title: Deċiżjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/1149 tas-27 ta' Settembru 2016 dwar għajnuna mill-Istat SA.30931 (11/C) (ex N 185/10) implimentata mir-Rumanija għal ajruporti reġjonali tar-Rumanija (notifikata bid-dokument C(2016) 6031) (Test b'rilevanza għaż-ŻEE. )

text:
               29.6.2017

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               L 166/36

         DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2017/1149
   tas-27 ta' Settembru 2016
   dwar għajnuna mill-Istat SA.30931 (11/C) (ex N 185/10) implimentata mir-Rumanija għal ajruporti reġjonali tar-Rumanija

         (notifikata bid-dokument C(2016) 6031)

   (It-test Rumen biss huwa awtentiku)
   (Test b'rilevanza għaż-ŻEE)
   IL-KUMMISSJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,
   Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,
   Wara li talbet lill-partijiet interessati biex jippreżentaw il-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjoni(jiet) imsemmija hawn fuq (1) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,
   Billi:
   1.   PROĊEDURA

               (1)

               Permezz ta' notifika elettronika bid-data tas-17 ta' Mejju 2010, ir-Rumanija nnotifikat lill-Kummissjoni, f'konformità mal-Artikolu 108(3) tat-Trattat, skema ta' għajnuna li tipprovdi sostenn pubbliku favur ajruporti reġjonali (2) żgħar. In-notifika ġiet irreġistrata taħt il-każ Nru N 185/2010.

               (2)

               Il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali dwar il-miżura notifikata fit-23 ta' Ġunju 2010, is-7 ta' Ottubru 2010, it-3 ta' Diċembru 2010 u s-17 ta' Marzu 2011. L-awtoritajiet Rumeni pprovdew l-informazzjoni mitluba fit-22 ta' Lulju 2010, is-27 ta' Ottubru 2010, l-20 ta' Jannar 2011 u l-5 ta' April 2011.

               (3)

               Fil-15 ta' Settembru 2010 l-awtoritajiet Rumeni infurmaw lill-Kummissjoni dwar ċertu tibdil għall-iskema notifikata, b'mod partikolari fir-rigward tan-numru ta' benefiċjarji.

               (4)

               Permezz ta' ittra bid-data tal-24 ta' Mejju 2011, il-Kummissjoni infurmat lir-Rumanija li kienet iddeċidiet li tibda l-proċedura ta' investigazzjoni formali stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-TFUE fir-rigward tal-għajnuna notifikata u ta' miżuri oħra favur ajruporti li ma kinux parti min-notifika iżda tressqu quddiem il-Kummissjoni mir-Rumanija fil-fażi ta' valutazzjoni preliminari (minn hawn 'il quddiem, “id-deċiżjoni tal-ftuħ”). (3) B'mod partikolari, fil-fażi tal-valutazzjoni preliminari, il-Kummissjoni ġiet infurmata mill-awtoritajiet Rumeni li l-ajruporti reġjonali kienu ngħataw finanzjament pubbliku fil-perjodu 2007 — 2009 biex jiġi kopert telf operattiv.

               (5)

               Il-Kummissjoni adottat Rettifika għad-deċiżjoni tal-ftuħ fit-23 ta' Ġunju 2011.

               (6)

               Id-deċiżjoni tal-ftuħ ġiet ippubblikata f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. (4) Il-Kummissjoni talbet lill-partijiet interessati jippreżentaw il-kummenti tagħhom.

               (7)

               B'ittri bid-dati tas-27 ta' Ġunju 2011, il-5 ta' Lulju 2011 u d-19 ta' Awwissu 2011, ir-Rumanija ppreżentat il-kummenti tagħha dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ.

               (8)

               Il-Kummissjoni rċeviet kummenti minn tliet partijiet interessati, jiġifieri t-trasportatur tal-ajru Carpatair, l-ajruport ta' Cluj — Napoca u l-assoċjazzjoni Rumena tal-Ajruporti (minn hawn 'il quddiem “RAA”).

               (9)

               Permezz ta' ittra bid-data tas-16 ta' Settembru 2011, il-Kummissjoni bagħtet il-kummenti tal-partijiet interessati lir-Rumanija.

               (10)

               Permezz ta' ittra bid-data tal-25 ta' Lulju 2011, ir-Rumanija rtirat in-notifika tagħha tal-iskema ta' finanzjament ippjanata tal-investimenti fl-infrastruttura fl-ajruporti reġjonali żgħar tar-Rumanija. Ir-Rumanija impenjat ruħha sabiex tiffinanzja dawn l-ajruporti f'konformità mad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2005/842/KE (5) dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 86(2) tat-Trattat tal-KE [issal-Artikolu 106(2) TFEU] (minn hawn 'il quddiem “id-Deċiżjoni SGEI tal-2005”). Konsegwentement, fil-31 ta' Ottubru 2011, il-Kummissjoni għalqet l-investigazzjoni tagħha rigward dik il-miżura. Il-proċedura ta' investigazzjoni formali baqgħet miftuħa fir-rigward tal-finanzjament pubbliku mogħti lill-ajruporti reġjonali tar-Rumanija fil-perjodu 2007 — 2009.

               (11)

               Il-linji gwida tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat għall-ajruporti u l-linji tal-ajru (minn hawn 'il quddiem “il-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni”) ġew ippubblikati f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea fl-4 ta' April 2014. (6) Dawn issostitwixxew il-linji gwida tal-2005 dwar il-finanzjament ta' ajruporti u għajnuna tal-bidu lil linji tal-ajru li jitilqu minn ajruporti reġjonali (minn hawn 'il quddiem, “il-Linji Gwida tal-2005 dwar l-Avjazzjoni”).

               (12)

               Fil-15 ta' April 2014 ġie ppubblikat avviż f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea li stieden lill-Istati Membri u l-partijiet interessati jippreżentaw kummenti dwar l-applikazzjoni tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni, f'dan il-każ fi żmien xahar mid-data tal-pubblikazzjoni. Il-Kummissjoni ma rċeviet l-ebda tweġiba għal dik l-istedina.

         2.   DESKRIZZJONI DETTALJATA TAL-MIŻURA/GĦAJNUNA

   2.1.   IL-MIŻURI KKONTESTATI

               (13)

               Kif diġà msemmi hawn fuq, fil-qafas tan-notifika tal-investimenti fl-infrastruttura f'ajruporti reġjonali żgħar, ir-Rumanija infurmat lill-Kummissjoni li l-parti l-kbira tal-ajruporti reġjonali fir-Rumanija kienu qed jagħmlu t-telf, u li t-telf operattiv tagħhom kien kopert mill-finanzjament pubbliku fuq bażi annwali.

               (14)

               Tabella 1 turi l-lista tal-finanzjament pubbliku magħmul disponibbli lill-ajruporti tal-kategorija D (7) fil-perjodu 2007 — 2009, kif ippreżentata mir-Rumanija.

                  Tabella 1

                  Finanzjament pubbliku mogħti lil 13-il ajruport reġjonali (eluf ta' RON)

                           Ajruporti

                           2007

                           2008

                           2009

                           Total

                           Arad

                           2 900

                           3 400

                           4 041

                              10 341

                           Bacău

                           3 730,99

                           1 765,52

                           394,14

                              5 890,65

                           Baia Mare

                           2 620

                           6 977

                           6 135

                              15 732

                           Cluj — Napoca

                           34 927

                           43 500

                           44 500

                              122 927

                           Craiova

                           6 505,33

                           8 377,08

                           25 099

                              39 981,38

                           Iaşi

                           19 843,12

                           12 314,89

                           7 812,15

                              39 970,16

                           Oradea

                           3 160

                           6 021

                           5 450

                              14 631

                           Satu Mare

                           3 890

                           3 460

                           2 676

                              10 026

                           Sibiu

                           13 889

                           66 818

                           13 545

                              94 252

                           Suceava

                           5 812,43

                           5 464,52

                           4 614,07

                              15 918,02

                           Targu Mureş

                           4 083,30

                           18 175,60

                           15 573,65

                              37 832,55

                           Tulcea

                           11 651

                           16 921

                           2 069

                              30 641

                           Constanţa

                           25 054,85

                           17 042,27

                           10 161,42

                              52 258,54

                              TOTAL

                              138 067,02

                              210 236,88

                              142 070,43

                              490 401,3

               (15)

               Matul il-fażi ta' investigazzjoni preliminari r-Rumanija sostniet li dan il-finanzjament jammonta l-aktar għal għajnuna eżentata mir-rekwiżit ta' notifika abbażi tad-Deċiżjoni SGEI tal-2005. L-unika eċċezzjoni tkun il-finanzjament pubbliku mogħti lill-ajruport ta' Timișoara. Dan il-finanzjament qed jiġi investigat mill-Kummissjoni taħt il-każ Nru SA.31662. (8)

               (16)

               B'mod partikolari, ir-Rumanija ddikjarat li l-finanzjament pubbliku mogħti kull sena lill-ajruporti reġjonali rrappreżenta kumpens għall-għoti ta' servizz ta' interess ekonomiku ġenerali (minn hawn 'il quddiem “SGEI”). F'dan is-sens, il-miżura tkun osservat b'mod kumulattiv il-kundizzjonijiet stabbiliti mid-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005, jiġifieri:

                           (a)

                           L-operazzjoni tas-servizz ta' interess ekonomiku ġenerali ġiet fdata lil dawk li jmexxu l-ajruporti permezz tad-Deċiżjoni tal-Gvern 398/1997 li tistabbilixxi fost l-oħrajn l-obbligi tas-servizz pubbliku (minn hawn 'il quddiem: “PSOs”), il-parametri għall-kalkolu tal-kumpens u l-arranġamenti biex jiġi evitat kwalunkwe kumpens żejjed;

                           (b)

                           It-traffiku annwali fl-ajruporti ma qabiżx il-1 000 000 passiġġier.

               (17)

               Id-Deċiżjoni tal-Gvern 398/1997 tirreferi għat-trasferiment tas-sjieda tal-ajruporti reġjonali mill-Ministeru tat-Trasport lill-kunsilli tal-kontei lokali u għaldaqstant il-bidla tal-istatut tagħhom minn “regii autonome” b'karatteristiċi speċjali ta' interess nazzjonali għal “regii autonome” b'karatteristiċi speċjali ta' interess lokali. Id-Deċiżjoni tinkludi fost l-oħrajn dispożizzjonijiet rigward l-assi, il-baġits u l-persunal tagħhom. Id-Deċiżjoni tistabbilixxi fl-Annessi tagħha dispożizzjonijiet rigward l-istruttura organizzattiva u l-finanzjament tal-ajruporti. L-Annessi jelenkaw ukoll l-attivitajiet ta' dawk li jmexxu l-ajruport (eż. il-ġestjoni tal-infrastruttura tal-ajruport, l-organizzazzjoni u l-provvista ta' servizzi tal-immaniġġjar, l-iżgurar tas-sigurtà ta', fost affarijiet oħra, l-inġenji tal-ajru, il-passiġġieri, l-attivitajiet tal-ajruport, l-iżvilupp, il-manutenzjoni u l-modernizzazzjoni tar-runways, l-erji tar-rampa tat-taxiways, it-tagħmir, eċċ.) iżda ma jippreżentawx dawn l-attivitajiet bħala PSOs imposti fuq dawk li jmexxu l-ajruport. Il-lista ta' attivitajiet tapplika għall-ajruporti kkonċernati kollha b'mod ġenerali jiġifieri ma hemmx lista separata għal kull ajruport. Ir-Rumanija ddikjarat li dawn l-attivitajiet, jiġifieri l-ġestjoni ġenerali tal-ajruporti inkwistjoni, jenħtieġ li jitqiesu bħala SGEI u l-kompatibilità tal-miżura jenħtieġ li tiġi vvalutata skont l-Artikolu 106 tat-Trattat.

               (18)

               Fir-rigward tal-finanzjament tal-ajruporti, id-Deċiżjoni tal-Gvern 398/1997 tistabbilixxi li l-ispejjeż operattivi u kapitali tal-ajruporti inkwistjoni jiġu koperti minn riżorsi proprji supplimentati minn finanzjament pubbliku. L-awtoritajiet Rumeni jsostnu li dan il-mekkaniżmu jipprevjeni l-kumpens żejjed sa fejn l-ajruporti jistgħu jirċievu biss l-ammont meħtieġ biex ikopru l-ispejjeż kollha, biex għaldaqstant jiġi evitat il-kumpens żejjed.

               (19)

               Barra minn hekk, l-awtoritajiet Rumeni indikaw li attivitajiet mhux direttament marbuta mal-attivitajiet ewlenin tal-ajruporti mhumiex qed jiġu sussidjati, f'konformità mal-punti (34) u 53(iv) tal-Linji Gwida tal-2005 dwar l-Avjazzjoni.

               (20)

               Wieħed mill-ajruporti elenkati fit-Tabella 1, l-ajruport ta' Constanța, mhuwiex soġġett għad-Deċiżjoni tal-Gvern 398/1997. L-awtoritajiet Rumeni ċċaraw li l-finanzjament pubbliku għal dan l-ajruport jirrappreżenta kumpens għat-twettiq tal-PSOs skont id-Deċiżjoni tal-Gvern 523/1998. Din id-Deċiżjoni tistabbilixxi li Societatea Națională “Aeroportul Internațional Constanța” hija kumpanija li għandha l-ishma li hija l-proprjetà tal-Istat u li l-entità ġuridika antika (Regia Autonoma Aeroportul International Constanța — Mihail Kogalniceanu) hija abolita. Id-Deċiżjoni u l-annessi tagħha jinkludu dispożizzjonijiet rigward l-assi, l-istruttura organizzattiva, il-finanzjament u jelenkaw l-attivitajiet li jridu jitwettqu minn dawk li jmexxu l-ajruport (eż. l-operat tal-infrastruttura tal-ajruport, l-organizzazzjoni u l-provvista ta' servizzi tal-immaniġġjar, l-iżgurar tas-sigurtà tal-passiġġieri, l-inġenji tal-ajru, eċċ., il-manutenzjoni tar-runways, it-taxiways, l-erji tar-rampa, eċċ.). Dawn l-attivitajiet mhumiex ippreżentati bħala PSOs imposti fuq dawk li jmexxu l-ajruport. Fir-rigward tal-finanzjament, id-Deċiżjoni tal-Gvern 523/1998 tistabbilixxi li skont it-tip ta' assi u spejjeż li jridu jiġu ffinanzjati, l-ispejjeż jiġu ffinanzjati minn riżorsi proprji u krediti jew minn riżorsi proprji supplimentati minn finanzjament pubbliku jew minn finanzjament pubbliku biss (9). L-awtoritajiet Rumeni speċifikaw ukoll li dan l-ajruport huwa bażi militari tar-Rumanija u l-Istati Uniti, għalhekk il-kontinwità operazzjonali tiegħu hija kkunsidrata bħala objettiv strateġiku ta' sigurtà nazzjonali.

