రాయలసీమలోని ప్రతి జిల్లాకు కనీసం 100 టీఎంసీల ప్రకారం 400 టీఎంసీల నీటి కేటాయింపులకు రాష్ట్రప్రభుత్వం చిత్తశుద్ధితో వ్యవహరించాలి. రాయలసీమ ప్రాజెక్టులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిధులలో ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.రాష్ట్ర విభజన బిల్లులో పొందుపర్చిన ప్రాజెక్టులకు కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులను రాష్ట్రం ప్రభుత్వం సాధించాలి.ప్రభుత్వాల అప్రజాస్వామిక నీటి పంపిణీ విధానాల వలన, పాలకుల నిర్లక్ష్యం వలన, కృష్ణా జలాల పంపిణిలో రాయలసీమ తీవ్ర వివక్షకు గురైంది. 1965లో ఏర్పడిన కృష్ణా నది జలాల వివాద పరిష్కార ట్రిబ్యునల్ 1 (బచావత్ కమీషన్) నీటి కేటాయింపులలో రాయలసీమకు తీరని అన్యాయం చేసింది. ఆ పంపకాల వల్ల రాయలసీమలోని వ్యవసాయ యోగ్యభూమిలో 15.5 శాతం భాగానికి మాత్రమే సాగునీటి వసతి కలిగింది. కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాలలోని వ్యవసాయ యోగ్యభూమిలో 83.5 శాతం భాగానికి సాగునీటి వసతి కలిగింది. అత్యల్ప వర్షపాతం పడే ప్రాంతానికి అత్యంత తక్కువ నీరు కేటాయించింది. అధిక వర్షపాతం ఉన్న కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాకు అత్యంత ప్రాధాన్యతను ఇచ్చింది. అయితే ఈ అప్రజాస్వామిక నీటి పంపకాల్లో కూడా రాయలసీమకు కేటాయించిన కృష్ణా జలాలలో కూడా 60 శాతం కూడా వాడుకోలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ ప్రాజెక్టులకు కేటాయించిన నీటిని సంపూర్ణంగా వాడుకోడానికి, నీటి విడుదల /నిలుపు తేదీలను, ఖచ్చితంగా నీరు పారే దినాలను రైతులకు తెలియ చేసి, వారు నష్ట పోకుండా పంటలు పండించుకోవడానికి అవసరమైన స్థిరీకరణ ప్రాజక్టులను నిర్మించలేదు. అదే సందర్భంలో కృష్ణా డెల్టా స్థిరీకరణకు పులిచింతల, పట్టుసీమ, పోలవరంతో కలసి 6 స్థిరీకరణ ప్రాజక్టులు నిర్మించారు. ఇది చాలు వెనక పడిన ప్రాంతాల పట్ల పాలకుల వివక్షను అర్థం చేసుకోడానికి. రాయలసీమలో దశాబ్దాల కింద మిగులు జలాల మీద ఆధారపడి ప్రారంభించిన గాలేరు - నగరి, హంద్రీ- నీవా, వెలిగొండ ప్రాజక్టులను త్వరగా పూర్తి చేస్తామని రాష్ట్ర విభజన బిల్లులో ప్రకటించారు. ఈ ప్రాజక్టులను పూర్తిచెయ్యడానికి కావాల్సిన నిధులు ఎవరు కల్పిస్తారో స్పష్టం చెయ్యలేదు. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన కృష్ణా నదీ జలాల వివాదాల పరిష్కార ట్రిబ్యునల్-2 (బ్రిజేష్ కుమార్ ట్రిబ్యునల్) కృష్ణానదిలోని మిగులు జలాలను కూడ మహారాష్ట్ర, కర్నాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ (తెలంగాణ సహా)లకు పంచి వేసింది. రాయలసీమ ప్రాజక్టులకు ఇవ్వడానికి కృష్ణానదిలో నికర జలాలు కాదు కదా, మిగులు జలాలూ లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది.రాష్ట్ర విభజనకు ముందే నిర్మాణంలో వున్న దుమ్మగూడెం - నాగార్జున సాగర్ టైల్ పాండ్ ప్రాజక్టును విభజన బిల్లులో చేర్చలేదు. దీని ద్వారా గోదావరి జలాలను కృష్ణా నదికి మళ్ళించడం వలన 165 టీఎంసీల కృష్ణా జలాలు ఆదా అయ్యేవి. ఈ ప్రాజక్టును రాష్ట్ర విభజన బిల్లులో చేర్చక పోవడం వలన, రాయలసీమలో నిర్మాణంలో వున్నా ప్రాజక్టుల భవిష్యత్తు ప్రశ్నార్థకమైంది. ఈ పరిస్థితుల్లో రాయలసీమ శాశ్వత ఎడారి కాకుండా సుస్థిర నివాస యోగ్యముగా చేసుకోవాలంటే కావలసిన