title: Deċiżjoni ta' l-Awtorita tas-Sorveljanza ta' l-EFTA Nru 228/05/COL tal- 21 ta' Settembru 2005 li toħroġ Avviż bit-titolu Linji Gwida dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija

text:
               4.10.2007

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

               L 259/1

         DEĊIŻJONI TA' L-AWTORITA TAS-SORVELJANZA TA' L-EFTA
   Nru 228/05/COL
   tal-21 ta' Settembru 2005
   li toħroġ Avviż bit-titolu “Linji Gwida dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija”
   L-AWTORITÀ TAS-SORVELJANZA TA' L-EFTA,
   WARA LI KKUNSIDRAT il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (1), u partikolarment l-Artikoli 53 u 55 tiegħu,
   WARA LI KKUNSIDRAT il-Ftehim bejn l-Istati EFTA dwar it-twaqqif ta' Awtorità tas-Sorveljanza u Qorti tal-Ġustizzja (2), u b' mod partikolari l-Artikoli 5(2)(b) u 25(1) tiegħu,
   WARA LI KKONSULTAT il-Kumitat Konsultattiv dwar Prattiċi Restrittivi u Pożizzjonijiet Dominanti,
   BILLI L-KUMMISSJONI Ewropea adottat Avviż bit-titolu “Linji Gwida dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 81 tat-Trattat KE għal ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija” (3),
   BILLI dan l-Avviż huwa ta' rilevanza wkoll għaż-Żona Ekonomika Ewropea,
   BILLI jinħtieġ li tingħata gwida lill-impriżi billi jiġu indikati l-prinċipji għall-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija,
   BILLI l-applikazzjoni uniformi tar-regoli taż-ŻEE dwar il-kompetizzjoni għandha tkun żgurata fiż-Żona Ekonomika Ewropea kollha,
   BILLI, skond il-punt II taħt it-titolu “Ġenerali” fi tmiem l-Anness XIV tal-Ftehim ŻEE, l-Awtorità tas-Sorveljanza għandha tadotta, wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea, atti li jikkorrispondu għal dawk adottati mill-Kummissjoni Ewropea, sabiex jinżammu kundizzjonijiet ta' kompetizzjoni ugwali,
   ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:

               1.

               Għandu jinħareġ l-Avviż li ġej, li jinsab anness ma' din id-DeċiżjoniLinji “Gwida dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija”,

               2.

               Id-Deċiżjoni, inkluż l-Avviż li jinsab fl-Anness, għandha tkun awtentika fil-lingwa Ingliża.

               3.

               L-Avviż għandu jiġi ppubblikat fit-Taqsima dwar iż-ŻEE tal-Ġurnal Uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea u fis-Suppliment dwar iż-ŻEE tiegħu.

               4.

               L-Istati ta' l-EFTA għandhom ikunu mgħarrfa permezz ta' kopja tad-Deċiżjoni, inkluż l-Anness.

               5.

               Il-Kummissjoni Ewropea għandha tkun mgħarrfa permezz ta' kopja tad-Deċiżjoni, inkluż l-Anness.

      Magħmul fi Brussel, 21 ta' Settembru 2005.

            Għall-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA

         Einar M. BULL

            President

         Kurt JÄGER

            Membru tal-Kulleġġ

      (1)  Minn hawn 'il quddiem imsejjaħ il-Ftehim ŻEE

      (2)  Minn hawn 'il quddiem imsejjaħ il-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti.

      (3)  ĠU C 101, 27.4.2004, p. 2.

      ANNESS
      “AVVIŻ TA' L-AWTORITÀ TAS-SORVELJANZA TA' L-EFTA
      ‘Linji Gwida dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija’

                  A.

                  Dan l-avviż qiegħed jinħareġ skond ir-regoli tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (minn hawn 'il quddiem ‘il-Ftehim ŻEE’) u l-Ftehim bejn l-Istati ta' l-EFTA dwar it-twaqqif ta' Awtorità ta' Sorveljanza u Qorti tal-Ġustizzja (minn hawn 'il quddiem ‘il-Ftehim tas-Sorveljanza u l-Qorti’).

                  B.

                  Il-Kummissjoni Ewropea (minn hawn 'il quddiem ‘il-Kummissjoni’) ħarġet avviż bit-titolu 'Linji Gwida dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 81 tat-Trattat KE għal ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija' (1). Dan l-att, mhux vinkolanti, jistabbilixxi l-prinċipji għall-valutazzjoni ta' ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija taħt l-Artikolu 81 tat-Trattat KE.

                  C.

                  L-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA tikkunsidra l-att imsemmi hawn fuq bħala wieħed rilevanti għaż-ŻEE. Sabiex jinżammu kundizzjonijiet ta' kompetizzjoni ugwali u tkun żgurata l-applikazzjoni uniformi tar-regoli tal-kompetizzjoni taż-ŻEE fiż-Żona Ekonomika Ewropea kollha, l-Awtorità qiegħda tadotta l-avviż preżenti skond is-setgħa mogħtija lilha mill-Artikolu 5(2)(b) tal-Ftehim tas-Sorveljanza u l-Qorti. L-intenzjoni hija li fl-applikazzjoni tar-regoli rilevanti taż-ŻEE għal każi partikolari l-Awtorità ssegwi l-prinċipji u r-regoli stabbiliti f'dan l-avviż (2).

                  D.

                  B'mod partikolari, l-avviż jistabbilixxi l-prinċipji għall-valutazzjoni ta' ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija taħt l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u jipprovdi gwida għall-applikazzjoni tagħhom.

                  E.

                  Dan l-avviż japplika għal dawk il-każi li fihom l-Awtorità hija l-awtorità kompetenti għas-sorveljanza skond l-Artikolu 56 tal-Ftehim taż-ŻEE.

            I.   INTRODUZZJONI

                  1.

                  Dawn il-linji gwida jistabbilixxu l-prinċipji għall-valutazzjoni ta' ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija taħt l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE. Il-ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija jikkonċernaw il-liċenzjar ta' teknoloġija fejn il-konċedent jippermetti lid-detentur tal-liċenzja li jesplojta t-teknoloġija liċenzjata għall-produzzjoni ta' prodotti jew servizzi, kif definit fl-Artikolu 1(1)(b) ta' l-att imsemmi fil-punt 5 ta' l-Anness XIV tal-Ftehim ŻEE (ir-Regolament (KE) Nru 772/2004 (3) dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE għal kategoriji ta' ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ ‘ir-REKFTT’) (4).

                  2.

                  L-għan ta' dawn il-linji gwida huwa li jipprovdu għajnuna fl-applikazzjoni tar-REKFTT kif ukoll fl-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija li jaqgħu lilhinn mill-kamp ta' applikazzjoni tar-REKFTT. Ir-REKFTT u l-linji gwida huma mingħajr preġudizzju għall-possibbiltà ta' applikazzjoni parallela ta' l-Artikolu 54 tal-Ftehim ŻEE ma' ftehimiet ta' liċenzjar (5).

                  3.

                  L-istandards stabbiliti f'dawn il-linji gwida għandhom jiġu applikati fid-dawl taċ-ċirkostanzi speċifiċi ta' kull każ. Dan jeskludi applikazzjoni mekkanika. Kull każ għandu jiġi evalwat skond il-fatti rispettivi tiegħu u l-linji gwida għandhom ikunu applikati b'mod raġonevoli u flessibbli. L-eżempji mogħtija għandhom iservu biss bħala tali, u m'humiex maħsuba biex ikunu eżawrjenti. L-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA ser iżżomm l-applikazzjoni tar-REKKFT u tal-linji gwida taħt reviżjoni fis-sistema ġdida ta' infurzar maħluqa bil-Kapitolu II tal-Protokoll 4 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti (6), sabiex tkun tista' tara jekk jinħtiġux tibdiliet.

                  4.

                  Dawn il-linji gwida huma mingħajr preġudizzju għall-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tar-REKFTT li tista' tingħata mill-Qorti ta' l -EFTA, il-Qorti tal-Ġustizzja jew il-Qorti tal-Prim'Istanza tal-Komunitajiet Ewropej.

            II.   PRINĊIPJI ĠENERALI
      1.   L-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali

                  5.

                  L-għan ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE b'mod ġenerali huwa li jipproteġi l-kompetizzjoni fis-suq sabiex jitħares il-ġid tal-konsumatur u r-riżorsi jiġu allokati b'mod effiċjenti. L-Artikolu 53(1) jipprojbixxi akkordji jew prattiċi restrittivi bejn l-impriżi u deċiżjonijiet minn assoċjazzjonijiet ta' impriżi (7) li jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti tal-Ftehim ŻEE (minn hawn 'il quddiem imsejħa ‘Stati ŻEE’) (8) u li l-għan jew l-effett tagħhom ikun il-prevenzjoni, restrizzjoni jew distorsjoni tal-kompetizzjoni (9). Bħala eċċezzjoni għal din ir-regola, l-Artikolu 53(3) jistipula li l-projbizzjoni li tinsab fl-Artikolu 53(1) tista' tiġi ddikjarata inapplikabbli fil-każ ta' akkordji bejn impriżi li jikkontribwixxu għat-titjib tal-produzzjoni jew id-distribuzzjoni tal-prodotti jew li jippromwovu progress tekniku jew ekonomiku, filwaqt li jħallu lill-konsumaturi sehem ġust mill-benefiċċji li jirriżultaw u ma jimponux restrizzjonijiet li m'humiex indispensabbli biex jintlaħqu dawn l-għanijiet, u li ma jippermettux lil dawn l-impriżi li jeliminaw il-kompetizzjoni fir-rigward ta' parti sostanzjali mill-prodotti kkonċernati.

                  6.

                  Il-liġijiet dwar il-proprjetà intellettwali jagħtu drittijiet esklussivi lid-detenturi ta' privattivi, drittijiet ta' l-awtur, drittijiet ta' disinn, trademarks u drittijiet legalment imħarsa oħra. Taħt il-liġijiet dwar il-proprjetà intellettwali sid il-proprjetà intellettwali għandu d-dritt li jippreveni kull użu mhux awtorizzat tal-proprjetà intellettwali tiegħu u li jesplotjaha, inter alia, billi jilliċenzjaha lil terzi persuni. Meta prodott li jinkorpora dritt ta' proprjetà intellettwali jitqiegħed fis-suq fiż-ŻEE mid-detentur ta' dak id-dritt, jew bil-kunsens tiegħu, id-dritt ta' proprjetà intellettwali jiġi eżawrit fit-territorju kollu taż-ŻEE inklużi l-Istati EFTA, fis-sens li d-detentur ma jkunx jista' jibqa' jużah biex jikkontrolla l-bejgħ tal-prodott (il-prinċipju ta' eżawriment fiż-ŻEE) (10). Id-detentur tad-dritt m'għandux dritt taħt il-liġijiet dwar il-proprjetà intellettwali li jippreveni l-bejgħ miċ-ċessjonarji jew l-akkwirenti ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata (11). Il-prinċipju ta' l-eżawriment fiż-ŻEE huwa konformi mal-funzjoni essenzjali tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, jiġifieri li jagħtu d-dritt lid-detentur li jeskludi lil oħrajn mill-esplojtazzjoni tal-proprjetà intellettwali mingħajr il-kunsens tiegħu.

                  7.

                  Il-fatt li l-liġijiet dwar il-proprjetà intellettwali jagħtu drittijiet esklussivi ta' esplojtazzjoni ma jimplikax li għad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ma tapplikax il-liġi tal-kompetizzjoni. L-Artikoli 53 u 54 b'mod partikolari huma applikabbli għal ftehimiet fejn id-detentur jilliċenzja impriża oħra biex din tesplojta d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali tiegħu (12). Lanqas ma jimplika li hemm kunflitt bejn id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u r-regoli tal-kompetizzjoni taż-ŻEE. Fil-fatt, iż-żewġ korpi ta' liġijiet għandhom l-istess għan bażiku li jippromwovu l-ġid tal-konsumatur u allokazzjoni effiċjenti tar-riżorsi. L-innovazzjoni tikkostitwixxi komponent essenzjali u dinamiku f'ekonomija tas-suq miftuħa u kompetittiva. Id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali jippromwovu kompetizzjoni dinamika billi jinkoraġġixxu lill-impriżi jiżviluppaw prodotti u proċessi ġodda jew imtejba. L-istess tagħmel il-kompetizzjoni billi tpoġġi pressjoni fuq l-impriżi biex ikunu innovattivi. Għalhekk, kemm id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u kemm il-kompetizzjoni huma neċessarji għall-promozzjoni ta' l-innovazzjoni u biex tiġi żgurata l-esplojtazzjoni kompetittiva tagħhom.

                  8.

                  Fil-valutazzjoni tal-ftehimiet ta' liċenzja taħt l-Artikolu 53, wieħed għandu jikkunsidra li l-ħolqien tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ħafna drabi jinvolvi investiment sostanzjali u li spiss din tkun operazzjoni riskjuża. Biex il-kompetizzjoni dinamika ma titnaqqasx u biex jinżamm l-inċentiv għall-innovazzjoni, l-innovatur m'għandux ikun ristrett bla bżonn milli jesplojta d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali li jirriżultaw ta' valur. Għal dawn ir-raġunijiet l-innovatur normalment għandu jkun liberu li jfittex kumpens għal proġetti ta' suċċess li jkun biżżejjed biex jinżammu l-inċentivi għall-investiment, meta jitqiesu wkoll il-proġetti li jfallu. Il-liċenzjar tat-teknoloġija jista' jirrikjedi wkoll lid-detentur li jinvesti b'mod sinifikanti fit-teknoloġija liċenzjata u fl-assi tal-produzzjoni neċessarji biex din tiġi esplojtata. L-Artikolu 53 ma jistax jiġi applikat mingħajr ma jitqiesu dawn l-investimenti ex ante mill-partijiet u r-riskji relatati magħhom. Ir-riskju quddiem il-partijiet u l-investiment kbir li jridu jagħmlu jistgħu għalhekk iwasslu biex, għall-perjodu ta' żmien meħtieġ biex jiġu rkuprati l-investimenti, il-ftehim ma jaqax taħt l-Artikolu 53(1) jew jilħaq il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3), skond il-każ.

                  9.

                  Fil-valutazzjoni tal-ftehimiet ta' liċenzjar taħt l-Artikolu 53, il-qafas analitiku eżistenti huwa flessibbli biżżejjed biex iqis kif dovut l-aspetti dinamiċi tal-liċenzjar tat-teknoloġija. M'hemm l-ebda preżunzjoni li d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u l-ftehimiet ta' liċenzjar minnhom infushom iwasslu għal tħassib fir-rigward tal-kompetizzjoni. Il-parti l-kbira tal-ftehimiet ta' liċenzjar ma jirrestrinġux il-kompetizzjoni u joħolqu effeċjenzi favur il-kompetizzjoni. Fil-fatt, iċ-ċessjoni ta' liċenzja bħala tali tiffavorixxi l-kompetizzjoni għaliex twassal għat-tixrid tat-teknoloġija u tippromwovi l-innovazzjoni. Barra minn hekk, anke l-ftehimiet li jirrestrinġu l-kompetizzjoni spiss jistgħu jwasslu għal effiċjenzi li jiffavorixxu l-kompetizzjoni, li għandhom jitqiesu taħt l-Artikolu 53(3) u jiġu bbilanċjati ma' l-effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni (13). Għaldaqstant, il-maġġoranza kbira tal-ftehimiet ta' liċenzjar huma kompatibbli ma' l-Artikolu 53.

            2.   Il-qafas ġenerali għall-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE

                  10.

                  L-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE jipprojbixxi akkordji li l-għan jew l-effett tagħhom huwa r-restrizzjoni tal-kompetizzjoni. L-Artikolu 53(1) japplika kemm għal restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni bejn il-partijiet fi ftehim infushom u kemm għal restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni bejn waħda mill-partijiet u partijiet terzi.

                  11.

                  Il-valutazzjoni dwar jekk ftehim ta' liċenzjar jirrestrinġix il-kompetizzjoni għandha ssir fil-kuntest attwali li fih ikun hemm kompetizzjoni fl-assenza tal-ftehim u l-allegati restrizzjonijiet tiegħu (14). F'din il-valutazzjoni jinħtieġ li jitqies l-impatt probabbli tal-ftehim fuq il-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji (jiġifieri, il-kompetizzjoni bejn impriżi li jużaw teknoloġiji li jikkompetu) u fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija (jiġifieri l-kompetizzjoni bejn impriżi li jużaw l-istess teknoloġija) (15). L-Artikolu 53(1) jipprojbixxi restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni kemm bejn it-teknoloġiji u kemm fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija. Għaldaqstant jinħtieġ li jiġi valutat l-effett jew il-possibbiltà ta' effett ta' l-akkordju fuq dawn iż-żewġ aspetti tal-kompetizzjoni fis-suq.

                  12.

                  Iż-żewġ mistoqsijiet jipprovdu qafas utli għal din il-valutazzjoni. L-ewwel mistoqsija tirrigwarda l-impatt tal-ftehim fuq il-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji filwaqt li t-tieni waħda hija dwar l-impatt tal-ftehim fuq il-kompetizzjoni fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija. Minħabba li r-restrizzjonijiet jistgħu jaffettwaw fl-istess waqt kemm il-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji u kemm fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija, jista' jkun jinħtieġ li r-restrizzjoni tiġi analizzata fid-dawl taż-żewġ mistoqsijiet qabel ma wieħed ikun jista' jikkonkludi jekk il-kompetizzjoni ġietx imfixkla jew le fis-sens ta' l-Artikolu 53(1):

                              (a)

                              Il-ftehim tal-liċenzjar jirrestrinġi l-kompetizzjoni attwali jew potenzjali li kieku teżisti mingħajr il-ftehim ikkontemplat? Jekk dan hu l-każ, il-ftehim jinqabad mill-Artikolu 53(1). F'din il-valutazzjoni jinħtieġ li titqies il-kompetizzjoni bejn il-partijiet u l-kompetizzjoni minn terzi. Ngħidu aħna, fejn żewġ impriżi stabbiliti fi Stati ŻEE differenti jikkonċedu liċenzji lil xulxin ta' teknoloġiji li jikkompetu u jintrabtu li ma jbiegħux prodotti fis-swieq domestiċi ta' xulxin, il-kompetizzjoni (potenzjali) li tkun teżisti qabel il-ftehim tiġi ristretta. Bl-istess mod, fejn il-konċedent jimponi obbligi fuq id-detentur tal-liċenżja li ma jużax teknoloġiji li jikkompetu u dawn l-obbligi jaqtgħu 'l barra teknoloġiji ta' terzi, il-kompetizzjoni attwali jew potenzjali li kieku kien ikun hemm fl-assenza tal-ftehim hija ristretta.

                              (b)

                              Il-ftehim tal-liċenzjar jirrestrinġi l-kompetizzjoni attwali jew potenzjali li kieku teżisti fl-assenza tar-restrizzjoni(jiet) kuntrattwali? Jekk dan hu l-każ, il-ftehim jinqabad mill-Artikolu 53(1). Ngħidu aħna, fejn il-konċedent jirrestrinġi lid-detenturi tal-liċenzja milli jikkompetu bejniethom, il-kompetizzjoni (potenzjali) li seta' jkun hemm bejn iċ-ċessjonarji fin-nuqqas tar-restrizzjonijiet hija mxekkla. Dawn ir-restrizzjonijiet jinkludu l-iffissar vertikali tal-prezzijiet u r-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ bejn id-detenturi tal-liċenzja fuq bażi territorjali jew skond il-klijent. Madankollu, ċerti restrizzjonijiet jistgħu f'ċerti każi ma jinqabdux mill-Artikolu 53(1) fejn ir-restrizzjoni tkun oġġettivament neċessarja għall-eżistenza ta' ftehim ta' dak it-tip jew il-karatteristika (16). Din l-esklużjoni ta' l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(1) tista' ssir biss minħabba fatturi oġġettivi esterni mill-partijiet infushom u mhux minħabba veduti u karatteristiċi suġġettivi tal-partijiet. Il-mistoqsija mhijiex jekk il-partijiet fis-sitwazzjoni partikolari tagħhom kinux jaċċettaw li jikkonkludu ftehim anqas restrittiv, iżda jekk, meta titqies in-natura tal-ftehim u l-karatteristiċi tas-suq, ftehim anqas restrittiv kienx jiġi konkluż minn impriżi f'sitwazzjoni simili. Per eżempju, restrizzjonijiet territorjali fi ftehim bejn impriżi mhux f'kompetizzjoni jistgħu ma jaqgħux taħt l-Artikolu 53(1) għal ċertu żmien jekk ir-restrizzjonijiet ikunu oġġetivament neċessarji għal detentur ta' liċenzja biex jippenetra f'suq ġdid. Bl-istess mod, projbizzjoni imposta fuq iċ-ċessjonarji kollha milli jbiegħu lil ċerti kategoriji ta' utenti finali tista' ma tkunx restrittiva għall-kompetizzjoni jekk din tkun oġġettivament neċessarja għal raġunijiet ta' saħħa jew sigurtà relatati man-natura perikoluża tal-prodott ikkonċernat. M'huwiex biżżejjed l-argument li fin-nuqqas ta' restrizzjoni l-fornitur kien jirrikorri għal integrazzjoni vertikali. Id-deċiżjonijiet dwar jekk għandux ikun hemm integrazzjoni vertikali jew le jiddependu minn firxa wiesgħa ta' fatturi ekonomiċi kumplessi, li numru minnhom huma interni għall-impriża kkonċernata.

                  13.

                  Fl-applikazzjoni tal-qafas analitiku msemmi fil-paragrafu preċedenti għandu jitqies li l-Artikolu 53(1) jiddistingwi bejn dawk il-ftehimiet li għandhom restrizzjoni tal-kompetizzjoni bħala l-għan tagħhom u dawk il-ftehimiet li għandhom tali restrizzjoni bħala effett. L-Artikolu 53(1) jipprojbixxi ftehim jew restrizzjoni kuntrattwali biss fejn l-għan jew l-effett ikun li tiġi mxekkla l-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji u/jew dik fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija.

                  14.

                  Ir-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni intenzjonati huma dawk li bin-natura proprja tagħhom jirrestrinġu l-kompetizzjoni. Dawn huma restrizzjonijiet li fid-dawl ta' l-għanijiet tar-regoli tal-kompetizzjoni taż-ŻEE, tant għandhom potenzjal għoli li jħallu effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni li fl-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(1) ma jkunx jinħtieġ li jiġu ppruvati l-effetti attwali fuq is-suq (17). Barra minn hekk, diffiċli jintlaħqu l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) fil-każ ta' restrizzjonijiet intenzjonati. Il-valutazzjoni dwar jekk ftehim għandux bħala l-għan tiegħu r-restrizzjoni tal-kompetizzjoni hija bbażata fuq numru ta' fatturi. Dawn jinkludu, b'mod partikolari, il-kontenut tal-ftehim u l-għanijiet li jipprova jilħaq. Jista' jkun jinħtieġ ukoll li jitqies il-kuntest li fih ikun (ser jiġi) applikat jew l-imġiba attwali tal-partijiet fis-suq (18). Fi kliem ieħor, qabel ma jiġi konkluż jekk restrizzjoni partikolari tikkostitwixxix restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni, jista' jkun jinħtieġ eżami tal-fatti wara l-ftehim u taċ-ċirkostanzi speċifiċi li jopera fih. Il-mod li bih il-ftehim attwalment jiġi implimentat jista' jiżvela restrizzjoni intenzjonata anke fejn il-ftehim formali ma jinkludix dispożizzjoni espressa f'dan is-sens. Prova ta' l-intenzjoni suġġettiva tal-partijiet li jirrestrinġu l-kompetizzjoni hija fattur rilevanti, iżda mhix kundizzjoni neċessarja. Għall-ftehimiet ta' liċenzjar, l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA tikkunsidra li r-restrizzjonijiet koperti mil-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni li tinsab fl-Artikolu 4 tar-REKFTT huma restrittivi bil-għan stess tagħhom.

                  15.

                  Fejn il-ftehim ma jkunx restrittiv għall-kompetizzjoni bl-għan tiegħu jkun jinħtieġ li jiġi eżaminat jekk dan għandux effetti restrittivi fuq il-kompetizzjoni. Għandhom jitqiesu kemm l-effetti attwali kif ukoll dawk potenzjali (19). Fi kliem ieħor, il-ftehim irid ikollu effetti li x'aktarx huma anti-kompetittivi. Biex ftehim ta' liċenzjar ikollu effett restrittiv għall-kompetizzjoni dan irid iħalli effett attwali jew potenzjali fuq il-kompetizzjoni b'tali mod li fis-suq rilevanti wieħed ikun jista' jistenna, bi grad ta' probabbiltà raġonevoli, effetti negattivi fuq il-prezzijiet, il-produzzjoni, l-innovazzjoni jew il-varjetà jew il-kwalità tal-prodotti u s-servizzi. Dawn l-effetti negattivi possibbli fuq il-kompetizzjoni għandhom ikunu apprezzabbli (20). X'aktarx ikun hemm effetti anti-kompetittivi apprezzabbli meta għall-anqas wieħed mill-partijiet ikollu jew jikseb ammont ta' saħħa fis-suq u l-ftehim jikkontribwixxi għall-ħolqien, iż-żamma jew it-tisħiħ ta' dik is-saħħa fis-suq jew jippermetti lill-partijiet li jesplojtaw dik is-saħħa fis-suq. Is-saħħa fis-suq hija l-abbiltà li wieħed iżomm prezzijiet ogħla minn livelli kompetittivi jew li jżomm produzzjoni f'termini ta' kwantitajiet ta' prodotti, kwalità u varjetà tal-prodotti jew innovazzjoni anqas minn livelli kompetittivi għal perjodu ta' żmien mhux insinifikanti. Il-grad ta' saħħa fis-suq meħtieġ normalment biex jinstab ksur taħt l-Artikolu 53(1) huwa anqas mill-grad ta' saħħa fis-suq meħtieġ biex tinstab dominanza taħt l-Artikolu 54 tal-Ftehim ŻEE.

                  16.

                  Għall-iskopijiet ta' l-analiżi ta' restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-effett tagħhom normalment ikun jintieġ li jiġi definit is-suq rilevanti u li jsir eżami u valutazzjoni, inter alia, tan-natura tal-prodotti u teknoloġiji kkonċernati, il-pożizzjoni fis-suq tal-partijiet, il-pożizzjoni fis-suq ta' l-akkwirenti, l-eżistenza ta' kompetituri potenzjali u l-livell ta' ostakli għad-dħul. F'ċerti każi, madankollu, jista' jkun possibbli li jintwerew effetti anti-kompetittivi direttament billi tiġi analizzata l-imġiba tal-partijiet fil-ftehim fis-suq. Per eżempju, jista' jiġi nnutat li ftehim wassal għal żieda fil-prezzijiet.

                  17.

                  Il-ftehimiet ta' liċenzjar, madankollu, għandhom ukoll potenzjal pro-kompetittiv sostanzjali. Fil-fatt, il-maġġoranza l-kbira tal-ftehimiet ta' liċenzjar huma pro-kompetittivi. Il-ftehimiet ta' liċenzjar jistgħu jippromwovu l-innovazzjoni billi jippermettu lill-innovaturi li jieħdu lura qligħ biex ikopru għall-anqas parti mill-ispejjeż fuq ir-riċerka u l-iżvilupp. Il-ftehimiet ta' liċenzjar iwasslu wkoll biex jinxterdu t-teknoloġiji, li jistgħu jirrappreżentaw valur billi jnaqqsu l-ispejjeż tal-produzzjoni tad-detentur ta' liċenzja jew billi jippermettulu jipproduċi prodotti ġodda jew imtejba. L-effiċjenza fuq il-livell tad-detentur ta' liċenzja ħafna drabi tinbet mill-użu tat-teknoloġija tal-konċedent flimkien ma' l-assi u t-teknoloġija ta' l-istess detentur. Din l-integrazzjoni ta' assi u teknoloġiji komplimentari tista' twassal għal konfigurazzjoni ta' nfiq/benefiċċju li kieku ma tkunx possibbli. Ngħidu aħna, it-teknoloġija mtejba tal-konċedent applikata flimkien ma' produzzjoni u distribuzzjoni ta' l-assi aktar effiċjenti min-naħa tad-detentur tal-liċenzja jistgħu jnaqqsu l-ispejjeż tal-produzzjoni jew iwasslu għall-produzzjoni ta' prodott ta' kwalità ogħla. Il-liċenzjar jista' jkun siewi wkoll għall-għan pro-kompetittiv li jitneħħew l-ostakli għall-iżvilupp u l-esplojtazzjoni tat-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja stess. B'mod partikolari f'setturi fejn jipprevalu numru kbir ta' privattivi industrijali, il-liċenzjar ħafna drabi jservi biex tinħoloq libertà tad-disinn billi jitneħħa r-riskju ta' pretensjonijiet ta' ksur tad-drittijiet tal-konċedent. Fejn il-konċedent jaqbel li ma jinvokax id-drittijiet ta' proprjetà intellettwali tiegħu biex iwaqqaf il-bejgħ tal-prodotti taċ-ċessjonarju, il-ftehim ineħħi ostaklu għall-bejgħ tal-prodott taċ-ċessjonarju u b'hekk b'mod ġenerali jkun qiegħed jippromwovi l-kompetizzjoni.

                  18.

                  F'każijiet fejn ftehim ta' liċenzjar jinqabad mill-Artikolu 53(1), l-effetti pro-kompetittivi tal-ftehim għandhom jiġu bbilanċjati ma' l-effetti restrittivi tiegħu fil-kuntest ta' l-Artikolu 53(1). Fejn jintlaħqu l-erba' kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3), il-ftehim ta' liċenzjar restrittiv ikkonċernat ikun validu u infurzabbli, mingħajr ma tkun tinħtieġ deċiżjoni f'dan is-sens minn qabel (21). Huwa f'ċirkostanzi eċċezzjonali biss li restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Dan it-tip ta' ftehimiet ġeneralment ma jissodisfax (għall-anqas) waħda mill-ewwel żewġ kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Normalment dawn ma joħolqux benefiċċji ekonomiċi oġġettivi jew benefiċċji għall-konsumaturi. Barra minn hekk, tali ftehimiet ġeneralment ma jissodisfawx it-test ta' indispensabbiltà taħt it-tielet kundizzjoni. Per eżempju, jekk il-partijiet jiffissaw il-prezz li bih għandhom jinbiegħu l-prodotti magħmula taħt il-liċenzja, normalment dan iwassal għal anqas produzzjoni u allokazzjoni ħażina tar-riżorsi, kif ukoll prezzijiet ogħla għall-konsumaturi. Minbarra dan, ir-restrizzjoni fuq il-prezz mhix indispensabbli biex jinkisbu l-effiċjenzi possibbli li jirriżultaw mid-disponibbiltà taż-żewġ kompetituri taż-żewġ teknoloġiji.

            3.   Id-definizzjoni tas-suq

                  19.

                  Il-metodu li tuża l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA biex tiddefinixxi s-suq rilevanti huwa stabbilit fil-linji gwida tagħha dwar id-definizzjoni tas-suq (22). Il-linji gwida preżenti jindirizzaw biss aspetti mid-definizzjoni tas-suq li huma ta' importanza partikolari fil-qasam tal-liċenzjar tat-teknoloġija.

                  20.

                  It-teknoloġija hija fattur tal-produzzjoni li jiġi integrat jew fi prodott jew fi proċess tal-produzzjoni. Il-liċenzjar tat-teknoloġija għaldaqstant jista' jaffettwa l-kompetizzjoni kemm fis-swieq ta' fatturi tal-produzzjoni (input markets) u kemm fis-swieq ta' prodotti lesti. Per eżempju, ftehim bejn żewġ partijiet li jbiegħu prodotti li jikkompetu u li jilliċenzjaw lil xulxin teknoloġiji li jirrigwardaw il-produzzjoni ta' dawn il-prodotti jista' jirrestrinġi l-kompetizzjoni fis-suq tal-prodotti kkonċernati. Jista' jirrestrinġi wkoll il-kompetizzjoni fis-suq tat-teknoloġija u possibbilment anke fi swieq oħra ta' fatturi tas-suq. Għall-iskopijiet ta' valutazzjoni ta' l-effetti kompetittivi ta' ftehimiet ta' liċenzjar jista' għalhekk ikun jinħtieġ li jiġu definiti s-swieq tal-prodotti u s-servizzi rilevanti, kif ukoll is-swieq tat-teknoloġija (23). It-terminu ‘suq tal-prodott’ użat fl-Artikolu 3 tar-REKFTT jirreferi għas-swieq tal-prodotti u s-servizzi rilevanti fid-dimensjoni tagħhom kemm ġeografika u kemm fis-sens ta' firxa ta' prodotti. Kif jidher ċar mill-Artikolu 1(1)(j) tar-REKFTT, it-terminu jintuża biss biex jiddistingwi s-swieq rilevanti ta' prodotti u servizzi mis-swieq rilevanti tat-teknoloġija.

                  21.

                  Ir-REKFTT u dawn il-linji gwida jikkonċernaw l-effetti kemm fuq is-swieq tal-prodott għal prodotti finali u kemm fuq is-swieq tal-prodott għal prodotti intermedjarji. Is-suq rilevanti tal-prodott jinkludi prodotti li jkunu meqjusa mix-xerrejja bħala li jistgħu jinbidlu jew jiġu sostitwiti bil-prodotti tal-kuntratt li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata, minħabba l-karatteristiċi tal-prodotti, il-prezzijiet tagħhom u l-użu li jkun maħsub għalihom.

                  22.

                  Is-swieq tat-teknoloġija jikkonsistu fit-teknoloġija liċenzjata u s-sostituti tagħha, jiġifieri teknoloġiji oħrajn li jkunu meqjusa mid-detenturi tal-liċenzja bħala li jistgħu jinbidlu jew jiġu sostitwiti bit-teknoloġija liċenzjata, minħabba l-karatteristiċi tat-teknoloġiji, il-ħlasijiet (royalties) għalihom u l-użu li jkun maħsub għalihom. Il-metodoloġija biex ikunu definiti s-swieq tat-teknoloġija timxi ma' l-istess prinċipji tad-definizzjoni tas-swieq tal-prodotti. L-ewwel, rigward it-teknoloġija mqiegħda fis-suq mil-konċedent, wieħed jeħtieġ jidentifika dawk it-teknoloġiji oħrajn li ċ-ċessjonarji jistgħu jirrikorru għalihom b'rispons għal żieda żgħira iżda permanenti fil-prezzijiet relattivi, jiġifieri fir-royalties. Metodu alternattiv huwa li jitqies is-suq tal-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata (ara l-paragrafu ta' taħt).

                  23.

                  Ladarba s-swieq rilevanti jkunu identifikati, is-sehem fis-suq jista' jiġi assenjat lid-diversi sorsi ta' kompetizzjoni fis-suq u jintuża bħala indikazzjoni tas-saħħa relattiva ta' l-operaturi fis-suq. Fil-każ tas-swieq tat-teknoloġija wieħed jista' jissokta billi jikkalkula s-sehem ta' l-operaturi fis-suq skond is-sehem li jkollha kull teknoloġija mid-dħul totali mir-royalties tal-liċenzjar. Dan ikun jirrappreżenta s-sehem tat-teknoloġija fis-suq fejn ikunu liċenzjati teknoloġiji li jikkompetu. Madankollu, ħafna drabi dan jista' jkun eżerċizzju teoretiku u mhux prattiku minħabba nuqqas ta' informazzjoni ċara dwar ir-royalties eċċ. Metodu ieħor, li jintuża fl-Artikolu 3(3) tar-REKFTT, huwa li s-sehem fis-suq tat-teknoloġija jiġi kkalkulat skond il-bejgħ ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata fi swieq tal-prodotti downstream (ara l-paragrafu 70 hawn taħt). B'dan il-metodu jitqies il-bejgħ kollu fis-suq tal-prodotti rilevanti, kemm jekk il-prodott jinkludi t-teknoloġija liċenzjata u kemm jekk le. Fil-każ ta' swieq tat-teknoloġija, il-metodu ta' l-Artikolu 3(3) li jitqiesu t-teknoloġiji li jintużaw (biss) internament, huwa ġustifikat. Fil-fatt, dan il-metodu huwa b'mod ġenerali indikatur tajjeb ta' kemm hi b'saħħitha t-teknoloġija.L-ewwelnett, jinkludi kull kompetizzjoni potenzjali minn impriżi li jipproduċu bit-teknoloġija tagħhom stess u li kieku probabbli jibdew jilliċenzjaw f'każ ta' żieda żgħira iżda permanenti fil-prezz tal-liċenzji. It-tieni, anke fejn mhux probabbli li proprjetarji ta' teknoloġija oħra jibdew jilliċenzjaw, il-konċedent mhux bilfors ikollu saħħa fis-suq tat-teknoloġija anke jekk għandu sehem kbir mid-dħul tal-liċenzjar. Jekk is-suq tal-prodotti downstream huwa kompetittiv, il-kompetizzjoni fuq dan il-livell tista' effettivament tillimita lill-konċedent. Żieda fir-royalties upstream taffettwa l-ispejjeż tad-detentur tal-liċenzja, u b'hekk ikun anqas kompetittiv u jitlef il-bejgħ. Is-sehem ta' teknoloġija fis-suq tal-prodotti wkoll huwa affettwat minn dan l-element u għalhekk normalment huwa indikatur tajjeb tas-saħħa fis-suq tal-konċedent. F'każijiet individwali li ma jaqgħux taħt id-dispożizzjonijiet ta' eżenzjoni tar-REKFTT, fejn hu prattikament possibbli, jista' jkun jinħtieġ li jiġu applikati ż-żewġ metodi deskritti sabiex is-saħħa fis-suq tal-konċedent tkun tista' tiġi valutata b'mod aktar preċiż.

                  24.

                  Barra dan, lilhinn mid-dispożizzjonijiet ta' eżenzjoni tar-REKFTT, għandu jitqies ukoll li s-sehem fis-suq mhux dejjem jista' jkun indikazzjoni tajba tas-saħħa relattiva tat-teknoloġiji disponibbli. Għaldaqstant, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA, tqis ukoll, inter alia, in-numru ta' teknoloġiji kkontrollati indipendentement disponibbli, minbarra t-teknoloġiji kkontrollati mill-partijiet fil-ftehim, li jistgħu jkunu sostitwibbli għat-teknoloġiji liċenzjati b'nefqa għall-utent kumparabbli (ara l-paragrafu 131 hawn taħt).

                  25.

                  Ċerti ftehimiet ta' liċenzja jistgħu jaffettwaw swieq ta' innovazzjoni. Hija u tanalizza dawn l-effetti, madankollu, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA normalment tillimita ruħa għal eżami ta' l-impatt tal-ftehim fuq il-kompetizzjoni fi swieq ta' prodotti u teknoloġija eżistenti (24). Il-kompetizzjoni fi swieq bħal dawn tista' tiġi affettwata minn ftehimiet li jittardjaw l-introduzzjoni ta' prodotti mtejba jew ta' prodotti ġodda li maż-żmien jieħdu post il-prodotti eżistenti. F'dawn il-każi l-innovazzjoni hija sors ta' kompetizzjoni potenzjali li għandha titqies meta jiġi valutat l-impatt tal-ftehim fuq is-swieq tal-prodotti u tat-teknoloġija. F'numru limitat ta' każi, madankollu, jista' jkun utli u neċessarju li jiġu definiti wkoll swieq ta' innovazzjoni. Dan huwa partikolarment il-każ fejn il-ftehim jaffettwa l-innovazzjoni li l-għan tagħha huwa l-ħolqien ta' prodotti ġodda u fejn hu possibbli li fi stadju bikri jiġu identifikati poli ta' riċerka u żvilupp (25). F'każijiet bħal dawn jista' jiġi analizzat jekk wara l-ftehim hux ser jifdal numru biżżejjed ta' poli ta' riċerka u żvilupp li jikkompetu biex tinżamm effettivament il-kompetizzjoni fl-innovazzjoni.

            4.   Id-distinzjoni bejn partijiet kompetituri u partijiet li m'humiex

                  26.

