title: Deċiżjoni tal-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA Nru 12/12/COL tal- 25 ta’ Jannar 2012 li temenda, għall-erbgħa u tmenin darba, ir-regoli proċedurali u sostantivi fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat permezz tal-introduzzjoni ta’ kapitoli ġodda dwar l-applikazzjoni tar-regoli ta’ għajnuna mill-Istat għall-kumpens mogħti għall-provvista tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali u dwar il-qafas għall-għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens tas-servizz pubbliku

text:
               13.6.2013

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               L 161/12

         DEĊIŻJONI TAL-AWTORITÀ TA’ SORVELJANZA TAL-EFTA
   Nru 12/12/COL
   tal-25 ta’ Jannar 2012
   li temenda, għall-erbgħa u tmenin darba, ir-regoli proċedurali u sostantivi fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat permezz tal-introduzzjoni ta’ kapitoli ġodda dwar l-applikazzjoni tar-regoli ta’ għajnuna mill-Istat għall-kumpens mogħti għall-provvista tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali u dwar il-qafas għall-għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens tas-servizz pubbliku
   L-AWTORITÀ TA’ SORVELJANZA TAL-EFTA (l-Awtorità),
   Billi:
   Skont l-Artikolu 5(2)(b) tal-Ftehim dwar it-twaqqif ta’ Awtorità ta’ Sorveljanza u Qorti tal-Ġustizzja (il-Ftehim ta’ Sorveljanza u l-Qorti), l-Awtorità għandha toħroġ avviżi jew linji gwida dwar kwistjonijiet trattati fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (il-Ftehim taż-ŻEE), jekk il-Ftehim taż-ŻEE jew il-Ftehim ta’ Sorveljanza u l-Qorti jipprovdu hekk espressivament jew jekk l-Awtorità tqis li hu meħtieġ,
   Fl-20 ta’ Diċembru 2011, il-Kummissjoni Ewropea adottat Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat taż-ŻEE Ewropea regoli għal kumpens mogħtija għall-provvista ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (ĠU C 8, 11.1.2012, p. 4) u Komunikazzjoni mill-Kummissjoni, qafas taż-ŻEE Ewropea għal għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens tas-servizz pubbliku (2011, ĠU C 8, 11.1.2012, p. 15),
   Billi dawn il-Komunikazzjonijiet huma wkoll rilevanti għaż-Żona Ekonomika Ewropea,
   Għandha tiġi żgurata l-applikazzjoni uniformi tar-regoli taż-ŻEE dwar għajnuna mill-Istat madwar iż-Żona Ekonomika Ewropea kollha skont l-għan ta’ omoġeneità stabbilit fl-Artikolu 1 tal-Ftehim taż-ŻEE,
   Skont il-punt II fit-titolu “ĠENERALI” fil-paġna 11 tal-Anness XV tal-Ftehim taż-ŻEE, l-Awtorità, wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni, għandha tadotta atti li jkunu jikkorrispondu ma' dawk adottati mill-Kummisssjoni Ewropea,
   L-Awtorità kkonsultat mal-Kummissjoni Ewropea u mal-Istati tal-EFTA permezz ta’ ittri bid-data tad-10 ta’ Jannar 2012 dwar dan is-suġġett,
   ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:
   Artikolu 1
   Il-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għandhom jiġu emendati bl-introduzzjoni ta’ kapitolu ġdid dwar l-applikazzjoni tar-regoli ta’ għajnuna mill-Istat għal kumpens mogħtija għall-provvista ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali.
   Il-kapitolu l-ġdid jinsab fl-Anness ta’ din id-Deċiżjoni.
   Artikolu 2
   Il-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat għandhom jiġu emendati bl-introduzzjoni ta’ kapitolu ġdid dwar il-qafas għal għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens għas-servizz pubbliku.
   Il-kapitolu l-ġdid jinsab fl-Anness II ta’ din id-Deċiżjoni.
   Artikolu 3
   Il-verżjoni Ingliża biss ta’ din id-deċiżjoni hija meqjusa li hi awtentika.

      Magħmula fi Brussell, il-25 ta’ Jannar 2012.

            Għall-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA

         Oda Helen SLETNES

            Il-President

         Sabine MONAUNI-TÖMÖRDY

            Membru tal-Kulleġġ

      ANNESS I

         PARTI VI:   REGOLI DWAR IL-KUMPENS GĦAS-SERVIZZ PUBBLIKU, IL-PROPRJETÀ STATALI TAL-IMPRIŻI U L-GĦAJNUNA LILL-IMPRIŻI PUBBLIĊI

         L-applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna tal-istat għal kumpens mogħtija għall-provvista ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali
          (1)

      1   Għan u kamp ta’ applikazzjoni

                  1.

                  Servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (SGEIs) jaqdu rwol ċentrali fil-promozzjoni ta’ koeżjoni soċjali u territorjali. L-UE u l-Istati Membri, kull wieħed minnhom fil-limiti tal-kompetenzi rispettivi tiegħu, għandhom jaraw li dawk is-servizzi joperaw fuq il-bażi ta’ prinċipji u kundizzjonijiet li jippermettulhom li jwettqu l-missjonijiet tagħhom.

                  2.

                  Ċerti SGEIs jistgħu jiġu pprovduti minn impriżi pubbliċi jew privati (2) mingħajr appoġġ finanzjarju speċifiku mingħand l-awtoritajiet tal-Istati Membri. Servizzi oħra jistgħu jkunu pprovduti biss jekk l-awtorità kkonċernata toffri kumpens finanzjarju lill-fornitur. Fin-nuqqas ta’ regoli speċifiċi taż-ŻEE, l-Istati Membri huma ġeneralment liberi li jiddeterminaw kif l-SGEIs tagħhom għandhom jiġu organizzati u ffinanzjati.

                  3.

                  L-għan ta’ dan il-Kapitolu huwa li jiċċara l-kunċetti ewlenin li fuqhom hija bbażata l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat għall-kumpens għal servizz pubbliku (3). Għalhekk se jiffoka fuq dawk ir-rekwiżiti tal-għajnuna mill-Istat li huma l-aktar relevanti għall-kumpens għal servizz pubbliku.

                  4.

                  Fl-20 ta’ Diċembru 2011, il-Kummissjoni Ewropea (il-Kummissjoni) ħarġet Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2012/21/UE dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 106(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea dwar għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens għas-servizz pubbliku mogħti lil ċerti impriżi fdati bl-operat ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (4) (Id-Deċiżjoni 2012/21/UE), li jiddikjara ċerti tipi ta’ kumpens għal SGEI li jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat bħala kumpatibbli mat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (it-Trattat) skond l-Artikolu 106(2) tat-Trattat u jeżentahom mill-obbligu tan-notifika skont l-Artikolu 108(3) tat-Trattat. Id-Deċiżjoni 2012/21/UE hija maħsuba biex tiġi inkorporata fil-Ftehim taż-ŻEE fl-inqas żmien possibbli. B’mod parallel ma' dan il-Kapitolu, l-awtorità ta’ sorveljanza tal-EFTA (l-Awtorità) adottat qafas għal għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens tas-servizz pubbliku (il-Qafas), li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li bihom l-għajnuna mill-Istat għal SGEIs mhux koperti mid-Deċiżjoni 2012/21/UE jistgħu jiġu ddikjarati kompatibbli skont l-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE. Il-Kummissjoni tipprevedi ukoll li tadotta Regolament de minimis speċifiku għall-SGEIs biex jiċċara li ċerti miżuri ta’ kumpens ma jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat fi ħdan it-tifsira tal-Artikolu 107 tat-Trattat (ir-Regolament) (5). Ladarba adottat, ir-Regolament se jkun inkorporat Ftehim taż-ŻEE.

                  5.

                  Dan il-Kapitolu huwa bla ħsara għall-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet oħra tal-liġi taż-ŻEE, b’mod partikolari dawk relatati mal-akkwist pubbliku u r-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Ftehim taż-ŻEE, inklużi minn leġiżlazzjoni settorjali inkorporata fil-Ftehim. Meta awtorità pubblika tagħżel li tafda parti terza mal-provvista ta’ servizz, huwa meħtieġ li din tikkonforma mal-liġi taż-ŻEE li tirregolaw l-akkwist pubbliku, li jinsabu fl-Anness XVI għall-Ftehim taż-ŻEE. Ukoll f'każijiet fejn id-direttivi dwar l-akkwist pubbliku ikunu kompletament jew parzjalment mhux applikabbli (pereżempju għal konċessjonijiet tas-servizzi u kuntratti ta’ servizz elenkati fl-Anness IIB għad-Direttiva 2004/18/KE (6), inklużi tipi differenti ta’ servizzi soċjali), l-għotja tista’ madankollu jkollha tissodisfa r-rekwiżiti tal-Ftehim taż-ŻEE dwar it-trasparenza, it-trattament ugwali, il-proporzjonalità u l-għarfien reċiproku (7).

                  6.

                  Barra l-kwistjonijiet indirizzati f’din il-Komunikazzjoni, id-Deċiżjoni 2012/21/UE u fil-Qafas, l-Awtorità se twieġeb mistoqsijiet individwali li jqumu fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna mill-istat għall-SGEIs (8).

                  7.

                  Dan il-Kapitolu huwa bla ħsara għall-każistika rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja taż-ŻEE Ewropea (il-Qorti tal-Ġustizzja) u tal-Qorti tal-EFTA.

            2   Dispożizzjonijiet ġenerali rigward il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat

      2.1   Il-kunċetti ta’ impriża u attività ekonomika

                  8.

                  Fuq il-bażi tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim taż-ŻEE, ir-regoli tal-għajnuna mill-Istat ġeneralment japplikaw biss fejn il-benefiċjarju huwa ‘impriża’. Jekk il-fornitur ta’ servizz ta’ interess ġenerali jitqiesx bħala impriża għalhekk huwa fundamentali għall-applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna mill-Istat.

            2.1.1   Prinċipji Ġenerali

                  9.

                  Il-Qorti tal-Ġustizzja konsistentement iddefinixxiet l-impriżi bħala entitajiet involuti f'attività ekonomika, irrispettivament mill-istatus legali tagħhom u mill-mod kif huma ffinanzjati (9). Il-klassifikazzjoni ta’ entità partikolari bħala impriża għalhekk tiddependi kompletament fuq in-natura tal-attivitajiet tagħha. Dan il-prinċipju ġenerali għandu tliet konsegwenzi importanti:

                              L-ewwel, l-istatus tal-entità skont il-liġi nazzjonali mhux deċiżiv. Pereżempju, entità li hija kklassifikata bħala assoċjazzjoni jew klabb tal-isports skont il-liġi nazzjonali tista’ madankollu jkollha titqies bħala impriża skont it-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim taż-ŻEE. L-uniku kriterju relevanti f’dan ir-rigward huwa jekk twettaqx attività ekonomika.

                              It-tieni, l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat bħala tali ma tiddependix fuq jekk l-entità hijiex imwaqqfa biex tiġġenera l-profitti. Fuq il-bażi tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali, anki l-entitajiet mingħajr skop ta’ qligħ jistgħu joffru oġġetti u servizzi f’suq (10). Fejn dan ma jkunx il-każ, il-fornituri mhux bi qligħ jibqgħu naturalment kompletament barra mill-kontroll tal-għajnuna mill-Istat.

                              It-tielet, il-klassifikazzjoni ta’ entità bħala impriża hija dejjem relattiva għal attività speċifika. Entità li twettaq kemm attivitajiet ekonomiċi kif ukoll attivitajiet nonekonomiċi għandha titqies bħala impriża biss fir-rigward ta’ dawk tal-ewwel.

                  10.

                  Żewġ entitajiet legali separati jistgħu jitqiesu li jiffurmaw unità ekonomika waħda għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna mill-Istat. Dik l-unità ekonomika hi mbagħad ikkunsidrata bħala l-impriża relevanti. F'dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja tħares lejn l-eżistenza ta’ sehem li jagħti kontroll jew rabtiet funzjonali, ekonomiċi u organiċi (11). Min-naħa l-oħra, entità li fiha nnifisha ma tipprovdix oġġetti jew servizzi f’suq mhijiex impriża għas-sempliċi fatt li jkollha ishma, anki sehem maġġoritarju, meta l-ishma jagħtu lok biss għall-eżerċizzju tad-drittijiet marbuta mal-istatus ta' azzjonist jew membru kif ukoll, jekk ikun xieraq, id-dħul ta' dividendi, li jkunu sempliċiment il-frott tas-sjieda ta' assi (12).

                  11.

                  Biex tiċċara d-distinzjoni bejn attivitajiet ekonomiċi nonekonomiċi, il-Qorti tal-Ġustizzja konsistentement iddeċidiet li kwalunkwe attività li tikkonsisti f’li jiġu offruti oġġetti u servizzi f’suq hija attività ekonomika (13).

                  12.

                  Il-kwistjoni jekk jeżistix suq għal ċertu servizzi tista’ tiddependi fuq kif dawk is-servizzi huma organizzati mill-Istat Membru kkonċernat (14). Ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat japplikaw biss fejn ċerta attività hija pprovduta f'ambjent ta’ suq. In-natura ekonomika ta’ ċerti servizzi tista’ għalhekk tvarja minn Stat tal-EFTA għall-ieħor. Barra minn hekk, minħabba l-għażla politika jew l-iżviluppi ekonomiċi, il-klassifikazzjoni ta’ servizz partikolari tista’ tinbidel biż-żmien. Dak li mhux attività tas-suq illum jista’ 'l quddiem isir attività tas-suq, u viċi versa.

                  13.

                  Id-deċiżjoni ta’ awtorità li ma tippermettix lil partijiet terzi jipprovdu ċertu servizz (pereżempju, minħabba li tixtieq tipprovdi s-servizz hi stess) ma teskludix l-eżistenza ta’ attività ekonomika. Minkejja tali limitazzjoni fl-aċċess għas-suq, attività ekonomika tista’ teżisti fejn operaturi oħra jkunu lesti u kapaċi jipprovdu s-servizz fis-suq konċernat. B'mod iżjed ġenerali, il-fatt li servizz partikolari huwa pprovdut internament (15) m'għandux rilevanza fuq in-natura ekonomiku tal-attività (16).

                  14.

                  Billi d-distinzjoni bejn is-servizzi ekonomiċi u dawk mhux ekonomiċi tiddependi fuq speċifiċitajiet politiċi u ekonomiċi fi Stat tal-EFTA partikolari, mhuwiex possibbli li ssir lista eżawrjenti ta’ attivitajiet li a priori qatt ma jkunu ekonomiċi. Lista bħal din ma tkunx tipprovdi ċertezza legali ġenwina u għalhekk ftit li xejn tkun utli. Il-paragrafi li ġejjin għall-kuntrarju jfittxu li jiċċaraw id-distinzjoni fir-rigward ta’ għadd ta’ oqsma importanti.

                  15.

                  Fin-nuqqas ta’ definizzjoni tal-attività ekonomika fil-Ftehim taż-ŻEE, il-ġurisprudenza tidher li toffri kriterji differenti għall-applikazzjoni tar-regoli tas-suq intern u għall-applikazzjoni tal-liġi tal-kompetizzjoni (17).

            2.1.2   L-eżerċizzju ta’ setgħat pubbliċi

                  16.

                  Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-Artikolu 107 tal-Ftehim taż-ŻEE, li jikkorrispondi għall-Artikolu 61 tal-Ftehim taż-ŻEE, ma japplikax fejn l-Istat jaġixxi ‘billi jeżerċita setgħa pubblika’ (18) jew fejn l-awtoritajiet li joħorġu mill-Istat jaġixxu “fil-kapaċità tagħhom bħala awtoritajiet pubbliċi” (19). Entità tista’ titqies li tkun qed taġixxi billi teżerċita setgħat pubbliċi fejn l-attività inkwistjoni tkun kompitu li jifforma parti mill-funzjonijiet essenzjali tal-Istat jew li huwa marbut ma’ dawk il-funzjonijiet min-natura tiegħu, l-għan tiegħu u r-regoli li għalihom huwa suġġett (20). Ġeneralment, sakemm l-Istat tal-EFTA kkonċernat ma jkunx ddeċieda li jdaħħal mekkaniżmi tas-suq, attivitajiet li intrinsikament jiffurmaw parti mill-prerogattivi ta’ awtorità uffiċjali u jitwettqu mill-Istat ma jammontawx għal attivitajiet ekonomiċi. Eżempji huma attivitajiet marbuta ma':

                              (a)

                              l-armata jew il-pulizija;

                              (b)

                              is-sikurezza, u l-kontroll tan-navigazzjoni bl-ajru (21);

                              (c)

                              il-kontroll u s-sikurezza tat-traffiku marittimu (22);

                              (d)

                              il-monitoraġġ ta’ kontra t-tniġġis (23); u

                              (e)

                              l-organizzazzjoni, il-finanzjament u l-infurzar ta’ sentenzi ta’ ħabs (24).

            2.1.3   Is-sigurtà soċjali

                  17.

