
 ఆటవికులకు తొలిసారిగా ఆర్గనైజ్ చేసినవాడు రాముడు. వానరులకు బలం ఉంది. శక్తి ఉంది. సామర్ధ్యం ఉంది. కాని వారిని ఒక చోట చేర్చి వారిని సంఘటిత పరిచి ఒక కార్యాన్ని సాధించడానికి పూనుకున్నాడు రాముడు. ఆటవికుల శక్తి అపారం అయింది. తమ శక్తి తాము తెలుసుకోలేనివారు ఆటవికులు. వారి శక్తి వారికి తెలియపరచేవాడు కావాలి. వారిని ఒక త్రాటిపై నడిపించే నాయకుడు కావాలి. అది చేస్తే వారు రాజ్యాల్ను తలకిందులు చేయగలరు. రావణుని మీదకి దండెత్తగలరు. అలాంటి నాయకత్వం వహించినవాడు రాముడు.
 రావణునికి రాముని దేహబలం, ఆయుధబలం మాత్రమే తెలుసు. సాఅతని బుద్ధిబలం తెలియదు. అతనిలో ఉన్న సామర్ధ్యం తెలియదు. అందుకే రాముని గురించి తక్కువగా అంచనా వేశాడు.
 రాముడు వానరులను సంఘటితపరిచాడు. ఒక పథకం ప్రకారం వానరులను అన్ని దిక్కులకు పంపించాడు. అన్ని దిక్కులకూ పంపడమెందుకు?అంటే యుద్దానికి బయలుదేరేప్పుడు అన్నిదిక్కుల సమాచారం సేకరించి పెట్టుకోవటం మంచిది. దక్షిణానికి వెళ్లిన హనుమదాదులే వార్త తెస్తారని సుగ్రీవునికి తెలుసు.
 వాతావరణాన్ని బట్టి ప్రాణిజాలం పెరుగుతుంది. అంటే ఒక్కొక్క వాతావరణంలో ఒక రకపు జంతువులు , పక్షులు, వృక్షాలు వుంటాయి. ఆస్ట్రేలియాలో మాత్రమే కంగారూ ఉంటుంది. ఎడారిలో మాత్రమే కజ్జూర వృక్షాలు వుంటాయి. అలాగే ఒక వాతావరణంలో ఆపిల్స్ పండుతాయి. మరో వాతావరణంలో ద్రాక్షలు.
 మిగతా ప్రాణిజాలం ఒక్కొక్క వాతావరణంలో నివాసం ఏర్పరచుకుంటుంది. మానవుడు అన్ని వాతావరణాల్లో మనగలడు. ఆ వాతావరణానికి అనూకూలమైన అలవాట్లను ఏర్పరచుకుంటాడు. ఏటి్ ఒడ్డున లేక సముద్రపు ఒడ్డున వుండేవాడు ఈత నేర్చుకుంటాడు - కాదు - అతనికి వస్తుంది. అలాగే ఉండేవాడికి వేట.
 లంకసముద్ర మధ్యంలో వుంది కాబట్టి సముద్రం దాటడం అక్కడివారికి అవసరం. వారు సముద్రం దాటే విద్యను నేర్చుకున్నారు. రావణుడు ఆకాశ మార్గాన సముద్రం దాటాడు అన్నారు. ఆకాశమార్గాన్నే దాటాడో, ఈదుకుంటూ దాటాడో, వాళ్ళకు మరో ఉపాయం తెలుసునో మనకు తెలియదు. కాని వారికి సముద్రం దాటి రావడం సులభం. అకంపనుడు సముద్రం దాటి వెళ్ళాడు. సూర్పణక వెళ్ళింది. రావణుడు, మరీచుడు దాటారు. దీన్ని గురించిన పెద్ద వర్ణన చేయలేదు వాల్మీకి అది వారికి అలవాటు.
 వానరులకు అలా కాదు, వారు అడవుల్లో, కొండ గుహల్లో వుండేవారు. వారికి సముద్రం కొత్త ఆ జలరాశిని చూసి వారి గుండె పగిలింది. ఏం చేయాలో తోచలేదు. తుదకు హనుమంతుని ప్రోత్సహించారు. హనుమంతుడు బుద్ధిమంతుడు, బలవంతుడు. హనుమంతుడు సముద్రం దాటడానికి ఒప్పుకున్నాడు. ఆ సముద్రం నిజంగా నూరు యోజనాలుందో? చిన్న కాలువగా వుందో చెప్పలేం.
 వానరులకు సముద్రం దాటడం విచిత్రం. హనుమంతుడు ఆ కార్యం సాధిస్తున్నాడు. అంటే ఒక కొత్త కార్యానికి ఉపక్రమిస్తున్నాడు. దానిని వానరులంతా వింతగా, విచిత్రంగా చూస్తారు. దీన్ని చాలా విపులంగా వర్ణించాడు వాల్మీకి.
 కొత్తగా విమానం ఎగురుతుంటే జర్మనీలో జనం ఇలాగే చూశారు. ఆ చూసిన వారిలో నెహ్రూ కూడా వున్నాడు. ఎగరడం ఆనాడు మనిషికి విచిత్రం అయింది. జర్మనీ వాళ్ళంతా బహుచోద్యంగా చూశారు.
 రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో ఎగిరే విమానం ఒకటి కమ్మంలో కనిపించింది. కుర్రాళ్ళం అయి మేమే కాదు . ఊళ్ళో ఉన్న జనం సాంతం వీధుల నిండి చూచారు.
 ఖమ్మానికి రేడియో వచ్చింది తొలిసారి. దానిని రేడియో అనడం రాదు జనానికి. పాడే స్థంభం వచ్చిందన్నారు. మేమంతా గుంపులు గుంపులు గా వెళ్ళి చూశాం .
 సముద్రం దాటడం వానరులకు కొత్త. అందుకే వాళ్ళు అంత వింతగా విపులంగా చూశారు.

 aatavikulaku tolisaarigaa arganize chesinavadu ramudu. vaanarulaku balam undi. sakti undi. saamardhyam undi. kaani vaarini oka chota cherchi vaarini sanghatita parichi oka kaaryaanni saadhinchadaaniki poonukunnaadu ramudu. aatavikula sakti aparam ayindi. tama sakti taamu telusukolenivaaru aatavikulu. vaari sakti vaariki teliyaparachevaadu kavali. vaarini oka traatipai nadipinche nayakudu kavali. adhi cheste vaaru raajyaalnu talakindulu cheyagalaru. ravanuni meedaki dandettagalaru. alanti naayakatvam vahinchinavaadu ramudu.
 raavanuniki ramuni dehabalam, aayudhabalam matrame telusu. saaatani buddhibalam teliyadu. athanilo unna saamardhyam teliyadu. anduke ramuni gurinchi takkuvagaa anchana vaesaadu.
 ramudu vaanarulanu sanghatitaparichaadu. oka pathakam prakaaram vaanarulanu anni dikkulaku pampinchaadu. anni dikkulakuu pampadamenduku?ante yuddaaniki bayaludereppudu annidikkula samacharam sekarinchi pettukovatam manchidi. dakshinaaniki vellina hanumadaadule vaarta testaarani sugreevuniki telusu.
 vaataavaranaanni batti praanijaalam perugutundi. ante okkokka vaataavaranamlo oka rakapu jantuvulu , pakshulu, vrukshaalu vuntaayi. australialo matrame kangaaruu untundi. edaarilo matrame kajjura vrukshaalu vuntaayi. alaage oka vaataavaranamlo apils pandutaayi. maro vaataavaranamlo draakshalu.
 migata praanijaalam okkokka vaataavaranamlo nivasam erparachukuntundi. manavudu anni vaataavaranaallo managaladu. aa vaataavaranaaniki anookuulamaina alavaatlanu erparachukuntadu. etti odduna leka samudrapu odduna vundevaadu eetha neerchukuntaadu - kaadu - ataniki vastundi. alaage undevaadiki veta.
 lankasamudra madhyamlo vundi kabatti samudram daatadam akkadivaariki avasaram. vaaru samudram daate vidyanu neerchukunnaaru. ravanudu aakaasa maargaana samudram daataadu annaru. aakaasamaargaanne datado, eedukuntu datado, vaallaku maro upaayam telusuno manaku teliyadu. kaani vaariki samudram daati ravadam sulabham. akampanudu samudram daati vellaadu. suurpanaka vellindi. ravanudu, mareechudu daataaru. deenni gurinchina pedda varnana cheyaledu valmiki adhi vaariki alavaatu.
 vaanarulaku alaa kaadu, vaaru adavullo, konda guhallo vundevaaru. vaariki samudram kotta aa jalarasini chusi vaari gunde pagilindi. yem cheyalo thochaledu. tudaku hanumantuni prothsahinchaaru. hanumantudu buddhimanthudu, balavanthudu. hanumantudu samudram daatadaaniki oppukunnadu. aa samudram nijamgaa nooru yojanalundo? chinna kaaluvagaa vundo cheppalem.
 vaanarulaku samudram daatadam vichitram. hanumantudu aa kaaryam saadhistunnaadu. ante oka kotta kaaryaaniki upakramistunnadu. daanini vaanarulantaa vintagaa, vichitramgaa chustaru. deenni chala vipulangaa varninchaadu valmiki.
 kottagaa vimanam egurutunte jarmaneelo janam ilaage chusaru. aa chusina vaarilo nehroo kuudaa vunnadu. egaradam aanaadu manishiki vichitram ayindi. jarmani vaallantaa bahuchodyamgaa chusaru.
 rendo prapancha yuddham samayamlo egire vimanam okati kammamlo kanipinchindi. kurrallam ayi meme kaadu . oollo unna janam saantam veedhula nindi chuuchaaru.
 khammaniki radio vachindi tolisari. daanini radio anadam raadu jananiki. pade sthambham vachindannaaru. memanta gumpulu gumpulu gaa velli chusham .
 samudram daatadam vaanarulaku kotta. anduke vaallu anta vintagaa vipulangaa chusaru.