బెంగుళూరు ఫార్మా కంపెనీ ఔషధ ప్రయోగాలతో ప్రాణం పోగొట్టుకున్నట్టుగా చెబుతున్న కరీంనగర్ జిల్లా నాగంపేట గ్రామానికి చెందిన వంగర నాగరాజు మృతదేహానికి సోమవారం పోస్టుమార్టం జరిగింది. క్లినికల్ ట్రయల్స్లో పాల్గొన్న ఒక వ్యక్తి మృతదేహాన్ని వెలికితీసి పోస్టుమార్టం చేయడం బహుశా ఇదే మొదటిసారి కావచ్చు. పకడ్బందీగా, అనేక నిబంధనలకు అనుగుణంగా జరగవలసిన ఈ ఔషధ ప్రయోగాలు, ఫార్మా కంపెనీలు, దళారీల డబ్బుయావ వల్ల అక్రమ మార్గాల్లో సాగుతూ నిరుపేదల ప్రాణాలు బలితీసుకుంటున్నాయి.ఒక రైల్వే కాంట్రాక్టరు వద్ద చిన్న ఉద్యోగం చేసుకొనే నాగరాజు కొద్దిపాటి డబ్బుకోసం తన ప్రాణాలనే ప్రమాదంలో పడేసుకున్నాడని ఆయన కుటుంబీకులకు ఆలస్యంగా తెలిసింది. మే 25న బెంగుళూరు లోటస్ ల్యాబ్స్లో ఆయన తనపై ఔషధప్రయోగానికి వీలుగా అంగీకారపత్రంపై సంతకం చేసి, ప్రయోగం ముగిసిన రెండురోజుల తరువాత బయటకు వస్తూనే సమీపంలోని పేవ్మెంటు మీద చతికిలబడిపోయాడు. చేతులు కాళ్ళవాపులతో, ఉబ్బిన పొట్టతో కష్టపడి సొంతూరు చేరుకొని జూన్ 2న మరణించాడు. నాగరాజు అసలు విషయం చెప్పకపోవడంతో కుటుంబీకులు, గ్రామ పీహెచ్సీ వైద్యులు వడదెబ్బే మరణానికి కారణమని నిర్ధారించడంతో మృతదేహాన్ని పోస్టుమార్టం చేయకుండానే ఖననం చేశారు. పెద్దకర్మరోజు వచ్చిన మిత్రుడు ఒకరు నాగరాజుకు బెంగుళూరులో ఒక సంస్థ డబ్బు ఇవ్వాల్సి ఉన్నదని చెప్పడం, ఇంట్లో క్లినికల్ ట్రయల్స్కు సంబంధించిన కొన్ని పత్రాలు దొరకడంతో వారికి మరణ కారణం చూచాయగా అర్థమైంది. తాము ఫార్మా కంపెనీ అధికారులను కలిసినప్పుడు, నాగరాజు అంగీకారపత్రంపై సంతకం చేసినందున తమను ఎవరూ ఏమీ చేయలేరనీ, ఒప్పందం ప్రకారం ఇవ్వాల్సిన ఇరవైవేలు మాత్రమే ఇస్తామని చెప్పారనీ, తాము ఒప్పుకోకపోవడంతో బయటకు గెంటేశారని కుటుంబీకుల ఆరోపణ. ఈ సందర్భంగా అక్కడున్న వలంటీర్లు కొందరు ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక తదితర రాష్ట్రాలకు చెందిన మరికొందరు కూడా అనారోగ్యం బారినపడినట్టు వీరితో చెప్పడం ఆందోళన కలిగిస్తున్న అంశం. నాగరాజు కుమారుడు ఇచ్చిన ఫిర్యాదుతో సోమవారం కాకతీయ మెడికల్ కాలేజీకి చెందిన ఫోరెన్సిక్ నిపుణులతో మృతదేహానికి పోస్టుమార్టం జరిగింది. నివేదిక రావడానికి మూడునాలుగు వారాలు పట్టవచ్చును కనుక, ఇంతలోగా, సదరు ఫార్మాకంపెనీ నుంచి జాబితా సంపాదించి ఇరుగుపొరుగు రాష్ట్రప్రభుత్వాలకు సమాచారమివ్వగలిగితే మిగతావారికి ఆపద వాటిల్లకుండా చూడవచ్చు.నాగరాజును అతడి స్నేహితులో, పరిచయస్తులో ఈ వ్యవహారంలోకి దింపినట్టు తెలుస్తున్నది. ఇటీవలే వరంగల్కు చెందిన యువకుడు ఒకరు హైదరాబాద్లోని ఒక ఫార్మాకంపెనీపై మానవహక్కుల సంస్థను ఆశ్రయించినప్పుడు ఈ వ్యవస్థ విస్తృతి ఎంతటిదో మరింత స్పష్టంగా తెలిసొచ్చింది. మందుల కంపెనీలకు వలంటీర్లను సమకూర్చే వాట్సప్ గ్రూపులే వందకుపైగా ఉన్నాయి. కంపెనీల అవసరాన్ని తీర్చడానికి ఏజెంట్లు ఆధునిక టెక్నాలజీని వాడుకుంటున్నారు. ఒక ఉత్పత్తి సంస్థ తయారుచేసిన కొత్త మందును మార్కెట్లోకి ప్రవేశపెట్టేముందు పరీక్షించడం అవసరం. ప్రాథమికంగా పలు జీవులపైన అనేక దశల్లో ప్రయోగాలు పూర్తయ్యాక, మనుషులపై వాడి చూడటం మొదలవుతుంది. ఇది కూడా అనేక దశల్లో, ప్రతీ దశ పలు విడతలుగా ఉంటుంది. ప్రధానంగా పేదలు, నిరక్షరాస్యులే డబ్బు అవసరం రీత్యా ముందుకువస్తారు కనుక, వారిలో అత్యధికులకు తమపై ఏ మందును