నీరు, నిధులకు అనేక మార్గాలున్నాయి. మొట్టమొదట కృష్ణా జలాలను పున:పంపిణీ చేయాలనే డిమాండ్ ఎప్పటి నుంచో రాయలసీమ ఉద్యమకారులు డిమాండ్ చేస్తున్నారు. గోదావరి నుండి కృష్ణాకు మళ్ళిస్తున్న నీటి ద్వారా ఆదా అవుతున్న కృష్ణా జలాలు 77 టీఎంసీలు (పోలవరం/పట్టిసీమ ద్వారా 45 టీఎంసీలు+చింతలపూడి ద్వారా 32 టీఎంసీలు) ద్వారా రాయలసీమను ధాన్యాగారం చేస్తామంటుంది ప్రభుత్వం. అయితే ఈ నీటిని చట్టబద్ధంగా రాయలసీమకు కేటాయించాలి. అందుకు తగినట్టుగా ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చెయ్యాలి. బ్రిజేష్ కుమార్ కమీషన్ శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ కు కేటాయించిన 60 టీఎంసీల క్యారీ ఓవర్ నీటిని (30 టీఎంసీల నికర జలాలతో పాటు) రాయలసీమకు కేటాయించడానికి ప్రభుత్వం ప్రతిపాదనలను చేసి, రాయలసీమకు చట్టబద్ధ హక్కు కల్పించాలి. రాష్ట్ర విభజన బిల్లును పున:సమీక్షించి దుమ్మగూడెం- నాగార్జున సాగర్ ప్రాజక్టును జాతీయ ప్రాజెక్టుగా చేపట్టాలి. శ్రీశైలం ప్రాజక్టు రక్షణకై తుంగభద్ర వరద కాలువ నిర్మాణాన్ని చేపట్టాలని ఎక్స్పర్ట్ కమిటీ నివేదిక ఇచ్చింది. ఆర్డీఎస్ నిర్మాణానికి బ్రిజేష్కుమార్ కమిటీ నీరు కేటాయించింది. ఈ రెండింటిని కలిపి ఆర్డీఎస్తో పాటు తుంగభద్ర వరద కాలువ నిర్మాణం మ్యాలిగ్నూరు నుండి కొత్తపల్లి వరకు చేపట్టితే శ్రీశైలం ప్రాజక్టుకు రక్షణ కలుగుతుంది. అంతేగాక రాయలసీమకు తుంగభద్ర వరద జలాలను మళ్ళించడం ద్వారా హంద్రీ-నీవాతో సహా రాయలసీమలోని అనేక ప్రాజక్టులకు, చెరువులకు నీళ్లందించ వచ్చు. రాయలసీమకు వరప్రదాయిని అయిన ఈ ప్రాజక్టును చేపట్టాలి.రాయలసీమలోని ప్రతి జిల్లాకు కనీసం 100 టీఎంసీల ప్రకారం రాయలసీమకు 400 టీఎంసీల నీటి కేటాయింపులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చిత్తశుద్ధితో వ్యవహరించాలి. నీటి కేటాయింపులున్న హెచ్ ఎల్ సి, ఎల్ ఎల్ సి, కె సి కెనాల్, బైరవాని తిప్ప, ఎస్ ఆర్ బి సి, తెలుగు గంగ ప్రాజెక్టులకు నీరు సక్రమంగా అందడానికి అవసరమైన తుంగభద్ర ఎగువ సమాంతర కాలువ, గుళ్యం దగ్గర వేదవతిపై ఎత్తిపోతల పథకం, గుండ్రేవుల రిజర్వాయర్, రాజోలి, జొలదరాసి రిజర్వాయర్లు, హంద్రీ - నీవా నుండి ఎత్తిపోతల పథకం, గోరుకల్లు రిజర్వాయర్, సిద్ధ్దేశ్వరం అలుగు నిర్మాణం చేపట్టాలి.శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు గేట్లు తెరిస్తే రాయలసీమకు నీరు రాదు. గేట్లు మూస్తే నీరు ఎగదన్ని ప్రాజెక్టు వెనుక భాగంలో నీరు నిలువ వుంటేనే హంద్రీ- నీవా, ఎస్ఆర్బీసీ, తెలుగు గంగ, గాలేరు- నగరి, కెసి కెనాల్ కు నీరు లభిస్తుంది. కాబట్టి శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు కనీస నీటి మట్టం 854 అడుగులకు పునరుద్ధరించాలి. పట్టిసీమ నిర్మాణంతో కృష్ణా డెల్టాకు శ్రీశైలం ప్రాజక్టుతో అనుబంధం తెగిపోయింది. కాబట్టి నాగార్జున సాగర్ ఆయకట్టుకు కేటాయించిన నీటి పరిమాణం వరకు మాత్రమే శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ లో 875 అడుగులపైన ఉన్నప్పుడే నీరు విడుదల చేసేలాగ విధానాలు రూపొందించాలి.