                  Jekk l-iskemi fil-qasam tas-sigurtà soċjali għandhomx jiġu kklassifikat bħala li jinvolvu attività ekonomika jiddependi fuq il-mod kif inhuma mwaqqfa u strutturati. Essenzjalment, il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali jiddistingwu bejn skemi bbażati fuq il-prinċipju tas-solidarjetà u l-iskemi ekonomiċi.

                  18.

                  Il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali jużaw sensiela ta’ kriterji li jistabbilixxu jekk skema tas-sigurtà soċjali hijiex ibbażata fuq is-solidarjetà u għalhekk ma tinkludix attività ekonomika. Hemm numru ta’ fatturi li jistgħu jkunu relevanti f’dan ir-rigward:

                              (a)

                              jekk l-affiljazzjoni mal-iskema hijiex obbligatorja (25);

                              (b)

                              jekk l-iskema għandhiex għan esklussivament soċjali (26);

                              (c)

                              jekk l-iskema hijiex mingħajr għan ta’ profitt (27);

                              (d)

                              jekk il-benefiċċji jkunux indipendenti mill-kontribuzzjonijiet magħmulin (28);

                              (e)

                              jekk il-benefiċċji mħallsa ma jkunux neċessarjament proporzjonati mal-qligħ tal-persuna assigurata (29); and

                              (f)

                              jekk l-iskema hijiex immonitorjata mill-Istat (30).

                  19.

                  Skemi bħal dawn imsejsa fuq is-solidarjetà jridu jkunu distinti minn skemi ekonomiċi (31). F'kuntrast ma' skemi bbażati fuq is-solidarjetà, l-iskemi ekonomiċi huma regolarment ikkaratterizzati minn:

                              (a)

                              sħubija fakultattiva (32);

                              (b)

                              il-prinċipju ta’ kapitalizzazzjoni (dipendenza tal-intitolamenti fuq il-kontribuzzjonijiet imħallsa u r-riżultati finanzjarji tal-iskema) (33);

                              (c)

                              in-natura tagħhom bħala attività bil-għan ta’ profitt (34); and

                              (d)

                              l-għoti ta’ drittijiet li huma supplimentari għal dawk skont skema bażika (35).

                  20.

                  Xi skemi jikkombinaw karatteristiċi taż-żewġ kategoriji. F'dawn il-każijiet, il-klassifikazzjoni tal-iskema tiddependi fuq analiżi ta’ elementi differenti u l-importanza rispettiva tagħhom (36).

            2.1.4   Il-kura tas-saħħa

                  21.

                  Fiż-ŻEE, is-sistemi tas-servizzi tas-saħħa jvarjaw b’mod sinifikanti bejn l-Istati Membri. Il-grad sa liema fornituri tal-kura tas-saħħa differenti jikkompetu ma’ xulxin f'ambjent tas-suq fil-biċċa l-kbira jiddependi fuq dawn l-ispeċifiċitajiet nazzjonali.

                  22.

                  F’xi sistemi nazzjonali, l-isptarijiet pubbliċi huma parti integrali minn servizz nazzjonali tas-saħħa u huma kważi interament ibbażati fuq il-prinċipju tas-solidarjetà (37). Sptarijiet bħal dawn huma direttament iffinanzjati minn kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u riżorsi oħra tal-Istat u jipprovdu s-servizzi tagħhom mingħajr ħlas lil persuni affiljati fuq il-bażi ta’ kopertura universali (38). Il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali kkonfermaw li, fejn teżisti tali struttura, l-organizzazzjonijiet relevanti ma jaġixxux bħala impriżi (39).

                  23.

                  Fejn tkun teżisti dik l-istruttura, anki attivitajiet li fihom infushom jistgħu jkunu ta’ natura ekonomika, iżda li jitwettqu biss għall-għan li jfornu servizz ieħor mhux ekonomiku, mhumiex ta’ natura ekonomika. Organizzazzjoni li tixtri l-oġġetti — anke fi kwantitajiet kbar — biex toffri servizz mhux ekonomiku ma taġixxix bħala impriża sempliċement għaliex hija xerrej f’suq partikolari (40).

                  24.

                  F’ħafna sistemi nazzjonali, sptarijiet u fornituri oħra tal-kura tas-saħħa joffru s-servizzi tagħhom għal rimunerazzjoni, jew direttament mill-pazjenti jew mingħand l-assigurazzjoni tagħhom (41). F'sistemi bħal dawn, hemm ċertu grad ta’ kompetizzjoni bejn l-isptarijiet fir-rigward tal-forniment tas-servizzi tal-kura tas-saħħa. Fejn dan huwa l-każ, il-fatt li servizz tas-saħħa huwa pprovdut minn sptar pubbliku mhuwiex biżżejjed sabiex l-attività tiġi kklassifikata bħala mhux ekonomika.

                  25.

                  Il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali ċċaraw ukoll li s-servizzi tal-kura tas-saħħa li t-tobba indipendenti u l-prattikanti privati oħra jipprovdu għal remunerazzjoni għar-riskju proprju għandhom jitqiesu bħala attività ekonomika (42). L-istess prinċipji japplikaw fir-rigward spiżeriji indipendenti.

            2.1.5   Edukazzjoni

                  26.

                  Il-każistika tal-UE stabbiliet li l-edukazzjoni pubblika organizzata fi ħdan is-sistema edukattiva nazzjonali ffinanzjata u ssorveljata mill-Istat tista’ titqies bħala attività mhux ekonomika. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li l-Istat,
                  “billi jistabbilixxi u billi jżomm sistema ta’ edukazzjoni pubblika bħal din, iffinanzjata bħala regola ġenerali mill-baġit pubbliku u mhux mill-istudenti jew mill-ġenituri tagħhom, l-intenzjoni tal-Istat ma tkunx li jeżerċita attivitajiet bi ħlas iżda li jissodisfa l-missjoni tiegħu fl-oqsma soċjali, kulturali u edukattivi fil-konfront taċ-ċittadini tiegħu (43)”.

                  27.

                  Skont l-istess ġurisprudenza, in-natura mhux ekonomika tal-edukazzjoni pubblika fil-prinċipju mhix affettwata mill-fatt li l-istudenti jew il-ġenituri tagħhom kultant ikollhom iħallsu miżati għat-tagħlim jew għall-iskrizzjoni li jikkontribwixxu għall-ispejjeż operattivi tas-sistema. Kontribuzzjonijiet finanzjarji bħal dawn spiss ikopru biss parti mill-ispejjeż reali tas-servizz u għalhekk ma jistgħux jitqiesu bħala remunerazzjoni għas-servizz ipprovdut. Għalhekk ma jbiddlux in-natura mhux ekonomika ta’ servizz tal-edukazzjoni ġenerali ffinanzjat fil-biċċa l-kbira minn fondi pubbliċi (44). Dawn il-prinċipji jistgħu jkopru s-servizzi edukattivi pubbliċi bħal taħriġ vokazzjonali (45), skejjel primarji privati u pubbliċi (46) u kindergartens (47), attivitajiet ta’ tagħlim sekondarju fl-universitajiet (48), u l-għoti tal-edukazzjoni fl-universitajiet (49).

                  28.

                  Għandha ssir distinzjoni bejn dan il-forniment pubbliku tas-servizzi edukattivi u servizzi ffinanzjati fil-biċċa l-kbira mill-ġenituri jew l-istudenti jew minn dħul kummerċjali. Pereżempju, huwa ċar li l-impriżi kummerċjali li joffru edukazzjoni ogħla ffinanzjata kompletament mill-istudenti jaqgħu fil-kategorija tal-aħħar. F'ċerti Stati Membri l-istituzzjonijiet pubbliċi jistgħu joffru wkoll servizzi edukattivi li, minħabba n-natura tagħhom, l-istruttura ta’ finanzjament u l-eżistenza ta’ organizzazzjonijiet privati li jikkompetu magħhom, għandhom jitqiesu bħala ekonomiċi.

                  29.

                  Fil-linji ta’ gwida għall-għajnuna mill-Istat għar-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni (50), l-Awtorità ċċarat li ċerti attivitajiet ta’ universitajiet u organizzazzjonijiet tar-riċerka jaqgħu barra l-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Dan jikkonċerna l-attivitajiet ewlenin tal-organizzazzjonijiet ta’ riċerka, jiġifieri:

                              (a)

                              l-attivitaijet ta’ taħriġ għal riżorsi umani miksuba u aktar kwalifikati;

                              (b)

                              il-twettiq ta’ riċerka indipendenti u żvilupp għal iktar tagħrif u għarfien aħjar, inkluż ir-riċerka kollakborattiva u l-iżvilupp;

                              (c)

                              kif ukoll
                              it-tqassim tar-riżultati ta’ riċerka.

                  30.

                  Il-Kummissjoni ċċarat ukoll li l-attivitajiet ta’ trasferiment tat-teknoloġija (liċenzjar, ħolqien ta’ derivati jew suriet oħrajn ta’ ġestjoni tat-tagħrif maħluq mill-organizzazzjoni tar-riċerka) huma nonekonomiċi fejn dawk l-attivitajiet huma ta’ natura interna (51) u d-dħul kollu jiġi reinvestit fl-attivitajiet ewlenin tal-organizzazzjonijiet ta’ riċerka kkonċernati (52).

            2.2   Riżorsi tal-istat

                  31.

                  Huma biss vantaġġi mogħtija direttament jew indirettament permezz ta’ riżorsi tal-Istat li jistgħu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 61 tal-Ftehim taż-ŻEE (53). Vantaġġi ffinanzjati minn riżorsi privati jistgħu jkollhom l-effett li jsaħħu l-pożizzjoni ta’ ċerti impriżi iżda ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 61 tal-Ftehim taż-ŻEE.

                  32.

                  Dan it-trasferiment ta’ riżorsi tal-Istat jista’ jieħu ħafna forom bħalma huma għotjiet diretti, krediti tat-taxxa u benefiċċji in natura. B'mod partikolari, il-fatt li l-Istat ma jitlobx prezzijiet tas-suq għal ċerti servizzi jikkostitwixxi rinunzja ta’ riżorsi tal-Istat. Fis-sentenza tagħha fil-Kawża C-482/99 Franza vs il-Kummissjoni (54), il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat ukoll li r-riżorsi ta’ impriża pubblika jikkostitwixxu riżorsi tal-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107 tal-Ftehim taż-ŻEE għaliex l-awtoritajiet pubbliċi huma kapaċi jikkontrollaw dawn ir-riżorsi. F'każijiet fejn impriża fdata bl-operat ta’ SGEI hija ffinanzjata minn riżorsi pprovduti minn impriża pubblika u dan il-finanzjament huwa imputabbli lill-Istat, dan il-finanzjament huwa għalhekk kapaċi li jikkostitwixxi għajnuna mill-istat.

                  33.

                  L-għoti, mingħajr sejħiet għall-offerti, tal-liċenzji sabiex jiġi okkupat jew użat id-dominju pubbliku, jew ta’ drittijiet oħra speċjali jew esklussivi li għandhom valur ekonomiku, jista’ jimplika rinunzja ta’ riżorsi tal-Istat u joħloq vantaġġ għall-benefiċjarji (55).

                  34.

                  L-Istati tal-EFTA jistgħu, f'ċerti każi, jiffinanzjaw SGEI minn miżati jew kontribuzzjonijiet imħallsa minn ċerti impriżi jew utenti, u d-dħul minn dawn jiġi trasferit lill-impriżi fdati bit-tħaddim ta’ dik l-SGEI. Dan it-tip ta’ arranġament ta’ finanzjament ġie eżaminat mill-Qorti tal-Ġustizzja, b'mod partikolari fis-sentenza tagħha fil-Kawża 173/73 L-Italja vs il-Kummissjoni (56), fejn iddikjarat li:
                  “Billi l-fondi inkwistjoni huma ffinanzjati permezz ta’ kontribuzzjonijiet obbligatorji imposti mil-leġiżlazzjoni tal-Istat u billi, kif juri dan il-każ, huma ġestiti u mqassma skont id-dispożizzjonijiet ta’ dik il-leġiżlazzjoni, huma għandhom jitqiesu bħala riżorsi tal-Istat fis-sens tal-Artikolu [107 tal-Ftehim taż-ŻEE], anke jekk huma amministrati minn istituzzjonijiet distinti mill-awtoritajiet pubbliċi.”

                  35.

                  Bl-istess mod, fis-sentenza tagħha tal-Kawżi Magħquda C-78/90 u C-83/90 Compagnie Commerciale de l'Ouest (57), il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat li l-miżuri ffinanzjati permezz ta’ ħlasijiet parafiskali jikkostitwixxu miżuri ffinanzjati permezz tar-riżorsi tal-Istat.

                  36.

                  Għalhekk, ħlasijiet ta’ kumpens għat-tħaddim ta’ SGEIs li huma ffinanzjati permezz ta’ ħlasijiet parafiskali jew kontribuzzjonijiet obbligatorji imposti mill-Istat u amministrati u mqassma skont id-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni huma ħlasijiet ta’ kumpens magħmula permezz tar-riżorsi tal-Istat.

            2.3   L-effett fuq il-kummerċ

                  37.

                  Sabiex jinqabad skont l-Artikolu 61 tal-Ftehim taż-ŻEE, il-kumpens għal servizz pubbliku jrid jaffettwa jew jhedded li jaffettwa l-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti. Effett bħal dan ġeneralment jippresupponi l-eżistenza ta’ suq miftuħ għall-kompetizzjoni. Għalhekk, fejn is-swieq ġew miftuħa għal kompetizzjoni jew mill-UE jew mil-leġiżlazzjoni nazzjonali jew de facto mill-iżvilupp ekonomiku, ir-regoli ta’ għajnuna mill-Istat japplikaw. F'tali sitwazzjonijiet l-Istati tal-EFTA jżommu d-diskrezzjoni tagħhom dwar il-mod kif jiddefinixxu, jorganizzaw u jiffinanzjaw l-SGEIs, soġġetti għal kontroll mill-Istat dwar l-għajnuna f'każ li jkun ingħata kumpens lil fornitur tal-SGEI, kemm jekk privat kif ukoll pubbliku (inkluż intern). Fejn is-suq ġie riżervat għal impriża waħda (inkluż fornitur interni), il-kumpens mogħti lil dik l-impriza huwa ugwalment soġġett għal kontroll tal-għajnuna mill-Istat. Infatti, fejn l-attività ekonomika ġiet miftuħa għall-kompetizzjoni, id-deċiżjoni li l-SGEI jiġi pprovdut b'metodi oħra apparti minn dak ta’ proċedura tal-akkwist pubbliku li tiżgura l-anqas spejjeż għall-komunità, tista’ twassal għal distorsjonijiet fil-forma tal-prevenzjoni tad-dħul ta’ kompetituri jew tagħmilha eħfef għal benefiċjarju biex jespandi fi swieq oħra. Id-distorsjonijiet jistgħu jidhru wkoll fi swieq tal-prodotti intermedji (input markets). L-għajnuna mogħtija lil impriża li topera f'suq mhux liberalizzat tista’ taffettwa l-kummerċ jekk l-impriża li tirċievi l-għajnuna hija attiva wkoll fi swieq liberalizzati (58).

                  38.

                  Miżuri ta’ għajnuna jista’ wkoll ikollhom effett fuq in-negozju fejn l-impriża li tkun qed tirċievi l-għajnuna ma tipparteċipax hija stess f'attivitajiet transkonfinali. F'tali każijiet, il-forniment domestiku jista’ jinżamm jew jiżdied, bil-konsegwenza li l-opportunitajiet għal impriżi stabbiliti f’Partijiet Kontraenti oħra biex joffru s-servizzi tagħhom f’dak l-Istat tal-EFTA jitnaqqsu (59).

                  39.

                  Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ma jeżisti l-ebda limitu minimu jew perċentwal li bihom il-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti jista’ jitqies li ma ġiex affettwat (60). L-ammont relattivament żgħir ta’ għajnuna jew id-daqs relattivament ċkejken tal-impriża li tirċeviha ma jfissrux a priori li l-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti ma jistax ikun affettwat.

                  40.

                  Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni f'bosta każijiet ikkonkludiet li l-attivitajiet kienu ta’ karattru purament lokali u ma kinux jaffettwaw il-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti. Xi eżempji huma:

                              (a)

                              pixxini li jintużaw l-aktar mill-popolazzjoni lokali (61);

                              (b)

                              sptarijiet lokali mmirati esklussivament għall-popolazzjoni lokali (62);

                              (c)

                              mużewijiet lokali li huma improbabbli li jattiraw viżitaturi transkonfinali (63); kif ukoll

                              (d)

                              avvenimenti kulturali lokali, li l-udjenza potenzjali tagħhom hija ristretta lokalment (64).

                  41.

                  Fl-aħħar nett, l-Awtorità ma għandhiex għalfejn teżamina kull appoġġ finanzjarju mogħti mill-Istati tal-EFTA. Ir-Regolament (KE) Nru 1998/2006 tal-15 ta’ Diċembru 2006 dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 87 u 88 tal-Ftehim taż-ŻEE dwar l-għajnuna de minimis (65) jistipula li għajnuna li tammonta għal inqas minn EUR 200 000 għal kull impriża matul kwalunkwe perjodu ta’ tliet snin ma taqax skont l-Artikolu 61(1) tal-Ftehim taż-ŻEE. Japplikaw limiti de minimis speċifiċi fis-settur tat-trasport (66) u l-Kummissjoni biħsiebha tadotta regolament speċifiku lokali de minimis għal servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, li se jiġu inkorporati fil-Ftehim taż-ŻEE.