ప్రయోగిస్తున్నారో, దాని స్వల్పకాలిక, దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలు ఏమిటో తెలియకుండానే అంగీకార పత్రాలపై సంతకాలు చేస్తారు. పరీక్షలకు మనుషులు పెద్దసంఖ్యలో అవసరపడతారు కనుక, వలంటీరుగా వచ్చే వ్యక్తి 10వేల నుంచి 20వేల వరకూ సంపాదిస్తే, వీరందరినీ సమకూర్చే దళారీకి భారీ మొత్తం ముడుతుంది. ఏయే నగరాల్లో ఎక్కడెక్కడ ఏయే తేదీల్లో ప్రయోగాలున్నవో, ఎంత డబ్బు ఇస్తారో వీరు తెలియపరుస్తారు కానీ, మిగతా ముఖ్యమైన వివరాలు చెప్పరు. వచ్చినవారికి ఏ ప్రమాదమూ లేదన్న దళారీల నోటిమాట మాత్రమే ఆధారం. తమకు ఆ సంస్థ సమస్త వివరాలు విప్పిచెప్పిందనీ, ప్రయోగమూ, ప్రమాదమూ తనకు తెలిసే అంగీకరిస్తున్నానని పత్రంమీద ఉంటుంది. చాలా కంపెనీలు ఈ పత్రాల్లోనూ పూర్తివివరాలు చెప్పకపోవడమూ, ప్రయోగం అన్ని దశలూ ముగిసేవరకూ వాటిని అందించకపోవడమూ జరుగుతున్నది. సుదీర్ఘమైన, సంక్లిష్టమైన పత్రాలను చదివి అర్థం చేసుకోగలిగే స్థితిలో ఈ నిరక్షరాస్య వాలంటీర్లు కూడా ఉండరు. బీపీ, షుగర్ వంటివి ఉన్నట్టుగా తేలితే కంపెనీలు తిరస్కరిస్తాయని దళారీలు భయపెట్టడంతో వలంటీర్లు ముందుగా మందులు మింగడం వారికి మరింత ప్రమాదకరంగా మారుతున్నది. అలాగే, ఒక మందు ప్రయోగం ముగియగానే సదరు వలంటీరును దళారీలు మరో మందు ప్రయోగానికి తీసుకుపోవడం కూడా ప్రాణంమీదకు తెస్తున్నది. ప్రయోగాల్లోని ప్రతిదశ ఫలితాలను ఎప్పటికప్పుడు డ్రగ్ కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా(డీసీజీఐ)కు నివేదించాలనీ, ఏ దశలో ప్రయోగం వికటించినా తెలియచేయాలని నియమాలు చెబుతున్నా చాలా సంస్థలు ఆ పని సక్రమంగా చేయవు. క్లినికల్ ట్రయల్స్ కోరలు లేని డ్రగ్ అండ్ కాస్మోటిక్స్ చట్టం పరిధిలో ఉన్నందున ఎవరి ప్రాణంమీదకు వచ్చినా కంపెనీని కఠినంగా దండించగలిగే వీలులేకుండా పోతున్నది. వలంటీర్లను సమీకరించే విషయంలోనూ విస్పష్టమైన విధానాలు లేవు. న్యాయస్థానాలో, మానవహక్కుల సంస్థలో ఆదేశించినప్పుడు పోలీసులు కేసు నమోదు చేయడం తప్ప అంతిమంగా బాధితులకు న్యాయం జరగడం అరుదు. దేశంలో సగానికి సగం క్లినికల్ ట్రయల్స్ రిపోర్టు కాకుండా జరిగిపోతున్నాయి. కంపెనీలు ఖర్చుతగ్గించుకోవడం కోసం వీటిని పేదలకు, నిరక్షరాస్యులకు పరిమితం చేయడంతో వారిపట్ల ఉండే నిర్లక్ష్యం ప్రాణాంతకంగా పరిణమిస్తున్నది. వారికి ఆరోగ్యబీమా ఇవ్వాలనీ, వారి ఆరోగ్యాన్ని పరీక్షిస్తూ సుదీర్ఘకాలం పర్యవేక్షించాలనీ, సదరు మందు మార్కెట్లోకి విడుదలయ్యాక ఉచితంగా అందించాలనీ పలు నిబంధనలు ఉన్నప్పటికీ ఆచరణలో జరగడం లేదు. మరణాలు సంభవించినప్పుడు క్లినికల్ ట్రయల్స్ ప్రమాదకరమైనవన్న భావన సమాజంలో మరింత హెచ్చుతుందే తప్ప తగ్గదు. సక్రమమైన నియంత్రణలతో పాటు, భారీ ప్రచారంతో అన్ని వర్గాలవారూ స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చేట్టు ప్రభుత్వాలు చేయగలిగినప్పుడు పేదల ప్రాణాలతో చెలగాటమాడే ఈ పరిస్థితిలో మార్పువస్తుంది.