రాయలసీమ ప్రాజక్టులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిధులలో ప్రాధాన్యతను ఇవ్వాలి. రాష్ట్ర విభజన బిల్లులో పొందపర్చిన ప్రాజెక్టులకు కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులను రాష్ట్రం ప్రభుత్వం సాధించాలి. బొజ్జా దశరథరామిరెడ్డిసాగు నీటి సాధన సమితిప్రభుత్వాల అప్రజాస్వామిక నీటి పంపిణీ విధానాల వలన, పాలకుల నిర్లక్ష్యం వలన, కృష్ణా జలాల పంపిణిలో రాయలసీమ తీవ్ర వివక్షకు గురైంది. 1965లో ఏర్పడిన కృష్ణా నది జలాల వివాద పరిష్కార ట్రిబ్యునల్ 1 (బచావత్ కమీషన్) నీటి కేటాయింపులలో రాయలసీమకు తీరని అన్యాయం చేసింది. ఆ పంపకాల వల్ల రాయలసీమలోని వ్యవసాయ యోగ్యభూమిలో 15.5 శాతం భాగానికి మాత్రమే సాగునీటి వసతి కలిగింది. కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాలలోని వ్యవసాయ యోగ్యభూమిలో 83.5 శాతం భాగానికి సాగునీటి వసతి కలిగింది. అత్యల్ప వర్షపాతం పడే ప్రాంతానికి అత్యంత తక్కువ నీరు కేటాయించింది. అధిక వర్షపాతం ఉన్న కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాకు అత్యంత ప్రాధాన్యతను ఇచ్చింది. అయితే ఈ అప్రజాస్వామిక నీటి పంపకాల్లో కూడా రాయలసీమకు కేటాయించిన కృష్ణా జలాలలో కూడా 60 శాతం కూడా వాడుకోలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ ప్రాజెక్టులకు కేటాయించిన నీటిని సంపూర్ణంగా వాడుకోడానికి, నీటి విడుదల /నిలుపు తేదీలను, ఖచ్చితంగా నీరు పారే దినాలను రైతులకు తెలియ చేసి, వారు నష్ట పోకుండా పంటలు పండించుకోవడానికి అవసరమైన స్థిరీకరణ ప్రాజక్టులను నిర్మించలేదు. అదే సందర్భంలో కృష్ణా డెల్టా స్థిరీకరణకు పులిచింతల, పట్టుసీమ, పోలవరంతో కలసి 6 స్థిరీకరణ ప్రాజక్టులు నిర్మించారు. ఇది చాలు వెనక పడిన ప్రాంతాల పట్ల పాలకుల వివక్షను అర్థం చేసుకోడానికి. రాయలసీమలో దశాబ్దాల కింద మిగులు జలాల మీద ఆధారపడి ప్రారంభించిన గాలేరు - నగరి, హంద్రీ- నీవా, వెలిగొండ ప్రాజక్టులను త్వరగా పూర్తి చేస్తామని రాష్ట్ర విభజన బిల్లులో ప్రకటించారు. ఈ ప్రాజక్టులను పూర్తిచెయ్యడానికి కావాల్సిన నిధులు ఎవరు కల్పిస్తారో స్పష్టం చెయ్యలేదు. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన కృష్ణా నదీ జలాల వివాదాల పరిష్కార ట్రిబ్యునల్-2 (బ్రిజేష్ కుమార్ ట్రిబ్యునల్) కృష్ణానదిలోని మిగులు జలాలను కూడ మహారాష్ట్ర, కర్నాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ (తెలంగాణ సహా)లకు పంచి వేసింది. రాయలసీమ ప్రాజక్టులకు ఇవ్వడానికి కృష్ణానదిలో నికర జలాలు కాదు కదా, మిగులు జలాలూ లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది.రాష్ట్ర విభజనకు ముందే నిర్మాణంలో వున్న దుమ్మగూడెం - నాగార్జున సాగర్ టైల్ పాండ్ ప్రాజక్టును విభజన బిల్లులో చేర్చలేదు. దీని ద్వారా గోదావరి జలాలను కృష్ణా నదికి మళ్ళించడం వలన 165 టీఎంసీల కృష్ణా జలాలు ఆదా అయ్యేవి. ఈ ప్రాజక్టును రాష్ట్ర విభజన బిల్లులో చేర్చక పోవడం వలన, రాయలసీమలో నిర్మాణంలో వున్నా ప్రాజక్టుల భవిష్యత్తు ప్రశ్నార్థకమైంది. ఈ పరిస్థితుల్లో రాయలసీమ శాశ్వత ఎడారి కాకుండా సుస్థిర నివాస యోగ్యముగా చేసుకోవాలంటే కావలసిన నీరు, నిధులకు అనేక మార్గాలున్నాయి. మొట్టమొదట కృష్ణా జలాలను పున:పంపిణీ చేయాలనే డిమాండ్ ఎప్పటి నుంచో రాయలసీమ ఉద్యమకారులు డిమాండ్ చేస్తున్నారు. గోదావరి నుండి కృష్ణాకు మళ్ళిస్తున్న నీటి ద్వారా ఆదా అవుతున్న కృష్ణా జలాలు 77 టీఎంసీలు (పోలవరం/పట్టిసీమ ద్వారా 45 టీఎంసీలు+చింతలపూడి ద్వారా 32 టీఎంసీలు) ద్వారా రాయలసీమను ధాన్యాగారం