagħha stess jew lil kwalunkwe linja tal-ajru oħra involuta f’servizzi internazzjonali tal-ajru simili.ARTIKOLU 6Sikurezza fl-Avjazzjoni1. Il-Partijiet itennu mill-ġdid l-importanza ta’ kooperazzjoni mill-qrib fil-qasam tas-sikurezza tal-avjazzjoni. F’dak l-ambitu, il-Partijiet għandhoim jidħlu f’aktar kooperazzjoni inkluża dik relatata mal-operazzjonijiet tal-ajru, notevolment bil-għan tal-kondiviżjoni tal-informazzjoni li jista’ jkollha impatt fuq is-sikurezza tan-navigazzjoni internazzjonali bl-ajru, il-parteċipazzjoni fl-attivitajiet tagħhom ta’ sorveljanza jew it-twettiq ta’ attivitajiet ta’ sorveljanza konġunti fil-qasam tas-sikurezza tal-avjazzjoni u l-iżvilupp ta’ proġetti u inizjattivi konġunti, inklużi ma’ pajjizi terzi. Din il-kooperazzjoni għandha tkun żviluppata fil-qafas ta’ [il- Ftehim dwar is-Sikurezza tal-Avjazzjoni Ċivili bejn il-Komunità Ewropea u l-Kanada, [daħlet fis-seħħ fil-XXX], fir-rigward ta’ affarijiet koperti minn dik il-Ftehim.2. Ċertifikati tal-ajrunavigabilità, ċertifikati ta’ kompetenza u liċenzji, maħruġa jew ivvalidati mill-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ Parti waħda, f’konformità mal-Ftehim dwar is-Sikurezza tal-Avjazzjoni Ċivili bejn l-Unjoni Ewropea u l-Kanada meta tali dispożizzjonijiet ikunu jeżistu, u jkunu għadhom fis-seħħ, għandhom ikunu rikonoxxuti bħala validi mill-awtoritajiet ajrunawtiċi tal-Parti l-oħra għall-fini tal-operazzjoni tas-servizzi tal-ajru, sakemm tali ċertifikati jew liċenzji jkunu nħarġu jew ġew ivvalidati skont, u f’konformità ma’, mill-inqas, l-istandards stabbiliti skont il-Konvenzjoni.3. Jekk il-privileġġi jew il-kundizzjonijiet tal-liċenzji jew iċ-ċertifikati msemmija fil-paragrafu 2 ta’ hawn fuq, maħruġa mill-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ Parti waħda lil kwalunkwe persuna jew linja tal-ajru jew fir-rigward ta’ inġenju tal-ajru użat fl-operat tas-servizzi tal-ajru, jippermettu differenza li hija aktar baxxa mill-istandards minimi stabbiliti skont il-Konvenzjoni, u din id-differenza tkun ġiet irreġistrata mal-Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Avjazzjoni Ċivili, jew jekk dawk l-awtoritajiet japplikaw standard jew standards li huma ogħla minn, jew differenti minn, standards stabbiliti skont il-Konvenzjoni, il-Parti l-oħra tista’ titlob konsultazzjonijiet bejn il-Partijiet f’konformità mal-Artikolu 17 (Kumitat Konġunt) ta’ dan il-Ftehim bil-għan li tkun iċċarata l-prattika msemmija. Sakemm il-konsultazzjonijiet iwasslu għal kunsens u, fl-ispirtu ta’ sistema ta’ aċċettazzjoni reċiproka taċ-ċerifikati u l-liċenzji ta’ xulxin, l-awtoritajiet ajrunawtiċi għandhom ikomplu jirrikonoxxu ċ-ċertifikati u l-liċenzji vvalidati mill-awtoritajiet ajrunawtiċi tal-Parti l-oħra, jew f’konformità mal- Ftehim dwar is-Sikurezza tal-Avjazzjoni Ċivili bejn l-Unjoni Ewropea u l-Kanada fejn jista’ jkun hemm dispożizzjonijiet relatati mal-aċċettazzjoni reċiproka taċ-ċertifikati u l-liċenzji.4. B’mod konsistenti mal-liġijiet applikabbli u fi ħdan il-qafas tal- Ftehim dwar is-Sikurezza tal-Avjazzjoni Ċivili bejn il-Komunità Ewropea u l-Kanada, iffirmata f’X fil-XXX, il-Partijiet jintrabtu li jaslu għall-aċċettazzjoni reċiproka taċ-ċertifikati u l-liċenzji.5. Fi kwalunkwe żmien, l-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ Parti jistgħu jitolbu konsultazzjonijiet mal-awtoritajiet ajrunawtiċi responsabbli tal-Parti l-oħra rigward l-istandards u r-rekwiżiti tas-sikurezza miżmuma u amministrati minn dawk l-awtoritajiet ajrunawtiċi. Jekk, wara dawn il-konsultazzjonijiet, l-awtoritajiet ajrunawtiċi li jagħmlu t-talba jsibu li dawk l-awtoritajiet ajrunawtiċi ma jżommux u ma jamministrawx standards u rekwiżiti tas-sikurezza b’mod effettiv f’dawn l-oqsma, li, sakemm ma jkunx deċiż b’mod ieħor, huma mill-inqas daqs l-istandards minimi stabbiliti skont il-Konvenzjoni, dawk l-awtoritajiet ajrunawtiċi għandhom ikunu innotifikati rigward tali riżultati u l-passi meqjusa meħtieġa għall-konformità ma’ dawn l-istandards minimi. Jekk dawk l-awtoritajiet ajrunawtiċi jonqsu milli jwettqu azzjoni korrettiva xierqa fi żmien ħmistax-il (15-il) jum, jew xi perjodu ieħor li jkun ġie deċiż, dan ikun jikkostitwixxi bażi għall-awtoritajiet ajrunawtiċi li jagħmlu t-talba biex jirrevokaw, jissospendu jew jillimitaw l-awtorizzazzjoni operattiva jew il-permessi tekniċi jew biex jissospendu jew jillimitaw b’mod ieħor l-operazzjonijiet ta’ linja tal-ajru li s-sorveljanza tas-sikurezza fir-rigward tagħha hija r-responsabbiltà tal-awtorità ajrunawtika l-oħra.6. Kull parti taċċetta li kwalunkwe inġenju tal-ajru operat minn, jew f’isem, linja tal-ajru ta’ Parti, jista’, waqt li jkun fit-territorju tal-Parti l-oħra, ikun is-suġġett ta’ kontroll (l-ispezzjoni fir-rampa) mill-awtoritajiet ajrunawtiċi tal-Parti l-oħra, biex tkun ivverifikata l-validità tad-dokumenti rilevanti tal-inġenju tal-ajru, u dawk tal-membri tal-ekwipaġġ tiegħu u l-kundizzjoni minn barra tal-inġenju tal-ajru u t-tagħmir tiegħu, sakemm tali kontroll ma jikkawżax dewmien mhux raġonevoli fl-operat tal-inġenju tal-ajru.7. Jekk l-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ Parti, wara li jwettqu l-ispezzjoni tar-rampa, isibu li inġenju tal-ajru jew l-operat ta’ inġenju tal-ajru mhuwiex konformi mal-istandards minimi stabbiliti f’dak iż-żmien skont il-Konvenzjoni jew hemm nuqqas ta’ manutenzjoni u amministrazzjoni effettiva tal-istandards tas-sikurezza stabbiliti f’dak iż-żmien skont il-Konvenzjoni, l-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ dik il-Parti għandhom jinnotifikaw lill-aworitajiet ajrunawtiċi li huma responsabbli għas-sorveljanza tas-sikurezza tal-linja tal-ajru li topera l-inġenju tal-ajru dwar tali riżultati u l-passi meqjusa meħtieġa biex ikun hemm konformità ma’ dawn l-istandards minimi. Nuqqas ta’ azzjoni korrettiva adattata fi żmien ħmistax-il (15-il) jum għandu jikkostitwixxi raġuni għar-revoka, is-sospensjoni jew il-limitazzjoni tal-awtorizzazzjonijiet operattivi jew tal-permessi tekniċi jew biex b’xi mod ieħor ikun hemm sospensjoni jew limitazzjoni tal-operat tal-linja tal-ajru li topera l-inġenju tal-ajru. L-istess determinazzjoni tista’ ssir fil-każ ta’ ċaħda ta’ aċċess għall-ispezzjoni tar-rampa.8. L-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ kull Parti għandhom id-dritt li jwettqu azzjoni immedjata, inkluż id-dritt li jirrevokaw, jissospendu jew jillimitaw l-awtorizzazzjonijiet operattivi jew il-permessi tekniċi jew b’xi mod ieħor jissospendu jew jillimitaw l-operat ta’ linja tal-ajru tal-Parti l-oħra, jekk jikkonkludu li dan huwa neċessarju minħabba theddida immedjata għas-sikurezza tal-avjazzjoni. Fejn ikun prattiku, il-Parti li twettaq tali miżuri għandha tfittex li tikkonsulta lill-Parti l-oħra minn qabel.9. Kwalunkwe azzjoni mill-awtoritajiet ajrunawtiċi f’konformità mal-Paragrafi 5, 7 jew 8 ta’ dan l-Artikolu għandha tintemm meta l-bażi għat-twettiq ta’ dik l-azzjoni ma tibqax teżisti.ARTIKOLU 7Sigurtà tal-Avjazzjoni1. Skont id-drittijiet u l-obbligi tagħhom skont id-dritt internazzjonali, il-Partijiet itennu mill-ġdid li l-obbligu tagħhom lejn xulxin sabiex jipproteġu s-sigurtà tal-avjazzjoni ċivili kontra atti ta’ indħil illegali jifforma parti integrali minn dan il-Ftehim.2. Mingħajr ma jillimitaw il-ġeneralità tad-drittijiet u l-obbligi tagħhom skont id-dritt internazzjonali, il-Partijiet għandhom b’mod partikolari jaġixxu f’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni dwar ir-Reati u Ċerti Atti Oħra Mwettqa Abbord Inġenji tal-Ajru, iffirmata f’Tokyo fl-14 ta’ Settembru 1963, il-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Ħtif Illegali ta’ Inġenji tal-Ajru, iffirmata fl-Aja fis-16 ta’ Diċembru 1970, il-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Atti Illegali kontra s-Sikurezza tal-Avjazzjoni Ċivili, iffirmata f’Montreal fit-23 ta’ Settembru 1971, il-Protokoll għat-Trażżin ta’ Atti Illegali ta’ Vjolenza f’Ajruporti li Jservu l-Avjazzjoni Internazzjonali, iffirmata f’Montreal fl-24 ta’ Frar 1988, u l-Konvenzjoni dwar l-Immarkar ta’ Splussivi tal-Plastik għall-Fini ta’ Skoperta, iffirmata f’Montreal fl-1 ta’ Marzu 1991 u kwalunkwe ftehim multilaterali ieħor li jirregola s-sigurtà tal-avjazzjoni vinkolanti fuq il-Partijiet.3. Il-Partijiet għandhom jipprovdu, fuq talba, kull għajnuna meħtieġa lil xulxin għall-prevenzjoni ta’ atti ta’ ħtif illegali ta’ inġenji tal-ajru ċivili u atti oħra ta’ indħil illegali kontra s-sikurezza ta’ tali inġenji tal-ajru, il-passiġġieri u l-membri tal-ekwipaġġi tagħhom, l-ajruporti u l-faċilitajiet ta’ navigazzjoni tal-ajru, u kwalunkwe theddida oħra għas-sigurtà tal-avjazzjoni ċivili.4. Il-Partijiet għandhom jaġixxu f’konformità mad-dispożizzjonijiet tas-sigurtà tal-avjazzjoni stabbiliti mill-Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Avjazzjoni Ċivili u indikati bħala Annessi għall-Konvenzjoni dwar l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali sakemm tali dispożizzjonijiet dwar is-sigurtà huma applikabbli għall-Partijiet; huma għandhom jeżiġu li l-operaturi tal-inġenji tal-ajru tar-reġistru tagħhom, l-operaturi ta’ inġenji tal-ajru li għandhom il-post prinċipali tan-negozju jew ir-residenza permanenti tagħhom fit-territorju tagħhom, u l-operaturi tal-ajruporti fit-territorju tagħhom jaġixxu f’konformità ma’ tali dispożizzjonijiet tas-sigurtà tal-avjazzjoni. Għaldaqstant, kull Parti, meta ssirilha talba, għandha tipprovdi lill-Parti l-oħra notifika rigward kwalunkwe differenza bejn ir-regolamenti u l-prattiċi tagħha u l-istandards tas-sigurtà tal-avjazzjoni tal-Annessi msemmija f’dan il-paragrafu, meta dawn id-differenzi jaqbżu jew jikkumplimentaw tali standards u għandhom rilevanza għall-operaturi tal-Parti l-oħra. Kull Parti tista’ fi kwalunkwe żmien titlob konsultazzjonijiet, li jridu jsiru mingħajr dewmien mhux raġonevoli, mal-Parti l-oħra, biex ikunu diskussi tali differenzi .5. B’konsiderazzjoni sħiħa u rispett reċiproku għas-sovranità tal-istati, kull Parti taqbel li tali operaturi ta’ inġenji tal-ajru jistgħu jkunu meħtieġa li jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tas-sigurtà tal-avjazzjoni msemmija fil-paragrafu 4 ta’ hawn fuq meħtieġa mill-Parti l-oħra għad-dħul ġewwa, tluq minn, jew waqt li jkunu fit-territorju ta’ dik il-Parti l-oħra. Kull Parti għandha tiżgura li miżuri adattati huma applikati b’mod effettiv fit-territorju tagħha biex tipproteġi l-inġenji tal-ajru u biex teżerċita kontrolli tas-sigurtà fuq il-passiġġieri, il-membri tal-ekwipaġġ, il-bagalji, l-oġġetti li jġorru magħhom, il-merkanzija, il-posta u l-provvisti tal-inġenji tal-ajru qabel jitilgħu abbord jew jitgħabbew.6. Il-Partijiet jaqblu li jaħdmu għall-kisba ta’ rikonoxximent reċiproku tal-istandards tas-sigurtà ta’ xulxin u kooperazzjoni mill-qrib rigward il-miżuri tal-kontroll tal-kwalità fuq bażi reċiproka. Il-Partijiet jaqblu wkoll, fejn ikun adattat, u fuq il-bażi ta’ deċiżjonijiet li jridu jittieħdu mill-Partijiet separatament, li joħolqu l-prekundizzjonijiet għall-implimentazzjoni ta’ sigurtà tat-tip one-stop għat-titjiriet bejn it-territorji tal-Partijiet, jiġifieri l-eżenzjoni tal-passiġġieri fi tranżitu, il-bagalji fi tranżitu, u/jew il-merkanzija fi tranżitu minn skrining mill-ġdid. Għal dan il-għan, huma għandhom jistabbilixxu arranġamenti amministrattivi li jippermettu konsultazzjonijiet fil-qafas tal-Kumitat Konġunt rigward il-miżuri tas-sigurtà tal-avjazzjoni eżistenti jew ippjanati u għall-kooperazzjoni u l-kondiviżjoni ta’ informazzjoni dwar miżuri ta’ kontroll tal-kwalità implimentati mill-Partijiet. Il-Partijiet għandhom jikkonsultaw lil xulxin dwar miżuri tas-sigurtà ppjanati li huma ta’ rilevanza għall-operaturi bbażati fit-territorju tal-Parti l-oħra rigward tali arranġamenti amministrattivi.7. Kull Parti għandha, safejn hu prattiku, tilqa’ kwalunkwe talba mill-Parti l-oħra għal miżuri tas-sigurtà speċjali raġonevoli minħabba xi theddida partikolari għal titjira speċifika jew sensiela ta’ titjiriet speċifika.8. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw rigward l-ispezzjonijiet imwettqa minnhom fit-territorju tagħhom permezz tal-istabbiliment ta’ mekkaniżimi, inklużi arranġamenti amministrattivi, għall-iskambju reċiproku ta’ informazzjoni dwar ir-riżultati ta’ tali spezzjonijiet. Il-Partijiet jaqblu li jikkunsidraw b’mod pożittiv it-talbiet biex:(a) jipparteċipaw, bħala osservaturi, fi spezzjonijiet tas-sigurtà mwettqa mill-Parti l-oħra; jew,(b) iwettqu b’mod konġunt, kif ikun adattat, evalwazzjoni fit-territorju tal-Parti l-oħra fir-rigward tal-miżuri tas-sigurtà mwettqa mill-operaturi tal-inġenji tal-ajru fl-ambitu ta’ titjiriet li jaslu minn, jew sejrin lejn, it-territorju ta’ kwalunkwe Parti.9. Meta jkun hemm inċident jew theddida ta’ inċident ta’ ħtif illegali ta’ inġenji tal-ajru ċivili jew atti oħra ta’ indħil illegali kontra s-sikurezza ta’ tali inġenji tal-ajru, il-passiġġieri u l-membri tal-ekwipaġġ tagħhom, l-ajruporti jew il-faċilitajiet tan-navigazzjoni bl-ajru, il-Partijiet għandhom jgħinu lil xulxin billi jħaffu l-komunikazzjonijiet u jwettqu miżuri oħra xierqa maħsuba sabiex itemmu b’ħeffa u sikurezza tali inċident jew theddida ta’ inċident.10. Meta Parti jkollha bażi raġonevoli sabiex temmen li l-Parti l-oħra tbiegħdet mid-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu, l-awtoritajiet responsabbli jistgħu jitolbu konsultazzjonijiet. Tali konsultazzjonijiet għandhom jibdew fi żmien ħmistax-il (15-il) jum mid-data ta’ tali talba. Jekk ma jintlaħaqx qbil sodisfaċenti fi żmien ħmistax-il (15-il) jum mill-bidu tal-konsultazzjonijiet, dan għandu jikkostitwixxi il-bażi għall-Parti li talbet il-konsultazzjonijiet biex taġixxi għaż-żamma, ir-revoka, is-sospensjoni jew l-impożizzjoni ta’ kundizzjonijiet adattati fir-rigward tal-awtorizzazzjonijiet tal-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra. Meta jkun iġġustifikat minn emerġenza, jew għall-prevenzjoni ta’ aktar nuqqas ta’ konformità mad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu, il-Parti li temmen li l-Parti l-oħra tkun tbiegħdet mid-dispożiuzzjonijiet ta’ dan l-Artikolu tista’ twettaq azzjoni ad interim adattata fi kwalunkwe żmien.11. Mingħajr preġudizzju għall-ħtieġa li tittieħed azzjoni immedjata sabiex tiġi protetta s-sigurtà fit-trasport, il-Partijiet itennu li meta tqis il-miżuri tas-sigurtà, Parti għandha tevalwa l-effetti ekonomiċi u operattivi ħżiena potenzjali fuq l-operat tas-servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim u, sakemm ma tkunx kostretta mil-liġi, għandha tqis tali fatturi meta tiddetermina x’miżuri huma meħtieġa u adattati sabiex ikunu indirizzati dawk il-problemi ta’ sigurtà.ARTIKOLU 8Dazji, Taxxi u Tariffi Doganali1. Kull Parti għandha, safejn hu possibbli skont il-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali tagħha, u fuq il-bażi ta’ reċiproċità, teżenta lil-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra fir-rigward tal-inġenji tal-ajru operati fit-trasport internazzjonali, it-tagħmir regolari, il-fjuwil, il-lubrikanti, il-provvisti tekniċi konsumabbli, it-tagħmir tal-art, il-partijiet tat-tiswija (inklużi l-magni), il-provvisti tal-inġenji tal-ajru (inklużi iżda mhux limitati għal oġġetti bħall-ikel, ix-xorb u x-xorb alkoħoliku, it-tabakk u prodotti oħra maħsuba għall-bejgħ lill-passiġġieri jew għall-użu tagħhom fi kwantitajiet limitati waqt it-titjira) tagħhom, u oġġetti oħra maħsuba jew użati biss f’rabta mal-operat jew il-manutenzjoni tal-inġenji tal-ajru li jaħdmu fit-trasport internazzjonali bl-ajru mir-restrizzjonijiet kollha fuq l-importazzjoni, it-taxxi fuq il-proprjetà u t-taxxi fuq il-kapital, id-dazji doganali, it-taxxi tas-sisa, u miżati u tariffi simili li huma imposti mill-Partijiet, u mhux ibbażati fuq l-ispiża tas-servizzi fornuti.2. Il-Partijiet għandhom jeżentaw ukoll, sa fejn hu possibbli skont il-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali u fuq il-bażi ta’ reċiproċità, mit-taxxi, mis-sisa, mid-dazji, mill-miżati u mit-tariffi msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, ħlief għat-tariffi bbażati fuq l-ispiża tas-servizz fornut:(a) il-provvisti tal-inġenji tal-ajru mdaħħla jew fornuti fit-territorju ta’ Parti u imbarkati, f’limiti raġonevoli, għall-użu fuq l-inġenji tal-ajru li jkunu se jitilqu ta’ linja tal-ajru tal-Parti l-oħra involuta fit-trasport internazzjonali bl-ajru, anke meta dawn il-provvisti jkunu se jintużaw waqt parti mill-vjaġġ imwettaq fuq it-territorju msemmi;(b) it-tagħmir tal-art u l-partijiet tat-tiswija (inklużi l-magni) imdaħħla fit-territorju ta’ Parti għall-manutenzjoni, jew it-tiswija tal-inġenji tal-ajru ta’ linja tal-ajru tal-Parti l-oħra użati fit-trasport internazzjonali bl-ajru kif ukoll tagħmir tal-kompjuter u partijiet ta’ komponenti għall-ġestjoni tal-passiġġieri jew il-merkanzija, jew għall-kontrolli tas-sigurtà;(c) il-fjuwil, il-lubrikanti u l-provvisti tekniċi konsumabbli mdaħħla jew fornuti fit-territorju ta’ Parti biex jintużaw f’inġenji tal-ajru ta’ linja tal-ajru tal-Parti l-oħra involuta fit-trasport internazzjonali bl-ajru, anke meta dawn il-provvisti jkunu se jintużaw waqt parti mill-vjaġġ imwettaq fuq it-territorju msemmi; u,(d) materjal stampat, inklużi l-biljetti, il-qxur tal-biljetti, il-polza tal-kargu bl-ajru u materjal pubbliċitarju ieħor relatat imqassam mingħajr ħlas mil-linja tal-ajru.3. It-tagħmir regolari li jinġarr abbor, kif ukoll il-materjal u l-provvisti normalment miżmuma abbord inġenju tal-ajru użat minn linja tal-ajru ta’ Parti, jista’ jinħatt fit-territorju tal-Parti l-oħra biss bl-approvazzjoni tal-awtoritajiet doganali ta’ dak it-territorju. F’tali każ, jista’ jkun meħtieġ li jitpoġġew taħt is-sorveljanza tal-awtoritajiet imsemmija sa meta jkunu esportati mill-ġdid jew imneħħija b’mod ieħor f’konformità mar-regolamenti doganali.4. L-eżenzjonijiet previsti f’dan l-Artikolu għandhom ikunu disponibbli wkoll meta l-linji tal-ajru ta’ Parti jkunu għamlu kuntratt ma’ linja tal-ajru oħra, li bħalhom tgawdi tali eżenzjonijiet mill-Parti l-oħra, għas-self jew it-trasferiment fit-territorju tal-Parti l-oħra tal-oġġetti speċifikati fil-Paragrafi 1 u 2.5. Id-dispożizzjonijiet tal-konvenzjonijiet rispettivi fis-seħħ bejn Stat Membru u l-Kanada biex tkun evitata t-tassazzjoni doppja fuq id-dħul u fuq il-kapital mhumiex mibdula b’dan il-Ftehim.ARTIKOLU 9Statistika1. Kull Parti għandha tipprovdi lill-Parti l-oħra statistika li tkun meħtieġa mil-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali, u, meta tintalab, informazzjoni statistika oħra disponibbli kif tkun meħtieġa b’mod raġonevoli għall-fini ta’ analiżi tal-operat tas-servizzi tal-ajru.2. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw fil-qafas tal-Kumitat Konġunt skont l-Artikolu 17 biex iħaffu l-iskambju bejniethom tal-informazzjoni statistika għall-fini tas-sorveljanza tal-iżvilupp tas-servizzi tal-ajru.ARTIKOLU 10Interessi tal-Konsumaturi1. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-importanza tal-protezzjoni tal-interessi tal-konsumaturi u jistgħu jirrikjedu lil-linji tal-ajru, fuq bażi mhux diskriminatorja, biex iwettqu miżuri raġonevoli u proporzjonati, li jinkludu iżda mhumiex limitati għal:(a) rekwiżiti biex jipproteġu l-fondi mogħtija bil-quddiem lil-linji tal-ajru;(b) inizjattivi ta’ kumpens għal imbarkar miċħud;(c) rimborżi lill-passiġġieri;(d) żvelar pubbliku tal-identità ta’ trasportatur bl-ajru li attwalment ikun qiegħed jopera l-inġenju tal-ajru;(e) is-saħħa finanzjarja tal-linji tal-ajru tagħha stess;(f) assigurazzjoni rigward ir-responsabbiltà għall-korriment tal-passiġġieri; u,(g) l-istabbiliment ta’ miżuri ta’ aċċessibbiltà.2. Il-Partijiet jintrabtu li jikkonsultaw lil xulxin, fil-qafas tal-Kumitat Konġunt skont l-Artikolu 17, rigward kwistjonijiet ta’ interess għall-konsumaturi, inklużi l-miżuri ppjanati tagħhom, bil-għan li safejn huwa possibbli jinkisbu approċċi kompatibbli.ARTIKOLU 11Disponibbiltà ta’ Ajruporti u Faċilitajiet u Servizzi tal-Avjazzjoni1. Kull Parti għandha tiżgura li l-ajruporti, ir-rotot, il-kontroll tat-traffiku tal-ajru u s-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru, is-sigurtà tal-avjazzjoni, il-ground handling, u faċilitajiet u servizzi oħra relatati li huma pprovduti fit-territorju tagħha għandhom ikunu disponibbli biex jintużaw mil-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra fuq bażi mhux diskriminatorja fiż-żmien meta jsiru l-arranġamenti għall-użu.2. Safejn hu possibbli, il-Partijiet għandhom iwettqu l-miżuri kollha raġonevoli biex jiżguraw aċċess effettiv għall-faċilitajiet u s-servizzi, suġġetti għal limitazzjonijiet legali, operattivi u fiżiċi u fuq il-bażi ta’ opportunitajiet ġusti u ugwali, u t-trasparenza fir-rigward tal-proċeduri għall-ksib tal-aċċess.3. Kull Parti għandha tiżgura li l-proċeduri, il-linji gwida u r-regolamenti tagħha għall-ġestjoni tal-ispazji applikabbli għall-ajruporti fit-territorju tagħha jkunu applikati b’mod trasparenti, effettiv u mhux diskriminatorju.4. Jekk Parti temmen li l-Parti l-oħra qed tikser dan l-Artikolu, hija tista’ tinnotifika lill-Parti l-oħra dwar ir-riżultati tagħha u titlob konsultazzjoni skont il-paragrafu 4 tal-Artikolu 17 (Kumitat Konġunt).ARTIKOLU 12Tariffi għall-Ajruporti u Faċilitajiet u Servizzi tal-Avjazzjoni1. Kull Parti għandha tiżgura li t-tariffi għall-utenti li jistgħu jkunu imposti mill-awtoritajiet jew korpi kompetenti tagħha li jitolbu ħlas mingħand il-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra għall-użu tas-servizzi tan-navigazzjoini bl-ajru u l-kontroll tat-traffiku tal-ajru għandhom ikunu ġusti, raġonevoli, relatati mal-ispejjeż u mhux diskriminatorji b’mod inġust. F’kull każ, tali tariffi għandhom