            3   Il-kundizzjonijiet li bihom il-kumpens għal servizz pubbliku ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat

      3.1   Il-kriterji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja

                  42.

                  Il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha Altmark (67), kompliet tiċċara aktar il-kundizzjonijiet li bihom il-kumpens għas-servizz pubbliku ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat minħabba n-nuqqas ta’ kwalunkwe vantaġġ.

                  43.

                  Skont il-Qorti tal-Ġustizzja,
                  “Fejn miżura tal-Istat għandha titqies bħala kumpens għas-servizzi effettwati mill-impriżi benefiċjarji biex jesegwixxu l-obbligi ta’ servizz pubbliku, b'mod li dawk l-impriżi ma jgawdux minn vantaġġ finanzjarju reali u l-miżura għalhekk ma jkollhiex l-effett li tqegħidhom f’pożizzjoni kompetittiva iktar favorevoli minn dik tal-impriżi li jikkompetu magħhom, tali miżura ma taqax skont l-Artikolu [107(1) tal-Ftehim taż-ŻEE]. Madankollu, biex kumpens bħal dan ma jaqax fil-klassifikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat f’każ partikolari, għandhom jiġu ssodisfati għadd ta’ kundizzjonijiet.
                  … L-ewwel nett, l-impriża benefiċjarja għandha tkun effettivament ingħatat l-inkarigu li twettaq l-obbligi tas-servizz pubbliku, u dawn l-obbligi għandhom ikunu ddefiniti b’mod ċar. …
                  … It-tieni, il-parametri li fuq il-bażi tagħhom jiġi kkalkulat il-kumpens iridu jiġu stabbiliti minn qabel b'manjiera oġġettiva u trasparenti, sabiex jiġi evitat li tingħata vantaġġ ekonomiku li jista’ jiffavorixxi l-impriża benefiċjarja fuq impriżi kompetenti. … Ħlas minn Stat Membru ta’ kumpens għat-telf imġarrab minn impriża mingħajr ma l-parametri ta’ tali kumpens ikunu ġew stabbiliti minn qabel, fejn wara jirriżulta li l-operazzjoni ta’ ċerti servizzi konnessi mat-twettiq ta’ obbligi tas-servizz pubbliku ma kinitx ekonomikament vijabbli, għalhekk jikkostitwixxi miżura finanzjarja li taqa’ fi ħdan il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu [107(1) tal-Ftehim taż-ŻEE].
                  … It-tielet, il-kumpens ma jistax jaqbeż dak li huwa neċessarju biex ikopri l-ispejjeż kollha jew parti mill-ispejjeż ikkawżati mill-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku, waqt li jkun ikkunsidrat id-dħul relatat u profitt raġonevoli …
                  … Ir-raba', meta l-impriża li tkun ser twettaq l-obbligi tas-servizz pubbliku, f'każ speċifiku, ma tkunx intgħażlet skont proċedura tal-akkwist pubbliku li tippermetti li jintgħazel l-offerent li jkun kapaċi jipprovdi dawk is-servizzi li jiswew l-inqas lill-komunità, il-livell ta’ kumpens meħtieġ irid jiġi ddeterminat abbażi ta’ analiżi tal-ispejjeż li ġġarrab impriża tipika, li tkun immexxija tajjeb u li jkollha biżżejjed mezzi tat-trasport sabiex tkun tista’ tissodisfa r-rekwiżiti meħtieġa tas-servizz pubbliku, sabiex twettaq l-obbligi tas-servizz pubbliku, filwaqt li jitqiesu d-dħul relevanti u profitt raġonevoli sabiex jitwettqu l-obbligi (68)”.

                  44.

                  It-Taqsimiet minn 3.2 sa 3.6 se jindirizzaw il-ħtiġijiet differenti stabbiliti fil-ġurisprudenza Altmark, jiġifieri l-kunċett ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali għall-għanijiet tal-Artikolu 61 tal-Ftehim taż-ŻEE (69), il-bżonn ta’ att ta’ inkarigu (70), l-obbligu li jiġu ddefiniti l-parametri ta’ kumpens (71), il-prinċipji dwar l-evitar ta’ kumpens żejjed (72) u l-prinċipji dwar is-selezzjoni tal-fornitur (73).

            3.2   L-eżistenza ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali

                  45.

                  Il-kunċett ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali huwa kunċett li qed jevolvi li jiddependi, fost affarijiet oħra, fuq il-ħtiġijiet taċ-ċittadini, l-iżviluppi teknoloġiċi u tas-suq u l-preferenzi soċjali u politiċi fl-Istat tal-EFTA kkonċernat. Il-Qorti tal-Ġustizzja stabbiliet li l-SGEIs huma servizzi li juru karatteristiċi speċjali meta mqabbla ma’ dawk ta’attivitajiet ekonomiċi oħra (74).

                  46.

                  Fin-nuqqas ta’ regoli speċifiċi taż-ŻEE li jiddefinixxu l-ambitu għall-eistenza ta’ SGEI, l-Istati Membri għandhom marġini wiesa' ta’ diskrezzjoni fid-definizzjoni ta’ servizz partikolari bħala SGEI u fl-għoti ta’ kumpens lill-fornitur tas-servizz. Il-kompetenza tal-Awtorità f’dan ir-rigward hija limitata għal li tiċċekkja jekk l-Istat tal-EFTA ikun għamel żball ċar meta ddefinixxa s-servizz bħala SGEI (75) u li tevalwa l-għajnuna mill-Istat involuta fil-kumpens. Fejn jeżistu regoli taż-ŻEE speċifiċi, id-diskrezzjoni tal-Istati tal-EFTA hija ulterjorment marbuta minn dawn ir-regoli, mingħajr ħsara għad-dmir tal-Kummissjoni li twettaq valutazzjoni dwar jekk l-SGEI ġiex definit b’mod korrett għall-għan tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat.

                  47.

                  L-ewwel kriterju ta’ Altmark jirrikjedi d-definizzjoni ta’ kompitu ta’ SGEI. Din il-kundizzjoni taqbel ma’ dik tal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE (76). Jirriżulta mill-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE li l-impriżi fdati bit-tħaddim tal-SGEIs huma impriżi fdati b’“kompitu partikolari” (77). Ġeneralment, l-għoti ta’ “kompitu partikolari ta’ servizz pubbliku” jimplika l-forniment ta’ servizzi li, li kieku kellha tqis l-interessi kummerċjali tagħha stess, impriża ma tassumix jew ma tassumix sal-istess punt jew bl-istess kundizzjonijiet (78). Bl-applikazzjoni ta’ kriterju ta’ interess ġenerali, l-Istati tal-EFTA jew il-Ftehim taż-ŻEE jistgħu jorbtu obbligi speċifiċi ma' dawn is-servizzi.

                  48.

                  L-Awtorità għalhekk tikkunsidra li ma jkunx xieraq li tinkludi obbligi speċifiċi ta’ servizz pubbliku ma’ attività li qed tiġi diġà pprovduta jew li tista’ tiġi pprovduta b’mod sodisfaċenti u b'kundizzjonijiet, bħall-prezz, kriterji oġġettivi tal-kwalità, kontinwità u aċċess għas-servizz, konsistenti mal-interess pubbliku, kif definit mill-Istat, minn impriżi li joperaw skont il-kundizzjonijiet normali tas-suq (79). Rigward il-kwistjoni jekk servizz jistax jiġi pprovdut mis-suq, il-valutazzjoni tal-Awtorità hi limitata biss li tiċċekkja jekk l-Istat tal-EFTA ikunx għamel xi żball ovvju.

                  49.

                  Eżempju importanti ta’ dan il-prinċipju huwa s-settur tal-broadband, li għalih l-Awtorità diġà tat indikazzjonijiet ċari rigward it-tipi ta’ attivitajiet li jistgħu jitqiesu bħala SGEIs. L-aktar ħaġa importanti hi li l-Awtorità tqis li f'oqsma li fihom investituri privati diġà investew fl-infrastruttura tan-netwerk tal-broadband (jew huma fil-proċess ta’ espansjoni ulterjuri tan-netwerk tagħhom) u diġà qed jipprovdu servizzi kompetittivi tal-broadband b’kopertura adegwata, it-twaqqif ta’ infrastruttura parallela tal-broadband ma għandux jitqies bħala SGEI. B’kuntrast, fejn l-investituri mhumiex f'pożizzjoni li jipprovdu kopertura tal-broadband adegwata, il-kumpens tal-SGEI jista’ jingħata f'ċerti kundizzjonijiet (80).

                  50.

                  L-Awtorità tikkunsidra wkoll li s-servizzi li għandhom jiġu kklassifikati bħala SGEIs għandhom ikunu indirizzati liċ-ċittadini jew ikunu fl-interess tas-soċjetà kollha kemm hi.

            3.3   L-att ta’ inkarigu

                  51.

                  Sabiex japplika l-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE, it-tħaddim ta’ SGEI jrid ikun fdat lil impriża waħda jew aktar. L-impriżi inkwistjoni jridu għalhekk ikunu ġew inkarigati b’kompitu speċjali mill-Istat (81). Anki l-ewwel kriterju ta’ Altmark jitlob li l-impriża jkollha obbligu ta’ servizz pubbliku xi twettaq. B'hekk, sabiex ikun konformi mal-ġurisprudenza Altmark, huwa meħtieġ li jingħata inkarigu ta’ servizz pubbliku li jiddefinixxi l-obbligi tal-impriżi in kwistjoni u tal-awtorità.

                  52.

                  Il-kompitu tas-servizz pubbliku irid ikun assenjat permezz ta’ att li, skont il-leġiżlazzjoni fl-Istati Membri, jista’ jieħu l-forma ta’ strument leġiżlattiv jew regolatorju jew kuntratt. Jista’ wkoll jiġi stabbilit f'diversi atti. Fuq il-bażi tal-approċċ meħud mill-Kummissjoni u mill-Awtorità f'dawn il-każijiet, l-att jew sensiela ta’ atti għandhom mill-inqas jispeċifikaw:

                              (a)

                              il-kontenut u t-terminu ta’ żmien tal-obbligi ta’ servizz pubbliku;

                              (b)

                              l-impriża u, fejn applikabbli, it-territorju kkonċernat;

                              (c)

                              in-natura ta’ kwalunkwe drittijiet esklussivi jew speċjali mogħtija lill-impriża mill-awtorità in kwistjoni;

                              (d)

                              il-parametri għall-kalkolu, il-kontroll u r-reviżjoni tal-kumpens; kif ukoll

                              (e)

                              l-arranġamenti biex jiġi evitat u jiġi rkuprat kull kumpens eċċessiv.

                  53.

                  L-involviment tal-fornitur tas-servizz fil-proċess li bih huwa jingħata l-kompitu ta’ servizz pubbliku ma jfissirx li l-kompitu mhux ġej minn att ta’ awtorità pubblika, ukoll jekk l-għoti tal-kompitu jsir fuq talba tal-fornitur tas-servizz (82). F’xi sistemi nazzjonali, huwa komuni għall-awtoritajiet li jiffinanzjaw is-servizzi li kienu żviluppati u proposti mill-fornitur innifsu. Madankollu, l-awtorità nazzjonali għandha tiddeċiedi jekk tapprovax il-proposta tal-fornitur qabel ma tagħti xi kumpens. Huwa irrelevanti jekk l-elementi meħtieġa tal-att ta’ inkarigu jkunux imdaħħla direttament fid-deċiżjoni fejn tiġi aċċettata l-proposta tal-fornitur jew jekk isirx att legali separat, pereżempju, jiġi magħmul kuntratt mal-fornitur.

            3.4   Il-parametri ta’ kumpens

                  54.

                  Il-parametri li jservu bħala l-bażi biex jiġi kkalkulat il-kumpens iridu jiġu stabbiliti bil-quddiem b'mod oġġettiv u trasparenti sabiex jiżguraw li ma jagħtux vantaġġ ekonomiku li jista’ jiffavorixxi lill-impriża li tirċievi l-kompitu fuq impriżi konkorrenti.

                  55.

                  Il-ħtieġa li jiġu stabbiliti parametri ta’ kumpens bil-quddiem ma tfissirx li l-kumpens għandu jkun ikkalkulat fuq il-bażi ta’ formula speċifika (pereżempju, ċertu prezz għal kull jum, għal kull ikla, għal kull passiġġier jew kull utent). Dak li huwa importanti huwa biss li jkun ċar mill-bidu kif il-kumpens ikun se jiġi determinat.

                  56.

                  Meta l-awtorità nazzjonali tiddeċiedi li tikkumpensa l-elementi kollha tal-ispiża tal-fornitur, hija għandha tiddetermina mill-bidu kif dawk l-ispejjeż se jiġu determinati u kkalkulati. Huma biss l-ispejjeż assoċjati direttament mal-forniment tal-SGEI li jistgħu jiġu kkunsidrati f'dak il-kuntest. Id-dħul kollu li l-impriża tirċievi mill-għoti tal-SGEI għandu jitnaqqas.

                  57.

                  Fejn l-impriża hija offruta profitt raġonevoli bħala parti mill-kumpens tagħha, l-att ta’ inkarigu għandu wkoll jistabbilixxi l-kriterji għall-kalkolu ta’ dak il-profitt.

                  58.

                  Fejn hija prevista reviżjoni tal-ammont tal-kumpens matul il-perjodu tal-għoti tal-inkarigu, l-att ta’ inkarigu għandu jispeċifika l-arranġamenti għar-reviżjoni u kwalunkwe impatt li jista’ jkollha fuq l-ammont totali ta’ kumpens.

                  59.

                  Jekk l-SGEI hu mogħti skont proċedura ta’ sejħa għall-offerti, il-metodu tal-kalkolu tal-kumpens għandu jiġi inkluż fit-tagħrif ipprovdut lill-impriżi kollha li jixtiequ jieħdu sehem fil-proċedura.

            3.5   Evitar ta’ kumpens żejjed

                  60.

                  Skont it-tielet kriterju tal-Altmark, il-kumpens ma jridx jaqbeż dak li huwa neċessarju biex ikopri l-ispejjeż kollha jew parti mill-ispejjeż ikkawżati mill-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku, fid-dawl tad-dħul relatat u profitt raġonevoli. Għaldaqstant, kull mekkaniżmu dwar is-selezzjoni tal-fornitur tas-servizz irid jiġi deċiż b'tali mod li l-livell tal-kumpens jiġi determinat fuq il-bażi ta’ dawn l-elementi.

                  61.

                  Profitt raġonevoli għandu jitqies li jfisser ir-rata tar-redditu fuq l-ishma (83) li tkun meħtieġa minn kumpanija tipika li tikkonsidra jekk tipprovdix is-servizz ta’ interess ekonomoku ġenerali jew le għat-tul kollu tal-perjodu tal-att ta’ inkarigu, meta tieħu inkunsiderazzjoni l-livell tar-riskju. Il-livell tar-riskju jiddependi fuq is-settur ikkonċernat, it-tip tas-servizz u l-karatteristiċi tal-mekkaniżmu ta’ kumpens. Ir-rata għandha tiġi determinata b'referenza għar-rata tar-redditu fuq il-kapital li tinkiseb fuq tipi simili ta’ kuntratti tas-servizz pubbliku skont kundizzjonijiet kompetittivi (pereżempju: kuntratti mogħtija b'appalt). F'setturi fejn ma jkun hemm l-ebda impriża kumparabbli mal-impriża inkarigata bit-tħaddim tas-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali, tista’ ssir referenza ta’ impriżi lokalizzati f’Partijiet Kontraenti oħra jew, jekk ikun meħtieġ, f'setturi oħra, sakemm il-karatteristiċi partikolari ta’ kull settur jittieħdu inkunsiderazzjoni. Meta jiġi stabbilit x'jikkostitwixxi profitt raġonevoli, l-Istati tal-EFTA jistgħu jintroduċu kriterji ta’ inċentiva li jirrigwardaw, b'mod partikolari, l-kwalità tas-servizz ipprovdut u l-kisbiet fl-effiċjenza tal-produzzjoni. Kisbiet fl-effiċjenza ma jistgħux jinkisbu akkost tal-kwalità tas-servizz pprovdut.

            3.6   Għażla tal-fornitur

                  62.

                  Skont ir-raba' kriterju ta’ Altmark, il-kumpens offrut irid ikun jew ir-riżultat ta’ proċedura tal-akkwist pubbliku li tippermetti li jintagħżel l-offerent li jkun kapaċi jipprovdi dawk is-servizzi bl-inqas prezz għall-komunità, jew riżultat ta’ eżerċizzju ta’ punt ta riferiment ma’ impriża tipika, immexxija tajjeb u adegwatament ipprovduta bil-mezzi neċessarji.

            3.6.1   L-ammont ta’ kumpens fejn l-SGEI hu assenjat skont proċedura xierqa ta’ sejħiet għall-offerti

                  63.