                  B'mod ġenerali, ftehimiet bejn kompetituri huma ta' riskju akbar għall-kompetizzjoni milli ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri.Madankollu, il-kompetizzjoni bejn impriżi li jużaw l-istess teknoloġija (kompetizzjoni, bejn detenturi ta' liċenzja, fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija) tikkomplimenta l-kompetizzjoni bejn l-impriżi li jużaw teknoloġiji li jikkompetu (kompetizzjoni bejn teknoloġiji differenti). Ngħidu aħna, il-kompetizzjoni fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija tista' twassal għal prezzijiet orħos ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija kkonċernata, li mhux biss tista' tipprovdi benefiċċji immedjati għall-konsumaturi ta' dawn il-prodotti, iżda wkoll toħloq kompetizzjoni akbar bejn l-impriżi li jużaw it-teknoloġiji f'kompetizzjoni. Fil-kuntest tal-liċenzjar, għandu jitqies li d-detenturi tal-liċenzja qegħdin ibiegħu l-prodott tagħhom stess. M'humiex ibiegħu mill-ġdid prodott fornut minn impriża oħra. Għaldaqstant, jista' jkun hemm aktar lok għal differenzjazzjoni tal-prodott u kompetizzjoni bbażata fuq il-kwalità bejn id-detenturi tal-liċenzja milli fil-każ ta' akkordji vertikali għall-bejgħ mill-ġdid tal-prodotti.

                  27.

                  Sabiex tiġi determinata r-relazzjoni kompetittiva bejn il-partijiet jinħtieġ li jiġi eżaminat jekk il-partijiet fin-nuqqas tal-ftehim kienux ikunu kompetituri attwali jew potenzjali. Jekk fin-nuqqas tal-ftehim il-partijiet kieku ma jkunux kompetituri attwali jew potenzjali fi kwalunkwe suq rilevanti affettwat mill-ftehim, huma ma jitqisux bħala kompetituri.

                  28.

                  Fejn il-konċedent u d-detentur tal-liċenzja huma t-tnejn attivi fl-istess suq tal-prodotti jew fl-istess suq tat-teknoloġija fejn l-ebda waħda mill-partijiet ma tikser id-drittijiet ta' proprjetà intellettwali ta' l-oħra, huma jitqiesu bħala kompetituri attwali fis-suq ikkonċernat. Il-partijiet jitqiesu kompetituri attwali fis-suq tat-teknoloġija jekk id-detentur tal-liċenzja jkun diġà qiegħed jilliċenzja t-teknoloġija tiegħu u l-konċedent jidħol fis-suq tat-teknoloġija billi jikkonċedi lid-detentur liċenzja għal teknoloġija li tikkompeti.

                  29.

                  Il-partijiet jitqiesu kompetituri potenzjali fis-suq tal-prodotti jekk, fin-nuqqas ta' ftehim u mingħajr ma jiksru d-drittijiet ta' proprjetà intellettwali ta' xulxin, x'aktarx kienu jagħmlu l-investiment addizzjonali neċessarju fis-suq rilevanti b'rispons għal żieda żgħira iżda permanenti fil-prezzijiet tal-prodotti. Sabiex ikun jikkostitwixxi restrizzjoni kompetittiva realistika, id-dħul fis-suq irid ikun probabbli li jsir fi żmien qasir. Normalment huwa xieraq perjodu bejn sena u sentejn. Iżda, f'każijiet individwali jistgħu jitqiesu perjodi ta' żmien itwal. Il-perjodu ta' żmien meħtieġ għal impriżi diġà attivi fis-suq biex jaġġustaw il-kapaċitajiet tagħhom jista' jintuża bħala paragun ta' kejl biex ikun stabbilit dan il-perjodu. Ngħidu aħna, il-partijiet x'aktarx jiġu kkunsidrati bħala kompetituri potenzjali fis-suq tal-prodotti fejn id-detentur tal-liċenzja jipproduċi f'suq ġeografiku wieħed abbażi tat-teknoloġija tiegħu stess, u jibda jipproduċi f'suq ġeografiku ieħor abbażi ta' teknoloġija liċenzjata li tikkompeti. F'ċirkostanzi bħal dawn huwa probabbli li d-detentur tal-liċenzja kien ikun kapaċi jidħol fit-tieni suq ġeografiku abbażi tat-teknoloġija tiegħu stess, sakemm tali dħul ma jinżammx minħabba fatturi oġġettivi, inkluża l-eżistenza ta' privattivi li jillimitaw id-dħul fis-suq (ara l-paragrafu 32 hawn taħt).

                  30.

                  Il-partijiet jiġu kkunsidrati kompetituri potenzjali fis-suq tat-teknoloġija fejn ikunu proprjetarji ta' teknoloġiji sostitwibbli jekk fil-każ speċifiku li d-detentur tal-liċenzja ma jilliċenzjax it-teknoloġija tiegħu, sakemm x'aktarx ikun kapaċi jagħmel dan fil-każ ta' żieda żgħira iżda permanenti fil-prezzijiet tat-teknoloġija. Minkejja dan, fl-applikazzjoni tar-REKFTT il-kompetizzjoni potenzjali fis-suq tat-teknoloġija ma tiġix ikkunsidrata (ara l-paragrafu 66 hawn taħt).

                  31.

                  F'xi każijiet il-partijiet jistgħu jsiru kompetituri wara l-konklużjoni ta' ftehim minħabba li d-detentur tal-liċenzja jiżviluppa u jibda jesplojta teknoloġija li tikkompeti. F'każijiet bħal dawn wieħed għandu jqis li l-partijiet ma kinux kompetituri fil-mument meta sar il-ftehim u li l-ftehim sar f'dak il-kuntest. L-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA għaldaqstant tiffoka l-aktar fuq l-impatt li l-ftehim iħalli fuq il-kapaċità tad-detentur tal-liċenzja li jesplojta t-teknoloġija tiegħu stess (u li tikkompeti). B'mod partikolari, il-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali li japplikaw għal ftehimiet bejn kompetituri m'humiex applikati fil-każ ta' ftehimiet bħal dawn sakemm il-ftehim ma jiġix sussegwentement emendat sostantivament wara li l-partijiet isiru kompetituri (cf. l-Artikolu 4(3) tar-REKFTT). L-impriżi partijiet fi ftehim jistgħu jsiru kompetituri wkoll wara l-konklużjoni tal-ftehim fejn id-detentur kien diġà attiv fis-suq tal-prodotti qabel tkun ingħatat il-liċenzja, u l-konċedent sussegwentement jidħol fis-suq tal-prodotti jew abbażi tat-teknoloġija liċenzjata jew ta' teknoloġija ġdida. F'dan il-każ ukoll, il-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali rilevanti għal ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri tkompli tapplika għall-ftehim sakemm il-ftehim ma jiġix sussegwentement emendat sostantivament (ara l-Artikolu 4(3) tar-REKFTT).

                  32.

                  Fejn il-partijiet ikunu proprjetarji ta' teknoloġiji f'pożizzjoni ta' imblukkar unidirezzjonali jew bidirezzjonali, il-partijiet jitqiesu li m'humiex kompetituri fis-suq tat-teknoloġija. Ikun hemm pożizzjoni ta' imblukkar unidirezzjonali fejn teknoloġija ma tkunx tista' tiġi esplojtata jekk mhux bi ksur tad-drittijiet fuq teknoloġija oħra. Dan ikun il-każ, ngħidu aħna, fejn privattiva tkopri t-titjib ta' teknoloġija koperta bi privattiva oħra. F'dan il-każ, l-esplojtazzjoni tal-privattiva fuq it-titjib jippresupponi li d-detentur jikseb liċenzja għall-privattiva bażika. Ikun hemm pożizzjoni ta' imblukkar bidirezzjonali fejn l-ebda teknoloġija ma tkun tista' tiġi esplojtata mingħajr ma jkun hemm ksur tad-drittijiet fuq it-teknoloġija l-oħra, u fejn id-detenturi għalhekk ikollhom jiksbu liċenzja jew eżenzjoni mingħand xulxin. Hija u tevalwa jekk teżistix pożizzjoni ta' imblukkar, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA toqgħod fuq fatturi oġġettivi, u mhux fuq il-veduti suġġettivi tal-partijiet. Il-partijiet jista' jkollhom interess komuni fil-pretensjoni ta' l-eżistenza ta' pożizzjoni ta' imblukkar biex b'hekk ma jitqisux bħala kompetituri, bħal ngħidu aħna fejn il-pożizzjoni ta' imblukkar bidirezzjonali invokata tkun tikkonċerna teknoloġiji li huma teknoloġikament sostitwibbli. F'dawn iċ-ċirkostanzi tkun tinħtieġ prova partikolarment konvinċenti dwar l-eżistenza ta' pożizzjoni ta' imblukkar. Prova rilevanti tinkludi deċiżjonijiet tal-qorti, inklużi inibizzjonijiet u opinjonijiet ta' esperti indipendenti. F'dan il-każ, l-Awtorità b'mod partikolari teżamina mill-qrib il-mod kif intgħażel l-espert. Madankollu, biex tkun issostanzjata l-eżistenza ta' pożizzjoni ta' imblukkar, tista' tkun rilevanti wkoll prova konvinċenti, inklużi provi mogħtija minn esperti pprovduti mill-partijiet li juru kellhomx raġunijiet tajbin u validi biex isostnu li teżisti jew kienet teżisti pożizzjoni ta' imblukkar.

                  33.

                  F'ċerti każi jista' jkun possibbli wkoll li wieħed jikkonkludi li filwaqt li l-konċedent u d-detentur tal-liċenzja jipproduċu prodotti li jikkompetu bejniethom, m'humiex partijiet f'kompetizzjoni fis-suq tal-prodott rilevanti u fis-suq tat-teknoloġija rilevanti għaliex it-teknoloġija liċenzjata tirrappreżenta innovazzjoni tant drastika li t-teknoloġija tad-detentur ikun għaddha żmienha jew ma tkunx għadha kompetittiva. F'każijiet bħal dawn it-teknoloġija tal-konċedent jew toħloq suq ġdid jew teskludi t-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja mis-suq. Spiss, madankollu, ma jkunx possibbli li wieħed jasal għal din il-konklużjoni fiż-żmien meta jiġi konkluż il-ftehim. Normalment ikun biss meta t-teknoloġija jew il-prodotti li jinkorporawha jkunu saru disponibbli għall-konsumaturi għal ċertu żmien li joħroġ fid-deher li t-teknoloġija l-qadima saret obsoleta jew ma baqgħetx kompetittiva. Ngħidu aħna, meta ġiet żviluppata t-teknoloġija tas-CD u fis-suq tpoġġew is-CD players u d-disks, ma kienx għadu ovvju li din it-teknoloġija ġdida kienet ser tieħu post it-teknoloġija LP. Dan ħareġ fid-deher biss numru ta' snin aktar tard. Għaldaqstant, il-partijiet jitqiesu bħala kompetituri jekk fi żmien il-konklużjoni tal-ftehim ma jkunx ovvju li t-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja hija obsoleta jew mhux kompetittiva. Min-naħa l-oħra, minħabba li għandhom jiġu applikati l-Artikoli 53(1) u 53(3) fid-dawl tal-kuntest attwali li l-ftehim isir fih, il-valutazzjoni hija waħda sensittiva għal kwalunkwe bidla materjali fil-fatti. Il-klassifikazzjoni tar-relazzjoni bejn il-partijiet għaldaqstant tinbidel f'waħda ta' non-kompetituri jekk aktar tard it-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja ssir obsoleta jew mhux kompetittiva fis-suq.

            III.   L-APPLIKAZZJONI TAR-REKFTT
      1.   L-effetti tar-REKFTT

                  34.

                  Ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija li jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti fir-REKFTT huma eżentati bħala kategorija mill-projbizzjoni li tinsab fl-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE. Ftehimiet eżentati bħala kategorija huma legalment validi u infurzabbli. Ftehimiet bħal dawn jistgħu jkunu pprojbiti biss għall-futur u fil-każ biss li tkun irtirata l-eżenzjoni ta' kategorija mill-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA jew mill-Awtorità tal-Kompetizzjoni ta' l-EFTA. Ftehimiet eżentati bħala kategorija ma jistgħux ikunu pprojbiti taħt l-Artikolu 53 mill-qrati nazzjonali fil-kuntest ta' tilwim privat.

                  35.

                  L-eżenzjoni ta' kategoriji ta' ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija hija bbażata fuq il-preżunzjoni li ftehimiet bħal dawn – sa fejn jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) - jissodisfaw l-erba' kundizzjonijiet stipulati fl-Artikolu 53(3). Għalhekk wieħed jassumi li l-ftehimiet iwasslu għal effiċjenzi ekonomiċi, li r-restrizzjonijiet fil-ftehimiet huma indispensabbli biex jintlaħqu dawn l-effiċjenzi, li l-konsumaturi fis-swieq milquta jibbenefikaw minn sehem ġust mir-rendiment ta' l-effiċjenza u li l-ftehimiet ma jippermettux lill-impriżi kkonċernati l-possibbiltà li jeliminaw il-kompetizzjoni fir-rigward ta' parti sostanzjali mill-prodotti involuti. Il-limiti tas-sehem fis-suq (l-Artikolu 3), il-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali (l-Artikolu 4) u r-restrizzjonijiet esklużi (l-Artikolu 5) stabbiliti fir-REKFTT għandhom l-għan li jiżguraw li jiġu eżentati bħala kategorija biss dawk il-ftehimiet restrittivi li jistgħu raġonevolment jitqiesu konformi ma' l-erba' kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3).

                  36.

                  Kif stabbilit fit-taqsima IV hawn taħt, bosta ftehimiet ta' liċenzjar ma jaqgħux taħt l-Artikolu 53(1), jew għaliex bl-ebda mod ma jirrestrinġu l-kompetizzjoni jew inkella għaliex ir-restrizzjoni tal-kompetizzjoni ma tkunx waħda li tinħass (26). Fejn dawn il-ftehimiet xorta jidħlu fl-ambitu tar-REKFTT, m'hemmx bżonn li jiġi ddeterminat jekk jinqabdux taħt l-Artikolu 53(1) (27).

                  37.

                  Lilhinn mill-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija, huwa rilevanti li jiġi eżaminat jekk fil-każ individwali l-ftehim jinqabadx taħt l-Artikolu 53(1), u jekk dan ikun il-każ, jintlaħqux il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). M'hemm l-ebda preżunzjoni li ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija li m'humiex koperti b'eżenzjoni ta' kategorija jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) jew li ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). B'mod partikolari, is-sempliċi fatt li s-sehem tal-partijiet fis-suq jeċċedu l-limiti fuq is-sehem fis-suq stabbiliti fl-Artikolu 3 tar-REKFTT m'huwiex bażi biżżejjed biex il-ftehim jitqies li jinqabad taħt l-Artikolu 53(1). Tinħtieġ valutazzjoni individwali ta' l-effetti probabbli tal-ftehim. Jista' jiġi preżunt li l-ftehimiet huma pprojbiti bl-Artikolu 53 biss meta dawn ikunu jinkludu restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni.

            2.   L-ambitu u ż-żmien ta' applikabilità tar-REKFTT
      2.1.   Ftehimiet bejn żewġ partijiet

                  38.

                  Skond l-Artikolu 2(1) tar-REKFTT, l-att ikopri ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija ‘bejn żewġ impriżi’. Ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija bejn aktar minn żewġ impriżi m'humiex koperti bir-REKFTT. Il-fattur deċiżiv f'termini ta' distinzjoni bejn ftehimiet bejn żewġ impriżi u dawk b'aktar partijiet huwa jekk il-ftehim ikkonċernat jiġix konkluż bejn aktar minn żewġ impriżi.

                  39.

                  Ftehimiet konklużi bejn żewġ impriżi jidħlu fl-ambitu tar-REKFTT anke jekk il-ftehim jistipula kundizzjonijiet għal aktar minn livell wieħed ta' kummerċ. Ngħidu aħna, ir-REKFTT japplika għal ftehim ta' liċenzjar li jikkonċerna mhux biss l-istadju tal-produzzjoni iżda wkoll l-istadju tad-distribuzzjoni, u li jistipula obbligi li d-detentur tal-liċenzja għandu jew jista' jimponi fuq il-bejjiegħa tal-prodotti li jkun ipproduċa taħt il-liċenzja.

                  40.

                  Ftehimiet ta' liċenzjar konklużi bejn aktar minn żewġ impriżi ħafna drabi jkunu jinvolvu l-istess kwistjonijiet bħal ftehimiet ta' l-istess natura konklużi bejn żewġ impriżi. Fil-valutazzjoni individwali ta' ftehimiet ta' liċenzjar li huma ta' l-istess natura bħal dawk koperti mill-eżenzjoni ta' kategorija iżda li jkunu konklużi bejn aktar minn żewġ impriżi, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA tapplika l-prinċipji stabbiliti fir-REKFTT b'analoġija.

            2.2.   Ftehimiet dwar il-produzzjoni ta' prodotti fil-kuntratt

                  41.

                  Mill-Artikolu 2 isegwi li għal ftehimiet ta' liċenzjar li għandhom ikunu koperti mir-REKFTT, dawn għandhom ikunu jikkonċernaw ‘il-produzzjoni ta' prodotti tal-kuntratt’, jiġifieri prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata jew prodotti permezz tagħha. Fi kliem ieħor, biex tkun koperta mir-REKFTT il-liċenzja għandha tkun tippermetti lid-detentur tagħha li jesplojta t-teknoloġija liċenzjata għall-produzzjoni ta' prodotti jew servizzi. Ir-REKFTT ma jkoprix ġabriet ta' teknoloġiji flimkien. Il-kunċett ta' ġabriet ta' teknoloġiji jkopri ftehimiet li permezz tagħhom żewġ partijiet jew aktar jiftiehmu li jiġbru flimkien it-teknoloġiji rispettivi tagħhom u jilliċenzjawhom f'daqqa bħala pakkett. Il-kunċett ta' ġabriet ta' teknoloġiji jkopri wkoll arranġamenti li permezz tagħhom żewġ partijiet jew aktar jiftiehmu li jilliċenzjaw parti terza u jawtorizzawha tilliċenzja l-pakkett ta' teknoloġiji. Il-ġabriet ta' teknoloġija huma trattati fit-taqsima IV.4 hawn taħt.

                  42.

                  Ir-REKFTT japplika għal ftehimiet ta' liċenzjar għall-produzzjoni ta' prodotti tal-kuntratt li permezz tagħhom id-detentur tal-liċenzja jkun jista' wkoll jissubliċenzja lil partijiet terzi, iżda sakemm il-produzzjoni ta' prodotti tal-kuntratt tkun tikkostitwixxi l-għan primarju tal-ftehim. Bil-maqlub, ir-REKFTT ma japplikax għal ftehimiet li l-għan primarju tagħhom ikun is-subliċenzjar. Madankollu, għal ftehimiet ta' ‘liċenzjar oriġinali’ bħal dawn bejn il-konċedent u d-detentur tal-liċenzja, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA tapplika b'analoġija l-prinċipji stabbiliti fir-REKFTT u f'dawn il-linji gwida. Ftehimiet bejn id-detentur tal-liċenzja u sub-liċenzjatarji huma wkoll koperti bir-REKFTT.

                  43.

                  It-terminu ‘prodotti tal-kuntratt’ jinkludi prodotti u servizzi magħmula jew mogħtija permezz tat-teknoloġija liċenzjata. Dan ikun il-każ kemm fejn it-teknoloġija liċenzjata tintuża fil-proċess tal-produzzjoni u kemm fejn din tkun inkorporata fil-prodott innifsu. F'dawn il-linji gwida t-terminu ‘prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata’ jkopru ż-żewġ sitwazzjonijiet. Ir-REKFTT japplika fil-każijiet kollha fejn it-teknoloġija tiġi liċenzjata għall-iskopijiet ta' produzzjoni ta' prodotti u servizzi. F'dan ir-rigward ikun biżżejjed li l-konċedent iwiegħed li ma jeżerċitax id-drittijiet ta' proprjetà intellettwali tiegħu kontra d-detentur tal-liċenzja. Tabilħaqq, l-essenza ta' liċenzja ta' privattiva pura huwa d-dritt li wieħed jopera fl-ambitu tad-dritt esklussiv tal-privattiva. Isegwi li r-REKFTT ikopri wkoll l-hekk imsejħa ftehimiet ta' non-invokazzjoni u ftehimiet tranżatorji li permezz tagħhom il-konċedent jippermetti lid-detentur tal-liċenzja li jipproduċi fl-ambitu tal-privattiva.

                  44.

                  Ir-REKFTT ikopri s-‘subkuntrattar’ li permezz tiegħu l-konċedent jilliċenzja teknoloġija lid-detentur tal-liċenzja li min-naħa tiegħu jikkommetti ruħu li jipproduċi ċerti prodotti abbażi tagħha esklussivament għall-konċedent. Is-subkuntrattar jista' jinvolvi wkoll il-forniment ta' tagħmir mill-konċedent biex jintuża fil-produzzjoni tal-prodotti u servizzi koperti bil-ftehim. Biex dan it-tip ta' subkuntrattar ikun kopert mir-REKFTT, l-għan primarju tal-ftehim għandu jkun jirrigwarda t-teknoloġija liċenzjata u mhux it-tagħmir fornut. Is-subkuntrattar huwa kopert ukoll bl-Avviż ta' l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA dwar il-valutazzjoni ta' ċerti ftehimiet ta' subkuntrattar fir-rigward ta' l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE (28). Skond dan l-avviż, li għadu applikabbli, ftehimiet ta' subkuntrattar li permezz tagħhom is-subkuntrattur jikkommetti ruħu li jipproduċi ċerti prodotti esklussivament għall-kuntrattur ġeneralment ma jidħlux fl-ambitu ta' l-Artikolu 53(1). Madankollu, restrizzjonijiet oħrajn imposti fuq is-subkuntrattur bħall-obbligu li ma jwettaqx jew li ma jesplojtax ir-riċerka u l-iżvilupp tiegħu stess, jistgħu jinqabdu taħt l-Artikolu 53 (29).

                  45.

                  Ir-REKFTT japplika wkoll għal ftehimiet li permezz tagħhom id-detentur tal-liċenzja jkollu jwettaq xogħol ta' żvilupp qabel ma jikseb prodott jew proċess li jkun lest għall-esplojtazzjoni kummerċjali. Dan sakemm ikun ġie identifikat prodott tal-kuntratt. Anke jekk ikun jinħtieġ dan ix-xogħol u l-investiment ulterjuri, l-għan tal-ftehim huwa l-produzzjoni ta' prodott kuntrattwali identifikat. Min-naħa l-oħra, ir-REKFTT u l-linji gwida ma jkoprux ftehimiet li permezz tagħhom teknoloġija tiġi liċenzjata bl-iskop li d-detentur tal-liċenzja jkun jista' jwettaq riċerka u żvilupp ulterjuri f'diversi oqsma. Ngħidu aħna, ir-REKFTT u l-linji gwida ma jkoprux il-liċenzjar ta' għodda ta' riċerka teknoloġika fil-proċess ta' attività ta' riċerka ulterjuri. Il-qafas tar-REKFTT u l-linji gwida huwa bbażat fuq il-premessa li hemm rabta diretta bejn it-teknoloġija liċenzjata u prodott kuntrattwali identifikat. Fejn din ir-rabta ma teżistix, l-għan ewlieni tal-ftehim ikun ir-riċerka u l-iżvilupp, minflok it-tqegħid ta' prodott partikolari fis-suq; f'dak il-każ, il-qafas tar-REKFTT u l-linji gwida jistgħu ma jkunux xierqa. Għall-istess raġunijiet, ir-REKFTT u l-linji gwida ma jkoprux subkuntrattar għar-riċerka u l-iżvilupp li permezz tiegħu d-detentur tal-liċenzja jikkommetti ruħu li jwettaq riċerka u żvilupp fil-qasam tat-teknoloġija liċenzjata u li jrodd lura l-pakkett ta' teknoloġija mtejba lill-konċedent. L-għan ewlieni ta' ftehimiet bħal dawn huwa l-forniment ta' servizzi ta' riċerka u żvilupp bil-ħsieb li t-teknoloġija titejjeb, u mhux il-produzzjoni ta' prodotti u servizzi abbażi tat-teknoloġija liċenzjata.

            2.3.   Il-kunċett ta' ftehim dwar trasferiment ta' teknoloġija

                  46.

                  Ir-REKFTT u dawn il-linji gwida jkopru ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija. Skond l-Artikolu 1(1)(b) u (h) tar-REKFTT il-kunċett ta' ‘teknoloġija’ jkopri privattivi u applikazzjonijiet għal privattivi, mudelli ta' utilità u applikazzjonijiet għal mudelli ta' utilità, drittijiet fuq disinn, drittijiet fuq it-tkabbir ta' pjanti, topografiji ta' prodotti minn semikondutturi, ċertifikati ta' protezzjoni supplimentari għall-prodotti mediċinali jew prodotti oħra li għalihom jistgħu jinkisbu ċertifikati ta' protezzjoni supplimentari bħal dawn, drittijiet ta' l-awtur fuq softwer u għarfien espert (know-how). It-teknoloġija liċenzjata għandha tippermetti lid-detentur tal-liċenzja li jipproduċi l-prodotti kuntrattwali, kemm jekk bil-kontribut ta' fatturi oħrajn u kemm jekk le.

                  47.

                  Fl-Artikolu 1(1)(i), know-how [‘tagħrif dwar l-użu’] huwa definit bħala pakkett ta' informazzjoni prattika u li ma jkollhiex privattiva, li tirriżulta mill-esperjenza u l-ittestjar li jkun sigriet, sostanzjali u identifikat. ‘Sigriet’ tfisser li b'mod ġenerali t-tagħrif ma jkunx magħruf jew aċċessibli faċilment. ‘Sostanzjali’ tfisser li t-tagħrif jinkludi informazzjoni li tkun sinifikanti u utli għall-produzzjoni tal-prodotti koperti bil-ftehim ta' liċenzjar jew għall-applikazzjoni tal-proċess kopert bil-ftehim ta' liċenzjar. Fi kliem ieħor, l-informazzjoni għandha tikkontribwixxi għall-produzzjoni tal-prodotti kuntrattwali, jew tiffaċilitaha, b'mod sinifikanti. Fejn l-għarfien liċenzjat ikun dwar prodott, u mhux dwar proċess, din il-kundizzjoni timplika li l-għarfien huwa utli għall-produzzjoni tal-prodott kuntrattwali. Din il-kundizzjoni ma tintlaħaqx fejn il-prodott kuntrattwali jista' jiġi prodott abbażi ta' teknoloġija disponibbli liberament. Madankollu, il-kundizzjoni ma tirrikjedix li l-prodott kuntrattwali jkun ta' valur ogħla minn prodotti magħmula permezz ta' teknoloġija disponibbli liberament. Fil-każ ta' teknoloġiji ta' proċess, din il-kundizzjoni timplika li l-għarfien huwa utli fis-sens li fid-data tal-konklużjoni tal-ftehim jista' jkun raġonevolment mistenni li jkun jista' jtejjeb il-pożizzjoni kompetittiva tad-detentur tal-liċenzja b'mod sinifikanti, ngħidu aħna billi jnaqqas l-ispejjeż tal-produzzjoni. ‘Identifikat’ tfisser li jkun possibbli li jiġi verifikat li l-għarfien liċenzjat jissodisfa l-kriterji li jkun sigriet u sostanzjali. Din il-kundizzjoni tintlaħaq fejn l-għarfien liċenzjat ikun deskritt fil-manwali jew f'forma miktuba oħra. Madankollu, f'xi każi dan jista' ma jkunx raġonevolment possibbli. L-għarfien liċenzjat jista' jkun jikkonsisti f'għarfien prattiku li jkollhom l-impjegati tal-konċedent tal-liċenzja. Ngħidu aħna, l-impjegati tal-konċedent jistgħu jkunu fil-pussess ta' għarfien sigriet u sostanzjali dwar proċess ta' produzzjoni partikolari li jingħadda lid-detentur tal-liċenzja fil-forma ta' taħriġ lill-impjegati ta' l-istess detentur. F'dawn il-każi jkun biżżejjed li fil-ftehim tiġi deskritta n-natura ġenerali ta' l-għarfien u jiġu elenkati l-impjegati involuti diġà, jew li ser ikunu involuti, fit-trażmissjoni lid-detentur tal-liċenzja.

                  48.

                  Il-kunċett ta' ‘trasferiment’ jimplika li t-teknoloġija għandha tgħaddi minn impriża għal oħra. Trasferimenti bħal dawn normalment isiru fil-forma ta' liċenzjar li permezz tiegħu il-konċedent jagħti lid-detentur tal-liċenzja d-dritt li juża t-teknoloġija tiegħu filwaqt li dan ta' l'aħħar iħallas ir-royalties. It-trasferiment jista' jsir ukoll fil-forma ta' subliċenzjar, fejn id-detentur ta' liċenzja, bl-awtorizzazzjoni mill-konċedent, jagħti liċenzja lil terzi (subliċenzjatarji) biex dawn jesplojtaw it-teknoloġija.

                  49.

                  Ir-REKFTT japplika biss għal ftehimiet li l-għan ewlieni tagħhom huwa t-trasferiment ta' teknoloġija kif definit fl-att, u mhux għall-akkwist ta' prodotti u servizzi jew għal-liċenzjar ta' tipi oħra ta' proprjetà intellettwali. Ftehimiet li jinkludu dispożizzjonijiet dwar l-akkwist u l-bejgħ ta' prodotti jkunu koperti mir-REKFTT biss fejn tali dispożizzjonijiet ma jkunux jikkostitwixxu l-għan ewlieni tal-ftehim u jkunu relatati direttament ma' l-applikazzjoni tat-teknoloġija liċenzjata. X'aktarx dan ikun il-każ fejn il-prodotti marbuta jkunu fil-forma ta' tagħmir jew ta' kontribut fi proċess, li jkunu maħsuba speċifikament għall-esplojtazzjoni effiċjenti tat-teknoloġija liċenzjata. Min-naħa l-oħra, jekk il-prodott huwa sempliċiment kontribut ieħor fil-prodott finali, għandu jiġi eżaminat bir-reqqa jekk it-teknoloġija liċenzjata tikkostitwixxix l-għan ewlieni tal-ftehim. Per eżempju, fejn id-detentur tal-liċenzja diġà jimmanifattura prodott finali ibbażat fuq teknoloġija oħra, il-liċenzja għandha twassal għal titjib sinifikanti fil-proċess tal-produzzjoni tad-detentur, li jkun jaqbeż il-valur tal-prodott akkwistat mingħand il-konċedent. Ir-rekwiżit li l-prodotti marbuta għandhom ikunu relatati mal-liċenzjar tat-teknoloġija jimplika li r-REKFTT ma jkoprix l-akkwist ta' prodotti li ma jkollhom l-ebda relazzjoni mal-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata. Dan ikun il-każ, per eżempju, fejn il-prodott marbut mal-ftehim ma jkunx maħsub għal użu mal-prodott liċenzjat, iżda jkun relatat ma' attività f'suq tal-prodotti separat.

                  50.

                  Ir-REKFTT ikopri liċenzjar ta' tipi oħrajn ta' proprjetà intellettwali, bħal trademarks u drittijiet ta' l-awtur, esklużi d-drittijiet ta' l-awtur fuq softwer, biss fejn dawn ikunu relatati direttament ma' l-esplojtazzjoni tat-teknoloġija liċenzjata u ma jkunux jikkostitwixxu l-għan primarju tal-ftehim. Din il-kundizzjoni tiżgura li ftehimiet li jkopru tipi oħrajn ta' drittijiet ta' proprjetà intellettwali jiġu eżentati bħala kategorija biss fejn dawn ikunu jservu biex id-detentur tal-liċenzja jkun jista' jesplojta t-teknoloġija liċenzjata aħjar. Il-konċedent jista', ngħidu aħna, jawtorizza lid-detentur tal-liċenzja juża t-trademark teigħu fuq il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata. Il-liċenzja tat-trademark tista' tkun tippermetti lid-detentur tal-liċenzja jesplojta t-teknoloġija liċenzjata aħjar billi l-konsumaturi jkunu jistgħu jagħmlu r-rabta mill-ewwel bejn il-prodott u l-karatteristiċi mogħtija lilu permezz tat-teknoloġija liċenzjata. Jista' jkun hemm ukoll obbligu fuq id-detentur tal-liċenzja li juża t-trademark tal-konċedent. Dan ukoll jista' jippromwovi t-tixrid tat-teknoloġija billi l-konċedent ikun jista' jidentifika lilu nnifsu bħala s-sors tat-teknoloġija li fuqha jkun ibbażat il-prodott. Madankollu, ir-REKFTT ma japplikax fejn il-valur tat-teknoloġija liċenzjata lid-detentur tal-liċenzja tkun limitata minħabba li dan ta' l-aħħar ikun diġà juża teknoloġija identika jew simili ħafna u l-għan ewlieni tal-ftehim ikun it-trademark innifisha (30).

                  51.

                  Il-liċenzjar tad-drittijiet ta' l-awtur għal skopijiet ta' riproduzzjoni u distribuzzjoni tax-xogħol protett, jiġifieri l-produzzjoni ta' kopji għall-bejgħ, jitqies simili għal-liċenzjar ta' teknoloġija. Peress li ftehimiet ta' liċenzjar bħal dawn ikunu jittrattaw il-produzzjoni u l-bejgħ ta' prodotti abbażi ta' dritt ta' proprjetà intellettwali, dawn jitqiesu ta' natura simili għal ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija u normalment ikunu jinvolvu kwistjonijiet simili. Minkejja li r-REKFTT ma jkoprix drittijiet ta' l-awtur għajr dawk fuq softwer, bħala regola ġenerali l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA, hija u tevalwa tali liċenzjar tad-drittijiet ta' l-awtur taħt l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, tapplika l-prinċipji stabbiliti fir-REKFTT u f'dawn il-linji gwida.

                  52.

                  Min-naħa l-oħra, il-liċenzjar ta' drittijiet ta' wirja u drittijiet oħra relatati mad-drittijiet ta' l-awtur jitqies li jinvolvi kwistjonijiet partikolari u jista' jitqies inopportun li ssir valutazzjoni ta' liċenzjar bħal dan fuq il-bażi tal-prinċipji żviluppati f'dawn il-linji gwida. Fil-każ tad-diversi drittijiet relatati mal-wiri, il-valur jinħoloq mhux mir-riproduzzjoni u l-bejgħ tal-kopji ta' prodott iżda minn kull wirja individwali ta' xogħol protett. Din l-esplojtazzjoni tista' tieħu forom differenti inklużi l-eżekuzzjoni ta' wirja, il-wiri jew il-kiri ta' materjal protett bħal films, mużika jew avvenimenti sportivi. Fl-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 għandhom jitqiesu l-ispeċifiċitajiet tax-xogħol u l-mod kif jiġi esplojtat (31). Ngħidu aħna, restrizzjonijiet fuq il-bejgħ jistgħu joħolqu inqas tħassib rigward il-kompetizzjoni, filwaqt li jista' jkun hemm tħassib partikolari fejn il-konċedenti jimponu fuq id-detenturi tal-liċenzja li jestendu għal kull konċedent kundizzjonijiet aktar favorevoli miksuba minn wieħed minnhom. Għaldaqstant, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA ma tapplikax ir-REKFTT u l-linji gwida preżenti b'analoġija għal-liċenzjar ta' dawn id-drittijiet oħrajn.

                  53.

                  Ukoll, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA ma testendix il-prinċipji żviluppati fir-REKFTT u f'dawn il-linji gwida għal-liċenzjar tat-trademarks. Il-liċenzjar tat-trademarks ħafna drabi jsir fil-kuntest tad-distribuzzjoni u l-bejgħ ta' prodotti u servizzi u ġeneralment huwa aktar simili għal ftehimiet ta' distribuzzjoni milli għal-liċenzjar ta' teknoloġija. Fejn liċenzja ta' trademark tkun relatata direttament ma' l-użu, il-bejgħ jew il-bejgħ mill-ġdid ta' prodotti u servizzi u ma tkunx tikkostitwixxi l-għan ewlieni tal-ftehim, il-ftehim ta' liċenzjar ikun kopert bl-att imsemmi fil-punt 2 ta' l-Anness XIV tal-Ftehim ŻEE (ir-Regolament (KE) Nru 2790/1999) dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE għal kategoriji ta' ftehimiet vertikali u prattiċi miftiehma (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ ‘l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet Vertikali’) (32).

            2.4.   It-Tul ta' Żmien

                  54.

                  Sakemm idum applikabbli r-REKFTT, l-eżenzjoni ta' kategorija tapplika sakemm id-dritt fuq il-proprjetà liċenzjata jintemm, jiskadi jew jiġi ddikjarat invalidu. Fil-każ ta' know-how l-eżenzjoni ta' kategorija tapplika sakemm l-għarfien liċenzjat jibqa' sigriet, ħlief fejn tali għarfien isir magħruf pubblikament minħabba intervent tad-detentur tal-liċenzja, f'liema każ l-eżenzjoni għandha tibqa' tapplika sakemm jibqa' fis-seħħ il-ftehim (ara l-Artikolu 2 tar-REKFTT).

                  55.

                  L-eżenzjoni ta' kategorija tapplika għal kull dritt ta' proprjetà liċenzjat kopert fil-ftehim u ma tibqax tapplika mid-data meta l-aħħar dritt ta' proprjetà intellettwali li jikkostitwixxi ‘teknoloġija’ fit-tifsira tar-REKFTT (ara l-paragrafu t'hawn fuq) jiskadi, isir invalidu jew isir pubbliku.

            2.5.   Ir-relazzjoni ma' eżenzjonijiet ta' kategorija oħrajn

                  56.

                  Ir-REKFTT ikopri ftehimiet bejn żewġ impriżi li jirrigwardaw il-liċenzjar ta' teknoloġija għal skopijiet ta' produzzjoni tal-prodotti tal-kuntratt. Madankollu, it-teknoloġija tista' tkun ukoll element f'tipi ta' ftehimiet oħrajn. Barra minn hekk, il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata sussegwentement jinbiegħu fis-suq. Għaldaqstant, jinħtieġ li tiġi indirizzata r-relazzjoni bejn ir-REKFTT u l-att imsemmi fil-punt 6 ta' l-Anness XIV tal-Ftehim ŻEE (ir-Regolament (KE) Nru 2568/2000 dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE għal kategoriji ta' ftehimiet ta' speċjalizzazzjoni (33) (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ ‘l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet ta' Speċjalizzazzjoni’), l-att imsemmi fil-punt 7 ta' l-Anness XIV tal-Ftehim ŻEE (ir-Regolament (KE) Nru 2659/2000 dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) għal kategoriji ta' ftehimiet ta' riċerka u żvilupp (34) (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ ‘l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet ta' Riċerka u Żvilupp’) u l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet Vertikali (35).

            2.5.1.   L-eżenzjonijiet ta' kategorija għal ftehimiet ta' speċjalizzazzjoni u ta' riċerka u żvilupp

                  57.

                  Skond l-Artikolu 1(1)(c) ta' l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet ta' Speċjalizzazzjoni, dak l-att ikopri, inter alia, ftehimiet dwar produzzjoni konġunta li permezz tagħhom żewġ impriżi jew aktar jiftiehmu li jipproduċu ċerti prodotti flimkien. L-att jestendi għal dispożizzjonijiet rigward iċ-ċessjoni jew l-użu tad-drittijiet ta' proprjetà intellettwali, sakemm dawn ma jkunux jikkostitwixxu l-għan ewlieni tal-ftehim, iżda li jkunu relatati direttament u neċessarji għall-implimentazzjoni tiegħu.

                  58.

                  Fejn l-impriżi jistabbilixxu impriża konġunta tal-produzzjoni u jilliċenzjawha biex tesplojta teknoloġija, li tintuża fil-produzzjoni tal-prodotti tagħha, liċenzjar bħal dan huwa suġġett għall-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet ta' Speċjalizzazzjoni u mhux għar-REKFTT. Għaldaqstant, il-liċenzjar fil-kuntest ta' impriża konġunta tal-produzzjoni normalment jitqies li jaqa' taħt l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet ta' Speċjalizzazzjoni. Minkejja dan, fejn l-impriża konġunta tilliċenzja t-teknoloġija lil terzi, l-attività ma tkunx marbuta mal-produzzjoni mill-impriża konġunta, u għalhekk ma tkunx koperta b'dak l-att. Arranġamenti ta' liċenzjar bħal dan, li jgħaqdu flimkien it-teknoloġiji tal-partijiet, jikkostitwixxu ġabriet ta' teknoloġija, li huma trattati fit-taqsima IV.4 hawn taħt.

                  59.