ikunu evalwati fuq il-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra b’termini mhux inqas favorevoli mit-termini l-aktar favorevoli disponibbli għal kwalunkwe linja tal-ajru oħra.2. Kull Parti għandha tiżgura li t-tariffi għall-utenti li jistgħu jkunu imposti mill-awtoritajiet jew korpi kompetenti tagħha li jitolbu ħlas mingħand il-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra għall-użu tal-ajruporti, is-sigurtà tal-avjazzjoni u faċilitajiet u servizzi relatati għandhom ikunu ġusti, raġonevoli, mhux diskriminatorji b’mod inġust, u mqassma b’mod ekwu fost il-kategoriji tal-utenti. Dawn it-tariffi jistgħu jirriflettu, imma mhux jaqbżu, l-ispiża sħiħa għall-awtoritajiet jew korpi kompetenti li jitolbu ħlas għall-forniment tal-faċilitajiet u s-servizzi adattati tas-sigurtà tal-ajruport u tal-avjazzjoni f’dak l-ajruport jew fis-sistema ta’ dak l-ajruport. Dawn it-tariffi jistgħu jinkludu dħul raġonevoli fuq l-assi, wara d-deprezzament. Il-faċilitajiet u s-servizzi li għalihom jintalab il-ħlas mingħand l-utenti għandhom ikunu pprovduti fuq bażi effiċjenti u ekonomika. F’kull każ, dawn it-tariffi għandhom ikunu evalwati fuq il-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra b’termini mhux inqas favorevoli mit-termini l-aktar favorevoli disponibbli għal kwalunkwe linja tal-ajru oħra fiż-żmien meta jkunu evalwati t-tariffi.3. Kull Parti għandha tinkoraġġixxi konsultazzjonijiet bejn l-awtoritajiet jew korpi kompetenti li jitolbu l-ħlas fit-territorju tagħha u l-linji tal-ajru jew il-korpi rappreżentantivi tagħhom li jużaw is-servizzi u l-faċilitajiet, u għandha tinkoraġġixxi lill-awtoritajiet jew korpi kompetenti li jitolbu l-ħlas u l-linji tal-ajru jew il-korpi rappreżentattivi tagħhom biex jiskambjaw tali informazzjoni li tista’ tkun meħtieġa biex tkun tista’ ssir analiżi preċiża dwar kemm ikunu raġonevoli t-tariffi skont il-prinċipji tal-Paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu. Kull Parti għandha tinkoraġġixxi lill-awtoritajiet kompetenti li jitolbu l-ħlas biex jagħtu lill-utenti avviż raġonevoli rigward kwalunkwe proposta ta’ bidliet fil-ħlas mill-utenti sabiex dawk l-awtoritajiet ikunu jistgħu jqisu l-fehmiet espressi mill-utenti qabel isiru l-bidliet.4. L-ebda Parti ma titqies li tkun qed tikser xi dispożizzjoni ta’ dan l-Artikolu, fil-proċeduri ta’ soluzzjoni ta’ tilwim skont l-Artikolu 21 (Soluzzjoni ta’ tilwim), sakemm:(a) ma tonqosx li tagħmel analiżi tal-ħlas jew tal-prattika, li jkun is-suġġett ta’ lment mill-Parti l-oħra, fi żmien raġonevoli; jew,(b) wara analiżi bħal din, ma tonqosx li tieħu l-passi kollha fis-setgħa tagħha sabiex tirrimedja kwalunkwe ħlas jew prattika li jkun inkonsistenti ma’ dan l-Artikolu.ARTIKOLU 13Qafas Kummerċjali1. Kull Parti għandha tippermetti opportunità ġusta u ndaqs għal-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra biex ifornu servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim.Kapaċità2. Kull Parti għandha tippermetti lil kwalunkwe linja tal-ajru tal-Parti l-oħra li tiddetermina l-frekwenza u l-kapaċità tas-servizzi tal-ajru li toffri skont dan il-Ftehim fuq il-bażi tal-kunsiderazzjonijiet kummerċjali tal-linja tal-ajru fis-suq. L-ebda Parti m’għandha unilateralment tillimita l-volum tat-traffiku, il-frekwenza jew ir-regolarità ta’ servizz, jew it-tip jew tipi tal-inġenji tal-ajru operati mil-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra, u lanqas għandha tirrikjedi l-mili ta’ skedi, programmi għal titjiriet ċarter, jew pjanijiet ta’ operazzjonijiet minn linji tal-ajru tal-Parti l-oħra, ħlief kif ikun meħtieġ minħabba raġunijet tekniċi, operattivi jew ambjentali (il-kwalità tal-arja u l-istorbju lokali) skont kundizzjonijiet uniformi konsistenti mal-Artikolu 15 tal-Konvenzjoni.Kondiviżjoni ta’ Kodiċi3. (a) Suġġett għar-rekwiżiti regolatorji normalment applikati għal tali operazzjonijiet mill-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ kull Parti, kwalunkwe linja tal-ajru tal-Parti l-oħra tista’ tagħmel arranġamenti kooperattivi għall-finijiet ta’:(i) iż-żamma tas-servizzi tal-ajru fir-rotot speċifikati permezz ta’ kondiviżjoni ta’ kodiċi (jiġifieri l-bejgħ ta’ trasport taħt il-kodiċi tagħha stess) f’titjiriet imħaddma minn kwalunkwe linja tal-ajru tal-Kanada, jew tal-Istati Membri, u/jew ta’ kwalunkwe pajjiż terz; u/jew fornitur tat-trasport tal-art (tal-art jew tal-baħar) ta’ kwalunkwe pajjiż; u/jew,(ii) il-ġarr ta’ traffiku taħt il-kodiċi ta’ kwalunkwe linja tal-ajru oħra fejn tali linja tal-ajru kienet awtorizzata mill-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ Parti biex tbiegħ it-trasport taħt il-kodiċi tagħha stess f’titjiriet imħaddma minn kwalunkwe linja tal-ajru ta’ Parti.(b) L-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ Parti jistgħu jirrikjedu lil-linji tal-ajru kollha involuti f’arranġamenti ta’ kondiviżjoni ta’ kodiċi biex ikollhom awtorità għar-rotta sottostanti adattata.(c) L-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ Parti m’għandhomx iżommu l-permess għal servizzi ta’ kondiviżjoni ta’ kodiċi identifikati fil-paragrafu (3) (a) (i) ta’ dan l-Artikolu fuq il-bażi li l-linja tal-ajru li topera l-inġenju tal-ajru m’għandhiex id-dritt li ġġorr traffiku taħt il-kodiċi ta’ linji tal-ajru oħra.(d) L-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ Parti għandhom jirrikjedu lil-linji tal-ajru kollha involuti f’tali arranġamenti ta’ kondiviżjoni ta’ kodiċi biex jiżguraw li l-passiġġieri huma informati b’mod sħiħ rigward l-identità tal-operatur u l-mod tat-trasport għal kull sezzjoni tal-vjaġġ.Servizzi tal-Ground Handling4. Kull Parti għandha tippermetti lil-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra meta joperaw fit-territorju tagħha:(a) fuq il-bażi ta’ reċiproċità, li jwettqu s-servizzi tal-ground handling tagħhom stess fit-territorju tagħha u, jekk ikunu jridu, jużaw servizzi ta’ ground handling pprovduti b’mod sħiħ jew parzjalment minn kwalunkwe aġent awtorizzat mill-awtoritajiet kompetenti biex iforni tali servizzi; u,(b) li jipprovdu servizzi ta’ ground handling lil linji tal-ajru oħra li joperaw fl-istess ajruport, meta dan ikun awtorizzat u konsistenti mal-liġijiet u r-regolamenti applikabbli.5. L-eżerċizzju tad-drittijiet stabbiliti fil-Paragrafi 4 (a) u (b) ta’ dan l-Artikolu għandu jkun suġġett biss għal limitazzjonijiet fiżiċi jew operattivi kkawżati primarjament minn kunsiderazzjonijiet ta’ sikurezza jew sigurtà tal-ajruport. Kwalunkwe restrizzjonijiet għandhom ikunu applikati b’mod uniformi u b’termini mhux inqas favorevoli mill-aktar termini favorevoli disponibbli għal kwalunkwe linja tal-ajru ta’ kwalunkwe pajjiż involut f’servizzi tal-ajru internazzjonali simili fiż-żmien meta jkunu imposti l-limitazzjonijiet.Rappreżentanti ta’ Linja tal-Ajru6. Kull Parti għandha tippermetti:(a) lil-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra, fuq il-bażi ta’ reċiproċità, li jdaħħlu u jżommu fit-territorju tagħha, ir-rappreżentanti u l-persunal kummerċjali, maniġerjali, tal-bejgħ, tekniku, operattiv, u persunal speċjalizzat ieħor tagħhom, kif meħtieġ f’rabta mas-servizzi tagħhom;(b) dawn ir-rekwiżiti rigward il-persunal, jekk ikunu jridu l-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra, jistgħu jkunu ssodisfati mill-persunal tagħhom stess jew, billi jintużaw is-servizzi ta’ kwalunkwe organizzazzjoni, kumpanija jew linja tal-ajru oħra li topera fit-territorju tagħha u hija awtorizzata biex twettaq tali servizzi għal linji tal-ajru oħra; u,(c) il-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra li jistabbilixxu uffiċċji fit-territorju tagħha għall-promozzjoni u l-bejgħ tat-trasport bl-ajru u ħidmiet relatati.7. Kull Parti għandha tirrikjedi lir-rappreżentanti u l-persunal tal-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra li jkunu suġġetti għal-liġijiet u r-regolamenti tagħha. F’konsistenza ma’ tali liġijiet u regolamenti:(a) kull Parti għandha, bl-inqas dewmien, tagħti l-awtorizzazzjonijiet tal-impjieg meħtieġa, il-viżas tal-viżitaturi u dokumenti simili oħra lir-rappreżentanti u l-persunal imsemmija fil-paragrafu 6 ta’ dan l-Artikolu; u,(b) kull Parti għandha tħaffef u tgħaġġel l-approvazzjoni ta’ kwalunkwe rekwiżit għall-awtorizzazzjonijiet tal-impjieg għall-persunal li jwettaq ċerti doveri temporanji li ma jaqbżux disgħin (90) jum.Bejgħ, Spejjeż Lokali, u Trasferiment ta’ Fondi8. Kull Parti għandha tippermetti lil-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra:(a) li jieħdu sehem fil-bejgħ ta’ trasport bl-ajru fit-territorju tagħha direttament jew, skont kif jagħżlu l-linji tal-ajru, permezz tal-aġenti tagħhom u li jbiegħu t-trasport fil-valuta tat-territorju tagħha jew, skont kif jagħżlu l-linji tal-ajru, fil-valuti li jissarfu liberament ta’ pajjiżi oħra, u kwalunkwe persuna għandha tkun libera li tixtri tali trasport fil-valuti aċċettati minn dawk il-linji tal-ajru;(b) li jħallsu għall-ispejjeż lokali, inklużi dawk għax-xiri ta’ fjuwil, fit-territorju tagħha bil-valuta lokali, skont kif jagħżlu l-linji tal-ajru, b’valuti li jissarrfu liberament; u,(c) li jsarrfu u jibagħtu barra l-pajjiż, meta jintalbu, il-fondi miksuba matul l-andament normali tal-operazzjonijiet tagħhom. It-tisrif u l-ħlas lura għandhom ikunu permessi mingħajr restrizzjonijiet jew dewmien bir-rata tal-kambju tas-suq applikabbli għal ħlasijiet attwali fid-data tas-sottomissjoni tat-talba għat-trasferiment, u m’għandhom ikunu suġġetti għal ebda tariffa ħlief it-tariffi tas-servizz normali miġbura mill-banek għal tali tranżazzjonijiet.Servizzi Intermodali9. Kull Parti għandha tippermetti lil-linji tal-ajru li joperaw:(a) servizzi li jikkombinaw il-passiġġieri, li jużaw trasport mhux bl-ajru (fuq l-art jew il-baħar) b’rabta mas-servizzi tal-ajru. Tali trasport jista’ jkun fornut mil-linji tal-ajru permezz ta’ arranġamenti ma’ trasportaturi mhux bl-ajru, jew il-linji tal-ajru jistgħu jagħżlu li jwettqu t-trasport mhux bl-ajru huma stess;(b) servizzi ta’ trasport tal-merkanzija, li jużaw mingħajr restrizzjoni f’rabta mas-servizzi tal-ajru kwalunkwe trasport (bl-art jew bil-baħar) ta’ merkanzija lejn jew minn kwalunkwe punt fit-territorji tal-Partijiet, jew f’pajjiżi terzi, inkluż, fejn ikun applikabbli, trasport lejn u mill-ajruporti kollha b’faċilitajiet doganali, u inkluż, fejn applikabbli, id-dritt ta’ trasport ta’ merkanzija f’depożitu doganali skont il-liġijiet u r-regolamenti applikabbli; l-aċċess għall-ipproċessar u l-faċilitajiet doganali tal-ajruport għall-merkanzija ttrasportata bl-art jew bl-ajru; u li jistgħu jagħżlu li jwettqu t-trasport tal-merkanzija tagħhom stess bl-art, suġġett għal-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali li jirregolaw tali trasport jew li jipprovduh permezz ta’ arranġamenti ma’ trasportaturi oħra bl-art, suġġett għal-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali li jirregolaw tali trasport, jew li jipprovduh permezz ta’ arranġamenti ma’ trasportaturi bl-art oħra, inkluż trasport bl-art operat minn linji tal-ajru ta’ kwalunkwe pajjiż ieħor; u,(c) servizzi intermodali, li joffru, bi prezz uniku, it-trasport bl-ajru u bl-art ikkombinati, sakemm il-passiġġieri u t-trasportaturi ma jkunux żgwidati dwar il-fatti li jikkonċernaw tali trasport.Prezzijiet10. Il-Partijiet għandhom jippermettu li l-prezzijiet ikunu stabbiliti liberament mil-linji tal-ajru fuq il-bażi ta’ kompetizzjoni ħielsa u ġusta.11. Il-Partijiet m’għandhomx jirrikjedu li l-prezzijiet ikunu rreġistrati mal-awtoritajiet ajrunawtiċi.12. Diskussjonijiet bejn l-awtoritajiet ajrunawtiċi jistgħu jsiru biex ikunu diskussi affarijiet bħal, imma mhux limitati għal, il-prezzijiet li jistgħu jkunu inġusti, mhux raġonevoli jew diskriminatorji.Sistemi ta’ Prenotazzjoni Kompjuterizzata13. Il-Partijiet għandhom japplikaw il-liġijiet u r-regolamenti rispettivi tagħhom relatati mal-operazzjonijiet ta’ Sistemi ta’ Prenotazzjoni Kompjuterizzata fit-territorji tagħhom fuq bażi ġusta u mhux diskriminatiorja.Franchising u Branding14. Il-linji tal-ajru ta’ kwalunkwe Parti jistgħu jipprovdu servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim, skont arranġament ta’ franchising jew branding ma’ kumpaniji, inklużi linji tal-ajru, sakemm il-linja tal-ajru li tipprovdi s-servizzi tal-ajru għandha l-awtorità tar-rotta adattata, ikunu ssodisfati l-kundizzjonijiet preskritti skont l-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali, u suġġetta għall-approvazzjoni tal-awtoritajiet ajrunawtiċi.Kiri bl-Ekwipaġġ15. Għall-finijiet tal-forniment tas-servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim, sakemm il-linja tal-ajru li tforni s-servizzi tal-ajru u l-operatur tal-inġenju tal-ajru f’tali arranġamenti jkollhom l-awtoritajiet adattati, il-linji tal-ajru tal-Partijiet jistgħu jipprovdu servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim bl-użu ta’ inġenji tal-ajru u ekwipaġġ tat-titjir fornuti minn linji tal-ajru oħra, inklużi minn pajjiżi oħra, suġġetti għall-approvazzjoni tal-awtoritajiet ajrunawtiċi. Għall-finijiet ta’ dan il-paragrafu, il-linji tal-ajru li joperaw l-inġenju tal-ajru mhumiex meħtieġa li jkollhom awtorità tar-rotta sottostanti.Titjiriet Ċarter / Mhux Skedati16. Id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 4 (Investiment), 5 (Applikazzjoni tal-Liġijiet), 6 (Sikurezza tal-Avjazzjoni), 7 (Sigurtà tal-Avjazzjoni), 8 (Dazji, Taxxi u Tariffi Doganali), 9 (Statistika), 10 (Interessi tal-Konsumaturi), 11 (Disponibbiltà ta’ Ajruporti u Faċilitajiet u Servizzi tal-Avjazzjoni), 12 (Tariffi għall-Ajruporti u Faċilitajiet u Servizzi tal-Avjazzjoni), 13 (Qafas Kummerċjali), 14 (Ambjent Kompetittiv), 15 (Ġestjoni tat-Traffiku tal-Ajru), 17 (Kumitat Konġunt) u 18 (Ambjent) ta’ dan il-Ftehim japplikaw ukoll għal ċarters u titjiriet mhux skedati oħra mħaddma minn trasportaturi bl-ajru ta’ Parti waħda lejn u mit-territorju tal-Parti l-oħra.17. Fl-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet u permessi mitluba lil trasportatur bl-ajru mal-wasla ta’ applikazzjonijiet biex jitħaddmu ċarters u titjiriet mhux skedati oħra, il-Partijiet għandhom jaġixxu bl-inqas dewmien proċedurali.ARTIKOLU 14Ambjent Kompetittiv1. Il-partijiet jagħrfu li huwa objettiv konġunt tagħhom li jkun hemm ambjent ġust u kompetittiv għat-tħaddim tas-servizzi tal-ajru. Il-Partijiet jirrikonoxxu li prattiċi kompetittivi ġusti mil-linji tal-ajru għandhom aktar probabbiltà li jseħħu meta dawn il-linji tal-ajru jaħdmu fuq bażi kummerċjali b’mod sħiħ u ma jkunux issussidjati mill-istat. Huma jirrikonoxxu li affarijiet bħal, imma mhux limitati għal, il-kundizzjonijiet li taħthom ikunu pprivatizzati l-linji tal-ajru, it-tneħħija ta’ sussidji li jfixklu l-kompetizzjoni, aċċess ekwu u mingħajr diskriminazzjoni għall-faċilitajiet u s-servizzi tal-ajruport u sistemi ta’ prenotazzjoni kompjuterizzata huma fatturi ewlenin biex jinkiseb ambjent ġust u kompetittiv.2. Jekk Parti ssib li jeżistu kundizzjonijiet fit-territorju tal-Parti l-oħra li jaffettwaw ħażin l-ambjent ġust u kompetittiv u l-operat mil-linji tal-ajru tagħha tas-servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim, hija tista’ tissottometti l-osservazzjonijiet lill-Parti l-oħra. Barra minn hekk, hija tista’ titlob laqgħa tal-Kumitat Konġunt, kif previst fl-Artikolu 17 ta’ dan il-Ftehim. Il-Partijiet jaċċettaw li l-grad safejn l-objettivi fil-Ftehim relatati ma’ ambjent kompetittiv jistgħu jiġu ppreġudikati minn sussidju jew intervent ieħor, huwa suġġett leġittimu għal diskussjoni fil-Kumitat Konġunt.3. Kwistjonijiet li jistgħu jitressqu skont dan l-Artikolu, jinkludu imma mhumiex limitati għal, l-injezzjonijiet ta’ kapital, sussidji transversali, għotjiet, garanziji, sjieda, eżenzjoni jew ħelsien mit-taxxa, ħarsien kontra l-falliment jew assigurazzjoni, minn kwalunkwe entità tal-gvern. Bla ħsara għall-paragrafu 4 ta’ dan l-Artikolu, Parti, meta tkun innotifikata minn Parti oħra, tista’ tavviċina lill-entitajiet governattivi responsabbli fit-territorju tal-Parti l-oħra, inklużi entitajiet fil-livell statali, provinċjali jew lokali, biex tiddiskuti kwistjonijiet relatati ma’ dan l-Artikolu.4. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni rispettivi tagħhom, kif jagħti xhieda il-“Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Komunitajiet Ewropej rigward l-Applikazzjoni tal-Liġijiet Kompetittivi tagħhom”, li daħal fis-seħħ fis-17 ta’ Ġunju 1999.5. Jekk, wara konsultazzjonijiet fil-Kumitat Konġunt, Parti temmen li l-kundizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 3 baqgħu jeżistu u probabbilment se jikkawżaw żvantaġġ jew dannu sinifikanti lil-linja tal-ajru jew il-linji tal-ajru tagħha, hija tista’ taġixxi. Parti tista’ taġixxi skont dan il-paragrafu mill-mument tal-istabbiliment ta’ proċeduri u kriterji mill-Kumitat Konġunt għall-eżerċizzju ta’ tali azzjoni jew sena mid-data li fiha saru disponibbli d-drittijiet skont dan il-Ftehim, skont liema jiġi l-ewwel. Kwalunkwe azzjoni mwettqa skont dan il-paragrafu għandha tkun adattata, proporzjonata u ristretta fir-rigward tal-ambitu u t-tul ta’ żmien għal dak li huwa strettament meħtieġ. Għandha tkun diretta esklużivament lejn l-entità li tibbenifika mill-kundizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 3, u għandha tkun mingħajr preġudizzju għad-dritt ta’ kwalunkwe Parti li taġixxi skont l-Artikolu 21 (Soluzzjoni ta’ Tilwim).ARTIKOLU 15Ġestjoni tat-Traffiku tal-AjruIl-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jindirizzaw is-sorveljanza tas-sikurezza u kwistjonijiet tal-politika relatati mal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru, bil-għan li jkunu ottimizzati l-effiċjenza ġenerali, it-tnaqqis tal-ispiża, u t-titjib tas-sikurezza u l-kapaċità tas-sistemi eżistenti. Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu lill-fornituri tas-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru biex ikomplu jikkollaboraw rigward l-interoperabilità biex fejn ikun possibbli jintegraw aktar is-sistemi taż-żewġ naħat, inaqqsu l-impatt ambjentali tal-avjazzjoni, u jikkondividu l-informazzjoni fejn ikun jixraq.ARTIKOLU 16Kontinwazzjoni ta’ Nomini u Awtorizzazzjonijiet1. Linja tal-ajru tal-Kanada jew ta’ Stat Membru li jkollha nomina attwali mill-gvern rispettiv tagħha skont ftehim dwar it-trasport bl-ajru mal-Kanada li ġiet issostitwita b’dan il-Ftehim, għandha titqies li hija linja tal-ajru nnominata biex twettaq servizzi tal-ajru.2. Linja tal-ajru tal-Kanada jew ta’ Stat Membru li għandha liċenzja jew awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtoritajiet ajrunawtiċi ta’ Parti li tkun valida għat-tħaddim ta’ servizzi tal-ajru fid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim għandha, sakemm tinħareġ liċenzja jew awtorizzazzjoni ġdida jew emendata skont dan il-Ftehim, tkompli tingħata l-awtoritajiet kollha previsti fil-liċenzja jew l-awtorizzazzjoni msemmija u titqies li fihom għandha l-awtorità li topera s-servizzi tal-ajru kif previst f’dan il-Ftehim.3. Xejn f’dan l-Artikolu m’għandu jżomm lil linja tal-ajru ta’ Parti mhux imsemmija fil-Paragrafi 1 jew 2 ta’ hawn fuq milli tkun innominata jew awtorizzata biex twettaq servizzi tal-ajru.ARTIKOLU 17Kumitat Konġunt1. Kumitat kompost minn rappreżentanti tal-Partijiet (minn hawn ’il quddiem imsejjaħ il-Kumitat Konġunt) huwa b’dan stabbilit.2. Il-Kumitat Konġunt għandu jidentifika u jħaffef il-kuntatti bejn awtoritajiet ajrunawtiċi u awtoritajiet kompetenti oħra rigward affarijiet koperti minn dan il-Ftehim.3. Il-Kumitat Konġunt għandu jiltaqa’ kif u meta jħoss il-ħtieġa u mill-inqas darba fis-sena. Kull Parti tista’ titlob li tissejjaħ laqgħa.4. Parti tista’ titlob ukoll laqgħa tal-Kumitat Konġunt sabiex tikkonsulta rigward kwalunkwe kwistjoni relatata mal-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim u tfittex ftehim rigward kwalunkwe tħassib imressaq mill-Parti l-oħra. Laqgħa bħal din għandha tibda fl-eqreb data possibbli, iżda mhux iktar tard minn xahrejn mid-data tal-wasla tat-talba, sakemm ma jkunx miftiehem mod ieħor bejn il-Partijiet.5. Il-Kumitat Konġunt għandu jadotta deċiżjonijiet fejn previst espressament f’dan il-Ftehim.6. Il-Kumitat Konġunt għandu jiżviluppa l-kooperazzjoni bejn il-Partijiet u jista’ jikkunsidra kwalunkwe kwistjoni relatata mal-operat jew l-implimentazzjoni ta’ dan il-Ftehim, inklużi, imma mhux limitati għal:(a) l-analiżi tal-kundizzjonijiet tas-suq li jaffettwaw is-servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim;(b) l-iskambjar ta’ informazzjoni, inklużi pariri dwar tibdiliet fil-liġi u l-linji politiċi nazzjonali, li jaffettwaw il-Ftehim;(c) il-kunsiderazzjoni ta’ oqsma potenzjali għal żvilupp ulterjuri tal-Ftehim, inkluża r-rakkomandazzjoni ta’ emendi għall-Ftehim;(d) ir-rakkomandazzjoni ta’ kundizzjonijiet, proċeduri, u emendi meħtieġa biex l-Istati Membri l-ġodda tal-Unjoni Ewropea jsiru Partijiet f’dan il-Ftehim; u,(e) id-diskussjoni ta’ kwistjonijiet relatati mal-investiment, is-sjieda u l-kontroll, u l-konferma meta jkunu ssodisfati l-kundizzjonijiet għall-ftuħ b’mod progressiv tad-drittijiet tat-traffiku kif stabbilit fl-Anness 2.7. Il-Kumitat Konġunt għandu jiżviluppa kooperazzjoni u jrawwem skambji f’livell ta’ esperti dwar inizjattivi leġiżlattivi jew regolatorji ġodda.8. Il-Kumitat Konġunt għandu jadotta, b’deċiżjoni, ir-regoli tal-proċedura tiegħu.9. Id-deċiżjonijiet kollha tal-Kumitat Konġunt għandhom isiru b’kunsens.ARTIKOLU 18Ambjent1. Il-Partijiet jagħrfu l-importanza tal-ħarsien tal-ambjent waqt l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika tal-avjazzjoni internazzjonali.2. Mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u l-obbligi tal-Partijiet skont id-dritt internazzjonali u