వారసత్వ రాజకీయాల గురించి దేశంలో చర్చ వచ్చిన ప్రతిసారీ నెహ్రూ, గాంధీ కుటుంబాల గురించి ప్రస్తావనరావడం సహజంగా జరుగుతుంది. అయితే ఇక్కడ ఒకసారి లోతైన చర్చ జరిగితే తప్ప అది వారసత్వమా.. ఆ కుటుంబాలు దేశం కోసం చేసిన త్యాగమా అన్న విషయంలో కాంగ్రెసేతర రాజకీయ పక్షాలకు స్పష్టత రాదు. స్పష్టత వచ్చినా కూడా వారు గాంధీ కుటుంబాల గురించి మాట్లాడకుండా ఉండరని చెప్పలేం. కానీ, ఆ కుటుంబాలు రాజకీయ స్వార్థం కోసం, అధికారం కోసం పనిచేశాయా, దేశం కోసం ప్రాణ త్యాగాలు చేశాయా అన్న విషయాలు మాత్రం చర్చ జరగాల్సి ఉంది. దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుంచి 1947నుంచి 2014 వరకు దేశాన్ని 15 మంది ప్రధానమంత్రులు పాలిస్తే అందులో నెహ్రూ, ఇందిరా, రాజీవ్లు ముగ్గురు మాత్రమే ఒకే కుటుంబానికి చెందిన వారు. అయితే నెహ్రూ నుంచి రాహుల్ గాంధీ వరకు 70 ఏళ్ళ భారతదేశ రాజకీయాల్లో గాంధీకుటుంబంలోని వారంతా క్రియాశీల రాజకీయాల్లో ఉన్నారు. కానీ 1989 తరువాత ఆ కుటుంబానికి చెందిన ఒక్కరు కూడా కనీసం కేంద్ర మంత్రి కూడా కాలేదన్న విషయం వారసత్వం పేరిట క్షుద్ర రాజకీయాలు చేస్తున్న వారు గమనించాలి. రాజీవ్ గాంధీ హత్య తరువాత తిరిగి ఆ కుటుంబంలో ఇప్పటివరకు ఒక్కరు కూడా ఒక్క అధికారిక పదవి నిర్వహించలేదు. దాదాపు మూడు దశాబ్దాలు ఎలాంటి పదవులు లేకుండా దేశం కోసం, జనం కోసం పనిచేస్తున్నారు. ఆ కుటుంబంపైన వారసత్వ రాజకీయాలు అని ఎలా అనగలమో రాజకీయ విశ్లేషకులు పరిశీలించాలి.ప్రపంచంలో మూడో ఆర్థిక బలమైన దేశంగా గుర్తింపు తెచ్చుకున్నాం. ప్రపంచంలో ఎక్కడ నిపుణులు కావాలన్నా భారతదేశం వైపు చూసేలా సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని సాధించాం. అలాంటి అభివృద్ధికి పునాదులు వేసింది, ఖచ్చితంగా నెహ్రూ విధానాలే కారణమని చెప్పక తప్పదు. అయితే నెహ్రూ 1964 వరకు పాలించాక ఆయన మరణాంతరం వెంటనే ఆయన వారసురాలిగా ఇందిరాగాంధీ ప్రధానమంత్రి కాలేదన్న విషయం ప్రజలకు తెలియాలి. ఆగస్టు 15, 1947 నుంచి మే 27, 1964 వరకు నెహ్రూ ప్రధానిగా చేశాక, గుల్జారీ లాల్ నందా, లాల్ బహుదూర్ శాస్ర్తిలు ప్రధానులుగా పనిచేశారు. దాదాపు 17ఏళ్ళు దేశాన్ని పాలించిన నెహ్రూ దేశాన్ని అన్నివిధాలుగా ముందుకు తీసుకుపోయేందుకు పటిష్ఠమైన పునాదులు వేశారు.ఆయన మరణాంతరం, రెండేళ్ళకు జనవరి 24, 1966లో ఇందిరా గాంధీ ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిలో ప్రధానమంత్రి అయ్యింది.వారసత్వ రాజకీయాలు అంటే తండ్రి మరణించగానే ఇందిర ప్రధాని కావాలి, కానీ అలా కాలేదు. ప్రజాభీష్టం మేరకే రెండేళ్ళ తరువాత ఆమె ప్రధాని అయ్యారు. ఆమె దాదాపు 11 ఏళ్ళ 59 రోజులు అంటే 1977 మార్చి 24 వరకు పాలించింది. ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిలో ప్రజల చేత తిరస్కారానికి గురయింది. తరువాత జనతాపార్టీ అధికారంలోకి వచ్చింది. ఆ పార్టీ నుంచి మొరార్జీ దేశాయి, చరణ్ సింగ్లు పాలించారు. ఆ తరువాత ఆ ప్రజలే తిరిగి గెలిపించారు. 1980 జనవరి 14 వరకు వారు పాలించగా, తిరిగి ఇందిరాగాంధీ అధికారంలోకి వచ్చింది. 1984 వరకు ఆమె ఉగ్రవాదుల చేత హత్యకు గురయ్యే వరకు పాలించింది. ప్రపంచంలోనే ఎక్కువ కాలం పాలించిన మహిళా ప్రధానిగా, భారత దేశ తొలి మహిళా ప్రధానిగా, ఉక్కు మహిళగా, కఠిన నిర్ణయాలు తీసుకునే ధీశాలిగా ఆమె చాలా పేరు సంపాదించింది.