                  L-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet ta' Riċerka u Żvilupp tkopri ftehimiet li permezz tagħhom żewġ imprizi jew aktar jiftiehmu li jwettqu riċerka u żvilupp flimkien u li jesplojtaw ir-riżultati b'mod konġunt. Skond l-Artikolu 2(11), ir-riċerka u l-iżvilupp u l-esplojtazzjoni tar-riżultati jitwettqu flimkien fejn ix-xogħol involut isir minn tim, organizzazzjoni jew impriżi konġunti, li flimkien jiġu fdati lil terza persuna jew li jiġu allokati bejn il-partijiet permezz ta' speċjalizzazzjoni fir-riċerka, l-iżvilupp, il-produzzjoni u d-distribuzzjoni, inkluż il-liċenzjar.

                  60.

                  Isegwi li l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet ta' Riċerka u Żvilupp ikopru liċenzjar bejn il-partijiet u mill-partijiet lil entità konġunta fil-kuntest tal-ftehim ta' riċerka u żvilupp. Fil-kuntest ta' ftehimiet bħal dawn, il-partijiet jistgħu jiddeterminaw ukoll il-kundizzjonijiet għal-liċenzjar lil terzi tar-riżultati li joħorġu mill-ftehim ta' riċerka u żvilupp. Madankollu, minħabba li detenturi tal-liċenzja terzi m'humiex parti fil-ftehim ta' riċerka u żvilupp, il-ftehim ta' liċenzjar individwali konkluż mat-terzi m'huwiex kopert mill-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet ta' Riċerka u Żvilupp. Ftehimiet ta' liċenzjar bħal dawn huma eżentati bħala kategorija mir-REKFTT, fejn dawn ikunu jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta' dak l-att.

            2.5.2.   L-eżenzjoni ta' kategorija għal ftehimiet vertikali

                  61.

                  L-eżenzjoni ta' kategorija għal ftehimiet vertikali tkopri ftehimiet bejn żewġ impriżi jew aktar, li kull waħda minnhom topera, għall-għanijiet tal-ftehim, fuq livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni, u li għandhom x'jaqsmu mal-kundizzjonijiet li taħthom il-partijiet jistgħu jixtru, ibiegħu jew ibiegħu mill-ġdid ċerti prodotti jew servizzi. Għaldaqstant, din tkopri ftehimiet ta' forniment u distribuzzjoni.

                  62.

                  Minħabba li r-REKFTT ikopri biss ftehimiet bejn żewġ impriżi u d-detentur ta' liċenzja li jbiegħ prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata huwa fornitur għall-iskopijiet ta' l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet Vertikali, dawn iż-żewġ eżenzjonijiet ta' kategorija huma marbuta mill-qrib. Il-ftehim bejn il-konċedent u d-detentur tal-liċenzja huwa suġġett għar-REKFTT filwaqt li l-ftehimiet konklużi bejn id-detentur tal-liċenzja u x-xerrejja huwa suġġett għall-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet Vertikali u għal-Linji Gwida dwar Limitazzjonijiet Vertikali (36).

                  63.

                  Ir-REKFTT jeżenta bħala kategorija wkoll ftehimiet bejn il-konċedent u d-detentur tal-liċenzja fejn il-ftehim jimponi obbligi fuq id-detentur rigward il-mod kif għandu jbiegħ il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata. B'mod partikolari, id-detentur tal-liċenzja jista' jkun obbligat li jistabbilixxi tip ta' sistema ta' distribuzzjoni partikolari bħal distribuzzjoni esklussiva jew distribuzzjoni selettiva. Madankollu, biex ikunu eżentati bħala kategorija, il-ftehimiet ta' distribuzzjoni konklużi biex jiġu implimentati obbligi bħal dawn għandhom ikunu konformi ma' l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet Vertikali. Ngħidu aħna, il-konċedent jista' jobbliga lid-detentur tal-liċenzja li jistabbixxi sistema bbażata fuq distribuzzjoni esklussiva skond regoli speċifikati. Minkejja dan, isegwi mill-Artikolu 4(b) ta' l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet Vertikali li d-distributuri għandhom ikunu liberi li jbiegħu b'mod passiv fit-territorji ta' distributuri esklussivi oħrajn.

                  64.

                  Barra dan, fil-prinċipju d-distributuri għandhom ikunu liberi li jbiegħu kemm b'mod attiv kif ukoll b'mod passiv fit-territorji koperti bis-sistemi ta' distribuzzjoni ta' detenturi ta' liċenzja oħrajn li jipproduċu l-prodotti tagħhom stess abbażi tat-teknoloġija liċenzjata. Dan għaliex għall-iskopijiet ta' l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet Vertikali kull detentur ta' liċenzja huwa fornitur separat. Madankollu, ir-raġunijiet wara l-eżenzjoni ta' kategorija li jinsabu f'dak l-att jistgħu japplikaw ukoll fejn il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata jinbiegħu mid-detenturi tal-liċenzja taħt marka komuni li tkun proprjetà tal-konċedent. Fejn il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata jinbiegħu taħt identità taħt marka komuni, jista' jkun hemm l-istess raġunijiet ta' effiċjenza biex jiġu applikati l-istess tipi ta' limiti bejn is-sistemi ta' distribuzzjoni tad-detenturi tal-liċenzja bħal fil-każ ta' sistema ta' distribuzzjoni vertikali unika. F'każijiet bħal dawn, ikun improbabbli li l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA tikkontesta l-limitazzjonijiet, fejn b'analoġija r-rekwiżiti ta' l-Eżenzjoni ta' Kategorija għal Ftehimiet Vertikali jkunu milħuqa. Sabiex tkun teżisti identità taħt marka komuni, il-prodotti għandhom jinbiegħu u jkunu kkummerċjalizzati taħt marka komuni, li tkun predominanti f'termini ta' kwalità u informazzjoni rilevanti oħra lill-konsumatur. M'huwiex biżżejjed li, minbarra l-marki tad-detenturi tal-liċenzja, il-prodott ikollu l-marka tal-konċedent li tkun tidentifikah bħala s-sors tat-teknoloġija liċenzjata.

            3.   Id-deroga stabbilita bl-eżenzjoni ta' kategorija

                  65.

                  Skond l-Artikolu 3 tar-REKFTT, l-eżenzjoni ta' kategorija għal ftehimiet restrittivi hija suġġett għal limiti fuq is-sehem fis-suq, u b'hekk tillimita l-eżenzjoni ta' kategorija għal ftehimiet li, minkejja li jistgħu jkunu restrittivi għall-kompetizzjoni, ġeneralment jistgħu jitqiesu li jilħqu l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE. Lilhinn mid-deroga maħluqa bil-limiti fuq is-sehem fis-suq, tkun tinħtieġ valutazzjoni individwali. Il-fatt li s-sehem fis-suq ikun jaqbeż il-limiti ma jfissirx preżunzjoni li l-ftehim jinqabad taħt l-Artikolu 53(1) jew li l-ftehim ma jilħaqx il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Fin-nuqqas ta' restrizzjonijiet fundamentali, tkun tinħtieġ analiżi tas-suq.

                  66.

                  Il-limitu fuq is-sehem fis-suq li għandu jkun applikat għall-iskopijiet tad-deroga tar-REKFTT jiddependi mill-fatt jekk il-ftehim kienx konkluż bejn kompetituri jew le. Għall-iskopijiet tar-REKFTT, l-impriżi jitqiesu kompetituri fis-suq tat-teknoloġija rilevanti meta jilliċenzjaw teknoloġiji li jikkompetu bejniethom. Il-kompetizzjoni potenzjali fis-suq tat-teknoloġija ma tiġix ikkunsidrata fl-applikazzjoni tal-limitu fuq is-sehem fis-suq jew fil-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali. Lilhinn mid-deroga tar-REKFTT, il-kompetizzjoni potenzjali fis-suq tat-teknoloġija tiġi kkunsidrata iżda ma twassalx għall-applikazzjoni tal-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali rigward ftehimiet bejn kompetituri (ara wkoll il-paragrafu 31 hawn fuq).

                  67.

                  L-impriżi jkunu kompetituri fis-suq tal-prodotti rilevanti fejn it-tnejn li huma jkunu attivi fl-istess suq/swieq tal-prodotti u ġeografiku/ġeografiċi li fihom jinbiegħu l-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata (kompetituri attwali). Ikunu kkunsidrati kompetituri wkoll fejn x'aktarx, għal raġunijiet realistiċi, ikun probabbli li b'rispons għal żieda żgħira u permanenti fil-prezzijiet relattivi jkunu lesti jagħmlu l-investimenti addizzjonali neċessarji jew li jidħlu fi spejjeż oħra ta' bidla neċessarji sabiex jippenetraw fis-suq/swieq tal-prodotti u ġeografiku/ġeografiċi fi żmien raġonevolment qasir (37) (kompetituri potenzjali).

                  68.

                  Mill-paragrafi 66 u 67 isegwi li żewġ impriżi ma jkunux kompetituri għall-iskopijiet tar-REKFTT fejn il-konċedent ma jkunx fornitur attwali u lanqas potenzjali tal-prodotti fis-suq rilevanti u d-detentur tal-liċenzja, li jkun diġà preżenti fis-suq tal-prodotti, ma jilliċenzjax teknoloġija li tikkompeti, anke meta dan ta' l-aħħar ikun proprjetarju ta' tali teknoloġija u jipproduċi abbażi tagħha. Madankollu, il-partijiet isiru kompetituri jekk aktar tard id-detentur tal-liċenzja jibda jilliċenzja t-teknoloġija tiegħu jew jekk il-konċedent isir fornitur attwali jew potenzjali ta' prodotti fis-suq rilevanti. F'dan il-każ, il-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali rilevanti għal ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri tkompli tapplika għall-ftehim sakemm il-ftehim ma jiġix sussegwentement emendat sostantivament (ara l-Artikolu 4(3) tar-REKFTT u l-paragrafu 31 hawn fuq).

                  69.

                  Fil-każ ta' ftehimiet bejn kompetituri, il-limitu fuq is-sehem fis-suq huwa ta' 20 % u fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet li ma jikkompetux bejniethom dan huwa ta' 30 % (ara l-Artikolu 3(1) u (2) tar-REKFTT). Fejn l-impriżi partijiet fil-ftehim ta' liċenzjar ma jkunux kompetituri, il-ftehim ikun kopert jekk is-sehem fis-suq ta' l-ebda parti ma jkun jaqbeż it-30 % fis-swieq tat-teknoloġija u tal-prodotti rilevanti affettwati. Fejn l-impriżi partijiet fil-ftehim ta' liċenzjar ikunu kompetituri, il-ftehim ikun kopert jekk is-sehem tal-partijiet flimkien fis-suq ma jkunx jaqbeż l-20 % fis-swieq tat-teknoloġija u tal-prodotti rilevanti affettwati. Il-limiti fuq is-sehem fis-suq japplikaw kemm fis-swieq tat-teknoloġija kif ukoll fis-swieq tal-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata. Jekk f'suq rilevanti affettwat jinqabeż il-limitu fuq is-sehem fis-suq applikabbli, l-eżenzjoni ta' kategorija ma tapplikax għall-ftehim għal dak is-suq rilevanti. Ngħidu aħna, jekk il-ftehim ta' liċenzjar jirrigwarda żewġ swieq tal-prodotti separati jew żewġ swieq ġeografiċi separati, l-eżenzjoni ta' kategorija tista' tapplika għal wieħed minn dawn is-swieq imma mhux għall-ieħor.

                  70.

                  Fil-każ tas-swieq tat-teknoloġija, isegwi mill-Artikolu 3(3) tar-REKFTT li s-sehem tal-konċedent fis-suq għandu jkun ikkalkulat fuq il-bażi tal-bejgħ mill-konċedent u d-detenturi tal-liċenzja kollha ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata u dan għandu jsir għal kull suq rilevanti separatament (38). Fejn il-partijiet ikunu kompetituri fis-suq tat-teknoloġija, mal-bejgħ ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata għandu jingħadd il-bejgħ ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja stess. Fil-każ ta' teknoloġiji ġodda li jkunu għadhom ma ġġeneraw l-ebda bejgħ, jiġi assenjat sehem fis-suq ta' żero. Meta dawn jibdew jinbiegħu, it-teknoloġija kkonċernata tibda takkumula s-sehem fis-suq.

                  71.

                  Fil-każ tas-swieq tal-prodotti, is-sehem fis-suq tad-detentur tal-liċenzja għandu jiġi kkalkulat skond kemm dan ikollu bejgħ ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija tal-konċedent u ta' prodotti li jikkompetu, jiġifieri l-bejgħ totali mid-detentur tal-liċenzja fis-suq tal-prodott ikkonċernat. Fejn il-konċedent ikun ukoll fornitur tal-prodotti fis-suq rilevanti, għandu jitqies ukoll il-bejgħ tal-konċedent fis-suq tal-prodotti kkonċernat. Madankollu, fil-kalkolu tas-sehem fis-suq tal-konċedent u/jew tad-detentur tal-liċenzja għas-swieq tal-prodotti, ma jitqiesx il-bejgħ minn detenturi tal-liċenzja oħrajn.

                  72.

                  Is-sehem fis-suq għandu jkun ikkalkulat skond id-data dwar il-valur tal-bejgħ, fejn din tkun disponibbli. Din id-data normalment tipprovdi indikazzjoni aktar preċiża dwar is-saħħa ta' teknoloġija milli d-data dwar il-volum. Madankollu, fejn ma tkunx disponibbli data bbażata fuq il-valur, jistgħu jintużaw stimi fuq informazzjoni tas-suq affidabbli oħra, inkluża data dwar il-volum tal-bejgħ fis-suq.

                  73.

                  Il-prinċipji stabbiliti hawn fuq jistgħu jiġu spjegati bl-eżempji li ġejjin:
                  Liċenzjar bejn partijiet li m'humiex kompetituri

                        Eżempju 1

                     Impriża A hija speċjalizzata fl-iżvilupp ta' prodotti u tekniki bijoteknoloġiċi, u żviluppat prodott ġdid jismu Xeran. L-impriża m'hijiex attiva bħala produttur ta' Xeran u m'għandhiex il-faċilitajiet ta' produzzjoni jew ta' distribuzzjoni għalih. Impriża B hija waħda mill-produtturi ta' prodotti li jikkompetu, u li tipproduċihom permezz ta' teknoloġiji mingħajr proprjetarju u disponibbli liberament. Fis-sena 1, B kienet qiegħda tbiegħ b'EUR 25 miljun fi prodotti li hija pproduċiet permezz tat-teknoloġiji disponibbli liberament. Fis-sena 2, A tagħti liċenzja lil B biex tipproduċi Xeran. Fl-istess sena B tbiegħ b'EUR 15-il miljun fi produzzjoni bl-għajnuna tat-teknoloġiji disponibbli liberament u b'EUR 15-il miljun fi prodotti Xeran. Fis-sena 3 u fis-snin ta' wara B tipproduċi u tbiegħ Xeran biss, għal valur ta' EUR 40 miljun fis-sena. Barra dan, fis-sena 2 A bdiet tilliċenzja wkoll lil Ċ, li ma kinitx attiva f'dak is-suq tal-prodotti qabel. Ċ tipproduċi u tbiegħ Xeran biss: b'EUR 10 miljuni fis-sena 2 u b'EUR 15-il miljun fis-sena 3 u fis-snin ta' wara. Huwa stabbilit li s-suq totali ta' Xeran u tas-sostituti tiegħu, fejn huma attivi B u Ċ, għandu valur ta' EUR 200 miljun fis-sena.
                     Fis-sena 2, is-sena meta ġie konkluż il-ftehim ta' liċenzjar, is-sehem ta' A fis-suq tat-teknoloġija huwa ta' 0 % għaliex is-sehem fis-suq tagħha għandu jkun ikkalkulat skond il-bejgħ totali ta' Xeran fis-sena preċedenti. Fis-sena 3, is-sehem ta' A fis-suq tat-teknoloġija huwa ta' 12,5 %, li jirrifletti l-valur ta' Xeran prodott minn B u Ċ fis-sena preċedenti 2. Fis-sena 4 u suċċessivament, is-sehem ta' A fis-suq tat-teknoloġija huwa ta' 27,5 %, li jirrifletti l-valur ta' Xeran prodott minn B u Ċ fis-sena preċedenti.
                     Fis-sena 2, is-sehem ta' B fis-suq tal-prodotti huwa ta' 12,5 %, li jirrifletti l-bejgħ b'EUR 25 miljun ta' B fis-sena 1. Fis-sena 3, is-sehem ta' B fis-suq huwa ta' 15 % għaliex il-bejgħ tagħha żdied għal EUR 30 miljun fis-sena 2. Fis-sena 4 u suċċessivament, is-sehem ta' B fis-suq huwa ta' 20 % għaliex il-bejgħ tagħha huwa ta' EUR 40 miljun fis-sena. Is-sehem ta' Ċ fis-suq tal-prodotti huwa ta' 0 % fis-sena 1 u 2, ta' 5 % fis-sena 3, u ta' 7,5 % minn hemm 'il quddiem.
                     Minħabba li l-ftehimiet ta' liċenzjar saru bejn partijiet mhux kompetituri u s-sehem individwali ta' A, B u Ċ fis-suq huwa ta' inqas minn 30 %, il-ftehimiet huma koperti bid-deroga tar-REKFTT.

                        Eżempju 2

                     Is-sitwazzjoni hija l-istess bħal dik fl-eżempju 1, iżda din id-darba B u Ċ joperaw fi swieq ġeografiċi differenti. Huwa stabbilit li s-suq totali ta' Xeran u tas-sostituti tiegħu għandu valur ta' EUR 100 miljun fis-sena f'kull suq ġeografiku.
                     F'dan il-każ, is-sehem ta' A fis-suq tat-teknoloġija għandu jkun ikkalkulat għal kull suq ġeografiku. Fis-suq fejn hija attiva l-impriża B, is-sehem ta' A fis-suq jiddependi mill-bejgħ ta' Xeran minn B. Jekk nassumu li s-suq totali għal dan l-eżempju huwa ta' EUR 100 miljun, jiġifieri daqs nofs is-suq fl-eżempju 1, is-sehem fis-suq ta' A huwa ta' 0 % fis-sena 2, ta' 15 % fis-sena 3, u ta' 40 % minn hemm 'il quddiem. Is-sehem ta' B fis-suq hija ta' 25 % fis-sena 2, ta' 30 % fis-sena 3, u ta' 40 % minn hemm 'il quddiem. Fis-snin 2 u 3, kemm is-sehem fis-suq ta' A u kemm dak ta' B ma jaqbżux il-limitu ta' 30 %. Madankollu, il-limitu jinqabeż mis-sena 4, u dan ifisser li skond l-Artikolu 8(2) tar-REKFTT, wara s-sena 6 l-ftehim ta' liċenzjar bejn A u B ma jistax jibqa' jibbenefika mid-deroga, iżda jrid jiġi vvalutat fuq bażi individwali.
                     Is-suq fejn hija attiva l-impriża Ċ, is-sehem ta' A fis-suq jiddependi mill-bejgħ ta' Xeran minn Ċ. Għaldaqstant, is-sehem ta' A fis-suq tat-teknoloġija, ibbażat fuq il-bejgħ ta' Ċ fis-sena preċedenti, huwa ta' 0 % fis-sena 2, ta' 10 % fis-sena 3, u ta' 15 % minn hemm 'il quddiem. Is-sehem ta' Ċ fis-suq tal-prodotti huwa l-istess: 0 % fis-sena 2, 10 % fis-sena 3, u 15 % minn hemm 'il quddiem. Għalhekk, il-ftehim ta' liċenzjar bejn A u Ċ huwa kopert mid-deroga matul il-perjodu kollu.

                  Liċenzjar bejn partijiet kompetituri

                        Eżempju 3

                     L-impriżi A u B huma attivi fl-istess suq tal-prodotti u ġeografiku rilevanti ta' prodott kimiku. It-tnejn li huma proprjetarji ta' privattiva fuq teknoloġiji differenti użati fil-produzzjoni ta' dan il-prodott. Fis-sena 1, A u B jiffirmaw ftehim ta' liċenzjar reċiproku biex jilliċenzjaw lil xulxin l-użu tat-teknoloġiji rispettivi tagħhom. Fis-sena 1, A u B jipproduċu biss permezz tat-teknoloġiji tagħhom stess u A tbiegħ b'EUR 15-il miljun fi prodotti filwaqt li B tbiegħ b'EUR 20 miljun. Mis-sena 2, it-tnejn li huma jużaw it-teknoloġiji kemm tagħhom stess kif ukoll ta' xulxin. Minn dik is-sena 'l quddiem, A tbiegħ b'EUR 10 miljuni fi prodotti magħmula permezz tat-teknoloġija tagħha stess u b'EUR 10 miljuni fi prodotti magħmula permezz tat-teknoloġija ta' B. Mis-sena 2, B tbiegħ b'EUR 15-il miljun fi prodotti magħmula permezz tat-teknoloġija tagħha stess u b'EUR 10 miljuni fi prodotti magħmula permezz tat-teknoloġija ta' A. Huwa stabbilit li s-suq totali tal-prodott u tas-sostituti tiegħu għandu valur ta' EUR 100 miljun fis-sena.
                     Sabiex ikun ivvalutat il-ftehim ta' liċenzjar taħt ir-REKFTT, irid ikun ikkalkulat is-sehem ta' A u B kemm fis-suq tat-teknoloġija kif ukoll fis-suq tal-prodotti. Is-sehem ta' A fis-suq tat-teknoloġija jiddependi mill-ammont tal-prodott mibjugħ fis-sena ta' qabel il-produzzjoni, kemm minn A u kemm minn B, bit-teknoloġija ta' A. Fis-sena 2, is-sehem ta' A fis-suq tat-teknoloġija għalhekk huwa ta' 15 %, li jirrifletti l-produzzjoni u l-bejgħ tagħha ta' EUR 15-il miljun fis-sena 1. Mis-sena 3, is-sehem ta' A fis-suq tat-teknoloġija huwa ta' 20 %, li jirrifletti l-EUR 20 miljun f'bejgħ tal-prodott magħmul permezz tat-teknoloġija ta' A, li kien prodott u mibjugħ kemm minn A u kemm minn B (EUR 10 miljuni kull wieħed). Bl-istess mod, fis-sena 2, is-sehem ta' B fis-suq tat-teknoloġija huwa ta' 20 % u minn hemm 'il quddiem ta' 25 %.
                     Is-sehem ta' A u B fis-suq tal-prodotti jiddependi mill-bejgħ rispettiv tagħhom fis-sena preċedenti, irrispettivament mit-teknoloġija użata. Is-sehem ta' A fis-suq tal-prodotti huwa ta' 15 % fis-sena 2 u ta' 20 % minn hemm 'il quddiem. Is-sehem ta' B fis-suq tal-prodotti huwa ta' 20 % fis-sena 2 u ta' 25 % minn hemm 'il quddiem.
                     Minħabbba li l-ftehim huwa bejn partijiet kompetituri, biex dan jibbenefika mid-deroga, is-sehem tagħhom flimkien fis-suq, kemm fis-suq tat-teknoloġija kif ukoll fis-suq tal-prodotti, irid ikun inqas mil-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 20 %. Huwa ċar li dan m'huwiex il-każ hawnhekk. Is-sehem ta' A u B flimkien fis-suq tat-teknoloġija u f'dak tal-prodotti huwa ta' 35 % fis-sena 2 u ta' 45 % minn hemm 'il quddiem. Dan il-ftehim bejn partijiet kompetituri għaldaqstant irid ikun ivvalutat fuq bażi individwali.

            4.   Ir-restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni taħt l-Eżenzjoni ta' Kategorija
      4.1.   Prinċipji ġenerali

                  74.

                  L-Artikolu 4 tar-REKFTT jinkludi lista ta' restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni. Il-klassifikazzjoni ta' restrizzjoni tal-kompetizzjoni bħala waħda fundamentali hija bbażata fuq in-natura tar-restrizzjoni u l-esperjenza turi li restrizzjonijiet bħal dawn kważi dejjem ikunu anti-kompetittivi. Skond il-ġurisprudenza tal-Qrati tal-Komunità (39), dawn ir-restrizzjonijiet jistgħu jirriżultaw mill-għan ċar tal-ftehim jew miċ-ċirkostanzi tal-każ individwali (ara l-paragrafu 14 hawn fuq).

                  75.

                  Meta ftehim dwar it-trasferiment ta' teknoloġija jkun fih restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni, isegwi mill-Artikoli 4(1) u 4(2) tar-REKFTT li l-ftehim bħala tali ma jidħolx fl-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija. Għall-iskopijiet tar-REKFTT, ir-restrizzjonijiet fundamentali ma jistgħux jitqiesu separatament mill-bqija tal-ftehim. Barra minn hekk, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA tikkunsidra li fil-kuntest ta' valutazzjoni individwali huwa biss f'ċirkostanzi eċċezzjonali li r-restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni jissodisfaw l-erba' kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE (ara l-paragrafu 18 hawn fuq).

                  76.

                  L-Artikolu 4 tar-REKFTT jiddistingwi bejn ftehimiet bejn partijiet kompetituri u oħrajn bejn partijiet li m'humiex.

            4.2.   Liċenzjar bejn partijiet kompetituri

                  77.

                  L-Artikolu 4(1) jelenka r-restrizzjonijiet fundamentali fil-liċenzjar bejn kompetituri. Skond l-Artikolu 4(1), ir-REKFTT ma jkoprix ftehimiet li, direttament jew indirettament, waħedhom jew flimkien ma' fatturi oħra taħt il-kontroll tal-partijiet, ikollhom bħala l-għan tagħhom:

                              (a)

                              ir-restrizzjoni ta' l-abbiltà ta' parti partikolari milli tistabbilixxi l-prezzijiet tagħha meta tkun qed tbiegħ il-prodotti lil partijiet terzi;

                              (b)

                              il-limitazzjoni tal-produzzjoni, minbarra l-limitazzjonijiet fuq il-produzzjoni tal-prodotti tal-kuntratt li jkunu imposti fuq min jirċievi l-liċenzja fi ftehim mhux reċiproku jew imposti fuq wieħed biss minn dawk li jirċievu l-liċenzja fi ftehim reċiproku;

                              (ċ)

                              L-allokazzjoni ta' swieq jew klijenti minbarra:

                                          (i)

                                          l-obbligu tad-detnetur/i tal-liċenzja li jipproduċi/u bit-teknoloġija liċenzjata f'qasam tekniku wieħed jew aktar, jew f'suq tal-prodotti wieħed jew aktar;

                                          (ii)

                                          l-obbligu tal-konċedent u/jew tad-detentur tal-liċenzja biex, fi ftehim mhux reċiproku, ma jwettqux produzzjoni bit-teknoloġija liċenzjata f'qasam tekniku wieħed jew aktar jew f'suq tal-prodotti wieħed jew aktar, jew f'territorju esklussiv wieħed jew aktar, li jkunu riżervati għall-parti l-oħra;

                                          (iii)

                                          l-obbligu tal-konċedent li ma jilliċenzjax it-teknoloġija lil detentur ieħor f'territorju partikolari;

                                          (iv)

                                          ir-restrizzjoni, fi ftehim mhux reċiproku, ta' bejgħ attiv u/jew passiv mid-detentur tal-liċenzja u/jew mill-konċedent fit-territorju esklussiv jew għall-grupp esklussiv ta' klijenti li jkun riżervat għall-parti l-oħra;

                                          (v)

                                          ir-restrizzjoni, fi ftehim mhux reċiproku, ta' bejgħ attiv mid-detentur tal-liċenzja f'territorju esklussiv jew għall-grupp esklussiv ta' klijenti li jkun allokat mill-konċedent lil detentur ieħor sakemm dan ta' l-aħħar ma jkunx impriża li kienet tikkompeti mal-konċedent fiż-żmien meta tkun ġiet konkluża l-liċenzja tiegħu stess;

                                          (vi)

                                          l-obbligu tad-detentur tal-liċenzja li l-produzzjoni tal-prodotti tal-kuntratt issir għall-użu tiegħu biss sakemm ma jkunx ristrett milli jbiegħ il-prodotti tal-kuntratt b'mod attiv jew passiv bħala partijiet (spare parts) għall-prodotti tiegħu stess;

                                          (vii)

                                          l-obbligu tad-detentur tal-liċenzja li, fi ftehim mhux reċiproku, jipproduċi l-prodotti tal-kuntratt għal xi klijent partikolari biss, fejn il-liċenzja tkun ingħatat sabiex jinħoloq sors alternattiv ta' provvista għal dak il-klijent;

                              (d)

                              ir-restrizzjoni ta' l-abbiltà tad-detentur tal-liċenzja li jisfrutta t-teknoloġija proprja tiegħu jew ir-restrizzjoni ta' l-abbiltà ta' kull parti fil-ftehim milli twettaq riċerka u żvilupp, sakemm din l-aħħar restrizzjoni ma tkunx indispensabbli biex ma jiġix żvelat lil partijiet terzi t-tagħrif espert (know-how) liċenzjat.

                  78.

                  Għal numru ta' restrizzjonijiet fundamentali, ir-REKFTT jagħmel distinzjoni bejn ftehimiet reċiproċi u oħrajn li m'humiex. Il-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali hija aktar stretta għal ftehimiet reċiproċi milli hija għal ftehimiet mhux reċiproċi bejn partijiet kompetituri. Ftehimiet reċiproċi huma ftehimiet ta' liċenzjar bejn il-partijiet fejn it-teknoloġiji liċenzjati jikkompetu bejniethom jew jistgħu jintużaw għall-produzzjoni ta' prodotti li jikkompetu. Ftehimiet mhux reċiproċi huma ftehimiet fejn parti waħda biss tilliċenzja t-teknoloġija tagħha lill-oħra jew, fil-każ ta' liċenzjar reċiproku, it-teknoloġiji liċenzjati ma jikkompetux bejniethom u ma jistgħux jintużaw għall-produzzjoni ta' prodotti li jikkompetu. Ftehim ma jkunx reċiproku sempliċiment għaliex ikun jinkludi obbligu li l-liċenzja tintradd lura jew għaliex id-detentur tal-liċenzja jilliċenzja lura t-titjib li jagħmel fuq it-teknoloġija lliċenzjata. Fejn maż-żmien ftehim mhux reċiproku jsir reċiproku minħabba li tiġi konkluża t-tieni liċenzja bejn l-istess partijiet, dawn jista' jkollhom jirrevedu l-ewwel liċenzja sabiex jevitaw li l-ftehim ikun jinkludi restrizzjoni fundamentali. Fil-valutazzjoni tal-każ individwali, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA tqis iż-żmien li jgħaddi bejn l-ewwel liċenzja u t-tieni waħda.

                  79.

                  Ir-restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni msemmija fl-Artikolu 4(1)(a) tirrigwarda ftehimiet bejn kompetituri li jkollhom l-għan li jiffissaw il-prezzijiet ta' prodotti mibjugħa lil partijiet terzi, inklużi l-prodotti li jinkoporaw it-teknoloġija liċenzjata. L-iffissar tal-prezzijiet bejn kompetituri minnu nnifsu jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni. L-iffissar tal-prezzijiet jista', ngħidu aħna, jsir fil-forma ta' ftehim dirett dwar il-prezz eżatt li għandu jinżamm jew lista ta' prezzijiet li jippermettu ammont massimu ta' tnaqqis. Huwa immaterjali jekk il-ftehim jirrigwardax prezzijiet fissi, minimi, massimi jew irrakkomandati. L-iffissar tal-prezzijiet jista' jiġi implimentat ukoll indirettament permezz ta' diżinċentivi biex wieħed ma jvarjax wisq mill-prezz miftiehem, ngħidu aħna billi jkun miftiehem li r-rata tar-royalties tiżdied jekk il-prezzijiet tal-prodott jitnaqqsu aktar minn ċertu livell. Madankollu, obbligu fuq id-detentur tal-liċenzja li jħallas ammont minimu ta' royalties ma jikkostitwixxix iffissar tal-prezzijiet.

                  80.

                  Meta r-royalties ikunu kkalkulati skond il-bejgħ tal-prodotti individwali, l-ammont tar-royalty jkollu impatt dirett fuq l-infiq marġinali tal-prodott, u għalhekk anke fuq il-prezz tiegħu (40). Partijiet kompetituri għaldaqstant jistgħu jużaw il-liċenzjar reċiproku bi ħlas reċiproku tar-royalties bħala mezz ta' koordinazzjoni tal-prezzijiet fis-swieq tal-prodotti downstream
                      (41). Madankollu, huwa biss fejn il-ftehim ma jkollu l-ebda għan ta' tkattir tal-kompetizzjoni, u għalhekk ma jkunx jikkostitwixxi arranġament ta' liċenzjar f'bona fede, li l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA tittratta l-liċenzjar reċiproku bi ħlas reċiproku tar-royalties bħala ffissar tal-prezzijiet. F'każijiet bħal dawn, fejn il-ftehim ma jkun ta' l-ebda valur u għalhekk ma jkollu l-ebda ġustifikazzjoni kummerċjali, l-arranġament ikun qarrieq u jammonta għal kartell.

                  81.

                  Ir-restrizzjoni fundamentali msemmija fl-Artikolu 4(1)(a) tkopri wkoll ftehimiet li permezz tagħhom ir-royalties jiġu kkalkulati skond il-bejgħ tal-prodotti globali, kemm jekk intużat it-teknoloġija liċenzjata u kemm jekk le. Ftehimiet bħal dawn ukoll jinqabdu taħt l-Artikolu 4(1)(d) li jipprevedi li d-detentur tal-liċenzja m'għandux jinżamm milli juża t-teknoloġija tiegħu stess (ara l-paragrafu 95 hawn taħt). B'mod ġenerali, dawn il-ftehimiet jirrestrinġu l-kompetizzjoni għaliex il-ftehim jgħolli l-ispejjeż ta' l-użu tat-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja u jirrestrinġi l-kompetizzjoni li tkun teżisti fl-assenza tal-ftehim (42). Dan jiġri kemm fil-każ ta' ftehimiet reċiproċi u kemm fil-każ ta' ftehimiet mhux reċiproċi. B'mod eċċezzjonali, madankollu, fejn il-ftehim ikun wieħed li permezz tiegħu ir-royalties jiġu kkalkulati abbażi tat-total ta' bejgħ tal-prodotti, dan jista' jkun jissodisfa l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE f'każ individwali fejn, skond fatturi oġġettivi, wieħed ikun jista' jikkonkludi li r-restrizzjoni hija indispensabbli għal liċenzjar pro-kompetittiv. Dan jista' jkun il-każ fejn fl-assenza tar-restrizzjoni jkun impossibbli jew diffiċli li jiġu kkalkulati u mmonitorati r-royalties li għandhom jitħallsu mid-detentur tal-liċenzja, ngħidu aħna għaliex it-teknoloġija tal-konċedent ma tħalli l-ebda traċċa fuq il-prodott finali u ma jkunux disponibbli metodi ta' monitoraġġ alternattivi prattikabbli.

                  82.

                  Ir-restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni msemmija fl-Artikolu 4(1)(b) tirrigwarda restrizzjonijiet reċiproċi fuq il-produzzjoni tal-partijiet. Restrizzjoni fuq il-produzzjoni hija limitazzjoni fuq kemm parti tkun tista' tipproduċi u tbiegħ. L-Artikolu 4(1)(b) ma jkoprix limitazzjonijiet fuq il-produzzjoni imposti fuq id-detentur tal-liċenzja fi ftehim mhux reċiproku, jew limitazzjonijiet fuq il-produzzjoni imposti fuq wieħed mid-detenturi tal-liċenzja fi ftehim reċiproku, sakemm il-limitazzjoni tkun tirrigwarda biss il-prodotti magħmula permezz tat-teknoloġija liċenzjata. L-Artikolu 4(1)(b) għaldaqstant jidentifika r-restrizzjonijiet reċiproċi fuq il-produzzjoni tal-partijiet u r-restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni tal-konċedent fir-rigward tat-teknoloġija tiegħu stess bħala restrizzjonijiet fundamentali. Fejn il-kompetituri jiftiehmu li jimponu limitazzjonijiet reċiproċi fuq il-produzzjoni, l-għan u l-effett probabbli tal-ftehim ikun li titnaqqas il-produzzjoni fis-suq. L-istess jista' jingħad għal ftehimiet li jnaqqsu l-inċentiv tal-partijiet li jespandu l-produzzjoni, per eżempju billi jobbligaw lil xulxin li jħallsu jekk jinqabeż ċertu livell ta' produzzjoni.

                  83.

                  It-trattament aktar favorevoli għal limitazzjonijiet mhux reċiproċi fuq il-kwantità huwa bbażat fuq il-konsiderazzjoni li restrizzjoni imposta biss fuq parti waħda mhux bilfors twassal għal inqas produzzjoni fis-suq. Barra minn hekk, ir-riskju li l-ftehim ma jkunx arranġament ta' liċenzjar f'bona fede huwa iżgħar meta r-restrizzjoni ma tkunx waħda reċiproka. Meta d-detentur tal-liċenzja jkun lest li jaċċetta restrizzjoni unidirezzjonali, huwa probabbli li l-ftehim iwassal għal integrazzjoni reali tat-teknoloġiji komplimentari jew għal integrazzjoni li ttejjeb l-effiċjenza tat-teknoloġija superjuri tal-konċedent permezz ta' l-assi produttivi tad-detentur tal-liċenzja. Fi ftehim reċiproku, restrizzjoni fuq il-produzzjoni imposta fuq wieħed mid-detenturi tal-liċenzja x'aktarx tirrifletti l-valur ogħla tat-teknoloġija liċenzjata minn waħda mill-partijiet u tista' sservi ta' promozzjoni għal-liċenzjar pro-kompetittiv.

                  84.

                  Ir-restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni msemmija fl-Artikolu 4(1)(ċ) tirrigwarda l-allokazzjoni tas-swieq u l-klijenti. Ftehimiet li permezz tagħhom il-kompetituri jaqsmu s-suq u l-klijenti jkollhom bħala l-għan ewlieni tagħhom ir-restrizzjoni tal-kompetizzjoni. Ikun hemm restrizzjoni fundamentali fejn il-kompetituri jaqblu fi ftehim reċiproku li ma jipproduċux f'ċerti territorji jew li ma jbiegħux attivament u/jew passivament f'ċerti territorji jew lil ċerti klijenti riżervati għall-parti l-oħra.

                  85.

                  L-Artikolu 4(1)(ċ) japplika kemm jekk id-detentur tal-liċenzja jibqa' liberu li juża l-liċenzja tiegħu stess u kemm jekk le. Ladarba d-detentur tal-liċenzja jkun investa biex juża t-teknoloġija tal-konċedent biex jipproduċi prodott partikolari, jista' jkun jinvolvi spejjeż kbar li jżomm linja ta' produzzjoni separata li tuża teknoloġija oħra biex jaqdi klijenti li jaqgħu taħt ir-restrizzjoni. Barra minn hekk, minħabba l-potenzjal anti-kompetittiv tar-restrizzjoni, id-detentur tal-liċenzja jista' ma jkollux wisq inċentiv li jipproduċi permezz tat-teknoloġija tiegħu stess. Huwa wkoll probabbli ħafna li restrizzjonijiet bħal dawn ma jkunux indispensabbli għal-liċenzjar pro-kompetittiv.

                  86.

                  Taħt l-Artikolu 4(1)(ċ)(ii) m'huwiex meqjus bħala restrizzjoni fundamentali li l-konċedent fi ftehim mhux reċiproku jagħti liċenzja esklussiva lid-detentur biex jipproduċi permezz tat-teknoloġija liċenzjata f'territorju partikolari u li b'hekk jaqbel li hu stess ma jipproduċix jew ma jipprovdix il-prodotti tal-kuntratt minn dak it-territorju. Liċenzji esklussivi bħal dawn huma eżentati bħala kategorija irrispettivament mill-firxa tat-territorju. Jekk il-liċenzja tkun waħda dinjija, l-esklussività timplika li l-konċedent jastjeni milli jidħol jew jibqa' fis-suq. L-eżenzjoni ta' kategorija tapplika wkoll fejn il-liċenzja tkun limitata għal qasam tekniku ta' użu wieħed jew aktar, jew suq tal-prodotti wieħed jew aktar. L-għan ta' ftehimiet koperti bl-Artikolu 4(1)(ċ)(ii) jista' jkun li d-detentur tal-liċenzja jingħata inċentiv li jinvesti fit-teknoloġija liċenzjata u jiżviluppaha. L-għan tal-ftehim, għaldaqstant, m'huwiex bilfors li jinqasmu s-swieq.

                  87.