l-Konvenzjoni, kull Parti fil-ġuriżdizzjoni sovrana tagħha stess għandha d-dritt li twettaq u tapplika l-miżuri adattati biex tindirizza l-impatti ambjentali tat-trasport bl-ajru sakemm tali miżuri jkunu applikati mingħajr distinzjoni rigward in-nazzjonalità.3. Il-Partijiet jagħrfu li l-ispejjeż u l-benefiċċji ta’ miżuri għall-ħarsien tal-ambjent għandhom jitqiesu bir-reqqa fl-iżvilupp tal-politika tal-avjazzjoni internazzjonali. Meta Parti tkun qed tikkunsidra miżuri ambjentali proposti, hija għandha tevalwa l-possibbiltà ta’ effetti ħżiena fuq l-eżerċizzju tad-drittijiet li hemm f’dan il-Ftehim, u, jekk tali miżuri jkunu adottati, hija għandha tieħu l-passi adattati sabiex jittaffew tali effetti ħżiena.4. Il-Partijiet jagħrfu l-importanza li jaħdmu flimkien, u fil-qafas ta’ diskussjonijiet multilaterali, li jikkunsidraw l-effetti tal-avjazzjoni fuq l-ambjent u l-ekonomija, u li jiżguraw li kwalunkwe miżura ta’ mitigazzjoni tkun konsistenti b’mod sħiħ mal-objettivi ta’ dan il-Ftehim.5. Meta jiġu stabbiliti miżuri ambjentali, l-istandards ambjentali għall-avjazzjoni adottati mill-Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Avjazzjoni Ċivili fl-Annessi għall-Konvenzjoni għandhom ikunu segwiti ħlief fejn ġew irreġistrati differenzi.6. Il-Partijiet se jirsistu biex jikkonsultaw lil xulxin rigward l-affarijiet relatati mal-ambjent, inkluż dwar il-miżuri ppjanati li potenzjalment jista’ jkollhom effett sinifikanti fuq is-servizzi tal-ajru internazzjonali koperti minn dan il-Ftehim, bil-għan li safejn hu possibbli jiksbu approċċi kompatibbli. Il-konsultazzjonijiet għandhom jibdew fi żmien 30 jum mill-wasla ta’ tali talba, jew kwalunkwe perjodu ieħor ta’ żmien li jkun iddeterminat miż-żewġ naħat.ARTIKOLU 19Kwistjonijiet Industrijali1. Il-Partijiet jagħrfu l-importanza li jiġu kkunsidrati l-effetti ta’ dan il-Ftehim fuq il-ħaddiema, l-impjiegi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol.2. Kwalunkwe Parti tista’ titlob laqgħa tal-Kumitat Konġunt skont l-Artikolu 17 sabiex ikunu diskussi l-kwistjonijiet industrijali msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu.ARTIKOLU 20Kooperazzjoni InternazzjonaliIl-Partijiet jistgħu jressqu quddiem il-Kumitat Konġunt skont l-Artikolu 17, kwistjonijiet relatati ma’:(a) organizzazzjonijiet tat-trasport bl-ajru u organizzazzjonijiet internazzjonali;(b) żviluppi potenzjali fir-relazzjonijiet bejn il-Partijiet u pajjiżi oħra fit-trasport bl-ajru; u,(c) xejriet fl-arranġamenti bilaterali jew multilateraliinklużi, fejn hu possibbli, proposti dwar l-iżvilupp ta’ pożizzjonijiet ikkordinati f’dawn l-oqsma.ARTIKOLU 21Soluzzjoni ta’ tilwim1. Jekk tinqala’ tilwima bejn il-Partijiet relatata mal-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim, huma għandhom fl-ewwel lok jippruvaw jilħqu ftehim permezz ta’ konsultazzjonijiet formali fi ħdan il-Kumitat Konġunt. Tali konsultazzjonijiet formali għandhom jibdew mill-aktar fis u minkejja l-paragrafu 4 tal-Artikolu 17, f’perjodu ta’ mhux aktar minn 30 jum mid-data tal-wasla għand Parti tat-talba bil-miktub magħmula mill-Parti l-oħra, li tirreferi għal dan l-Artikolu, sakemm ma jkunx deċiż mod ieħor mill-Partijiet.2. Jekk ma tintlaħaqx soluzzjoni għal tilwima fi żmien 60 jum mill-wasla tat-talba għal konsultazzjonijiet formali, it-tilwima tista’ tiġi rrinvjata lil persuna jew korp għal deċiżjoni bil-kunsens tal-Partijiet. Jekk il-Partijiet ma jaqblux dwar dan, it-tilwima għandha, fuq talba ta’ waħda mill-Partijiet, tkun sottomessa għal arbitraġġ minn tribunal ta’ tliet arbitri skont il-proċeduri stabbiliti hawn taħt.3. Fi żmien 30 jum mill-wasla ta’ talba għal arbitraġġ, kull Parti fit-tilwima għandha tinnomina arbitru indipendenti. It-tielet arbitru għandu jinħatar fi żmien 45 jum oħra bi ftehim bejn iż-żewġ arbitri nnominati mill-Partijiet. Jekk xi waħda mill-Partijiet tonqos milli taħtar arbitru fiż-żmien speċifikat, jew jekk it-tielet arbitru ma jinħatarx fil-perjodu speċifikat, il-President tal-Kunsill tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Avjazzjoni Ċivili jista’ jintalab minn waħda mill-Partijiet sabiex jaħtar arbitru jew arbitri skont il-każ. Jekk il-President ikun tal-istess nazzjonalità bħal waħda mill-Partijiet, il-Viċi President l-iktar anzjan li ma jkunx skwalifikat għal dik ir-raġuni għandu jagħmel il-ħatra. Fil-każijiet kollha, it-tielet arbitru għandu jkun ċittadin ta’ Stat terz, għandu jaġixxi bħala l-President tat-Tribunal u għandu jiddetermina l-post fejn għandu jsir l-arbitraġġ.4. It-Tribunal għandu jistabbilixxi r-regoli ta’ proċedura tiegħu stess u l-iskeda tal-proċedimenti.5. Fuq talba ta’ Parti, it-Tribunal jista’ jordna lill-Parti l-oħra fit-tilwima sabiex timplimenta miżuri interim ta’ rimedju sad-deċiżjoni finali tat-Tribunal.6. It-Tribunal għandu jipprova jagħti deċiżjoni bil-miktub fi żmien 180 jum mill-wasla tat-talba għal arbitraġġ. Għandha tipprevali d-deċiżjoni tal-maġġoranza tat-Tribunal.7. Jekk it-Tribunal jiddetermina li kien hemm ksur ta’ dan il-Ftehim u l-Parti responsabbli ma tirrimedjax dan il-ksur, jew ma tilħaqx qbil mal-Parti l-oħra dwar soluzzjoni sodisfaċenti għat-tnejn fi żmien 30 jum min-notifika tad-deċiżjoni tat-Tribunal, il-Parti l-oħra tista’ tissospendi l-applikazzjoni ta’ benefiċċji ekwivalenti li joħorġu minn dan il-Ftehim sakemm tinstab soluzzjoni għat-tilwima.8. L-ispejjeż tat-Tribunal għandhom ikunu kondiviżi b’mod indaqs bejn il-Partijiet fit-tilwima.9. Għall-finijiet ta’ dan l-Artikolu, il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri għandhom jaġixxu flimkien.ARTIKOLU 22EmendiKwalunkwe emenda għal dan il-Ftehim, iddeterminata b’mod konġunt mill-Partijiet, li tista’ tkun riżultat ta’ konsultazzjonijiet li jsiru f’konformità mal-Artikolu 17 (Kumitat Konġunt) ta’ dan il-Ftehim, għandha tidħol fis-seħħ skont it-termini stabbiliti fl-Artikolu 23 (Dħul fis-Seħħ u Applikazzjoni Provviżorja).ARTIKOLU 23Dħul fis-Seħħ u Applikazzjoni Provviżorja1. Dan il-Ftehim jew kwalunkwe emenda għal dan il-Ftehim għandhom jidħlu fis-seħħ xahar wara d-data tal-aħħar nota diplomatika fejn il-Partijiet jikkonfermaw li tlestew il-proċeduri kollha meħtieġa għad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim. Għall-finijiet ta’ dan l-iskambju, il-Kanada għandha tibgħat lill-Komunità Ewropea n-nota diplomatika lill-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, u l-Komunità Ewropea għandha tibgħat lill-Kanada n-noti diplomatiċi mill-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha.2. Minkejja l-Paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, il-Partijiet jaqblu li japplikaw provviżorjament dan il-Ftehim mill-ewwel jum tax-xahar li jiġi wara d-data tal-aħħar nota li biha l-Partijiet ikunu nnotifikaw lil xulxin dwar it-tlestija tal-proċeduri meħtieġa biex dan il-Ftehim ikun applikat provviżorjament.ARTIKOLU 24TerminazzjoniKull waħda mill-Partijiet tista’, fi kwalunkwe żmien, wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, tagħti avviż bil-miktub permezz ta’ mezzi diplomatiċi lill-Parti l-oħra dwar id-deċiżjoni tagħha li ttemm dan il-Ftehim. Tali avviż għandu jintbagħat b’mod simultanju lill-Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Avjazzjoni Ċivili u s-Segretarjat tan-Nazzjonijiet Uniti. Dan il-Ftehim għandu jintemm sena wara d-data tal-wasla tal-avviż għand il-Parti l-oħra, sakemm l-avviż tat-teminazzjoni ma jkunx irtirat bi qbil bejn iż-żewġ naħat qabel it-tmiem ta’ dan il-perjodu. Fin-nuqqas ta’ konferma tal-wasla għand il-Parti l-oħra, l-avviż għandu jitqies li jkun wasal erbatax-il (14-il) jum wara l-wasla tal-avviż għand l-Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Avjazzjoni Ċivili u s-Segretarjat tan-Nazzjonijiet Uniti.ARTIKOLU 25Reġistrazzjoni tal-FtehimDan il-Ftehim u kwalunkwe emenda għalih għandhom ikunu rreġistrati mal-Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Avjazzjoni Ċivili u s-Segretarjat tan-Nazzjonijiet Uniti mad-dħul fis-seħħ.ARTIKOLU 26Konvenzjonijiet MultilateraliJekk konvenzjoni multilaterali tidħol fis-seħħ fir-rigward tal-Partijiet, jistgħu jsiru konsultazzjonijiet fil-qafas tal-Kumitat Konġunt skont l-Artikolu 17 ta’ dan il-Ftehim bil-għan li jkun stabbilit safejn dan il-Ftehim ikun ser jiġi affettwat mid-dispożizzjonijiet tal-konvenzjoni multilaterali.ARTIKOLU 27Relazzjoni ma’ Ftehimiet Oħrajn1. Jekk il-Partijiet isiru partijiet għal xi ftehim multilaterali, jew japprovaw deċiżjoni adottata mill-Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Avjazzjoni Ċivili jew minn xi organizzazzjoni internazzjonali oħra, li tindirizza suġġetti koperti minn dan il-Ftehim, huma għandhom jikkonsultaw fi ħdan il-Kumitat Konġunt sabiex ikun stabbilit jekk dan il-Ftehim għandux jiġi rrivedut sabiex jiġu kkunsidrati tali żviluppi.2. Waqt il-perjodu tal-applikazzjoni provviżorja skont il-paragrafu 2 tal-Artikolu 23 (Dħul fis-Seħħ u Applikazzjoni Provviżorja) tal-Ftehim, il-ftehimiet bilaterali fis-seħħ elenkati fl-Anness 3 għandhom ikunu sospiżi ħlief safejn previst fl-Anness 2. Mad-dħul fis-seħħ skont il-paragrafu 1 tal-Artikolu 23 ta’ dan il-Ftehim, dan il-Ftehim għandu jieħu post id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-ftehimiet bilaterali fis-seħħ elenkati fl-Anness 3 ħlief safejn previst fl-Anness 2.BĦALA XHIEDA TA’ DAN, is-sottoskritti, debitament awtorizzati għal dan il-għan mill-Gvernijiet rispettivi tagħhom, iffirmaw dan il-Ftehim.MAGĦMUL f’żewġ kopji, fi ……………….. fi ………….. jum ta’ ……….. , 200 … bil-linġwa Bulgara, Ċeka, Daniża, Estonjana, Finlandiża, Franċiża, Ġermaniża, Griega, Ingliża, Latvjana, Litwana, Maltija, Olandiża, Pollakka, Portugiża, Rumena, Slovakka, Slovena, Spanjola, Taljana, Ungeriża u Żvediża, b’kull verżjoni awtentika ndaqs.ANNESS 1SKEDA TAR-ROTOT1. Għall-finijiet tal-paragrafu 1 (c) tal-Artikolu 2 ta’ dan il-Ftehim, kull Parti għandha tippermetti lil-linji tal-ajru tal-Parti l-oħra li jipprovdu trasport fuq ir-rotot speċifikati hawn taħt:(a) Għal-linji tal-ajru tal-Kanada:Punti Wara – Punti fil-Kanada – Punti Intermedji – Punti ġewwa u fi ħdan l-Istati Membri – Punti Lil Hinn(b) Għal-linji tal-ajru tal-Komunità Ewropea:Punti Wara – Punti fl-Istati Membri – Punti Intermedji – Punti ġewwa u fi ħdan il-Kanada – Punti Lil Hinn2. Linji tal-ajru ta’ Parti jistgħu fir-rigward ta’ kwalunkwe titjira jew it-titjiriet kollha u meta jagħżlu huma:(a) joperaw titjiriet f’xi waħda jew fiż-żewġ direzzjonijiet;(b) jikkombinaw numri ta’ titjiriet differenti fi ħdan operazzjoni waħda ta’ inġenju tal-ajru;(c) iservu punti wara, intermedji u lil hinn u punti fit-territorju ta’ kwalunkwe Parti u fi kwalunkwe kombinament jew ordni;(d) iħallu barra waqfiet fi kwalunkwe punt jew punti;(e) jittrasferixxu traffiku minn kwalunkwe inġenju tal-ajru tagħhom għal kwalunkwe inġenju tal-ajru ieħor tagħhom mingħajr ebda limitazzjoni fir-rigward ta’ tibdil fit-tip