చేస్తామంటుంది ప్రభుత్వం. అయితే ఈ నీటిని చట్టబద్ధంగా రాయలసీమకు కేటాయించాలి. అందుకు తగినట్టుగా ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చెయ్యాలి. బ్రిజేష్ కుమార్ కమీషన్ శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ కు కేటాయించిన 60 టీఎంసీల క్యారీ ఓవర్ నీటిని (30 టీఎంసీల నికర జలాలతో పాటు) రాయలసీమకు కేటాయించడానికి ప్రభుత్వం ప్రతిపాదనలను చేసి, రాయలసీమకు చట్టబద్ధ హక్కు కల్పించాలి. రాష్ట్ర విభజన బిల్లును పున:సమీక్షించి దుమ్మగూడెం- నాగార్జున సాగర్ ప్రాజక్టును జాతీయ ప్రాజెక్టుగా చేపట్టాలి. శ్రీశైలం ప్రాజక్టు రక్షణకై తుంగభద్ర వరద కాలువ నిర్మాణాన్ని చేపట్టాలని ఎక్స్పర్ట్ కమిటీ నివేదిక ఇచ్చింది. ఆర్డీఎస్ నిర్మాణానికి బ్రిజేష్కుమార్ కమిటీ నీరు కేటాయించింది. ఈ రెండింటిని కలిపి ఆర్డీఎస్తో పాటు తుంగభద్ర వరద కాలువ నిర్మాణం మ్యాలిగ్నూరు నుండి కొత్తపల్లి వరకు చేపట్టితే శ్రీశైలం ప్రాజక్టుకు రక్షణ కలుగుతుంది. అంతేగాక రాయలసీమకు తుంగభద్ర వరద జలాలను మళ్ళించడం ద్వారా హంద్రీ-నీవాతో సహా రాయలసీమలోని అనేక ప్రాజక్టులకు, చెరువులకు నీళ్లందించ వచ్చు. రాయలసీమకు వరప్రదాయిని అయిన ఈ ప్రాజక్టును చేపట్టాలి.రాయలసీమలోని ప్రతి జిల్లాకు కనీసం 100 టీఎంసీల ప్రకారం రాయలసీమకు 400 టీఎంసీల నీటి కేటాయింపులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చిత్తశుద్ధితో వ్యవహరించాలి. నీటి కేటాయింపులున్న హెచ్ ఎల్ సి, ఎల్ ఎల్ సి, కె సి కెనాల్, బైరవాని తిప్ప, ఎస్ ఆర్ బి సి, తెలుగు గంగ ప్రాజెక్టులకు నీరు సక్రమంగా అందడానికి అవసరమైన తుంగభద్ర ఎగువ సమాంతర కాలువ, గుళ్యం దగ్గర వేదవతిపై ఎత్తిపోతల పథకం, గుండ్రేవుల రిజర్వాయర్, రాజోలి, జొలదరాసి రిజర్వాయర్లు, హంద్రీ - నీవా నుండి ఎత్తిపోతల పథకం, గోరుకల్లు రిజర్వాయర్, సిద్ధ్దేశ్వరం అలుగు నిర్మాణం చేపట్టాలి.శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు గేట్లు తెరిస్తే రాయలసీమకు నీరు రాదు. గేట్లు మూస్తే నీరు ఎగదన్ని ప్రాజెక్టు వెనుక భాగంలో నీరు నిలువ వుంటేనే హంద్రీ- నీవా, ఎస్ఆర్బీసీ, తెలుగు గంగ, గాలేరు- నగరి, కెసి కెనాల్ కు నీరు లభిస్తుంది. కాబట్టి శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు కనీస నీటి మట్టం 854 అడుగులకు పునరుద్ధరించాలి. పట్టిసీమ నిర్మాణంతో కృష్ణా డెల్టాకు శ్రీశైలం ప్రాజక్టుతో అనుబంధం తెగిపోయింది. కాబట్టి నాగార్జున సాగర్ ఆయకట్టుకు కేటాయించిన నీటి పరిమాణం వరకు మాత్రమే శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ లో 875 అడుగులపైన ఉన్నప్పుడే నీరు విడుదల చేసేలాగ విధానాలు రూపొందించాలి.రాయలసీమ ప్రాజక్టులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిధులలో ప్రాధాన్యతను ఇవ్వాలి. రాష్ట్ర విభజన బిల్లులో పొందపర్చిన ప్రాజెక్టులకు కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులను రాష్ట్రం ప్రభుత్వం సాధించాలి. బొజ్జా దశరథరామిరెడ్డిసాగు నీటి సాధన సమితి