                  Skond l-Artikolu 4(1)(ċ)(iv) u għall-istess raġuni, l-eżenzjoni ta' kategorija tapplika wkoll għal ftehimiet mhux reċiproki li permezz tagħhom il-partijiet jiftiehmu li ma jbiegħux attivament jew passivament (43) f'territorju esklussiv jew lil grupp ta' klijenti esklussiv riżervat għall-parti l-oħra.

                  88.

                  Skond l-Artikolu 4(1)(ċ)(iii) lanqas ma tkun restrizzjoni fundamentali jekk il-konċedent jaħtar lid-detentur tal-liċenzja bħala l-uniku liċenzjat tiegħu f'territorju partikolari, li jimplika li ma jiġux liċenzjati partijiet terzi biex jipproduċi abbażi tat-teknoloġija tal-konċedent fit-territorju kkonċernat. Fil-każ ta' liċenzji uniċi l-eżenzjoni ta' kategorija tapplika kemm jekk il-ftehim huwa reċiproku u kemm jekk le peress li l-ftehim ma jaffettwax il-kapaċità tal-partijiet li jesplojtaw bis-sħiħ it-teknoloġija tagħhom stess fit-territorji rispettivi.

                  89.

                  L-Artikolu 4(1)(ċ)(v) jeskludi mil-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali dawk ir-restrizzjonijiet fi ftehim mhux reċiproku rigward il-bejgħ attiv minn detentur ta' liċenzja fit-territorju jew lill-grupp ta' klijenti allokati mill-konċedent lil detentur tal-liċenzja ieħor, u għalhekk jeżentahom bħala kategorija sal-limiti fuq is-sehem fis-suq. Dan bil-kundizzjoni, madankollu, li d-detentur tal-liċenzja protett ma kienx kompetitur tal-konċedent fiż-żmien meta jiġi konkluż il-ftehim. M'huwiex ġustifikat li tali restrizzjonijiet jiddaħħlu fil-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali. Jekk il-konċedent jagħti lid-detentur ta' liċenzja, li ma kienx diġà fis-suq, protezzjoni kontra l-bejgħ attiv minn detenturi tal-liċenzja kompetituri tal-konċedent u li għal din ir-raġuni huma diġà stabbiliti fis-suq, dawn ir-restrizzjonijiet x'aktarx iwasslu biex id-detentur tal-liċenzja jesplojta t-teknoloġija liċenzjata b'mod aktar effiċjenti. Min-naħa l-oħra, jekk id-detenturi tal-liċenzja jaqblu bejniethom li ma jbiegħux attivament jew passivament f'ċerti territorji jew lil ċerti gruppi ta' klijenti, il-ftehim ikun jammonta għal kartell fost id-detenturi tal-liċenzja. Peress li ftehimiet bħal dawn ma jinvolvu l-ebda trasferiment ta' teknoloġija, dawn ma jidħlux fl-ambitu tar-REKFTT.

                  90.

                  Skond l-Artikolu 4(1)(ċ)(i) restrizzjonijiet fi ftehimiet bejn kompetituri li jillimitaw il-liċenzja għal suq jew qasam ta' użu tekniku (44) wieħed jew aktar ma jitqisux restrizzjonijiet fundamentali. Dawn ir-restrizzjonijiet huma eżentati bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 20 % kemm jekk il-ftehim ikun reċiproku u kemm jekk le. Biex tapplika l-eżenzjoni ta' kategorija, madankollu, ir-restrizzjonijiet rigward il-qasam ta' użu ma jistgħux imorru lilhinn mill-ambitu tat-teknoloġiji liċenzjati. Kundizzjoni oħra hija li d-detenturi tal-liċenzja ma jkunux limitati fl-użu tat-teknoloġija tagħhom stess (ara l-Artikolu 4(1)(d)). Fejn id-detenturi tal-liċenzja jkunu limitati fl-użu tat-teknoloġija tagħhom stess, il-ftehim ikun jammonta għal qsim tas-suq.

                  91.

                  L-eżenzjoni ta' kategorija tapplika kemm jekk ir-restrizzjoni rigward il-qasam ta' użu tkun simetrika u kemm jekk tkun asimetrika. Restrizzjoni rigward il-qasam ta' użu assimetrika fi ftehim ta' liċenzjar reċiproku timplika li ż-żewġ partijiet ikunu jistgħu jużaw it-teknoloġiji rispettivi li jilliċenzjaw biss f'oqsma differenti. Sakemm il-partijiet ma jkunux ristretti fl-użu tat-teknoloġiji tagħhom stess, ma jkunx preżunt li l-ftehim iwassalhom biex jabbandunaw l-oqsma koperti mil-liċenzja lill-parti l-oħra, jew biex jastjenu milli jippenetraw fihom. Anke jekk id-detenturi tal-liċenzja jattrezzaw ruħhom biex ikunu jistgħu jużaw it-teknoloġija liċenzjata fil-qasam ta' użu liċenzjat, jista' ma jkun hemm l-ebda impatt fuq ir-riżorsi utilizzati biex jipproduċu barra mill-ambitu tal-liċenzja. F'dan ir-rigward, huwa importanti li r-restrizzjoni tkun tikkonċerna s-swieq tal-prodotti jew l-oqsma ta' użu distinti u mhux il-klijenti, allokati skond it-territorju jew skond il-grupp, li jakkwistaw prodotti li jidħlu fl-istess suq tal-prodotti jew qasam ta' użu tekniku. Ir-riskju tal-qsim tas-suq huwa meqjus sostanzjalment akbar fl-aħħar każ (ara l-paragrafu 85 hawn fuq). Barra minn hekk, restrizzjonijiet dwar il-qasam ta' użu jistgħu jkunu neċessarji biex ikun promoss il-liċenzjar pro-kompetittiv (ara l-paragrafu 182 hawn taħt).

                  92.

                  L-Artikolu 4(1)(ċ)(vi) jinkludi eċċezzjoni ulterjuri, dik rigward restrizzjonijiet għall-użu intern, jiġifieri r-rekwiżit li d-detentur tal-liċenzja jipproduċi l-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata biss għall-użu tiegħu stess. Fejn il-prodott tal-kuntratt ikun komponent, id-detentur tal-liċenzja jista' għalhekk ikun obbligat li jipproduċi dak il-komponent biss biex jiġi inkorporat fil-prodotti tiegħu stess u jista' jkun obbligat li ma jbiegħx il-komponenti lil produtturi oħrajn. Madankollu, id-detentur tal-liċenzja għandu jkun jista' jbiegħ il-komponenti bħala partijiet (spare parts) għall-prodotti tiegħu stess u b'hekk għandu jkun jista' jforni lil partijiet terzi li jipprovdu servizzi ta' wara l-bejgħ fuq dawn il-prodotti. Ir-restrizzjonijiet dwar użu intern kif definiti jistgħu jkunu neċessarji biex iħeġġu t-tixrid tat-teknoloġija, partikolarment bejn kompetituri, u huma koperti bl-eżenzjoni ta' kategorija. Dawn ir-restrizzjonijiet huma trattati wkoll fit-taqsima IV.2.5 hawn taħt.

                  93.

                  Fl-aħħarnett, l-Artikolu 4(1)(ċ)(vii) jeskludi mil-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali l-obbligu tad-detentur tal-liċenzja biex, fi ftehim mhux reċiproku, li jipproduċi l-prodotti tal-kuntratt għal xi klijent partikolari biss bil-għan li joħloq sors ta' provvista alternattiv għal dak il-klijent. Għaldaqstant, biex japplika l-Artikolu 4(1)(ċ)(vii) il-liċenzja għandha tkun limitata għall-ħolqien ta' sors ta' provvista alternattiv għal dak il-klijent partikolari. Minkejja dan, m'huwiex neċessarju li tingħata liċenzja waħda biss ta' dan it-tip. L-Artikolu 4(1)(ċ)(vii) ikopri wkoll sitwazzjonijiet fejn jiġu liċenzjati aktar minn impriża waħda biex ifornu lill-istess klijent speċifikat. Il-potenzjal li ftehimiet bħal dawn jaqsmu s-swieq huwa limitat fejn il-liċenzja tingħata biss bl-iskop li jiġi fornut klijent partikolari. B'mod partikolari, f'ċirkostanzi bħal dawn wieħed ma jistax jassumi li l-ftehim ser iwaqqaf lid-detentur tal-liċenzja milli jesplojta t-teknoloġija tiegħu stess.

                  94.

                  Ir-restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni msemmija fl-Artikolu 4(1)(d) tkopri l-ewwelnett restrizzjonijiet fuq il-kapaċità li l-partijiet iwettqu riċerka u żvilupp. Iż-żewġ partijiet għandhom ikunu liberi li jwettqu riċerka u żvilupp indipendenti. Din ir-regola tapplika irrispettivament minn jekk ir-restrizzjoni tapplikax għal qasam kopert mil-liċenzja jew għal oqsma oħrajn. Madankollu, is-sempliċi fatt li l-partijiet jaqblu li jipprovdu lil xulxin titjib tat-teknoloġiji rispettivi tagħhom ma jikkostitwixxix restrizzjoni fuq ir-riċerka u l-iżvilupp indipendenti. L-effett ta' ftehimiet bħal dawn fuq il-kompetizzjoni għandu jkun valutat fid-dawl taċ-ċirkostanzi tal-każ individwali. L-Artikolu 4(1)(d) ma jestendix għal restrizzjonijiet fuq parti li twettaq riċerka u żvilupp ma' partijiet terzi, fejn dawn ir-restrizzjonijiet ikunu neċessarji biex iħarsu l-għarfien tal-konċedent milli jiġi żvelat. Biex ikunu koperti bl-eċċezzjoni, ir-restrizzjonijiet imposti biex iħarsu l-għarfien tal-konċedent milli jiġi żvelat għandhom ikunu neċessarji u proporzjonati biex jiżguraw tali protezzjoni. Ngħidu aħna, fejn il-ftehim jaħtar impjegati partikolari tad-detentur tal-liċenzja biex jitħarrġu fl-użu ta' l-għarfien liċenzjat u jkunu responsabbli minnu, jista' jkun biżżejjed li d-detentur tal-liċenzja jkun obbligat li ma jippermettix li dawn l-impjegati jkunu involuti fir-riċerka u l-iżvilupp ma' partijiet terzi. Hemm salvagwardji oħrajn li jistgħu jkunu xierqa bl-istess mod.

                  95.

                  Skond l-Artikolu 4(1)(d) id-detentur tal-liċenzja m'għandux ikun ristrett fl-użu tat-teknoloġija li tikkompeti tiegħu stess sakemm ma jkunx qiegħed juża t-teknoloġija liċenzjata mill-konċedent. Fir-rigward tat-teknoloġija stess, id-detentur tal-liċenzja m'għandux ikun suġġett għal limitazzjonijiet f'termini ta' fejn jipproduċi jew ibiegħ, kemm jipproduċi jew ibiegħ u b'liema prezz. Ukoll, m'għandux ikun obbligat li jħallas royalties fuq prodotti magħmula abbażi tat-teknoloġija tiegħu stess (ara l-paragrafu 81). Barra minn hekk, id-detentur tal-liċenzja m'għandux jinżamm milli jilliċenzja t-teknoloġija tiegħu lil partijiet terzi. Fejn jiġu imposti restrizzjonijiet fuq l-użu mid-detentur tal-liċenzja tat-teknoloġija tiegħu stess jew biex iwettaq riċerka u żvilupp, il-kompetittività tat-teknoloġija tad-detentur titnaqqas. L-effett ta' dan huwa li titnaqqas il-kompetizzjoni fis-swieq tal-prodotti u tat-teknoloġija eżistenti u li jitnaqqas l-inċentiv tad-detentur tal-liċenzja li jinvesti fl-iżvilupp u t-titjib tat-teknoloġija tiegħu.

            4.3.   Ftehimiet bejn partijiet li m'humiex kompetituri

                  96.

                  L-Artikolu 4(2) jelenka r-restrizzjonijiet fundamentali fil-liċenzjar bejn partijiet li m'humiex kompetituri. Skond din id-dispożizzjoni, ir-REKFTT ma jkoprix ftehimiet li, direttament jew indirettament, waħedhom jew flimkien ma' fatturi oħra taħt il-kontroll tal-partijiet, ikollhom bħala l-għan tagħhom:

                              (a)

                              ir-restrizzjoni ta' l-abbiltà ta' parti partikolari milli tistabbilixxi l-prezzijiet tagħha waqt il-bejgħ tal-prodotti tagħha lil terzi partijiet, mingħajr preġudizzju għall-possibbiltà li jiġi impost prezz massimu tal-bejgħ jew prezz rakkomandat tal-bejgħ, sakemm dan ma jkunx prezz fiss jew prezz minimu ta' bejgħ minħabba pressjoni jew inċentivi li jkunu qed jiġu offruti mill-partijiet;

                              (b)

                              ir-restrizzjoni tat-territorju li fih, jew tal-klijenti li lilhom, min jirċievi l-liċenzja jkun jista' jbiegħlhom b'mod passiv il-prodotti tal-kuntratt, minbarra:

                                          (i)

                                          ir-restrizzjoni ta' bejgħ passiv f'territorju esklussiv jew għal grupp esklussiv ta' klijenti li jkun riżervat għal min jagħti l-liċenzja;

                                          (ii)

                                          ir-restrizzjoni ta' bejgħ passiv f'territorju esklussiv jew għal grupp esklussiv ta' klijenti li jkun allokat mill-konċedent lil detentur tal-liċenzja ieħor fl-ewwel sentejn li fihom dan ta' l-aħħar ikun qed ibiegħ il-prodotti tal-kuntratt f'dak it-territorju jew għal dak il-grupp ta' klijenti;

                                          (iii)

                                          l-obbligu li l-prodotti tal-kuntratt jiġu prodotti biss għall-użu proprju tiegħu sakemm min jirċievi l-liċenzja ma jkunx ristrett milli jbiegħ il-prodotti tal-kuntratt b'mod attiv jew passiv bħala partijiet li jinbidlu (spare parts) għall-prodotti tiegħu stess;

                                          (iv)

                                          l-obbligu li l-prodotti tal-kuntratt jiġu prodotti biss għal xi klijent partikolari, fejn il-liċenzja tkun ingħatat sabiex jinħoloq sors alternattiv ta' provvista għal dak il-klijent;

                                          (v)

                                          ir-restrizzjoni ta' bejgħ lill-utenti finali permezz ta' liċenzja li topera fuq il-livell kummerċjali tal-bejgħ bl-ingrossa;

                                          (vi)

                                          ir-restrizzjoni ta' bejgħ lil distributuri mhux awtorizzati mill-membri ta' sistema ta' distribuzzjoni selettiva;

                              (ċ)

                              ir-restrizzjoni ta' bejgħ attiv u passiv lill-utenti finali minn detentur tal-liċenzja li jkun membru ta' sistema ta' distribuzzjoni selettiva li topera fuq il-livell kummerċjali tal-bejgħ bl-imnut, mingħajr preġudizzju għall-possibbiltà li membru tas-sistema jkun ipprojbit milli jopera minn post mhux awtorizzat ta' stabbiliment.

                  97.

                  Ir-restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni msemmija fl-Artikolu 4(2)(a) tirrigwarda l-iffissar tal-prezzijiet fil-bejgħ ta' prodotti lil partijiet terzi. B'mod aktar speċifiku, din id-dispożizzjoni tkopri restrizzjonijiet li l-għan dirett jew indirett tagħhom ikun l-iffissar ta' prezz tal-bejgħ fiss jew minimu, jew livell ta' prezz fiss jew minimu li għandu jkun osservat mill-konċedent jew mid-detentur tal-liċenzja fil-bejgħ ta' prodotti lil partijiet terzi. Fil-każ ta' ftehimiet li jiffissaw il-prezz tal-bejgħ direttament, ir-restrizzjoni hija ċara. Madankollu, l-iffissar tal-prezzijiet tal-bejgħ jista' jsir ukoll b'mezzi indiretti. Eżempji ta' dawn ta' l-aħħar huma ftehimiet li jiffissaw il-marġini, li jiffissaw il-livell massimu ta' skontijiet, li jorbtu l-prezz tal-bejgħ mal-prezzijiet tal-kompetituri, theddid, intimidazzjoni, twissijiet, penali jew terminazzjoni tal-kuntratt marbuta ma' l-osservanza ta' livell ta' prezzijiet partikolari. Il-mezzi diretti jew indiretti biex jiġi ffissat prezz jistgħu jkunu aktar effettivi meta jsiru flimkien ma' miżuri biex ikun identifikat it-tnaqqis fil-prezzijiet, bħalma huma sistemi ta' monitoraġġ tal-prezzijiet jew l-obbligu fuq id-detentur ta' liċenzja li jirrapporta kull ċaqliq fil-prezz. Bl-istess mod, l-iffissar tal-prezzijiet dirett jew indirett jista' jsir aktar effettiv meta marbut ma' miżuri li jnaqqsu l-inċentiv tad-detentur ta' liċenzja li jbaxxi l-prezz tal-bejgħ tiegħu, bħal meta l-konċedent jobbliga lid-detentur tal-liċenzja japplika klawsola li tiffavorixxi lil klijent partikolari, jiġifieri obbligu li jikkonċedi lil klijent partikolari termini aktar favorevoli minn dawk mogħtija lil oħrajn. L-istess mezzi jistgħu jintużaw biex il-prezzijiet massimi jew rakkomandati jiffunzjonaw bħala prezzijiet tal-bejgħ fissi jew minimi. Madankollu, l-għoti ta' lista ta' prezzijiet rakkomandati jew l-impożizzjoni ta' prezz massimu fuq id-detentur tal-liċenzja mill-konċedent ma jitqisux fihom infushom mezzi li jwasslu għal prezzijiet tal-bejgħ fissi jew minimi.

                  98.

                  L-Artikolu 4(2)(b) jidentifika bħala restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni ftehimiet jew prattiċi miftiehma li l-għan dirett jew indirett tagħhom ikun li jirrestrinġu l-bejgħ passiv mid-detenturi tal-liċenzja ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata (45). Ir-restrizzjonijiet fuq id-detentur tal-liċenzja rigward il-bejgħ passiv jistgħu jkunu r-riżultat ta' obbligi diretti, bħalma hu l-obbligu li ma jbiegħx lil ċerti klijenti jew lil klijenti f'ċerti territorji jew l-obbligu li jirreferi ordnijiet minn dawn il-klijenti lil detenturi tal-liċenzja oħrajn. Dan jista' jirriżulta wkoll minn miżuri indiretti maħsuba biex iwasslu lid-detentur tal-liċenzja biex jastjeni milli jbiegħ b'dan il-mod, bħal ngħidu aħna inċentivi finanzjarji u l-implimentazzjoni ta' sistema ta' monitoraġġ maħsuba biex tivverifika d-destinazzjoni effettiva tal-prodotti liċenzjati. Limitazzjonijiet kwantitattivi jistgħu jkunu mezz indirett biex jirrestrinġi l-bejgħ passiv. L-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA ma tassumix li l-limitazzjonijiet fuq il-kwantità fihom infushom iservu għal dan l-iskop. Madankollu, il-każ ikun differenti fejn il-limitazzjonijiet fuq il-kwantità jintużaw biex jiġi implimentat ftehim sottostanti li jaqsam is-suq bejn il-partijiet. Indikazzjonijiet ta' dan jinkludu l-aġġustament tal-kwantitajiet maż-żmien biex ikopru biss id-domanda lokali, ir-rabta flimkien ta' limitazzjonijiet fuq il-kwantità u l-obbligu li jinbiegħu kwantitajiet minimi fit-territorju, obbligi ta' royalty minima marbuta mal-bejgħ fit-territorju, rati ta' royalties differenzjati li jiddependu mid-destinazzjoni tal-prodotti u l-monitoraġġ tad-destinazzjoni tal-prodotti mibjugħa mid-detenturi tal-liċenzja. Ir-restrizzjoni fundamentali ġenerali li tkopri l-bejgħ passiv mid-detenturi tal-liċenzja hija suġġetta għal numru ta' eċċezzjonijiet li huma trattati hawn taħt.

                  99.

                  L-Artikolu 4(2)(b) ma jkoprix restrizzjonijiet fuq il-bejgħ imposti fuq il-konċedent. Ir-restrizzjonijiet kollha fuq il-bejgħ imposti fuq il-konċedent huma eżentati bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 30 %. L-istess jgħodd għar-restrizzjonijiet kollha fuq il-bejgħ attiv mid-detentur tal-liċenzja, bl-eċċezzjoni ta' dak li jingħad dwar il-bejgħ attiv fil-paragrafi 105 u 106 hawn taħt. L-eżenzjoni ta' kategorija ta' restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv hija bbażata fuq il-preżunzjoni li restrizzjonijiet bħal dawn jippromwovu l-investiment, il-kompetizzjoni mhux ibbażata fuq il-prezzijiet u titjib fil-kwalità tas-servizzi pprovduti mid-detenturi tal-liċenzja billi jsolvu problemi ta' free riding (min japprofitta mill-benefiċċji miksuba minn ħaddieħor) u ta' opportuniżmu mingħajr ma jsir investiment (hold up). Fil-każ ta' restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv bejn it-territorji tad-detenturi tal-liċenzja jew bejn gruppi ta' klijenti, mhux meħtieġ li d-detentur tal-liċenzja protett ikun ingħata territorju esklussiv jew grupp ta' klijenti esklussiv. L-eżenzjoni ta' kategorija tapplika wkoll fir-rigward ta' restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv fejn ikun inħatar aktar minn detentur tal-liċenzja wieħed għal territorju jew grupp ta' klijenti partikolari. Fejn id-detentur tal-liċenzja jista' jkun aċċertat li ser ikollu biss kompetizzjoni fil-bejgħ attiv minn numru limitat ta' liċenzjatarji fit-territorju, u mhux anke minn liċenzjatarji minn barra t-territorju, il-possibbiltà hija li jkun promoss aktar investiment biex tittejjeb l-effiċjenza.

                  100.

                  Restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv u passiv mid-detenturi tal-liċenzja f'territorju esklussiv jew lil grupp ta' klijenti esklussiv riżervat għall-konċedent ma jikkostitwixxux restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni (ara l-Artikolu 4(2)(b)(i)). Fil-fatt, huma eżentati bħala kategorija. Huwa preżunt li, sal-limitu fuq is-sehem fis-suq, tali limitazzjonijiet, fejn jirrestrinġu l-kompetizzjoni, jippromwovu t-tixrid u l-integrazzjoni tat-teknoloġija fl-assi tal-produzzjoni tad-detentur tal-liċenzja b'mod li jiffavorixxi l-kompetizzjoni. Biex territorju jew grupp ta' klijenti jkun riżervat għall-konċedent, m'huwiex meħtieġ li l-konċedent attwalment ikun jipproduċi bit-teknoloġija liċenzjata fit-territorju jew għall-grupp ta' klijenti kkonċernat. Territorju jew grupp ta' klijenti jistgħu jkunu riżervati mill-konċedent ukoll għal esplojtazzjoni aktar tard.

                  101.

                  Restrizzjonijiet fuq il-bejgħ passiv mid-detenturi tal-liċenzja f'territorju esklussiv jew lil grupp ta' klijenti allokat lil detentur tal-liċenzja ieħor huma eżentati bħala kategorija għal sentejn, ikkalkulati mid-data meta d-detentur tal-liċenzja protett iqiegħed il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata għall-ewwel darba fis-suq fit-territorju jew għall-grupp ta' klijenti esklussiv tiegħu (ara l-Artikolu 4(2)(b)(ii)). Sabiex jibdew joperaw u jiżviluppaw f'territorju ġdid, id-detenturi tal-liċenzja bosta drabi jkollhom jikkommettu investimenti sostanzjali fl-assi tal-produzzjoni u f'attivitajiet ta' promozzjoni. Għalhekk, ir-riskji li jkollu d-detentur tal-liċenzja ġdid x'aktarx ikunu sostanzjali, partikolarment għaliex l-ispejjeż tal-promozzjoni u l-investiment fl-assi meħtieġa biex jipproduċi abbażi ta' teknoloġija partikolari ħafna drabi jkunu ta' natura li ma jinġabrux lura (sunk expenses), lanqas jekk id-detentur tal-liċenzja joħroġ mis-suq. F'ċirkostanzi bħal dawn, spiss ikun il-każ fejn id-detenturi tal-liċenzja ma jidħlux fil-ftehim ta' liċenzjar mingħajr protezzjoni għal perjodu ta' żmien kontra l-bejgħ (attiv u) passiv fit-territorju tagħhom minn detenturi tal-liċenzja oħrajn. Għaldaqstant, restrizzjonijiet fuq il-bejgħ passiv fit-territorju esklussiv ta' detentur tal-liċenzja minn detenturi tal-liċenzja oħrajn ħafna drabi ma jaqgħux taħt l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għal perjodu ta' mhux aktar minn sentejn mid-data meta d-detentur tal-liċenzja kkonċernat iqiegħed il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata għall-ewwel darba fis-suq fit-territorju esklussiv tiegħu. Minkejja dan, fejn dawn ir-restrizzjonijiet f'każijiet individwali jaqgħu taħt l-Artikolu 53(1), dawn huma eżentati bħala kategorija. Kif jiskadu s-sentejn, ir-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ passiv bejn id-detenturi tal-liċenzja jibdew jikkostitwixxu restrizzjonijiet fundamentali. Dawn ir-restrizzjonijiet ġeneralment jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) u x'aktarx ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). B'mod partikolari, il-possibbiltà hija li r-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ passiv ma jkunux indispensabbli biex tinkiseb l-effiċjenza (46).

                  102.

                  L-Artikolu 4(2)(b)(iii) jinkludi fl-eżenzjoni ta' kategorija r-restrizzjoni fejn id-detentur tal-liċenzja jkun obbligat li jipproduċi l-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata biss għall-użu (intern) tiegħu stess. Fejn il-prodott tal-kuntratt ikun komponent, id-detentur tal-liċenzja jista' għalhekk ikun obbligat li jipproduċi dak il-prodott biss biex jiġi inkorporat fil-prodotti tiegħu stess u jista' jkun obbligat li ma jbiegħx il-prodott lil produtturi oħrajn. Madankollu, id-detentur tal-liċenzja għandu jkun jista' jbiegħ il-prodotti attivament u passivament bħala partijiet (spare parts) għall-prodotti tiegħu stess u b'hekk għandu jkun jista' jforni lil partijiet terzi li jipprovdu servizzi ta' wara l-bejgħ fuq dawn il-prodotti. Ir-restrizzjonijiet għal użu intern huma trattati wkoll fit-taqsima IV.2.5 hawn taħt.

                  103.

                  Bħal fil-każ ta' ftehimiet bejn kompetituri (ara l-paragrafu 93 hawn fuq) l-eżenzjoni ta' kategorija tapplika wkoll għal ftehimiet li permezz tagħhom id-detentur tal-liċenzja jkun obbligat li jipproduċi l-prodotti tal-kuntratt għal klijent partikolari biss sabiex jipprovdi lil tali klijent b'sors ta' provvista alternattiv (ara l-Artikolu 4(2)(b)(iv)). Fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri, tali restrizzjonijiet x'aktarx ma jinqabdux taħt l-Artikolu 53(1).

                  104.

                  L-Artikolu 4(2)(b)(v) idaħħal fl-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija l-obbligu fuq id-detentur tal-liċenzja li ma jbiegħx lil utenti finali u b'hekk li jbiegħ biss lil bejjiegħa bl-imnut. Obbligu bħal dan jippermetti lill-konċedent li jassenja l-funzjoni tad-distribuzzjoni bl-ingrossa lid-detentur tal-liċenzja u normalment ma jidħolx fl-ambitu ta' l-Artikolu 53(1) (47).

                  105.

                  Fl-aħħarnett, l-Artikolu 4(2)(b)(vi) idaħħal fl-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija r-restrizzjoni fuq id-detentur tal-liċenzja li ma jbiegħx lil distributuri mhux awtorizzati. Din l-eċċezzjoni tippermetti lill-konċedent li jimponi fuq id-detenturi tal-liċenzja l-obbligu li jkunu parti minn sistema ta' distribuzzjoni selettiva. F'dan il-każ, madankollu, id-detenturi tal-liċenzja għandhom ikunu jistgħu, skond l-Artikolu 4(2)(c), ibiegħu kemm attivament kif ukoll passivament lil utenti finali, mingħajr preġudizzju għall-possibbiltà li tali detentur ikun ristrett għal funzjoni ta' bejgħ bl-ingrossa kif previst fl-Artikolu 4(2)(b)(v) (ara l-paragrafu preċedenti).

                  106.

                  Ta' min ifakkar (ara l-paragrafu 39 hawn fuq) li l-eżenzjoni ta' kategorija tkopri ftehimiet ta' liċenzjar li permezz tagħhom il-konċedent jimponi obbligi li d-detentur tal-liċenzja għandu jew jista' jimponi fuq ix-xerrejja, inklużi d-distributuri. Madankollu, dawn l-obbligi għandhom ikunu konformi mar-regoli tal-kompetizzjoni applikabbli għal ftehimiet dwar il-provvista u d-distribuzzjoni. Minħabba li r-REKFTT huwa limitat għal ftehimiet bejn żewġ partijiet, dawk il-ftehimiet konklużi bejn id-detentur tal-liċenzja u l-klijenti tiegħu biex jimplimenta tali obbligi m'humiex koperti bir-REKFTT. Ftehimiet bħal dawn huma eżentati bħala kategorija biss fejn ikunu konformi ma' l-Eżenzjoni ta' Kategorija Vertikali (ara t-taqsima 2.5.2 hawn fuq).

            5.   Restrizzjonijiet esklużi

                  107.

                  L-Artikolu 5 tar-REKFTT jelenka erba' tipi ta' restrizzjonijiet li m'humiex eżentati bħala kategorija u li għalhekk jirrikjedu valutazzjoni individwali ta' l-effetti tagħhom favur jew kontra l-kompetizzjoni. Mill-Artikolu 5 isegwi li l-inklużjoni fi ftehim ta' liċenzjar ta' xi restrizzjoni msemmija f'dawn id-dispożizzjonijiet ma tipprevenix l-applikazzjoni ta' l-eżenzjoni ta' kategorija għall-bqija tal-ftehim. Hija biss ir-restrizzjoni individwali kkonċernata li ma tiġix eżentata bħala kategorija, li jimplika li tkun tinħtieġ valutazzjoni individwali. Għaldaqstant, għar-restrizzjonijiet stipulati fl-Artikolu 5 tapplika r-regola tas-separabbiltà.

                  108.

                  L-Artikolu 5(1) jistipula li l-eżenzjoni ta' kategorija m'għandhiex tapplika għat-tliet obbligi li ġejjin:

                              (a)

                              Kull obbligu dirett jew indirett fuq id-detentur tal-liċenzja biex jagħti liċenzja esklussiva lill-konċedent jew lil parti terza li tkun innominata mill-konċedent fir-rigward tat-titjib separat proprju tiegħu fit-teknoloġija liċenzjata jew l-applikazzjonijiet ġodda proprji tiegħu tat-teknoloġija liċenzjata.

                              (b)

                              Kull obbligu dirett jew indirett fuq id-detentur tal-liċenzja li jassenja lill-konċedent jew lil parti terza li tkun innominata mill-konċedent id-drittijiet fuq it-titjib separat proprju tiegħu fit-teknoloġija liċenzjata jew l-applikazzjonijiet ġodda proprji tiegħu tat-teknoloġija liċenzjata.

                              (ċ)

                              Kull obbligu dirett jew indirett fuq id-detentur tal-liċenzja li ma jikkontestax il-validità tad-drittijiet ta' proprjetà intellettwali miżmuma mill-konċedent fis-suq komuni. Madankollu, ir-REKFTT ma jkoprix il-possibbiltà li l-konċedent jittermina l-ftehim ta' liċenzjar fil-każ li d-detentur tal-liċenzja jikkontesta l-validità tat-teknoloġija liċenzjata.

                        L-għan ta' l-Artikolu 5(1)(a), (b) u (ċ) huwa li jevita l-eżenzjoni bħala kategorija ta' ftehimiet li jistgħu jnaqqsu l-inċentiv tad-detenturi tal-liċenzja li jinnovaw.

                  109.

                  L-Artikolu 5(1)(a) u 5(1)(b) jikkonċerna r-retroċessjoni jew l-assenjazzjoni lill-konċedent b'mod esklussiv ta' titjib separabbli tat-teknoloġija liċenzjata. Titjib jitqies separabbli jekk ikun jista' jiġi esplojtat mingħajr ma jkun hemm ksur tad-drittijiet fuq it-teknoloġija liċenzjata. L-obbligu li jagħti lill-konċedent liċenzja esklussiva fuq it-titjib separabbli tat-teknoloġija liċenzjata jew li jassenjalu tali titjib x'aktarx inaqqas l-inċentiv tad-detentur tal-liċenzja li jinnova għaliex iżommu milli jesplojta t-titjib li jagħmel, inkluż permezz ta' liċenzjar lil partijiet terzi. Dan ikun il-każ fejn it-titjib separabbli jikkonċerna l-istess applikazzjoni bħat-teknoloġija liċenzjata u fejn id-detentur tal-liċenzja jiżviluppa applikazzjonijiet ġodda tat-teknoloġija liċenzjata. Skond l-Artikolu 5(1)(a) u (b) obbligi bħal dawn m'humiex eżentati bħala kategorija. Madankollu, l-eżenzjoni ta' kategorija tkopri obbligi ta' retroċessjoni mhux esklussivi fir-rigward ta' titjib separabbli. Dan japplika wkoll fejn l-obbligu ta' retroċessjoni ma jkunx reċiproku, jiġifieri impost biss fuq id-detentur tal-liċenzja, u fejn taħt il-ftehim il-konċedent ikun intitolat li jgħaddi t-titjib separabbli lil detenturi tal-liċenzja oħrajn. Obbligu ta' retroċessjoni mhux reċiproku jista' jippromwovi l-innovazzjoni u t-tixrid ta' teknoloġija ġdida billi jippermetti lill-konċedent li jiddetermina liberament jekk jgħaddix, u sa fejn, it-titjib li jkun għamel lid-detenturi liċenzjati minnu. Klawsola li tipprevedi li tali titjib jingħadda lil oħrajn tippromwovi wkoll it-tixrid tat-teknoloġija għaliex kull detentur tal-liċenzja jkun jaf, fiż-żmien meta jiġi konkluż il-kuntratt, li f'termini tat-teknoloġija li abbażi tagħha jipproduċi ser ikun fuq l-istess livell ma' detenturi tal-liċenzja oħrajn. L-obbligi ta' retroċessjoni lura u obbligi li jiġi assenjat titjib mhux separabbli m'humiex restrittivi għall-kompetizzjoni fis-sens ta' l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għaliex it-titjib mhux separabbli ma jistax jiġi esplojtat mid-detentur tal-liċenzja mingħajr il-permess tal-konċedent.

                  110.

                  L-applikazzjoni ta' l-Artikolu 5(1)(a) u (b) ma tiddependix minn jekk il-konċedent iħallasx prezz għall-akkwist tat-titjib jew biex jikseb liċenzja esklussiva. Madankollu, l-eżistenza u l-livell ta' tali prezz jista' jkun fattur rilevanti fil-kuntest ta' valutazzjoni individwali taħt l-Artikolu 53. Meta r-retroċessjoni ssir fuq prezz, hemm inqas possibbiltà li l-obbligu joħloq diżinċentiv għad-detentur tal-liċenzja li jinnova. Fil-valutazzjoni ta' l-obbligu ta' retroċessjoni esklussiv lilhinn mill-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija, il-pożizzjoni tal-konċedent fis-suq tat-teknoloġija hija wkoll fattur rilevanti. Aktar ma tkun b'saħħitha l-pożizzjoni tal-konċedent, aktar ikun probabbli li l-obbligi ta' retroċessjoni esklussivi jkollhom effetti restrittivi fuq il-kompetizzjoni fl-innovazzjoni. Aktar ma tkun b'saħħitha l-pożizzjoni tal-konċedent, aktar ikun probabbli li d-detentur tal-liċenzja jkun sors importanti ta' innovazzjoni u ta' kompetizzjoni fil-ġejjieni. L-impatt negattiv ta' obbligi ta' retroċessjoni jista' jiżdied ukoll fil-każ ta' netwerks ta' ftehimiet ta' liċenzjar paralleli li jinkludu tali obbligi. Fejn it-teknoloġiji disponibbli jkunu kkontrollati minn numru limitat ta' konċedenti li jimponu obbligi ta' retroċessjoni esklussivi fuq id-detenturi tal-liċenzja, ir-riskju ta' effetti anti-kompetittivi huwa akbar minn meta jkun hemm numru ta' teknoloġiji li xi wħud biss minnhom ikunu liċenzjati fuq termini ta' retroċessjoni esklussiva.

                  111.

                  Ir-riskju ta' effetti negattivi fuq l-innovazzjoni huwa ogħla fil-każ ta' liċenzjar reċiproku bejn il-kompetituri, fejn l-obbligu ta' retroċessjoni fuq iż-żewġ partijiet ikun marbut ma' l-obbligu fuqhom it-tnejn li jaqsmu b'mod reċiproku t-titjib fit-teknoloġija rispettiva tagħhom. Il-qsim tat-titjib kollu bejn il-kompetituri jista' jippreveni lil kull kompetitur milli jieħu vantaġġ kompetittiv fuq l-oħrajn (ara wkoll il-paragrafu 208 hawn taħt). Madankollu, x'aktarx il-partijiet ma jinżammux milli jieħdu vantaġġ kompetittiv fuq xulxin fejn l-għan tal-liċenzja jkun li tippermettilhom jiżviluppaw it-teknoloġiji rispettivi tagħhom u fejn il-liċenzja ma twassalhomx biex jużaw l-istess bażi teknoloġika fid-disinjar tal-prodotti tagħhom. Dan huwa l-każ fejn l-għan tal-liċenzja jkun li toħloq libertà ta' disinn aktar milli li ttejjeb il-bażi teknoloġika tal-liċenzja.

                  112.

                  Ir-restrizzjoni eskluża stabbilita fl-Artikolu 5(1)(c) tikkonċerna klawsoli ta' non-kontestazzjoni, jiġifieri l-obbligu li wieħed ma jikkontestax il-validità tal-poprjetà intellettwali tal-konċedent. Ir-raġuni wara l-esklużjoni ta' klawsoli ta' non-kontestazzjoni mill-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija hija li d-detenturi tal-liċenzja normalment ikunu fl-aħjar pożizzjoni biex jiddeterminaw jekk dritt ta' proprjetà intellettwali hux invalidu jew le. Fl-interess ta' kompetizzjoni mingħajr distorsjonijiet u f'konformità mal-prinċipji li fuqhom hu msejjes il-ħarsien tal-proprjetà intellettwali, drittijiet ta' proprjetà intellettwali invalidi għandhom ikunu eliminati. Proprjetà intellettwali invalida xxekkel l-innovazzjoni u mhux tippromwoviha. L-Artikolu 53(1) x'aktarx japplika għal klawsoli ta' non-kontestazzjoni fejn it-teknoloġija tal-konċedent hija ta' valur u li għalhekk toħloq żvantaġġ kompetittiv għal impriżi li ma jkunux jistgħu jużawha jew li jistgħu jużawha biss jekk iħallsu r-royalties
                      (48). F'każijiet bħal dawn diffiċilment jintlaħqu l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) (49). Madankollu, l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA hija favur il-klawsoli ta' non-kontestazzjoni rigward l-għarfien (know-how) fejn ladarba żvelat x'aktarx ikun impossibbli jew diffiċli ħafna li wieħed jirkupra l-għarfien liċenzjat. F'dawn il-każijiet, l-obbligu fuq id-detentur tal-liċenzja li ma jikkontestax l-għarfien liċenzjat jippromwovi t-tixrid ta' teknoloġija ġdida, partikolarment għaliex jippermetti lil konċedenti aktar dgħajfa li jilliċenzjaw lil detenturi b'saħħithom mingħajr il-biża' li ssirilhom kontestazzjoni ladarba l-għarfien ikun ġie assorbit mid-detentur tal-liċenzja.

                  113.