విప్లవాత్మకమైన నిర్ణయాలు బ్యాంకుల జాతీయీకరణ, 20 సూత్రాల పథకం, రాజ భరణాల రద్దు లాంటి అనేక నిర్ణయాలు తీసుకొని దేశంపైన తన ముద్ర వేసుకున్నారు. అయితే ఆమె తన భద్రతా దళాలు, రక్షక భటుల చేతిలో 1984 అక్టోబర్ 31న ఇంటిలోనే హత్యకు గురయ్యారు. ఆమె మరణం తరు వాత ఆమె పెద్ద కొడుకు పైలట్గా పనిచేసుకుంటున్న రాజీవ్ గాందీ అనివార్యంగా రాజకీయాల్లోకి రావాల్సి వచ్చింది. తరువాత జరిగిన ఎన్నికలలో దేశంలోనే మొదటి సారిగా పెద్ద మెజారిటీతో కాంగ్రెస్ పార్టీ విజయం సాధించడంతో రాజీవ్ గాంధీ ప్రధానమంత్రి అయ్యారు. 1984 నుంచి 1989 డిసెంబర్ 2 వరకు ఆయన ప్రధానిగా పనిచేశారు. తరువాత ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా అనేక సభలలో పాల్గొని శ్రీ పెరంబదూరులో మే 21, 1991న జరిగిన ఆత్మాహుతి దాడిలో ప్రాణాలు విడిచారు.అప్పుడు వచ్చిన ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ విజయం సాధించింది. అయితే వారసత్వ రాజకీయాలు చేయాలనుకుంటే అప్పడే సోనియగాంధీ ప్రధానమంత్రి అయ్యేవారు కానీ ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిలో అపర చాణిక్యుడిగా పేరు గాంచిన పి.వి నరసింహారావు ప్రధానమంత్రి అయి ఈ దేశానికి పటిష్ఠమైన ఆర్థిక పునాదులు వేశారు. నెహ్రూ తప్ప ఇందిరాగాంధీ, రాజీవ్ గాంధీలు ఇద్దరు ఉగ్రవాదుల చేతిలో ఈ దేశంలో ప్రాణాలు అర్పించారు. దేశం కోసం దేహాన్ని ముక్కలు చేసుకున్నారు. ఇందిరాగాంధీ తన కళ్ల ముందే తన చిన్నకొడుకు సంజయ్గాంధీని విమాన ప్రమాదంలో కోల్పోయింది.రాజీవ్ గాంధీ తన కళ్ళ ముందే తన తల్లి ఉగ్రవాదుల చేతిలో హత్యకు గురికావడం చూశారు. రాహుల్ గాంధీ తన నానమ్మ, తన తండ్రి ఇద్దరు హత్యలకు గురి కావడం చూశారు. సోనియగాంధీ తన అత్త, తన భర్త ఇద్దరు దేశం కోసం ప్రాణ త్యాగాలు చేయడాన్ని చూశారు. తరువాత వారు రాజకీయాలకు దూరంగా ఉన్నారు. అయినా, ప్రజలు వారిని దేశం నుంచి జనం నుంచి దూరం కావడాన్ని జీర్ఱించుకోలేకపోవడంతో సోనియగాంధీ, రాహుల్ గాంధీలు తిరిగి కాంగ్రెస్ పార్టీలో క్రియాశీల రాజకీయాల్లోకి వచ్చారు.1991లో రాజీవ్ గాంధీ హత్యకు గురయినపుడు ప్రధానమంత్రిగా పని చేయాలని కాంగ్రెస్ కోరినా, 1997 వరకు రాజకీయాల్లోకి రాలేదు. 1998 నుంచి ఆమె ఎంపీగా పోటీ చేసి వరసగా విజయం సాధించారు. 1998 నుంచి 2004 వరకు లోక్సభలో ప్రతిపక్ష నాయకురాలిగా పనిచేశారు.అలాగే 1998 నుంచి ఇప్పటి వరకు సోనియగాంధీ ఏఐసీసీ అధ్యక్షురాలిగా పని చేస్తున్నారు. దాదాపు 19 ఏళ్ళ పాటు ఏఐసీసీ అధ్యక్షు రాలిగా వరసగా నాలుగు సార్లు ఎన్నికయ్యారు. కాంగ్రెస్ పార్టీ 130 ఏళ్ళ చరిత్రలో ఎక్కువ కాలం ఏఐసీసీ అధ్యక్షులుగా పని చేసిన చరిత్ర కూడా సోనియగాంధీదే. ఇక 2013 నుంచి రాహుల్ ఏఐసీసీ ఉపాధ్యక్షులుగా కొనసాగుతున్నారు. ఎన్ఎస్యూఐలో, యూత్ కాంగ్రెస్లో పనిచేసిన రాహుల్ గాంధీ, తరువాత ఏఐసీసీ ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. రాజీవ్ గాంధీ ట్రస్ట్లో కూడా పనిచేశారు. 2004 నుంచి ఎంపీగా పనిచేసిన 47 ఏళ్ళ రాహుల్ గాంధీకి అనేక అధికారిక పదవులు పొందే అవకాశం ఉన్నా కూడా ఆయన పార్టీ సేవకే పరిమితమయ్యారు.