         2.2.   L-AWTORITAJIET LI JAGĦMLU L-GĦOTJA

               (21)

               Għall-ajruport fil-pussess tal-Istat (Constanța) il-finanzjament inkwistjoni jingħata mill-baġit tal-Istat. Għall-bqija tal-ajruporti, li s-sjieda tagħhom ġiet trasferita lill-awtoritajiet lokali mid-Deċiżjoni tal-Gvern 398/1997, il-finanzjament pubbliku jingħata mill-awtoritajiet lokali pemezz ta' riżorsi lokali.

         2.3.   IL-BENEFIĊJARJI

               (22)

               Il-benefiċjarji huma l-operaturi tal-ajruporti tar-Rumanija f'Arad, Bacău, Baia Mare, Cluj — Napoca, Craiova, Iași, Oradea, Satu — Mare, Sibiu, Suceava, Târgu — Mureș, Tulcea u Constanța.

               (23)

               Tabella 2 turi t-traffiku fl-ajruporti kkonċernati fil-perjodu li qed jiġi valutat 2007 — 2009 kif ukoll fis-snin riċenti (2013 — 2015).

                  Tabella 2

                  Traffiku fit-tlettax-il ajruport

                           Ajruport

                           2007

                           2008

                           2009

                           2013

                           2014

                           2015

                           Arad

                           67 183

                           128 835

                           88 147

                           40 855

                           28 405

                           8 623

                           Bacău

                           114 323

                           119 657

                           195 952

                           307 488

                           313 376

                           364 727

                           Baia Mare

                           15 334

                           22 468

                           24 983

                           16 568

                           21 560

                           19 228

                           Cluj Napoca

                           390 434

                           752 181

                           834 400

                           1 035 438

                           1 179 161

                           1 485 937

                           Craiova

                           5 113

                           13 021

                           13 977

                           40 291

                           138 886

                           116 947

                           Iaşi

                           126 334

                           145 933

                           148 538

                           231 933

                           273 047

                           381 603

                           Oradea

                           35 805

                           38 913

                           39 108

                           38 805

                           36 501

                           8 118

                           Satu Mare

                           5 883

                           7 298

                           11 101

                           16 195

                           12 644

                           17 375

                           Sibiu

                           105 654

                           141 032

                           154 160

                           189 152

                           215 951

                           278 403

                           Suceava

                           20 909

                           23 591

                           32 590

                           20 054

                           219 (10)

                           2 359

                           Targu Mureş

                           157 531

                           70 349

                           84 120

                           356 699

                           343 521

                           335 993

                           Tulcea

                           1 029

                           4 032

                           854

                           1 894

                           1 311

                           394

                           Constanţa

                           48 705

                           67 227

                           73 664

                           70 090

                           154 320

                           71 165

               (24)

               Mit-13-il ajruport, ħames ajruporti biss (Arad, Baia Mare, Satu Mare, Constanța u Oradea) kellhom ajruport tal-UE ieħor f'distanza ta' 100 km jew 60 minuta ta' vvjaġġar. L-ajruport Arad huwa 50 km u 40 minuta f'ħin tal-ivvjaġġar mill-Ajruport ta' Timișoara. L-ajruporti ta' Baia Mare u Satu Mare jinsabu 76 km u siegħa (1) u għaxar (10) minuti f'ħin tal-ivvjaġġar minn xulxin. L-ajruport ta' Constanța jinsab 45 km u 30 minuta f'ħin tal-ivvjaġġar mill-Ajruport ta' Tuzla. L-ajruport ta' Oradea jinsab 80 km u madwar siegħa (1) u 30 minuta f'ħin tal-ivvjaġġar mill-ajruport ta' Debrecen, li jinsab fl-Ungerija.

                  Tabella 3

                  Distanza u ħin ta' vvjaġġar lejn l-eqreb ajruporti

                           Ajruport

                           L-eqreb ajruport tal-viċinat

                           Distanza
                           (km)

                           Ħin ta' vvjaġġar

                           Arad

                           Timişoara

                           50

                           0h40

                           Bacău

                           Iaşi

                           138

                           2h

                           Baia Mare

                           Satu Mare

                           76

                           1h10

                           Cluj Napoca

                           Târgu Mureş

                           104

                           1h27

                           Craiova

                           Sibiu

                           223

                           3h28

                           Iaşi

                           Bacău

                           128

                           2h

                           Satu Mare

                           Baia Mare

                           76

                           1h10

                           Sibiu

                           Târgu Mureş

                           124

                           1h46

                           Suceava

                           Iaşi

                           170

                           2h45

                           Targu Mureş

                           Cluj-Napoca

                           107

                           1h45

                           Tulcea

                           Constanţa

                           111

                           1h30

                           Constanţa

                           Tuzla

                           45

                           0h30

                           Oradea

                           Debrecen (Ungerija)

                           80

                           1h30

               (25)

               Fir-rigward tal-ajruporti li għalihom jinstab ajruport ieħor f'anqas minn 100 kilometru jew 60 minuta ta' ħin tal-ivvjaġġar, l-awtoritajiet Rumeni ntalbu jiddeskrivu l-ispeċifiċitajiet tal-ajruporti kkonċernati, jekk hemm, li jistgħu jiġġustifikaw il-preżunzjoni li dawk l-ajruporti jinsabu f'żoni ta' lħuq differenti, kif definiti mil-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni. (11)

               (26)

               Bħala tweġiba għal din it-talba mill-Kummissjoni, ir-Rumanija ċċarat dan li ġej (12):

         ARAD — TIMIȘOARA

               (27)

               L-ajruport ta' Arad huwa miftuħ għal traffiku tal-passiġġieri u l-merkanzija domestiku u internazzjonali u jopera runway ta' 1 800 × 45 m. Il-kapaċità tal-ajruport tammonta għal 200 passiġġier/siegħa. L-ajruport għandu tagħmir tekniku ta' kwalità għolja. Skont ir-Rumanija, fil-ħin tal-preżentazzjoni tal-informazzjoni, l-awtoritajiet lokali approvaw finanzjament għall-estensjoni u l-modernizzazzjoni tal-ajruport ta' Arad minħabba, fost l-oħrajn, l-objettiv strateġiku tal-awtoritajiet lokali li jikkonvertu l-ajruport f'ċentru intermodulari tal-passiġġieri u l-merkanzija għall-iżvilupp tar-reġjun.

               (28)

               Matul il-perjodu 2007 — 2009, l-ajruport kien iffukat fuq it-traffiku low-cost. Blueair operat diversi destinazzjonijiet Ewropej (Verona, Valencia, Stuttgart, Barcelona, Treviso) u Ryanair serviet destinazzjoni waħda (Milano) għall-perjodu April — Ġunju 2008.

               (29)

               L-awtoritajiet Rumeni ppreżentaw lill-Kummissjoni analiżi — imħejjija mill-ajruport fl-2008 — tal-attività ta' dak iż-żmien u t-traffiku tal-passiġġieri għall-perjodu 2009 — 2020.

               (30)

               L-analiżi uriet:

                           —

                           Tkabbir fid-dħul mhux mill-ajrunawtika minn RON 0,7 miljun fl-2007 għal RON 1,3 miljun fl-2008;

                           —

                           Tkabbir fid-dħul ajrunawtiku minn RON 1,7 miljun fl-2007 għal RON 2,3 miljun fl-2008;

                           —

                           Tkabbir fid-dħul mill-immaniġġjar minn RON 0,2 miljun fl-2007 għal RON 1 miljun fl-2008;

                           —

                           Żieda fil-finanzjament pubbliku lill-ajruport minn RON 2,4 miljun fl-2007 għal RON 3,4 miljun fl-2008.

               (31)

               Skont l-analiżi, l-ajruport iddependa fil-parti l-kbira tiegħu fuq traffiku low cost bħala fattur ewlieni li jwassal għat-tkabbir: fl-2008 88 % tat-traffiku globali tal-passiġġieri kien irrappreżentat minn titjiriet skedati operati minn Blue Air u 11 % mit-traffiku tar-Ryanair. L-analiżi assumiet diversifikazzjoni ta' konnessjonijiet tal-linja tal-ajru bl-attirazzjoni ta' linja tal-ajru low-cost ġdida, EasyJet.

               (32)

               Il-previżjonijiet ippreżentati fl-analiżi bassru li l-ajruport ta' Arad se jżid it-traffiku tiegħu minn 128 834 passiġġier fl-2008 għal1 064 116-il passiġġer fl-2020 f'xenarju ottimistiku.

               (33)

               Fir-rigward tal-ajruport ta' Timișoara, it-traffiku tal-passiġġieri tiegħu żdied minn 859 329 passiġġier fl-2007, 886 083 passiġġier fl-2008 u 991 758 passiġġier fl-2009. Mill-2007 sal-2009, l-ajruport kien ċentru reġjonali għal Carpatair, trasportatur reġjonali ta' servizzi sħaħ li opera madwar 32 destinazzjoni domestika u Ewropea. Linji tal-ajru oħra bħal Tarom, Lufthansa, Austrian Airlines, Malev, Alitalia, Moldavian Airlines, Alpi Eagles, Skyeurope Airlines, Wizzair servew lil dan l-ajruport.

         BAIA MARE — SATU MARE

               (34)

               Il-karatteristiċi tar-runway fl-ajruport ta' Baia Mare ppermettew l-operazzjoni fuq bażi regolari ta' inġenji tal-ajru b'kapaċità massima ta' 75 passiġġier għal titjiriet fuq distanza qasira.

               (35)

               Il-karatteristiċi tar-runway fl-ajruport ta' Satu Mare jippermettu l-operazzjoni ta' inġenji tal-ajru b'post bilqiegħda sa180 passiġġier għal titjiriet fuq distanza medja. Il-kapaċità tal-ajruport tammonta għal 100 passiġġier/siegħa.

         CONSTANȚA — TUZLA

               (36)

               L-ajruport ta' Tuzla jopera firxa tal-ħaxix użata minn inġenji tal-ajru żgħar (jiġifieri ma jaqbżux il-piż massimu għat-tluq (MTOW) ta' 5 700 kg (13)) u m'għandu l-ebda sistema ta' navigazzjoni bir-radju. Fil-perjodu 2007 — 2009, in-numru ta' movimenti tal-inġenji tal-ajru ta' MTOW massimu ta' 5 700 kg mill-ajruport ta' Constanța kien aktar baxx b'mod sinifikanti (5 sa 16-il darba aktar baxx fil-perjodu li qed jiġi valutat) milli fl-ajruport ta' Tuzla. L-ajruport ta' Tuzla jservi prinċipalment titjiriet speċjalizzati filwaqt li l-ajruport ta' Constanța jservi inġenji tal-ajru medji u kbar għal traffiku kummerċjali.

         ORADEA — DEBRECEN

               (37)

               L-ajruport ta' Debrecen (Ungerija) jinsab 80 km mill-ajruport ta' Oradea, iżda l-ħin ta¦ vvjaġġar huwa ta' mill-inqas siegħa (1) u 30 minuta minħabba li l-vjaġġ jinkludi kontroll tal-passaporti fil-fruntiera mir-Rumanija li mhijiex fiż-żona Schengen għall-Ungerija li hija fiż-żona Schengen. L-ajruport ta' Debrecen kellu 42 900 passiġġier fl-2007, 42 650 passiġġier fl-2008 u 25 060 passiġġier fl-2009. Iż-żewġ ajruporti kellhom mudelli ta' negozju differenti fl-2007-2009 peress li l-ajruport ta' Debrecen kien iffukat fuq titjiriet charter (bi traffiku low cost li żviluppa biss f'dawn l-aħħar snin), filwaqt li l-ajruport ta' Oradea kien iffukat fuq titjiriet domestiċi minn trasportaturi nazzjonali u reġjonali ta' servizzi sħaħ.

         2.4.   IL-BAĠIT

               (38)

               Il-baġit totali tal-miżura li qed tiġi valutata huwa 490 401,3 elef RON, kif deskritt fit-Tabella 1.

         2.5.   PROĊEDURI TA' INVESTIGAZZJONI PENDENTI OĦRA

               (39)

               Fil-31 ta' Lulju 2015, il-Kummissjoni fetħet żewġ proċeduri ta' investigazzjoni formali dwar fost l-oħrajn miżuri ta' finanzjament pubbliku favur l-Ajruport ta' Cluj-Napoca mogħtija matul il-perjodu mill-2010 sal-2014 (14) u l-ajruport ta' Târgu Mureș mogħtija mill-2011 sal-2014 (15), għajr dawk koperti mill-investigazzjoni soġġetta għal din id-Deċiżjoni.

         3.   RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU TAL-PROĊEDURA TA' INVESTIGAZZJONI FORMALI

               (40)

               Kif spjegat fil-premessa 4 hawn fuq, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummisjoni ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura ta' investigazzjoni formali fir-rigward tal-għajnuna notifikata u l-finanzjament pubbliku fil-perjodu 2007 — 2009 biex jiġi kopert telf operattiv. Sussegwentement, wara l-irtirar mir-Rumanija tan-notifika tagħha tal-iskema ta' finanzjament ippjanat ta' investimenti fl-infrastruttura, il-proċedura ta' investigazzjoni formali baqgħet miftuħa fir-rigward tal-finanzjament pubbliku mogħti lill-ajruporti reġjonali tar-Rumanija fil-perjodu 2007 — 2009 (ara l-premessa 10 hawn fuq).

               (41)

               Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kundizzjonijiet biex il-kumpens għall-SGEIs ma jikkostitwixxix vantaġġ fis-sens tal-Artikolu 107 tat-Trattat ma ġewx sodisfatti b'mod kumulattiv f'dan il-każ.