raayalaseemalooni prati jillaaku kaneesam 100 tmcla prakaaram 400 tmcla neeti ketayimpulaku rashtraprabhutvam chittasuddhito vyavaharinchaali. rayalaseema praajektulaku rashtra prabhutva nidhulalo praadhaanyam ivvali.rashtra vibhajana billulo ponduparchina praajektulaku kendra prabhutva nidhulanu rashtram prabhutvam saadhinchaali.prabhutvaala aprajaaswaamika neeti pampinee vidhaanaala valana, paalakula nirlakshyam valana, krishna jalaala pampinilo rayalaseema teevra vivakshaku guraindi. 1965loo erpadina krishna nadi jalaala vivaada parishkaara tribunal 1 (bachavat kameession) neeti ketayimpulalo raayalaseemaku teerani anyayam chesindi. aa pampakaala valla raayalaseemalooni vyavasaaya yogyabhoomilo 15.5 saatam bhaagaaniki matrame saguneeti vasati kaligindi. krishna, gunturu jillaalaloni vyavasaaya yogyabhoomilo 83.5 saatam bhaagaaniki saguneeti vasati kaligindi. atyalpa varshapaatam pade praantaaniki atyanta takkuva neeru ketayinchindi. adhika varshapaatam unna krishna, gunturu jillaaku atyanta praadhaanyatanu ichindi. ayithe ee aprajaaswaamika neeti pampakaallo kuudaa raayalaseemaku ketayinchina krishna jalaalalo kuudaa 60 saatam kuudaa vaadukoleni paristhiti erpadindi. ee praajektulaku ketayinchina neetini sampuurnamgaa vaadukodaaniki, neeti vidudala /nilupu tedeelanu, khachitamgaa neeru paare dinaalanu raitulaku teliya chesi, vaaru nashta pokunda pantalu pandinchukovadaaniki avasaramaina sthireekarana praajaktulanu nirminchaledu. adhe sandarbhamlo krishna delta sthireekaranaku pulichintala, pattuseema, polavaramtho kalasi 6 sthireekarana praajaktulu nirminchaaru. idhi chaalu venaka padina praantaala patla paalakula vivakshanu artham chesukodaniki. raayalaseemalo dasaabdaala kinda migulu jalaala meeda aadhaarapadi praarambhinchina gaaleru - nagari, handri- neeva, veligonda praajaktulanu twaragaa puurti chestamani rashtra vibhajana billulo prakatinchaaru. ee praajaktulanu puurticheyyadaaniki kaavaalsina nidhulu evaru kalpistaro spashtam cheyyaledu. kendra prabhutvam erpaatu chesina krishna nadee jalaala vivaadaala parishkaara tribunal-2 (brizatio kumar tribunal) krushnaanadilooni migulu jalaalanu kuuda maharashtra, karnataka, andhrapradesh (telamgaana sahaa)laku panchi vesindi. rayalaseema praajaktulaku ivvadaaniki krushnaanadilo nikara jalaalu kaadu kada, migulu jalaaluu laeni paristhiti erpadindi.rashtra vibhajanaku munde nirmaanamlo vunna dummagudem - nagarjuna sagar tail pand praajaktunu vibhajana billulo cherchaledu. deeni dwara godavari jalaalanu krishna nadiki mallinchadam valana 165 tmcla krishna jalaalu aadaa ayyevi. ee praajaktunu rashtra vibhajana billulo cherchaka povadam valana, raayalaseemalo nirmaanamlo vunna praajaktula bhavishyattu prasnaarthakamaindi. ee paristhitullo rayalaseema saashwata edaari kakunda susthira nivasa yogyamugaa chesukovalante kaavalasina neeru, nidhulaku aneka maargaalunnaayi. mottamodata krishna jalaalanu puna:pampinee cheyalane