                  L-eħfef mod għall-awtorijitajiet pubbliċi biex jissodisfaw ir-raba’ kriterju ta’ Altmark huwa billi jagħmlu proċedura ta’ akkwist pubbliku miftuħa, trasparenti u nondiskriminatorja konformi mad-Direttiva 2004/17/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-31 ta’ Marzu 2004 li tikkoordina l-proċeduri ta’ akkwist ta’ entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u postali (84) u d-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 31 ta’ Marzu 2004 fuq koordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi (85) hekk kif jidher hawn taħt. Hekk kif indikat fil-paragrafu 5, it-twettiq ta’ tali proċedura ta’ akkwist pubbliku hija spiss rekwiżit obbligatorju skont ir-regoli diġà eżistenti taż-ŻEE.

                  64.

                  Anki f’każijiet fejn mhuwiex rekwiżit legali, proċedura tal-akkwist pubbliku permezz ta’ sejħiet għall-offerti miftuħa, trasparenti u nondiskriminatorji hija spiss metodu approprjat sabiex jitqabblu offerti potenzjali differenti u jiġi stabbilit il-kumpens Sabiex tiġi eskluża l-preżenza ta’ għajnuna.

                  65.

                  Fuq il-bażi tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, proċedura ta’ akkwist pubbliku teskludi l-eżistenza tal-għajnuna mill-Istat biss hi tippermetti li jintagħżel l-offerent li jkun kapaċi jipprovdi s-servizz “bl-inqas prezz għall-komunità”.

                  66.

                  Rigward il-karatteristiċi tal-appalti, proċedura miftuħa (86) skont ir-rekwiżi tar-regoli tal-akkwist pubbliku hija ċertament aċċettabbli, iżda wkoll proċedura ristretta (87) tista’ tissodisfa r-raba’ kriterju ta’ Altmark, sakemm l-operaturi interessati ma jkunux imwaqqfa mill jagħmlu offerta mingħajr raġunijiet validi. Min-naħa l-oħra, djalogu kompetittiv (88) jew proċedura negozjata b'pubblikazzjoni preċedenti (89) jagħtu diskrezzjoni wiesgħa lill-awtorità aġġudikanti u jistgħu jirrestrinġu l-parteċipazzjoni ta’ operaturi interessati. Madankollu, jistgħu biss jitqiesu li huma suffiċjenti biex jissodifaw ir-raba’ kriterju ta’ Altmark f'każijiet eċċezzjonali. Il-proċedura negozjata mingħajr il-pubblikazzjoni ta’ avviż ta’ kuntratt (90) ma tistax tiżgura li l-proċedura twassal għas-selezzjoni ta’ offerent kapaċi jipprovdi dawk is-servizzi bl-inqas spiża għall-komunità.

                  67.

                  Rigward il-kriterji tal-għotja, l-“aktar prezz baxx” (91) ovvjament jissodisfa r-raba' kriterju ta’ Altmark. Barra minn dan, l-“offerta l-aktar vantaġġuża ekonomikament” (92) titqies suffiċjenti sakem il-kriterji tal-għotja, inklużi kriterji ambjentali (93) jew soċjali, ikunu relatati mill-qrib mas-suġġett tas-servizz provdut u jippermettu għall-offerta l-iktar ekonomikament vantaġġuża li taqbel mal-valur tas-suq (94). Fejn iseħħu tali ċirkostanzi, mekkaniżmu ta’ restituzzjoni jista’ jkun adatt sabiex jiġi minimizzat ir-riskju ta’ kumpens żejjed ex ante. L-awtorità aġġudikanti mhijiex prekluża milli tiffissa l-istandards kwalitattivi li għandhom jintlaħqu mill-operaturi ekonomiċi jew milli tqis aspetti kwalitattivi relatati mal-proposti differenti fid-deċiżjoni tal-għoti tagħha.

                  68.

                  Fl-aħħar nett, jista’ jkun hemm ċirkostanzi fejn proċedura ta’ akkwist ma tistax tippermetti għall-inqas spejjeż tal-komunità ladarba ma tagħtix lok għal kompetizzjoni miftuħa u ġenwina biżżejjed. Dan jista’ jkun il-każ, pereżempju, minħabba l-partikolaritajiet tas-servizz ikkonċernat, id-drittijiet eżistenti tal-proprjetà intellettwali jew l-infrastruttura neċessarja li tkun ta’ fornitur partikolari tas-servizz. Bl-istess mod, fil-każ ta’ proċeduri fejn tkun ġiet ippreżentata biss offerta waħda, l-offerta ma tistax titqies biżżejjed sabiex tiżgura li l-proċedura twassal għall-inqas spejjeż għall-komunità.

            3.6.2   L-ammont ta’ kumpens fejn l-SGEI mhuwiex assenjat skont proċedura ta’ sejħiet għall-offerti

                  69.

                  Fejn teżisti remunerazzjoni tas-suq ġeneralment aċċettata għal servizz partikolari, dik ir-remunerazzjoni tas-suq tipprovdi l-aqwa punt ta’ riferiment għall-kumpens fin-nuqqas ta’ sejħa għall-offerti (95).

                  70.

                  Fejn ma teżisti l-ebda remunerazzjoni tas-suq, l-ammont ta’ kumpens irid jiġi ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tal-ispejjeż li impriża tipika, immexxija tajjeb u adegwatament ipprovduta b'mezzi materjali sabiex tkun kapaċi tissodisfa r-rekwiżiti tas-servizz pubbliku meħtieġa, tkun sofriet fit-twettiq ta’ dawk l-obbligi, filwaqt li jitqies l-introjtu relevanti u profitt raġonevoli għall-eżekuzzjoni ta’ dawk l-obbligi. L-għan huwa li jiġi żgurat li l-ispejjeż għoljin ta’ impriża ineffiċjenti ma jittiħdux bħala l-punt ta’ riferiment.

                  71.

                  Rigward il-kunċett ta’ ‘impriża mmexxija tajjeb’ u fin-nuqqas ta’ kwalunkwe definizzjoni uffiċjali, l-Istati tal-EFTA għandhom japplikaw kriterji oġġettivi li huma ekonomikament rikonoxxuti bħala rappreżentattivi ta’ ġestjoni sodisfaċenti. L-Awtorità tqis li l-fatt sempliċi li jiġi ġġenerat profitt mhuwiex kriterju biżżejjed, sabiex impriża titqies bħala ‘mmexxija tajjeb’. Għandu wkoll jittieħed kont tal-fatt li r-riżultati finanzjarji tal-impriżi, partikolarment fis-setturi l-aktar spiss ikkonċernati mill-SGEIs, jistgħu jiġu influwenzati ħafna mis-setgħa tas-suq tagħhom jew mir-regoli settorjali.

                  72.

                  L-Awtorità hija tal-fehma li l-kunċett ta’ ‘impriża mmexxija tajjeb’ jinvolvi l-konformità mal-istandards tal-kontabilità nazzjonali jew internazzjonali fis-seħħ. L-Istati tal-EFTA jistgħu jibbażaw l-analiżi tagħhom, fost affarijiet oħra, fuq proporzjonijiet analitiċi rappreżentattivi tal-produttività (bħall-fatturat bħala proporzjon tal-kapital użat, l-ispiża totali bħala proporzjon tal-fatturat, il-fatturat gћal kull impjegat, il-valur miżjud għal kull impjegat, jew l-ispejjeż tal-persunal bħala proporzjon tal-valur miżjud). L-Istati tal-EFTA jistgħu wkoll jużaw proporzjonijiet analitiċi rigward il-kwalità tal-provvista meta mqabbla mal-aspettativi tal-utenti. Impriża fdata bl-operat ta’ SGEI li ma tissodisfax il-kriterji kwalitattivi stabbiliti mill-Istat tal-EFTA kkonċernat ma tikkostitwix impriża mmexxija tajjeb anke jekk l-ispejjeż tagħha jkunu baxxi.

                  73.

                  Impriżi bi proporzjonijiet analitiċi bħal dawn, rappreżentattivi ta’ ġestjoni effiċjenti, jistgħu jitqiesu bħala impriżi tipiċi rappreżentattivi. Madankollu, l-analiżi u tqabbil tal-istrutturi tal-ispejjeż għandhom iqisu d-daqs tal-impriża inkwistjoni u l-fatt li f'ċerti setturi impriżi bi strutturi tal-ispejjeż differenti ħafna jistgħu jeżistu ħdejn xulxin.

                  74.

                  Ir-referenza għall-ispejjeż ta’ impriża “tipika” fis-settur taħt kunsiderazzjoni timplika li hemm numru suffiċjenti ta’ impriżi li l-ispejjeż tagħhom jistgħu jiġu kkunsidrati. Dawk l-impriżi jistgħu jkunu jinsabu fl-istess Stat tal-EFTA jew f’Parti Kontraenti oħra. Madankollu, l-Awtorità temmen li ma tistax issir referenza għall-ispejjeż ta’ impriża li tkun tgawdi pożizzjoni ta’ monopolju jew li tirċievi kumpens għas-servizz pubbliku mogħti skont kundizzjonijiet li ma jikkonformawx mal-liġi taż-ŻEE, minħabba li fiż-żewġ każijiet il-livell tal-ispiża jaf ikun ogħla minn dak normali. L-ispejjeż li għandhom jiġu kkunsidrati huma l-ispejjeż kollha relatati mal-SGEI, jiġifieri l-ispejjeż diretti meħtieġa għat-twettiq tal-SGEI u kontribuzzjoni xierqa għall-ispejjeż indiretti komuni kemm għall-SGEI u għall-attivitajiet l-oħra.

                  75.

                  Jekk l-Istat tal-EFTA jista’ juri li l-istruttura tal-ispejjeż tal-impriża inkarigata bit-tħaddim tas-SGEI tikkorrispondi għall-istruttura tal-ispejjeż medja ta’ impriżi effiċjenti u komparabbli fis-settur taħt kunsiderazzjoni, l-ammont ta’ kumpens li jippermetti lill-impriża sabiex tkopri l-ispejjeż tagħha, inkluż qligħ raġonevoli, jitqies konformi mar-raba’ kriterju ta’ Altmark.

                  76.

                  L-espressjoni ‘impriża adegwatament ipprovduta b'mezzi materjali’ għandha tittieħed li tfisser impriża li jkollha r-riżorsi meħtieġa sabiex tkun tista’ twettaq immedjatament l-obbligi tas-servizz pubbliku imposti fuq l-impriża biex tkun fdata bit-tħaddim tal-SGEI.

                  77.

                  ‘Profitt raġonevoli’ għandu jitqies li jfisser ir-rata tar-redditu fuq il-kapital (96) li tkun meħtieġa minn kumpanija tipika li tikkonsidra jekk tipprovdix is-servizz ta' interess ekonomiku ġenerali jew le għat-tul tal-perjodu kollu tal-att ta' inkarigu, meta tieħu inkunsiderazzjoni l-livell tar-riskju, hekk kif stipulat fit-taqsima 3.5.

         (1)  Dan il-Kapitolu jikkorrispondi għall-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tar-regoli tal-għajuna mill-Istat taż-ŻEE Ewropea għal kumpens mogħti għall-provvista ta' servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, ĠU C 8, 11.1.2012, p. 4.

         (2)  Skont l-Artikolu 125 tal-Ftehim taż-ŻEE, il-Ftehim bl-ebda mod ma jippreġudika r-regoli tal-Partijiet Kontraenti dwar is-sistema tal-pussess tal-proprjetà. Konsegwentement, ir-regoli tal-kompetizzjoni ma jiddiskriminawx kontra l-kumpaniji skont jekk humiex ta’ sjieda pubblika jew privata.

         (3)  Il-Kummissjoni Ewropea ħarġet aktar tagħrif jinstab fil-Gwida għall-applikazzjoni tar-regoli taż-ŻEE Ewropea dwar l-għajnuna mill-Istat, l-akkwist pubbliku u s-suq intern għas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, u b’mod partikolari għas-servizzi soċjali ta’ interess ġenerali, SEC(2010) 1545 finali, 7.12.2010.

         (4)  ĠU L 7, 11.1.2012, p. 3.

         (5)  Abbozz li ġie ppubblikat fil-ĠU C 8, 11.1.2012, p. 23.

         (6)  Inkorporati f’punt 2 tal-Anness XVI tal-Ftehim taż-ŻEE.

         (7)  Il-Kawża C-32/98 Telaustria Verlags GmbH u Telefonadress FmbH v Telekom Austria AG [2000] Ħabra I-10745, paragrafu 60 u l-komunikazzjoni interpretattiva tal-Kummissjoni dwar il-liġi Komunitarja applikabbli għal għotjiet ta’ kuntratti li ma jkunux suġġetti, jew mhux għal kollox suġġetti għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar l-Offerti Pubbliċi (ĠU C 179, 1.8.2006, p. 2).

         (8)  Il-mistoqsijiet jistgħu wkoll jiġu indirizzati lill-Kummissjoni permezz tas-Servizz ta’ Informazzjoni Interattiv dwar Servizzi ta’ Interess Ġenerali, li huwa aċċessibbli fuq il-websajt tal-Kummissjoni http://ec.europa.eu/services_general_interest/registration/form_en.html

         (9)  Kawżi Konġunti minn C-180/98 sa C-184/98 Pavlov u oħrajn [2000] Ġabra I-6451.

         (10)  Il-Kawżi Konġunti minn 209/78 sa 215/78 u 218/78 Van Landewyck [1980] Ġabra 3125, paragrafu 21; Il-Kawża C-244/94 FFSA u Oħrajn [1995] Ġabra I-4013; Il-Kawża C-49/07 MOTOE [2008] Ġabra I-4863, il-paragrafi 27 u 28.

         (11)  Il-Kawża C-480/09 P AceaElectrabel Produzione SpA vs Il-Kummissjoni [2010] Ġabra il-punti 47 u 55. Il-Kawża C-222/04 Ministero dell'Economia e delle Finanze v Cassa di Risparmio di Firenze SPA u Oħrajn [2006] Ġabra p. I-289, il-punt 112.

         (12)  Il-Kawża C-222/Ministero dell'Economia e delle Finanze v Cassa di Risparmio di Firenze SPA u Oħrajn [2006] Ġabra p. I-289, il-punti 107-118 u 125.

         (13)  Il-Kawża 118/85, Il-Kummissjoni vs l-Italja, [1987], Ġabra 2599, il-paragrafu 7; Il-Kawża C-35/96 Il-Kummissjoni vs l-Italja [1998] Ġabra I-3851, paragrafu 36; Il-Kawżi Konġunti minn C-180/98 sa C-184/98 Pavlov u Oħrajn, il-paragrafu 75.

         (14)  Il-Kawżi KonġuntiC-159/91 u C-160/91 Poucet u Pistre [1993] Ġabra p. I-637.

         (15)  Ara l-Opinjoni tal-Avukat Ġenerali Geelhoed fil-Kawża C-295/05 Asociación Nacional de Empresas Forestales (Asemfo) vs Transformación Agraria SA (Tragsa) u Administración del Estado [2007] Ġabra I-2999, il-punti minn 110 to 116; Ir-Regolament (KE) Nru 1370/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Ottubru 2007 dwar servizzi pubbliċi tat-trasport tal-passiġġieri bil-ferrovija u bit-triq u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nri 1191/69 u 1107/70, ĠU L 315, 3.12.2007, p. 1, l-Artikoli 5(2) u 6(1). Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2011/501/UE tat-23 ta’ Frar 2011 dwar għajnuna mill-Istat C 58/06 (ex NN 98/05) implimentata mill-Ġermanja għal Bahnen der Stadt Mohnheim (BSM) u Rheinische Bahngesellschaft (RBG) fl-assoċjazzjoni tat-trasport ta’ Rhein-Ruhr, ĠU L 210, 17.8.2011, p. 1, il-paragrafi 208-209.

         (16)  Lanqas ma għandu relevanza għall-kwistjoni jekk servizz jistax jiġi definit bħala SGEI; ara t-Taqsima 3.2.

         (17)  Il-Kawża C-519/04 P David Meca-Medina u Igor Majcen v l-Kummissjoni [2006] Ġabra I-6991, paragrafi minn 30 sa 33; Il-Kawża C-350/07 Kattner Stahlbau [2009] Ġabra I-1513, il-paragrafi 66, 72, 74 u 75; L-Opinjoni tal-Avukat Ġenerali Poiares Maduro mogħtija fl-10 ta' Novembru 2005 fil-Kawża C-205/03 P FENIN [2006] Ġabra p. I-6295, il-punti 50 u 51.

         (18)  Il-Kawża C-118/85 Il-Kummissjoni v l-Italja, il-paragrafi 7 u 8.

         (19)  Il-Kawża C-30/87 Bodson/Pompes funèbres des régions libérées [1988] Ġabra p. I-2479, il-paragrafu 18.

         (20)  Ara, b'mod partikolari, il-Kawża C-364/92 SAT/Eurocontrol [1994] Ġabra I-43, il-paragrafu 30.

         (21)  Il-Kawża C-364/92 SAT/Eurocontrol, paragrafu 27; Il-Kawża C-113/07 P Selex sistemi integrati v Il-Kummissjoni [2009] Ġabra I-2207, il-paragrafu 71.