               (42)

               Fil-fatt, skont ir-raba' kundizzjoni tas-sentenza Altmark (16), il-kumpens irid ikun limitat għall-minimu meħtieġ għal impriża effiċjenti sabiex tevadi l-kwalifika tal-għajnuna mill-Istat. Dan il-kriterju jitqies bħala sodisfatt jekk il-benefiċjarji tal-kumpens ikunu ntgħażlu wara proċedura tal-offerti. Fin-nuqqas ta' dan, il-livell ta' kumpens irid jiġi determinat abbażi ta' analiżi tal-ispejjeż li impriża tipika, immexxija tajjeb u adegwatament mogħnija b'mezzi sabiex tkun tista' tissodisfa l-bżonnijiet neċessarji ta' servizz pubbliku, kienet tagħmel sabiex twettaq tali obbligi, filwaqt li jiġi kkunsidrat id-dħul rilevanti kif ukoll il-profitt raġjonevoli għat-twettiq ta' dawn l-obbligi.

               (43)

               Il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li din il-kundizzjoni ma ġietx sodisfatta peress li l-operaturi tal-ajruporti benefiċjarji ma kinux intgħażlu wara proċedura pubblika tal-offerti. Ir-Rumanija lanqas ma ddikjarat li l-kumpens kien ġie stabbilit abbażi ta' analiżi tal-ispejjeż ta' operatur tipiku tal-ajruport, immexxi sew u provdut b'mod adegwat b'mezzi biex jiġi provdut is-servizz pubbliku.

               (44)

               Għalhekk il-Kummissjoni kkunsidrat li l-miżura provdiet lill-benefiċjarji b'vantaġġ ekonomiku u wasslet għall-konklużjoni preliminari li s-sussidji operattivi annwali kkostitwixxew għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107 tat-Trattat.

               (45)

               Il-Kummissjoni nnotat ukoll li r-Rumanija ma kkontestatx il-kwalifika tal-għajnuna tal-miżura.

               (46)

               Fir-rigward tal-kompatibilità tal-miżura, il-Kummissjoni kellha dubji jekk il-kriterji stabbiliti mid-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 kinux ġew imħarsa u għalhekk li s-sussidji operattivi mħallsa kull sena lill-ajruporti ġew eżentati mir-rekwiżit tan-notifika, kif iddikjarat inizjalment mir-Rumanija.

               (47)

               F'dan is-sens, il-Kummissjoni l-ewwel innotat li sabiex id-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 tkun applikabbli f'każijiet speċifiċi, is-servizzi inkwistjoni jridu jikkwalifikaw bħala SGEIs ġenwini u jkunu definiti b'mod ċar bħala tali mill-Istat Membru.

               (48)

               Il-Kummissjoni kienet tal-fehma li f'dan il-każ ma ġietx ipprovduta biżżejjed informazzjoni mir-Rumanija biex jiġi ġustifikat li l-operat tat-tlettax-il ajruport reġjonali jenħtieġ li jiġi kkunsidrat bħala SGEI fis-sens li ż-żoni servuti minn dawk l-ajruporti ma jkunux konnessi b'mod suffiċjenti mal-bqija tal-pajjiż jekk dawn jitħallew f'idejn il-forzi tas-suq biss.

               (49)

               Il-Kummissjoni kompliet tikkunsidra li s-servizzi tal-ajruport ma kinux ġew definiti b'mod ċar bħala SGEIs mill-Istat Membru. Il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li d-duplikazzjoni apparenti ta' ajruporti reġjonali fir-Rumanija fl-istess żona ta' lħuq tista' tkun raġuni għaliex dawk l-ajruporti kienu qed jagħmlu t-telf. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni nnotat li diversi minn dawn l-ajruporti kellhom inqas minn 50 000 passiġġier fis-sena u kienu lokalizzati f'distanza lineari ta' anqas minn 100 km minn xulxin.

               (50)

               Għalhekk il-Kummissjoni kienet tal-fehma li d-definizzjoni tas-servizz pubbliku ma kinitx ċara biżżejjed u tista' tinkludi żball ċar sa fejn l-operat tal-ajruporti seta' ġie definit bħala SGEI mingħajr ħtieġa effettiva li tiġi żgurata konnessjoni xierqa taż-żona ta' lħuq ta' kull ajruport mal-bqija tad-dinja.

               (51)

               Il-Kummissjoni kellha dubji wkoll jekk ir-rekwiżiti tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 relatati mal-kontenut tal-att ta' inkarigu kinux ġew sodisfatti għalkollox.

               (52)

               Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni nnotat li għalkemm l-awtoritajiet Rumeni kkonfermaw li l-attivitajiet ewlenin biss tal-ajruporti kienu qed jiġu ssussidjati, ma kienx ċar biżżejjed jekk fil-fatt kinux ġew issussidjati biss l-ispejjeż tal-attivitajiet eliġibbli. L-ebda dispożizzjoni speċifika biex jiġu llimitati l-ispejjeż eliġibbli għall-attivitajiet ewlenin tal-ajruporti ma kienet inkluża fl-atti ta' inkarigu.

         4.   KUMMENTI MIR-RUMANIJA

               (53)

               Il-kummenti tar-Rumanija dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ irreferew prinċipalment għad-dubji mqajma mill-Kummissjoni dwar l-iskema tal-għajnuna mill-Istat għall-finanzjament tal-infrastruttura għall-ajruporti bi traffiku annwali ta' anqas minn 1 miljun passiġġier, li n-notifika tagħha ġiet irtirata.

               (54)

               Fir-rigward tal-finanzjament pubbliku għall-ajruporti reġjonali tar-Rumanija, bħala tweġiba għall-opinjoni tal-Kummissjoni skont liema l-abbundanza żejda apparenti tal-ajruporti f'ċerti reġjuni tista' tfixkel l-iżvilupp tal-ajruporti inkwistjoni, ir-Rumanija sostniet li s-sitwazzjoni tal-ajruporti reġjonali (bi traffiku baxx li ma jippermettilhomx li jilħqu livell ta' profitabbiltà) kienet primarjament minħabba l-istat tal-iżvilupp tar-reġjuni fejn jinsabu dawk l-ajruporti, aktar milli minħabba d-distanza lejn ajruporti tal-viċinat.

               (55)

               Fir-rigward tal-finanzjament pubbliku abbażi tad-Deċiżjoni tal-Gvern 398/1997, ir-Rumanija ċċarat li l-ammonti ma jitħallsux fil-bidu tas-sena abbażi ta' previżjonijiet ta' spejjeż u li kwalunkwe eċċess ma jiġix ritornat lill-Istat fl-aħħar tas-sena finanzjarja kif iddikjarat fid-deċiżjoni tal-ftuħ, iżda li dan il-finanzjament jingħata fil-mument meta jitwettqu l-attivitajiet abbażi ta' ġustifikazzjonijiet u fil-limiti tal-baġit approvat.

         5.   KUMMENTI MINN PARTIJIET INTERESSATI

   5.1.   KUMMENTI MINN CARPATAIR

               (56)

               Il-kummenti ta' Carpatair jirreferu parzjalment għall-finanzjament pubbliku lill-ajruport ta' Timișoara u Wizz Air. Kif spjegat fil-premessa 15, il-finanzjament pubbliku tal-ajruport ta' Timișoara u Wizz Air huwa soġġett għal proċedura ta' investigazzjoni formali oħra (17). F'dan li ġej, il-Kummissjoni għalhekk se tqassar biss il-kummenti ta' Carpatair b'rilevanza għall-każ preżenti.

               (57)

               Carpatair issostni li l-għajnuna operatorja hija ġeneralment ikkunsidrata bħala illegali u kontra l-interess tal-UE, u jenħtieġ li tingħata biss f'ċirkostanzi eċċezzjonali. L-għoti ta' għajnuna operatorja lill-ajruporti fl-opinjoni ta' Carpatair jkun ta' tfixkil għall-industrija, għar-raġunijiet li ġejjin:

                           (a)

                           joħloq kompetizzjoni inġusta bejn l-ajruporti tal-UE u jippermetti li ajruport li jibbenefika minn għajnuna mill-Istat jattira trasportaturi tal-ajru billi joffri skontijiet fuq l-imposti tal-ajruport. L-ajruporti li ma jibbenefikawx mill-għajnuna ma jkunux jistgħu jikkompetu għal trasportaturi b'mod effettiv;

                           (b)

                           il-miżura tħeġġeġ lill-ajruporti li jirċievu għajnuna operatorja biex jagħtu skontijiet għoljin fuq l-imposti tal-ajruporti, u dawn l-iskontijiet ma jingħatawx li kieku l-ajruporti aġixxew fuq termini tas-suq.

               (58)

               Carpatair jindika li l-għajnuna operatorja għandha effett negattiv fuq is-swieq tat-trasport bl-ajru u tas-servizzi tal-ajruport minħabba li twassal għal kompetizzjoni inġusta bejn ajruporti u fl-aħħar mill-aħħar għal kompetizzjoni inġusta bejn linji tal-ajru li joperaw minn dawk l-ajruporti. Bħala tali, l-għajnuna operatorja tikkawża kompetizzjoni inġusta bejn l-ajruporti fir-Rumanija u taffettwa wkoll b'mod negattiv lill-ajruporti f'pajjiżi tal-viċinat bħall-Ungerija.

         5.2.   KUMMENTI MINN RAA

               (59)

               RAA hija entità ġuridika tal-liġi privata mingħajr skop ta' qligħ li tirrappreżenta l-ajruporti ċivili tar-Rumanija.

               (60)

               RAA tikkummenta dwar l-enfasi tad-deċiżjoni tal-ftuħ fuq l-aspetti relatati mal-iskema tal-għajnuna mill-Istat għall-finanzjament tal-infrastruttura. RAA essenzjalment issostni li l-infrastruttura tal-parti l-kbira tal-ajruporti reġjonali fir-Rumanija tirrikjedi aġġornament u hija ta' livell ferm anqas minn dik tal-ajruporti ta' Stati Membri oħra tal-UE. Skont l-RAA il-finanzjament pubbliku għat-titjib tal-infrastruttura tal-ajruport ikun iġġustifikat min-nuqqas ta' alternattiva ta' trasport fattibbli u affidabbli fir-Rumanija (l-ebda awtostradi jew ferroviji ta' veloċità għolja).

         5.3.   KUMMENTI MILL-AJRUPORT TA' CLUJ — NAPOCA

               (61)

               Skont l-ajruport ta' Cluj — Napoca, il-finanzjament pubbliku mogħti lilu mill-kunsill lokali serva biex issussidja biss l-attivitajiet mhux ekonomiċi u għaldaqstant kien barra mill-kamp ta' applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat.

               (62)

               B'mod partikolari, l-ammonti inkwistjoni kellhom preżumibbilment l-għan li jkopru spejjeż ta' ċerti attivitajiet mhux ekonomiċi li jseħħu ġol-ajruport (bħall-Għassa tal-Fruntiera, il-Brigata tal-Forzi Speċjali, id-Dwana, il-Pulizija, l-Unità tal-Avjazzjoni Speċjali) kif ukoll l-ispejjeż tal-infrastruttura ta' sostenn u t-tagħmir inklużi l-manutenzjoni, it-titjib, il-ġestjoni tal-infrastruttura, spejjeż bis-servizzi awżiljarji provduti mill-ajruport, il-prevenzjoni tan-nar, l-assistenza f'emerġenza, il-miżuri ta' sigurtà. Skont l-ajruport ta' Cluj — Napoca, dawk l-ispejjeż jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Istat fl-eżerċizzju tas-setgħat uffiċjali tiegħu u għalhekk ma jaqgħux fil-kamp ta' applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

               (63)

               L-ajruport kompla jsostni li fil-perjodu 2007 — 2009, l-ajruport ma rreġistra l-ebda telf operattiv.

         6.   KUMMENTI TAR-RUMANIJA DWAR IL-KUMMENTI TAL-PARTIJIET INTERESSATI

               (64)

               Permezz ta' ittra bid-data tas-17 ta' Ottubru 2011, ir-Rumanija ppreżentat lill-Kummissjoni l-kummenti tagħha dwar l-osservazzjonijiet ippreżentati mill-partijiet interessati fl-investigazzjoni.

               (65)

               Għalkemm dawn il-kummenti rreferew esklussivament għall-iskema notfikata ta' għajnuna mill-Istat għal investimenti fl-infrastruttura, xi wħud minn dawk il-kummenti huma ta' rilevanza għall-valutazzjoni tas-sussidji operatorji li qed jiġu vvalutati f'din id-Deċiżjoni. Dawk il-kummenti jinġabru fil-qosor fil-paragrafi li ġejjin.

               (66)

               Ir-Rumanija ssostni li l-parti l-kbira tal-ajruporti reġjonali tar-Rumanija għandhom traffiku annwali ta' anqas minn 50 000 passiġġier u l-ebda wieħed minn dawn l-ajruporti ma jaqbeż it-300 000 passiġġier sal-2015. Abbażi ta' dan, ir-Rumanija tikkunsidra li mhuwiex probabbli li s-sostenn pubbliku għal dawk l-ajruporti jaffettwa l-kompetizzjoni u jfixkel il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

               (67)

               Lanqas id-distanza bejn dawk l-ajruporti ma taffettwa l-iżvilupp tagħhom bi kwalunkwe mod, skont ir-Rumanija. Dan għaliex anke f'dawk il-każijiet fejn id-distanza lineari bejn l-ajruporti hija ta' anqas minn 100 km, il-ħin ta' vvjaġġar huwa ġeneralment ta' aktar minn sagħtejn (2) b'tali mod li l-ajruporti inkwistjoni ma jeżerċitaw l-ebda pressjoni kompetittiva fuq xulxin.

         7.   VALUTAZZJONI TAL-GĦAJNUNA

               (68)

               Kif spjegat fil-premessa 10 hawn fuq, wara l-irtirar mir-Rumanija tan-notifika tagħha tal-iskema ta' finanzjament ippjanat tal-investimenti fl-infrastruttura, il-proċedura ta' investigazzjoni formali baqgħet miftuħa fir-rigward tal-finanzjament pubbliku mogħti lill-ajruporti reġjonali tar-Rumanija fil-perjodu 2007 — 2009. Għalhekk, il-valutazzjoni stabbilita hawn taħt tikkonċerna dik il-miżura.