demand eppati nuncho rayalaseema udyamakaarulu demand chestunnaru. godavari nundi krishnaaku mallistunna neeti dwara aadaa avutunna krishna jalaalu 77 tmclu (polavaram/pattiseema dwara 45 tmclu+chintalapudi dwara 32 tmclu) dwara raayalaseemanu dhaanyaagaaram chestamantundi prabhutvam. ayithe ee neetini chattabaddhamgaa raayalaseemaku ketayinchali. anduku taginattugaa prabhutvam uttarvulu jaarii cheyyali. brizatio kumar kameession srisailam reservayar ku ketayinchina 60 tmcla carry ovar neetini (30 tmcla nikara jalaalatho paatu) raayalaseemaku ketayinchadaniki prabhutvam pratipaadanalanu chesi, raayalaseemaku chattabaddha hakku kalpinchaali. rashtra vibhajana billunu puna:sameekshinchi dummagudem- nagarjuna sagar praajaktunu jaateeya praajektugaa chepattali. srisailam praajaktu rakshanakai tungabhadra varada kaaluva nirmaanaanni chepattalani expert commity nivedika ichindi. ards nirmaanaaniki brijeshkumar commity neeru ketayinchindi. ee rendintini kalipi aardiesto paatu tungabhadra varada kaaluva nirmaanam malignuru nundi kottapalli varaku chepattithe srisailam praajaktuku rakshana kalugutundi. antegaaka raayalaseemaku tungabhadra varada jalaalanu mallinchadam dwara handri-neevaatho sahaa raayalaseemalooni aneka praajaktulaku, cheruvulaku neellandincha vachhu. raayalaseemaku varapradaayini ayina ee praajaktunu chepattali.raayalaseemalooni prati jillaaku kaneesam 100 tmcla prakaaram raayalaseemaku 400 tmcla neeti ketayimpulaku rashtra prabhutvam chittasuddhito vyavaharinchaali. neeti ketayimpulunna hehch el si, el el si, ke si kenal, bairavani tippa, es ar bi si, telugu ganga praajektulaku neeru sakramamgaa andadaaniki avasaramaina tungabhadra eguva samantara kaaluva, gulyam daggara vedavatipai ettipotala pathakam, gundrevula reservayar, rajoli, joladarasi rijarvaayarlu, handri - neeva nundi ettipotala pathakam, gorukallu reservayar, sidddeshwaram alugu nirmaanam chepattali.srisailam praajektu getlu teriste raayalaseemaku neeru raadu. getlu moosthe neeru egadanni praajektu venuka bhaagamlo neeru niluva vuntene handri- neeva, srbc, telugu ganga, gaaleru- nagari, kesi kenal ku neeru labhistundi. kabatti srisailam praajektu kaneesa neeti mattam 854 adugulaku punaruddharinchaali. pattiseema nirmaanamtho krishna deltaaku srisailam praajaktutoe anubandham tegipoyindi. kabatti nagarjuna sagar aayakattuku ketayinchina neeti parimaanam varaku matrame srisailam reservayar loo 875 adugulapaina unnappude neeru vidudala cheselaga vidhaanaalu roopondinchaali.rayalaseema praajaktulaku rashtra prabhutva nidhulalo praadhaanyatanu ivvali. rashtra vibhajana billulo pondaparchina praajektulaku kendra prabhutva nidhulanu rashtram prabhutvam saadhinchaali. bojja dasaratharaamireddisaagu neeti saadhana samitiprabhutvaala aprajaaswaamika neeti pampinee vidhaanaala valana, paalakula nirlakshyam valana, krishna jalaala pampinilo rayalaseema teevra vivakshaku guraindi. 