 జనం ఒక్కొక్కరే వెళ్ళిపోయారు.

 రిక్షావాడు వాళ్ళకు కొంచెం దూరంగా రిక్షాలో కూర్చుని బీడీ ముట్టించాడు.

 'మం.....మంగయ్య నెరుగుదువా?' ఎల్లమ్మ చిన్నగా సాలోచనగా అడిగింది ఆ స్త్రీని.

 "ఆఁ ! ఎరుగుదును...."

 "బాగున్నడా?"

 'ఆమధ్యే చచ్చిపోయాడు. మంచంలోపడి తీసుకు తీసుకు చచ్చాడు.'

 ఎల్లమ్మ ముఖం వెలా తెలా పోయింది. కళ్ళు మూసుకొని కొద్ది నిముషాలు, ఏదో గుర్తుచేసుకుంటున్నట్టుగా వుండిపోయింది.

 కళ్ళు తెరిచి, ఆ స్త్రీ ముఖంలోకి చూస్తూ "నీ మొగుడో?"

 "ఆ సచ్చినోడు ఇంకా చావలేదు."

 'మరి మగళసూత్రం లేదేం?' బోసిమెడకేసి చూస్తూ అడిగింది ఎల్లమ్మ.

 "తెంపుకొని తరిమేశాడు."

 ఎల్లమ్మ రెండు చేతులతో తన మెడలోవున్న మంగళసూత్రం తాడు పుటుక్కున తెంపింది.

 "ఇది కట్టుకో." చెయ్యి ముందుకు చాచి మంగళసూత్రం ఆ స్త్రీకి అందించింది. కాని ఆమె అందుకో లేదు. 'తీసుకో. కట్టుకో' అన్నది ఎల్లమ్మ.

 "ఎందుకూ?"

 "ఎందుకేమిటి? మొగుడున్నాడుగా? బోసిమెడతో వుండకూడదు."

 'మొగుడూ మొద్దులూ - ఏడుండాడు? ఆడుకట్టింది ఆడే తెంచేసుకున్నాడు. నేనెందుకు కట్టుకోవాలి?'

 ఎల్లమ్మ తెల్లబోయి చూసింది. ఎల్లమ్మకు ఆమె అన్న మాటల్లో ఏదో లాజిక్కు వున్నట్టే తోచింది. 'నిజమేగా' మనసులోనే అనుకుంది.

 'అది బంగారంది లాగుంది. అమ్మేసుకో. అన్నం ముద్దల యాపారానికి పనికొస్తది.' అన్నది ఆ స్త్రీ.

 "అవును. నిజమే. ఈ డబ్బుతో ఎంగిలి మెతుకుల కోసం ఎదురు చూడకుండా అన్నం ముద్దల యాపారం చెయ్యొచ్చు." ఎల్లమ్మ గొణిగింది.

 అంతలోనే ఏదో గుర్తొచ్చినట్టు "ఇదుగో ఈ కాస్త అన్నం కూడా తిను. బాగా ఆకలిమీదున్నావు." అని, బుట్టలో మిగిలిన అన్నం ముద్దలు ఆ స్త్రీ దోసిట్లో పెట్టసాగింది. ఆమె ఒక్కొక్క ముద్దే తింటున్నది.

 'ఆ మంగయ్య నీకేమౌతాడు?' అంటూ రిక్షావాడు చేతిలోని బీడీ అవతల పారేసి, రిక్షా పైకెత్తాడు.

 'ఏమీ కాడు.'

 'మరి కొడుకు విస్సన్నో?'

 'నీకేమన్నా పిచ్చా?' పిచ్చిగా అరిచింది ఎల్లమ్మ.

 'అవును. పిచ్చే! ఆకలి పిచ్చి! తెలిసిన పిచ్చి! తెలియని పిచ్చి! రకరకాల పిచ్చులు....' అంటూ రిక్షావాడు రిక్షా లాక్కుంటూ రోడ్డెక్కాడు.

 ఆ స్త్రీ లేచి నిల్చుంది.