               (69)

               Fid-dawl tad-deċiżjonijiet biex tinfetaħ investigazzjoni formali għall-Ajruport ta' Cluj-Napoca u l-ajruport ta' Târgu Mureș adottati fil-31 ta' Lulju 2015 (ara l-punt 39 hawn fuq), il-Kummissjoni tikkunsidra li huwa xieraq li tingħalaq l-investigazzjoni preżenti għall-ajruporti kollha soġġetti għaliha, ħlief għall-ajruport ta' Cluj-Napoca u l-ajruport ta' Târgu Mureș. Il-Kummissjoni biħsiebha tagħlaq l-investigazzjoni SA.30931 fir-rigward ta' dawk iż-żewġ ajruporti flimkien mal-investigazzjonijiet miftuħa fil-31 ta' Lulju 2015. Konsegwentement, il-valutazzjoni stabbilta hawn taħt tapplika biss għall-miżuri mogħtija lill-11-il ajruport l-ieħor.

         7.1.   EŻISTENZA TAL-GĦAJNUNA

               (70)

               Skont l-Artikolu 107(1) tat-Trattat, kull għajnuna, ta' kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta' riżorsi tal-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta' distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew il-provvista ta' ċerti oġġetti għandha, sa fejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern sakemm ma jkunx ipprovdut mod ieħor mil-liġi.

               (71)

               Il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 107(1) tat-Trattat huma kumulattivi. Għalhekk, sabiex jiġi determinat jekk il-miżuri taħt skrutinju jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat, il-kundizzjonijiet kollha msemmija hawn fuq jeħtieġ li jiġu sodisfatti. Jiġifieri, is-sostenn finanzjarju:

                           (a)

                           jingħata mill-Istat jew permezz ta' riżorsi mill-Istat,

                           (b)

                           jiffavorixxi ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta' ċerti oġġetti,

                           (c)

                           iwassal għal distorsjoni jew theddida ta' distorsjoni għall-kompetizzjoni.

                           (d)

                           jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

         7.1.1.
         L-attività ekonomika u l-kunċett ta' impriża

               (72)

               Skont il-ġurisprudenza stabbilita, il-Kummissjoni trid l-ewwel tistabbilixxi jekk dawk li jmexxu l-ajruport humiex impriżi fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat. Il-kunċett ta' impriża jkopri kull entità involuta f'attività ekonomika, irrispettivament mill-istatus ġuridiku tagħha u l-mod kif tiġi ffinanzjata. (18) Kull attività li tikkonsisti fl-offerta ta' oġġetti jew servizzi f'suq partikolari hija attività ekonomika.

               (73)

               Fl- Ajruport ta' Leipzig-Halle, il-Qorti Ġenerali sostniet li mid-data tas-sentenza f' Aéroports de Paris (12 ta' Diċembru 2000), l-applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna mill-Istat għall-finanzjament tal-infrastruttura tal-ajruport ma setgħetx tibqa' tiġi eskluża.

               (74)

               Il-Kummissjoni għalhekk tikkonkludi li tal-anqas mit-12 ta' Diċembru 2000, min imexxi l-ajruport kien involut f'attività ekonomika u li jikkostitwixxi impriża fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat (ara wkoll il-punt 29 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni).

         7.1.2.
         Mandat tal-politika pubblika

               (75)

               Filwaqt li dawk li jmexxu l-ajruport iridu jitqiesu bħala li jikkostitwixxu impriżi fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat tal-anqas mit-12 ta' Diċembru 2000, irid jiġi mfakkar li mhux l-attivitajiet kollha ta' min imexxi ajruport huma neċessarjament ta' natura ekonomika (ara wkoll il-punt 34 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni). (19)

               (76)

               Il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li attivitajiet li normalment jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Istat fl-eżerċizzju tas-setgħat uffiċjali tiegħu bħala awtorità pubblika mhumiex ta' natura ekonomika u ma jaqgħux fil-kamp ta' applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

               (77)

               Għalhekk, il-finanzjament tal-attivitajiet li jaqgħu fil-mandat tal-politika pubblika jew tal-infrastruttura relatata direttament ma' dawk l-attivitajiet inġenerali ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat. (20) F'ajruport, attivitajiet bħall-kontroll tat-traffiku tal-ajru, il-pulizija, id-dwana, it-tifi tan-nar, attivitajiet meħtieġa biex tiġi salvagwardjata l-avjazzjoni ċivili kontra atti ta' interferenza illegali u l-investimenti relatati mal-infrastruttura u t-tagħmir meħtieġa biex jitwettqu dawn l-attivitajiet huma ġeneralment ikkunsidrati bħala ta' natura mhux ekonomika (ara wkoll il-punt 35 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni). (21)

               (78)

               Madankollu, il-finanzjament pubbliku ta' attivitajiet mhux ekonomiċi ma jridx iwassal għal diskriminazzjoni mhux dovuta bejn il-linji tal-ajru u dawk li jmexxu ajruport. Fil-fatt, hija ġurisprudenza stabbilita li jkun hemm vantaġġ fejn l-awtoritajiet pubbliċi jeħilsu lill-impriżi mill-ispejjeż inerenti għall-attivitajiet ekonomiċi tagħhom. (22) Għalhekk, jekk f'sistema ġuridika partikolari jkun normali li l-linji tal-ajru jew dawk li jmexxu l-ajruport iġarrbu l-ispejjeż ta' ċerti servizzi, filwaqt li ċerti linji tal-ajru jew xi wħud minn dawk li jmexxu l-ajruport li jipprovdu l-istess servizzi f'isem l-istess awtoritajiet pubbliċi ma jridux iġarrbu dawk l-ispejjeż, dawn tal-aħħar jistgħu jgawdu minn vantaġġ, anke jekk dawk is-servizzi huma kkunsidrati fihom infushom bħala mhux ekonomiċi (ara wkoll il-punt 37 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni).

               (79)

               Ir-Rumanija fl-ebda ħin ma ddikjarat li l-finanzjament mogħti lil kwalunkwe ajruport reġjonali soġġett għal din id-Deċiżjoni kien ikopri spejjeż li jikkwalifikaw bħala spejjeż ta' mandat tal-politika pubblika. Lanqas xi wieħed mill-operaturi tal-ajruport, minbarra l-Ajruport ta' Cluj — Napoca, ma ddikjara matul l-investigazzjoni li dan huwa l-każ. Fil-fatt, il-mekkaniżmu ta' kumpens huwa mfassal biex ikopri d-differenza bejn id-dħul u t-telf tal-ajruporti, mingħajr ma ssir distinzjoni bejn l-ispejjeż ta' mandat tal-politika pubblika u tipi oħra ta' spejjeż. Din il-kwistjoni tista' titħalla miftuħa fir-rigward tal-Ajruport ta' Cluj — Napoca u l-Ajruport ta' Târgu Mureș, peress li din id-Deċiżjoni ma tagħlaqx l-investigazzjoni pendenti fir-rigward ta' dawk l-ajruporti. Fil-każ tal-ajruporti l-oħra, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-miżuri ma jikkostitwixxux kumpens għall-ispejjeż tal-mandat tal-politika pubblika.

         7.1.3.
         Ir-riżorsi tal-Istat u l-imputabbiltà lill-Istat

               (80)

               Il-kunċett ta' għajnuna mill-Istat japplika għal kull vantaġġ mogħti direttament jew indirettament, iffinanzjat mir-riżorsi tal-Istat, mogħti mill-Istat innifsu jew minn kwalunkwe korp intermedjarju li jaġixxi permezz ta' setgħat mogħtija lilu. Għaldaqstant, japplika wkoll għall-vantaġġi kollha mogħtija minn awtoritajiet reġjonali jew lokali tal-Istati Membri, ikun xi jkun l-istatus u d-deskrizzjoni tagħhom. (23)

               (81)

               F'dan il-każ, il-finanzjament jingħata direttament mill-Istat jew l-awtoritajiet lokali permezz tar-riżorsi tagħhom stess. Għalhekk, il-Kummissjoni tikkonferma li l-miżuri kollha li qed jiġu valutati jingħataw permezz tar-riżorsi mill-Istati u huma imputabbli lill-Istat.

         7.1.4.
         Vantaġġ ekonomiku selettiv

               (82)

               Il-finanzjament pubbliku mogħti lil dawk li jmexxu l-ajruport, immirat lejn il-kumpens għat-telf imġarrab fit-twettiq tal-attività ordinarja tagħhom. Xejn fl-evidenza fattwali disponibbli lill-Kummissjoni jew fil-kummenti rċevuti mir-Rumanija jew mill-partijiet terzi ma jissuġġerixxi li l-awtoritajiet li jagħmlu l-għotja jistgħu jistennew xi redditu finanzjarju bħala riżultat ta' dawk il-miżuri ta' finanzjament meta jiddeċiedu li jagħtuhom. Għalhekk, il-miżuri inkwistjoni ma jikkonformawx mal-prinċipju tal-operatur tal-ekonomija tas-suq.

               (83)

               Matul l-investigazzjoni r-Rumanija ddikjarat li l-finanzjament pubbliku kkontestat jirrappreżenta kumpens għall-provvista ta' SGEIs.

               (84)

               Fil-każ ta' intrapriżi inkarigati bil-provvista ta' SGEI, sabiex tikkonkludi jekk il-miżuri li qed jiġu vvalutati jikkostitwixxux vantaġġ ekonomiku jew le fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat, il-Kummissjoni trid teżamina l-osservanza tal-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Qorti fis-sentenza tagħha fil-kawża Altmark. (24) Dawn il-kundizzjonijiet jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej:

                           (a)

                           l-impriża benefiċjarja trid tkun effettivament inkarigata sabiex twettaq obbligi ta' servizz pubbliku u tali obbliġi jridu jkunu ddefiniti b'mod ċar (minn hawn 'il quddiem “Altmark 1”);

                           (b)

                           il-parametri li abbażi tagħhom jiġi kkalkolat il-kumpens iridu jkunu stabbiliti minn qabel b'mod oġġettiv u trasparenti (minn hawn 'il quddiem “Altmark 2”);

                           (c)

                           il-kumpens ma jistax ikun iktar minn dak li hu neċessarju sabiex ikunu koperti l-ispejjeż kollha jew parti minnhom, li jirriżultaw mit-twettiq ta' obbligi ta' servizz pubbliku, filwaqt li jiġi kkunsidrat id-dħul rilevanti kif ukoll il-profitt raġjonevoli għat-twettiq ta' tali obbligi (minn hawn 'il quddiem “Altmark 3”);

                           (d)

                           meta, f'każ speċifiku, l-impriza li għandha twettaq l-obbligi ta' servizz pubbliku ma tintgħażilx permezz ta' proċedura ta' akkwist pubbliku li tippermetti li jintgħażel l-offerent kapaċi li jipprovdi tali servizzi bl-inqas spiża għall-komunità, il-livell tal-kumpens neċessarju għandu jkun stabbilit abbażi ta' analiżi tal-ispejjeż, li impriża tipika, immexxija tajjeb u adegwatament mogħnija b'mezzi ta' trasport sabiex tkun tista' tissodisfa l-bżonnijiet neċessarji ta' servizz pubbliku, kienet tagħmel sabiex twettaq tali obbligi, filwaqt li jiġi kkunsidrat id-dħul rilevanti kif ukoll il-profitt raġjonevoli għat-twettiq ta' dawn l-obbligi (minn hawn 'il quddiem “Altmark 4”).

               (85)

               Dawk l-erba' kundizzjonijiet iridu jiġu sodisfatti b'mod kumulattiv. Għalhekk, jekk waħda minnhom ma tiġix sodisfatta, ma jistax jiġi ddikjarat li l-miżuri inkwistjoni ma jinvolvux vantaġġ ekonomiku abbażi tas-sentenza Altmark.

         7.1.4.1.   Altmark 1

               (86)

               Ir-rekwiżit tal-ewwel kundizzjoni Altmark jikkoinċidi mar-rekwiżit ta' inkarigu ċar u definizzjoni tal-SGEI provdut mill-Artikolu 106(2) tat-Trattat. (25)

               (87)

               Artikolu 106(2) tat-Trattat japplika biss għal “kull impriża responsabbli sabiex topera” SGEI. Il-Qorti tal-Ġustizzja konsistentement enfasizzat il-ħtieġa għal att ta' inkarigu. (26) Għalhekk, il-ħtieġa għal definizzjoni ċara tal-SGEI hija inerenti għal u inseparabbli mill-idea ta' inkarigu u tirriżulta direttament mill-Artikolu 106(2) tat-Trattat.

               (88)

               Fil-Komunikazzjoni tal-2001 dwar servizzi ta' interess ġenerali, il-Kummissjoni kienet diġà enfasizzat ir-rabta bejn definizzjoni ċara, inkarigu u neċessità u proporzjonalità tal-kumpens għall-SGEI skont l-Artikolu 106(2) tat-Trattat. (27) Paragrafu 22 ta' dik il-Komunikazzjoni spjega li “f'kull wiehed mill-każijiet, sabiex tapplika l-eċċezzjoni provvduta bl-Artikolu 106(2) tat-Trattat, il-missjoni tas-servizz pubbliku teħtieġ li tiġi ddefinita biċ-ċar u trid tiġi fdata b'mod espliċitu permezz ta' att ta' awtorità pubblika […]. Dan l-obbligu huwa meħtieġ sabiex jiġu żgurati ċ-ċarezza legali kif ukoll it-trasparenza rigward iċ-ċittadini u huwa indispensabbli għall-Kummissjoni li twettaq l-istima tagħha tal-proporzjonalità”. L-inkarigu u d-definizzjoni huma għaldaqstant prerekwiżit loġiku ta' kwalunkwe valutazzjoni sinifikanti tal-livell proporzjonat ta' kull kumpens. Il-Qrati tal-Unjoni enfasizzaw b'mod konsistenti l-ħtieġa għal definizzjoni ċara tal-PSOs għall-applikazzjoni kemm tal-eżenzjoni Altmark kif ukoll tal-Artikolu 106(2) tat-Trattat. (28)

               (89)

               Anke l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni tal-2011 dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat tal-Unjoni Ewropea għall-kumpens mogħti għall-fornitura ta' servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, (29) tiċċara li l-SGEI u l-PSOs iridu jkunu definiti b'mod ċar minn qabel. Skont il-paragrafu 51 tagħha, biex l-Artikolu 106(2) tat-Trattat japplika, l-operazzjoni ta' SGEI trid tiġi inkarigata lil impriża waħda jew aktar. L-impriżi inkwistjoni jridu għalhekk ikunu ġew inkarigati b'kompitu speċjali mill-Istat. L-ewwel kriterju Altmark jirrikjedi li l-impriża tkun inkarigata sabiex twettaq PSOs. Għaldaqstant, sabiex tikkonforma mal-ġurisprudenza Altmark, jenħtieġ inkarigu ta' servizz pubbliku, li jiddefinixxi l-obbligi tal-fornitur tal-SGEI inkwistjoni u dawk tal-awtorità pubblika li qed tinkariga l-SGEI inkwistjoni. Skont il-paragrafu 52 'il quddiem, il-kompitu ta' servizz pubbliku jrid jiġi assenjat permezz ta' att wieħed jew aktar li jridu tal-anqas jispeċifikaw il-PSOs; l-impriża u, fejn applikabbli, it-territorju kkonċernat; in-natura ta' kull dritt esklussiv jew speċjali assenjat lill-impriża mill-awtorità inkwistjoni.