         (22)  Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tas-16 ta’ Ottubru 2002 fil-Kawża N 438/02 — il-Belġju — Għajnuna għall-awtoritajiet tal-port, ĠU C 284, 21.11.2002.

         (23)  Il-Kawża C-343/95 Calì & Figli [1997] Ġabra I-1547, il-paragrafu 22.

         (24)  Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-Każ N 140/2006 — il-Litwanja — Għoti ta' sussidji lill-Impriżi tal-Istat fid-Djar Korrettivi, ĠU C 244, 11.10.2006.

         (25)  Il-Kawżi Konġunti C-159/91 u C-160/91 Poucet u Pistre [1993] Ġabra I-637, il-paragrafu 13.

         (26)  Il-Kawża C-218/00 Cisal u INAIL [2002] Ġabra I-691, il-paragrafu 45.

         (27)  Il-Kawżi Konġunti C-264/01, C-306/01, C-354/01 u C-355/01 AOK Bundesverband [2004] Ġabra I-2493, il-paragrafi minn 47 sa 55.

         (28)  Il-Kawżi Konġunti C-159/91 u C-160/91 Poucet u Pistre, il-paragrafi minn 15 sa 18.

         (29)  Il-Kawża C-218/00 Cisal u INAIL, il-paragrafu 40.

         (30)  Il-Kawżi Konġunti C-159/91 u C-160/91 Poucet u Pistre, paragrafu 14; Il-Kawża C-218/00 Cisal u INAIL, il-punti minn 43 sa 48; Il-Kawżi Konġunti C-264/01, C-306/01, C-354/01 u C-355/01 AOK Bundesverband, il-paragrafi minn 51 sa 55.

         (31)  Ara, b'mod partikolari, il-Kawża C-244/94 FFSA u Oħrajn, il-paragrafu 19.

         (32)  Il-Kawża C-67/96, Albany, [1999], Ġabra p. I-5751, punti 80-87.

         (33)  Il-Kawża C-244/94 FFSA u Oħrajn, il-paragrafi 9 u minn 17 sa 20; Il-Kawża C-67/96 Albany, il-paragrafi minn 81 sa 85; ara wkoll il-Kawżi Konġunti minn C-115/97 sa C-117/97 Brentjens [1999] Ġabra I6025, il-paragrafi minn 81 sa 85, il-Kawża C-219/97 Drijvende Bokken [1999] Ġabra I6121, il-paragrafi minn 71 sa 75, u l-Kawżi Konġunti minn C-180/98 sa C-184/98 Pavlov u Oħrajn, il-paragrafi 114 u 115.

         (34)  Il-Kawżi Konġunti minn C-115/97 sa C-117/97 Brentjens.

         (35)  Il-Kawżi Konġunti minn C-180/98 sa C-184/98 Pavlov et.

         (36)  Il-Kawża C-350/07 Kattner Stahlbau [2009] Ġabra I-1513.

         (37)  Abbażi tal-ġurisprudenza tal-Qrati Ewropej, l-aktar eżempju importanti huwa s-Sistema tas-Saħħa Nazzjonali Spanjola (ara l-Kawża T-319/99 FENIN [2003] Ġabra II-357).

         (38)  Skont il-karatteristiċi ġenerali tas-sistema, ħlasijiet li jkopru biss frazzjoni żgħira tal-ispiża reali tas-servizz ma jistgħux jaffettwaw il-klassifikazzjoni tiegħu bħala mhux ekonomiku.

         (39)  Il-Kawża T-319/99 FENIN [2003] Ġabra p. II-357, il-punt 39.

         (40)  Il-Kawża T-319/99 FENIN, il-paragrafu 40.

         (41)  Ara, pereżempju, il-Kawża C-244/94 FFSA, il-Kawża C-67/96 Albany, il-Kawżi Konġunti C-115/97, C-116/97 u C-117/97 Brentjens, u l-Kawża C-219/97 Drijvende Bokken.

         (42)  Ara l-Kawżi Konġunti minn C-180 sa C-184/98 Pavlov et, il-punti 75 u 77.

         (43)  Ara, fost l-oħrajn, il-Kawża C-318/05 Il-Kummissjoni kontra l-Ġermanja [2007] Ġabra I-6957, il-paragrafu 68. Ara wkoll id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-25.4.2001, N118/00 Subvention publiques aux clubs sportifs professionnels u id-deċiżjoni tal-Awtorità ta' Sorveljanza tal-EFTA fil-Kawża 68123 in-Norveġja Nasjonal digital laeringsarena, 12.10.2011, p. 9

         (44)  Sentenza tal-Qorti tal-EFTA tal-21 ta' Frar 2008 fil-Kawża E-5/07.

         (45)  Il-Kawża 263/86 Humbel [1988] Ġabra p. 5365.

         (46)  Il-Kawża C-318/05 Il-Kummissjoni v il-Ġermanja [2007] Ġabra I-6957. Il-Kawża C-76/05 Schwartz [2007] Ġabra – 6849.

         (47)  Sentenza tal-Qorti tal-EFTA tal-21 ta' Frar 2008 fil-Kawża E-5/07.

         (48)  Il-Kawża C-281/06 Jundt [2007] Ġabra p. I–12231.

         (49)  Il-Kawża 109/92 Wirth [1992] Ġabra p. I–6447.

         (50)  ĠU L 305, 19.11.2009, p. 1 u s-Suppliment ŻEE Nru 60, 19.11.2009, p. 1.

         (51)  Skont in-Nota 26 ta' qiegħ il-paġna tal-Qafas Komunitarju għall-għajnuna mill-Istat għar-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni, ‘in-natura interna’ tfisser sitwazzjoni fejn il-ġestjoni tal-għarfien tal-organizzazzjoni ta’ riċerka tkun immexxija jew minn dipartiment jew minn sussidjarju ta' organizzazzjoni ta’ riċerka jew b’mod konġunt ma’ organizzazzjonijiet oħra tar-riċerka. Il-kuntrattar tal-forniment ta’ servizzi speċifiċi lil partijiet terzi permezz ta’ sejħiet miftuħa għall-offerti ma jipperikolawx in-natura interna ta’ tali attivitajiet.

         (52)  Ara l-paragrafi 3.1.1 u 3.1.2 tal-Qafas Komunitarju għall-għajnuna mill-Istat għar-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni.

         (53)  Il-Kawżi Konġunti minn C-52/97 sa C-54/97 Viscido u Oħrajn, [1998] Ġabra I-2629, il-paragrafu 13; u l-Kawża C-53/00 Ferring [2001] Ġabra I-9067, il-paragrafu 16. Ara wkoll il-Kawża C-379/98 PreussenElektra vs Schleswag [2001] Ġabra I-2099.

         (54)  Il-Kawża C-482/99 Franza vs Il-Kummissjoni [2002] Ġabra I-4397.

         (55)  Il-Kawża C-462/99 Connect Austria Gesellschaft für Telekommunikation GmbH kontra telekom-Control-Kommission, u Mobilkom Austria AG [2003] Ġabra I-05197, il-paragrafi 92 u 93; Il-Kawża T-475/04, Bouygues u Bouygues Télécom SA kontra Il-Kummissjoni [2007] Ġabra II-02097, il-paragrafi 101, 104, 105 u 111.

         (56)  Il-Kawża 173/73 L-Italja v. Il-Kummissjoni [1974] Ġabra 709, il-paragrafu 16. Ara wkoll il-Kawża 78/79 Steinike [1977] Ġabra 595, il-punt 21, il-Kawża C 206/06, Essent Netwerk [2008] 5497, il-punti 47, 57 u 96.

         (57)  Compagnie Commerciale de l 'Ouest u oħrajn vs Receveur Principal des Douanes de La Pallice Port [1992] Ġabra I-1847, il-paragrafu 35. Ara wkoll il-Kawżi Konġunti minn C-34/01 sa C-38/01 Enirisorse SpA vs Ministero delle Finanze, [2003] Ġabra p. I-14243, il-punt 26.

         (58)  Il-Kawżi magħquda T-298/97, T-312/97, T-313/97, T315/97, minn T-600/97 sa T607/97, T-1/98, minn T-3/98 sa T-6/98 u T-23/98, Mauro Alzetta et vs Il-Kummissjoni [2000] Ġabra p. II-2319, il-punti 143-147.

         (59)  Ara, b'mod partikolari, il-Kawża C-280/00, Altmark Trans GmbH u Regierungspräsidium Magdeburg vs Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH [2003] Ġabra p. I-7747.

         (60)  Il-Kawża C-280/00 Altmark Trans GmbH u Regierungspräsidium Magdeburg vs Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH, punt 81.

         (61)  Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-Kawża N 258/2000 – il-Ġermanja – Leisure Pool Dorsten, ĠU C 172, tas-16.6.2001, p. 16.

         (62)  Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-Kawża N 543/2001 – L-Irlanda — Allowances kapitali għall-isptarijiet, ĠU C 154, 28.6.2002, p. 4.

         (63)  Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-Kawża N 630/2003 — L-Italja — Mużewijiet lokali — Sardinja, ĠU C 275, 8.12.2005, p. 3.

         (64)  Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-Każ N 257/2007 — Spanja — Għotjiet għal produzzjonijiet teatrali fil-Pajjiż Bask, ĠU C 173, 26.7.2007, p. 2.

         (65)  ĠU L 379, 28.12.2006, p. 5, inkorporati fi Il-Punt 1ea tal-Anness XV għall-Ftehim taż-ŻEE.

         (66)  Ara l-Artikolu 2(2) tar-Regolament (KE) Nru 1998/2006 għat-trasport;

         (67)  Il-Kawża C-280/00 Altmark Trans GmbH u Regierungspräsidium Magdeburg vs Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH.

         (68)  Il-Kawża C-280/00 Altmark Trans GmbH u Regierungspräsidium Magdeburg v Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH, il-punti minn 87 sa 93.

         (69)  Ara t-taqsima 3.2.

         (70)  Ara t-taqsima 3.3.

         (71)  Ara t-taqsima 3.4.

         (72)  Ara t-taqsima 3.5.

         (73)  Ara t-taqsima 3.6.

         (74)  Il-Kawżi C-179/90 Merci convenzionali porto di Genova [1991] Ġabra I-5889, paragrafu 27; Il-Kawża C-242/95 GT-Link A/S [1997] Ġabra p. I-4449, punt 53; u l-Kawża C-266/96, Corsica FerriesFrance SA [1998] Ġabra p. I-3949, punt 45.

         (75)  Il-Kawża Nru T-289/03 BUPA u Oħrajn kontra l-Kummissjoni [2008] Ġabra II-81, paragrafi 166-169 u 172; il-Kawża T-17/02, Fred Olsen [2005] Ġabra II-2031, paragrafu 216.

         (76)  Il-Kawża T-289/03 British United Provident Association Ltd (BUPA)vs Il-Kummissjoni [2008], Ġabra p. II-81, punti 171 u 224 rispettivament. 171 u 224.

         (77)  Ara, b’mod partikolari, il-Kawża C-127/73, BRT vs SABAM [1974] Ġabra-313.

         (78)  Ara, b'mod partikolari, l-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (KE) Nru 1370/2007 tat-23 ta' Ottubru 2007 dwar servizzi pubbliċi tat-trasport tal-passiġġieri bil-ferrovija u bit-triq u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nri 1191/69 u 1107/70, (ĠU L 315, 3.12.2007, p. 1).

         (79)  Il-Kawża C-205/99 Analir [2001] Ġabra I-1271, paragrafu 71.

         (80)  Għal dispożizzjonijiet aktar dettaljati ara l-paragrafi minn 24 sa 30 tal-Kapitolu dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fir-rigward tal-iskjerament rapidu ta' netwerks tal-broadband fil-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat, għadha mhix ippubblikata fil-ĠU.

         (81)  Ara, b’mod partikolari, il-Kawża C-127/73, BRT vs SABAM [1974] Ġabra-313.

         (82)  Il-Kawża T-17/02 Fred Olsen, paragrafu 188.

         (83)  Ir-rata tar-redditu fuq il-kapital tfisser ir-Rata tar-Redditu Intern (Internal Rate of Return - IRR) li l-kumpanija tagħmel fuq il-kapital investit matul il-ħajja tal-proġett, jiġifieri l-IRR fuq il-fluss tal-flus tal-kuntratt.

         (84)  ĠU L 134, 30.4.2004, p. 114, inkorporat fil-punt 4 tal-Anness XVI għall-Ftehim ŻEE.

         (85)  ĠU L 134, 30.4.2004, p. 1, inkorporat fil-punt 2 tal-Anness XVI għall-Ftehim ŻEE.

         (86)  L-Artikolu 1(11)(a) tad-Direttiva 2004/18/KE, l-Artikolu 1(9)(a) tad-Direttiva 2004/17/KE.

         (87)  L-Artikolu 1(11)(b) tad-Direttiva 2004/18/KE, Artikolu 1(9)(b) tad-Direttiva 2004/17/KE.

         (88)  L-Artikolu 29 tad-Direttiva 2004/18/KE.

         (89)  L-Artikolu 30 tad-Direttiva 2004/18/KE, l-Artikolu 1(9)(b) tad-Direttiva 2004/17/KE.

         (90)  L-Artikolu 31 tad-Direttiva 2004/18/KE. Ara wkoll l-Artikolu 40(3) tad-Direttiva 2004/17/KE.

         (91)  L-Artikolu 53(1)(b) tad-Direttiva 2004/18/KE, l-Artikolu 55(1)(b) tad-Direttiva 2004/17/KE.

         (92)  L-Artikolu 53(1)(a) tad-Direttiva 2004/18KE, l-Artikolu 55(1)(a) tad-Direttiva 2004/17/KE. Il-Kawża 31/87 Beentjes [1988] Ġabra 4635 u Kawża C-225/98 Il-Kummissjoni vs Franza [2000] Ġabra I-7445; Il-Kawża C-19/00 SIAC Kostruzzjoni [2001] Ġabra I-7725.

         (93)  Ara pereżempju l-edizzjoni l-ġdida ta’ “Ixtri għal Ambjent Aħjar! Akkwist pubbliku ekoloġiku fl-Ewropa” disponibbli fuq: http://ec.europa.eu/environment/gpp/buying_handbook_en.htm

         (94)  Fi kliem ieħor, il-kriterji għandhom ikunu ddefiniti b’tali mod li jippermettu kompetizzjoni effettiva li timminiżża l-vantaġġi għall-offerent li jintagħżel.

         (95)  Ara pereżempju d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-Każ C 49/2006 — L-Italja — dwar l-iskema tal-għajnuna mill-Istat li implimentat l-Italja biex tirremunera lil Poste Italiane għad-distribuzzjoni ta' ċertifikati ta’ tfaddil postali, ĠU L 189, 21.7.2009, p. 3.

         (96)  Ir-rata tar-redditu fuq il-kapital tfisser ir-Rata tar-Redditu Intern (Internal Rate of Return - IRR) li l-kumpanija tagħmel fuq il-kapital investit matul il-ħajja tal-proġett, jiġifieri l-IRR fuq il-fluss tal-flus tal-kuntratt.

      ANNESS II

         PARTI VI:   REGOLI DWAR IL-KUMPENS GĦAS-SERVIZZ PUBBLIKU, IL-PROPRJETÀ STATALI TAL-IMPRIŻI U L-GĦAJNUNA LILL-IMPRIŻI PUBBLIĊI

         Qafas għall-għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens għas-servizz pubbliku
          (1)

      1.   Għan u kamp ta’ applikazzjoni

                  1.

                  Sabiex ċerti servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (services of general economic interest - SGEIs), joperaw fuq il-bażi tal-prinċipji u skont il-kundizzjonijiet li jippermettulhom li jissodisfaw il-missjonijiet tagħhom, l-appoġġ finanzjarju mill-awtoritajiet pubbliċi jista’ jkun neċessarju fejn id-dħul li jiġi mill-forniment tas-servizz ma jippermettix li jiġu koperti l-ispejjeż li jirriżultaw mill-obbligu ta’ servizz pubbliku.

                  2.

                  Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (2), hu loġiku li l-kumpens tas-servizz pubbliku ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim taż-ŻEE jekk jissodisfa ċertu numru ta’ kundizzjonijiet (3). Fejn dawk il-kundizzjonijiet ikunu milħuqa, l-Artikolu 1 tal-Parti I tal-Protokoll 3 tal-Ftehim bejn l-Istati EFTA dwar it-twaqqif ta’ Awtorità ta’ Sorveljanza u Qorti tal-Ġustizzja (il-“Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti”) ma japplikax.

                  3.

                  Fejn il-kumpens għas-servizz pubbliku ma jissodisfax dawn il-kundizzjonijiet, u sal-punt il-kriterji ġenerali għall-applikabbiltà tal-Artikolu 61 (1) tal-Ftehim taż-ŻEE huma ssodisfati, it-tali kumpens ikun jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat u huwa soġġett għall-Artikoli 59 u 61 tal-Ftehim taż-ŻEE u l-Artikolu 1 tal-Parti I tal-Protokoll 3 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti.

                  4.