benguluru farma company aushadha prayogaalato praanam pogottukunnattugaa chebutunna karinnagar jilla nagampeta graamaaniki chendina vangara nagaraju mrutadehaaniki somavaram postumartam jarigindi. clinical trayalslo palgonna oka vyakti mrutadehaanni velikiteesi postumartam cheyadam bahusa ide modatisaari kaavachhu. pakadbandiigaa, aneka nibandhanalaku anugunamgaa jaragavalasina ee aushadha prayogaalu, farma companylu, dalaareela dabbuyava valla akrama maargaallo saagutuu nirupedala praanaalu baliteesukuntunnaayi.oka railve contractoru vadda chinna udyogam chesukone nagaraju koddipati dabbukosam tana praanaalanae pramaadamlo padesukunnadani aayana kutumbeekulaku aalasyamgaa telisindi. mee 25na benguluru lotas labslo aayana tanapai aushadhaprayogaaniki veelugaa angeekaarapatrampai santakam chesi, prayogam mugisina rendurojula taruvaata bayataku vastune sameepamloni pevmentu meeda chatikilabadipoyadu. chetulu kaallavaapulatoe, ubbina pottatho kashtapadi sonturu cherukoni joon 2na maraninchaadu. nagaraju asalu vishayam cheppakapovadamto kutumbeekulu, grama peehechsi vaidyulu vadadebbe maranaaniki kaaranamani nirdhaarinchadamtho mrutadehaanni postumartam cheyakundane khananam chesaru. peddakarmaroju vachina mitrudu okaru nagarajuku bengulurulo oka samstha dabbu ivvalsi unnadani cheppadam, intlo clinical trayalsku sambandhinchina konni patraalu dorakadamtho vaariki marana kaaranam chuchayaga ardhamaindi. taamu farma company adhikaarulanu kalisinappudu, nagaraju angeekaarapatrampai santakam chesinanduna tamanu evaruu emi cheyaleranee, oppandam prakaaram ivvaalsina iravaivelu matrame istamani chepparani, taamu oppukokapovadamto bayataku gentesarani kutumbeekula aaropana. ee sandarbhamgaa akkadunna valantiirlu kondaru andhrapradesh, karnaataka taditara rashtralaku chendina marikondaru kuudaa anarogyam barinapadinattu veeritho cheppadam aandolana kaligistunna amsam. nagaraju kumarudu ichina firyaadutoe somavaram kaakateeya medical kaalejeeki chendina forensic nipunulatho mrutadehaaniki postumartam jarigindi. nivedika raavadaaniki moodunaalugu vaaraalu pattavacchunu kanuka, intalogaa, sadaru formacompany nunchi jabita sampaadinchi iruguporugu raashtraprabhutvaalaku samaachaaramivvagaligethe migataavaariki aapada vatillakunda chudavachhu.nagarajunu atadi snehitulo, parichayastulo ee vyavahaaramloki dimpinattu telustunnadi. itivale varangalku chendina yuvakudu okaru hyderabadloni oka formacompanypy maanavahakkula samsthanu aasrayinchinappudu ee vyavastha vistruti entatido marinta spashtamgaa telisochindi. mandula companylaku valantiirlanu samakurche watsap groopule vandakupaigaa unnaayi. companyla avasaraanni teerchadaaniki agentlu aadhunika technologyni vaadukuntunnaaru. oka utpatti samstha tayaaruchesina kotta mandunu marketloki pravesapettemundu pareekshinchadam avasaram. praathamikamgaa palu jeevulapaina aneka dasallo prayogaalu puurtayyaaka, manushulapai vaadi chudatam modalavutundi. idhi kuudaa aneka dasallo, pratee dasha palu vidatalugaa untundi. pradhaanamgaa pedalu, niraksharaasyule dabbu avasaram reetya mundukuvastaaru kanuka, vaarilo