                  Madankollu, ir-REKFTT ikopri l-possibbiltà li l-konċedent jittermina l-ftehim ta' liċenzjar fil-każ ta' kontestazzjoni tat-teknoloġija liċenzjata. B'hekk, il-konċedent ma jkunx imġiegħel li jkompli jinnegozja ma' detentur tal-liċenzja li jikkontesta l-materja nfisha tal-ftehim ta' liċenzjar. Dan jimplika li ladarba l-ftehim jiġi tterminat, kull użu ulterjuri tat-teknoloġija kkontestata mid-detentur tal-liċenzja jsir għar-riskju tiegħu. L-Artikolu 5(1)(c) jiżgura, madankollu, li r-REKFTT ma jkoprix obbligi kuntrattwali li jobbligaw lid-detentur tal-liċenzja li ma jikkontestax it-teknoloġija liċenzjata. Inkella l-konċedent kien ikun jista' jfittex lid-detentur tal-liċenzja fuq ksur tal-kuntratt, u b'hekk kien jinħoloq diżinċentiv ulterjuri għad-detentur tal-liċenzja li jikkontesta l-validità tat-teknoloġija tal-konċedent. Din id-dispożizzjoni għalhekk tiżgura li d-detentur tal-liċenzja jkun fl-istess pożizzjoni bħal partijiet terzi.

                  114.

                  L-Artikolu 5(2) jeskludi mill-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija, fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri ta' xulxin, kull obbligu dirett jew indirett li jillimita l-abbilità tad-detentur tal-liċenzja li jisfrutta t-teknoloġija tiegħu jew li jillimita l-abbilità ta' kwalunkwe parti fil-ftehim li twettaq riċerka u żvilupp, sakemm din ir-restrizzjoni ma tkunx indispensabbli biex tevita li jiġi żvelat tagħrif dwar l-użu (know-how) liċenzjat lil partijiet terzi. Il-kontenut ta' din il-kundizzjoni huwa l-istess bħal dak ta' l-Artikolu 4(1)(d) tal-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali li jikkonċernaw ftehimiet bejn partijiet kompetituri, trattat fil-paragrafi 94 u 95 hawn fuq. Madankollu, fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri ta' xulxin ma jistax jitqies li dawn ir-restrizzjonijiet b'mod ġenerali għandhom effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni jew li l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) b'mod ġenerali ma ntlaħqux (50). Tinħtieġ valutazzjoni individwali.

                  115.

                  Fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri, id-detentur tal-liċenzja normalment ma jkunx proprjetarju ta' teknoloġija li tikkompeti. Iżda jista' jkun hemm każijiet fejn għall-iskopijiet ta' l-eżenzjoni ta' kategorija l-partijiet jitqiesu mhux kompetituri minkejja l-fatt li d-detentur tal-liċenzja jkun proprjetarju ta' teknoloġija li tikkompeti. Dan huwa l-każ fejn id-detentur tal-liċenzja jkollu teknoloġija iżda ma jilliċenzjahiex u l-konċedent ma jkunx fornitur attwali jew potenzjali fis-suq tal-prodott. Għall-iskopijiet ta' l-eżenzjoni ta' kategorija l-partijiet f'dawn iċ-ċirkostanzi ma huma la kompetituri fis-suq tat-teknoloġija u lanqas fis-suq tal-prodott (51). F'każijiet bħal dawn huwa importanti li jiġi żgurat li d-detentur tal-liċenzja ma jkunx miżmum milli jesplojta t-teknoloġija tiegħu stess u jiżviluppaha. Din it-teknoloġija tikkostitwixxi limitazzjoni kompetittiva fis-suq, li għandha tinżamm. F'sitwazzjoni bħal din, ir-restrizzjonijiet fuq id-detentur tal-liċenzja milli juża t-teknoloġija tiegħu jew li jirriċerka u jiżviluppa normalment jitqiesu li huma restrittivi għall-kompetizzjoni u li ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Ngħidu aħna, obbligu li d-detentur tal-liċenzja jħallas ir-royalties mhux biss abbażi tal-prodotti li jipproduċi bit-teknoloġija liċenzjata iżda wkoll abbażi tal-prodotti li jipproduċi bit-teknoloġija tiegħu stess b'mod ġenerali tillimitah milli jesplojta t-teknoloġija tiegħu u b'hekk ikun eskluż mill-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija.

                  116.

                  Fejn ikunu disponibbli biss ftit teknoloġiji, jekk id-detentur tal-liċenzja ma jkunx proprjetajru ta' teknoloġija li tikkompeti jew ma jkunx qiegħed diġà jiżviluppa tali teknoloġija, restrizzjoni fuq il-partijiet li ma jwettqux riċerka u żvilupp indipendenti tista' tkun restrittiva għall-kompetizzjoni. F'dak il-każ il-partijiet jistgħu jkunu sors (potenzjali) ta' innovazzjoni importanti fis-suq. Aktar u aktar fejn il-partijiet ikollhom l-assi u l-ħiliet neċessarji biex iwettqu aktar riċerka u żvilupp. F'każijiet bħal dawn diffiċilment jintlaħqu l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Min-naħa l-oħra, fejn ikunu disponibbli diversi teknoloġiji u fejn il-partijiet ma jkollhomx l-assi u l-ħiliet speċjali, ir-restrizzjoni fuq ir-riċerka u l-iżvilupp x'aktarx jew ma taqax taħt l-Artikolu 53(1) minħabba li ma jkunx hemm effett restrittiv sensibbli, jew tkun tissodisfa l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Ir-restrizzjoni tista' tippromwovi t-tixrid ta' teknoloġija ġdida billi l-konċedent ikun żgurat li l-liċenzja ma toħloqx kompetitur ġdid u billi tħeġġeġ lid-detentur tal-liċenzja biex jiffoka fuq l-esplojtazzjoni u l-iżvilupp tat-teknoloġija liċenzjata. Barra minn hekk, l-Artikolu 53(1) japplika biss fejn il-ftehim inaqqas l-inċentiv tad-detentur tal-liċenzja li jtejjeb u jesplojta t-teknoloġija tiegħu stess. Dan x'aktarx ma jkunx il-każ fejn, ngħidu aħna, il-konċedent ikun intitolat li jittermina l-ftehim ta' liċenzjar ladarba d-detentur tal-liċenzja jibda jipproduċi abbażi tat-teknoloġija li tikkompeti tiegħu stess. Tali dritt ma jnaqqasx l-inċentiv tad-detentur tal-liċenzja li jinnova, għaliex il-ftehim jista' jiġi tterminat biss meta tiġi żviluppata teknoloġija li tkun kummerċjalment vijabbli u meta sservi ta' bażi għall-produzzjoni ta' prodotti lesti biex jitqiegħdu fis-suq.

            6.   L-irtirar u n-nuqqas ta' applikazzjoni tar-REKFTT
      6.1.   Proċedura għall-irtirar

                  117.

                  Skond l-Artikolu 6 tar-REKFTT, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA u l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni ta' l-Istati ta' l-EFTA jistgħu jirtiraw il-benefiċċju ta' l-eżenzjoni ta' kategorija fir-rigward ta' ftehimiet individwali li ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE. Is-setgħa ta' l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni ta' l-Istati ta' l-EFTA li jirtiraw il-benefiċċju ta' l-eżenzjoni ta' kategorija hija limitata għal każijiet fejn is-suq ġeografiku rilevanti ma jkunx akbar mit-territorju ta' l-Istat EFTA kkonċernat.

                  118.

                  L-erba' kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) huma kumulattivi u għandhom ikunu ssodisfati kollha biex tapplika l-eċċezzjoni (52). Għaldaqstant, fejn ftehim partikolari ma jissodisfax waħda jew aktar mill-erba' kundizzjonijiet, l-eżenzjoni ta' kategorija tista' tiġi rtirata.

                  119.

                  Fejn tkun applikata l-proċedura ta' l-irtirar, l-awtorità li tirtira ġġorr il-piż tal-prova li l-ftehim jaqa' fl-ambitu ta' l-Artikolu 53(1) u li l-ftehim ma jissodisfax l-erba' kundizzjonijiet kollha ta' l-Artikolu 53(3). Minħabba li l-irtirar jimplika li l-ftehim ikkonċernat jirrestrinġi l-kompetizzjoni fit-tifsira ta' l-Artikolu 53(1) u li ma jissodisfax il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3), l-irtirar irid ikun akkompanjat b'deċiżjoni negattiva bbażata fuq l-Artikoli 5, 7 jew 9 tal-Kapitolu II tal-Protokoll 4 tal-Ftehim tas-Sorveljanza u l-Qorti.

                  120.

                  Skond l-Artikolu 6, l-irtirar jista' b'mod partikolari jkun ġustifikat fiċ-ċirkostanzi li ġejjin:

                              1.

                              l-aċċess għas-suq ta' teknoloġiji ta' partijiet terzi jkun ristrett, per eżempju minħabba l-effett kumulattiv ta' netwerks paralleli ta' ftehimiet restrittivi simili li jipprojbixxu lid-detenturi tal-liċenzja milli jużaw it-teknoloġiji tal-partijiet terzi;

                              2.

                              l-aċċess għas-suq ta' detenturi tal-liċenzja potenzjali ikun ristrett, per eżempju minħabba l-effett kumulattiv ta' netwerks paralleli ta' ftehimiet restrittivi simili li jipprojbixxu lill-konċedenti milli jilliċenzja detenturi oħrajn;

                              3.

                              mingħajr raġuni valida b'mod oġġettiv, il-partijiet ma jisfruttawx it-teknoloġija liċenzjata.

                  121.

                  L-Artikoli 4 u 5 tar-REKFTT, li jinkludu l-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni u ta' restrizzjonijiet esklużi, għandhom l-għan li jiżguraw li l-ftehimiet eżentati bħala kategorija ma jnaqqsux l-inċentiv li jinnovaw, ma jdewmux it-tixrid tat-teknoloġija, u ma jirrestrinġux indebitament il-kompetizzjoni bejn il-konċedent u d-detentur tal-liċenzja jew bejn id-detenturi tal-liċenzja nfushom. Madankollu, il-lista' ta' restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni u ta' restrizzjonijiet esklużi ma jikkunsidrawx l-impatti kollha possibbli tal-ftehimiet ta' liċenzjar. B'mod partikolari, l-eżenzjoni ta' kategorija ma tikkunsidrax l-effett kumulattiv li jista' jirriżulta minn restrizzjonijiet bħal dawn li jkunu jinsabu f'netwerks ta' ftehimiet ta' liċenzjar. Il-ftehimiet ta' liċenzjar jistgħu jwasslu biex partijiet terzi jkunu esklużi kemm fil-livell tal-konċedent kif ukoll fil-livell tad-detentur tal-liċenzja. L-esklużjoni ta' konċedenti oħrajn tista' tirriżulta mill-effett kumulattiv ta' netwerks ta' ftehimiet ta' liċenzjar li jipprojbixxu lid-detenturi tal-liċenzja milli jesplojtaw teknoloġiji li jikkompetu, biex b'hekk jiġu esklużi konċedenti (potenzjali) oħrajn. L-esklużjoni ta' konċedenti oħrajn hija possibbli fejn il-parti l-kbira ta' l-impriżi fis-suq li jistgħu jieħdu (b'mod effiċjenti) liċenzja li tikkompeti jinżammu milli jagħmlu dan minħabba ftehimiet restrittivi u fejn detenturi tal-liċenzja potenzjali jkollhom jegħlbu ostakoli relattivament kbar għad-dħul fis-suq. L-esklużjoni ta' detenturi tal-liċenzja oħrajn tista' tirriżulta mill-effett kumulattiv ta' ftehimiet ta' liċenzjar li jipprojbixxu lill-konċedenti milli jilliċenzjaw detenturi oħrajn u b'hekk iżommu lil detenturi tal-liċenzja potenzjali milli jiksbu l-aċċess għat-teknoloġija neċessarja. Il-kwistjoni ta' l-esklużjoni hija eżaminata f'aktar dettall fit-taqsima IV.2.7 hawn taħt. Barra minn hekk, l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA x'aktarx tirtira l-benefiċċju ta' l-eżenzjoni ta' kategorija fejn numru sinfikanti ta' konċedenti ta' teknoloġiji li jikkompetu bejniethom jimponu, fi ftehimiet individwali mad-detenturi tal-liċenzji tagħhom, li dawn ta' l-aħħar jestendulhom il-kundizzjonijiet favorevoli li jkunu ftiehmu dwarhom ma' konċedenti oħrajn.

                  122.

                  Huwa probabbli wkoll li l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA tirtira l-benefiċċju ta' l-eżenzjoni ta' kategorija fejn il-partijiet ma jseplojtawx it-teknoloġija liċenzjata, sakemm ma jkollhomx ġustifikazzjoni oġġettiva. Fil-fatt, meta l-partijiet ma jseplojtawx it-teknoloġija liċenzjata, ma jkun hemm l-ebda attività li ttejjeb l-effiċjenza u għaldaqstant ir-raġuni nfisha wara l-eżenzjoni ta' kategorija tkun nieqsa. Madankollu, mhux meħtieġ li l-esplojtazzjoni tieħu l-forma ta' integrazzjoni ta' l-assi. Ikun hemm esplojtazzjoni wkoll fejn il-liċenzja tagħti lid-detentur tagħha l-libertà tad-disinn billi tippermettilu li jesplojta t-teknoloġija tiegħu stess mingħajr ir-riskju ta' pretensjonijiet ta' ksur tal-liċenzja mill-konċedent. Fil-każ ta' liċenzjar bejn partijiet kompetituri, il-fatt li l-partijiet ma jesplojtawx it-teknoloġija liċenzjata jista' jkun indikazzjoni li l-arranġament huwa biss kartell mistur. Għal dawn ir-raġunijiet, l-Awtorità teżamina każijiet ta' non-esplojtazzjoni mill-qrib.

            6.2.   It-twaqqif ta' l-applikazzjoni ta' l-Eżenzjoni ta' Kategorija

                  123.

                  L-Artikolu 7(2) tar-REKFTT, kif inkorporat fil-Ftehim ŻEE jistabbilixxi proċedura speċjali biex titwaqqaf l-applikazzjoni tar-REKFTT fl-Istati ta' l-EFTA. Filwaqt li l-Kummissjoni tista' twaqqaf l-applikazzjoni tar-REKFTT permezz ta' regolament indirizzat lill-Istati Membri tal-KE, l-Artikolu 7(2) tar-REKFTT jagħti s-setgħa lill-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA li tiddikjara, permezz ta' rakkomandazzjoni, li fejn aktar minn 50 % ta' suq rilevanti fl-Istati ta' l-EFTA jkun kopert minn netwerks paralleli ta' ftehimiet simili, ir-REKFTT ma japplikax. Ir-rakkomandazzjoni tiġi indirizzata lill-Istat jew Stati ta' l-EFTA li jkunu jiffurmaw is-suq rilevanti kkonċernat. Wara li tiġi adottata rakkomandazzjoni mill-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA taħt l-Artikolu 7, l-Istati ta' l-EFTA għandhom tliet xhur biex jinnotifikaw lill-Awtorità bid-deċiżjoni tagħhom jekk jaċċettawx ir-rakkomandazzjoni. Fejn Stat ta' l-EFTA jibqa' ma jikkomunika l-ebda risposta, is-silenzju jittieħed bħala aċċettazzjoni. Jekk Stat ta' l-EFTA jaċċetta, jew jitqies li jaċċetta, ir-rakkomandazzjoni, dak l-Istat ta' l-EFTA għandu jimplimenta r-rakkomandazzjoni fi żmien tliet xhur mill-jum ta' l-adozzjoni tagħha (53).

                  124.

                  Filwaqt li l-irtirar tal-benefiċċju tar-REKFTT mill-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA taħt l-Artikolu 6 jimplika l-adozzjoni ta' deċiżjoni taħt l-Artikoli 7 jew 9 tal-Kapitolu II tal-Protokoll 4 tal-Ftehim tas-Sorveljanza u l-Qorti, l-effett tat-twaqqif ta' l-applikazzjoni ta' l-eżenzjoni ta' kategorija wara rakkomandazzjoni ta' l-Awtorità u l-aċċettazzjoni mill-Istati ta' l-EFTA taħt l-Artikolu 7 tar-REKFTT huwa biss li jneħħi l-benefiċċju tar-REKFTT fir-rigward tal-limitazzjonijiet u tas-swieq ikkonċernati u li jreġġa' lura l-applikazzjoni sħiħa ta' l-Artikoli 53(1) u (3) tal-Ftehim ŻEE. Wara li titwaqqaf l-applikazzjoni ta' l-eżenzjoni ta' kategorija għal suq partikolari fir-rigward ta' ftehimiet li jkun fihom ċerti retrizzjonijiet, l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 għal ftehimiet individwali jiġu ggwidati skond il-kriterji żviluppati mill-każistika rilevanti tal-Qorti ta' l-EFTA u tal-Qrati tal-Komunità u permezz ta' l-avviżi u deċiżjonijiet preċedenti ta' l-Awtorità. Fejn xieraq, l-Awtorità tieħu deċiżjoni f'każ individwali, li tkun tista' tipprovdi gwida għall-impriżi kollha li joperaw fis-suq ikkonċernat.

                  125.

                  Biex jiġi kkalkulat il-proporzjon ta' 50 % ta' kopertura tas-suq, għandha titqies kull netwerk individwali ta' ftehimiet ta' liċenzjar li jkun fihom ir-restrizzjonijiet, jew possibbiltajiet ta' restrizzjonijiet differenti, li jipproduċu effetti simili fis-suq.

                  126.

                  L-Artikolu 7 tar-REKFTT ma jirrikjedix obbligu fuq l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA li taġixxi fejn il-proporzjon li jkopri s-suq ta' 50 % jinqabeż. Ġeneralment, it-twaqqif ta' l-applikazzjoni tkun xierqa meta x'aktarx l-aċċess għas-suq rilevanti jew il-kompetizzjoni jkunu ristretti b'mod sinifikanti. Hija u tivvaluta l-ħtieġa li tapplika l-Artikolu 7, l-Awtorità tqis jekk l-irtirar individwali jkunx rimedju aktar xieraq. Dan jista' jiddependi, partikolarment, min-numru ta' imprizi f'kompetizzjoni li jikkontribwixxu għal effett kumulattiv f'suq jew min-numru ta' swieq ġeoġrafiċi affettwati fi ħdan l-Istati ta' l-EFTA.

                  127.

                  Kull rakkomandazzjoni addottata taħt l-Artikolu 7 għandha tistabbilixxi b'mod ċar l-ambitu tagħha. Dan ifisser, l-ewwel, li l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA għandha tiddefinixxi s-suq/swieq rilevanti tal-prodott u dak/dawk ġeografiku/ċi u, it-tieni, li din għandha tidentifika t-tip ta' restrizzjoni tal-liċenzjar li fir-rigward tagħha r-REKFTT ma japplikax aktar. Dwar dan l-aħħar aspett, l-Awtorità tista' taġġusta l-ambitu tar-rakkomandazzjoni tagħha skond it-tħassib rigward il-kompetizzjoni li hija tkun bi ħsiebha tindirizza. Per eżempju, filwaqt li bil-ħsieb li jkun stabbilit il-proporzjon ta' 50 % tal-kopertura tas-suq jiġu kkunsidrati n-netwerks paralleli kollha ta' arranġamenti ta' non-kompetizzjoni bejn il-partijiet, min-naħa l-oħra l-Awtorità tista' tirriduċi l-għan tar-rakkomandazzjoni biss għal obbligi ta' non-kompetizzjoni li jaqbżu ċertu tul ta' żmien. Għalhekk, ftehimiet għal perjodu iqsar jew ta' natura inqas restrittiva jistgħu ma jkunux affettwati minħabba l-grad anqas ta' esklużjoni attribwibbli għal restrizzjonijiet bħal dawn. Fejn xieraq, l-Awtorità tista' tipprovdi wkoll gwida billi tispeċifika l-livell tas-sehem fis-suq li, fil-kuntest tas-suq speċifiku, jista' jitqies li m'huwiex biżżejjed biex iwassal għal kontribut sinifikanti minn impriża individwali għall-effett kumulattiv. B'mod ġenerali, fejn is-sehem fis-suq tal-prodotti li jinkoporaw teknoloġija liċenzjata minn konċedent individwali ma jaqbiżx il-5 %, il-ftehim jew netwerk ta' ftehimiet li jkopru dik it-teknoloġija ma jitqisux li jikkontribwixxu b'mod sinifikanti għal effett ta' esklużjoni kumulattiv (54).

                  128.

                  Il-perjodu tranżitorju għall-waqfien ta' l-applikazzjoni tar-REKFTT ta' mhux anqas minn sitt xhur li l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA għandha tistabbilixxi fir-rakkomandazzjoni taħt l-Artikolu 7(2) għandu jippermetti lill-impriżi kkonċernati li jadattaw il-ftehimiet tagħhom għall-waqfien ta' l-applikazzjoni tar-REKFTT. L-Awtorità tikkunsidra li l-perjodu tranżitorju għandu jibda jiddekorri mid-data ta' l-adozzjoni ta' miżuri ta' implimentazzjoni nazzjonali minn Stat ta' l-EFTA destinatarju.

                  129.

                  Ir-rakkomandazzjoni u l-miżuri ta' implimentazzjoni li jwaqqfu l-applikazzjoni tar-REKFTT ma jaffettwawx l-istatus ta' eżenzjoni bħala kategorija tal-ftehimiet ikkonċernati għall-perjodu qabel ma jidħlu fis-seħħ il-miżuri ta' implimentazzjoni nazzjonali.

            IV.   L-APPLIKAZZJONI TA' L-ARTIKOLU 53(1) U 53(3) TAL-FTEHIM ŻEE LILHINN MILL-AMBITU TA' L-EŻENZJONI TA' KATEGORIJA
      1.   Il-qafas ġenerali ta' l-analiżi

                  130.

                  Ftehimiet li ma jidħlux fl-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija, ngħidu aħna għaliex jinqabżu l-limiti fuq is-sehem fis-suq jew għaliex il-ftehim ikun jinvolvi aktar minn żewġ partijiet, huma suġġett għal valutazzjoni individwali. Ftehimiet li jew ma jirrestrinġux il-kompetizzjoni fit-tifsira ta' l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim taż-ŻEE jew li jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) huma validi u infurzabbli. Ta' min ifakkar li ma hemm l-ebda preżunzjoni ta' illegalità ta' ftehimiet li ma jidħlux fl-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija sakemm ma jkunux jinkludu restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni. B'mod partikolari, ma hemm l-ebda preżunzjoni li l-Artikolu 53(1) japplika sempliċiment għaliex jinqabżu l-limiti fuq is-sehem fis-suq. Tkun tinħtieġ valutazzjoni individwali bbażata fuq il-prinċipji deskritti f'dawn il-linji gwida.

                  131.

                  Sabiex tiżdied il-prevedibbiltà lilhinn mill-każi fejn japplika r-REKFTT, u sabiex l-analiżi dettaljata tkun limitata għal każi li x'aktarx jinvolvu tħassib reali dwar il-kompetizzjoni, l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA hija tal-fehma li, fejn ma jkunx każ ta' restrizzjonijiet fundamentali, il-possibbiltà hija li l-Artikolu 53 ma jkunx qiegħed jinkiser fejn ikun hemm erba' teknoloġiji jew aktar ikkontrollati indipendentement, minbarra t-teknoloġiji kkontrollati mill-partijiet fil-ftehim, li jistgħu jkunu sostitwibbli għat-teknoloġija liċenzjata għal spiża għall-utent komparabbli. Fil-valutazzjoni jekk it-teknoloġiji humiex sostitwibbli biżżejjed għandha titqies is-saħħa kummerċjali tat-teknoloġiji kkonċernati. Ir-restrizzjoni kompetittiva li teżerċita teknoloġija tkun limitata jekk ma tikkostitwixxix alternattiva kummerċjalment vijabbli għat-teknoloġija liċenzjata. Ngħidu aħna, jekk minħabba l-effetti ta' netwerk fis-suq il-konsumaturi jkollhom preferenza qawwija għal prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata, teknoloġiji oħrajn fis-suq jew li x'aktarx ikunu fis-suq fi żmien raġonevoli jistgħu ma jikkostitwixxux alternattiva reali u għalhekk jistgħu jimponu biss restrizzjoni kompetittiva limitata. Il-fatt li ftehim ma jidħolx fl-ambitu tad-deroga deskritta f'dan il-paragrafu ma jimplikax li l-ftehim jinqabad taħt l-Artikolu 53(1), u jekk dan ikun il-każ, li ma jintlaħqux il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Rigward id-deroga tar-REKFTT relatata mas-sehem fis-suq, din sempliċiment toħloq preżunzjoni fin-negattiv li l-ftehim m'huwiex ipprojbit mill-Artikolu 53. 'Il barra mill-ambitu tad-deroga, tkun tinħtieġ valutazzjoni individwali tal-ftehim ibbażata fuq il-prinċipji deskritti f'dawn il-linji gwida.

            1.1.   Fatturi rilevanti

                  132.

                  Fl-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal każijiet individwali huwa neċessarju li jitqies il-mod kif topera l-kompetizzjoni fis-suq ikkonċernat. F'dan ir-rigward, il-fatturi li ġejjin huma partikolarment rilevanti:

                              (a)

                              in-natura tal-ftehim;

                              (b)

                              il-pożizzjoni tal-partijiet fis-suq;

                              (ċ)

                              il-pożizzjoni tal-kompetituri fis-suq;

                              (d)

                              il-pożizzjoni fis-suq tax-xerrejja tal-prodotti liċenzjati;

                              (e)

                              il-barrieri tad-dħul;

                              (f)

                              il-maturità tas-suq; kif ukoll

                              (g)

                              fatturi oħra.

                        L-importanza ta' fatturi individwali tista' tvarja minn każ għal każ u tiddependi mill-fatturi l-oħra kollha. Per eżempju, sehem kbir tal-partijiet fis-suq normalment huwa indikatur tajjeb tas-saħħa fis-suq, iżda dan jista' ma jkunx il-każ fejn il-barrieri tad-dħul huma limitati. Għaldaqstant, mhux possibbli li jkun hemm regoli fissi dwar l-importanza tal-fatturi individwali.

                  133.

                  Il-ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija jistgħu jsiru f'diversi forom. Għalhekk, huwa importanti li tiġi analizzata n-natura tal-ftehim f'termini tar-relazzjoni kompetittiva bejn il-partijiet u tal-limitazzjonijiet li jinkludi. F'dan ir-rigward huwa neċessarju li wieħed imur lilhinn mit-termini espressi tal-ftehim. Wieħed jista' jsib restrizzjonijiet impliċiti fil-mod kif il-partijiet jimplimentaw il-ftehim u mill-inċentivi li jkollhom.

                  134.

                  Il-pożizzjoni tal-partijiet fis-suq tipprovdi indikazzjoni dwar kemm għandhom saħħa fis-suq, jekk ikollhom, il-konċedent, id-detentur tal-liċenzja jew it-tnejn li huma. Aktar ma jkun għoli s-sehem tagħhom fis-suq, aktar tkun kbira l-possibbiltà li jkunu b'saħħithom fis-suq. Dan jgħodd b'mod partikolari fejn is-sehem fis-suq jirrifletti l-vantaġġi f'termini ta' spejjeż jew vantaġġi kompetittivi oħrajn fil-konfront tal-kompetituri. Dawn il-vantaġġi kompetittivi jistgħu per eżempju jirriżultaw mill-fatt li impriża tkun l-ewwel li topera fis-suq, mill-pussess ta' privattivi essenzjali jew ta' teknoloġija superjuri.

                  135.

                  Fl-analiżi tar-relazzjoni kompetittiva bejn il-partijiet xi kultant huwa neċessarju li wieħed imur lilhinn mill-analiżi stabbilita fit-taqsimiet preċedenti II.3 dwar id-definizzjoni tas-suq u II.4 dwar id-distinzjoni bejn partijiet kompetituri u partijiet li m'humiex. Anke meta l-konċedent m'huwiex fornitur attwali jew potenzjali fis-suq tal-prodott u d-detentur tal-liċenzja m'huwiex kompetitur attwali jew potenzjali fis-suq tat-teknoloġija, għall-analiżi huwa rilevanti li jiġi stabbilit jekk id-detentur tal-liċenzja għandux teknoloġija li tikkompeti, li mhix tiġi liċenzjata. Jekk id-detentur tal-liċenzja għandu pożizzjoni b'saħħitha fis-suq tal-prodott, ftehim li jtih liċenzja esklussiva fuq teknoloġija li tikkompeti jista' jirrestrinġi l-kompetizzjoni b'mod sinifikanti meta mqabbel mas-sitwazzjoni fejn il-konċedent ma jagħtix liċenzja esklussiva jew fejn dan jilliċenzja impriżi oħrajn.

                  136.

                  Is-sehem fis-suq kif ukoll il-vantaġġi u l-iżvantaġġi kompetittivi possibbli jintużaw ukoll fil-valutazzjoni tal-pożizzjoni tal-kompetituri. Aktar ma jkunu b'saħħithom il-kompetituri attwali u aktar ma jkunu bħala numru, inqas ikun hemm ir-riskju li l-partijiet ikunu jistgħu jeżerċitaw is-saħħa fis-suq individwalment. Madankollu, jekk in-numru ta' kompetituri jkun pjuttost baxx u l-pożizzjoni fis-suq tagħhom (daqs, spejjeż, potenzal ta' riċerka u żvilupp, eċċ.) tkun pjuttost simili, din l-istruttura tas-suq tista' żżid ir-riskju ta' kollużjoni.

                  137.

                  Il-pożizzjoni tax-xerrejja fis-suq tipprovdi indikazzjoni tas-saħħa fis-suq li jista' jkollu xerrej, wieħed jew aktar. L-ewwel indikatur tas-setgħa tax-xiri huwa s-sehem tax-xerrej fis-suq tax-xiri. Dan is-sehem jirrifletti l-importanza tad-domanda li jkollu għal fornituri possibbli. Indikaturi oħra jiffukaw fuq il-pożizzjoni tax-xerrej fis-suq tal-bejgħ mill-ġdid, li tinkludi karatteristiċi bħal firxa ġeografika wiesgħa tal-ħwienet tiegħu kif ukoll l-immaġni tal-marka tiegħu mal-konsumaturi finali. F'ċerti ċirkostanzi is-saħħa tax-xerrej tista' żżomm lill-konċedent u/jew lid-detentur tal-liċenzja milli jeżerċita(w) is-saħħa tagħhom fis-suq u b'hekk issolvi problema ta' kompetizzjoni li kieku kienet tinqala'. Dan jgħodd b'mod partikolari meta xerrejja b'saħħithom ikunu kapaċi u jkollhom l-inċentiv li, fil-każ ta' żieda żgħira iżda permanenti fil-prezzijiet relattivi, idaħħlu fis-suq sorsi ta' forniment oħrajn. Fejn mingħand il-fornitur ix-xerrejja b'saħħithom jieħdu biss termini favorevoli jew sempliċiment jgħaddu kull żieda fil-prezz fuq il-klijenti tagħhom, il-pożizzjoni tax-xerrejja ma tkunx tali li tippreveni lid-detentur tal-liċenzja milli jeżerċita s-saħħa tiegħu fis-suq tal-prodott, u għalhekk ma tkunx tali li ssolvi l-problema ta' kompetizzjoni f'dak is-suq (55).

                  138.

                  L-eżistenza ta' barrieri tad-dħul titkejjel skond kemm kumpaniji li jkunu diġà stabbiliti fis-suq ikunu jistgħu jżidu l-prezz tagħhom aktar mil-livell kompetittiv mingħajr ma jwasslu għad-dħul fis-suq ta' operaturi oħrajn. Fejn ma jkunx hemm barrieri tad-dħul, iż-żidiet fil-prezz ma jkunux vijabbli minħabba li d-dħul fis-suq ikun faċli u rapidu. Fejn id-dħul fis-suq effettiv, li jippreveni jew ixejjen l-eżerċizzju tas-saħħa fis-suq, x'aktarx li jseħħ fi żmien sena jew sentejn, bħala regola ġenerali jista' jingħad li l-barrieri huma baxxi. Il-barrieri tad-dħul jistgħu jirriżultaw minn varjetà wiesgħa ta' fatturi bħall-ekonomiji tal-kobor u l-firxa, regolamenti tal-gvern, speċjalment fejn jistabbilixxu drittijiet esklussivi, għajnuna mill-istat, tariffi ta' l-importazzjoni, drittijiet ta' proprjetà intellettwali, il-pussess ta' riżorsi fejn il-provvista tkun limitata minħabba per eżempju limitazzjonijiet naturali, faċilitajiet essenzjali, il-vantaġġ ta' min jopera l-ewwel fis-suq u l-lealtà tal-konsumaturi lejn marka mrawma matul iż-żmien permezz ta' reklamar qawwi. Ftehimiet restrittivi konklużi mill-impriżi wkoll jistgħu jaħdmu bħala barriera tad-dħul billi jagħmlu l-aċċess aktar diffiċli u jeskludu l-kompetituri (potenzjali). Il-barrieri tad-dħul jistgħu jkunu preżenti f'kull stadju tal-proċess ta' riċerka u żvilupp, produzzjoni u distribuzzjoni. Il-kwistjoni dwar jekk xi wħud minn dawn il-fatturi għandhomx ikunu deskritti bħala barrieri tad-dħul jiddependi minn jekk jinvolvux spejjeż li ma jinġabrux lura (sunk costs). Tali spejjeż huma dawk l-ispejjeż li jridu jintefqu sabiex wieħed jidħol jew ikun attiv f'suq iżda li jintiflu meta wieħed joħroġ mis-suq. Aktar ma jkun hemm spejjeż li jintilfu, aktar iridu l-parteċipanti potenzjali jiżnu r-riskji marbuta mad-dħul fis-suq u aktar ukoll l-operaturi stabbiliti jistgħu jheddu b'mod kredibbli li jlaħħqu mal-kompetizzjoni ġdida, għaliex l-ispejjeż li jintilfu jagħmluha diffiċli, f'termini ta' spejjeż, għall-operaturi stabbiliti li joħorġu mis-suq. B'mod ġenerali, id-dħul fis-suq jirrikjedi spejjeż li jintilfu, xi drabi aktar minn oħrajn. Għaldaqstant, il-kompetizzjoni attwali ġeneralment hija aktar effettiva u tħalli impatt akbar fil-valutazzjoni ta' każ milli l-kompetizzjoni potenzali.

                  139.

                  Suq matur huwa suq li ilu jeżisti għal xi żmien, fejn it-teknoloġija użata hija magħrufa sew u mifruxa u ma tinbidilx wisq, fejn id-domanda għaliha hija relattivament stabbli jew qiegħda tonqos. F'suq bħal dan, hemm aktar ċans li r-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni jkollhom effetti negattivi milli fi swieq aktar dinamiċi.

                  140.

                  Fil-valutazzjoni ta' restrizzjonijiet partikolari jista' jkun neċessarju li jitqiesu fatturi oħrajn. Dawn il-fatturi jinkludu effetti kumulattivi, jiġifieri l-kopertura tas-suq minn ftehimiet simili, it-tul ta' żmien ta' l-applikabbiltà tal-ftehimiet, l-ambjent u l-aġir regolatorju li jista' jindika jew jiffaċilita l-kollużjoni bħal fil-każ ta' price leadership, bidliet fil-prezz imħabbra minn qabel u diskussjonijiet dwar il-prezz ‘it-tajjeb’, riġidità fil-prezz bħala rispons għal kapaċità ta' produzzjoni żejda, diskriminazzjoni fil-prezz miżmum u mġiba ta' kollużjoni fil-passat.

            1.2.   L-effetti negattivi ta' ftehimiet ta' liċenzjar restrittivi

                  141.

                  L-effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni fis-suq li jistgħu jirriżultaw minn ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija restrittivi jinkludu:

                              1.

                              tnaqqis fil-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji bejn il-kumpaniji li joperaw f'suq tat-teknoloġija jew f'suq ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġiji kkonċernati, inkluż il-possibbiltà ta' kollużjoni aktar faċli, kemm espliċita u kemm taċita;

                              2.

                              l-esklużjoni tal-kompetituri billi jiżdiedulhom l-ispejjeż, biex b'hekk ikun ristrett l-aċċess tagħhom għal inputs essenzjali jew billi jogħlewlhom il-barrieri tad-dħul b'modi oħra; kif ukoll

                              3.

                              tnaqqis fil-kompetizzjoni fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija bejn impriżi li jipproduċu prodotti abbażi ta' l-istess teknoloġija.

                  142.

                  Il-ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija jistgħu jnaqqsu l-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji, jiġifieri l-kompetizzjoni bejn impriżi li jilliċenzjaw jew li jipproduċu abbażi ta' teknoloġiji sostitwibbli. Dan jgħodd b'mod partikolari fejn ikunu imposti obbligi reċiproċi. Ngħidu aħna, fejn impriżi kompetituri jittrasferixxu lil xulxin teknoloġiji li jikkompetu bejniethom u jimponu obbligu reċiproku li jipprovdu lil xulxin it-titjib futur fuq it-teknoloġiji rispettivi tagħhom, u fejn dan il-ftehim iżomm lil xi wieħed mill-kompetituri milli jieħu vantaġġ teknoloġiku fuq l-ieħor, il-kompetizzjoni fl-innovazzjoni bejn il-partijiet hija ristretta (ara wkoll il-paragrafu 208 hawn taħt).

                  143.

                  Il-liċenzjar bejn kompetituri jista' wkoll jiffaċilita l-kollużjoni. Ir-riskju ta' kollużjoni huwa partikolarment għoli fi swieq ikkonċentrati. Kollużjoni tirrikjedi li l-impriżi kkonċernati jkollhom veduti simili dwar dak li huwa ta' interess komuni għalihom u dwar kif jiffunzjonaw il-mekkaniżmi ta' koordinazzjoni. Biex il-kollużjoni taħdem, l-impriżi jridu jkunu jistgħu jsegwu l-imġiba ta' xulxin fis-suq u jrid ikun hemm deterrenti adegwati biex jiżguraw li jkun hemm inċentiv biex ħadd ma jmur kontra l-politika komuni fis-suq, filwaqt li l-barrieri tad-dħul iridu jkunu għolja biżżejjed li jillimitaw id-dħul jew l-espansjoni ta' impriżi oħrajn. Il-ftehimiet jistgħu jiffaċilitaw il-kollużjoni billi jżidu t-trasparenza fis-suq, billi jikkontrollaw ċerta mġiba u jgħollu l-barrieri tad-dħul. B'mod eċċezzjonali, il-kollużjoni tista' tkun iffaċilitata wkoll bi ftehimiet ta' liċenzjar li jwasslu għal grad għoli ta' spejjeż komuni, għaliex huwa aktar probbabbli li impriżi li jkollhom spejjeż simili jkollhom ukoll veduti simili dwar it-termini ta' koordinazzjoni (56).

                  144.

                  Ftehimiet ta' liċenzjar jistgħu jaffettwaw ukoll il-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji billi joħolqu barrieri tad-dħul u l-espansjoni għall-kompetituri. L-effetti ta' esklużjonijiet bħal dawn huma kkawżati minn restrizzjonijiet li jżommu lid-detenturi tal-liċenzja milli jiksbu liċenzja mingħand terzi jew li joħolqu diżinċentivi li jagħmlu dan. Per eżempju, partijiet terzi jistgħu jkunu esklużi fejn konċedenti ta' liċenzja diġà stabbiliti fis-suq jimponu fuq id-detenturi tal-liċenzja obbligi ta' non-kompetizzjoni biex b'hekk in-numru ta' detenturi tal-liċenzja disponibbli għal terzi ma jkunx biżżejjed, u fejn id-dħul fis-suq fil-livell ta' detentur ta' liċenzja jkun diffiċli. Il-fornituri ta' teknoloġiji sostitwibbli jistgħu wkoll ikunu esklużi fejn konċedent li jkollu grad suffiċjenti ta' saħħa fis-suq jorbot flimkien diversi partijiet ta' teknoloġija u jilliċenzjahom flimkien bħala pakkett, filwaqt li parti waħda mill-pakkett tkun essenzjali għall-produzzjoni ta' prodott partikolari.

                  145.

                  Il-ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija jistgħu jnaqqsu l-kompetizzjoni fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija, jiġifieri l-kompetizzjoni bejn impriżi li jipproduċu abbażi ta' l-istess teknoloġija. Ftehim li jimponi fuq id-detenturi tal-liċenzja restrizzjonijiet territorjali, li jżommuhom milli jbiegħu fit-territorji ta' xulxin, inaqqsu l-kompetizzjoni bejniethom. Il-ftehimiet ta' liċenzjar jistgħu jnaqqsu wkoll il-kompetizzjoni fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija billi jiffaċilitaw kollużjoni bejn id-detenturi tal-liċenzja. Barra minn hekk, ftehimiet ta' liċenzjar li jnaqqsu l-kompetizzjoni fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija jistgħu jiffaċilitaw kollużjoni bejn is-sidien ta' teknoloġiji li jikkompetu bejniethom jew inaqqsu l-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji billi jgħollu l-barrieri tad-dħul.