jew l-għadd tal-inġenji tal-ajru operati fi kwalunkwe punt;(f) iservu punti wara kwalunkwe punt fit-territorju ta’ dik il-Parti b’tibdil jew mingħajr tibdil ta’ inġenji tal-ajru jew in-numru tat-titjira u jżommu u jirreklamaw tali servizzi lill-pubbliku bħala servizzi diretti (through services);(g) jagħmlu waqfiet skedati qosra fi kwalunkwe punt kemm fit-territorju, kif ukoll barra mit-territorju, ta’ xi waħda mill-Partijiet;(h) iġorru traffiku fi tranżitu f’punti intermedji u f’punti fit-territorju tal-Parti l-oħra;(i) jikkombinaw flimkien traffiku fuq l-istess inġenju tal-ajru irrispettivament minn fejn joriġina tali traffiku; u(j) jipprovdu servizz permezz ta’ kondiviżjoni ta’ kodiċi f’konformità mal-Paragrafu 3 tal-Artikolu 13 (Qafas Kummerċjali) ta’ dan il-Ftehim;mingħajr limitazzjoni direzzjonali jew ġeografika u mingħajr telf ta’ xi dritt li jġorru traffiku b’mod ieħor permissibbli skont dan il-Ftehim.ANNESS 2ARRANĠAMENTI GĦAD-DISPONIBBILTÀ TAD-DRITTIJIETTAQSIMA 1Sjieda u Kontroll tal-Linji tal-Ajru taż-żewġ Partijiet1. Minkejja l-Artikolu 4 (Investiment), għandha tkun permessa s-sjieda ta’ linji tal-ajru ta’ Parti minn ċittadini tal-Partijiet l-oħra kollha, fuq il-bażi tar-reċiproċità, sal-punt permess mil-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali tal-Kanada rigward l-investiment barrani fil-linji tal-ajru.2. Minkejja l-paragrafu 2 (c) tal-Artikolu 3 (Nomina, Awtorizzazzjoni u Revoka) u l-Artikolu 4 (Investiment) tal-Ftehim, id-dispożizzjoni li ġejja għandha tapplika fir-rigward ta’ sjieda u kontroll fuq il-linji tal-ajru minflok il-paragrafu 2 (c) tal-Artikolu 3 (Nomina, Awtorizzazzjoni u Revoka) sakemm il-liġijiet u r-regolamenti msemmija fil-paragrafu 2 (c) u (d) tat-Taqsima 2 ta’ dan l-Anness jiddettaw mod ieħor:“fil-każ ta’ linja tal-ajru tal-Kanada, is-sjieda sostantiva u l-kontroll effettiv fir-rigward ta’ dik il-linja tal-ajru jkunu f’idejn ċittadini tal-Kanada, il-linja tal-ajru hija lliċenzjata bħala linja tal-ajru Kanadiża, u l-linja tal-ajru għandha l-post prinċipali tan-negozju tagħha fil-Kanada; fil-każ ta’ linja tal-ajru ta’ Stat Membru, is-sjieda sostantiva u l-kontroll effettiv tal-linja tal-ajru jkunu f’idejn iċ-ċittadini tal-Istati Membri, l-Iżlanda, Liechtenstein, in-Norveġja jew l-Iżvizzera, il-linja tal-ajru hija lliċenzjata bħala linja tal-ajru Komunitarja, u l-linja tal-ajru jkollha l-post prinċipali tan-negozju tagħha fi Stat Membru”.TAQSIMA 2Disponibbiltà Progressiva tad-Drittijiet tat-Traffiku1. Meta jeżerċitaw id-drittijiet tat-traffiku stabbiliti fil-paragrafu 2 ta’ din it-Taqsima, il-linji tal-ajru tal-Partijiet għandhom igawdu l-flessibbiltajiet operattivi permessi fil-paragrafu 2 tal-Anness 1.2. Minkejja d-drittijiet tat-traffiku stabbiliti fl-Anness 1 ta’ dan il-Ftehim:(a) meta l-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali taż-żewġ Partijiet jippermettu ċittadini tal-Parti l-oħra li jkollhom is-sjieda u l-kontroll sa total ta’ 25 fil-mija tad-drittijiet tal-voti tal-linji tal-ajru tagħhom, għandhom japplikaw id-drittijiet li ġejjin:(i) għal servizzi ta’ kombinament ta’ passiġġieri u servizzi ta’ merkanzija biss, għal-linji tal-ajru Kanadiżi, id-dritt li jipprovdu trasport internazzjonali bejn kwalunkwe Punt fil-Kanada u kwalunkwe Punt fl-Istati Membri; għal linji tal-ajru Komunitarji, id-dritt li jipprovdu servizzi tal-ajru bejn kwalunkwe Punt fl-Istati Membri u kwalunkwe Punt fil-Kanada. Barra minn hekk, għal servizzi ta’ kombinament ta’ passiġġieri u servizzi ta’ merkanzija biss, għal-linji tal-ajru ta’ Parti, id-dritt li jipprovdu trasport internazzjonali lejn u minn Punti f’pajjiżi terzi permezz ta’ kwalunkwe punt fit-territorju ta’ dik il-Parti b’tibdil jew mingħajr tibdil ta’ inġenji tal-ajru jew in-numru tat-titjira u jżommu u jirreklamaw tali servizzi lill-pubbliku bħala servizzi diretti (through services);(ii) għal servizzi ta’ merkanzija biss, għal-linji tal-ajru taż-żewġ Partijiet, id-dritt li jipprovdu trasport internazzjonali bejn it-territorju tal-Parti l-oħra u punti f’pajjiżi terzi flimkien ma’ servizzi bejn punti fit-territorju tagħha u punti fit-territorju tal-Parti l-oħra;(iii) għal servizzi ta’ kombinament ta’ passiġġieri u servizzi ta’ merkanzija biss, għal-linji tal-ajru taż-żewġ Partijiet, id-drittijiet operattivi li huma previsti fi ftehimiet bilaterali tat-trasport bl-ajru fis-seħħ bejn il-Kanada u l-Istati Membri individwali, kif speċifikat fit-Taqsima 1 tal-Anness 3, u d-drittijiet operattivi fl-arranġamenti li kienu applikati bejn il-Kanada u l-Istati Membri individwali, kif speċifikat fit-Taqsima 2 tal-Anness 3. Fl-ambitu tad-drittijiet lil hinn mill-ħames libertà speċifikati f’dan is-subparagrafu, il-limitazzjonijiet kollha għajr il-limitazzjonijiet ġeografiċi, limitazzjonijiet rigward l-għadd tal-punti u limitazzjonijiet tal-frekwenza speċifikati m’għandhomx japplikaw aktar; u,(iv) għal ċertezza akbar, id-drittijiet stipulati fis-subparagrafu (i) u (ii) ta’ hawn fuq, għandhom ikunu disponibbli meta l-ebda ftehim jew arranġament bilaterali ma kien jeżisiti fil-mument meta ġie ffirmat dan il-Ftehim, jew meta d-drittijiet fi ftehim li kienu disponibbli immedjatament qabel l-iffirmar ta’ dan il-Ftehim mhumiex liberali daqs id-drittijiet li hemm fis-subparagrafu (i) u (ii) ta’ hawn fuq.(b) meta l-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali taż-żewġ Partijiet jippermettu liċ-ċittadini tal-Parti l-oħra li jkollhom sjieda u kontroll sa total ta’ 49 fil-mija tad-drittijiet tal-voti tal-linji tal-ajru tagħhom, għandhom japplikaw id-drittijiet addizzjonali għas-subparagrafu 2 (a) li ġejjin:(i) għal servizzi ta’ kombinament ta’ passiġġieri, għal-linji tal-ajru taż-żewġ Partijiet, id-drittijiet tal-ħames libertà għandhom ikunu disponibbli fi kwalunkwe Punt Intermedju, u għal-linji tal-ajru Kanadiżi, bejn kwalunkwe Punt fl-Istati Membri u kwalunkwe Punt ieħor fl-Istati Membri, sakemm fil-każ tal-linji tal-ajru Kanadiżi is-servizz jinkludi Punt fil-Kanada, u fil-każ tal-linji tal-ajru Komunitarji, is-servizz jinkludi Punt fi kwalunkwe Stat Membru;(ii) għal servizzi ta’ kombinament ta’ passiġġieri, għal-linji tal-ajru tal-Kanada, id-drittijiet tal-ħames libertà għandhom ikunu disponibbli bejn kwalunkwe Punt fl-Istati Membri u kwalunkwe Punt fil-Marokk, l-Iżvizzera, iż-Żona Ekonomika Ewropea, u membri oħra taż-Żona Komuni Ewropea għall-Avjazzjoni; u,(iii) għal servizzi ta’ merkanzija biss, għal-linji tal-ajru ta’ Parti, id-dritt li jipprovdu trasport internazzjonali bejn Punti fit-territorju tal-Parti l-oħra u punti f’pajjiżi terzi mingħajr il-ħtieġa li jservu Punt fit-territorju ta’ dik il-Parti.(c) meta l-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali taż-żewġ Partijiet jippermettu ċittadini tal-Parti l-oħra li jistabbilixxu linja tal-ajru fit-territorju tagħha għal servizzi tal-ajru nazzjonali u internazzjonali, u skont il-Paragrafi 5, 6 (e) u 9 tal-Artikolu 17 (Kumitat Konġunt) ta’ dan il-Ftehim, id-drittijiet tal-voti tal-linji tal-ajru tagħhom, għandhom japplikaw id-drittijiet addizzjonali għas-subparagrafu 2 (a) u (b) li ġejjin:(i) għal servizzi ta’ kombinament ta’ passiġġieri għal-linji tal-ajru taż-żewġ Partijiet, id-drittijiet tal-ħames libertà għandhom ikunu disponibbli għal kwalunkwe Punt Lil Hinn mingħajr limitazzjonijiet tal-frekwenza.(d) meta l-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali taż-żewġ Partijiet jippermettu s-sjieda u l-kontroll sħiħ tal-linji tal-ajru tagħhom minn ċittadini tal-Parti l-oħra u ż-żewġ Partijiet jippermettu l-applikazzjoni sħiħa tal-Anness 1, skont il-Paragrafi 5, 6 (e) u 9 tal-Artikolu 17 (Kumitat Konġunt) ta’ dan il-Ftehim u skont konferma mill-Partijiet permezz tal-proċeduri rispettivi tagħhom, id-dispożizzjonijiet tal-Anness 2 ta’ hawn fuq m’għandhomx japplikaw aktar u għandu jidħol fis-seħħ l-Anness 1.ANNESS 3FTEHIMIET BILATERALI BEJNIL-KANADA U L-ISTATI MEMBRI TAL-KOMUNITÀ EWROPEA1. Kif previst fl-Artikolu XXX ta’ dan il-Ftehim, il-ftehimiet bilaterali li ġejjin, kemm jekk daħlu fis-seħħ kif ukoll jekk le, bejn il-Kanada u l-Istati Membri għandhom ikunu sospiżi jew mibdula minn dan il-Ftehim:(a) Ir-Repubblika tal-Awstrija : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern Federali Awstrijak dwar it-Trasport bl-Ajru , iffirmat fit-22 ta’ Ġunju 1993;(b) Ir-Renju tal-Belġju : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tal-Belġju dwar it-Trasport bl-Ajru , iffirmat fit-13 ta’ Mejju 1986; PROTOKOLL Biex jemenda l-Ftehim bejn l-Gvern tal-Belġju u l-Gvern tal-Kanada dwar it-Trasport bl-Ajru, inizjalat ad referendum fit-23 ta’ Mejju 2000;(c) Ir-Repubblika tal-Bulgarija : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika tal-Bulgarija dwar it-Trasport bl-Ajru, inizjalat ad referendum fit-12 ta’ April 1991, ad referendum ;(d) Ir-Repubblika Ċeka : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika Ċeka dwar it-Trasport bl-Ajru, iffirmat fit-13 ta’ Marzu 1996; Skambju ta’ Noti li jemendaw il-Ftehim, inizjalat ad referendum fit-28 ta’ Ġunju 2004;(e) Ir-Renju tad-Danimarka : Ftehim bejn il-Kanada u d-Danimarka dwar is-Servizzi tal-Ajru bejn iż-Żewġ Pajjiżi ffirmat fit-13 ta’ Diċembru, 1949. Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Renju tad-Danimarka dwar it-Trasport bl-Ajru, inizjalat ad referendum fis-17 ta’ Frar 1989;(f) Ir-Repubblika tal-Finlandja : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tal-Finlandja dwar Servizzi tal-Ajru Bejn u Lil Hinn mit-Territorji Rispettivi Tagħhom, iffirmat fit-28 ta’ Mejju 1990. Skambju ta’ Noti li jikkostitwixxu Ftehim li jemenda l-Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tal-Finlandja dwar is-Servizzi tal-Ajru Bejn u Lil Hinn mit-Territorji Rispettivi Tagħhom , magħmul f’Ħelsinki fit-28 ta’ Mejju 1990; iffirmat fl-1 ta’ Ottubru 1999;(g) Ir-Repubblika Franċiża : Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika Franċiża , iffirmat fil-15 ta’ Ġunju 1976. Skambju ta’ Noti li jemendaw il-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru , iffirmat f’Pariġi fil-15 ta’ Ġunju 1976, iffirmat fil-21 ta’ Diċembru 1982;(h) Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja : Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja , iffirmat fil-26 ta’ Marzu 1973; Skambju ta’ Noti bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja li jemendaw il-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru iffirmat f’Ottawa fis-26 ta’ Marzu 1973, magħmul fl-20 ta’ Jannar 1983; Emendi għall-Ftehim inizjalati ad referendum fid-9 ta’ Lulju 1993 u Emendi għall-Ftehim, inizjalati ad referendum fl-24 ta’ Ottubru 1996.