               (90)

               F'dan il-każ, ir-Rumanija ddikjarat li l-finanzjament pubbliku mogħti lill-ajruporti inkwistjoni fil-perjodu 2007 — 2009 irrappreżenta kumpens għall-għoti ta' SGEIs. Ir-Rumanija ddikjarat li d-Deċiżjoni tal-Gvern 398/1997 stabbiliet b'mod ċar u trasparenti l-PSOs, il-parametri għall-kalkolu tal-kumpens u l-arranġamenti sabiex jiġi evitat kull kumpens żejjed.

               (91)

               Madankollu, filwaqt li d-Deċiżjoni tal-Gvern 398/1997 stabbiliet li l-ispejjeż operatorji u kapitali tal-ajruporti elenkati fiha jkunu koperti minn riżorsi proprji supplimentati mill-finanzjament pubbliku u elenkat l-attivitajiet li jridu jitwettqu minn dawk li jmexxu l-ajruport madwar l-ajruporti kollha kkonċernati (jiġifieri mhux għal kull ajruport b'mod individwali), din ma imponietx PSOs ċari fuq dawk li jmexxu l-ajruporti.

               (92)

               Fir-rigward tal-ajruport ta' Constanța, filwaqt li d-Deċiżjoni tal-Gvern 523/1998 stabbiliet liema spejjeż iridu jew jiġu supplimentati minn finanzjament pubbliku jew jiġu koperti b'mod sħiħ minn finanzjament pubbliku u elenkat l-attivitajiet li jridu jitwettqu minn dawk li jmexxu l-ajruport, ma imponietx PSOs ċari fuq dawk li jmexxu l-ajruport.

               (93)

               Id-dikjarazzjoni tar-Rumanija li s-servizzi tal-ajruport ikunu essenzjali għall-iżvilupp ekonomiku tar-reġjuni rispettivi jew għandhom l-għan li jwettqu objettiv ta' sigurtà strateġika mhijiex biżżejjed biex jitqies li l-benefiċjarji ġew inkarigati b'mod korrett bl-SGEI sal-punt tal-PSOs.

               (94)

               Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk l-ajruporti inkwistjoni jikkwalifikawx bħala servizzi ġenwini ta' interess ekonomiku ġenerali, il-Kummissjoni tħalli din il-mistoqsija miftuħa minħabba li mhijiex meħtieġa valutazzjoni f'dan ir-rigward peress li, kif spjegat hawn fuq, il-PSOs mhumiex definiti b'mod ċar f'att ta' inkarigu. Mhuwiex meħtieġ għalhekk li l-Kummissjoni tieħu pożizzjoni dwar dan l-aspett.

               (95)

               Għalhekk, il-miżuri inkwistjoni ma jikkonformawx ma' Altmark 1.

         7.1.4.2.   Altmark 4

               (96)

               Ir-raba' kriterju Altmark jipprevedi li l-kumpens irid ikun il-minimu meħtieġ sabiex ma jikkwalifikax bħala għajnuna. Dan il-kriterju jkun sodisfatt jekk il-benefiċjarju tal-kumpens ikun intgħażel wara proċedura tal-offerti li tippermetti l-għażla tal-offerent kapaċi li jipprovdi l-SGEI meħtieġa bl-inqas spiża għall-komunità jew, f'nuqqas ta' dan, jekk il-kumpens ikun ġie kalkolat b'referenza għall-ispejjeż ta' impriża effiċjenti.

               (97)

               F'dan il-każ, il-benefiċjarji ma ntgħażlux wara proċedura tal-offerti. Ukoll ma hemmx evidenza li turi li l-livell ta' kumpens ġie determinat abbażi ta' analiżi tal-ispejjeż li impriża tipika, immexxija tajjeb u adegwatament mogħnija b'mezzi sabiex tkun tista' tissodisfa r-rekwiżiti neċessarji ta' servizz pubbliku, kienet tagħmel sabiex twettaq tali obbligi, filwaqt li jiġi kkunsidrat id-dħul rilevanti kif ukoll il-profitt raġjonevoli għat-twettiq ta' dawn l-obbligi (mhux definiti b'mod korrett — ara l-premessi 86-95). Il-Kummissjoni għalhekk tikkunsidra li ma jistax jiġi konkluż li l-finanzjament pubbliku inkwistjoni ġie determinat abbażi tal-ispejjeż ta' impriża effiċjenti.

               (98)

               Konsegwentament, il-miżuri li qed jiġu investigati ma jikkonformawx ma' Altmark 4.

         7.1.4.3.   Konklużjoni — eżistenza ta' vantaġġ ekonomiku selettiv

               (99)

               Minħabba li l-kundizzjonijiet Altmark 1 u 4 ma ġewx imħarsa, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-erba' kundizzjonijiet stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Altmark ma ġewx sodisfatti b'mod kumulattiv fil-każ preżenti. Ladarba lanqas il-prinċipju tal-operatur tal-ekonomija tas-suq ma ġie mħares kif imsemmi fil-premessa 82 hawn fuq, il-miżuri li qed jiġu valutati taw vantaġġ ekonomiku lil min imexxi l-ajruporti.

               (100)

               Barra minn hekk, dak il-vantaġġ ekonomiku huwa selettiv minħabba li huwa indirizzat lejn ċerti impriżi li jappartjenu għal settur ekonomiku partikolari, jiġifieri l-ajruporti.

         7.1.5.
         Id-distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri

               (101)

               Il-kompetizzjoni bejn l-ajruporti tista' tiġi valutata fid-dawl tal-kriterji tal-linji tal-ajru magħżula, u b'mod partikolari billi jiġu mqabbla fatturi bħat-tip ta' servizzi tal-ajruport provduti u l-klijenti kkonċernati, il-popolazzjoni jew l-attività ekonomika, il-konġestjoni, l-eżistenza ta' aċċess mill-art, u l-livell ta' imposti u kundizzjonijiet kummerċjali globali għall-użu tal-infrastruttura u s-servizzi tal-ajruport (ara l-punt 43 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni).

               (102)

               Barra minn hekk, l-operaturi tal-ajruport huma f'kompetizzjoni għall-ġestjoni tal-infrastruttura tal-ajruport, inklużi f'ajruporti lokali u reġjonali. Il-finanzjament pubbliku ta' ajruport jista' għalhekk iwassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-swieq għall-operat tal-infrastruttura tal-ajruporti. Barra minn hekk, il-finanzjament pubbliku lill-ajruporti jista' jwassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni u jkollu effett fuq il-kummerċ fi swieq tat-trasport bl-ajru madwar l-Unjoni. Fl-aħħar nett, il-kompetizzjoni intermodali tista' tiġi affettwata wkoll minn finanzjament pubbliku lill-ajruporti (ara l-punt 44 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni).

               (103)

               Għalhekk, il-miżuri li qed jiġu valutati wasslu għal distorsjoni tal-kompetizzjoni jew tal-anqas heddew li jwasslu għal distorsjoni tal-kompetizzjoni u affettwaw il-kummerċ bejn Stati Membri.

         7.1.6.
         Konklużjoni dwar l-eżistenza tal-għajnuna

               (104)

               Abbażi ta' dak li ntqal hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-miżuri li qed jiġu valutati jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat għall-dawk l-ajruporti fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat.

         7.2.   TIP TA' GĦAJNUNA: GĦAJNUNA EŻISTENTI JEW ĠDIDA?

               (105)

               Il-valutazzjoni magħmula skont it-Taqsima 3.2.2 “Tip ta' għajnuna: għajnuna eżistenti jew ġdida” (paragrafi 93 sa 95) tad-deċiżjoni tal-ftuħ dwar jekk l-għajnuna jenħtieġx li tiġi kkunsidrata bħala għajnuna eżistenti jew ġdida skont id-dispożizzjonijiet tal-Anness V tal-Att dwar il-kundizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u r-Rumanija tibqa' valida. Għalhekk, il-miżuri ma jikkwalifikawx bħala għajnuna eżistenti.

         7.3.   LEGALITÀ TAL-GĦAJNUNA

               (106)

               Il-miżuri li qed jiġu investigati ddaħħlu fis-seħħ qabel approvazzjoni formali mill-Kummissjoni. Għalhekk, jikkonstitwixxu għajnuna illegali sakemm ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet rilevanti ta' att tal-Unjoni li jipprevedi eżenzjoni ta' kategorija mill-obbligu tan-notifika stabbilit fl-Artikolu 108 tat-TFUE għal ċerti kategoriji ta' għajnuna. F'dan il-każ, l-uniku att possibbli li seta' potenzjalment jipprovdi eżenzjoni bħal din huwa d-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005.

               (107)

               Matul l-investigazzjoni, ir-Rumanija sostniet li l-għajnuna lit-tlettax-il ajruport inkwistjoni tikkonforma mal-kundizzjonijiet stabbiliti fid-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005, li kienet fis-seħħ meta ngħataw il-miżuri inkwistjoni.

               (108)

               Id-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 applikat għal ajruporti:

                           (a)

                           li għalihom it-traffiku annwali ma jaqbiżx il-1 000 000 passiġġier;

                           (b)

                           b'fatturat annwali qabel it-taxxa ta' anqas minn 100 miljun matul l-ewwel sentejn finanzjarji ta' qabel dik li fiha ġie assenjat is-servizz ta' interess ekonomiku ġenerali, li jirċievu kumpens annwali ta' anqas minn EUR 30 miljun. (30)

               (109)

               Id-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 applikat biss għal għajnuna fil-forma ta' kumpens għal servizzi pubbliċi għal servizzi SGEI ġenwini. Sabiex jibbenefika minn din l-eżenzjoni, kumpens għal servizzi pubbliċi għall-operat ta' SGEI jrid jikkonforma wkoll mal-kundizzjonijiet dettaljati stabbiliti fl-Artikoli 4, 5 u 6 tagħha. (31)

               (110)

               L-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 jirrikjedi li l-SGEI jiġi inkarigat lill-impriża kkonċernata permezz ta' att uffiċjali wieħed jew aktar, li jistabbilixxi, fost l-oħrajn, in-natura u l-perjodu ta' validità tal-PSOs, il-parametri għall-kalkolu, il-kontroll u r-reviżjoni tal-kumpens, u l-arranġamenti meħtieġa biex jiġi evitat jew biex jitħallas lura kwalunkwe kumpens żejjed. L-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 stabbilixxa li l-ammont ta' kumpens irid jiġi limitat għal dak li hu meħtieġ biex jiġu koperti l-ispejjeż imġarrba fit-twettiq tal-PSOs, filwaqt illi jitqiesu d-dħul rilevanti kollu kif ukoll il-profitt raġjonevoli. Fl-aħħar nett, l-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 jirrikjedi lill-Istati Membri jwettqu kontrolli regolari biex jiżguraw li l-impriżi ma jkunux qed jirċeivu kumpens li jaqbeż l-ammont determinat skont l-Artikolu 5.

               (111)

               Kif indikat fit-taqsima 7.1.4.1, ir-Rumanija naqset milli turi li dawk li jmexxu l-ajruporti kienu inkarigati b'PSOs definiti b'mod ċar permezz tal-allegati atti ta' inkarigu li fuqhom kienet tiddependi, jiġifieri d-Deċiżjoni tal-Gvern 398/1997 u d-Deċiżjoni tal-Gvern 523/1998. Għalhekk, ir-rekwiżiti tal-Artikolu 4 ma ġewx sodisfatti.

               (112)

               Konsegwentement, l-għajnuna lill-ħdax-il entità li tmexxi l-ajruporti ma tistax titqies kompatibbli mas-suq intern u eżentata mir-rekwiżit ta' notifika abbażi tad-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005.

               (113)

               Skont l-Artikolu 10 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2012/21/UE (minn hawn 'il quddiem “id-Deċiżjoni SGEI tal-2011”) (32), kull għajnuna li ngħatat effett qabel id-dħul fis-seħħ tagħha li ma kinitx kompatibbli mas-suq intern u lanqas ma kienet eżentata mir-rekwiżit ta' notifika skont id-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 tista' tiġi ddikjarata kompatibbli mas-suq intern u eżentata mir-rekwiżi ta' notifika minn qabel jekk l-għajnuna tissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fiha. Għal raġunijiet simili għal dawk stabbiliti fit-taqsima 7.1.4.1, l-għajnuna ma tissodisfax il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 4, 5 u 6 tad-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2011, li huma fil-parti l-kbira tagħhom simili għall-Artikoli 4, 5 u 6 fid-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005. Għalhekk, l-għajnuna ma tistax titqies kompatibbli mas-suq intern u eżentata mir-rekwiżit ta' notifika abbażi tad-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2011.

               (114)

               Il-miżuri inkwistjoni għaldaqstant jikkonstitwixxu għajnuna mill-Istat illegali.

         7.4.   KOMPATIBILITÀ TAL-GĦAJNUNA

               (115)

               Għar-raġunijiet spjegati hawn fuq, l-għajnuna ma tistax tiġi dikjarata kompatibbli mas-suq intern f'konformità mad-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 u d-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2011. Konsegwentement, il-Kummissjoni se tivvaluta l-kompatibilità tal-miżuri inkwistjoni abbażi tal-kriterji stabbiliti rispettivament fil-Qafas dwar l-SGEI tal-2011 u l-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni, li jidhru li huma l-uniċi bażijiet legali possibbli skont liema jista' potenzjalment jiġi konkluż li dawk il-miżuri huma kompatibbli mas-suq intern.