                  Fil-Kapitolu dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat għal kumpens mogħti għall-forniment ta’ servizzi li jkunu ta’ interess ekonomiku ġenerali (4), l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA (l-“Awtorità”) ċċarat il-kundizzjonijiet li bihom il-kumpens tas-servizz pubbliku għandu jitqies bħala għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, ir-Regolament tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 107 u 108 tal-Ftehim taż-ŻEE dwar il-Funzjonament taż-ŻEE Ewropea dwar l-għajnuna de minimis mogħtija lill-impriżi li jipprovdu servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (5), li se jiġi inkorporat fil-Ftehim taż-ŻEE, se jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li bihom ammonti żgħar ta’ kumpens għal servizz pubbliku għandhom jitqiesu li ma jaffettwawx il-kummerċ bejn l-Istati tal-EFTA u/jew li ma jfixklux jew ma jheddux li jfixklu l-kompetizzjoni. F’dawk iċ-ċirkostanzi, il-kumpens mhux maqbuda mill-Artikolu 61(1) tal-Ftehim taż-ŻEE u għaldaqstant ma taqax skont il-proċedura ta’ notifika previst fl-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti.

                  5.

                  L-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE jipprovdi l-bażi legali għall-valutazzjoni tal-kompatibbiltà tal-għajnuna mill-Istat għall-SGEIs. Dan jistqarr li l-impriżi inkarigati bl-operat tal-SGEIs jew li jkollhom il-karattru ta’ monopolju li jipproduċi d-dħul huma soġġetti għar-regoli li hemm fil-Ftehim taż-ŻEE, b'mod partikolari r-regoli dwar il-kompetizzjoni. Madankollu, l-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE jipprovdi għal eċċezzjoni mir-regoli li jinsabu fil-Ftehim taż-ŻEE safejn l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni tkun tfixkel, fid-dritt jew fil-fatt, it-twettiq tal-ħidmiet assenjati. Din l-eċċezzjoni tapplika biss fejn l-iżvilupp tal-kummerċ mhuwiex affettwat sa dak il-punt fejn ikun kuntrarju għall-interessi tal-Partijiet Kontraenti.

                  6.

                  Meta tkun inkorporata fil-Ftehim taż-ŻEE, id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2012/21/UE dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 106(2) tal-Ftehim taż-ŻEE dwar il-Funzjonament taż-ŻEE Ewropea għall-għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens tas-servizz pubbliku mogħti lil ċerti impriżi inkarigati bl-operar tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (“id-Deċiżjoni 2012/21/UE”) (6) se jistabbilixxi l-kundizzjonijiet għal ċerti tipi ta’ kumpens ta’ servizz pubbliku li għandhom jitqiesu bħala kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE u jkunu eżenti mill-obbligu tan-notifika minn qabel skont l-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokol 3 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti (7).

                  7.

                  Il-prinċipji stabbiliti f’dan il-Qafas japplikaw biss għal kumpens ta’ servizz pubbliku sakemm ikun jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat mhux koperta mid-Deċiżjoni 2012/21/UE. Dan il-kumpens huwa suġġett għal notifika minn qabel ir-rekwiżit skont l-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti. Dan il-Qafas jispjega l-kundizzjonijiet li skonthom tali għajnuna mill-Istat tista’ tinstab kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE. Tissostitwixxi l-Kapitolu tal-Linji Gwida tal-Awtorità dwar l-għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens għas-servizz pubbliku (8).

                  8.

                  Il-prinċipji stabbiliti f’dan il-Qafas japplikaw għal kumpens għas-servizz pubbliku fil-qasam tat-trasport marittimu u bl-ajru, bla ħsara għal dispożizzjonijiet speċifiċi aktar stretti li hemm fil-leġiżlazzjoni settorjali taż-ŻEE. Huma ma japplikaw la għas-settur tat-trasport bl-art, u lanqas għas-settur tas-servizz pubbliku tax-xandir, li huwa kopert mill-Kapitolu tal-Awtorità dwar l-applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna mill-Istat lis-servizz pubbliku tax-xandir (9).

                  9.

                  Għajnuna lil fornituri tal-SGEIs li jinsabu f'diffikultà tiġi vvalutata skont il-Kapitolu tal-linji gwida tal-Awtorità dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ kumpaniji f'diffikultà (10).

                  10.

                  Il-prinċipji stabbiliti f’dan il-Qafas japplikaw bla ħsara għal:

                              (a)

                              ħtiġijiet imposti mil-liġi taż-ŻEE fil-qasam tal-kompetizzjoni (b'mod partikolari l-Artikoli 53 u 54 tal-Ftehim taż-ŻEE);

                              (b)

                              ħtiġijiet imposti mil-liġi taż-ŻEE fil-qasam tal-akkwist pubbliku;

                              (c)

                              id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/111/KE tas-16 ta’ Novembru 2006 dwar it-trasparenza tar-relazzjonijiet finanzjarji bejn l-Istati Membri u l-impriżi pubbliċi kif ukoll dwar it-trasparenza finanzjarja f'ċerti impriżi (11);

                              (d)

                              Rekwiżiti addizzjonali li joħorġu mill-Ftehim taż-ŻEE jew minn leġiżlazzjoni settorjali taż-ŻEE.

            2   Kondizzjonijiet li jirregolaw il-kompatibilità ta’ kumpens għas-servizz pubbliku li jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat

      2.1   Dispożizzjonijiet Ġenerali

                  11.

                  Fl-istadju kurrenti tal-iżvilupp tas-suq intern, l-għajnuna mill-Istat li taqa' barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjoni 2012/21/UE tista’ tiġi dikjarata kompatibbli mal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE jekk ikun neċessarja għall-operazzjoni tas-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali kkonċernat u jekk ma taffettwax l-iżvilupp tal-kummerċ sa punt tali li jkun kuntrarju għall-interessi taż-ŻEE. Il-kundizzjonijiet stabbiliti mit-Taqsimiet minn 2.2 sa 2.10 jridu jiġu ssodisfati sabiex jintlaħaq dak il-bilanċ.

            2.2   Servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali ġenwin kif imsemmi fl-Artikolu 59 tal-Ftehim taż-ŻEE

                  12.

                  L-għajnuna trid tingħata għal servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali ġenwin u definit b'mod korrett kif imsemmi fl-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE.

                  13.

                  Fil-Kapitolu dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat għal kumpens mogħti għall-forniment ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, l-Awtorità pprovdiet gwida dwar ir-rekwiżiti li jirrigwardaw id-definizzjoni ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali. B’mod partikolari, l-Istati tal-EFTA ma jistgħux jinkludu obbligi speċifiċi ta’ servizz pubbliku ma' servizzi li diġà huma pprovduti jew li jistgħu jiġu pprovduti b’mod sodisfaċenti, bħall-prezz, karatteristiċi oġġettivi ta’ kwalità, kontinwità u l-aċċess għas-servizz, konsistenti mal-interess pubbliku, kif definit mill-Istat, mill-impriżi li joperaw skont il-kundizzjonijiet normali tas-suq. Rigward il-kwistjoni dwar jekk servizz jistax ikun provdut mis-suq, il-valutazzjoni tal-Awtorità hija limitata għal verifika dwar jekk id-definizzjoni tal-Istat tal-EFTA hijiex vizzjata minn żball ċar, sakemm id-dispożizzjonijiet tal-liġi taż-ŻEE ma jipprovdux standard aktar strett.

                  14.

                  Għall-fini tal-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti f’dan il-Qafas, l-Istati tal-EFTA għandhom juru li taw konsiderazzjoni xierqa lill-bżonnijiet tas-servizz pubbliku appoġġjati permezz ta’ konsultazzjoni pubblika jew strumenti adatti oħra biex jittieħed kont tal-interessi tal-utenti u tal-fornituri. Dan ma japplikax fejn ikun ċar li konsultazzjoni ġdida mhux ser twassal għal żieda sinifikanti fil-valur ta’ konsultazzjoni reċenti.

            2.3   Bżonn ta’ att ta’ inkarigu li jispeċifika l-obbligi tas-servizz pubbliku u l-metodi għall-kalkolu tal-kumpens

                  15.

                  Ir-responsabbiltà għall-operar tal-SGEI trid tiġi inkarigat lill-impriża kkonċernata permezz ta’ att wieħed jew aktar, li l-forma tiegħu tista’ tiġi determinata minn kull Stat tal-EFTA. It-terminu “Stat tal-EFTA” jkopri l-awtoritajiet ċentrali, reġjonali u lokali.

                  16.

                  L-att jew atti jridu jinkludu, b’mod partikolari:

                              (a)

                              il-kontenut u t-terminu ta’ żmien tal-obbligi ta’ servizz pubbliku;

                              (b)

                              l-impriża u, fejn applikabbli, it-territorju kkonċernat;

                              (c)

                              in-natura ta’ kwalunkwe drittijiet esklużivi jew speċjali mogħtija lill-impriża mill-awtorità emittenti;

                              (d)

                              id-deskrizzjoni tal-mekkaniżmi ta’ kumpens u l-parametri għall-kalkolu, il-monitoraġġ u r-reviżjoni tal-kumpens; kif ukoll

                              (e)

                              l-arranġamenti biex jiġi evitat u jiġi rkuprat kull kumpens eċċessiv.

            2.4   Tul tal-perjodu tal-inkarigu

                  17.

                  It-tul tal-perjodu tal-inkarigu għandu jiġi ġustifikat b'referenza għall-kriterji oġġettivi bħall-bżonn li jiġu amortizzati assi fissi mhux trasferibbli. Fil-prinċipju, it-tul tal-perjodu tal-inkarigu m'għandux jaqbeż il-perjodu meħtieġ għad-deprezzament tal-assi l-iżjed sinifikanti meħtieġa biex jiġi pprovdut l-SGEI.

            2.5   Konformità mad-Direttiva 2006/111/KE

                  18.

                  L-għajnuna ser titqies kompatibbli mas-suq intern fuq il-bażi tal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE biss fejn l-impriża tikkonforma, fejn applikabbli, mad-Direttiva 2006/111/KE (12). L-għajnuna li ma tikkonformax ma' dik id-Direttiva hija meqjusa li taffettwa l-iżvilupp tal-kummerċ sa punt tali li jkun kuntrarju għall-interess taż-ŻEE skont it-tifsira tal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE.

            2.6   Il-Konformità mar-regoli tal-UE dwar l-akkwist pubbliku

                  19.

                  L-għajnuna ser titqies li hija kompatibbli mas-suq intern fuq il-bażi tal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE biss fejn l-awtorità responsabbli, meta tassenja l-forniment tas-servizz lill-impriża inkwistjoni, tkun ikkonformat jew timpenja ruħha li tikkonforma mar-regoli applikabbli taż-ŻEE fil-qasam tal-akkwist pubbliku. Dan jinkludi kull kundizzjoni applikabbli għat-trasparenza, it-trattament ugwali u nondiskriminazzjoni li jirriżultaw direttament mil-Ftehim taż-ŻEE, jew fejn applikabbli, mil-liġi sekondarja taż-ŻEE. L-għajnuna li ma tikkonformax ma' tali regoli u rekwiżiti titqies li taffettwa l-iżvilupp tal-kummerċ sa punt tali li jkun kuntrarju għall-interessi taż-ŻEE skont it-tifsira tal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE.

            2.7   Nuqqas ta’ diskriminazzjoni

                  20.

                  Fejn awtorità tassenja l-forniment tal-istess SGEI lil numru ta’ impriżi, il-kumpens għandu jiġi kkalkolat fuq il-bażi tal-istess metodu fir-rigward ta’ kull impriża.

            2.8   Ammont tal-kumpens

                  21.

                  L-ammont ta’ kumpens ma jistax jaqbeż dak li huwa meħtieġ biex ikopri l-ispiża netta (13) għall-eżekuzzjoni tal-obbligi tas-servizz pubbliku, inkluż profitt raġonevoli.

                  22.

                  L-ammont tal-kumpens jista’ jiġi stabbilit fuq il-bażi tal-ispejjeż u d-dħul proġettati jew inkella tal-ispejjeż u d-dħul li saru fil-verità, jew fuq kombinazzjoni tat-tnejn, li jiddependi fuq l-effiċjenza tal-inċentivi li l-Istati tal-EFTA jixtiequ li jipprovdu minn qabel, f’konformità mal-paragrafi 40 u 41.

                  23.

                  Fejn il-kumpens huwa bbażat, kollu jew parti minnu, fuq l-ispejjeż u d-dħul proġettati, dawk iridu jiġu speċifikati fl-att tal-inkarigu. Huma jridu jkunu bbażati fuq parametri plawsibbli u osservabbli dwar l-ambjent ekonomiku li fih ikun qed jiġi provdut l-SGEI. Huma jridu jibbażaw, fejn adattat, fuq l-esperjenza ta’ regolaturi tas-settur jew ta’ entitajiet oħra li jkunu indipendenti mill-impriża. L-Istati tal-EFTA jridu jindikaw is-sorsi li fuqhom huma bbażati dawn l-aspettattivi (14). L-istima tal-ispejjeż trid tirrifletti l-aspettattivi tal-kisbiet fl-effiċjenza miksuba mill-fornitur tal-SGEI matul l-inkarigu.

         Spiża netta neċessarja għall-eżekuzzjoni tal-obbligi tas-servizz pubbliku

                  24.

                  L-ispiża netta neċessarja, jew li tkun mistennija li tkun neċessarja, biex jiġu sodisfatti l-obbligi tas-servizz pubbliku għandha tiġi kalkolata billi tintuża l-metodoloġija tal-ispejjeż netti evitati fejn dan huwa mitlub miż-ŻEE jew mil-leġiżlazzjoni nazzjonali u f’każijiet oħra fejn hu possibbli.

         Metodoloġija tal-ispejjeż netti evitati

                  25.

                  Bil-metodoloġija tal-ispejjeż netti evitati, l-ispiża netta neċessarja, jew mistennija li tkun neċessarja, għall-eżekuzzjoni tal-obbligi tas-servizz pubbliku tiġi kkalkolata bħala d-differenza bejn l-ispiża netta għall-fornitur tas-servizz biex jopera bl-obbligu ta’ servizz pubbliku u l-ispiża netta jew il-profitt tal-istess fornitur biex jopera mingħajr dak l-obbligu. Trid tingħata attenzjoni xierqa lill-valutazzjoni korretta tal-ispejjeż li l-fornitur tas-servizz huwa mistenni li jevita u d-dħul li jkun mistenni li ma jirċevix, fin-nuqqas tal-obbligu ta’ servizz pubbliku. Il-kalkolu tal-ispiża netta għandu jevalwa l-benefiċċji, inklużi l-benefiċċji intanġibbli, lill-fornitur tal-SGEI.

                  26.

                  L-Anness IV għad-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Marzu 2002 dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma' networks u servizzi ta' komunikazzjonijiet elettroniċi (15), u l-Anness I għad-Direttiva 97/67/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Diċembru 1997 dwar regoli komuni għall-iżvilupp tas-suq intern tas-servizzi postali tal-Komunità u t-titjib fil-kwalità tas-servizz (16), fihom gwida aktar dettaljata dwar kif għandha tiġi applikata l-metodoloġija tal-ispejjeż netti evitati.

                  27.

                  Għalkemm l-Awtorità tqis il-metodoloġija tal-ispejjeż netti evitati bħala l-aktar metodu preċiż biex jiġu determinati l-ispejjeż ta’ obbligu tas-servizz pubbliku, jista’ jkun hemm każijiet fejn l-użu ta’ dik il-metodoloġija ma jkunx fattibbli jew adattat. F'tali każijiet, fejn ġustifikat kif xieraq, l-Awtorità tista’ taċċetta metodi alternattivi għall-kalkolu tal-ispejjeż netti neċessarji għall-eżekuzzjoni tal-obbligi tas-servizz pubbliku, bħall-metodoloġija tal-allokazzjoni tal-ispiża.

         Metodoloġija bbażata fuq l-allokazzjoni tal-ispiża

                  28.

                  Bil-metodoloġija bbażata fuq l-allokazzjoni tal-ispiża, l-ispiża netta meħtieġa għall-eżekuzzjoni tal-obbligi tas-servizz pubbliku tista’ tiġi kkalkolata bħala d-differenza bejn l-ispejjeż u d-dħul għal fornitur partikolari biex jissodisfa l-obbligi tas-servizz pubbliku, kif speċifikat u stmat fl-att tal-inkarigu.

                  29.

                  L-ispejjeż li għandhom jiġu kkunsidrati għandhom jinkludu l-ispejjeż kollha meħtieġa fit-tħaddim tal-SGEI.

                  30.

                  Meta l-attivitajiet tal-impriża inkwistjoni jkunu limitati għall-SGEI, jistgħu jittieħdu f'kunsiderazzjoni l-ispejjeż kollha.

                  31.