ఇలా కుటంబం మొత్తం దేశంకోసం ప్రాణాలను, పదవులను త్యాగం చేసి రాజకీయాలు చేస్తున్నారు. వారిది స్వార్థమా.. త్యాగమా.. తేల్చాల్సిందే దేశ ప్రజలే. తండ్రి అధికారంలోకి రాగానే కొడుకు, కూతురు, అల్లుళ్ళు, చుట్టాలు అంతా ఏదో ఒక పదవి పొంది రాజకీయాలు చేస్తున్న ప్రస్తుత తరుణంలో ప్రధాని లాంటి దేశ అత్యున్నత పదవి మూడు సార్లు చేతిలో ఉండి కూడా త్యాగం చేసి పార్టీ కోసం, దేశం కోసం జీవితాలు ధారవోసిన కుటుంబానివి వారసత్వ రాజకీయాలు అని అనడం సమంజసమా? దేశం కోసం దేహాలను ముక్కలు చేసుకొన్న కుటుంబానివి స్వార్థ రాజకీయాలా..? పదవులు చేతిలో పెట్టుకొని కుటుంబాలను కళ్ళ ముందరే పోగొట్టుకొని పుట్టెడు దుఃఖంలో కూడా దేశం కోసం పనిచేసిన వారిని స్వార్థపరులు అందామా.. త్యాగధనులు అందామా...? ప్రజాస్వామ్యబద్దంగా గెలుపు ఓటములతో సంబంధం లేకుండా ప్రజల మధ్యనే ఉంటూ దేశానికి సేవచేసి, త్యాగం చేసిన కుటుంబాలను అపహాస్యం చేస్తారా? క్షుద్ర రాజకీయాలు చేస్తూ కుత్సిత మనస్తత్వంతో వారసత్వం పేరిట ప్రచారం చేసి రాజకీయ లబ్ధి పొందే నేతల వైఖరిని ప్రజలు హర్షిస్తారా?పొన్నాల లక్ష్మయ్యటీపీసీసీ మాజీ అధ్యక్షులు, మాజీ మంత్రి
vaarasatva rajakeeyala gurinchi desamlo charcha vachina pratisaarii nehroo, gaandhi kutumbala gurinchi prastaavanaraavadam sahajamgaa jarugutundi. ayithe ikkada okasari lotaina charcha jarigithe tappa adhi vaarasatvamaa.. aa kutumbaalu desham kosam chesina tyagama anna vishayamlo kaangresetara rajakeeya pakshaalaku spashtata raadu. spashtata vachina kuudaa vaaru gaandhi kutumbala gurinchi matladakunda undarani cheppalem. cony, aa kutumbaalu rajakeeya swaartham kosam, adhikaaram kosam panichesaya, desham kosam praana tyaagaalu chesaya anna vishayaalu maatram charcha jaragalsi undi. deshaniki swaatantryam vachinappati nunchi 1947nunchi 2014 varaku deshaanni 15 mandi pradhaanamantrulu paliste andulo nehroo, indira, raajeevlu mugguru matrame oke kutumbaaniki chendina vaaru. ayithe nehroo nunchi rahul gaandhi varaku 70 ella bharatadesa rajakeeyaallo gaandheekutumbamloni vaarantaa kriyaaseela rajakeeyaallo unnaaru. cony 1989 taruvaata aa kutumbaaniki chendina okkaru kuudaa kaneesam kendra mantri kuudaa kaaledanna vishayam vaarasatvam paerita kshudra rajakeeyaalu chestunna vaaru gamaninchaali. rajiv gaandhi hatya taruvaata tirigi aa kutumbamlo ippativaraku okkaru kuudaa okka adhikaarika padavi nirvahinchaledu. daadaapu moodu dasaabdaalu elanti padavulu lekunda desham kosam, janam kosam panichestunnaaru. aa kutumbampaina vaarasatva rajakeeyaalu ani ela anagalamo rajakeeya vislaeshakulu pariseelinchaali.prapanchamlo moodo aardhika balamaina desangaa gurtimpu tecchukunnam. prapanchamlo ekkada nipunulu kavalanna bharatadesam vaipu chusela saanketika naipunyaanni saadhinchaam. alanti abhivruddhiki punaadulu vesindi, khachitamgaa nehroo vidhaanaale kaaranamani cheppaka tappadu. ayithe