            1.3.   L-effetti pożittivi ta' ftehimiet ta' liċenzjar restrittivi u l-qafas ta' l-analiżi ta' dawn l-effetti

                  146.

                  Fil-parti l-kbira tagħhom, ftehimiet ta' liċenzjar restrittivi jipproduċu wkoll effetti li jiffavorixxu l-kompetizzjoni fil-forma ta' żieda fl-effiċjenza, li jistgħu jissuperaw l-effetti anti-kompetittivi. Din il-valutazzjoni ssir fil-qafas ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE, li jinkludi eċċezzjoni mill-projbizzjoni ta' l-Artikolu 53(1). Biex din l-eċċezzjoni tkun applikabbli, il-ftehim ta' liċenzjar irid jipproduċi benefiċċji ekonomiċi oġġettivi, ir-restrizzjonijiet fuq il-kompetizzjoni għandhom ikunu indispensabbli biex jinkisbu l-effiċjenzi, il-konsumaturi għandhom jirċievu sehem ġust mill-kisbiet fl-effiċjenza, u l-ftehim m'għandux ikun jagħti lill-partijiet il-possibbiltà li jeliminaw il-kompetizzjoni fir-rigward ta' parti sostanzjali mill-prodotti kkonċernati.

                  147.

                  Il-valutazzjoni ta' ftehimiet restrittivi taħt l-Artikolu 53(3) issir fil-kuntest attwali li jsiru fih (57) u fuq il-bażi tal-fatti eżistenti fi żmien partikolari. Il-valutazzjoni hija sensittiva għal bidliet materjali fil-fatti. L-eċċezzjoni fl-Artikolu 53(3) tapplika sakemm ikunu ssodisfati l-erba' kundizzjonijiet u ma tibqax tapplika hekk kif dan ma jibqax il-każ (58). Madankollu, fl-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) skond dawn il-prinċipji, ikun neċessarju li jitqiesu l-investimenti inizjali li ma jinġabrux lura magħmula minn kwalunkwe mill-partijiet u ż-żmien u l-limitazzjonijiet meħtieġa biex isir u jinġabar lura investiment maħsub biex titjieb l-effiċjenza. L-Artikolu 53 ma jistax jiġi applikat mingħajr ma jitqiesu l-investimenti ex ante u r-riskji relatati magħhom. Ir-riskju quddiem il-partijiet u l-investiment li ma jinġabarx lura li jridu jagħmlu biex jimplimentaw il-ftehim jistgħu għalhekk iwasslu biex, għall-perjodu ta' żmien meħtieġ biex jiġu rkuprati l-investimenti, il-ftehim ma jaqax taħt l-Artikolu 53(1) jew jilħaq il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3), skond il-każ.

                  148.

                  L-ewwel kundizzjoni ta' l-Artikolu 53(3) jirrikjedi valutazzjoni tal-benefiċċji oġġettivi maħluqa mill-ftehim f'termini ta' effiċjenza. F'dan ir-rigward, il-ftehimiet ta' liċenzjar għandhom il-potenzjal li jressqu lejn xulxin teknoloġiji komplimentari u assi oħrajn li jwasslu għal prodotti ġodda jew imtejba fis-suq jew biex prodotti eżistenti jibdew isiru b'inqas spejjeż. 'Il barra mill-kuntest ta' kartelli fundamentali, il-liċenzjar ħafna drabi jsir minħabba li huwa aktar effiċjenti għall-konċedent li jilliċenzja t-teknoloġija milli li jesplojtaha hu nnifsu. Dan jista' jkun il-każ b'mod partikolari fejn id-detentur tal-liċenzja diġà jkollu aċċess għall-assi neċessarji għall-produzzjoni. Il-ftehim jippermetti lid-detentur li jikseb aċċess għal teknoloġija li tista' tiġi kkombinata ma' dawn l-assi biex b'hekk ikun jista' jesplojta teknoloġiji ġodda jew imtejba. Eżempju ieħor ta' liċenzjar li potenzjalment itejjeb l-effiċjenza huwa fejn id-detentur diġà jkollu teknoloġija u fejn l-użu flimkien tat-teknoloġija tiegħu ma' dik tal-konċedent iwassal għal sinerġiji ġodda. Din l-integrazzjoni bejn iż-żewġ teknoloġiji komplimentari tista' twassal lid-detentur tal-liċenzja għal konfigurazzjoni ta' nfiq/beneffiċċju li kieku ma kinitx tkun possibbli. Il-ftehimiet ta' liċenzjar jistgħu jwasslu wkoll għal effiċjenza fl-istadju tad-distribuzzjoni bl-istess mod bħal ftehimiet ta' distribuzzjonijiet vertikali. Tali effiċjenza tista' tieħu l-forma ta' ffrankar ta' spejjeż jew il-forniment ta' servizzi ta' valur għall-konsumaturi. L-effetti pożittivi ta' ftehimiet vertikali huma deskritti fil-Linji Gwida dwar Limitazzjonijiet Vertikali (59). Eżempju ieħor ta' titjib possibbli fl-effiċjenza huma ftehimiet li permezz tagħhom is-sidien ta' teknoloġija jgħaqqdu bejniethom pakkett ta' teknoloġija biex jilliċenzjawh lil terzi. Tali arranġamenti ta' ġbir flimkien ta' teknoloġija (pooling) jista' b'mod partikolari jnaqqas l-ispejjeż ta' l-operat, għaliex id-detenturi tal-liċenzja ma jkollhomx jikkonkludu ftehimiet ta' liċenzjar separati ma' kull konċedent. Il-liċenzjar pro-kompetittiv huwa possibbli wkoll biex jiżgura l-libertà tad-disinn. F'setturi fejn jeżisti numru kbir ta' drittijiet ta' proprjetà intellettwali u fejn prodotti individwali jistgħu jiksru numru ta' drittijiet ta' proprjetà intellettwali eżistenti u futuri, ftehimiet ta' liċenzjar li permezz tagħhom il-partijiet jaqblu li ma jasserixxux id-drittijiet ta' proprjetà tagħhom kontra xulxin ħafna drabi jkunu pro-kompetittivi għaliex jippermettu lill-partijiet li jiżviluppaw it-teknoloġiji rispettivi tagħhom mingħajr ir-riskju ta' pretensjonijiet ta' ksur sussegwenti.

                  149.

                  Fl-applikazzjoni tat-test rigward l-indispensabbiltà li jinsab fl-Artikolu 53(3), l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA teżamina b'mod partikolari jekk ir-restrizzjonijiet individwali jippermettux li l-attività kkonċernata tiġi eżegwita b'mod aktar effiċjenti milli kieku ma kienx hemm ir-restrizzjoni involuta. F'din il-valutazzjoni għanhom jitqiesu l-kundizzjonijiet tas-suq u r-realtajiet li jħabbtu wiċċhom magħhom il-partijiet. Impriżi li jinvokaw il-benefiċċju ta' l-Artikolu 53(3) m'humiex meħtieġa li jikkunsidraw alternattivi ipotetiċi u teoretiċi. Iżda għandhom jispjegaw u jippruvaw il-għala alternattivi li huma partikolarment inqas restrittivi u li jidhru realistiċi kieku jkunu konsiderevolment inqas effiċjenti. Jekk l-applikazzjoni ta' alternattiva inqas restrittiva u li tidher kummerċjalment realistika tkun twassal għal nuqqas sinifikanti fl-effiċjenza, ir-restrizzjoni kkonċernata tiġi trattata bħala waħda indispensabbli. F'ċerti każi, jista' jkun neċessarju wkoll li jiġi eżaminat jekk il-ftehim innifsu hux indispensabbli biex tinkiseb l-effiċjenza. Dan jista' jkun il-każ, ngħidu aħna, fil-każ ta' pooling ta' teknoloġija li jinkludi teknoloġiji komplimentari iżda mhux essenzjali (60), fejn għandu jiġi eżaminat jekk tali inklużjoni twassalx għal effiċjenzi partikolari u kif, jew jekk il-pool jistax ikun limitat, mingħajr tnaqqis sinifikanti fl-effiċjenza, għal teknoloġiji li għalihom m'hemmx sostituti. Fil-każ ta' liċenzjar sempliċi bejn żewġ partijiet ġeneralment mhux neċessarju li wieħed imur lilhinn minn evalwazzjoni ta' l-indispensabbiltà ta' limitazzjonijiet individwali. Normalment ma jkunx hemm alternattiva inqas restrittiva għall-ftehim ta' liċenzjar innifsu.

                  150.

                  Il-kundizzjoni li l-konsumaturi għandhom jingħataw sehem ġust mill-benefiċċji timplika li l-konsumaturi tal-prodotti magħmula taħt il-liċenzja għandhom għall-inqas ikunu kkumpensati għall-effetti negattivi tal-ftehim (61). Dan ifisser li l-kisbiet fl-effiċjenza għandhom jibbilanċjaw kompletament l-impatt negattiv fuq il-prezzijiet, il-produzzjoni u fatturi rilevanti oħrajn ikkawżati mill-ftehim. Dan jista' jsir billi tinbidel l-istruttura ta' l-ispejjeż ta' l-impriżi kkonċernati, biex b'hekk ikollhom inċentiv li jnaqqsu l-prezz, jew billi l-konsumatur jingħata l-possibbiltà li jaċċessa prodotti ġodda jew imtejba, u hekk tkun ikkumpensata kull żieda possibbli fil-prezz (62).

                  151.

                  L-aħħar kundizzjoni fl-Artikolu 53(3), li tistipula li l-ftehim m'għandux jagħti l-possibbiltà lill-partijiet li jeliminaw il-kompetizzjoni fir-rigward ta' parti sostanzjali mill-prodotti kkonċernati, jipprevedi analiżi tal-pressjoni kompetittiva li jifdal fis-suq u ta' l-impatt tal-ftehim fuq is-sorsi ta' kompetizzjoni li tirrappreżenta. Fl-applikazzjoni ta' din l-aħħar kundizzjoni fl-Artikolu 53(3) għandha titqies ir-relazzjoni bejn l-Artikolu 53(3) u l-Artikolu 54. L-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) ma tistax iżżomm milli jiġi applikat l-Artikolu 54 tal-Ftehim ŻEE (63). Barra minn hekk, minħabba li l-Artikoli 53 u 54 it-tnejn għandhom l-għan li jżommu kompetizzjoni effettiva fis-suq, il-konsistenza tirrikjedi li l-Artikolu 53(3) jiġi interpretat b'mod li jipprekludi l-applikazzjoni ta' l-eċċezzjoni għal ftehimiet ta' restrizzjoni li jikkostitwixxu abbuż ta' pożizzjoni dominanti (64).

                  152.

                  Il-fatt li l-ftehim inaqqas b'mod sostanzjali dimensjoni waħda tal-kompetizzjoni mhux bilfors ifisser li l-kompetizzjoni hija eliminata fis-sens ta' l-Artikolu 53(3). Pool ta' teknoloġija, per eżempju, jista' jirriżulta fi standard għall-industrija, u jwassal għal sitwazzjoni fejn ftit li xejn ikun hemm kompetizzjoni f'termini ta' format teknoloġiku. Ladarba l-operaturi ewlenin fis-suq jadottaw format partikolari, l-effetti ta' netwerk jistgħu jagħmulha diffiċli ferm għal formati oħrajn li jkampaw. Iżda dan ma jimplikax li l-ħolqien ta' standard de facto għall-industrija dejjem jelimina l-kompetizzjoni fis-sens ta' l-aħħar kundizzjoni ta' l-Artikolu 53(3). Fl-ambitu ta' dak l-istandard, il-fornituri jistgħu jikkompetu fuq il-prezz, il-kwalità u l-karatteristiċi tal-prodott. Madankollu, biex il-ftehim ikun konformi ma' l-Artikolu 53(3), għandu jkun żgurat li l-ftehim ma jirrestrinġix indebitament il-kompetizzjoni u lanqas ma jirrestrinġi indebitament l-innovazzjoni futura.

            2.   L-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal diversi tipi ta' limitazzjonijiet fil-liċenzjar

                  153.

                  Din it-taqsima tittratta d-diversi tipi ta' limitazzjonijiet li huma komuni fi ftehimiet ta' liċenzjar. Peress li jintużaw tant spiss, ikun utli li tingħata gwida rigward il-valutazzjoni tagħhom lilhinn mid-deroga tar-REKFT. Il-limitazzjonijiet li ġew trattati diġà fil-partijiet preċedenti ta' dawn il-linji gwida, partikolarment it-taqsimiet III.4 u III.5, hawnhekk jissemmew biss fil-qosor.

                  154.

                  Din it-taqsima tkopri kemm ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri u kemm ftehimiet bejn partijiet li jikkompetu bejniethom. Fir-rigward ta' dawn ta' l-aħħar, issir id-distinzjoni – fejn xieraq – bejn ftehimiet reċiproċi u ftehimiet li m'humiex. Fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri din id-distinzjoni mhix meħtieġa. Fejn l-impriżi f'suq tat-teknoloġija rilevanti jew f'suq ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata ma jkunu la kompetituri attwali u lanqas potenzjali, liċenzja reċiproka fil-prattika hija identika għal żewġ liċenzji separati. Arranġamenti fejn il-partijiet jiġbru flimkien pakketti ta' teknoloġija, li mbagħad jiġu liċenzjati lil terzi, huma pools tat-teknoloġija, li huma trattati fit-taqsima 4 hawn taħt.

                  155.

                  Din it-taqsima ma tittrattax obbligi fil-ftehimiet ta' liċenzjar li b'mod ġenerali m'humiex restrittivi għall-kompetizzjoni fis-sens ta' l-Artikolu 53(1). Dawn l-obbligi jinkludu, iżda m'humiex limitati għal:

                              (a)

                              obbligi ta' kunfidenzjalità;

                              (b)

                              obbligi fuq id-detentur tal-liċenzja li ma jissottoliċenzjax;

                              (ċ)

                              obbligi biex it-teknoloġija liċenzjata ma tintużax wara l-iskadenza tal-ftehim, sakemm it-teknoloġija liċenzjata tibqa' valida u fis-seħħ;

                              (d)

                              obbligi biex id-detentur tal-liċenzja jkun assistit fl-infurzar tad-drittijiet ta' proprjetà intellettwali liċenzjati;

                              (e)

                              obbligi li jitħallsu royalties minimi jew li tkun prodotta kwantità minima ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata; kif ukoll

                              (f)

                              obbligi li tintuża t-trade mark tal-konċedent jew li jkun indikat ismu fuq il-prodott.

            2.1.   Obbligi rigward royalties

                  156.

                  Il-partijiet fi ftehim ta' liċenzjar normalment huma liberi li jiddeterminaw ir-royalties li għandu jħallas id-detentur tal-liċenzja u l-mod tal-ħlas mingħajr ma jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE. Dan il-prinċipju japplika kemm għal ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri u kemm ftehimiet bejn partijiet li jikkompetu bejniethom. L-obbligi relatati mar-royalties jistgħu per eżempju jkunu fil-forma ta' ħlasijiet ta' somma f'daqqa, perċentwal mill-prezz tal-bejgħ jew ammont fiss għal kull prodott li jinkorpora t-teknoloġija liċenzjata. Fejn it-teknoloġija liċenzjata hija relatata ma' proċess inkorporat fi prodott finali, bħala regola ġenerali ma jitqiesx restrittiv għall-kompetizzjoni li r-royalties jiġu kkalkulati skond il-prezz tal-prodott finali, sakemm dan ikun jinkorpora t-teknoloġija liċenzjata. Fil-każ tal-liċenzjar ta' softwer, royalties ibbażati fuq in-numru ta' utenti u royalties ikkalkulati għal kull magna ġeneralment huma kompatibbli ma' l-Artikolu 53(1).

                  157.

                  Fil-każ ta' ftehimiet ta' liċenzjar bejn partijiet li jikkompetu bejniethom ta' min ifakkar li f'numru limitat ta' ċirkostanzi l-obbligi li jitħallsu r-royalties jistgħu jikkostitwixxu ffissar tal-prezzijiet, li hija restrizzjoni fundamentali (ara l-Artikolu 4(1)(a)). Tkun restrizzjoni fundamentali taħt l-Artikolu 4(1)(a) jekk il-kompetituri jiftiehmu fuq il-ħlas reċiproku ta' royalties kontinwi f'ċirkostanzi fejn il-liċenzja tkun biss montatura, għaliex l-għan tagħha ma jkunx li tippermetti integrazzjoni ta' teknoloġiji komplimentari jew li tikseb xi għan ieħor li jtejjeb il-kompetizzjoni. Tkun ukoll restrizzjoni fundamentali taħt l-Artikolu 4(1)(a) u 4(1)(d) jekk ir-royalties jestendu għal prodotti magħmula biss bit-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja nnifsu.

                  158.

                  Tipi oħra ta' arranġamenti dwar il-ħlas ta' royalties bejn kompetituri huma eżentati bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 20 % anke jekk ikunu jirrestrinġu l-kompetizzjoni. 'Il barra mid-deroga ta' l-eżenzjoni ta' kategorija, l-Artikolu 53(1) jista' jkun applikabbli fejn il-kompetituri jilliċenzjaw lil xulxin u jimponu l-ħlas ta' royalties kontinwi li jkunu b'mod ċar sproporzjonati meta mqabbla mal-valur tas-suq tal-liċenzja u fejn dawn ir-royalties ikollhom impatt sinifikanti fuq il-prezzijiet tas-suq. Fil-valutazzjoni jekk ir-royalties humiex sproporzjonati huwa rilevanti li jiġu kkunsidrati r-royalties li jitħallsu minn detenturi ta' liċenzja oħrajn għall-istess teknoloġija jew għal teknoloġija sostitwibbli fis-suq tal-prodott. F'każijiet bħal dawn diffiċilment jintlaħqu l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). L-Artikolu 53(1) jista' japplika wkoll fejn ir-royalties reċiproċi kontinwi għal kull unità jiżdiedu skond il-produzzjoni. Jekk il-partijiet ikollhom grad ta' saħħa fis-suq sinifikanti, dawn it-tip ta' royalties jista' jkollhom l-effett li jillimitaw il-produzzjoni.

                  159.

                  Irrispettivament mill-fatt li l-eżenzjoni ta' kategorija tapplika biss sakemm it-teknoloġija tibqa' valida u fis-seħħ, il-partijiet normalment jistgħu jiftiehmu li jestendu l-obbligi tar-royalties lilhinn mill-perjodu ta' validità tad-drittijiet ta' proprjetà intellettwali liċenzjati mingħajr ma jiksru l-Artikolu 53(1). Hekk kif dawn id-drittijiet jiskadu, partijiet terzi jistgħu jesplojtaw it-teknoloġija kkonċernata legalment u jikkompetu mal-partijiet fil-ftehim. Kompetizzjoni attwali u potenzjali bħal din normalment hija biżżejjed biex ikun żgurat li l-obbligu kkonċernat ma jkollux effetti anti-kompetittivi sensibbli.

                  160.

                  Fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri, l-eżenzjoni ta' kategorija tkopri ftehimiet li permezz tagħhom ir-royalties jiġu kkalkulati abbażi kemm tal-prodotti magħmula bit-teknoloġija liċenzjata u kemm tal-prodotti magħmula b'teknoloġiji liċenzjati minn terzi. Arranġamenti bħal dawn jistgħu jiffaċilitaw il-kalkolu tar-royalties. Iżda jistgħu jwasslu wkoll għal esklużjoni billi jżidu l-ispejjeż ta' l-użu ta' fatturi tal-produzzjoni ta' terzi u b'hekk jista' jkollhom effetti simili għal obbligu ta' non-kompetizzjoni. Jekk jitħallsu royalties mhux biss fuq prodotti magħmula bit-teknoloġija liċenzjata imma wkoll fuq prodotti magħmula b'teknoloġija ta' terzi, hekk ir-royalties iżidu l-ispejjeż ta' dawn ta' l-aħħar u jnaqqsu d-domanda għat-teknoloġija tat-terzi. Lilhinn mill-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija għandu għalhekk jiġi evalwat jekk ir-restrizzjoni għandhiex effetti ta' esklużjoni. Għal dan l-għan huwa xieraq li jintuża l-qafas analitiku stabbilit fit-taqsima 2.7 hawn taħt. Fil-każ ta' effetti ta' esklużjoni sensibbli, tali ftehimiet jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) u x'aktarx ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3), sakemm ma jkunx hemm xi mod prattiku ieħor biex jiġu kkalkulati u monitorati l-ħlasijiet tar-royalties.

            2.2.   Liċenzjar esklussiv u restrizzjonijiet fuq il-bejgħ

                  161.

                  Għall-iskopijiet ta' dan l-Avviż, ikun utli li ssir id-distinzjoni bejn restrizzjonijiet rigward il-produzzjoni f'territorju partikolari (liċenzji esklussivi jew uniċi) u restrizzjonijiet fuq il-bejgħ ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata f'territorju partikolari u lil grupp ta' klijenti partikolari (restrizzjonijiet fuq il-bejgħ).

            2.2.1.   Liċenzji esklussivi jew uniċi

                  162.

                  Liċenzja titqies esklussiva fejn id-detentur tagħha jkun l-uniku wieħed permess li jipproduċi abbażi tat-teknoloġija liċenzjata f'territorju partikolari. Il-konċedent tal-liċenzja għaldaqstant jikkommetti ruħu li ma jipproduċihiex jew li ma jilliċenzjax oħrajn biex jipproduċu f'territorju partikolari. Dan it-territorju jista' jkopri d-dinja kollha. Fejn il-konċedent jikkommetti ruħu biss li ma jilliċenzjax terzi biex jipproduċu f'territorju partikolari, il-liċenzja tkun waħda unika. Ħafna drabi mal-liċenzjar esklussiv jew uniku jkun hemm involuti restrizzjonijiet li jillimitaw lill-partijiet dwar il-lok fejn ikunu jistgħu jbiegħu il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata.

                  163.

                  Liċenzjar esklussiv reċiproku bejn partijiet li jikkompetu bejniethom jaqa' taħt l-Artikolu 4(1)(c), li jidentifika l-qsim tas-suq bejn il-kompetituri bħala restrizzjoni fundamentali. Il-liċenzjar uniku reċiproku bejn partijiet li jikkompetu bejniethom huwa eżentat bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 20 %. Taħt ftehim bħal dan, il-partijiet jikkommettu ruħhom reċiprokament li ma jilliċenzjawx it-teknoloġiji f'kompetizzjoni tagħhom lil terzi. Fejn il-partijiet ikollhom grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq, ftehimiet bħal dawn jistgħu jiffaċilitaw kollużjoni għaliex jiżguraw li l-partijiet ikunu l-uniċi sorsi ta' produzzjoni fis-suq ibbażata fuq it-teknoloġiji liċenzjati.

                  164.

                  Liċenzjar esklussiv mhux reċiproku bejn partijiet li jikkompetu bejniethom huwa eżentat bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 20 %. 'Il fuq mil-limitu fuq is-sehem fis-suq ikun jinħtieġ li jiġu analizzati l-effetti anti-kompetittivi possibbli. Fejn il-liċenzja esklussiva tkun waħda li tkopri d-dinja kollha, dan jimplika li l-konċedent ikun ħareġ mis-suq. Fejn l-esklussività tkun limitata għal territorju partikolari, bħal per eżempju Stat fiż-ŻEE, il-ftehim jimplika li l-konċedent jastjeni milli jipproduċi prodotti u servizzi fit-territorju kkonċernat. Fil-kuntest ta' l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għandha tiġi eżaminata b'mod partikolari s-saħħa kompetittiva tal-konċedent. Jekk il-konċedent ikollu pożizzjoni limitata fis-suq tal-prodott jew ma jkollux il-kapaċità li jesplojta t-teknoloġija b'mod effettiv fit-territorju tad-detentur tal-liċenzja, il-ftehim x'aktarx ma jinqabadx taħt l-Artikolu 53(1). Hemm il-każ speċjali fejn il-konċedent u d-detentur tal-liċenzja jikkompetu biss fis-suq tat-teknoloġija u l-konċedent, ngħidu aħna istitut tar-riċerka jew impriża żgħira ffukata fuq ir-riċerka, ma jkollux l-assi ta' produzzjoni u distribuzzjoni biex ipoġġi fis-suq prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata. F'każijiet bħal dawn, x'aktarx l-Artikolu 53(1) ma jkunx qiegħed jinkiser.

                  165.

                  Il-liċenzjar esklussiv bejn partijiet mhux kompetituri – sa fejn jinqabad taħt l-Artikolu 53(1) (65) – x'aktarx jissodisfa l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Id-dritt li tingħata liċenzja esklussiva ġeneralment ikun neċessarju sabiex id-detentur tal-liċenzja jkun imħeġġeġ jinvesti fit-teknoloġija liċenzjata u jpoġġi l-prodotti fil-mument xieraq. Dan jgħodd b'mod partikolari fejn id-detentur tal-liċenzja jkollu jagħmel investimenti kbar biex ikompli jiżviluppa t-teknoloġija liċenzjata. Intervent kontra l-esklussività, ladarba d-detentur tal-liċenzja jkun għamel suċċess kummerċjali bit-teknoloġija liċenzjata, iċaħħad lid-detentur tal-liċenzja mill-frott tas-suċċess tiegħu u jkun ta' detriment għall-kompetizzjoni, it-tixrid tat-teknoloġija u l-innovjazzjoni. Għalhekk, huwa biss f'każijiet eċċezzjonali li l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA tintervjeni kontra l-liċenzjar esklussiv fi ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri, irrispettivament mill-ambitu territorjali tal-liċenzja.

                  166.

                  Is-sitwazzjoni ewlenija fejn jista' jkun ġustifikat intervent hija fejn il-liċenzja esklussiva għal teknoloġija li tikkompeti, waħda jew aktar, tinkiseb minn detentur li jkun dominanti. Ftehimiet bħal dawn ġeneralment jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) u x'aktarx ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Madankollu, hemm il-kundizzjoni li d-dħul fis-suq tat-teknoloġija jkun diffiċli u li t-teknoloġija liċenzjata tikkostitwixxi sors reali ta' kompetizzjoni fis-suq. F'dawn iċ-ċirkostanzi liċenzja esklussiva tista' teskludi detenturi ta' liċenzja terzi u tippermetti lid-detentur tagħha li jżomm is-saħħa tiegħu fis-suq.

                  167.

                  Arranġamenti li permezz tagħhom żewġ partijiet jew aktar jilliċenzjaw lil xulxin u jikkommettu ruħhom li ma jilliċenzjawx lil terzi joħolqu tħassib partikolari meta l-pakkett ta' teknoloġiji li jirriżulta mil-liċenzjar reċiproku jwassal għal standard de facto għall-industrija, li jirrikjedi li terzi jkollhom aċċess għalih biex ikunu jistgħu jikkompetu b'mod effettiv fis-suq. F'dawn il-każijiet il-ftehim joħloq standard magħluq riżervat għall-partijiet. L-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA tevalwa dawn il-ftehimiet skond l-istess prinċipji li tapplika fir-rigward ta' pools tat-teknoloġija (ara t-taqsima 4 hawn taħt). Normalment tirrikjedi li t-teknoloġiji li jissapportjaw l-istandard jiġu liċenzjati lil terzi taħt termini ġusti, raġonevoli u non-diskriminatorji. Fejn il-partijiet f'arranġament ikunu jikkompetu ma' terzi f'suq ta' prodott eżistenti u l-arranġament ikun jirrigwarda 'l dak is-suq ta' prodott, standard magħluq x'aktarx ikollu effetti ta' esklużjoni sostanzjali. Dan l-impatt negattiv fuq il-kompetizzjoni jista' jiġi evitat biss permezz tal-liċenzjar lil terzi wkoll.

            2.2.2.   Restrizzjonijiet fuq il-bejgħ

                  168.

                  Anke fir-rigward tar-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ għandha ssir distinzjoni importanti bejn liċenzjar bejn partijiet li jikkompetu bejniethom u liċenzjar bejn partijiet mhux kompetituri.

                  169.

                  Restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv u passiv minn waħda mill-partijiet, jew mit-tnejn li huma, fi ftehim reċiproku bejn partijiet kompetituri huma restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni taħt l-Artikolu 4(1)(c). Restrizzjonijiet fuq il-bejgħ imposti fuq waħda mill-partijiet fi ftehim reċiproku bejn partijiet kompetituri jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE u x'aktarx ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Restrizzjonijiet bħal dawn ġeneralment jitqiesu bħala qsim tas-suq, għaliex iżommu lill-parti affettwata milli tbiegħ b'mod attiv jew passiv f'territorji u lil gruppi ta' klijenti li attwalment kienet diġà taqdi jew li realistikament setgħet taqdi fl-assenza tal-ftehim.

                  170.

                  Fil-każ ta' ftehimiet mhux reċiproċi bejn partijiet mhux kompetituri, l-eżenzjoni ta' kategorija tapplika għal restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv u passiv mid-detentur tal-liċenzja jew mill-konċedent fit-territorju esklussiv jew għall-grupp esklussiv ta' klijenti li jkun riżervat għall-parti l-oħra (ara l-Artikolu 4(1)(c)(iv)). 'Il fuq mil-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 20 %, ir-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ mill-konċedent u d-detentur tal-liċenzja jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) meta waħda mill-partijiet, jew it-tnejn li huma, ikollhom grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq. Dawn ir-restrizzjonijiet, madankollu, jistgħu jkunu indispensabbli biex jixterdu teknoloġiji ta' valur u b'hekk ikunu jissodisfaw l-Artikolu 53(3). Dan jista' jkun il-każ fejn il-konċedent ikollu pożizzjoni relattivament dgħajfa fis-suq fit-territorju fejn hu stess jesplojta t-teknoloġija. F'ċirkostanzi bħal dawn, ir-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv b'mod partikolari jistgħu jkunu indispensabbli biex iwasslu lill-konċedent li jagħti liċenzja. Fin-nuqqas, il-konċedent jista' jkollu jħabbat wiċċu ma' kompetizzjoni attiva fil-qasam ewlieni ta' l-attività tiegħu. Bl-istess mod, restrizzjonijiet mill-konċedent fuq il-bejgħ attiv jistgħu jkunu indispensabbli b'mod partikolari fejn id-detentur tal-liċenzja jkollu pożizzjoni relattivament dgħajfa fis-suq fit-territorju allokat lilu u jkollu jagħmel investimenti sinifikanti sabiex jesplojta t-teknoloġija liċenzjata b'mod effiċjenti.

                  171.

                  L-eżenzjoni ta' kategorija tkopri wkoll restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv fit-territorju jew lil grupp ta' klijenti allokat lil detentur ta' liċenzja ieħor, li ma kienx kompetitur tal-konċedent fiż-żmien meta jkun ġie konkluż il-ftehim ta' liċenzjar ma' dan ta' l-aħħar. Iżda hemm il-kundizzjoni li l-ftehim bejn il-partijiet ikkonċernati ma jkunx reċiproku. 'Il fuq mil-limitu fuq is-sehem fis-suq, ir-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv x'aktarx jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) meta l-partijiet ikollhom grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq. Madankollu, il-limitazzjoni x'aktarx tkun indispensabbli fis-sens ta' l-Artikolu 53(3) għall-perjodu ta' żmien meħtieġ biex id-detentur tal-liċenzja protett jippenetra f'suq ġdid u jistabbilixxi preżenza fis-suq fit-territorju allokat jew fir-rigward tal-grupp ta' kijenti allokat lilu. Din il-protezzjoni kontra l-bejgħ attiv tippermetti lid-detentur tal-liċenzja li jegħleb l-assimetrija li jkollu jħabbat wiċċu magħha minħabba l-fatt li xi wħud mid-detenturi tal-liċenzja jkunu impriżi li jikkompetu mal-konċedent u għalhekk ikunu diġà stabbiliti fis-suq. Ir-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ passiv mill-konċedent f'territorju jew lil grupp ta' klijenti allokati lil detentur ieħor huma restrizzjonijiet fundamentali taħt l-Artikolu 4(1)(c) tar-REKFTT.

                  172.

                  Fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetiituri, ir-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ bejn il-konċedent u d-detentur tal-liċenzja huma eżentati bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 30 %. 'Il fuq mil-limitu fuq is-sehem fis-suq, restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv u passiv mid-detenturi ta' liċenzja f'territorji jew lil gruppi ta' klijenti riżervati għall-konċedent jistgħu ma jidħlux fl-ambitu ta' l-Artikolu 53(1) fejn fuq il-bażi ta' fatturi oġġettivi wieħed ikun jista' jikkonkludi li fin-nuqqas tar-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ ma kinitx tingħata l-liċenzja. Sid ta' teknoloġija normalment ma jistax ikun mistenni joħloq kompetizzjoni diretta miegħu nnifsu abbażi tat-teknoloġija tiegħu stess. F'każijiet oħra, ir-restrizzjonijiet fuq id-detentur ta' liċenzja jistgħu jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) kemm fejn il-konċedent individwalment ikollu grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq u kemm fil-każ ta' effett kumultattiv ta' ftehimiet simili konklużi minn konċedenti li flimkien ikollhom pożizzjoni b'saħħitha fis-suq.

                  173.

                  Restrizzjonijiet fuq il-bejgħ imposti fuq il-konċedent, meta jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1), x'aktarx jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Dan ma jkunx il-każ fejn fis-suq ma jkunx hemm alternattivi reali għat-teknoloġija tal-konċedent jew tali alternattivi jkunu liċenzjati lid-detentur tal-liċenzja mingħand terzi. Dawn ir-restrizzjonijiet, u partikolarment restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv, x'aktarx ikunu indispensabbli fis-sens ta' l-Artikolu 53(3) sabiex iħeġġu lid-detentur tal-liċenzja jinvesti fil-produzzjoni, il-marketing u l-bejgħ tal-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata. Huwa probabbli li l-inċentiv tad-detentur tal-liċenzja li jinvesti jonqos b'mod konsiderevoli jekk dan ikollu jaffaċċja kompetizzjoni diretta mill-konċedent, li l-ispejjeż tal-produzzjoni tiegħu ma jinkludux il-ħlas ta' royalties. Dan jista' jwassal biex il-livelli ta' investiment ma jkunux mill-aqwa.

                  174.

                  Rigward restrizzjonijiet fuq il-bejgħ bejn detenturi tal-liċenzja nfushom fi ftehimiet bejn partijiet li ma jikkompetux bejniethom, ir-REKFTT jeżenta bħala kategorija restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv bejn it-territorji jew gruppi ta' klijenti. 'Il fuq mil-limitu fuq is-sehem fis-suq, ir-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ attiv bejn it-territorji u gruppi ta' klijenti tad-detenturi tal-liċenzja jillimitaw il-kompetizzjoni fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija u x'aktarx jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1) meta d-detentur tal-liċenzja jkollu grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq. Iżda restrizzjonijiet bħal dawn jistgħu jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) fejn ikunu neċessarji biex jiġi evitat li jkun hemm min jisfrutta l-benefiċċji indebitament (free riding) u biex id-detentur ikun imħeġġeġ jinvesti kif meħtieġ sabiex it-teknoloġija liċenzjata tkun esplojtata b'mod effiċenti fit-territorju tiegħu u jippromwovi l-bejgħ tal-prodott liċenzjat. Restrizzjonijiet fuq il-bejgħ passiv huma koperti mil-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali fl-Artikolu 4(2)(b), ara l-paragrafu 101 hawn fuq, fejn dawn idumu aktar minn sentejn mid-data meta d-detentur tal-liċenzja li jibbenefika mir-restrizzjonijiet ipoġġi l-prodott li jinkorpora t-teknoloġija liċenzjata fis-suq għall-ewwel darba fit-territorju esklussiv tiegħu. Restrizzjonijiet fuq il-bejgħ passiv li jaqbżu dan il-perjodu ta' sentejn x'aktarx ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 5(3).

            2.3.   Restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni

                  175.

                  Restrizzjonijiet reċiproċi fuq il-produzzjoni fi ftehimiet ta' liċenzjar bejn partijiet li jikkompetu bejniethom jammontaw għal restrizzjoni fundamentali taħt l-Artikolu 4(1)(b) tar-REKFTT (ara l-punt 82 hawn fuq). L-Artikolu 4(1)(b) ma jkoprix restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni imposti fuq id-detentur tal-liċenzja fi ftehim mhux reċiproku jew fuq wieħed mid-detenturi tal-liċenzja fi ftehim reċiproku. Restrizzjonijiet bħal dawn huma eżentati bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 20 %. 'Il fuq mil-limitu fuq is-sehem fis-suq, fejn il-partijiet ikollhom grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq, ir-restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni imposti fuq id-detentur tal-liċenzja jistgħu jirrestrinġu l-kompetizzjoni. Iżda huwa probabbli li japplika l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE f'każijiet fejn it-teknoloġija tal-konċedent tkun sostanzjalment aħjar minn dik tad-detentur tal-liċenzja u l-limitazzjoni fuq il-produzzjoni taqbeż b'mod konsiderevoli l-ammont ta' produzzjoni li d-detentur tal-liċenzja kien jipproduċi qabel il-konklużjoni tal-ftehim. F'dan il-każ, l-effett tal-limitazzjoni fuq il-produzzjoni jkun limitat anke fi swieq fejn id-domanda tkun qiegħda tiżdied. Fl-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) għandu jitqies ukoll li restrizzjonijiet bħal dawn jistgħu jkunu neċessarji sabiex iħeġġu lill-konċedent li jifrex it-teknoloġija kemm jista' jkun. Per eżempju, jista' jkun li konċedent ma jkunx jixtieq li jilliċenzja lil kompetituri tiegħu jekk ma jkunx jista' jillimita l-liċenzja għal sit tal-produzzjoni partikolari b'kapaċità speċifika (liċenzja għal sit partikolari). Fejn il-ftehim ta' liċenzjar iwassal għal integrazzjoni reali ta' l-assi komplimentari, ir-restrizzjonijiet imposti fuq id-detentur tal-liċenzja jistgħu għalhekk jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). Iżda, dan ma jkunx probabbli fejn il-partijiet ikollhom saħħa sostanzjali fis-suq.

                  176.

                  Ir-restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni fi ftehimiet ta' liċenzjar bejn partijiet mhux kompetituri huma eżentati bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 30 %. L-akbar riskju anti-kompetittiv li jirriżulta minn restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni imposti fuq id-detentur tal-liċenzja fi ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri huwa n-nuqqas ta' kompetizzjoni bejn id-detenturi tal-liċenzja fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija. L-impatt ta' dawn l-effetti anti-kompetittivi jiddependi mill-pożizzjoni tal-konċedent u tad-detenturi tal-liċenzja fis-suq, u minn kemm il-limitazzjoni fuq il-produzzjoni żżomm lid-detentur tal-liċenzja milli jlaħħaq mad-domanda għall-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata.

                  177.

                  L-effetti restrittivi jiżdiedu meta r-restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni jkunu marbuta ma' territorji jew gruppi ta' klijenti esklussivi. It-tagħqid flimkien taż-żewġ tipi ta' limiti jżid il-probabbiltà li l-ftehim iservi biex jinqasam is-suq.

                  178.

                  Limitazzjonijiet fuq il-produzzjoni imposti fuq id-detentur ta' liċenzja fi ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri jista' jkollu wkoll effetti pro-kompetittivi billi jippromwovi t-tixrid tat-teknoloġija. Bħala fornitur tat-teknoloġija, il-konċedent normalment għandu jkun liberu li jiddetermina l-ammont ta' produzzjoni li d-detentur tal-liċenzja jipproduċi permezz tat-teknoloġija liċenzjata. Jekk il-konċedent ma jkunx liberu li jiddetermina l-produzzjoni tad-detentur tal-liċenzja, numru ta' ftehimiet ta' liċenzjar lanqas biss isiru, u dan ikollu impatt negattiv fuq it-tixrid ta' teknoloġija ġdida. Dan jgħodd partikolarment fejn il-konċedent ikun ukoll produttur, għaliex f'dak il-każ il-produzzjoni tad-detenturi tal-liċenzja tista' terġa' lura taffettwa l-qasam ewlieni li jopera fih il-konċedent, u b'hekk ikollha impatt dirett fuq dawn l-attivitajiet. Min-naħa l-oħra, huwa inqas probabbli li r-restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni jkunu neċessarji biex jiżguraw it-tixrid tat-teknoloġija tal-konċedent meta dawn ikunu marbuta ma' restrizzjonijiet fuq il-bejgħ imposti fuq id-detentur tal-liċenzja li jipprojbixxu lil dan ta' l-aħħar milli jbiegħ f‘territorju jew lil grupp ta' klijenti riżervat għall-konċedent.

