పరబ్రహ్మ శాస్ర్తి గారిది కల్పిత సిద్ధాంతమనీ, ఆయన రుద్రమదేవి చరిత్రను వక్రీకరించి, కళంకాన్ని ఆపాదించారని హనుమంతరావు గారు వాపోతూ, తెలుగు ప్రజలంతా ఆమెను మునుపటిలానే గౌరవించాలని పేర్కొనటం కూడా అనౌచిత్యమే. ఖమ్మం జిల్లా బయ్యారం చెరువు శాసనం ఆధారంగా, కాకతీయ వంశ చరిత్రలో ఖాళీలను పూరించి, కాకతీయ చరిత్రను సమగ్రంగా అందించిన వేల శాసనాల పరిశోధకునిపై, ఇంతవరకూ ఒక్క శాసనాన్ని కూడా పరిష్కరించని హనుమంతరావు గారు ఆరోపణలు చేయటాన్ని చూసి విజ్ఞులైన తెలుగు చరిత్రకారులు, పాఠకులు విస్తుపోతున్నారు.‍‘రుద్రమ యుద్ధంలోనే మరణించిందా?’ శీర్షికన (జూన్ 18) డాక్టర్ ముప్పాళ్ల హనుమంతరావు గారు రాసిన వ్యాసం చాలామంది పాఠకుల దృష్టిని ఆకర్షించింది. రుద్రమదేవి, యుద్ధభూమిలో మరణించిందన్న విషయం ప్రముఖ శాసన పరిశోధకులు, చరిత్రకారులు కీ.శే. పి.వి. పరబ్రహ్మశాస్ర్తి గారి కల్పిత సిద్ధాంతమనీ, వాస్తవాన్ని వక్రీకరించి, ఆమె చరిత్రకు కళంకాన్ని ఆపాదించారనీ, 15కోట్ల మంది తెలుగువారు నిజాన్నితెలుసుకొని ఆమెను మునుపటిలాగే గౌరవించాలని, రుద్రమదేవి క్రీ.శ. 1289లో మరణించిందని రాసిన గ్రంథాలను సవరించాలన్న తన కోరికను బలీయంగా వెల్లడించారు. రుద్రమదేవికి శివలోకప్రాప్తి గురించి ఉన్న చందుపట్ల శాసనం క్రీ.శ. 1289వ సంవత్సరానిది కాదనీ, దాని తేదీని పరిశీలించాల్సిన అవసరముందని కూడా తెలిపారు. అంతేకాక ఆమె యుద్ధభూమిలో మరణించిన విషయానికి శాసన, సాహిత్యాధారాలు లేవనీ, హేమాద్రి తన వ్రత ఖండంలో కూడా అలాంటి ప్రస్తావన చేయలేదనీ, ఇటలీ యాత్రికుడు మార్కో పోలో క్రీ.శ. 1293లో ఆమెను ఘనంగా కీర్తించాడనీ, చివరగా ఆమె క్రీ.శ. 1295లో సహజ మరణం పొందిందని పేర్కొన్నారు. ఈ విషయంగా ఆయన 2015, జనవరి 26న పరబ్రహ్మ శాస్ర్తి గారిని వారింట్లో కలిసి, ప్రశ్నించగా, ఆమె యుద్ధభూమిలో మరణించ లేదన్న ఆధారాలు చూపితే తన అభిప్రాయాన్ని ఉపసంహరించు కుంటానని శాస్ర్తి గారన్నారని కూడా ఆ వ్యాసంలో రాశారు.కాకతీయ చరిత్రపైనే కాక, మొత్తం తెలుగువారి చరిత్రపై పట్టుగలిగి, శాసనాలే శ్వాసనాళాలుగా, వందల, వేల శాసనాలను పరిష్కరించి, తుదివరకూ ప్రామాణిక శాసన పరిశోధకునిగా జీవించి, జాతీయస్థాయి గుర్తింపు పొందిన పరబ్రహ్మశాస్ర్తి గారి సిద్ధాంతంపై, హనుమంతరావు గారి రాద్ధాంతాన్ని ఖండిస్తూ, కొన్ని వివరణలనిస్తున్నాను.రుద్రమదేవి ఎప్పుడు పుట్టిందో తెలియదు గానీ, క్రీ.