                  Meta l-impriża twettaq ukoll attivitajiet li jaqgħu barra l-ambitu tal-SGEI, l-ispejjeż li għandhom jiġu kkunsidrati jistgħu jkopru l-ispejjeż diretti kollha neċessarji għall-eżekuzzjoni tal-obbligi tas-servizz pubbliku u kontribuzzjoni adatta għall-ispejjeż indiretti komuni kemm għall-SGEI u għall-attivitajiet l-oħra. L-ispejjeż marbuta ma' xi attivitajiet li jkunu barra l-ambitu tal-SGEI jridu jinkludu l-ispejjeż diretti kollha u kontribuzzjoni adatta għall-ispejjeż komuni. Sabiex tiġi ddeterminata l-kontribuzzjoni xierqa għall-ispejjez komuni, il-prezzijiet tas-suq għall-użu tar-riżorsi, fejn disponibbli, jistgħu jittieħdu bħala punt ta’ riferiment (17). Fin-nuqqas ta’ tali prezzijiet tas-suq, il-kontribuzzjoni xierqa għall-ispejjeż komuni tista’ tiġi ddeterminata b’referenza għal-livell ta’ profitt raġonevoli (18) li l-impriża hi mistennija li tagħmel fuq l-attivitajiet li jaqgħu barra mill-ambitu tal-SGEI jew permezz ta’ metodoloġiji oħra jekk ikunu aktar adatti.

         Dħul

                  32.

                  Id-dħul li għandu jiġi kkunsidrat irid jinkludi mill-inqas id-dħul kollu li jsir mill-SGEI, kif speċifikat fl-att ta’ inkarigu, u l-profitti eċċessivi ġenerati mid-drittijiet speċjali jew esklussivi anke jekk marbuta ma' attivitajiet oħra kif provdut fil-paragrafu 45, indipendentement minn jekk dawk il-profitti eċċessivi humiex klassifikati bħala għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim taż-ŻEE.

         Profitt raġonevoli

                  33.

                  Profitt raġonevoli għandu jitqies li jfisser ir-rata tar-rendiment fuq il-kapital (19) li tkun meħtieġa minn kumpanija tipika li tkun qed tqis jekk tipprovdix jew le s-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali għat-tul kollu tal-att ta’ inkarigu, filwaqt li jitqies il-livell tar-riskju. Il-livell tar-riskju jiddependi fuq is-settur ikkonċernat, it-tip tas-servizz u l-karatteristiċi tal-mekkaniżmu ta’ kumpens.

                  34.

                  Fejn ġustifikat sewwa, jistgħu jintużaw indikaturi tal-livell tal-profitt oħra apparti mir-rata tar-redditu fuq il-kapital biex jiġi determinat x'għandu jkun profitt raġonevoli, bħar-redditu medju fuq l-ekwità (20) matul il-perjodu tal-inkarigu, ir-redditu fuq il-kapital użat, ir-redditu fuq l-assi jew ir-redditu fuq il-bejgħ.

                  35.

                  Indipendentement mill-indikatur li jintgħażel, l-Istat tal-EFTA jrid jipprovdi lill-Awtorità b'evidenza li l-profitt proġettat ma jaqbiżx dak li jkun meħtieġ minn kumpanija tipika meta tikkunsidra jekk għandhiex tipprovdi s-servizz jew le, pereżempju billi tipprovdi referenzi għar-redditi miksuba fuq tipi simili ta’ kuntratti mogħtija skont kundizzjonijiet kompetittivi.

                  36.

                  Rata tar-redditu fuq il-kapital li ma taqbiżx ir-rata ta’ tpartit relevanti() flimkien ma' primjum ta’ 100 punt bażi (21) hija meqjusa raġonevoli f'kwalunkwe każ. Ir-rata ta’ tpartit (swap rate) relevanti hija r-rata ta’ tpartit li l-maturità u l-valuta tagħha jikkorrispondu għall-perjodu u l-valuta tal-att ta’ inkarigu.

                  37.

                  Fejn il-forniment tal-SGEI huwa marbut ma' riskju kummerċjali jew kuntrattwali sostanzjali, pereżempju minħabba li l-kumpens hu fil-forma ta’ ħlas ta’ somma waħda fissa li tkopri l-ispejjeż netti mistennija u profitt raġonevoli u l-impriża topera f'ambjent kompetittiv, il-profitt raġonevoli ma jistax jaqbeż il-livell li jikkorrispondi ma' rata ta’ redditu fuq il-kapital li hija proporzjonata mal-livell tar-riskju. Fejn possibbli dik ir-rata għandha tiġi determinata b'referenza għar-rata tar-redditu fuq il-kapital li tinkiseb fuq tipi simili ta’ kuntratti ta’ servizz pubbliku mogħtija b'kundizzjonijiet kompetittivi (pereżempju: kuntratti mogħtija b'appalt). Fejn ma jkunx possibbli li jiġi applikat dak il-metodu, jistgħu jintużaw ukoll metodi oħra biex jiġi stabbilit ir-redditu fuq il-kapital, jekk issir ġustifikazzjoni (22).

                  38.

                  Fejn il-forniment tal-SGEI ma jkunx marbut ma' riskju kummerċjali jew kuntrattwali sostanzjali, pereżempju minħabba li l-ispejjeż netti inkorsi biex jiġu pprovduti s-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali huma essenzjalment kumpensati b'mod sħiħ ex post, il-profitt raġonevoli ma jistax jaqbeż il-livell li jikkorrispondi mal-livell speċifikat fil-paragrafu 36. Tali mekkaniżmu ta’ kumpens ma jipprovdi ebda inċentivi ta’ effiċjenza għall-fornitur tas-servizz pubbliku. Għalhekk l-użu tiegħu huwa strettament limitat għal każijiet fejn l-Istat tal-EFTA ikun kapaċi jiġġustifika li mhux possibbli jew adatt li jieħu kont tal-effiċjenza tal-produttività u li jfassal kuntratt li jagħti inċentivi biex jinkisbu gwadanji aktar effiċjenti.

         Inċentivi tal-effiċjenza

                  39.

                  Meta jfasslu l-metodu għall-kumpens, l-Istati tal-EFTA jridu jintroduċu inċentivi sabiex jiġi provdut b' effiċjenza SGEI ta’ standard għoli, sakemm ma jkunux jistgħu jiġġustifikaw kif dovut li ma jkunx fattibbli jew xieraq li jagħmlu dan.

                  40.

                  L-inċentivi tal-effiċjenza jistgħu jitfasslu b'modi differenti biex ikunu l-aktar adatti għall-ispeċifiċità tal-każ jew tas-settur. Pereżempju, l-Istati tal-EFTA jistgħu jiddefinixxu bil-quddiem livell ta’ kumpens fiss li jantiċipa u jinkorpora l-kisbiet fl-effiċjenza li l-impriża tista’ tkun mistennija li tagħmel matul il-perjodu tal-att ta’ inkarigu.

                  41.

                  Alternattivament, l-Istati tal-EFTA jistgħu jiddefinixxu miri ta’ effiċjenza produttiva fl-att ta’ inkarigu fejn il-livell ta’ kumpens ikun jiddependi fuq il-grad minn kemm miri jkunu intlaħqu. Jekk l-impriża ma tissodisfax l-għanijiet, il-kumpens għandu jitnaqqas billi jiġi segwit metodu għall-kalkolu speċifikat fl-att ta’ inkarigu. B’kuntrast ma’ dan, jekk l-impriża taqbeż l-għanijiet, il-kumpens għandu jiżdied skont metodu speċifikat fl-att ta’ inkarigu. Kumpens marbut b'żieda fl-effiċjenza produttiva għandu jkun stabbilit f'tali livell li jippermetti qsim bilanċjat ta’ dawk il-kisbiet bejn l-impriża u l-Istat tal-EFTA u/jew l-utenti.

                  42.

                  Kull mekkaniżmu bħal dan biex jipprovdi inċentiv għal titjib fl-effiċjenza jrid ikun ibbażat fuq kriterji oġġettivi u li jistgħu jiġu mkejla stabbiliti fl-att ta’ inkarigu u soġġetti għal valutazzjoni trasparenti ex post mwettqa minn entità indipendenti mill-fornitur tal-SGEI.

                  43.

                  Il-kisbiet fl-effiċjenza għandhom jinkisbu bla ħsara għall-kwalità tas-servizz provdut u għandhom jilħqu l-istandards stabbiliti fil-leġiżlazzjoni taż-ŻEE.

         Dispożizzjonijiet applikabbli għal impriżi li jwettqu wkoll attivitajiet barra mill-ambitu tal-SGEI jew li jipprovdu għadd ta’ SGEIs

                  44.

                  Fejn impriża twettaq attivitajiet li jaqgħu kemm ġewwa kif ukoll barra mill-ambitu tal-SGEI, il-kontijiet interni jridu juru separatament l-ispejjeż u d-dħul assoċjati mal-SGEI u dawk tas-servizzi l-oħra li huma konformi mal-prinċipji stabbiliti fil-paragrafu 31. Fejn impriża tiġi inkarigata bl-operar ta’ numru ta’ SGEIs minħabba li l-awtorità awtorizzanti jew in-natura tal-SGEI jkunu differenti, il-kontijiet interni tal-impriża jridu jagħmlu possibbli li jkun jista’ jiġi verifikat jekk kienx hemm xi kumpens żejjed fil-livell ta’ kull SGEI.

                  45.

                  Jekk l-impriża inkwistjoni jkollha drittijiet speċjali jew esklussivi marbuta ma' attivitajiet, apparti l-SGEI li għalih tingħata għajnuna, li jiġġeneraw profitti aktar mill-profitt raġonevoli, jew benefiċċji mill-vantaġġi l-oħra mogħtija mill-Istat, dawn iridu jiġu kkunsidrati, irrispettivament mill-klassifikazzjoni tagħhom għall-finijiet tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim taż-ŻEE, u għandhom jiġu miżjuda mad-dħul tal-impriża. Il-profitt raġonevoli fuq l-attivitajiet li għalihom l-impriżi jżommu drittijiet speċjali jew esklussivi għandhom jiġu valutati minn perspettiva ex ante, fid-dawl tar-riskji, jew in-nuqqas tar-riskji, li tidħol għalihom l-impriża kkonċernata. Dik il-valutazzjoni għandha tikkunsidra l-inċentivi ta’ effiċjenza li l-Istat tal-EFTA ikun introduċa b’relazzjoni mal-forniment tas-servizzi kkonċernati.

                  46.

                  L-Istat tal-EFTA jista’ jiddeċiedi li l-profitti li jirriżultaw minn attivitajiet oħra 'il barra mill-iskop tal-SGEI, partikolarment dawk l-attivitajiet li jiddependu fuq l-infrastruttura neċessarja biex jiġi pprovdut l-SGEI, jridu jiġu allokati kompletament jew parti minnhom għall-iffinanzjar tal-SGEI.

         Kumpens Eċċessiv

                  47.

                  Il-kumpens eċċessiv huwa meqjus bħala kumpens li l-impriża tirċievi li huwa aktar mill-ammont ta’ għajnuna kif definita fil-paragrafu 21 fuq il-perjodu kollu tal-kuntratt. Kif iddikjarat fil-paragrafi minn 39 sa 42, ammont żejjed li jirriżulta minn kisbiet ogħla milli kien mistenni fl-effiċjenza jista' jinżamm bħala profitt raġonevoli addizzjonali mill-impriża kif stipulat fl-att ta' inkarigu (23).

                  48.

                  Peress li l-kumpens żejjed mhux neċessarju għall-operar tal-SGEI, huwa jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat inkompatibbli.

                  49.

                  L-Istati tal-EFTA għandhom jiżguraw li l-kumpens mogħti għal operar tal-SGEI jissodisfa r-rekwiżiti stabbiliti f'dan il-Qafas u b'mod partikolari li l-impriżi mhumiex jirċievu kumpens iżjed mill-ammont determinat skont ir-rekwiżiti stabbiliti f'din it-taqsima. Iridu jipprovdu evidenza meta jiġu mitluba mill-Kummissjoni. Iridu jwettqu verifiki regolari, jew jiżguraw li tali verifiki jiġu mwettqa, fi tmiem il-perjodu tal-inkarigu u, f’kull każ, f’intervalli ta’ massimu ta’ tliet snin. Għal għajnuna mogħtija permezz ta’ mezzi oħra barra l-proċedura ta’ akkwist pubbliku bil-pubblikazzjoni (24), il-verifiki normalment għandhom isiru mill-anqas kull sentejn.

                  50.

                  Fejn Stat tal-EFTA jkun iddefinixxa bil-quddiem livell ta’ kumpens fiss li jantiċipa u jinkorpora b'mod adegwat il-kisbiet fl-effiċjenza li l-fornitur ta’ servizz pubbliku jista’ jkun mistenni li jagħmel matul il-perjodu tal-inkarigu, fuq il-bażi tal-allokazzjoni korretta tal-ispejjez u d-dħul u l-aspettittivi raġonevoli hekk kif deskritti f’din it-taqsima, il-verifika ta’ kumpens żejjed hi fi prinċipju limitata għal kontroll li l-livell ta’ profitt li għalih il-fornitur ikun intitolat skont l-att ta’ inkarigu jkun fil-fatt raġonevoli minn perspettiva ex ante.

            2.9   Kundizzjonijiet addizzjonali li jistgħu jkunu neċessarji biex jiżguraw li l-iżvilupp tal-kummerċ ma jiġix affettwat sa grad li jkun kuntrarju għall-interessi taż-ŻEE

                  51.

                  Ir-rekwiżiti stabbiliti fit-Taqsimiet minn 2.1 sa 2.8 huma normalment biżżejjed biex jiżguraw li l-għajnuna ma tfixkilx il-kompetizzjoni b'mod li jkun kuntrarju għall-interessi taż-ŻEE.

                  52.

                  Huwa mifhum, madankollu, li f’xi ċirkostanzi eċċezzjonali, distorsjoni serja tal-kompetizzjoni fis-suq intern jista’ jibqa’ mhux indirizzati u l-għajnuna taffettwa l-kummerċ sa tali grad li jkun kontra l-interessi taż-ŻEE.

                  53.

                  F’tali każ, l-Awtorità ser teżamina jekk tali distorsjonijiet jistgħu jitnaqqsu billi teħtieġ kundizzjonijiet jew titlob għal impenji mill-Istat Membru.

                  54.

                  Distorsjonijiet serji fil-kompetizzjoni sa punt tali li jkun kuntrarju għall-interess taż-ŻEE huma mistennija li jiġru biss f’każijiet eċċezzjonali. L-Awtorità ser tikkonċentra l-attenzjoni tagħha fuq dawk id-distorsjonijiet fejn l-għajnuna għandha effetti sinifikanti ħżiena fuq l-Istati Membri l-oħra u l-funzjonament tas-suq intern, pereżempju minħabba li ma tagħtix lill-impriżi f’setturi importanti tal-ekonomija l-possibilità li jiksbu lis-skala ta’ operazzjonijiet meħtieġa għal operat effiċjenti.

                  55.

                  Tali distorsjonijiet jistgħu jokkorru, pereżempju, fil-każ meta l-att tal-inkarigu jew ikollu perjodu ta’ validità li ma jkunx jista’ jiġi ġġustifikat b’referenza għal kriterji oġġettivi (bħal ma hija l-ħtieġa li jiġu amortizzati assi fissi mhux trasferibbli) jew inkella meta jiġbor flimkien grupp ta’ kompiti (li tipikament ikunu suġġetti għal inkarigi separati bl-ebda telf ta’ benefiċċju soċjali u bl-ebda kosti fejn jidħlu effiċjenza u effettività fil-forniment tas-servizzi). F’każ bħal dan, l-Awtorità teżamina jekk l-istess servizz pubbliku jkunx jista’ ugwalment jingħata b’mod anqas distorsiv, pereżempju permezz ta’ inkarigu aktar limitat fejn jidħol il-perjodu ta' validità jew l-ambitu jew permezz ta’ atti ta’ inkarigu separati.

                  56.

                  Sitwazzjoni oħra fejn tista’ tkun meħtieġa valutazzjoni aktar dettaljata hija fejn l-Istat tal-EFTA jinkariga fornitur ta’ servizz pubbliku, mingħajr proċedura kompettitiva ta’ għażla, bl-inkarigu li jipprovdi SGEI f’suq mhux riżervat fejn servizzi simili ħafna qed jiġu diġà provduti jew huma mistennija li jiġu provduti fil-futur qrib fin-nuqqas tal-SGEI. Dawk l-effetti ħżiena fuq l-iżvilupp tal-kummerċ jistgħu jkunu aktar qawwija fejn l-SGEI għandha tiġi offruta b'tariffa orħos mill-ispejjeż ta’ kwalunkwe fornitur attwali jew potenzjali, b'tali mod li l-aċċess għas-suq jiġi limitat. L-Awtorità, filwaqt li tirrispetta fi sħiħ il-marġini wiesa’ ta’ diskrezzjoni tal-Istat tal-EFTA sabiex jiddefinixxi l-SGEI, tista’ madankollu titlob emendi, pereżempju fir-rigward tal-allokazzjoni tal-għajnuna, fejn tista’ turi b’mod raġonevoli li huwa possibbli li tipprovdi l-istess SGEI bl-istess kundizzjonijiet tal-prezz għall-utenti, b’mod li toħloq inqas tfixkilt u b'inqas spejjeż għall-Istat.

                  57.