            2.4.   Restrizzjonijiet rigward l-użu

                  179.

                  Taħt restrizzjoni fuq l-użu l-liċenzja tkun jew limitata għal qasam tekniku ta' użu wieħed jew aktar, jew għal suq tal-prodotti wieħed jew aktar.Hemm bosta każi fejn l-istess teknoloġija tista' tintuża biex isiru prodotti differenti jew li tista' tkun inkorporata fi prodotti li jkollhom swieq differenti. Ngħidu aħna, teknoloġija ġdida għall-għemil tal-forom tista' tintuża biex isiru fliexken tal-plastik u tazzi tal-plastik, li huma prodotti fi swieq separati. Iżda suq tal-prodotti wieħed jista' jkun jinkludi diversi oqsma tekniċi ta' użu. Per eżempju, teknoloġija ġdida f'magna tista' tintuża f'magni b'erba' ċilindri kif ukoll f'magni b'sitt ċilindri. Bl-istess mod, teknoloġija użata fil-produzzjoni taċ-chipsets tista' tintuża biex isiru chipsets b'sa erba' CPUs u b'aktar minn erba' CPUs. Liċenzja li tillimita l-użu tat-teknoloġija liċenzjata għall-produzzjoni ta', ngħidu aħna, magni b'erba' ċilindri u chipsets ta' mhux aktar minn erba' CPUs tikkostitwixxi restrizzjoni fuq il-qasam tekniku ta' l-użu.

                  180.

                  Peress li r-restrizzjonijiet fuq il-qasam ta' l-użu huma eżentati bħala kategorija u ċerti restrizzjonijiet rigward il-klijenti huma restrizzjonijiet fundamentali taħt l-Artikoli 4(1)(c) u 4(2)(b) tar-REKFTT, huwa importanti li ssir distinzjoni bejn iż-żewġ kategoriji ta' limitazzjonijiet. Restrizzjoni rigward il-klijenti tippresupponi li ġew identifikati gruppi ta' klijenti speċifiċi u li l-partijiet huma limitati li jbiegħu lil dawn il-gruppi identifikati. Il-fatt li restrizzjoni fuq il-qasam tekniku ta' l-użu tista' tikkorrispondi għal ċerti gruppi ta' klijenti f'suq ta' prodott ma jimplikax li l-limitazzjoni għandha tkun klassifikata bħala restrizzjoni rigward il-klijenti. Per eżempju, il-fatt li ċerti klijenti jixtru l-aktar jew esklussivament chipsets b'aktar minn erba' CPUs ma jimplikax li liċenzja li hija limitata għal chipsets ta' mhux aktar minn erba' CPUs tikkostitwixxi restrizzjoni rigward il-klijenti. Iżda l-qasam ta' l-użu għandu jkun definit b'mod oġġettiv skond karatteristiċi tekniċi identifikati u ta' sinifikat fil-prodott liċenzjat.

                  181.

                  Restrizzjoni fuq il-qasam ta' l-użu tillimita l-esplojtazzjoni tat-teknoloġija liċenzjata mid-detentur tal-liċenzja għal qasam ta' użu partikolari, wieħed jew aktar, mingħajr ma tillimita l-possibbiltà li l-konċedent jesplojta t-teknoloġija liċenzjata. Barra minn hekk, rigward it-territorji, dawn l-oqsma ta' l-użu jistgħu jkunu allokati lid-detentur tal-liċenzja taħt liċenzja esklussiva jew unika. Restrizzjoni fuq il-qasam ta' l-użu marbuta ma' liċenzja esklussiva jew unika jirrestrinġu wkoll lill-konċedent milli jesplojta t-teknoloġija tiegħu stess, lanqas billi jilliċenzjaha lil oħrajn. Fil-każ ta' liċenzja unika, ikun ristrett biss il-liċenzjar lil terzi. Ir-restrizzjonijiet fuq il-qasam ta' l-użu marbuta ma' liċenzja esklussiva jew unika huma trattati bl-istess mod bħal-liċenzji esklussivi u uniċi, imsemmija fit-taqsima 2.2.1 hawn fuq. B'mod partikolari, għal-liċenzjar bejn partijiet li jikkompetu bejniethom, dan ifisser li l-liċenzjar esklussiv reċiproku huwa restrizzjoni fundamentali taħt l-Artikolu 4(1)(c).

                  182.

                  Ir-restrizzjonijiet fuq il-qasam ta' l-użu jista' jkollhom effetti pro-kompetittivi billi jinkoraġġixxu lill-konċedent li jilliċenzja t-teknoloġija tiegħu għal applikazzjonijiet lilhinn mill-qasam ewlieni li fih huwa jopera. Jekk il-konċedent ma jkunx jista' jżomm lid-detenturi tal-liċenzja milli joperaw f'oqsma fejn huwa nnifsu jesplojta t-teknoloġija tiegħu, jew f'oqsma fejn il-valur tat-teknoloġija jkun għadu mhux daqstant stabbilit, x'aktarx jinħoloq diżinċentiv għall-konċedent li jilliċenzja t-teknoloġija, jew ikollu jitlob royalties ogħla. Għandu jitqies ukoll li f'ċerti setturi l-liċenzjar ħafna drabi jsir biex tiġi żgurata l-libertà tad-disinn billi jiġu evitati pretensjonijiet ta' ksur. Fl-ambitu tal-liċenzja, id-detentur tal-liċenzja jista' jiżviluppa t-teknoloġija tiegħu stess mingħajr biża' li l-konċedent iressaq pretensjonijiet ta' ksur.

                  183.

                  Ir-restrizzjonijiet fuq il-qasam ta' l-użu imposti fuq id-detentur ta' liċenzja fi ftehimiet ta' liċenzjar bejn partijiet attwalment jew potenzjament kompetituri huma eżentati bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 20 %. L-element ta' tħassib ewlieni rigward il-kompetizzjoni fil-każ ta' tali restrizzjonijiet huwa r-riskju li d-detentur tal-liċenzja ma jibqax forza kompetittiva 'l barra mill-qasam ta' l-użu liċenzjat. Dan ir-riskju huwa akbar fil-każ ta' liċenzjar reċiproku bejn partijiet li jikkompetu bejniethom fejn il-ftehim ikun jistipula restrizzjonijiet assimetriċi fuq il-qasam ta' l-użu. Restrizzjoni fuq il-qasam ta' l-użu tkun assimetrika meta parti tkun tista' tuża t-teknoloġija liċenzjata f'suq tal-prodotti jew qasam tekniku ta' l-użu u l-parti l-oħra tkun tista' tuża t-teknoloġija liċenzjata l-oħra f'suq tal-prodotti jew qasam tekniku ta' l-użu ieħor. It-tħassib dwar il-kompetizzjoni jirriżulta l-aktar fejn il-faċilità tal-produzzjoni tad-detentur tal-liċenzja, li tkun mgħammra biex tuża t-teknoloġija liċenzjata, tintuża wkoll biex jipproduċi prodotti barra l-qasam ta' użu liċenzjat permezz tat-teknoloġija tiegħu stess. Jekk il-probabbiltà hija li l-ftehim iwassal biex id-detentur tal-liċenzja jnaqqas il-produzzjoni barra mill-qasam ta' użu liċenzjat, il-ftehim x'aktarx jinqabad taħt l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE. Restrizzjonijiet fuq il-qasam ta' l-użu simmetriċi, jiġifieri ftehimiet li permezz tagħhom il-partijiet ikunu liċenzjati li jużaw it-teknoloġiji rispettivi ta' xulxin fl-istess qasam/oqsma ta' użu, x'aktarx ma jinqabdux taħt l-Artikolu 53(1). X'aktarx ftehimiet bħal dawn ma jirrestrinġux il-kompetizzjoni li tkun eżistiet fin-nuqqas tal-ftehim. Ukoll, l-Artikolu 53(1) x'aktarx ma japplikax fil-każ ta' ftehimiet li sempliċiment jippermettu lid-detentur tal-liċenzja li jiżviluppa u jesplojta t-teknoloġija tiegħu stess fl-ambitu tal-liċenzja mingħajr il-biża' li l-konċedent iressaq prestensjonijiet ta' ksur. F'ċirkostanzi bħal dawn, ir-restrizzjonijiet fuq il-qasam ta' l-użu fihom infushom ma jirrestrinġux il-kompetizzjoni li kienet teżisti fin-nuqqas tal-ftehim. Fin-nuqqas tal-ftehim id-detentur tal-liċenzja seta' jaffaċċja wkoll pretensjonijiet ta' ksur 'il barra mill-ambitu tal-qasam ta' l-użu liċenzjat. Madankollu, jekk id-detentur tal-liċenzja mingħajr ġustifikazzjoni kummerċjali jittermina jew inaqqas l-attivitajiet tiegħu fil-qasam 'il barra mill-qasam ta' użu liċenzjat, dan jista' jkun indikazzjoni li hemm involut arranġament ta' qsim tas-suq, li jammonta għal restrizzjoni fundamentali taħt l-Artikolu 4(1)(c) tar-REKFTT.

                  184.

                  Ir-restrizzjonijiet fuq il-qasam ta' l-użu imposti fuq id-detentur ta' liċenzja u fuq il-konċedent fi ftehimiet ta' liċenzjar bejn partijiet mhux kompetituri huma eżentati bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 30 %. Ir-restrizzjonijiet fuq il-qasam ta' l-użu fi ftehimiet ta' liċenzjar bejn partijiet mhux kompetituri li permezz tagħhom il-konċedent jirriżerva għalih suq ta' prodott jew qasam tekniku ta' l-użu, wieħed jew aktar, ġeneralment jew ma jkunux jirrestrinġu l-kompetizzjoni jew ikunu jservu biex titjieb l-effiċjenza. Restrizzjonijiet simili jippromwovu t-tixrid ta' teknoloġija ġdida billi jagħtu inċentiv lill-konċedent li jilliċenzja l-esplojtazzjoni f'oqsma fejn ma jkunx irid jesplojta t-teknoloġija hu stess. Jekk il-konċedent ma jkunx jista' jżomm lid-detenturi tal-liċenzja milli joperaw f'oqsma fejn il-konċedent jesplojta t-teknoloġija hu stess, x'aktarx jinħoloq diżinċentiv għall-konċedent li jilliċenzja.

                  185.

                  Fi ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri, il-konċedent normalment huwa intitolat ukoll li jagħti liċenzji uniċi jew esklussivi lil detenturi differenti li jkunu limitati għal qasam ta' użu wieħed jew aktar. Dawn ir-restrizzjonijiet jillimitaw il-kompetizzjoni bejn id-detenturi tal-liċenzja fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija bl-istess mod bħal-liċenzjar esklussiv u jiġu analizzati bl-istess mod (ara t-taqsima 2.2.1 hawn fuq).

            2.5.   Restrizzjonijiet għall-użu intern

                  186.

                  Restrizzjoni għall-użu intern tista' tiġi definita bħala obbligu fuq id-detentur tal-liċenzja li jillimita l-produzzjoni tal-prodott liċenzjat għall-kwantitajiet meħtieġa biex jipproduċi l-prodotti tiegħu stess u għall-manutenzjoni u t-tiswija tal-prodotti tiegħu. Fi kliem ieħor, tali restrizzjoni fuq l-użu tieħu l-forma ta' obbligu fuq id-detentur tal-liċenzja li juża l-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata biss bħala fattur li jiġi inkorporat fil-produzzjoni tiegħu; ma tinkludix il-bejgħ tal-prodott liċenzjat għall-inkorporazzjoni fi prodotti ta' produtturi oħrajn. Ir-restrizzjonijiet għall-użu intern huma eżentati bħala kategorija sal-limitu fuq is-sehem fis-suq rispettiv ta' 20 % u 30 %. Lilhinn mill-ambitu ta' l-eżenzjoni ta' kategorija, ikun jinħtieġ li jiġu eżaminati l-effetti pro-kompetittivi u anti-kompetittivi tal-limitazzjoni. F'dan ir-rigward jinħtieġ li ssir distinzjoni bejn ftehimiet bejn partijiet li jikkompetu bejniethom u ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri.

                  187.

                  Fil-każ ta' ftehimiet ta' liċenzjar bejn partijiet li jikkompetu bejniethom, restrizzjonijiet li jimponu fuq id-detentur tal-liċenzja l-obbligu li jipproduċi taħt il-liċenzja biss għall-inkorporazzjoni fil-prodotti tiegħu ma jippermettulux li jkun fornitur ta' komponenti lil produtturi terzi. Jekk qabel ma jiġi konkluż il-ftehim, id-detentur ma kienx fornitur attwali jew possibbilment potenzjali tal-komponenti lil produtturi oħrajn, ir-restrizzjoni għall-użu intern ma tibdel xejn meta mqabbla mas-sitwazzjoni preċedenti. F'ċirkostanzi bħal dawn ir-restrizzjoni tiġi valutata bl-istess mod bħal fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri. Min-naħa l-oħra, jekk id-detentur tal-liċenzja huwa fornitur attwali jew potenzjali tal-komponenti, ikun jinħtieġ li jiġi eżaminat l-impatt tal-ftehim fuq l-attività tiegħu. Jekk id-detentur tal-liċenzja jinvesti fit-tagħmir biex juża t-teknoloġija tal-konċedent u ma jibqax juża t-teknoloġija tiegħu stess waħedha (stand alone), u b'hekk jieqaf iservi ta' fornitur tal-komponenti, il-ftehim ikun wieħed li jirrestrinġi l-kompetizzjoni li kienet teżisti qabel ma sar il-ftehim. Dan jista' jirriżulta f'effetti negattivi serji fuq is-suq meta l-konċedent ikollu grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq tal-komponenti.

                  188.

                  Fil-każ ta' ftehimiet ta' liċenzjar bejn partijiet mhux kompetituri, restrizzjonijiet għall-użu intern jippreżentaw żewġ riskji għall-kompetizzjoni: (a) restrizzjoni għall-kompetizzjoni fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija fis-suq tal-forniment ta' fatturi tal-produzzjoni; u (b) esklużjoni ta' l-arbitraġġ bejn id-detenturi tal-liċenzja u b'hekk il-possibbiltà għall-konċedent li jimponi royalties diskriminatorji fuq id-detenturi.

                  189.

                  Iżda r-restrizzjonijiet għall-użu intern jistgħu wkoll jippromwovu l-liċenzjar pro-kompetittiv. Jekk il-konċedent huwa fornitur tal-komponenti, il-limitu jista' jkun meħtieġ sabiex it-teknoloġija tinxtered għand partijiet mhux kompetituri. Fin-nuqqas tal-limitu, il-konċedent jista' ma jilliċenzjax jew jilliċenzja biss b'royalties ogħla, għaliex inkella joħloq kompetizzjoni diretta għalih innifsu fis-suq tal-komponenti. F'każijiet bħal dawn, restrizzjoni għall-użu intern normalment jew ma tkunx restrittiva jew tkun koperta bl-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE. Iżda dan bil-kundizzjoni li d-detentur tal-liċenzja ma jkunx miżmum milli jbiegħ il-prodott liċenzjat fil-forma ta' partijiet tal-bdil (spare parts) għall-prodotti tiegħu stess. Id-detentur tal-liċenzja għandu jkun jista' jservi s-suq tas-servizzi ta' wara l-bejgħ għall-prodotti tiegħu stess, inklużi organizzazzjonijiet indipendenti li jfornu servizzi ta' manutenzjoni u tiswija tal-prodotti li huwa jipproduċi.

                  190.

                  Fejn il-konċedent ma jkunx fornitur tal-komponenti fis-suq rilevanti, din ir-raġuni biex jiġu imposti restrizzjonijiet għall-użu intern ma tapplikax. F'dawn il-każi, restrizzjoni għall-użu intern fil-prinċipju tista' tippromwovi t-tixrid tat-teknoloġija billi tiżgura li d-detenturi tal-liċenzja ma jbiegħux lil produtturi li jikkompetu mal-konċedent fi swieq oħrajn. Madankollu, restrizzjoni imposta fuq id-detentur tal-liċenzja biex dan ma jbiegħx lil ċerti gruppi ta' klijenti riżervati għall-konċedent normalment tikkostitwixxi alternattiva inqas restrittiva. Konsegwenza ta' dan, f'każijiet bħal dawn normalment ir-restrizzjoni għall-użu intern ma tkunx meħtieġa biex tinxtered it-teknoloġija.

            2.6.   Liċenzji abbinati u f'pakkett

                  191.

                  Fil-kuntest tal-liċenzjar tat-teknoloġija, il-liċenzja tkun abbinata (tying) fejn il-konċedent jilliċenzja teknoloġija waħda (il-prodott prinċipali) biss jekk id-detentur jieħu liċenzja għal teknoloġija oħra jew jekk jixtri prodott partikolari mingħand il-konċedent jew ħaddieħor indikat minnu (il-prodott abbinat). Il-liċenzjar jingħata f'pakkett (bundling) fejn żewġ teknoloġiji, jew teknoloġija u prodott, jinbiegħu flimkien f'pakkett. Fiż-żewġ każi, madankollu, il-prodotti u t-teknoloġiji involuti jridu jkunu distinti minn xulxin fis-sens li jkun hemm domanda separata għal kull wieħed mill-prodotti u t-teknoloġiji li jkunu abbinati jew f'pakkett. Normalment dan ma jkunx il-każ fejn it-teknoloġiji jew il-prodotti huma neċessarjament marbuta b'mod li t-teknoloġija liċenzjata ma tistax tiġi esplojtata mingħajr il-prodott abbinat jew iż-żewġ partijiet f'pakkett ma jistgħux jiġu esplojtati mingħajr xulxin. Fis-segwenti, it-terminu ‘liċenzji abbinati’ jinkludi kemm liċenzji abbinati u kemm liċenzji f'pakkett.

                  192.

                  L-Artikolu 3 tar-REKFTT, li jillimita l-applikazzjoni ta' l-eżenzjoni ta' kategorija skond il-limiti fuq is-sehem fis-suq, jiżgura li liċenzji abbinati jew f'pakkett ma jkunux eżentati bħala kategorija 'il fuq mil-limitu fuq is-sehem fis-suq ta' 20 % fil-każ ta' ftehimiet bejn kompetituri u 30 % fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri. Il-limiti fuq is-sehem fis-suq japplikaw għal kwalunkwe suq ta' prodott jew ta' teknoloġija affettwat mill-ftehim ta' liċenzjar, inkluż is-suq tal-prodott abbinat. 'Il fuq mil-limitu fuq is-sehem fis-suq ikun jinħtieġ li jiġu bbilanċjati l-effetti anti-kompetittivi u dawk pro-kompetittivi.

                  193.

                  L-akbar effett restrittiv tal-liċenzjar abbinat huwa li jiġu esklużi l-kompetituri li jfornu l-prodott abbinat. Il-liċenzjar abbinat jista' wkoll jippermetti lill-konċedent li jżomm is-saħħa fis-suq tal-prodott abbinat billi jżid il-barrieri tad-dħul, għaliex dan jista' jġiegħel lil operaturi ġodda fis-suq li jidħlu f'bosta swieq fl-istess ħin. Barra dan, il-liċenzjar abbinat jista' jippermetti lill-konċedent li jżid ir-royalties, partikolarment fejn il-prodott prinċipali u dak abbinat ikunu parzjalment sostitwibbli u ż-żewġ prodotti ma jintużawx fi proporzjon fiss. Il-liċenzjar abbinat jillimita lid-detentur milli jaqleb għal fatturi ta' produzzjoni sostitwibbli meta jkun iffaċċjat b'royalties ogħla għall-prodott abbinat. Dan it-tħassib dwar il-kompetizzjoni jirriżulta irrispettivament minn jekk il-partijiet humiex kompetituri ta' xulxin jew le. Biex il-liċenzjar abbinat jipproduċi effetti x'aktarx anti-kompetittivi, il-konċedent irid ikollu saħħa sinifikanti fis-suq tal-prodott prinċipali b'mod li jirrestrinġi l-kompetizzjoni fis-suq tal-prodott abbinat. Jekk ma jkollux saħħa fis-suq tal-prodott prinċipali, il-konċedent ma jistax juża t-teknoloġija tiegħu għall-għan anti-kompetittiv li jeskludi fornituri tal-prodott abbinat. Barra minn hekk, bħalma hu l-każ fejn jidħlu obbligi ta' non-kompetizzjoni, biex jirriżultaw effetti ta' esklużjoni sensibbli, il-liċenzjar abbinat irid ikopri ċertu perċentwal tas-suq tal-prodott abbinat. Fejn il-konċedent ikollu s-saħħa fis-suq tal-prodott abbinat u mhux fis-suq tal-prodott prinċipali, il-limitazzjoni tiġi analizzata bħala waħda ta' non-kompetizzjoni jew ta' obbligu fuq il-kwantità. Dan jirrifletti l-fatt li kull problema ta' kompetizzjoni għandha l-oriġini tagħha fis-suq tal-prodott ‘abbinat’ u mhux fis-suq tal-prodott prinċipali (66).

                  194.

                  Liċenzjar abbinat jista' jwassal ukoll għal titjib fl-effiċjenza. Ngħidu aħna fil-każ fejn il-prodott abbinat huwa neċessarju għal esplojtazzjoni teknikament sodisfaċenti tat-teknoloġija liċenzjata jew biex jiġi żgurat li l-produzzjoni taħt il-liċenzja tkun konformi ma' l-istandards ta' kwalità osservati mill-konċedent u minn detenturi tal-liċenzja oħrajn. F'każijiet bħal dawn, il-liċenzjar abbinat normalment jew ma jirrestrinġix il-kompetizzjoni jew ikun kopert bl-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE. Fejn id-detenturi tal-liċenzja jużaw it-trademark jew l-isem tad-ditta tal-konċedent jew fejn ikun ovvju għall-klijenti li hemm rabta bejn il-prodott li jinkorpora t-teknoloġija liċenzjata u l-konċedent, dan ta' l-aħħar ikollu interess leġittimu li jiżgura li l-kwalità tal-prodotti tkun tali li ma tnaqqasx mill-valur tat-teknoloġija tiegħu jew tar-reputazzjoni tiegħu bħala operatur ekonomiku. Barra dan, fejn ikun magħruf mill-konsumaturi li d-detenturi tal-liċenzja (u l-konċedent) jipproduċu abbażi ta' l-istess teknoloġija, x'aktarx id-detenturi tal-liċenzja ma jkunux iridu li jiksbu l-liċenzja sakemm it-teknoloġija ma tiġix esplojtata minn kulħadd b'mod teknikament sodisfaċenti.

                  195.

                  Il-liċenzjar abbinat x'aktarx ikun pro-kompetittiv ukoll fejn il-prodott abbinat jippermetti lid-detentur tal-liċenzja li jesplojta t-teknoloġija liċenzjata b'mod konsiderevolment aktar effiċjenti. Per eżempju, fejn il-konċedent jilliċenzja teknoloġija fi proċess partikolari, il-partijiet jistgħu jiftiehmu wkoll li d-detentur tal-liċenzja jixtri mingħand il-konċedent katalizzatur żviluppat għall-użu mat-teknoloġija liċenzjata u li jippermetti li t-teknoloġija tiġi esplojtata b'mod aktar effiċjenti milli ma' katalizzaturi oħra. Fejn, f'każijiet bħal dawn, ir-restrizzjoni tinqabad taħt l-Artikolu 53(1), x'aktarx li l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) ikunu ssodisfati anke 'l fuq mil-limitazzjonijiet fuq is-sehem fis-suq.

            2.7.   Obbligi ta' non-kompetizzjoni

                  196.

                  Obbligi ta' non-kompetizzjoni fil-kuntest tal-liċenzjar tat-teknoloġija jieħdu l-forma ta' obbligu fuq id-detentur tal-liċenzja li ma jużax teknoloġiji ta' terzi li jikkompetu mat-teknoloġija liċenzjata. Fejn l-obbligu ta' non-kompetizzjoni jkun ikopri prodott jew teknoloġija addizzjonali fornuta mill-konċedent, tali obbligu huwa trattat fit-taqsima preċedenti dwar il-liċenzjar abbinat.

                  197.

                  Ir-REKFTT jeżenta obbligi ta' non-kompetizzjoni, kemm fil-każ ta' ftehimiet bejn kompetituri u kemm fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri, sal-limiti rispettivi fuq is-sehem fis-suq ta' 20 % u 30 %.

                  198.

                  L-akbar riskju għall-kompetizzjoni fil-każ ta' obbligi ta' non-kompetizzjoni huwa li jiġu esklużi teknoloġiji ta' terzi. Obbligi ta' non-kompetizzjoni jistgħu wkoll jiffaċilitaw il-kollużjoni bejn il-konċedenti fil-każ ta' użu kumulattiv. L-esklużjoni ta' teknoloġiji li jikkompetu tnaqqas il-pressjoni kompetittiva fuq ir-royalties li jieħu l-konċedent u tnaqqas il-kompetizzjoni bejn teknoloġiji diġà stabbiliti għaliex tillimita l-possibbiltajiet li d-detenturi tal-liċenzja jaqilbu minn teknoloġija għall-oħra. Minħabba li fiż-żewġ każi l-akbar problema hija l-esklużjoni, l-analiżi ġeneralment tista' tkun l-istess fil-każ ta' ftehimiet bejn kompetituri bħal fil-każ ta' ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri. Iżda fil-każ ta' liċenzjar reċiproku bejn partijiet kompetituri, fejn it-tnejn jaqblu li ma jużawx teknoloġiji ta' terzi, il-ftehim jista' jiffaċilita l-kollużjoni bejniethom fis-suq tal-prodott, u b'hekk jiġġustifikaw il-limitu fuq is-sehem fis-suq aktar baxx ta' 20 %.

                  199.

                  L-esklużjoni tista' sseħħ fejn parti sostanzjali mid-detenturi ta' liċenzja potenzjali jkunu diġà marbuta ma' sors jew – fil-każ ta' effetti kumulattivi – sorsi ta' teknoloġija u jinżammu milli jesplojtaw it-teknoloġiji f'kompetizzjoni. L-effetti ta' esklużjoni jistgħu jirriżultaw minn ftehimiet konklużi minn konċedent uniku bi grad ta' saħħa fis-suq sinifikanti jew permezz ta' effett kumulattiv ta' ftehimiet konklużi minn diversi konċedenti fejn kull ftehim individwali jew netwerk ta' ftehimiet ikunu koperti mir-REKFTT. F'dan l-aħħar madankollu, diffiċilment jirriżulta effett kumulattiv serju sakemm ikun hemm abbinat inqas minn 50 % tas-suq. 'Il fuq minn dan il-limitu, fejn ikun hemm barrieri tad-dħul relattivament għoljin għal detenturi ġodda x'aktarx tirriżulta esklużjoni sinifikanti. Jekk il-barrieri tad-dħul ikunu baxxi, detenturi tal-liċenzja ġodda jkunu jistgħu jidħlu fis-suq u jesplojtaw kummerċjalment teknoloġiji attraenti miżmuma minn terzi u b'hekk ikunu jirrappreżentaw alternattiva reali għad-detenturi diġà stabbiliti. Sabiex tiġi ddeterminata l-possibbiltà reali tad-dħul u l-espansjoni fis-suq minn terzi, jinħtieġ ukoll li jitqies b'liema mod id-distributuri jkunu abbinati ma' detenturi tal-liċenzja b'obbligi ta' non-kompetizzjoni. L-unika mod biex teknoloġiji ta' terzi jkollhom possibbiltà reali ta' dħul fis-suq huwa li jkollhom aċċess għall-assi ta' produzzjoni u distribuzzjoni neċessarji. Fi kliem ieħor, il-faċilità għad-dħul fis-suq ma jiddependux biss mid-disponibbiltà tad-detenturi tal-liċenzja, iżda wkoll minn kemm ikollhom aċċess għad-distribuzzjoni. Hija u tevalwa l-effetti ta' esklużjoni fuq il-livell ta' distribuzzjoni, l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA tapplika l-qafas analitiku stabbilit fit-taqsima IV.2.1 tal-Linji Gwida dwar Limitazzjonijiet Vertikali (67).

                  200.

                  Meta l-konċedent ikollu grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq, obbligi imposti fuq id-detenturi tal-liċenzja biex dawn jiksbu t-teknoloġija biss mingħand il-konċedent jistgħu jwasslu għal effetti ta' esklużjoni sinifikanti. Aktar kemm il-konċedent ikun b'saħħtu fis-suq aktar ikun hemm ir-riskju li jiġu esklużi teknoloġiji li jikkompetu. Biex jinħolqu effetti ta' esklużjoni sensibbli, l-obbligi ta' non-kompetizzjoni mhux bilfors iridu jkunu jkopru parti sostanzjali mis-suq. Anke fin-nuqqas ta' dan, jistgħu jinħolqu effetti ta' esklużjoni sensibbli fejn ikun hemm obbligi ta' non-kompetizzjoni mmirati lejn impriżi li jkunu l-aktar propensi li jilliċenzjaw teknoloġiji li jikkompetu. Ir-riskju ta' esklużjoni jkun partikolarment għoli fejn ikun hemm biss numru limitat ta' detenturi ta' liċenzja potenzjali u l-ftehim ta' liċenzjar jikkonċerna teknoloġija li tintuża mid-detenturi tal-liċenzja biex jużaw fattur tal-produzzjoni għalihom stess. F'każijiet bħal dawn, il-barrieri tad-dħul għal konċedent ġdid x'aktarx ikunu għoljin. Ikun hemm anqas probabbiltà ta' esklużjoni fejn it-teknoloġija tintuża biex isir prodott li jinbiegħ lil terzi; minkejja li f'dan il-każ ir-restrizzjoni torbot ukoll il-kapaċità tal-produzzjoni għall-fattur ta' produzzjoni kkonċernat, din ma torbotx id-domanda għall-prodott li jinkorpora l-fattur prodott bit-teknoloġija liċenzjata. F'dan l-aħħar każ, biex jidħlu fis-suq il-konċedenti jkollhom bżonn biss aċċess għal detentur tal-liċenzja, wieħed jew aktar, li jkollu kapaċità ta' produzzjoni xierqa u, sakemm ma jkunux ftit l-impriżi li jkunu kapaċi jiksbu l-assi meħtieġa biex jiksbu liċenzja, m'huwiex probabbli li permezz ta' obbligi ta' non-kompetizzjoni imposti fuq id-detenturi tal-liċenzja l-konċedent ikun jista' jċaħħad lill-kompetituri mill-aċċess għal detenturi tal-liċenzja effiċjenti.

                  201.

                  Obbligi ta' non-kompetizzjoni jistgħu joħolqu wkoll effetti pro-kompetittivi. L-ewwelnett, tali obbligi jistgħu jippromwovu t-tixrid tat-teknoloġija billi jnaqqsu r-riskju ta' miżapproprjazzjoni tat-teknoloġija liċenzjata, partikolarment in-know-how. Jekk detentur ta' liċenzja jkun intitolat li jilliċenzja teknoloġiji li jikkompetu mingħand terzi, hemm ir-riskju li partikolarment in-know-how liċenzjat jintuża fl-esplojtazzjoni tat-teknoloġiji li jikkompetu u b'hekk ikunu qegħdin jibbenefikaw il-kompetituri. Meta detentur ta' liċenzja jesplojta teknoloġiji li jikkompetu, dan normalment irendi aktar diffiċli l-monitoraġġ tal-ħlas tar-royalties, li jistgħu jservu ta' diżinċentiv għal-liċenzjar.

                  202.

                  It-tieni, obbligi ta' non-kompetizzjoni, possibbilment flimkien ma' territorju esklussiv, jistgħu jkunu neċessarji sabiex ikun żgurat li d-detentur tal-liċenzja jkollu inċentiv li jinvesti fit-teknoloġija u jesplojtaha b'mod effettiv. Fejn il-ftehim jinqabad taħt l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE minħabba effett ta' esklużjoni sensibbli, biex wieħed jibbenefika mill-Artikolu 53(3) jista' jkun jinħtieġ li tintgħażel alternattiva anqas restrittiva, ngħidu aħna obbligi li jimponu ammont ta' minimu ta' produzzjoni jew il-ħlas ta' royalties, li normalment għandhom anqas potenzjal li jeskludu teknoloġiji li jikkompetu.

                  203.

                  It-tielet, f'każijiet fejn il-konċedent jikkometti ruħu li jagħmel investimenti sinifikanti speċifiċi għall-klijent, per eżempju f'taħriġ u soluzzjonijiet immirati tat-teknoloġija liċenzjata adattata għall-ħtiġiet tad-detentur tal-liċenzja, jistgħu jkunu neċessarji obbligi ta' non-kompetizzjoni jew, alternattivament, obbligi li jimponu ammont minimu ta' produzzjoni jew ħlas ta' royalties, sabiex il-konċedent ikun imħeġġeġ li jinvesti u jevita li dawn ma jsirux. Iżda normalment il-konċedent ikun jista' jirkupra tali investimenti direttament billi jitlob il-ħlas ta' somma f'daqqa, u dan jimplika li jkunu disponibbli alternattivi anqas restrittivi.

            3.   Ftehimiet tranżatorji u ta' non-invokazzjoni

                  204.

                  Il-liċenzjar jista' jservi ta' mezz ta' riżoluzzjoni tat-tilwim jew biex jiġi evitat li parti waħda teżerċita d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali tagħha biex iċċaħħad lill-parti l-oħra milli tesplojta t-teknoloġija tagħha stess. Il-liċenzjar, inkluż l-għoti ta' liċenzji reċiproċi fil-kuntest ta' ftehimiet ta' tranżazzjoni u ftehimiet ta' non-invokazzjoni, m'huwiex fih innifsu restrittiv għall-kompetizzjoni għaliex jippermetti lill-partijiet li jesplojtaw it-teknoloġiji tagħhom wara li jintlaħaq il-ftehim. Iżda t-termini u l-kundizzjonijiet individwali f'tali ftehimiet jistgħu jinqabdu mill-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE. Liċenzjar fil-kuntest ta' ftehimiet tranżatorji jitqies bħal ftehimiet ta' liċenzjar oħrajn. Fil-każ ta' teknoloġiji li mil-lat tekniku jkunu sostituti, ikun neċessarju li tiġi vvalutata kemm hi kbira l-probabbiltà li t-teknoloġiji kkonċernati jkunu f'pożizzjoni ta' imblukkar unidirezzjonali jew bidirezzjonali (ara l-paragrafu 32 hawn fuq). F'dak il-każ, il-partijiet ma jitqisux kompetituri.

                  205.

                  L-eżenzjoni ta' kategorija tapplika sakemm il-ftehim ma jkunx jinkludi restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni kif stabbilit fl-Artikolu 4 tar-REKFTT. Il-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali ta' l-Artikolu 4(1) tista' tapplika partikolarment fejn ikun ċar għall-partijiet li ma teżisti l-ebda pożizzjoni ta' imblukkar u li b'konsegwenza ma jikkompetux bejniethom. F'każijiet bħal dawn it-tranżazzjoni tkun sempliċiment mezz biex jirrestrinġi l-kompetizzjoni li tkun eżistiet fin-nuqqas tal-ftehim.

                  206.

                  Fejn x'aktarx fin-nuqqas tal-liċenzja d-detentur jista' jkun eskluż mis-suq, il-ftehim ikun ġeneralment pro-kompetittiv. Bosta drabi restrizzjonijiet li jillimitaw il-kompetizzjoni bejn il-konċedent u d-detentur tal-liċenzja fl-ambitu ta' l-istess teknoloġija huma kompatibbli ma' l-Artikolu 53, ara t-taqsima 2 hawn fuq.

                  207.

                  Ftehimiet li permezz tagħhom il-partijiet jilliċenzjaw lil xulxin u jimponu restrizzjonijiet fuq l-użu tat-teknoloġiji tagħhom, inklużi restrizzjonijiet dwar il-liċenzjar lil terzi, jistgħu jinqabdu taħt l-Artikolu 53(1). Fejn il-partijiet ikollhom grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq u l-ftehim jimponi restrizzjonijiet li b'mod ċar imorru lilhinn minn dak li jkun meħtieġ biex jitneħħa l-imblukkar, il-ftehim x'aktarx jinqabad taħt l-Artikolu 53(1) anke jekk il-probabbiltà hija li teżisti pożizzjoni ta' imblukkar reċiproka. L-Artikolu 53(1) x'aktarx japplika partikolarment fejn il-partijiet jaqsmu s-swieq jew jiffissaw royalties kostanti reċiproċi li jkollhom impatt sinifikanti fuq il-prezzijiet fis-suq.

                  208.

                  Fejn taħt il-ftehim il-partijiet huma intitolati li jużaw it-teknoloġija ta' xulxin u l-ftehim jestendi għal żviluppi futuri, ikun jinħtieġ li jitqies l-impatt tal-ftehim fuq l-inċentiv tal-partijiet li jinnovaw. Fejn il-partijiet ikollhom grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq, il-ftehim x'aktarx jinqabad taħt l-Artikolu 53(1) fejn dan ikun iżomm lill-partijiet milli jieħdu vantaġġ kompetittiv fuq xulxin. Ftehimiet li jeliminaw jew inaqqsu sostanzjalment il-possibbiltajiet li parti tieħu vantaġġ kompetittiv fuq l-oħra jnaqqas l-inċentiv għall-innovazzjoni u b'hekk jaffettwa b'mod negattiv parti essenzjali mill-proċess kompetittiv. Barra minn hekk, ftehimiet bħal dawn x'aktarx ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3). B'mod partikolari, diffiċilment ir-restrizzjoni tista' titqies indispensabbli fis-sens tat-tielet kundizzjoni ta' l-Artikolu 53(3). Biex jinkiseb l-għan tal-ftehim, jiġifieri li jkun żgurat li l-partijiet jistgħu jkomplu jesplojtaw it-teknoloġija tagħhom stess mingħajr ma jimblukkaw lil xulxin, m'hemmx bżonn li l-partijiet jaqblu li jaqsmu l-innovazzjonijiet futuri. Madankollu, x'aktarx il-partijiet ma jinżammux milli jieħdu vantaġġ kompetittiv fuq xulxin fejn l-għan tal-liċenzja jkun li tippermettilhom jiżviluppaw it-teknoloġiji rispettivi tagħhom u fejn il-liċenzja ma twassalhomx biex jużaw l-istess bażi teknoloġika fid-disinjar tal-prodotti tagħhom. Dawn il-ftehimiet sempliċiment joħolqu l-libertà tad-disinn billi jevitaw pretensjonijiet ta' ksur mill-parti l-oħra fil-futur.

                  209.

                  Fil-kuntest ta' ftehim tranżatorju u ta' non-invokazzjoni, klawsoli ta' non-kontestazzjoni ġeneralment ma jitqisux li jaqgħu taħt l-Artikolu 53(1). Huwa inerenti fi ftehimiet bħal dawn li l-partijiet jaqblu li ma jikkontestawx ex post id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali koperti bil-ftehim. Għall-kuntrarju, l-għan innifsu tal-ftehim huwa li jsolvi tilwim eżistenti u/jew li jevita tilwim fil-futur.

            4.   Pools tat-teknoloġija

                  210.

                     Pools tat-teknoloġija huma definiti bħala arranġamenti li permezz tagħhom żewġ partijiet jew aktar jgħaqdu flimkien pakkett ta' teknoloġija li jiġi liċenzjat mhux biss lill-kontributuri fil-pool iżda wkoll lil terzi. F'termini ta' struttura, il-pools tat-teknoloġija jistgħu jkunu fil-forma ta' arranġamenti sempliċi bejn numru limitat ta' partijiet jew arranġamenti ta' organizzazzjoni elaborati fejn l-organizzazzjoni tal-liċenzjar tat-teknoloġiji inklużi fil-pool ikun fdat lil entità separata. Fiż-żewġ każi l-pool jista' jippermetti lid-detenturi tal-liċenzja li joperaw fis-suq abbażi ta' liċenzja singola.

                  211.

                  M'hemm l-ebda rabta inerenti bejn pools ta' teknoloġija u standards, iżda f'ċerti każi t-teknoloġiji fil-pool ikunu kompatibbli (totalment jew parzjalment) standard ta' l-industrija de facto jew de jure. Meta l-pools tat-teknoloġija ma jkunux kompatibbli ma' standard ta' l-industrija mhux bilfors ikunu kompatibbli ma standard wieħed. Pools tat-teknoloġija differenti jistgħu jkunu kompatibbli ma' standards li jikkompetu.

                  212.