         7.4.1.
         Kompatibilità skont il-Qafas dwar l-SGEI tal-2011

               (116)

               L-Artikolu 106(2) tat-Trattat jistabbilixxi li “kull impriża responsabbli sabiex topera servizzi ta' importanza ekonomika ġenerali jew li jkollha l-karattru ta' monopolju fiskali għandha tkun suġġetta għar-regoli tat-Trattati, b'mod partikolari dawk li jirriferu għall-kompetizzjoni, sa fejn l-applikazzjoni ta' dawn ir-regoli ma jostakolawx it-twettiq de jure jew de facto tal-funzjonijiet speċifiċi mogħtija lil dik l-impriża. L-iżvilupp tal-kummerċ ma għandux jiżviluppa b'mod kuntrarju għall-interessi tal-Unjoni.”

               (117)

               L-Artikolu jipprevedi deroga mill-projbizzjoni tal-għajnuna mill-Istat li tinsab fl-Artikolu 107 tat-Trattat sal-punt li l-għajnuna hija neċessarja u proporzjonali biex tiġi żgurata l-prestazzjoni tal-SGEI taħt kundizzjonijiet ekonomiċi aċċettabbli. Skont l-Artikolu 106(3) tat-Trattat hija r-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tassigura l-applikazzjoni ta' dan l-Artikolu, inkluż, fost l-oħrajn, billi tispeċifika skont liema kundizzjonijiet tikkunsidra li huma sodisfatti l-kriterji tan-neċessità u l-proporzjonalità.

               (118)

               Qabel il-31 ta' Jannar 2012, il-qafas Komunitarju għal għajnuna mill-Istat fil-forma ta' kumpens għal servizzi pubbliċi (minn hawn 'il quddiem “il-Qafas dwar l-SGEI tal-2005”) (33) u d-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 irrappreżentaw il-politika tal-Kummissjoni tal-applikazzjoni tad-deroga tal-Artikolu 106(2) tat-Trattat.

               (119)

               Fil-31 ta' Jannar 2012 il-pakkett SGEI l-ġdid, inkluż il-qafas għal għajnuna mill-Istat fil-forma ta' kumpens għal servizzi pubbliċi tal-Unjoni Ewropea (2011) (minn hawn 'il quddiem “il-qafas dwar l-SGEI tal-2011”) (34) u “id-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2011” daħal fis-seħħ.

               (120)

               Skont il-paragrafu 69 tal-Qafas dwar l-SGEI tal-2011, “il-Kummissjoni se tapplika l-prinċipji stabbiliti f'din il-Komunikazzjoni għal għajnuna li ma tkunx skont il-liġi li dwarha tieħu deċiżjoni wara l-31 ta' Jannar 2012 anke jekk l-għajnuna tkun ingħatat qabel din id-data”.

               (121)

               Paragrafu 16 tal-Qafas dwar l-SGEI tal-2011 jistabbilixxi r-rekwiżiti biex SGEI jiġi kkunsidrat bħala inkarigat b'mod validu. B'mod partikolari l-paragrafu 16(a) u wara jistabbilixxi li l-att ta' inkarigu jrid jiddeskrivi l-kontenut u t-terminu ta' żmien ta' PSOs. Għalhekk, għall-istess raġunijiet diġà msemmija fit-taqsimiet 7.1.4.1 u 7.3 hawn fuq, f'dan il-każ l-għajnuna ma tistax tiġi kkunsidrata kompatibbli taħt il-Qafas dwar l-SGEI tal-2011.

               (122)

               Il-Kummissjoni għalhekk tikkunsidra li l-miżura tal-għajnuna inkwistjoni ma tistax tiġi ddikjarata kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 106(2) tat-Trattat.

         7.4.2.
         Kompatibilità skont il-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni

               (123)

               Il-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni japplikaw għal għajnuna operatorja mogħtija lil ajruporti qabel l-4 ta' April 2014. (35) Il-kundizzjonijiet ta' kompatibilità stabbiliti fil-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni għall-għajnuna operatorja lill-ajruporti jvarjaw skont jekk l-għajnuna ngħatatx qabel jew wara l-4 ta' April 2014, id-data tad-dħul fis-seħħ tal-linji gwida. (36)

               (124)

               L-għajnuna operatorja mogħtija qabel id-dħul fis-seħħ tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni, jiġifieri qabel l-4 ta' April 2014, tista' tiġi ddikjarata kompatibbli sakemm jiġu sodisfatti l-kundizzjonijiet li ġejjin:

                           (a)

                              Il-kontribut għal objettiv definit sew ta' interess komuni: din il-kundizzjoni tiġi sodisfatta jekk fost l-oħrajn l-għajnuna żżid il-mobilità taċ-ċittadini tal-Unjoni u l-konnettività tar-reġjuni jew tiffaċilta l-iżvilupp reġjonali (37);

                           (b)

                              Adegwatezza tal-għajnuna mill-Istat bħala strument ta' politika: l-Istati Membri jridu juru li l-għajnuna hija adegwata biex jinkiseb l-objettiv maħsub jew biex jiġu solvuti l-problemi maħsuba li jiġu indirizzati mill-għajnuna (38);

                           (c)

                              Ħtieġa għal intervent mill-Istat: l-għajnuna jenħtieġ li tiġi mmirata lejn sitwazzjonijiet fejn tali għajnuna tista' twassal għal titjib materjali li s-suq innifsu ma jistax iwassal (39);

                           (d)

                              Eżistenza ta' efffett ta' inċentiv: din il-kundizzjoni tiġi sodisfatta jekk ikun probabbli li, fin-nuqqas ta' għajnuna operatorja, u filwaqt illi titqies il-preżenza possibbli tal-għajnuna għall-investiment u l-livell tat-traffiku, il-livell ta' attività ekonomika tal-ajruport ikkonċernat jitnaqqas b'mod sinifikanti (40);

                           (e)

                              Proporzjonalità tal-ammont tal-għajnuna (għajnuna limitata għall-minimu meħtieġ): sabiex tkun proporzjonata, l-għajnuna operatorja lill-ajruporti trid tkun limitata għall-minimu meħtieġ biex isseħħ l-attività megħjuna (41);

                           (f)

                              Evitar ta' effetti negattivi mhux dovuti fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ. (42)

         7.4.2.1.   Kontribuzzjoni għal objettiv definit sew ta' interess komuni

               (125)

               Il-miżuri ta' sostenn operatorji mogħtija lill-ajruporti reġjonali tar-Rumanija kellhom l-għan li jippermettu li l-ajruporti jkollhom biżżejjed kapital biex ikomplu joperaw b'mod vijabbli. Skont ir-Rumanija, l-ajruporti reġjonali għandhom rwol strumentali fil-promozzjoni ta' aċċessibilità għal żoni ta' lħuq u l-finanzjament inkwistjoni jtejjeb is-sigurtà, is-sikurezza u l-effiċjenza tal-ajruport, filwaqt li jikkontribbwixxi lejn l-ilħuq ta' objettivi ta' żvilupp reġjonali usa'. Barra minn hekk, l-aktar mod ta' trasport konvenjenti lejn/minn dawk ir-reġjoni huwa l-ivvjaġġar bl-ajru, minbarra servizzi tat-triq/ferrovjarji, li madankollu fir-Rumanija, minħabba l-kundizzjoni fqira tal-infrastruttura, jinvolvu ħinijiet tal-ivvjaġġjar konsiderevolment itwal.

               (126)

               Madankollu, il-Kummissjoni tinnota li fid-dawl tal-prossimità mill-qrib bejn xi wħud mill-ajruporti fl-investigazzjoni, duplikazzjoni possibbli tal-infrastruttura tal-ajruporti tista' timmilita kontra li t-tisjib ta' finanzjament għal dawk l-ajruporti jissodisfa objettiv definit b'mod ċar ta' interess komuni. Għalhekk il-Kummissjoni trid tivvaluta li l-finanzjament ta' dawk l-ajruporti ma jwassalx għad-duplikazzjoni tal-infrastruttura tal-ajruport fl-istess żona ta' lħuq.

               (127)

               Il-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni jiddefinixxu iż-“żona ta' lħuq ta' ajruport” bħala l-konfini ta' suq ġeografiku, li normalment ikun stabbilit għal madwar 100 kilometru jew madwar 60 minuta ta' vvjaġġar bil-karozza, bix-xarabank, bil-ferrovija jew bil-ferrovija ta' velocità għolja. Id-definizzjoni taż-żona ta' lħuq ta' ajruport partikolari jeħtieġ li tqis l-ispeċifiċitajiet ta' kull ajruport partikolari. Id-daqs u l-forma taż-żona ta' lħuq jiddependu fuq diversi karatteristiċi tal-ajruport, inkluż il-mudell tan-negozju tiegħu, il-lokazzjoni tieġħu u d-destinazzjoni li jservi.

               (128)

               Kif stabbilit fil-premessa 24 hawn fuq, l-uniċi ajruporti soġġetti għall-valutazzjoni preżenti li għalihom ajruport ieħor huwa preżenti fiż-żona ta' lħuq ta' 100 km jew 60 minuta ta' ħin ta' vvjaġġar bit-triq, bil-ferrovija jew bil-ferrovija ta' veloċità għolja, kif stabbilit fil-punt 25 (12) tal-linji gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni huma Arad, Baia Mare, Satu Mare, Constanța u Oradea. Għall-ajruporti l-oħra kollha, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-għajnuna kkontribwiet biex tinżamm fi stat ta' operat l-infrastruttura meħtieġa għall-mobilità taċ-ċittadini u l-aċċessibilità tar-reġjuni fejn jinsabu dawk l-ajruporti, minħabba b'mod partikolari l-kwalità ħażina tal-infrastruttura tat-triq u dik ferrovjarja. Għalhekk, għal dawk l-ajruporti, l-għajnuna kkontribwiet għat-twettiq ta' objettiv ta' interess komuni għall-Unjoni. Fir-rigward tal-bqija tal-ajruporti, il-Kummissjoni tinnota dan li ġej.

      L-ajruport ta' Arad

               (129)

               L-ajruport ta' Arad jinsab 50 km biss minnTimișoara, li jammonta għal ħin ta' vvjaġġar bit-triq ta' 40 minuta.

               (130)

               L-ajrporti ta' Timișoara u Arad kellhom mudelli ta' negozju differenti matul il-perjodu 2007-2009. Timișoara kien ajruport stabbilit sew li jsegwi mudell ta' negozju li huwa differenti b'mod sinifikanti minn dak tal-ajruport ta' Arad. L-ajruport ta' Timișoara offra prinċipalment titjiriet skedati ta' trasportaturi reġjonali u internazzjonali ta' servizzi sħaħ li jgħaqqdu Timișoara ma' għadd ta' bliet Rumeni u Ewropej (43) filwaqt li, kif imsemmi fil-premessi 28 u 31 hawn fuq, il-mudell ta' negozju ta' Arad kien ibbażat fuq traffiku low-cost. Iż-żewġ ajruporti baqgħu joperaw taħt mudelli differenti mill-2009 'il quddiem bi traffiku low-cost imnaqqas drastikament u sussegwentement intemm fl-ajruport ta' Arad (l-ajruport serva biss 8 632 passiġġier fl-2015 u skont informazzjoni pubblikament disponibbli, ma kellu l-ebda traffiku tal-passiġġieri kummerċjali fl-2016) u l-ajruport ta' Timișoara li kien immirat lejn it-traffiku low cost. Il-fatt li l-mudelli ta' negozju tal-ajruporti f'Timișoara u Arad kienu differenti matul il-perjodu li qed jiġi valutat u wara dan il-perjodu huwa indikzzjoni li ż-żewġ ajruporti huma sostituti imperfetti għal xulxin.

               (131)

               Skont il-punt 85 tal-Linji Gwida tal-Avjazzjoni, id-duplikazzjoni ta' ajruporti li ma jagħmlux qligħ jew il-ħolqien ta' kapaċità addizzjonali mhux użata ma jikkontribwixxux għal objettiv ta' interess komuni. F'dan ir-rigward, il-Kummmissjoni tinnota li Timișoara kien profitabbli matul il-perjodu li qed jiġi valutat. Barra minn hekk, l-ajruport ta' Timișoara għamel investimenti f'diversi terminali matul 2007 — 2010 biex jespandi l-kapaċità tiegħu u jakkomoda aktar traffiku tal-ajru (eż. estensjoni u modernizzazzjoni tat-terminal tat-titjiriet internazzjonali fl-2007, estensjoni tat-terminal tat-tluq domestiku fil-perjodu 2008 — 2010). L-ajruport ta' Timișoara għalhekk, għalkemm ħafna akbar, kellu jinvesti biex jikber, għalhekk mhuwiex probabbli li mingħajr l-għajnuna għal Arad, Timișoara seta' assorba t-traffiku ta' Arad mingħajr aktar investimenti. Din hija indikazzjoni oħra tal-grad imperfett ta' sostitwibbiltà bejn iż-żewġ ajruporti.

               (132)

               Fid-dawl tal-argumenti mressqa fil-premessi 130 u 131 hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li filwaqt li l-ajruport ta' Arad jinsab fl-istess żona ta' lħuq bħall-ajruport ta' Timișoara, ma hemmx duplikazzjoni bejn iż-żewġ ajruporti.

               (133)

               Abbażi ta' dak imsemmi hawn fuq, il-Kummissjoni tista' tikkonkludi li l-għajnuna lill-ajruport ta' Arad ikkontribwiet għall-mobilità taċ-ċittadini u l-aċċessibilità tar-reġjun fejn jinsab u għalhekk serviet objettiv definit tajjeb ta' interess komuni.