1965loo erpadina krishna nadi jalaala vivaada parishkaara tribunal 1 (bachavat kameession) neeti ketayimpulalo raayalaseemaku teerani anyayam chesindi. aa pampakaala valla raayalaseemalooni vyavasaaya yogyabhoomilo 15.5 saatam bhaagaaniki matrame saguneeti vasati kaligindi. krishna, gunturu jillaalaloni vyavasaaya yogyabhoomilo 83.5 saatam bhaagaaniki saguneeti vasati kaligindi. atyalpa varshapaatam pade praantaaniki atyanta takkuva neeru ketayinchindi. adhika varshapaatam unna krishna, gunturu jillaaku atyanta praadhaanyatanu ichindi. ayithe ee aprajaaswaamika neeti pampakaallo kuudaa raayalaseemaku ketayinchina krishna jalaalalo kuudaa 60 saatam kuudaa vaadukoleni paristhiti erpadindi. ee praajektulaku ketayinchina neetini sampuurnamgaa vaadukodaaniki, neeti vidudala /nilupu tedeelanu, khachitamgaa neeru paare dinaalanu raitulaku teliya chesi, vaaru nashta pokunda pantalu pandinchukovadaaniki avasaramaina sthireekarana praajaktulanu nirminchaledu. adhe sandarbhamlo krishna delta sthireekaranaku pulichintala, pattuseema, polavaramtho kalasi 6 sthireekarana praajaktulu nirminchaaru. idhi chaalu venaka padina praantaala patla paalakula vivakshanu artham chesukodaniki. raayalaseemalo dasaabdaala kinda migulu jalaala meeda aadhaarapadi praarambhinchina gaaleru - nagari, handri- neeva, veligonda praajaktulanu twaragaa puurti chestamani rashtra vibhajana billulo prakatinchaaru. ee praajaktulanu puurticheyyadaaniki kaavaalsina nidhulu evaru kalpistaro spashtam cheyyaledu. kendra prabhutvam erpaatu chesina krishna nadee jalaala vivaadaala parishkaara tribunal-2 (brizatio kumar tribunal) krushnaanadilooni migulu jalaalanu kuuda maharashtra, karnataka, andhrapradesh (telamgaana sahaa)laku panchi vesindi. rayalaseema praajaktulaku ivvadaaniki krushnaanadilo nikara jalaalu kaadu kada, migulu jalaaluu laeni paristhiti erpadindi.rashtra vibhajanaku munde nirmaanamlo vunna dummagudem - nagarjuna sagar tail pand praajaktunu vibhajana billulo cherchaledu. deeni dwara godavari jalaalanu krishna nadiki mallinchadam valana 165 tmcla krishna jalaalu aadaa ayyevi. ee praajaktunu rashtra vibhajana billulo cherchaka povadam valana, raayalaseemalo nirmaanamlo vunna praajaktula bhavishyattu prasnaarthakamaindi. ee paristhitullo rayalaseema saashwata edaari kakunda susthira nivasa yogyamugaa chesukovalante kaavalasina neeru, nidhulaku aneka maargaalunnaayi. mottamodata krishna jalaalanu puna:pampinee cheyalane demand eppati nuncho rayalaseema udyamakaarulu