                  Ftehimiet li jistabbilixxu pools tat-teknoloġija u li jistipulaw it-termini u l-kundizzjonijiet ta' l-operat tagħhom m'humiex koperti bl-eżenzjoni ta' kategorija, irrispettivament min-numru ta' partijiet involuti (ara t-taqsima III.2.2 hawn fuq). Dawn il-ftehimiet huma trattati biss f'dawn il-linji gwida. Arranġamenti ta' pooling iwasslu għal numru ta' kwistjonijiet partikolari rigward l-għażla tat-teknoloġiji inklużi u l-operat tal-pool, li ma jinqalgħux fil-kuntest ta' tipi oħra ta' liċenzjar. Madankollu, il-liċenzji individwali mogħtija mill-pool lil detenturi tal-liċenzja terzi huma trattati bħal ftehimiet ta' liċenzjar oħra, li huma eżentati bħala kategorija meta jintlaħqu l-kundizzjonijiet stabbiliti fir-REKFTT, inklużi r-rekwiżiti ta' l-Artikolu 4 tar-REKFTT li jinkludi l-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali.

                  213.

                  Il-pools tat-teknoloġija jistgħu jkunu restrittivi għall-kompetizzjoni. Il-ħolqien ta' pool tat-teknoloġija neċessarjament jimplika bejgħ konġunt tat-teknoloġiji parti mill-pool, li fil-każ ta' pools komposti biss jew l-aktar minn teknoloġiji sostituti jammonta għal kartell ta' ffissar tal-prezzijiet. Barra minn hekk, minbarra li jnaqqsu l-kompetizzjoni bejn il-partijiet, il-pools tat-teknoloġija jistgħu wkoll, speċjalment fejn ikunu kompatibbli ma' standard ta' l-industrija jew fejn jistabbilixxu standard ta' l-industrija de facto, iwasslu għal tnaqqis fl-innovazzjoni billi jeskludu teknoloġiji alternattivi. L-eżistenza ta' l-istandard u l-pool tat-teknoloġija relatat jistgħu jżidu d-diffikultà għal teknoloġiji ġodda jew imtejba biex jidħlu fis-suq.

                  214.

                  Il-pools tat-teknoloġija jistgħu jipproduċu wkoll effetti pro-kompetittivi, b'mod partikolari billi jnaqqsu l-ispejjeż ta' l-operazzjoni u billi jiffissaw limitu fuq ir-royalties kumulattivi biex jevitaw marġinalizzazzjoni doppja. Il-ħolqien ta' pool jippermetti one-stop licensing tat-teknoloġiji koperti mill-pool. Dan huwa importanti partikolarment f'setturi fejn id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali huma prevalenti u fejn l-operat fis-suq jirrikjedi l-ksib ta' liċenzji minn numru sostanzjali ta' konċedenti. Fejn id-detenturi tal-liċenzja jirċievu servizzi ta' assistenza kostanti rigward l-applikazzjoni tat-teknoloġija liċenzjata, il-liċenzjar u l-assistenza konġunti jistgħu jwasslu għal tnaqqis ulterjuri fl-ispejjeż.

            4.1.   In-natura tat-teknoloġiji miġbura

                  215.

                  Ir-riskji kompetittivi u l-potenzjal ta' titjib fl-effiċjenza li jippreżentaw il-pools tat-teknoloġija jiddependu ħafna mir-relazzjoni bejn it-teknoloġiji miġbura u mir-relazzjoni ta' dawn ma' teknoloġiji oħra barra mill-pool. Għandhom isiru żewġ distinzjonijiet bażiċi, (a) bejn teknoloġiji komplimentari u dawk sostituti ta' xulxin; u (b) bejn teknoloġiji essenzjali u mhux.

                  216.

                  Żewġ teknoloġiji (68) jitqiesu komplimentari, għall-kuntrarju ta' sostituti ta' xulxin, meta t-tnejn ikunu meħtieġa biex isir prodott jew biex jitwettaq proċess li miegħu jkunu relatati t-teknoloġiji. Bil-maqlub, żewġ teknoloġiji jitqiesu sostituti ta' xulxin meta kull waħda minnhom tippermetti lid-detentur tagħha li jipproduċi l-prodott jew li jwettaq il-proċess li miegħu jkunu relatati t-teknoloġiji. Teknoloġija titqies essenzjali jekk ma jkunx hemm sostituti għaliha, kemm fil-pool u kemm barra, u meta tali teknoloġija tikkostitwixxi parti neċessarja mill-pakkett ta' teknoloġiji għall-iskopijiet tal-produzzjoni ta' prodott(i) jew it-twettiq ta' proċess(i) li jkun relatat miegħu/magħhom il-pool. Teknoloġija li għaliha m'hemmx sostituti tibqa' essenzjali sakemm tkun koperta b'mill-anqas dritt ta' proprjetà intellettwali validu wieħed. Teknoloġiji li huma essenzjali bilfors ikunu wkoll komplimentari.

                  217.

                  Fejn it-teknoloġiji f'pool ikunu sostituti, x'aktarx ir-royalties ikunu ogħla għaliex id-detenturi tal-liċenzja ma jibbenefikawx mir-rivalità bejn it-teknoloġiji kkonċernati. Meta t-teknoloġiji f'pool ikunu komplimentari l-arranġament inaqqas l-ispejjeż ta' l-operazzjoni u jista' jwassal għal anqas royalties għaliex il-partijiet ikunu f'pożizzjoni li jiffissaw royalties komuni għall-pakkett, u mhux kull wieħed minnhom jiffissa r-royalties mingħajr ma jqis ir-royalties iffissati mill-oħrajn.

                  218.

                  Id-distinzjoni bejn teknoloġiji komplimentari u dawk sostituti ta' xulxin mhix dejjem netta, għaliex it-teknoloġiji jistgħu jkunu parzjalment sostituti ta' xulxin u parzjalment komplimentari. Meta minħabba l-effiċjenzi li jirriżultaw mill-integrazzjoni ta' żewġ teknoloġiji d-domanda tad-detenturi tal-liċenzja tkun għat-tnejn li huma, it-teknoloġiji jitqiesu bħala komplimentari anke jekk ikunu parzjalment sostituti ta' xulxin. F'dawn il-każi, fin-nuqqas tal-pool x'aktarx id-detenturi tal-liċenzja kienu jkunu jridu jilliċenzjaw iż-żewġ teknoloġiji minħabba l-benefiċċju ekonomiku miżjud li jirriżulta mill-użu taż-żewġ teknoloġiji, għall-kuntrarju ta' użu ta' waħda minnhom biss.

                  219.

                  L-inklużjoni ta' teknoloġiji sostituti ta' xulxin fil-pool jirrestrinġi l-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji u jammonta għal liċenzjar f'pakkett. Barra minn hekk, fejn il-pool ikun sostanzjalment kompost minn teknoloġiji sostitwibbli bejniethom, l-arranġament jammonta għal iffissar tal-prezzijiet bejn il-kompetituri. Bħala regola ġenerali, l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA tikkunsidra li l-inklużjoni ta' teknoloġiji sostitwibbli bejniethom fil-pool tikkostitwixxi ksur ta' l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE. L-Awtorità tikkunsidra wkoll li diffiċilment jintlaħqu l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 53(3) fejn il-pool fil-parti l-kbira tiegħu jkun jinkludi teknoloġiji sostituti ta' xulxin. Peress li t-teknoloġiji kkonċernati huma alternattivi ta' xulxin, mill-fatt li fil-pool ġew inklużi ż-żewġ teknoloġiji ma jammonta l-ebda tfaddil ta' l-ispejjeż ta' l-operazzjoni. Fin-nuqqas tal-pool id-detenturi tal-liċenzja ma kinux jippreżentaw domanda għaż-żewġ teknoloġiji. M'huwiex biżżejjed li l-partijiet jibqgħu liberi li jilliċenzjaw indipendentement. X'aktarx il-partijiet ma jkollhomx wisq inċentiv li jagħmlu dan biex ma jikkompromettux il-pool, li għall-kuntrarju jippermettilhom jeżerċitaw is-saħħa tagħhom fis-suq b'mod konġunt.

                  220.

                  Meta pool ikun kompost biss minn teknoloġiji essenzjali, u għalhekk bilfors ikunu wkoll komplimentari, il-ħolqien tal-pool fih innifsu ġeneralment ma jaqax taħt l-Artikolu 53(1), irrispettivament mill-pożizzjoni tal-partijiet fis-suq. Iżda l-kundizzjonijiet li fuqhom jingħataw il-liċenzji iva.

                  221.

                  Fejn fil-pool ikunu inklużi privattivi mhux essenzjali iżda komplimentari, hemm ir-riskju ta' esklużjoni ta' teknoloġiji ta' terzi. Ladarba teknoloġija tkun inkluża fil-pool u liċenzjata bħala parti mill-pakkett, id-detenturi tal-liċenzja x'aktarx ma jkollhomx wisq inċentiv li jilliċenzjaw teknoloġija li tikkompeti, meta r-royalties imħallsa għall-pakkett ikunu diġà jkopru teknoloġija sostitut. Barra dan, l-inklużjoni ta' teknoloġiji li m'humiex neċessarji għall-iskopijiet tal-produzzjoni tal-prodott(i) jew it-twettiq ta' proċess(i) li miegħu/magħhom ikun relatat il-pool tat-teknoloġija wkoll tisforza lid-detenturi tal-liċenzja jħallsu għal tenkoloġija li jista' jkun li ma jkollhomx bżonn. L-inklużjoni ta' privattivi komplimentari għaldaqstant tammonta għal liċenzjar kollettiv f'pakkett (collective bundling). Meta pool jinkludi teknoloġiji mhux essenzjali, il-ftehim x'aktarx jinqabad taħt l-Artikolu 53(1) fejn il-pool ikollu pożizzjoni sinifikanti fi kwalunkwe suq rilevanti.

                  222.

                  Peress li wara l-ħolqien ta' pool jistgħu jiġu żviluppati teknoloġiji sostitwibbli u komplimentari, il-valutazzjoni jekk it-teknoloġiji humiex essenzjali huwa proċess kostanti. Għaldaqstant teknoloġija tista' ma tibqax essenzjali wara l-ħolqien ta' pool minħabba li jemerġu teknoloġiji ġodda ta' terzi. Mod kif ikun żgurat li tali teknoloġiji ta' terzi ma jkunux esklużi huwa li mill-pool jiġu esklużi teknoloġiji li ma jibqgħux essenzjali. Madankollu, jista' jkun hemm alternattivi oħra biex jiġi żgurat li t-teknoloġiji ta' terzi ma jkunux esklużi. Fl-evalwazzjoni ta' pools tat-teknoloġija li jinkludu teknoloġiji mhux essenzjali, jiġifieri teknoloġiji li għalihom jeżistu sostituti barra mill-pool jew li m'humiex neċessarji għall-produzzjoni ta' prodott, wieħed jew aktar, li miegħu għandu x'jaqsam il-pool, l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA fl-evalwazzjoni ġenerali tagħha tqis il-fatturi li ġejjin:

                              (a)

                              jekk hemmx raġunijiet pro-kompetittivi biex it-teknoloġiji mhux essenzjali jkunu inklużi fil-pool;

                              (b)

                              jekk il-konċedenti jibqgħux liberi li jilliċenzjaw it-teknoloġiji rispettivi tagħhom b'mod indipendenti. Fejn il-pool huwa kompost minn numru limitat ta' teknoloġiji u hemm teknoloġiji sostituti barra mill-pool, jista' jkun li d-detenturi tal-liċenzja jiġbru flimkien il-pakkett ta' teknoloġija tagħhom kompost parzjalment minn teknoloġija li tifforma parti mill-pool u parzjalment minn teknoloġija proprjetà ta' terzi;

                              (ċ)

                              jekk, f'każijiet fejn it-teknoloġiji miġbura flimkien ikollhom applikazzjonijiet differenti li xi wħud minnhom ma jirrikjedux l-użu tat-teknoloġiji kollha fil-pool, il-pool joffrix it-teknoloġiji biss bħala pakkett wieħed jew joffrix pakketti separati għal applikazzjonijiet distinti. F'dan l-aħħar każ, jiġi evitat li teknoloġiji li m'humiex essenzjali għal prodott jew proċess partikolari jiġu abbinati ma' teknoloġiji essenzjali;

                              (d)

                              jekk it-teknoloġiji miġbura flimkien humiex disponibbli biss bħala pakkett uniku jew jekk id-detenturi tal-liċenzja għandhomx il-possibbiltà li jiksbu liċenzja għal parti biss mill-pakkett, bi tnaqqis korrispondenti fir-royalties. Il-possibbiltà li tinkiseb liċenzja għal parti biss mill-pakkett tista' tnaqqas ir-riskju li jiġu esklużi teknoloġiji ta' terzi li m'humiex parti mill-pool, b'mod partikolari fejn id-detentur tal-liċenzja jikseb tnaqqis korrispondenti fir-royalties. Dan jirrikjedi li għal kull teknoloġija fil-pool jiġi assenjat sehem mir-royalties globali. Fejn l-arranġamenti ta' liċenzjar konklużi bejn il-pool u detenturi tal-liċenzja individwali jkunu għal żmien relattivament twil u t-teknoloġija fil-pool tkun kompatibbli ma' standard ta' l-industrija de facto, għandu jitqies ukoll li l-pool jista' jeskludi l-aċċess għas-suq ta' teknoloġiji sostituti ġodda. Fil-valutazzjoni tar-riskju ta' esklużjoni f'każijiet bħal dawn huwa rilevanti li jiġi kkunsidrat jekk id-detenturi tal-liċenzja jistgħux jitterminaw parti mil-liċenzja b'avviż raġonevoli minn qabel, u jiksbu tnaqqis korrispondenti fir-royalties.

            4.2.   L-evalwazzjoni ta' limitazzjonijiet individwali

                  223.

                  L-għan ta' din it-taqsima huwa li jiġu indirizzati numru ta' limitazzjonijiet li f'xi forma jew oħra spiss isibu posthom f'pools tat-teknoloġija u li jeħtieġ li jkunu evalwati fil-kuntest ġenerali tal-pool. Ta' min ifakkar, ara l-paragrafu 212 hawn fuq, li r-REKFTT japplika għal ftehimiet ta' liċenzjar konklużi bejn il-pool u detenturi tal-liċenzja terzi. Din it-taqsima għaldaqstant hija limitata għall-ħolqien tal-pool u kwistjonijiet ta' liċenzjar li huma partikolari fil-kuntest tal-pools tat-teknoloġija.

                  224.

                  Fl-evalwazzjoni tagħha l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA hija ggwidata mill-prinċipji ewlenin li ġejjin:

                              1.

                              Aktar kemm il-pool ikun b'saħħtu fis-suq aktar ikun hemm ir-riskju li jinħolqu effetti anti-kompetittivi.

                              2.

                                 Pools li jkollhom pożizzjoni b'saħħitha fis-suq għandhom ikunu miftuħin u mhux diskriminatorji.

                              3.

                              Il-pools m'għandhomx jeskludu indebitament teknoloġiji ta' terzi jew jillimitaw il-ħolqien ta' pools alternattivi.

                  225.

                  Impriżi li jagħqdu pool tat-teknoloġija li jkun kompatibbli ma' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, u ma' kwalunkwe standard ta' l-industrija, normalment huma liberi li jinnegozjaw u jiffissaw ir-royalties għall-pakkett tat-teknoloġija u s-sehem mir-royalties għal kull teknoloġija individwali jew qabel jew wara li jiġi stabbilit l-istandard. Tali ftehim huwa inerenti fit-twaqqif tal-pool jew ta' l-istandard u ma jistax fih innifsu jitqies bħala restrittiv għall-kompetizzjoni. Anzi, f'ċerti ċirkostanzi jista' jwassal għal riżultati aktar effiċjenti. Dan jista' jkun il-każ jekk ir-royalties ikunu miftiehma qabel ma jintgħażel l-istandard u mhux wara, sabiex l-għażla ta' l-istandard ma' twassalx għal grad sinifikanti ta' saħħa fis-suq ta' teknoloġija essenzjali, waħda jew aktar. Min-naħa l-oħra, id-detenturi tal-liċenzja għandhom jibqgħu liberi li jiddeterminaw il-prezz tal-prodotti li jipproduċu taħt il-liċenzja. Fejn l-għażla tat-teknoloġiji inklużi fil-pool issir minn espert indipendenti, dan jista' jkun jiffavorixxi l-kompetizzjoni bejn is-soluzzjonijiet teknoloġiċi disponibbli.

                  226.

                  Fejn il-pool ikollu pożizzjoni dominanti fis-suq, ir-royalties u termini oħrajn ta' liċenzjar għandhom ikunu ġusti u non-diskriminatorji, u l-liċenzji m'għandhomx ikunu esklussivi. Dawn ir-rekwiżiti huma meħtieġa biex ikun żgurat li l-pool ikun miftuħ u ma jwassalx għal esklużjoni jew effetti anti-kompetittivi oħra fis-swieq downstream. Iżda tali rekwiżiti ma jipprojbixxux royalties differenti għal użi differenti. B'mod ġenerali l-applikazzjoni ta' rati differenti ta' royalties għal swieq tal-prodotti differenti ma titqiesx bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni, iżda m'għandux ikun hemm diskriminazzjoni fi ħdan l-istess swieq. B'mod partikolari, it-trattament tad-detenturi tal-liċenzja m'għandux ikun jiddependi minn jekk humiex konċedenti jew le. L-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA għaldaqstant tikkunsidra jekk il-konċedenti humiex ukoll suġġetti għal obbligi ta' ħlas tar-royalties.

                  227.

                  Il-konċedenti u d-detenturi tal-liċenzja għandhom ikunu liberi li jiżviluppaw prodotti u standards li jikkompetu bejniethom, u wkoll li jagħtu u jiksbu liċenzji barra mill-pool. Dawn ir-rekwiżiti huma neċessarji sabiex ikun limitat ir-riskju ta' esklużjoni ta' teknoloġiji ta' terzi u biex ikun żgurat li l-pool ma jillimitax l-innovazzjoni u jxekkel il-ħolqien ta' soluzzjonijiet teknoloġiċi li jikkompetu. Fejn pool ikun kompatibbli ma' standard ta' l-industrija (de facto) u fejn il-partijiet ikunu suġġetti għal obbligi ta' non-kompetizzjoni, il-pool joħloq riskju partikolari li jżomm milli jsir żvilupp ta' teknoloġiji u standards ġodda u mtejba.

                  228.

                  Obbligi ta' retroċessjoni m'għandhomx ikunu esklussivi u għandhom ikunu limitati għal żviluppi li jkunu essenzjali jew importanti għall-użu tat-teknoloġija miġbura f'pool. Dan jippermetti lill-pool li jibbenefika mit-titjib fit-teknoloġija miġbura. Huwa leġittimu li l-partijiet jiżguraw li l-esplojtazzjoni tat-teknloġija miġbura f'pool ma tinżammx mid-detenturi tal-liċenzja li jkollhom jew li jiksbu privattivi essenzjali.

                  229.

                  Waħda mill-problemi identifikati rigward pools ta' privattivi huwa r-riskju li dawn jipproteġu privattivi invalidi. Il-ġbir f'pool iżid l-ispejjeż/riskji għal kontestazzjoni ta' suċċess għaliex anke jekk privattiva waħda biss fil-pool tkun valida l-kontestazzjoni tfalli. Il-protezzjoni ta' privattivi invalidi fil-pool tista' tobbliga lid-detenturi tal-liċenzja jħallsu aktar royalties u tista' wkoll iżżomm milli ssir innovazzjoni fil-qasam kopert bi privattiva invalida. Sabiex ikun limitat dan ir-riskju, kull dritt li tiġi tterminata l-liċenzja fil-każ ta' kontestazzjoni għandu jkun limitat għat-teknoloġiji proprjetà tal-konċedent li jkun intimat fil-kontestazzjoni u m'għandux jestendi għat-teknoloġiji proprjetà tal-konċedenti l-oħrajn fil-pool.

            4.3.   Il-qafas istituzzjonali li jirregola l-pool

                  230.

                  Il-mod kif pool tat-teknoloġija jinħoloq, jiġi organizzat u operat jista' jnaqqas ir-riskju li jkollu l-għan jew l-effett li jirrestrinġi l-kompetizzjoni u jiżgura li l-arranġament huwa pro-kompetittiv.

                  231.

                  Meta l-parteċipazzjoni fil-proċess tal-ħolqien ta' standard jew pool tkun miftuħa għall-partijiet kollha interessati li jirrappreżentaw interessi differenti, ikun hemm aktar probabbiltà li t-teknoloġiji inklużi fil-pool jintgħażlu fuq il-bażi ta' kunsiderazzjonijiet ta' prezz/kwalità milli meta l-pool jiġi stabbilit minn grupp limitat ta' proprjetarji ta' teknoloġija. Bl-istess mod, meta l-entitajiet rilevanti tal-pool ikunu komposti minn persuni li jirrappreżentaw interessi differenti, ikun hemm aktar probabbiltà li t-termini u l-kundizzjonijiet tal-liċenzjar, inklużi r-royalties, ikunu miftuħa, non-diskriminatorji u jirriflettu l-valur tat-teknoloġija liċenzjata milli meta l-pool ikun ikkontrollat minn rappreżentanti tal-konċedent.

                  232.

                  Fattur rilevanti ieħor huwa l-involviment ta' esperti indipendenti fil-ħolqien u l-operat tal-pool. Ngħidu aħna, il-valutazzjoni jekk teknoloġija hijiex essenzjali jew le għal standard li miegħu jkun kompatibbli l-pool ħafna drabi tkun waħda kumplessa li tirrikjedi għarfien espert speċjali. L-involviment ta' esperti indipendenti fil-proċess ta' l-għażla jista' jkun ta' siwi kbir biex ikun żgurat li l-impenn li jiġu inklużi biss teknoloġiji essenzjali jitwettaq fil-prattika.

                  233.

                  L-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA tikkunsidra l-mod kif jintgħażlu l-esperti u x'ikunu eżattament il-funzjonijiet li jwettqu. L-esperti għandhom ikunu indipendenti mill-impriżi li jiffurmaw il-pool. Jekk l-esperti jkollhom konnessjonijiet mal-konċedenti jew b'xi mod ieħor ikunu jiddependu minnhom, l-involviment ta' l-espert jingħata anqas piż. L-esperti għandu jkollhom ukoll l-għarfien espert tekniku neċessarju biex iwettqu d-diversi funzjonijiet fdati lilhom. Il-funzjonijiet ta' l-esperti indipendenti jistgħu jinkludu b'mod partikolari valutazzjoni jekk it-teknoloġiji proposti għall-inklużjoni fil-pool humiex validi u jekk humiex essenzjali.

                  234.

                  Huwa rilevanti wkoll li jitqiesu l-arranġamenti dwar l-iskambju ta' informazzjoni sensittiva bejn il-partijiet. Fi swieq oligopolistiċi l-iskambji ta' informazzjoni sensittiva bħall-prezzijiet u data tal-produzzjoni jistgħu jiffaċilitaw il-kollużjoni (69). F'dawn il-każijiet, l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA tikkunsidra hemmx salvagwardji li jiżguraw li ma tiġix skambjata informazzjoni sensittiva. F'dan ir-rigward espert indipendenti jew entità tal-liċenzjar jista' jkollhom rwol importanti billi jiżguraw li ma tiġix żvelata data tal-produzzjoni jew tal-bejgħ, li tista' tkun neċessarja biex jiġu kkalkulati u verifikati r-royalties, lil impriżi li jikkompetu fis-swieq milquta.

                  235.

                  Fl-aħħarnett, huwa rilevanti li jitqies il-mekkaniżmu ta' riżoluzzjoni tat-tilwim maħsub fl-istrumenti li jistabbilixxu l-pool. Aktar kemm ir-riżoluzzjoni tat-tilwim tkun fdata lil entitajiet jew persuni indipendenti mill-pool u mill-membri tiegħu, aktar huwa probabbli li r-riżoluzzjoni tat-tilwim isir b'mod newtrali.

         (1)  ĠU C 101, 27.04.2004, p. 2.

         (2)  Il-kompetenza sabiex jiġu ttrattati każi li jaqgħu taħt l-Artikoli 53 u 54 tal-Ftehim ŻEE, hi maqsuma bejn l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA u l-Kummissjoni skond regoli stabbiliti fl-Artikolu 56 tal-Ftehim taż-ŻEE.

         (3)  ĠU L 123, 27.4.2004, p. 11.

         (4)  Ir-REKFTT jissostitwixxi l-att imsemmi fil-punt 5 ta' l-Anness XIV tal-Ftehim ŻEE (ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 240/96 tal-31 ta' Jannar 1996, ĠU L 31, 9.2.1996, p. 2) dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE għal ċerti kategoriji ta' ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija.

         (5)  Ara l-Kawżi Konġunti C-395/96 P u C-396/96 P, Compagnie Maritime Belge, [2000] Ġabra. I-1365; il-paragrafu 130 u l-paragrafu 106 tal-Linji Gwida ta' l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE, għadhom mhux ippubblikati. L-Artikolu 6 tal-Ftehim ŻEE jistipula li, mingħajr ħsara għall-iżviluppi ġejjiena tal-każistika, id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim, sa fejn huma identiċi fis-sustanza għar-regoli korrispondenti tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar u ta' atti adottati fl-applikazzjoni ta' dawn iż-żewġ trattati, għandhom, fl-implimentazzjoni u l-applikazzjoni tagħhom, ikunu interpretati f'konformità mad-deċiżjonijiet rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej mogħtija qabel id-data ta' l-iffirmar tal-Ftehim taż-ŻEE. Għal dak li għandu x'jaqsam ma' deċiżjonijiet rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja mogħtija wara d-data ta' l-iffirmar tal-Ftehim ŻEE, mill-Artikolu 3(2) tal-Ftehim tas-Sorveljanza u l-Qorti taż-ŻEE joħroġ li l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA u l-Qorti ta' l-EFTA għandhom iqisu kif jixraq il-prinċipji kif stabbiliti minn dawn id-deċiżjonijiet.

         (6)  Wara l-Ftehim li jemenda l-Protokoll 4 tal-Ftehim ta' l-Istati ta' l-EFTA dwar it-twaqqif ta' Awtorità ta' Sorveljanza u Qorti tal-Ġustizzja ta' l-24 ta' Settembru 2004, li daħal fis-seħħ fl-20 ta' Mejjju 2005, il-Kapitolu II tal-Protokoll 4 tal-Ftehim ta' Sorveljanza u Qorti jirrifletti b'mod ġenerali fir-Regolament pilastru tal-Kunsill ta' l-EFTA (KE) Nru 1/2003 (ĠU L 1, 4.1.2003, p. 1).

         (7)  Minn hawn 'il quddiem, it-terminu ‘ftehim’ jinkludi prattiċi miftiehma u deċiżjonijiet ta' assoċjazzjonijiet ta' impriżi.

         (8)  Ara l-Avviż ta' l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA dwar il-kunċett ta' l-effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati ŻEE li jinsab fl-Artikolu 53 u 54 tal-Ftehim ŻEE, għadu mhux ippubblikat.

         (9)  Minn hawn 'il quddiem, it-terminu ‘restrizzjoni’ jinkludi l-prevenzjoni u d-distorsjoni tal-kompetizzjoni.

         (10)  Dan il-prinċipju ta' l-eżawriment fiż-ŻEE jinsab stipulat, ngħidu aħna fl-Artikolu 7(1) ta' l-att imsemmi fil-punt 4 ta' l-Anness XVII tal-Ftehim ŻEE (id-Direttiva Nru 104/89/KEE, ĠU L 40, 11.2.1989, p. 1) biex jiġu approssimati l-liġijiet ta' l-Istati Membri dwar it-trade marks, li jgħid li t-trade mark ma tagħtix lill-proprjetarju d-dritt li jipprojbixxi l-użu tagħha fir-rigward ta' merkanzija li tqiegħdet fuq is-suq fit-territorju kopert mill-Ftehim ŻEE taħt dik it-trade mark mill-proprjetarju jew bil-kunsens tiegħu. Rigward l-eżawriment internazzjonali, il-Qorti ta' l-EFTA qalet li ‘huma l-Istati EFTA (...) li għandhom jiddeċiedu jekk jixtiqux idaħħlu jew iżommu l-prinċipju ta' l-eżawriment internazzjonali tad-drittijiet ikkonferiti minn trade mark fir-rigward ta' prodotti li joriġinaw minn barra ż-ŻEE’, ara l-Kawża E-2/97 Maglite, [1998] Rapport tal-Qorti ta' l-EFTA, p. 172, para. 25-27. Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej, f'sentenza sussegwenti, qalet li ‘regoli nazzjonali li jistipulaw l-eżawriment tad-drittijiet tat-trade-mark fir-rigward ta' prodotti mqiegħda fis-suq barra ż-ŻEE taħt dik il-marka mill-proprjetarju jew bil-kunsens tiegħu jmorru kontra l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva, kif emendata bil-Ftehim ŻEE’, il-Kawża C-355/96, Silhouette, [1998] Ġabra. I-4799, para. 31.

         (11)  Min-naħa l-oħra, il-bejgħ ta' kopji ta' xogħol protett ma jwassalx għall-eżawriment ta' drittijiet ta' eżekuzzjoni, inklużi d-drittijiet ta' kiri. F'dan ir-rigward, ara l-Kawża 158/86, Warner Brothers u Metronome Video, [1988] Ġabra. 2605, u l-Kawża C-61/97, Foreningen af danske videogramdistributører, [1998] Ġabra. I-5171.

         (12)  Ara, p.eż. il-Kawżi Konġunti 56/64 u 58/64, Consten u Grundig, [1966] Ġabra. 429.

         (13)  Il-metodoloġija għall-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) hija stabbilita fil-Linji Gwida ta' l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE imsemmi fin-nota 5.

         (14)  Ara l-Kawża 56/65, Société Technique Minière, [1966] Ġabra. 337, u l-Kawża C-7/95 P, John Deere, [1998] Ġabra. I-3111, il-paragrafu 76.

         (15)  F'dan ir-rigward ara p.eż. s-sentenza f'Consten u Grundig imsemmija fin-nota 12.

         (16)  F'dan ir-rigward, ara s-sentenza f'Société Technique Minière imsemmija fin-nota 14 u l-Kawża 258/78, Nungesser, [1982] Ġabra. 2015.

         (17)  F'dan ir-rigward, ara l-Kawża C-49/92 P, Anic Partecipazioni, [1999] Ġabra. I-4125, il-paragrafu 99.

         (18)  Ara l-Kawżi Konġunti 29/83 u 30/83, CRAM u Rheinzink, [1984] Ġabra. 1679, il-paragrafu 26, u l-Kawżi Konġunti 96/82 u oħrajn, ANSEAU-NAVEWA, [1983] Ġabra. 3369, il-paragrafi 23-25.

         (19)  Ara s-sentenza f'John Deere, [1998] imsemmija hawn fuq fin-nota 14.

         (20)  Gwida dwar il-kwistjoni tas-sensibbiltà tista' tinstab fl-avviż ta' l-Awtorità ta' Sorveljanza ta' l-EFTA dwar ftehimiet ta' importanza minuri li ma jirrestrinġux b'mod apprezzabbli l-kompetizzjoni taħt l-Artikolu 53(1) tal-Ftheim ŻEE (ĠU C 67, 20.3.2003, p. 20 u s-Suppliment ŻEE Nru. 15, 20.3.2003, p. 11.). L-Avviż jiddefinixxi l-apprezzabbiltà b'mod negattiv. Il-ftehimiet li ma jaqgħux fl-ambitu ta' l-avviż de minimis mhux bilfors ikollhom effetti restrittivi apprezzabbli. Tinħtieġ valutazzjoni individwali.

         (21)  Ara l-l-Artikolu 1(2) tal-Kapitolu II tal-Protokoll 4 tal-Ftehim tas-Sorveljanza u l-Qorti.

         (22)  L-avviż ta' l-Awtorità tas-Sorveljanza dwar id-definizzjoni tas-suq rilevanti għall-iskopijiet tal-liġi tal-kompetizzjoni taż-ŻEE (ĠU L 200, 16.7.1998, p. 48 u s-Suppliment ŻEE Nru. 28, 16.7.1998, p. 3.).

         (23)  Rigward dawn id-distinzjonijiet, ara wkoll il-Linji Gwida ta' l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA dwar l-applikabbiltà ta' l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal ftehimiet ta' kooperazzjoni orizzontali (ĠU C 266, 31.10.2002, p. 1 u s-Suppliment ŻEE Nru. 55, 31.10.2002, p. 1).

         (24)  F'dan ir-rigward ara l-paragrafi 50 sa 52 tal-Linji Gwida dwar ftehimiet ta' kooperazzjoni orizzontali, imsemmija fin-nota preċedenti.

         (25)  Idem, il-paragrafu 51.

         (26)  F'dan ir-rigward ara p.eż. l-Avviż dwar ftehimiet ta' importanza minuri msemmi fin-nota 23.

         (27)  Skond l-Artikolu 3(2) tal-Kapitolu II tal-Protokoll 4 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti, ftehimiet li jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati ŻEE iżda li m'humiex ipprojbiti mill-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE ma jistgħux jiġu pprojbiti mil-liġi tal-kompetizzjoni nazzjonali.

         (28)  ĠU L 153, 18.6.1994, p. 30 u s-Suppliment ŻEE Nru 15, 18.6.1994, p. 29.

         (29)  Ara l-paragrafu 3 ta' l-avviż dwar is-subkuntrattar.

         (30)  F'dan ir-rigward ara d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni f'Moosehead/Whitbread (ĠU L 100, 20.4.1990, p. 32).

         (31)  F'dan ir-rigward ara l-Kawża 262/81, Coditel (II), [1982] Ġabra 3381.

         (32)  ĠU L 103, 12.4.2001, p. 36 u s-Suppliment ŻEE Nru 20, 12.4.2001, p. 179.

         (33)  ĠU L 52, 22.2 2001, p. 38 u s-Suppliment ŻEE Nru 9, 22.2.2001, p. 5.

         (34)  ĠU L 52, 22.2.2001, p. 38 u s-Suppliment ŻEE Nru 9, 22.2.2001, p. 5.

         (35)  Ara n-Nota 32.

         (36)  Ara n-nota 32 u l-ĠU C 122, 23.5.2002, p. 1 u s-Suppliment ŻEE Nru 26, 23.5.2002, p. 7.

         (37)  Ara l-paragrafu 29 hawn fuq.

         (38)  Ir-raġunijiet wara din ir-regola ta' kalkolu huma spjegati fil-paragrafu 23 hawn fuq.

         (39)  Ara per eżempju l-każistika msemmija fin-nota 18.

         (40)  F'dan ir-rigward ara l-paragrafu 98 tal-Linji Gwida dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE, imsemmi fin-nota 5.

         (41)  Dan ikun il-każ ukoll fejn parti tilliċenzja lill-oħra u taċċetta li tixtri parti mill-produzzjoni materjali mingħand id-detentur tal-liċenzja. Il-prezz ta' l-akkwist jista' jkollu l-istess funzjoni tar-royalty.

         (42)  F'dan ir-rigward ara l-Kawża 193/83, Windsurfing International, [1986] Ġabra 611, paragrafu 67.

         (43)  Għal definizzjoni ġenerali ta' bejgħ attiv u passiv, issir referenza għall-paragrafu 50 tal-Linji gwida dwar restrizzjonijiet vertikali, imsemmija fin-nota 36.

         (44)  Restrizzjonijiet rigward il-qasam ta' użu huma trattati wkoll fit-taqsima IV.2.4 hawn taħt.

         (45)  Din ir-restrizzjoni fundamentali tapplika għal ftehimiet ta' liċenzjar li jikkonċernaw il-kummerċ fit-territorju kopert bil-Ftehim ŻEE. Rigward ftehimiet li jikkonċernaw esportazzjonijiet 'il barra miż-ŻEE jew importazzjonijiet/ri-importazzjonijiet minn barra ż-ŻEE, ara ngħidu aħna l-Kawża C-306/96, Javico, [1998] Ġabra I-1983 dwar importazzjonijiet/ri-importazzjonijiet minn barra l-Ġermanja.

         (46)  F'dan ir-rigward ara l-paragrafu 77 tas-sentenza f'Nungesser, imsemmija fin-nota 16.

         (47)  F'dan ir-rigward ara l-Kawża 26/76, Metro (I), [1977] Ġabra 1875.

         (48)  Jekk it-teknoloġija liċenzjata hija waħda li għaddha żmienha ma jkun hemm l-ebda restrizzjoni tal-kompetizzjoni. F'dan ir-rigward ara l-Kawża 65/86, Bayer v Süllhofer, [1988] Ġabra 5249.

         (49)  Rigward il-klawsoli ta' non-kontestazzjoni fil-kuntest ta' ftehimiet ta' riżoluzzjoni, ara l-paragrafu 209 hawn taħt.

         (50)  Ara l-paragrafu 14 hawn fuq.

         (51)  Ara l-paragrafi 66 u 67 hawn fuq.

         (52)  F'dan ir-rigward ara l-paragrafu 42 tal-Linji Gwida dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE msemmi fin-nota 5.

         (53)  Madankollu, isegwi mill-Artikolu 7(2) tar-REKFTT li Stat ta' l-EFTA indirizzat jinnotifika lill-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA li ma jaċċettax ir-rakkomandazzjoni tagħha, l-Awtorità għandha tinnotifika din it-tweġiba lill-Kummissjoni. Jekk il-Kummissjoni ma tkunx taqbel mal-pożizzjoni ta' l-Istat ta' l-EFTA kkonċernat, għandu japplika l-Artikolu 92(2) tal-Ftehim ŻEE.

         (54)  F'dan ir-rigward ara l-paragrafu 8 ta' l-Avviż ta' l-Awtorità tas-Sorveljanza ta' l-EFTA dwar ftehimiet ta' importanza minuri msemmi fin-nota 20.

         (55)  Ara, f'dan ir-rigward il-Kawża T-228/97, Irish Sugar, [1999] Ġabra II-2969, paragrafu 101.

         (56)  F'dan ir-rigward ara l-paragrafu 23 tal-Linji Gwida dwar ftehimiet ta' kooperazzjoni orizzonatli, imsemmi fin-nota 23.

         (57)  Ara l-Kawżi Konġunti 25/84 u 26/84, Ford [1985] Ġabra. 2725.

         (58)  F'dan ir-rigward ara per eżempju d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni f'TPS (ĠU L 90, 2.4.1999, p. 6). Bl-istess mod, il-projbizzjoni ta' l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE ukoll tapplika biss sakemm il-ftehim ikollu għan restrittiv jew effetti restrittivi.

         (59)  Imsemmija fin-Nota 36. Ara, b'mod partikolari, il-paragrafi 115 et seq.

         (60)  Dwar dawn il-kunċetti ara t-taqsima IV.4.1 hawn taħt.

         (61)  Ara l-paragrafu 85 tal-Linji Gwida dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE, imsemmi fin-nota 5.

         (62)  Idem, il-paragrafi 98 u 102.

         (63)  Ara l-paragrafu 130 tas-sentenza fin-nota 8. Bl-istess mod, l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE ma żżommx milli jiġu applikati r-regoli taż-ŻEE dwar il-libertà tal-moviment tal-prodotti, servizzi, persuni u kapital. F'ċerti ċirkostanzi, dawn id-dispożizzjonijiet japplikaw għal ftehimiet, deċiżjonijiet u prattiċi miftiehma fis-sens ta' l-Artikolu 53(1). F'dan ir-rigward ara l-Kawża C-309/99, Wouters, [2002] Ġabra I-1577, il-paragrafu 120.

         (64)  F'dan ir-rigward ara l-Kawża T-51/89, Tetra Pak (I), [1990] Ġabra II-309. Ara wkoll il-paragrafu 106 tal-Linji Gwida dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 53(3) tal-Ftehim ŻEE, imsemmi fin-nota 5.

         (65)  Ara s-sentenza f'Nungesser, imsemmija fin-nota 16.

         (66)  Għall-qafas analitiku applikabbli ara t-taqsima 2.7 hawn taħt u l-paragrafi 138 et seq. tal-Linji Gwida dwar Limitazzjonijiet Vertikali msemmija fin-nota 36.

         (67)  Ara n-Nota 36.

         (68)  It-terminu ‘teknoloġija’ m'huwiex limitat għall-privattivi. Ikopri wkoll applikazzjonijiet għall-privattivi u drittijiet tal-proprjetà intellettwali oħra minbarra l-privattivi.

         (69)  F'dan ir-rigward, ara s-sentenza f'John Deere, imsemmija fin-nota 14.”