      L-ajruporti ta' Baia Mare u Satu Mare

               (134)

               Fir-rigward tal-ajruporti ta' Baia Mare u Satu Mare, dawn jinsabu 76 km minn xulxin u ż-żewġ ajruporti servew l-aktar titjiriet skedati lejn Bukarest operati mit-trasportatur nazzjonali tar-Rumanija, TAROM. Abbażi ta' informazzjoni pubblikament disponibbli, fl-ajruport ta' Baia Mare, matul il-perjodu 2007-2009, TAROM opera diversi titjiriet kull ġimgħa lejn Bukarest, filwaqt li l-Austrian Airlines operaw destinazzjoni waħda (Vjenna) matul il-perjodu April 2008 — Frar 2009 u Blueair serviet tliet destinazzjonijiet Ewropej għal ftit xhur biss (Ottubru sa Diċembru 2009). TAROM opera wkoll diversi titjiriet fil-ġimgħa mill-ajruport ta' Satu Mare għal Bukarest. Madankollu, minħabba l-kundizzjoni ħażina tal-infrastruttura tat-toroq f'dik iż-żona, il-ħin ta' vvjaġġar bejn iż-żewġ ajruporti huwa ta' siegħa (1) u għaxar (10) minuti bit-triq, li jaqbeż il-kriterju tal-ħin ta' vvjaġġar ta' 60 minuta użat biex tiġi delineata ż-żona ta' lħuq ta' ajruport skont il-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni.

               (135)

               Barra minn hekk, kif imsemmi fil-premessi 34 u 35 hawn fuq, kien hemm differenza fid-daqs tal-inġenji tal-ajru li setgħu jiġu operati b'mod regolari fiż-żewġ ajruporti minħabba fid-differenza fl-infrastruttura.

               (136)

               Għalhekk, fid-dawl tal-argumenti stabbiliti fil-premessi 134 u 135 hawn fuq, filwaqt li ż-żewġ ajruporti jinsabu fi ħdan il-kriterju tad-distanza ta' 100 kilometru użat biex tiġi delineata ż-żona ta' lħuq ta' ajruport skont il-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni, il-Kummissjoni tikkonkludi li ma hemmx duplikazzjoni bejniethom.

               (137)

               Abbażi ta' dak imsemmi hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-għajnuna rċevuta minn kull wieħed miż-żewġ ajruporti kkontribwixxiet għal objettiv definit sew ta' interess komuni permezz taż-żieda fil-mobilità u l-aċċessibilità fiż-żoni fejn jinsabu dawn l-ajruporti.

      L-ajruport ta' Constanța

               (138)

               L-ajruport ta' Constanța jinsab 45 km u ħin ta' vvjaġġar ta' 0h30 mill-ajruport ta' Tuzla. Fl-2007-2009, Constanța offra titjiriet skedati lejn diversi destinazzjonijiet Ewropej u għalhekk kellu mudell ta' negozju differenti meta mqabbel ma' Tuzla li ma offra l-ebda servizzi tal-ajruport għal avjazzjoni kummerċjali u ffoka fuq titjiriet speċjalizzati (eż. għal skopijiet agrikoli, għal skopijiet tar-reklamar, kif ukoll titjiriet ta' divertiment, taħriġ u emerġenza). Konsegwentement, għalkemm l-ajruport ta' Tuzla jinsab fl-istess żona ta' lħuq bħall-ajruport ta' Constanța, ma jistax jitqies bħala “ajruport” fis-sens tal-punt 25(6) tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni u għalhekk ma jistax jitqies bħala d-duplikazzjoni tal-infrastruttura fl-ajruport ta' Constanța.

               (139)

               Abbażi ta' dan, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-għajnuna lill-ajruport ta' Constanța kkontribwixxiet għal objettiv definit sew ta' interess komuni billi żiedet il-mobilità u l-aċċessibilità fiż-żona fejn jinsab l-ajruport.

      L-arjruport ta' Oradea

               (140)

               Oradea jinsab 80 km 'il bogħod minn Debrecen (l-Ungerija), iżda l-ħin ta' vvjaġġar huwa ta' mill-anqas siegħa (1) u 30 minuta (minħabba l-ħtieġa li tgħaddi minn fruntiera mhux tax-Schengen).

               (141)

               Barra minn hekk, matul l-2007-2009 l-ajruporti kellhom mudell ta' negozju differenti bl-ajruport ta' Oradea li opera titjiriet domestiċi minn trasportaturi reġjonali u nazzjonali ta' servizzi sħaħ u l-ajruport ta' Debrecen li ffoka f'dak iż-żmien fuq titjiriet charter (bi traffiku low cost li żviluppa biss fis-snin riċenti). Din hija indikazzjoni li ż-żewġ ajruporti fil-perjodu li qed jiġi valutat kienu sostituti imperfetti għal xulxin. Għalhekk, filwaqt li ż-żewġ ajruporti jinsabu fi ħdan il-kriterju tad-distanza ta' 100 kilometru użat biex tiġi delineata ż-żona ta' lħuq ta' ajruport skont il-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni, il-Kummissjoni tikkonkludi li ma hemmx duplikazzjoni bejniethom.

               (142)

               Abbażi ta' dak imsemmi hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-għajnuna lill-ajruport ta' Oradea kkontribwiet għal objettiv definit sew ta' interess komuni permezz ta' żieda fil-mobilità u l-aċċessibilità fiż-żona fejn jinsab l-ajruport.

         7.4.2.2.   Il-ħtieġa għal intervent mill-Istat, l-adegwatezza tal-għajnuna mill-Istat bħala strument ta' politika, l-eżistenza ta' effett ta' inċentiv, il-proporzjonalità tal-ammont tal-għajnuna

               (143)

               Fir-rigward tan-neċessità tal-għajnuna, il-punt 116 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni jirrikjedi li l-għajnuna operatorja ġġib magħha titjib materjali li s-suq innifsu ma jistax iġib. Skont il-punt 120 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni, l-Istati Membri jridu juru li l-għajnuna hija adegwata biex jinkiseb l-objettiv maħsub jew biex jiġu solvuti l-problemi maħsuba biex jiġu indirizzati mill-għajnuna. Dan huwa l-każ jekk, mingħajr l-għajnuna inkwistjoni, probabbilment l-ajruporti tar-Rumanija inkistjoni kien ikollhom joħorġu mis-suq, u dan kien iċaħħad lir-reġjuni tar-Rumanija minn infrastruttura tat-trasport li għandha rwol sinifikanti fl-aċċessibilità u l-iżvilupp tagħhom, jew inaqqas l-attività tagħhom sa grad sinifikanti. Skont il-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni, ajruporti iżgħar jista' jkollhom diffikultajiet fl-iżgurar tal-finanzjament tal-operazzjoni tagħhom mingħajr finanzjament pubbliku. Skont il-punt 118 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni, ajruporti bi traffiku tal-passiġġieri annwali taħt il-200 000 passiġġier fis-sena jistgħu ma jkunux jistgħ jkopru l-ispejjeż operatorji tagħhom fil-parti l-kbira tagħhom. F'dan is-sens, il-Kummissjoni tinnota li t-traffiku fil-ħdax-il ajruport soġġetti għal din il-valutazzjoni kien taħt il-200 000 passiġġier fil-perjodu 2007-2009.

               (144)

               Skont il-punt 124 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni, l-għajnuna operatorja għandha effett ta' inċentiv jekk ikun probabbli li, fl-assenza tal-għajnuna operatorja, u filwaqt li tiġi kkunsidrata l-preżenza possibbli tal-għajnuna għall-investimenti u l-livell tat-traffiku, il-livell tal-attività ekonomika tal-ajruport ikkonċernat jitnaqqas b'mod sinifikanti. Fil-każ preżenti, mingħajr l-għajnuna, l-attività tal-benefiċjarji kienet tonqos b'mod sinifikanti jekk mhux tispiċċa għalkollox minħabba telf mhux kopert. Skont il-punt 125 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni, sabiex tkun proporzjonata, l-għajnuna operatorja lill-ajruporti trid tkun limitata għall-minimu meħtieġ sabiex l-attività megħjuna sseħħ. Il-miżuri li qed jiġu investigati kienu limitati għall-minimu meħtieġ biex jiġi kkumpensat it-telf u biex l-ajruporti jkunu jistgħu joperaw b'mod vijabbli.

               (145)

               Għalhekk, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-għajnuna operatorja kollha kienet meħtieġa u limitata għall-minimu meħtieġ biex isseħħ l-attività megħjuna.

         7.4.2.3.   Evitar ta' effetti negattivi mhux dovuti fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ

               (146)

               Kif stabbilit fil-premessa 24 hawn fuq, l-uniċi ajruporti soġġetti għall-valutazzjoni preżenti li għalihom ajruport ieħor huwa preżenti fi ħdan 100 km jew ħin ta' vvjaġġar ta' 60 minuta bit-triq, bil-ferrovija jew bil-ferrovija ta' veloċità għolja huma Arad, Baia Mare, Satu Mare, Constanța u Oradea. Kif spjegat fil-premessa 128 hawn fuq, għall-ajruporti l-oħra kollha, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-għajnuna kkontribwiet biex tinżamm fi stat ta' operat l-infrastruttura meħtieġa għall-mobilità taċ-ċittadini u l-aċċessibilità tar-reġjuni fejn jinsabu dawk l-ajruporti, minħabba b'mod partikolari l-kwalità ħażina tal-infrastruttura tat-triq u dik ferrovjarja. Għalhekk, għal dawk l-ajruporti, l-għajnuna kkontribwiet għat-twettiq ta' objettiv ta' interess komuni għall-Unjoni u ma rriżultatx f'distorsjonijiet mhux dovuti tal-kompetizzjoni. Fir-rigward tal-bqija tal-ajruporti, il-Kummissjoni tinnota dan li ġej.

      L-ajruport ta' Arad

               (147)

               Il-Kummissjoni tinnota li fil-perjodu li qed jiġi vvalutat, l-ajruport ta' Arad kellu traffiku limitat ħafna, kemm f'termini assoluti kif ukoll meta mqabbel mal-ajruport ta' Timișoara (li jinsab f'distanza ta' 50 km u ħin ta' vvjaġġar ta' 40 minuta). In-numru ta' passiġġieri kull sena fl-ajruport ta' Arad varja bejn 67 183 u 128 835 fil-perjodu li qed jiġi valutat, filwaqt li fl-ajruport ta' Timișoara t-traffiku varja bejn 859 329 sa 991 758 passiġġier kull sena. It-traffiku fl-ajruport ta' Arad irrappreżenta biss 7,8 % tat-traffiku fl-ajruport ta' Timișoara fl-2007, 14,5 % fl-2008 u 8,8 % fl-2009. L-impatt kompetittiv tal-għajnuna rċevuta mill-ajruport ta' Arad fuq l-ajruport ta' Timișoara kien limitat ħafna fid-dawl tad-differenza fil-livell tat-traffiku bejn iż-żewġ ajruporti (44). B'mod aktar ġenerali, l-effetti kompetittivi globali tal-għajnuna kienu neċessarjament modesti fid-dawl tal-ammont żgħir ta' traffiku fl-ajruport. Barra minn hekk, l-evoluzzjoni tat-traffiku fiż-żewġ ajruporti ma tidhirx li hija korrelatata. It-traffiku fl-ajruport ta' Arad żdied minn 67 183 passiġġier fl-2007 għal 128 835 fl-2008 u naqas għal xi 88 147 passiġġier fl-2009 filwaqt li l-ajruport ta' Timișoara żied it-traffiku tiegħu b'mod stabbli (minn 859 329 passiġġier fl-2007 għal 886 083 passiġġier fl-2008 u 991 758 passiġġier fl-2009) (45). Dan in-nuqqas ta' korrelazzjoni jissuġġerixxi li ż-żewġ ajruporti servew ħtiġijiet u segmenti tas-suq differenti u ma kinux sempliċement qed jiddupplikaw lil xulxin.

               (148)

               Barra minn hekk, minħabba li l-ajruport ta' Timișoara kien profitabbli bejn l-2007 u l-2009 u għamel investiment biex tiżdied il-kapaċità tiegħu, mhuwiex probabbli l-effett tal-għajnuna għall-ajruport ta' Arad kellu impatt materjali fuq l-operazzjonijiet tal-ajruport ta' Timișoara

               (149)

               Fid-dawl ta' dak imsemmi hawn fuq, il-Kummissjoni tikkunsidra li d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni b'riżultat tal-għajnuna kienu limitati u m'għamlux tajjeb għall-kontribuzzjoni tal-għajnuna għall-mobilità u l-aċċessibilità.

      L-ajruporti ta' Baia Mare u Satu Mare

               (150)

               Minħabba l-livell tat-traffiku estremament baxx taż-żewġ ajruporti fil-perjodu li qed jiġi valutat (minn 15 334 passiġġier fl-2007 għal 24 983 passiġġier fl-2009 għal Baia Mare u minn 5 883 passiġġier għal 11 101 passiġġier fl-2009 għal Satu Mara) u d-differenza fid-daqs tat-tip ta' inġenji tal-ajru operati kif indikat fil-premessi 34 u 35 hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li d-distorsjonijiet tal-kompetizzjonijiet ikkawżati mill-għajnuna kienu limitati ħafna u m'għamlux tajjeb għall-kontribuzzjoni pożittiva tal-għajnuna għall-mobilità u l-aċċessibilità.

      L-ajruport ta' Constanța

               (151)

               Kif spjegat fil-premessa 138 hawn fuq, Constanța li opera traffiku kummerċjali kellu mudell ta' negozju differenti mill-ajruport ta' Tuzla fil-viċin, li ma offra l-ebda servizz tal-ajruport għal avjazzjoni kummerċjali. L-ajruport ta' Tuzla lanqas ma huwa “ajruport” fis-sens tal-punt 25(6) tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni. Barra minn hekk, Constanța kellu traffiku baxx ħafna fil-perjodu li qed jiġi valutat, li jillimita d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni li rriżultaw mill-għajnuna li rċieva. Għalhekk, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-kontribuzzjoni tal-għajnuna rċevuta mill-ajruport ta' Constanța fl-2007 — 2009 għall-mobilita u l-aċċessibilità għamlet tajjeb għal kwalunkwe distorsjoni tal-kompetizzjoni b'riżultat ta' dik l-għajnuna.

      L-arjruport ta' Oradea

               (152)

               Kif spjegat fil-premessi 37 u 140 hawn fuq, Oradea jinsab 80 km 'il bogħod minn Debrecen (l-Ungerija), iżda l-ħin ta' vvjaġġar huwa tal-inqas siegħa (1) u 30 minuta (minħabba li ħtieġa li tgħaddi minn fruntiera li mhijiex tax-Schengen). Barra minn hekk, matul 2007-2009 Oraea kellu traffiku baxx ħafna (anqas minn 40 000 passiġġier) u kellu mudell ta' negozju differenti meta mqabbel mal-ajruport ta' Debrecen (ara l-premessa 141).