(i) Ir-Repubblika Ellenika : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika Ellenika dwar Servizzi tal-Ajru Kummerċjali Skedati , iffirmat fl-20 ta’ Awwissu 1984; Skambju ta’ Noti li jikkostitwixxu Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika Ellenika li jemenda l-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru , magħmul f’Toronto fl-20 ta’ Awwissu 1984, iffirmat fit-23 ta’ Ġunju 1995;(h) Ir-Repubblika tal-Ungerija : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika tal-Ungerija dwar it-Trasport bl-Ajru, iffirmat fis-7 ta’ Diċembru 1998;(i) L-Irlanda : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tal-Irlanda dwar it-Trasport bl-Ajru, iffirmat fis-27 ta’ April 2007, fis-seħħ b’mod provviżorju; Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Irlanda dwar Servizzi tal-Ajru bejn iż-żewġ pajjiżi, iffirmat fit-8 ta’ Awwissu 1947; Skambju ta’ Noti (id-19 ta’ April u l-31 ta’ Mejju 1948) bejn il-Kanada u l-Irlanda li jemendaw il-Ftehim dwar is-Servizzi tal-Ajru bejn iż-żewġ pajjiżi , iffirmat fil-31 ta’ Mejju 1948; Skambju ta’ Noti bejn il-Kanada u l-Irlanda li jikkostitwixxu Ftehim li jemenda l-Anness għall-Ftehim tal-Ajru tat-8 ta’ Awwissu 1947, iffirmat fid-9 ta’ Lulju 1951. Skambju ta’ Noti bejn il-Kanada u l-Irlanda li jimmodifikaw il-Ftehim tal-Ajru tat-8 ta’ Awwissu 1947 bejn iż-żewġ pajjiżi, iffirmat fit-23 ta’ Diċembru 1957;(j) Ir-Repubblika Taljana : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tal-Italja dwar it-Trasport bl-Ajru , magħmul fis-16 ta’ Mejju 2002 ad referendum ; Ftehim bejn il-Kanada u l-Italja dwar Servizzi tal-Ajru , iffirmat fit-13 ta’ April 1962; Skambju ta’ Noti bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika tal-Italja li jikkostitwixxi Ftehim li jemenda l-Ftehim għal Servizzi tal-Ajru kif speċifikat fil-Minuta Miftiehma tat-28 ta’ April 1972, iffirmat fit-28 ta’ Awwissu 1972.(k) Ir-Renju tal-Olanda: Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Renju tal-Olanda dwar it-Trasport bl-Ajru , iffirmat fit-2 ta’ Ġunju 1989;(l) Ir-Repubblika tal-Polonja : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika tal-Polonja dwar it-Trasport bl-Ajru , inizjalat ad referendum fil-5 ta’ April 2001; Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn ir-Repubblika tal-Poplu Pollakk u l-Gvern tal-Kanada , magħmul fl-14 ta’ Mejju 1976;(m) Il-Repubblika Portugiża : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tal-Portugall dwar it-Trasport bl-Ajru , inizjalat ad referendum fit-8 ta’ Ġunju 2006; Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tal-Portugall dwar it-Trasport bl-Ajru , iffirmat fl-10 ta’ April 1987;(n) Ir-Rumanija : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Repubblika Soċjalista tar-Rumanija dwar it-Trasport Ċivili bl-Ajru , iffirmat fis-27 ta’ Ottubru 1983; Skambju ta’ Noti bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Rumanija li jemenda l-Ftehim, iffirmat fil-31 ta’ Mejju 1999 u t-12 ta’ Lulju 1999;(o) Ir-Renju ta’ Spanja : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern ta’ Spanja dwar it-Trasport bl-Ajru , iffirmat fil-15 ta’ Settembru 1988;(p) Ir-Renju tal-Iżvezja : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tal-Iżvezja dwar is-Servizzi tal-Ajru bejn it-Territorji Kanadiżi u Żvediżi , iffirmat fis-27 ta’ Ġunju 1947. Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Renju tal-Iżvezja dwar it-Trasport bl-Ajru , magħmul fis-17 ta’ Frar 1989, ad referendum ; u,(q) Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq : Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq Rigward is-Servizzi tal-Ajru , inizjalat ad referendum fit-12 ta’ April 2006; Ftehim bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Gvern tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq Rigward is-Servizzi tal-Ajru , iffirmat fit-22 ta’ Ġunju 1988.2. Minkejja l-Artikolu 1 ta’ dan l-Anness, għaż-żoni li m’humiex inklużi fid-definizzjoni ta’ “territorju” fl-Artikolu 1 ta’ dan il-Ftehim, il-ftehimiet fil-Paragrafi (e) Ir-Renju tad-Danimarka, (g) Ir-Repubblika Franċiża, (k) Ir-Renju tal-Olanda, u (q) Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq għandhom ikomplu japplikaw, skont it-termini tagħhom.DOKUMENT MEHMUŻ 2MEMORANDUM TA’ KONSULTAZZJONI1. Id-delegazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-Kanada u lill-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha ħadu sehem f’erba’ sensiliet ta’ negozjati, li saru bejn Novembru tal-2007 u Settembru tal-2008, rigward Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru komprensiv. Listi tad-Delegazzjonijiet jinsabu mehmuża bħala Appendiċi A.2. Id-diskussjonijiet saru f’atmosfera kordjali u kostruttiva, li tirrifletti r-relazzjonijiet eċċellenti bejn il-Kanada u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha.3. Id-delegazzjonijiet ikkonkludew in-negozjati fil-livell ta’ uffiċjali dwar Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn il-Gvern tal-Kanada u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha (“il-Ftehim”), li t-test tagħha kien inizjalat u huwa mehmuż bħala l-Appendiċi B għal dan il-Memorandum. Iż-żewġ Delegazzjonijiet għarfu li l-att ta’ inizjalar tat-test jirrappreżenta biss l-għeluq tan-negozjati fuq kwistjonijiet sostantivi u ma jindikax li t-test huwa adottat jew awtentifikat, u se jibqa’ miftuħ għal bidliet lingwistiċi jew testwali meħtieġa qabel l-iffirmar biex jiddeskrivi b’mod preċiż l-obbligi miftiehma mill-Partijiet f’dan il-Ftehim.4. Id-delegazzjonijiet qablu li jissottomettu l-Ftehim lill-awtoritajiet rispettivi tagħhom bir-rakkomandazzjoni li l-Partijiet jadottaw il-Ftehim mehmuż, suġġett għall-aġġustamenti meħtieġa minħabba raġunijiet legali, lingwistiċi jew testwali, bħala awtentiku u definittiv bl-iffirmar u biex idaħħluh fis-seħħ skont ir-rekwiżiti legali rispettivi tagħhom. Id-Delegazzjonijiet ikkonfermaw li mal-iffirmar, il-Ftehim fl-intier tiegħu, se jkun applikat amministrattivament. Qabel l-iffirmar, il-Kanada u l-Istati Membri jistgħu, fid-diskrezzjoni tagħhom, ipoġġu d-drittijiet kollha stabbiliti fil-Ftehim disponibbli amministrattivament għal xulxin. Bil-għan li titlesta r-ratifika u d-dħul fis-seħħ definittiv malajr kemm jista’ jkun, id-Delegazzjoni Kanadiża ntrabtet li tipprovdi lid-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea verżjoni bil-lingwa Franċiża tal-Ftehim għall-analiżi tagħha. Bl-istess mod, id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea ntrabtet li tipprovdi lid-delegazzjoni Kanadiża b’testi bil-lingwi uffiċjali kollha tal-Komunità Ewropea għal analiżi.1. NOMINA5. Fir-rigward tal-Artikolu 3 kif ukoll tal-Artikolu 16, id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea indikat li mhux se ssir nomina diplomatika formali tal-linji tal-ajru mill-awtoritajiet tal-Istati Membri tal-UE. Id-delegazzjonijiet qablu li l-liċenzji jew forom oħra ta’ awtorizzazzjoni maħruġa minn kull waħda mill-Partijiet lil-linji tal-ajru tagħha jikkostitwixxu nomina għall-finijiet ta’ dan il-Ftehim.6. Id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea qablet li, jekk il-Kanada ssir pajjiż membru ta’ suq tat-trasport tal-ajru uniku bbażat fuq regoli komuni ta’ sikureza u liċenzjar aċċettabbli għall-Kanada u komparabbli mad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha jagħtu lill-Kanada d-dritt ta’ nomina reċiproka li jippermetti lill-Kanada li tinnomina linji tal-ajru tal-imsieħba tagħha, meta dawk l-imsieħba jipprovdu trattament reċiproku lil-linji tal-ajru tal-Komunità Ewropea għall-fini ta’ nomina, u jippermettu n-nomina tal-linji tal-ajru tal-Kanada mill-imsieħba tal-Kanada biex joperaw is-servizzi tal-ajru skont il-ftehimiet tat-trasport bl-ajru rispettivi tagħhom mal-Komunità Ewropea u/jew l-Istati Membri.2. INVESTIMENT, SJIEDA, U KONTROLL TAL-LINJI TAL-AJRU7. Id-delegazzjonijiet bnew ftehim li jipprovdi għall-possibbiltà ta’ arranġamenti saħansitra aktar liberali jekk il-linji politiċi u l-leġiżlazzjoni ta’ kull naħa jippermettu limitu aktar għoli ta’ sjieda barranija u/jew tnaqqis fir-rekwiżiti tal-kontroll tal-linji tal-ajru tagħhom fil-ġejjieni.8. Id-delegazzjoni Kanadiża spjegat lid-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea li l-Kanada ħadet attitudni relattivament flessibbli fl-ambitu tas-sjieda barranija tal-linji tal-ajru Kanadiżi. Waqt li attwalment il-limitu Kanadiż tas-sjieda barranija tal-linji tal-ajru Kanadiżi huwa ta’ 25 fil-mija tad-drittijiet tal-voti, il-Kanada tippermetti strutturi ta’ ekwità tal-voti varjabbli, li potenzjalment jippermettu aktar minn 50 fil-mija tal-ishma bil-vot ta’ trasportatur bl-ajru li jkunu proprjetà ta’ persuni li mhumiex Kanadiżi. Skont l-istruttura tradizzjonali, il-Kanada kienet interpretat kull sehem bil-vot, kemm jekk miżmum minn Kanadiż kif ukoll minn persuna mhux Kanadiża, li jġorr vot wieħed. Skont l-istruttura ta’ voti varjabbli, kull sehem bil-vot mhux neċessarjament iġorr vot wieħed. Barra minn hekk, il-prattika Kanadiża hija li tippermetti ċittadini mhux Kanadiżi li potenzjalment iżommu 100 fil-mija tal-ishma mingħajr vot fit-trasportaturi bl-ajru Kanadiżi. Trasportatur bl-ajru Kanadiż irid ikun ikkontrollat de facto minn Kanadiżi. Fl-ambitu tal-kontroll de facto tat-trasportaturi Kanadiżi minn ċittadini tal-Istati Membri tal-UE, l-Aġenzija tat-Trasport Kanadiża m’għandhiex kriterji ikkodifikati u ppubblikati biex tiddetermina l-kontroll de facto , u tippermetti li kull każ ikun evalwat b’mod sħiħ fuq il-merti tiegħu bi flessibilità sħiħa biex tqis b’mod pożittiv l-elementi rilevanti kollha.9. Id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea indikat li l-Komunità Ewropea hija f’pożizzjoni li tippermetti lil-linji tal-ajru tagħha li jkunu proprjetà 100 fil-mija ta’ ċittadini li mhumiex mill-Istati Membri tal-UE fejn hu previst fi ftehimiet internazzjonali li l-Komunità tkun Parti fihom. Barra minn hekk, minħabba l-impenji ta’ trattati mal-pajjiżi taż-Żona Ekonomika Ewropea u l-Iżvizzera, iċ-ċittadini tal-Iżlanda, Liechtenstein, in-Norveġja u l-Iżvizzera huma permessi li jkunu l-proprjetarji u li jikkontrollaw il-linji tal-ajru tal-Komunità Ewropea.10. Fl-ambitu tad-diskrezzjoni eżistenti skont ftehimiet bilaterali li jappartjenu għal strutturi ta’ sjieda barranija ta’ ħafna mil-linji tal-ajru tal-imsieħba bilaterali tagħha, il-Kanada, sallum, ma sabitx li din hija ostili għall-interessi tagħha u, għaldaqstant, ma eżerċitatx id-diskrezzjoni tagħha biex twettaq azzjoni fir-rigward tal-investiment minn ċittadini ta’ pajjiż terz fil-linji tal-ajru tal-imsieħba bilaterali. Id-delegazzjoni Kanadiża aċċettat id-dritt ta’ ċittadini tal-Iżlanda, Liechtenstein, in-Norveġja u l-Iżvizzera li immedjatament ikunu proprjetarji u jikkontrollaw linji tal-ajru tal-Komunità Ewropea.11. Iż-żewġ delegazzjonijiet innotaw li tibdil potenzjali fir-regoli tas-sjieda u l-kontroll relatati mal-Artikolu 4 kif ukoll mal-Paragrafu 2 (c) u 2 (d) tat-Taqsima 2 tal-Anness 2 tal-Ftehim mhux se jimponi obbligi fuq xi waħda mill-Partijiet biex tiżgura r-rikonoxximent minn pajjiżi terzi ta’ linji tal-ajru li