                  Skrutinju eqreb huwa anki ggarantit fejn l-inkarigu tal-obbligazzjoni tas-servizz huwa marbut ma' drittijiet speċjali u esklussivi li jillimitaw serjament il-kompetizzjoni fis-suq intern sa tali grad li hu kontra l-interess taż-ŻEE. Filwaqt li r-rotta primarja sabiex jiġi identifika każ bħal dan jibqa' l-Artikolu 59(1) tal-Ftehim taż-ŻEE, l-għajnuna mill-Istat ma tistax titqies kompatibbli fejn id-dritt esklussiv jipprovdi għal vantaġġi li ma jistgħux ikunu vvalutati, ikkwantifikati jew mifhuma b'mod xieraq skont il-metodoloġiji li jikkalkolaw l-ispejjeż netti tal-SGEI deskritti fit-Taqsima 2.8.

                  58.

                  L-Awtorità ser tikkonċentra ukoll fuq sitwazzjonijiet fejn l-għajnuna tippermetti lill-impriża sabiex tiffinanzja il-ħolqien jew l-użu ta’ infrastruttura li mhix replikabbli u li tgħinha teskludi s-suq fejn l-SGEI hija pprovduta jew swieq relevanti relatati. Fejn dan hu l-każ, jista’ jkun xieraq li jintalab li l-kompetituri jingħataw aċċess ġust u nondiskriminatorju għal din l-infrastruttura b'kundizzjonijiet xierqa.

                  59.

                  Jekk id-distorsjoni tal-kompetizzjoni huwa riżultat ta’ inkarigi li jfixklu l-implimentazzjoni effettiva jew l-infurzar tal-leġiżlazzjoni taż-ŻEE li għandhom l-għan li jissalvagwardjaw il-funzjonament korrett tas-suq intern, l-Awtorità ser teżamina jekk is-servizz pubbliku jistax ikun ipprovdut b'mod anqas distortiv pereżempju permezz tal-implimentazzjoni totali tal-leġiżlazzjoni settorjali taż-ŻEE.

            2.10   Trasparenza

                  60.

                  Għal kull kumpens tal-SGEI li jaqa' fl-ambitu ta’ din il-Komunikazzjoni, l-Istat taż-ŻEE kkonċernat irid jippubblika l-informazzjoni segwenti fuq l-internet jew b'mod ieħor xieraq:

                              (a)

                              ir-riżultati tal-konsultazzjoni pubblika jew ta’ strumenti adatti oħra msemmija fil-paragrafu 14;

                              (b)

                              il-kontenut u t-terminu ta’ żmien tal-obbligi ta’ servizz pubbliku;

                              (c)

                              l-impriża u, fejn applikabbli, it-territorju kkonċernat;

                              (d)

                              l-ammonti ta’ għajnuna mogħtija lill-impriża fuq bażi annwali.

            2.11   Għajnuna li tissodisfa l-kundizzjonjijiet stabbiliti fl-Artikolu 2(1) tad-Deċiżjoni 2012/21/UE

                  61.

                  Il-prinċipji stabbiliti fil-paragrafi 14, 19, 20, 24, 39, minn 51 sa 59 u 60(a) ma japplikawx għal għajnuna li tissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 2(1) tad-Deċiżjoni 2012/21/UE.

            3   Rapportar u evalwazzjoni

                  62.

                  Kull sentejn l-Istati taż-ŻEE għandhom jirrappurtaw lill-Awtorità dwar il-konformità ma’ dan il-Qafas. Ir-rapporti jridu jipprovdu viżjoni ġenerali tal-applikazzjoni ta’ dan il-Qafas lil fornituri ta’ setturi differenti ta’ sevizzi, inkluż:

                              (a)

                              deskrizzjoni tal-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti f’din il-Komunikazzjoni għas-servizzi li jaqgħu fl-ambitu tagħha, inkluż l-attivitajiet interni;

                              (b)

                              l-ammont totali ta’ għajnuna mogħtija lil impriżi li jaqgħu fl-ambitu ta’ dan il-Qafas bi tqassim skont is-settur ekonomiku tal-benefiċjarji;

                              (c)

                              indikazzjoni dwar jekk, għal tip partikolari ta’ servizz, l-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti f’dan il-Qafas wasslitx għal diffikultajiet jew ilmenti minn partijiet terzi; kif ukoll

                              (d)

                              kwalunkwe informazzjoni oħra li tikkonċerna l-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti f’dan il-Qafas mitluba mill-Awtorità u li trid tiġi speċifikata fi żmien xieraq qabel jiġi ppreżentat ir-rapport.

                        L-ewwel rapport għandu jiġi ppreżentat sat-30 ta’ Ġunju 2014.

                  63.

                  Barra minn hekk, f’konformità mar-rekwiżiti tal-Parti II tal-Protokoll 3 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti u d-Deċiżjoni tal-Awtorità Nru 195/04/COL tal-14 ta’Lulju 2004 dwar id-dispożizzjonijiet implimentattivi li jissemmew fl-Artikolu 27 fil-Parti II tal-Protokoll 3 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti (25), l-Istati tal-EFTA jridu jissottomettu rapporti annwali lill-Awtorità dwar għajnuna mogħtija wara deċiżjoni tal-Awtorità abbażi ta’ dan il-qafas.

                  64.

                  Ir-rapporti ser jiġu ppubblikati fuq is-sit tal-internet tal-Awtorità.

                  65.

                  L-Awtorità beħsiebha tagħmel valutazzjoni ta’ dan il-Qafas sal-31 ta’ Jannar 2017.

            4   Kondizzjonijiet u obbligi mehmuża għal deċiżjonijiet tal-Awtorità

                  66.

                  Skont l-Artikolu 7(4) tal-Ftehim ta’ Sorveljanza u tal-Qorti, l-Awtorità tista’ tinkludi kundizzjonijiet ma' deċiżjoni pożittiva li skonthom l-għajnuna tista’ titqies li hija kompatibbli mas-suq intern, u tistabbilixxi obbligi biex jiżguraw li tiġi sorveljata l-konformità mad-deċiżjoni. Fil-qasam tal-SGEI, il-kundizzjonijiet u l-obbligi jistgħu jkunu meħtieġa b’mod partikolari biex jiżguraw li l-għajnuna mogħtija lill-impriżi kkonċernati ma twassalx għal distorsjonijiet eċċessivi fil-kompetizzjoni u l-kummerċ fis-suq intern. F'dan il-kuntest jistgħu jkunu meħtieġa rapporti perjodiċi jew obbligi oħra, fid-dawl tas-sitwazzjoni speċifika ta’ kull servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali.

            5   Applikazzjoni

                  67.

                  L-Awtorità ser tapplika d-dispożizzjonijiet ta’ din il-Komunikazzjoni mill-31 ta’ Jannar 2012.

                  68.

                  L-Awtorità ser tapplika l-prinċipji li jinsabu f’din il-Komunikazzjoni għall-proġetti kollha ta’ għajnuna nnotifikati lilha u ser tieħu deċiżjoni fuq dawk il-proġetti b’konformità ma dawn il-prinċipji, anki jekk il-proġetti ġew innotifikati qabel il-31 ta’ Jannar 2012.

                  69.

                  L-Awtorità ser tapplika l-prinċipji stabbiliti f’dan il-Qafas għal għajnuna li ma tkunx skont il-liġi li dwarha tieħu deċiżjoni wara l-31 ta’ Jannar 2012 anki jekk l-għajnuna tkun ingħatat qabel dik id-data. Madankollu, fejn l-għajnuna tkun ingħatat qabel il- 31 ta’ Jannar 2012, il-prinċipji stabbiliti fil-paragrafi 14, 19, 20, 24, 39 u 60 ma japplikawx.

            6   Miżuri xierqa

                  70.

                  L-Awtorità tipproponi bħala miżuri xierqa għall-finijiet tal-Artikolu 1(1) tal-Ftehim taż-ŻEE li l-Istati taż-ŻEE jippubblikaw lista ta’ skemi ta’ għajnuna diġà eżistenti rigward il-kumpens ta’ servizz pubbliku li għandhom isiru konformi ma’ dan il-Qafas sal-31 ta’ Jannar 2013, u li jagħmlu dawk l-iskemi ta’ għajnuna konformi ma’ dan il-Qafas sal-31 ta’ Jannar 2014.

                  71.

                  Sad-29 ta’ Frar 2012 l-Istati tal-EFTA għandhom jikkonfermaw lill-Awtorità li huma jaqblu mal-miżuri xierqa proposti. L-Awtorità tinterpreta n-nuqqas ta’ risposta illi l-Istat tal-EFTA konċernat ma jaqbilx.

         (1)  Dan il-Kapitolu jikkorrispondi għall-qafas taż-ŻEE Ewropea għall-għajnuna mill-Istat fil-forma ta' kumpens ta' servizz pubbliku (2011)(ĠU C 8, 11.1.2012, p. 15).

         (2)  Sentenza fil-Kawża C-280/00 Altmark Trans GmbH u Regierungspräsidium Magdeburg vs Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH, (“Altmark”) [2003] Ġabra I-7747, u l-Kawżi Konġunti minn C-34/01 sa C-38/01 Enirisorse SpA vs Ministero delle Finanze, [2003] Ġabra I-14243.

         (3)  Fis-sentenza tagħha f’Altmark, il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li l-kumpens għal servizz pubbliku ma jikkostitwix għajnuna mill-istat jekk jiġu ssodisfati erba’ kriterji kumulattivi. L-ewwelnett, l-impriża reċipjenti irid tassew ikollha obbligi ta’ servizz publiku xi twettaq, u l-obbligi jridu jkunu definiti b’mos ċar. It-tieni, il-parametri li abbażi tagħhom jiġi kkalkulat il-kumpens iridu jiġu stabbiliti minn qabel b'mod oġġettiv u trasparenti. It-tielet, il-kumpens ma jistax ikun aktar minn dak li hu meħtieġ sabiex ikopri l-ispejjeż kollha, jew parti minnhom, li jkunu saru fit-twettiq tal-obbligi tas-servizz pubbliku, fid-dawl tad-dħul rilevanti u profitt raġonevoli. Fl-aħħar nett, meta l-għażla tal-impriża inkarigata bl-eżekuzzjoni ta’ obbligi ta' servizz pubbliku, f'xi każ speċifiku, ma ssirx fil-qafas ta' proċedura ta' akkwist pubbliku li tippermetti li jintgħażel il-kuntrattur kapaċi li jipprovdi dawn is-servizzi bl-inqas prezz għall-komunità, il-livell tal-kumpens neċessarju jrid ikun iddeterminat fuq bażi ta' analiżi tal-ispejjeż li jkollha impriża medja, immexxija sewwa u mgħammra adegwatament b'mezzi relevanti.

         (4)  Adottat b’mod parallel ma’ dan il-Qafas.

         (5)  Abbozz li ġie ppubblikat fil-ĠU C 8, 11.1.2012, p. 23.

         (6)  ĠU L 7, 11.1.2012, p. 3.

         (7)  Sakemm id-Deċiżjoni 2012/21/UE ġiet inkorporata fil-Ftehim taż-ŻEE, din l-għajnuna se, sakemm eżentati mill-obbligu tan-notifika fuq il-bażi tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2005/842/KE tat-28 ta’ Novembru 2005 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 86(2) tal-Ftehim taż-ŻEE tal-KE għall-għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens għas-servizz pubbliku mogħti lil ċerti impriżi fdati bl-operat ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali inkorporati fil-Punt 1h tal-Anness XV tal-Ftehim ŻEE, ikunu suġġetti għal rekwiżiti ta’ notifikazzjoni ġenerali kif stipulat fl-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti.

         (8)  ĠU L 109, 26.4.2007, p. 44 u s-Suppliment taż-ŻEE Nru 20, 26.4.2007, p. 1.

         (9)  Għadu mhux ippubblikat fil-ĠU jew fis-Suppliment taż-ŻEE.

         (10)  ĠU L 97, 15.4.2005, p. 41 u s-Suppliment ŻEE Nru 18, 15.4.2005, p. 1.

         (11)  ĠU L 318, 17.11.2006, p. 17. Inkorporat fil-punt 1a tal-Anness XV għall-Ftehim taż-ŻEE.

         (12)  Id-Direttiva 2006/111/KE dwar it-trasparenza tar-relazzjonijiet finanzjarji bejn l-Istati Membri u l-impriżi pubbliċi kif ukoll dwar it-trasparenza finanzjarja fi ħdan ċerti impriżi. Inkorporat fil-punt 1a tal-Anness XV għall-Ftehim taż-ŻEE.

         (13)  F'dan il-kuntest, l-ispiża netta tfisser l-ispiża netta determinata fil-paragrafu 25 jew l-ispejjeż imnaqqsa mid-dħul fejn ma tistax tiġi applikata l-metodoloġija tal-ispiża netta evitata.

         (14)  Sorsi pubbliċi tal-informazzjoni, livelli tal-ispejjeż inkorsi mill-fornitur tal-SGEI fil-passat, livelli tal-ispejjeż tal-kompetituri, pjanijiet tan-negozju, rapporti tal-industrija, eċċ.

         (15)  ĠU L 108, 24.4.2002, p. 51. Inkorporat fil-punt 5 cm tal-Anness XI għall-Ftehim taż-ŻEE.

         (16)  ĠU L 15, 21.1.1998, p. 14. Inkorporat fil-punt 5d tal-Anness XI tal-Ftehim taż-ŻEE.

         (17)  Fil-Kawża Chronopost (Kawżi Konġunta C-83/01 P, C-93/01 u C-94/01 P, Chronopost SA [2003] Ġabra I-06993), il-Qorti tal-Ġustizzja Ewropea tirreferi għal “kundizzjonijiet tas-suq normali”; “Fin-nuqqas ta’ kwalunkwe possibbilità li tiġi mqabbla s-sitwazzjoni ta’ La Posta ma’ dik ta’ grupp privat ta’ impriżi li ma joperawx f’settur riżervat, ‘il-kundizzjonijiet normali tas-suq’, li huma ipotetikament meħtieġa, għandhom jiġu valutati b’referenza għall-għan u l-oġġetti verifikabbli li huma disponibbli”.

         (18)  Il-profitt raġonevoli ser ikun valutat minn perspettiva ex ante (ibbażata fuq profitti mistennija pjuttost milli fuq profitti mwettqa) sabiex ma jitneħħewx l-inċentivi għall-impriża biex iżżid l-effiċjenza tagħha meta twettaq attivitajiet barra mill-SGEI.

         (19)  Ir-rata tar-redditu fuq il-kapital hija hawnhekk definita bħala r-Rata tar-Redditu Interna (Internal Rate of Return, IRR) li l-kumpanija tagħmel fuq il-kapital investit tagħha matul il-ħajja tal-proġett, jiġifieri l-IRR fuq il-fluss tal-flus tal-kuntratt.

         (20)  F’sena partikolari l-miżura ta’ kontabbilità tar-redditu fuq l-ishma (return on equity, ROE) hija definita bħala l-proporzjon tal-gwadann qabel l-interessi mit-t-taxxi (EBIT) u l-kapital f'ekwità f’dik is-sena. Il-profitt medju annwali għandhom jiġu kkalkulati tul il-ħajja it-trasferiment bl-applikazzjoni bħala fattur tat-tnaqqis jew spiża kapitali tal-kumpannija jew ir-rata stabbiliti mill-awtorità konformi mal-Kapitolu tal-Linji Gwida tal-Awtorità dwar ir-rati ta’ referenza u skont (ĠU L 105, 21.4.2011, p. 32 u s-Suppliment taż-ŻEE Nru 23, 21.4.2011, p. 1) u ppubblikat fuq is-sit tal-Internet tal-Awtorità fuq il-URL li ġej: http://www.eftasurv.int/state-aid/rates/, skont liema tkun l-aktar xierqa.

         (21)  Ir-rata ta' tpartit hija l-ekwivalenti fuq terminu itwal ta' żmien tar-Rata Inter-Bankarja Offruta (Inter-Bank Offered Rate - IBOR Rate). Hija użata fis-swieq finanzjarji bħala r-rata ta' referenza biex tiġi stabbilita r-rata tal-iffinanzjar.

         (22)  Pereżempju, billi tqabbel ir-redditu mal-piż differenzjat medju tal-ispiża tal-kapital (weighted average cost of capital - WACC) tal-kumpanija fir-rigward tal-attivitajiet inkwistjoni, jew mar-redditu medju fuq il-kapital għas-settur fl-aħħar snin, filwaqt li titqies jekk id-dejta storika tistax tkun adatta għal finijiet biex tiġi żviluppata.

         (23)  B'mod simili, defiċit li jirriżulta minn żidiet fl-effiċjenza anqas minn dawk mistennija għandhom parzjalment ikunu r-responsabbiltà tal-impriża meta dan ikun stipulat fl-att ta' inkarigu.

         (24)  Bħall-għajnuna mogħtija fir-rigward ta’ kuntratti interni, konċessjonijiet mingħajr allokazzjoni kompettitiva, proċeduri ta’ akkwist pubbliku mingħajr pubblikazzjoni minn qabel

         (25)  Kif emendat, verżjoni konsolidata disponibbli fuq il-websajt tal-Awtorità fuq il-URL li ġej: http://www.eftasurv.int/media/decisions/195-04-COL.pdf