nehroo 1964 varaku paalinchaaka aayana maranantaram ventane aayana vaarasuraaligaa indiraagaandhii pradhaanamantri kaaledanna vishayam prajalaku teliyaali. aagastu 15, 1947 nunchi mee 27, 1964 varaku nehroo pradhaanigaa chesaka, guljari lal nanda, lal bahudur saasrtilu pradhaanulugaa panichesaaru. daadaapu 17ellu deshaanni paalinchina nehroo deshaanni annividhaalugaa munduku teesukupoyenduku patishtamaina punaadulu vaesaaru.aayana maranantaram, rendellaku janavari 24, 1966loo indira gaandhi prajaaswaamya paddhatilo pradhaanamantri ayyindi.vaarasatva rajakeeyaalu ante tandri maraninchagaane indira pradhaani kavali, cony alaa kaaledu. prajabhishtam merake rendella taruvaata aame pradhaani ayyaru. aame daadaapu 11 ella 59 rojulu ante 1977 marchi 24 varaku paalinchindi. prajaaswaamya paddhatilo prajala chetha tiraskaaraaniki gurayindi. taruvaata janataparti adhikaaramloki vachindi. aa party nunchi morarji desaayi, charan singlu paalinchaaru. aa taruvaata aa prajale tirigi gelipinchaaru. 1980 janavari 14 varaku vaaru paalinchagaa, tirigi indiraagaandhii adhikaaramloki vachindi. 1984 varaku aame ugravaadula chetha hatyaku gurayye varaku paalinchindi. prapanchamlone ekkuva kaalam paalinchina mahila pradhaanigaa, bhaarata desha toli mahila pradhaanigaa, ukku mahilagaa, kathina nirnayaalu teesukune dheeshaaligaa aame chala paeru sampaadinchindi.viplavaatmakamaina nirnayaalu byaankula jaateeyeekarana, 20 suutraala pathakam, raja bharanaala raddu lanti aneka nirnayaalu teesukoni desampaina tana mudra vesukunnaru. ayithe aame tana bhadrata dalaalu, rakshaka bhatula chetilo 1984 actober 31na intilone hatyaku gurayyaru. aame maranam taru vaata aame pedda koduku pailatga panichesukuntunna rajiv gaandii anivaaryamgaa rajakeeyaalloki ravalsi vachindi. taruvaata jarigina ennikalalo desamlone modati saarigaa pedda mejaaritiitoe congress party vijayam saadhinchadamtho rajiv gaandhi pradhaanamantri ayyaru. 1984 nunchi 1989 dissember 2 varaku aayana pradhaanigaa panichesaaru. taruvaata ennikala prachaaramlo bhagamga aneka sabhalalo palgoni shree perambadurulo mee 21, 1991na jarigina aatmaahuti daadilo praanaalu vidichaaru.appudu vachina ennikallo congress party vijayam saadhinchindi. ayithe vaarasatva rajakeeyaalu cheyalanukunte appade soniyagandhi pradhaanamantri ayyevaaru cony prajaaswaamya paddhatilo apara chaanikyudigaa paeru gaanchina pi.vi narasimhaaraavu pradhaanamantri ayi ee deshaniki patishtamaina aardhika punaadulu vaesaaru. nehroo tappa indiraagaandhii, rajiv gaandheelu iddaru ugravaadula chetilo ee desamlo praanaalu arpinchaaru. desham kosam dehaanni mukkalu chesukunnaru. indiraagaandhii