jkunu proprjetà ta’ ċittadini ta’ Parti oħra.3. DAZJI, TAXXI U TARIFFI DOGANALI12. Matul id-diskussjoni rigward l-Artikolu 8, id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea enfasizzat li l-Ftehim attwali mhux se jaffettwa l-qasam tat-Taxxa fuq il-Valur Miżjud (VAT), bl-eċċezzjoni tat-taxxa fuq id-dħul mill-importazzjoni. Id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea spjegat ukoll li skont id-dritt Komunitarju (Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE), oġġetti pprovduti abbord titjiriet intra-Komunitarji minbarra dawk għal konsum immedjat iridu jkunu intaxxati skont il-kundizzjonijiet u suġġetti għar-rata tal-VAT applikabbli fl-Istat Membru tat-tluq. Oġġetti li fuqhom jitħallas id-dazju intenzjonati għal għan bħal dan jitqiesu li telqu mis-sistema ta’ sospensjoni stabbilita skont id-dritt Komunitarju (Direttiva tal-Kunsill 92/12/KEE) u ma jkunux jistgħu jinġarru fi stat mhux intaxxat. Il-liġi tapplika għal titjiriet fi ħdan l-UE kemm jekk ikunu mħaddma minn trasportaturi Komunitarji kif ukoll minn trasportaturi minn pajjiż terz. Fir-rigward ta’ titjiriet bejn kwalunkwe Stat Membru u l-Kanada, il-pożizzjoni legali hija differenti. Id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea kkonfermat li fil-każ ta’ titjira mill-Kanada għal Stat Membru, m’hemm xejn fil-leġiżlazzjoni Komunitarja li jista’ jżomm il-bejgħ mingħajr dazju lill-passiġġieri abbord li, meta jiżbarkaw, se jkunu fi kwalunkwe każ suġġetti għall-kontroll doganali. Bl-istess mod, jekk it-titjira hija minn Stat Membru, direttament jew permezz ta’ pajjiż terz, għall-Kanada bħala destinazzjoni, il-bejgħ mingħajr dazju huwa possibbli wkoll skont ir-regoli tal-esportazzjoni, bil-kontroll doganali jseħħ fil-Kanada. Fl-ebda każ ma tinbidel is-sitwazzjoni sempliċiment b’waqfa fil-Komunità, sakemm ma jkunx hemm imbarkazzjoni jew żbarkazzjoni. Fir-rigward tal-istess Artikolu, id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea nnotat ukoll li r-regola ġenerali skont id-dritt Komunitarju (Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE) hija li l-Istati Membri għandhom jeżentaw il-prodotti tal-enerġija użati għat-trasport kummerċjali bl-ajru. Id-direttiva fiha dispożizzjonijiet, madankollu, li jippermettu lill-Istati Membri li jillimitaw l-eżenzjoni ġenerali u li jintaxxaw il-fjuwil tal-avjazzjoni għal titjiriet nazzjonali jew intra-Komunitarji. Id-delegazzjoni Kanadiża nnotat li skont arranġamenti bilaterali preċedenti dwar it-trasport bl-ajru mal-Istati Membri, il-Kanada għandha eżenzjonijiet mit-taxxa fuq il-fjuwil tal-avjazzjoni. Id-delegazzjoni Kanadiża nnotat ukoll li qabel l-implimentazzjoni tat-taxxa fuq il-fjuwil tal-avjazzjoni mill-Istati Membri għal titjiriet intra-Komunitarji, il-Kanada tkun tirrikjedi diskussjonijiet fi ħdan il-Kumitat Konġunt.4. STATISTIKA13. Fir-rigward tal-Artikolu 9, iż-żewġ delegazzjonijiet tennew mill-ġdid li ma kinitx l-intenzjoni tagħhom li joħolqu piż amministrattiv billi jirrikjedu s-sottomissjoni ta’ statistika lill-awtoritajiet li normalment mhumiex meħtieġa mil-leġiżlazzjoni u regolamenti eżistenti. Id-delegazzjoni Kanadiża spjegat li t-trasportaturi bl-ajru kollha li jtiru lejn il-Kanada huma meħtieġa li b’mod elettroniku jissottomettu dejta operattiva bażika. Id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea għarfet li rekwiżiti simili jeżistu għal diversi gvernijiet tal-Istati Membri.5. TARIFFI GħALL-AJRUPORTI U FAċILITAJIET U SERVIZZI TAL-AVJAZZJONI14. Fir-rigward tal-Artikolu 12 tal-Ftehim, id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea esprimiet l-interess tagħha li tkun inkluża referenza għall-ħtieġa li t-tariffi jkunu ‘relatati mal-ispiża’. Id-delegazzjoni Kanadiża aċċettat li t-terminu jkun inkluż fid-dispożizzjonijiet li jittrattaw is-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru, sakemm ikun mifhum li, għall-Kanada, l-elementi tal-ispiża u l-proċess biex ikunu stabbiliti t-tariffi tan-navigazzjoni bl-ajru huma stabbiliti fil-leġiżlazzjoni li tipprojbixxi d-dikriminazzjoni u li ssir distinzjoni bejn kategoriji ta’ utenti, u tispeċifika l-ispejjeż li għandhom jitqiesu biex ikunu stabbiliti t-tariffi tan-navigazzjoni bl-ajru. Skont l-Att tal-Kummerċjalizzazzjoni tas-Servizzi tan-Navigazzjoni Ċivili bl-Ajru, it-tariffi m’għandhomx ikunu stabbiliti f’livell li, fuq il-bażi ta’ projezzjonijiet raġonevoli u prudenti, jiġġeneraw dħul li jaqbeż ir-rekwiżiti finanzjarji attwali u futuri ta’ NavCanada fir-relazzjoni mal-forniment ta’ servizzi tan-navigazzjoni ċivili bl-ajru. Il-prinċipji tat-tariffi u r-rekwiżiti finanzjarji huma ddefiniti f’dan l-Att kif ukoll id-delinjament fejn it-tariffi jistgħu jiddevjaw milli jkunu rrelatati mal-ispiża. Id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea ħadet nota ta’ din l-ispjegazzjoni.6. QAFAS KUMMERċJALI: RAPPREżENTANTI TAL-LINJI TAL-AJRU15. Fir-rigward tal-Paragrafi 6 u 7 tal-Artikolu 13 tal-Ftehim, id-delegazzjonijiet esprimew il-fehma li objettiv tad-dispożizzjonijiet huwa li jitħaffu t-talbiet għal awtorizzazzjonijiet ta’ impjieg, viżas, u dokumenti rilevanti oħra għar-rappreżentanti/persunal tal-linji tal-ajru, inklużi l-każijiet meta d-dħul jew ir-residenza tal-persunal ikunu meħtieġa fuq bażi temporanja u ta’ emerġenza.7. QAFAS KUMMERċJALI: SERVIZZI INTERMODALI16. Fir-rigward tal-Paragrafu 9 (b) tal-Artikolu 13 tal-Ftehim, id-delegazzjonijiet qablu li fl-ambitu tas-servizzi intermodali u meta l-linji tal-ajru jiddeċiedu li jwettqu t-trasport fuq l-art huma stess, tali servizzi jkunu suġġetti għal-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali.8. QAFAS KUMMERċJALI: PREZZIJIET17. Fir-rigward tal-Paragrafi 10 sa 12 tal-Artikolu 13 tal-Ftehim, id-delegazzjonijiet qablu li għalkemm il-prezzijiet skont il-Ftehim mhumiex meħtieġa li jkunu rreġistrati mal-awtoritajiet ajrunawtiċi, huwa meħtieġ għal dawk l-awtoritajiet li minn żmien għal żmien ifittxu li jiksbu l-informazzjoni mil-linji tal-ajru rigward preżżijiet speċifiċi biex jiksbu, pereżempju, ir-riżoluzzjoni ta’ ilmenti rigward talbiet għal ħlas għoli wisq jew in-nuqqas li jiġi applikat il-prezz applikabbli. Id-delegazzjonijiet qablu wkoll li tali talbiet għal informazzjoni m’għandhomx jintużaw bħala proċess alternattiv ta’ reġistrazzjoni.9. SERVIZZI TAL-AJRU ĊARTER18. Il-Komunità Ewropea m’għadhiex tiddistingwi aktar permezz ta’ regolazzjoni bejn servizzi tal-ajru skedati u ċarter. Il-Kanada għad għandha regolamenti li jiddistingwu bejn servizzi tal-ajru skedati u ċarter u li jistabbilixxu rekwiżiti għall-protezzjoni tal-konsumatur għal programmi ċarter. Id-delegazzjonijiet ikomplu jinkoraġġixxu żvilupp ulterjuri tas-servizzi tal-ajru ċarter u kkonfermaw li l-Partijiet kollha jistgħu jibbenefikaw mill-flessibilità pprovduta mil-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali relatati mas-servizzi tal-ajru ċarter.10. KUMITAT KONġUNT U L-FTEHIM DWAR TILWIM19. Fir-rigward tal-Artikolu 17 u l-Artikolu 21 tal-Ftehim, id-delegazzjonijiet fehmu li l-Kumitat Konġunt se jkun jikkonsisti minn rappreżentanti tal-Kanada, il-Kummissjoni Ewropea u l-Istati Membri. Id-delegazzjonijiet fehmu wkoll li, għal soluzzjoni ta’ tilwim skont il-Ftehim, il-Partijiet se jkunu rrappreżentatati mill-Kanada u l-Kummissjoni Ewropea. Fil-proċeduri kollha ta’ soluzzjoni ta’ tilwim, l-Istat Membru jew Stati Membri kkonċernati se jkunu preżenti.11. AMBJENT20. Id-delegazzjonijiet innotaw li l-ġuriżdizzjoni sovrana tinkludi ġuriżdizzjoni fuq it-territorju ta’ Parti.12. KWISTJONIJIET INDUSTRIJALI21. Fir-rigward tal-Artikolu 19 tal-Ftehim, id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea nnotat l-importanza li hija tagħti lill-kwistjonijiet industrijali fl-ambitu tal-Ftehim u rrakkomandat li l-Partijiet jissorveljaw l-effetti tal-Ftehim, partikolarment rigward il-kundizzjonijiet tax-xogħol, biex ikun promoss fehim aħjar tas-sistemi tax-xogħol taż-żewġ Partijiet, relatati mal-impjegati mobbli tal-avjazzjoni, linji politiċi u prattiċi sodi tax-xogħol, u biex jitjiebu l-kapaċitajiet u l-abilitajiet tal-Partijiet biex isibu reazzjonijiet xierqa fejn ikun meħtieġ. Id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea nnotat ukoll l-obbligi tal-firmatarji li jsegwu l-prinċipji tad-Dikjarazzjoni tal-ILO dwar il-Prinċipji Fundamentali u d-Drittijiet fuq il-Post tax-Xogħol u x-Xogħol ta’ Segwitu tagħha (1998), notevolment id-dritt għal-libertà tal-assoċjazzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar effettivi tad-dritt għal negozjati kollettivi. Fl-istess ħin, id-delegazzjonijiet irrikonoxxew id-drittijiet sovrani rispettivi tagħhom li jistabbilixxu l-linji politiċi u l-prijoritajiet nazzjonali tagħhom infushom u li jistabbilixxu, jamministraw u jinfurzaw il-liġijiet u r-regolamenti tax-xogħol tagħhom stess. Id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea enfasizzat l-opportunitajiet għall-imsieħba soċjali li jsaħħu l-kooperazzjoni fuq il-kwistjonijiet industrijali permezz tal-Ftehim. Id-delegazzjoni Kanadiża rrakkomandat li jitħalla f’idejn kull Parti biex tiddeċiedi kif tkun trid tissorvelja l-effetti tal-Ftehim fuq ix-xogħol. Id-delegazzjonijiet qablu li d-dispożizzjonijiet tal-Ftehim m’humiex applikabbli għal każijiet speċifiċi ta’ negozjati kollettivi jew għal azzjonijiet oħra ta’ relazzjonijiet industrijali privati.13. DRITTIJIET FIL-ĠEJJIENI22. Id-delegazzjoni Kanadiża indikat li s-sjieda sħiħa tat-trasportaturi bl-ajru Kanadiżi minn ċittadini barranin, id-drittijiet tas-seba’ libertà għal servizzi ta’ kombinament ta’ passiġġieri għal linji tal-ajru taż-żewġ Partijiet (separati u apparti mil-linji tal-ajru Komunitarji li joperaw minn kwalunkwe Stat Membru tal-UE), il-kabotaġġ u d-drittijiet tal-istabbiliment mhumiex fil-politika Kanadiża dwar it-trasport bl-ajru, u jkunu jirrikjedu tibdil fil-politika u/jew il-liġijiet u r-regolamenti Kanadiżi.Territorji Imbiegħda23. Fir-rigward tat-territorji mbiegħda tal-Istati Membri, id-delegazzjonijiet għarfu li dan il-Ftehim ser japplika biss għat-territorji mbiegħda tal-Istati Membri kif stabbilit mit-Trattat li Jistabbilixxi l-Komunità Ewropea. It-territorji mbiegħda huma d-Dipartimenti Mbiegħda Franċiżi (il-Gujana Franċiża, Guadeloupe, Martinique u Réunion), l-Ażores, Madeira u l-Gżejjer Kanarji. Fir-rigward tat-territorji mbiegħda tal-Istati Membri li t-Trattat ma japplikax għalihom, jibqa’ japplika l-ftehim bilaterali adattat dwar it-trasport bl-ajru bejn il-Kanada u dak l-Istat Membru elenkati fl-Anness 3.Magħmul f’Londra, ir-Renju Unit, fit-30 jum ta’ Novembru 2008.Għad-Delegazzjoni tal-Kanada | Għad-Delegazzjoni tal-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha |Nadir Patel Kap tad-Delegazzjoni Negozjatur tal-Ajru Ewlieni Gvern tal-Kanada | Olivier Onidi Kap tad-Delegazzjoni Direttorat Ġenerali għall-Enerġija u t-Trasport Kummissjoni Ewropea |