 "ఎక్కడి కెళ్తావ్?" అడిగింది ఎల్లమ్మ.

 'ఏమో!'

 'పద! నాతో వుందువుగాని వయసులోవున్న ఆడదానివి ఎక్కడికని వెళ్తావు. ఇదమ్మి యాపారం చేద్దాం. నేను మాంబళం స్టేషన్ లో అన్నం ముద్దలు అమ్ముతాను__నువ్వు బస్ స్టాండులో అమ్ము. ఒకళ్ళ కొకళ్ళం తోడుగా పడివుందాం.' అని ఎల్లమ్మ ఖాళీ బుట్ట ఆ స్త్రీ చేతికి ఇచ్చింది.

 ఇద్దరూ ఎల్లమ్మ గుడిసెకేసి నడిచారు.
 
                          (ఆంధ్రప్రభ సచిత్ర వారపత్రిక 1953) 
 janam okkokkare vellipoyaaru.

 rikshaavaadu vaallaku konchem dooramgaa rikshaalo kuurchuni beedy muttinchaadu.

 'mam.....mangayya neruguduva?' ellamma chinnagaa saalochanagaa adigindi aa streeni.

 "aa ! erugudunu...."

 "bagunnada?"

 'aamadhye chachipoyadu. manchamlopadi teesuku teesuku chachaadu.'

 ellamma mukham vela telaa poyindi. kallu moosukoni koddi nimushaalu, edho gurthuchesukuntunnata vundipoyindi.

 kallu terichi, aa stree mukhamloki chustuu "nee mogudo?"

 "aa sachinodu inka chaavaledu."

 'mari magalasutram ledem?' bosimedakesi chustuu adigindi ellamma.

 "tempukoni tarimesadu."

 ellamma rendu chetulatho tana medalovunna mangalasutram taadu putukkuna tempindi.

 "idhi kattuko." cheyyi munduku chaachi mangalasutram aa streeki andinchindi. kaani aame anduko ledu. 'teesuko. kattuko' annadi ellamma.

 "endukuu?"

 "endukemiti? mogudunnaadugaa? bosimedatho vundakudadu."

 'moguduu modduluu - edundadu? aadukattindi audae tenchesukunnadu. nenenduku kattukovali?'

 ellamma tellaboi chusindi. ellammaku aame anna maatallo edho lajikku vunnatte thochindi. 'nijamegaa' manasulone anukundi.

 'adhi bangaarandi lagundi. ammesuko. annam muddala yaparaniki panikostadi.' annadi aa stree.

 "avunu. nijame. ee dabbutho engili metukula kosam eduru chudakunda annam muddala yaparam cheyyochu." ellamma gonigindi.

 antalone edho gurtochinattu "idugo ee kaasta annam kuudaa tinu. baga aakalimeedunnaavu." ani, buttalo migilina annam muddalu aa stree dositlo pettasaagindi. aame okkokka mudde tintunnadi.

 'aa mangayya neekemoutaadu?' antuu rikshaavaadu chetiloni beedy avatala paresi, riksha paikettaadu.

 'emi kaadu.'

 'mari koduku vissanno?'

 'neekemanna picha?' picchigaa arichindi ellamma.

 'avunu. pichhe! aakali picchi! telisina picchi! teliyani picchi! rakarakaala picchulu....' antuu rikshaavaadu riksha laakkuntuu roddekkadu.

 aa stree lechi nilchundi.

 "ekkadi keltav?" adigindi ellamma.

 'emo!'

 'pada! naatho vunduvugaani vayasulovunna aadadaanivi ekkadikani veltaavu. idammi yaparam cheddam. nenu maambalam station loo annam muddalu ammutaanu__nuvvu bus standulo ammu. okalla kokallam thodugaa padivundam.' ani ellamma khaalii butta aa stree chetiki ichindi.

 iddaruu ellamma gudisekesi nadichaaru.
 
                          (aandhraprabha sachitra vaarapatrika 1953) 