tana kalla munde tana chinnakoduku sanjaygaandheeni vimana pramaadamlo kolpoyindi.rajiv gaandhi tana kalla munde tana talli ugravaadula chetilo hatyaku gurikavadam chusaru. rahul gaandhi tana nanamma, tana tandri iddaru hatyalaku guri kaavadam chusaru. soniyagandhi tana atta, tana bharta iddaru desham kosam praana tyaagaalu cheyadaanni chusaru. taruvaata vaaru raajakeeyaalaku dooramgaa unnaaru. aina, prajalu vaarini desham nunchi janam nunchi dooram kaavadaanni jeerrinchukolekapovadam soniyagandhi, rahul gaandheelu tirigi congress paartiiloo kriyaaseela rajakeeyaalloki vachaaru.1991loo rajiv gaandhi hatyaku gurayinapudu pradhaanamantrigaa pani cheyalani congress korina, 1997 varaku rajakeeyaalloki raledu. 1998 nunchi aame empeegaa poty chesi varasagaa vijayam saadhinchaaru. 1998 nunchi 2004 varaku loksabhalo pratipaksha nayakuraliga panichesaaru.alaage 1998 nunchi ippati varaku soniyagandhi aicc adhyakshuraaligaa pani chestunnaru. daadaapu 19 ella paatu aicc adhyakshu raliga varasagaa naalugu saarlu ennikayyaaru. congress party 130 ella charitralo ekkuva kaalam aicc adhyakshulugaa pani chesina charitra kuudaa soniyagaandhiide. ika 2013 nunchi rahul aicc upaadhyakshulugaa konasaagutunnaaru. nsulielo, yooth congresslo panichesina rahul gaandhi, taruvaata aicc pradhaana kaaryadarsigaa panichesaaru. rajiv gaandhi trustlo kuudaa panichesaaru. 2004 nunchi empeegaa panichesina 47 ella rahul gaandheeki aneka adhikaarika padavulu ponde avakaasam unna kuudaa aayana party sevake parimitamayyaaru.ilaa kutambam mottam desankosam praanaalanu, padavulanu tyaagam chesi rajakeeyaalu chestunnaru. vaaridi swaarthamaa.. tyagama.. telchalsinde desha prajale. tandri adhikaaramloki ragane koduku, koothuru, allullu, chuttaalu antaa edho oka padavi pondi rajakeeyaalu chestunna prastuta tarunamlo pradhaani lanti desha atyunnata padavi moodu saarlu chetilo undi kuudaa tyaagam chesi party kosam, desham kosam jeevitaalu dharavosina kutumbanivi vaarasatva rajakeeyaalu ani anadam samanjasama? desham kosam dehaalanu mukkalu chesukonna kutumbanivi swaartha rajakiyala..? padavulu chetilo pettukoni kutumbaalanu kalla mundare pogottukoni puttedu dukkhamlo kuudaa desham kosam panichesina vaarini swaarthaparulu andama.. tyaagadhanulu andama...? prajaaswaamyabaddamgaa gelupu otamulatho sambandham lekunda prajala madhyane untuu deshaniki sevachesi, tyaagam chesina kutumbaalanu apahasyam chestara? kshudra rajakeeyaalu chestu kutsita manastatvamto vaarasatvam paerita prachaaram chesi rajakeeya labdhi ponde nethala vaikharini prajalu harshistara?ponnaala lakshmayyatiiseesee maji adhyakshulu, maji mantri