               (153)

               Abbażi ta' dan, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-kontribuzzjoni tal-għajnuna rċevuta mill-ajruport ta' Oradea għall-mobilità u l-aċċessibbiltà għamlet tajjeb għal kwalunkwe distorsjoni tal-kompetizzjoni b'riżultat ta' dik l-għajnuna.

         7.4.3.
         Konklużjoni dwar il-kompatibilità tal-għajnuna

               (154)

               Abbażi tal-valutazzjoni t'hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-għajnuna mogħtija fl-2007 — 2009 lill-ajruporti tar-Rumanija f'Arad, Bacău, Baia Mare, Craiova, Iași, Oradea, Satu — Mare, Sibiu, Suceava, Tulcea u Constanța fil-perjodu 2007 — 2009 hija kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-Trattat.

               (155)

               Din il-valutazzjoni hija għalkollox mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe valutazzjoni potenzjali fil-futur mill-Kummissjoni ta' kwalunkwe għajnuna potenzjali mogħtija li dawk l-ajruporti wara l-4 ta' April 2014, peress li kwalunkwe għajnuna bħal din tkun trid tiġi valutata bi kriterji li jvarjaw minn dawk applikabbli għall-miżuri inkwistjoni (46).

         8.   KONKLUŻJONI

               (156)

               Il-finanzjament mogħti mill-awtoritajiet pubbliċi Rumeni bejn l-2007 — 2009 lill-ajruporti li jinsabu f'Arad, Bacău, Baia Mare, Craiova, Iași, Oradea, Satu — Mare, Sibiu, Suceava, Tulcea u Constanța jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat illegali li hija kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 107(3)(c) TFUE.

               (157)

               Għar-raġunijiet spjegati fil-premessa 69, l-investigazzjoni għall-finanzjament pubbliku mogħti lill-ajruport ta' Cluj-Napoca u l-ajruport ta' Târgu Mureș bejn l-2007 — 2009 tibqa' miftuħa,

         ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:
   Artikolu 1
   1.   Il-finanzjament pubbliku li r-Rumanija pprovdiet fil-perjodu 2007 — 2009 għall-ajruporti tar-Rumanija f'Arad, Bacău, Baia Mare, Craiova, Iași, Oradea, Satu Mare, Sibiu, Suceava, Tulcea u Constanța, li tammonta għal 490 401,3 elef RON, tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, implimentata bi ksur tal-Artikolu 108(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.
   2.   L-għanjuna mill-Istat imsemmija fil-paragrafu 1 hija kompatibbli mas-suq intern fis-sens tal-Artikolu 107(3)(c) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.
   Artikolu 2
   Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lir-Rumanija.

      Magħmul fi Brussell, is-27 ta' Settembru 2016.

            Għall-Kummissjoni

         Margrethe VESTAGER

            Membru tal-Kummissjoni

      (1)  ĠU C 207, 13.7.2011, p. 3.

      (2)  Ajruporti tal-“kategorija D”, jiġifieri ajruporti bi traffiku ta' anqas minn miljun (1) passiġġier, kif definit mil-linji gwida tal-2005 dwar il-finanzjament ta' ajruporti u għajnuna tal-bidu lil linji tal-ajru li jitilqu minn ajruporti reġjonali (ĠU C 312, 9.12.2005, p. 1).

      (3)  Il-proċedura ta' investigazzjoni formali tikkonċerna kemm l-iskema notifikata għal finanzjament pubbliku biex jiġi appoġġjat l-iżvilupp tal-infrastruttura f'ajruporti reġjonali żgħar, kif ukoll il-finanzjament pubbliku biex jiġi kopert telf operattiv mogħti lil ċerti ajruporti.

      (4)  Ara n-nota ta' qiegħ il-paġna 1.

      (5)  Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2005/842/KE tat-28 ta' Novembru 2005 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 86(2) tat-Trattat rigward għajnuna mill-Istat taħt il-forma ta' kumpens għal servizzi pubbliċi mogħti lil ċerti impriżi inkarigati bil-ġestjoni ta' servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali (ĠU L 312, 29.11.2005, p. 67).

      (6)  ĠU C 99, 4.4.2014, p. 3.

      (7)  Ara n-nota f'qiegħ il-paġna 2

      (8)  Għajnuna mill-Istat — ir-Rumanija — Għajnuna mill-Istat SA.31662 (11/C) (ex CP 237/10) — Ajruport Internazzjonali ta' Timișoara — Wizz Air — Stedina biex jitressqu kummenti skont l-Artikolu 108(2) tat-TFUE (ĠU C 270, 13.9.2011, p. 11).

      (9)  Id-Deċiżjoni tal-Gvern 523/1998 tipprevedi li (i) l-ispejjeż kapitali relatati ma' assi proprji jiġu ffinanzjati minn riżorsi proprji, krediti u sorsi oħra; (ii) l-ispejjeż relatati mal-ħolqien ta' assi pubbliċi ġodda kif ukoll l-estensjoni u l-modernizzazzjoni ta' assi pubbliċi eżistenti jiġu koperti mill-baġit tal-Istat; (iii) il-finanzjament tal-investimenti tal-ajruport approvati mill-Gvern sad-data tal-ħolqien tal-entità ġuridika l-ġdida jkunu żgurati mir-riżorsi proprji supplimentati mill-finanzjament pubbliku; (iv) obbligi ta' pagamenti għal investimenti relatati ma' assi privati mhux dovuti sal-istabbiliment tal-entità ġuridika l-ġdida jkunu koperti mir-riżorsi proprji supplimentati mill-finanzjament pubbliku; (v) obbligi ta' pagamenti relatati mal-ħolqien ta' assi pubbliċi ġodda jew il-modernizzazzjoni ta' dawk eżistenti sal-istabbiliment tal-entità ġuridika l-ġdida jkunu koperti mill-baġit tal-Istat.

      (10)  L-ajruport infetaħ biss f'Jannar.

      (11)  Ittra tal-Kummissjoni tad-19 ta' Frar 2015.

      (12)  L-ittri tar-Rumanija tad-19 ta' Marzu 2015 u tal-24 ta' Ġunju 2016.

      (13)  B'paragun Embraer ERJ 135 ER għandu 37 post bilqiegħda u MTOW ta' 19 000 kg.

      (14)  Kawża SA. 32963 (2012/NN) (ex 2011/CP) ir-Rumanija — Għajnuna mill-Istat lil Wizz Air u lill-Ajruport ta' Cluj — Napoca (ĠU C 104, 18.3.2016, p. 77).

      (15)  Kawża SA. 33769 (2015/NN) (ex-2011/CP) — ir-Rumanija — Allegata għajnuna lill-Ajruport Târgu-Mureș tat-Transilvania, Wizz Air, Ryanair u linji tal-ajru oħrajn (ĠU C 104, 18.3.2016, p. 45).

      (16)  Sentenza tal-24 ta' Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg C-280/00EU:C:2003:415, paragrafu 93. Ara wkoll l-analiżi fil-premessa 84-85 tad-deċiżjoni preżenti.

      (17)  Ara n-nota f'qiegħ il-paġna 8.

      (18)  Sentenza tat-23 ta' April 1991, Höfner u Elser/Macrotron C-41/90 ĠU:C:1991:161, paragrafu 21; Sentenza tas-17 ta' Frar 1993, Poucet u Pistre/AGF u Cancava C-160/91ĠU:C:1993:63, paragrafu 17; Sentenza tat-18 ta' Ġunju 1998, il-Kummissjoni/l-Italja C-35/96, ĠU:C:1998:303, paragrafu 36.

      (19)  Sentenza tad-19 ta' Jannar 1994, SAT Fluggesellschaft/Eurocontrol C-364/92, ĠU:C:1994:7

      (20)  Deċiżjoni tal-Kummissjoni N 309/2002 tad-19 ta' Marzu 2003, Sigurtà fl-avjazzjoni — kumpens għall-ispejjeż imġarrba wara l-attakki tal-11 ta' Settembru 2001 (ĠU C 148, 25.6.2003, p. 7).

      (21)  Ara, b'mod partikolari, is-Sentenza tad-19 ta' Jannar 1994, SAT Fluggesellschaft/Eurocontrol C-364/92, ĠU:C:1994:7, paragrafu 30 u s-Sentenza tas-26 ta' Marzu 2009, Selex Sistemi Integrati/il-Kummissjoni C-113/07 P, ĠU:C:2009:191, paragrafu 71.

      (22)  Ara s-Sentenza tat-3 ta' Marzu 2005, Heiser C-172/03, ĠU:C:2005:130, paragrafu 36, u l-ġurisprudenza msemmija.

      (23)  Sentenza tal-Qorti tal-14 ta' Ottubru 1987, Repubblika Federali tal-Ġermanja v il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, C-248/84, ĠU:C:1987:437u s-Sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta' Mejju 2011, kawżi konġunti Région Nord-Pas-de-Calais, T-267/08) ĠU:T:2011:209 u Communauté d'agglomération du Douaisis v il-Kummissjoni Ewropea T-279/08, ĠU:T:2011:209, paragrafu 108.

      (24)  Sentenza ta' 24 ta' Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, C-280/00, ĠU:C:2003:415.

      (25)  Paragrafu 47 tal-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat tal-Unjoni Ewropea għall-kumpens mogħti għall-fornitura ta' servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali (ĠU C 8, 11.1.2012, p. 4).

      (26)  Sentenza tal-Qorti tas-27 ta' Marzu 1974, Belgische Radio en Televisie v SV SABAM u NV Fonior, C-127/73, ĠU:C:1974:6 f'paragrafi 19-20; Sentenza tal-11 ta' April 1989, Ahmed Saeed Flugreisen u Silver Line Reisebüro GmbH v Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs e.V,C-66/86, ĠU:C:1989:140 at paragrafi 55-57; Sentenza tat-2 ta' Marzu 1983, Gesellschaft zur Verwertung von Leistungsschutzrechten mbH (GVL) v il-Kummissjoni, C-7/82, ĠU:C:1983:52; Sentenza tal-Qorti tal-14 ta' Lulju 1981 Gerhard Züchner v Bayerische Vereinsbank AG, C-172/80, ĠU:C:1981:178.

      (27)  Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar Servizzi ta' Interess Ġenerali fl-Ewropa (il-Komunikazzjoni dwar l-SGEI tal-2001) (ĠU C 17, 19.1.2001, p. 4).

      (28)  Sentenza tal-24 ta' Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, C-280/00, ĠU:C:2003:415, paragrafu 87; Sentenza tas-7 ta' Novembru 2012, CBI v il-Kummissjoni, T-137/10, għadha ma ġietx rapportata, paragrafi 97 u 98.

      (29)  ĠU C 8, 11.1.2012, p. 4.

      (30)  l-Artikolu 2(1)(a) tagħha.

      (31)  Ara l-Artikolu 10 tagħha għad-data tad-dħul fis-seħħ tad-Deċiżjoni dwar l-SGEI tal-2005 u b'mod partikolari d-data tal-applikazzjoni tal-Artikolu 4 (c), (d) u (e) u l-Artikolu 6, tagħha.

      (32)  Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2012/21/UE tal-20 ta' Diċembru 2011 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 106(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għall-għajnuna mill-Istat taħt il-forma ta' kumpens għas-servizzi pubbliċi mogħti lil ċerti impriżi inkarigati bil-ġestjoni ta' servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali (ĠU L 7, 11.1.2012, p. 3).

      (33)  ĠU C 297, 29.11.2005, p. 4.

      (34)  ĠU C 8, 11.1.2012, p. 15.

      (35)  Punt 172 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni.

      (36)  Punt 137 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni.

      (37)  Punti 137 u 113 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni.

      (38)  Punti 137 u 120 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni.

      (39)  Punti 137 u 116 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni.

      (40)  Punti 137 u 124 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni.

      (41)  Punti 137 u 125 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni.

      (42)  Punti 137 u 131 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni.

      (43)  It-trasportatur low cost Wizz Air ma bediex l-operazzjonijiet tiegħu mill-ajruport ta' Timisoara qabel tmiem l-2008.

      (44)  Fil-kawża SA 33961 (2012/C) (ex 2012/NN) implimentata minn Franza favur Nîmes-Uzès-Le Vigan il-Kamra tal-Kummerċ u l-Industrija, Veolia Transport Aéroport de Nîmes, Ryanair Limited u Airport Marketing Services Limited (ĠU L 113, 27.4.2016, p. 32), il-Kummissjoni sabet li l-impatt kompetittiv tal-għajnuna lill-ajruport ta' Nîmes fuq l-ajruport ta' Montpellier fil-viċin instab ukoll, fost l-oħrajn, li huwa limitat minħabba d-differenza fit-traffiku bejn iż-żewġ ajruporti minħabba li t-traffiku f'Nîmes kien sitt darbiet aktar baxx minn dak ta' Montpellier.

      (45)  In-nuqqas ta' korrelazzjoni tal-evoluzzjoni tat-traffiku tal-ajruporti tal-viċinat kien ukoll kriterju użat fil-kawża SA.22614 (C 53/07) implimentata minn Franza favur il-Kamra tal-Kummerċ u l-Industrija ta' Pau-Béarn, Ryanair, Airport Marketing Services u Transavia (ĠU L 201, 30.7.2015, p. 109), biex tiġi argumentata l-kompatibilità tal-għajnuna għall-ajruport ta' Pau.

      (46)  B'mod partikolari għal għajnuna mogħtija wara April 2014, il-punt 115 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni jipprevedi li hemm ħtieġa li tiġi pprovata l-kapaċità ta' ajruport li ma jagħmilx qligħ biex tinkiseb il-kopertura sħiħa tal-ispiża operatorja fl-aħħar tal-perjodu tranżitorju (ara l-paragrafi 128 sa 130 tal-Linji Gwida tal-2014 dwar l-Avjazzjoni) u l-punt 132 tal-Linji Gwida tal-Avjazzjoni jistabbilixxi l-ħtieġa li l-Istati Membri jipprovaw li l-ajruporti kollha fiż-żona ta' lħuq se jkunu jistgħu jiksbu kopertura sħiħa tal-ispiża operatorja fl-aħħar tal-perjodu tranżitorju.