demand chestunnaru. godavari nundi krishnaaku mallistunna neeti dwara aadaa avutunna krishna jalaalu 77 tmclu (polavaram/pattiseema dwara 45 tmclu+chintalapudi dwara 32 tmclu) dwara raayalaseemanu dhaanyaagaaram chestamantundi prabhutvam. ayithe ee neetini chattabaddhamgaa raayalaseemaku ketayinchali. anduku taginattugaa prabhutvam uttarvulu jaarii cheyyali. brizatio kumar kameession srisailam reservayar ku ketayinchina 60 tmcla carry ovar neetini (30 tmcla nikara jalaalatho paatu) raayalaseemaku ketayinchadaniki prabhutvam pratipaadanalanu chesi, raayalaseemaku chattabaddha hakku kalpinchaali. rashtra vibhajana billunu puna:sameekshinchi dummagudem- nagarjuna sagar praajaktunu jaateeya praajektugaa chepattali. srisailam praajaktu rakshanakai tungabhadra varada kaaluva nirmaanaanni chepattalani expert commity nivedika ichindi. ards nirmaanaaniki brijeshkumar commity neeru ketayinchindi. ee rendintini kalipi aardiesto paatu tungabhadra varada kaaluva nirmaanam malignuru nundi kottapalli varaku chepattithe srisailam praajaktuku rakshana kalugutundi. antegaaka raayalaseemaku tungabhadra varada jalaalanu mallinchadam dwara handri-neevaatho sahaa raayalaseemalooni aneka praajaktulaku, cheruvulaku neellandincha vachhu. raayalaseemaku varapradaayini ayina ee praajaktunu chepattali.raayalaseemalooni prati jillaaku kaneesam 100 tmcla prakaaram raayalaseemaku 400 tmcla neeti ketayimpulaku rashtra prabhutvam chittasuddhito vyavaharinchaali. neeti ketayimpulunna hehch el si, el el si, ke si kenal, bairavani tippa, es ar bi si, telugu ganga praajektulaku neeru sakramamgaa andadaaniki avasaramaina tungabhadra eguva samantara kaaluva, gulyam daggara vedavatipai ettipotala pathakam, gundrevula reservayar, rajoli, joladarasi rijarvaayarlu, handri - neeva nundi ettipotala pathakam, gorukallu reservayar, sidddeshwaram alugu nirmaanam chepattali.srisailam praajektu getlu teriste raayalaseemaku neeru raadu. getlu moosthe neeru egadanni praajektu venuka bhaagamlo neeru niluva vuntene handri- neeva, srbc, telugu ganga, gaaleru- nagari, kesi kenal ku neeru labhistundi. kabatti srisailam praajektu kaneesa neeti mattam 854 adugulaku punaruddharinchaali. pattiseema nirmaanamtho krishna deltaaku srisailam praajaktutoe anubandham tegipoyindi. kabatti nagarjuna sagar aayakattuku ketayinchina neeti parimaanam varaku matrame srisailam reservayar loo 875 adugulapaina unnappude neeru vidudala cheselaga vidhaanaalu roopondinchaali.rayalaseema praajaktulaku rashtra prabhutva nidhulalo praadhaanyatanu ivvali. rashtra vibhajana billulo pondaparchina praajektulaku kendra prabhutva nidhulanu rashtram prabhutvam saadhinchaali. bojja dasaratharaamireddisaagu neeti saadhana samiti