atyadhikulaku tamapai e mandunu prayogistunnaro, daani swalpakaalika, deerghakaalika prabhaavaalu emito teliyakundaane angeekaara patraalapai santakaalu chestaaru. pareekshalaku manushulu peddasankhyalo avasarapadataaru kanuka, valantiirugaa vache vyakti 10vela nunchi 20vela varakuu sampadiste, veerandarinee samakurche dalaareeki bhari mottam mudutundi. eye nagaraallo ekkadekkada eye tedeello prayogaalunnavo, entha dabbu istaro veeru teliyaparustaaru cony, migata mukhyamaina vivaraalu chepparu. vachinavaariki e pramaadamuu ledanna dalaareela notimata matrame aadhaaram. tamaku aa samstha samasta vivaraalu vippicheppindanii, prayogamuu, pramaadamuu tanaku telise angeekaristunnaanani patrammeeda untundi. chala companylu ee patraalloonuu puurtivivaraalu cheppakapovadamuu, prayogam anni dasaluu mugisevarakuu vaatini andinchakapovadamuu jarugutunnadi. sudeerghamaina, sanklishtamaina patraalanu chadivi artham chesukogalige sthitilo ee niraksharasya vaalantiirlu kuudaa undaru. bp, shugar vantivi unnattugaa telithe companylu tiraskaristaayani dalaareelu bhayapettadamto valantiirlu mundugaa mandulu mingadam vaariki marinta pramaadakaramgaa maarutunnadi. alaage, oka mandu prayogam mugiyagaane sadaru valantiirunu dalaareelu maro mandu prayogaaniki teesukupovadam kuudaa praanammeedaku testunnadi. prayogaalloni pratidasa phalitaalanu eppatikappudu drug controler janaral af india(dcgi)ku nivedinchaalanii, e dasalo prayogam vikatinchinaa teliyacheyaalani niyamaalu chebutunna chala samsthalu aa pani sakramamgaa cheyavu. clinical trials koralu laeni drug and casmotics chattam paridhilo unnanduna evari praanammeedaku vachina companyni kathinamgaa dandinchagalige veelulekunda potunnadi. valantiirlanu sameekarinche vishayamloonuu vispashtamaina vidhaanaalu levu. nyaayasthaanaalo, maanavahakkula samsthalo aadesinchinappudu poliisulu kesu namodu cheyadam tappa antimamgaa baadhitulaku nyaayam jaragadam arudu. desamlo sagaaniki sagam clinical trials reportu kakunda jarigipotunnaayi. companylu kharchutagginchukovadam kosam veetini pedalaku, niraksharaasyulaku parimitam cheyadamtho vaaripatla unde nirlakshyam praanaantakamgaa parinamistunnadi. vaariki arogyabima ivvaalanee, vaari aarogyaanni pareekshistuu sudiirghakaalam paryaveekshinchaalanii, sadaru mandu marketloki vidudalayyaaka uchitamgaa andinchaalanii palu nibandhanalu unnappatikii aacharanalo jaragadam ledu. maranaalu sambhavinchinappudu clinical trials pramaadakaramainavanna bhavana samaajamlo marinta hechutunde tappa taggadu. sakramamaina niyantranalato paatu, bhari prachaaramtho anni vargaalavaaruu swachchandamgaa munduku vachettu prabhutvaalu cheyagaliginappudu pedala praanaalatoe chelagatamade ee paristhitilo maarpuvastundi.