శ. 1261, మార్చి 25వ తేదీనాటి గుంటూరు జిల్లా మందడం శాసనంలో, ఆమె జన్మదినోత్సవ ప్రస్తావన, రుద్రమదేవి, గణపతిదేవుని దానప్రసక్తి ఉండటం చేత, ఆ తేదీ నుంచే ఆమె స్వతంత్ర పాలన సాగిందని చెప్పటానికి వీలుచిక్కింది. క్రీ.శ. 1273లో రుద్రమదేవి సామంతుడైన శ్రీపతి గణపతి గురజాల నుంచి పాలిస్తున్నపుడు, కాయస్త అంబదేవుడు దాడిచేసి పల్నాడును స్వాధీనం చేసుకొని రుద్రమకు శత్రువుగా మారాడు. అప్పట్నించి రుద్రమకు, అంబదేవునికీ మధ్య వైరం పెరిగింది. అదును చిక్కినప్పుడల్లా, కాకతీయ భూభాగాలపై అంబదేవుడు విరుచుకుపడేవాడు. అతన్నెలాగైనా కట్టడి చేయాలనుకొంది. రానురానూ ఇద్దరి మధ్యా శత్రుత్వం పెరిగింది. ఆ తరువాత జరిగిన యుద్ధాల్లో రుద్రమదేవి మరణించిందనుకోవటానికి చందుపట్ల శాసనం అవకాశం కల్పిస్తుంది. క్రీ.శ. 1289, నవంబర్ 27వ తేదీ నాటి ఆ శాసనంలో ‘శ్రీమన్మహా మండలేశ్వర కాకతీయ రుద్ర మహదేవి దేవలోకానకు విచ్చేస్తేని, శివలోక ప్రాప్తిగాను మల్లికాజుఁనాయునిం గారికి, శివలోక ప్రాప్తిగాను వారి భ్రిత్యులు పువుము(ం) మడింగారు చండ్రుపట్ల సోమనాథ దేవరకు సఒసగి ఓగిరానకు, రాసముద్ర వెనుకను బిల్లెలతో ఠె?ం టివ్రిత్త..... అచంద్రాక్కముగాను ధారాపూర్వకముగా నిస్తిమి’ (మొత్తం 22 పంక్తులు) అని రుద్ర మహాదేవి, మల్లికార్జున నాయుడు, చనిపోయినందునే, వారు దేవలోకానికి విచ్చేశారనీ, శివలోక ప్రాప్తి కలగాలని వారి సేవకుడైన ముమ్మడి చేసిన దాన వివరాలను హనుమంతరావు గారు గమనించినట్లు లేదు. ఆమె, ఆమెతో పాటు ఆమె అంగరక్షకుడు ఒకేసారి చనిపోయారు గాబట్టే, దేవలోకానికి వెళ్లినట్లు, శివలోక ప్రాప్తి కలగాలని వారి సేవకుడు శాసనాన్ని వేయించాడు. యుద్ధంలో మాత్రమే ఆమె, ఆమె అంగరక్షకుడూ ఒకేసారి మరణించటానికి ఆస్కారముంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహమూ లేదు. అయితే, ఆ యుద్ధం, ఎప్పుడు, ఎక్కడ జరిగిందో తెలియని మాట నిజం. చందుపట్ల శాసనం క్రీ.శ. 1289 ది కాదనీ, తరువాతి కాలందనీ పేర్కొన్న హనుమంతరావు గారి వాదనలో పస లేదు. ఆ తేదీని పరిశీలించాలని పేర్కొనటం మరీ విడ్డూరం. చందుపట్ల శాసనం ప్రచురించబడిన కొన్ని దశాబ్దాలైనా, పరిశీలించటానికి హనుమంతరావు గారికి సమయం దొరకలేదేమో!ఇటీవలి పరిశోధనలో డాక్టర్ ద్యావనపల్లి సత్యనారాయణ, మహబూబ్నగర్ జిల్లా మేడిమల్కల్లో వెలుగులోకి తెచ్చిన, క్రీ.శ. 1290, ఫిబ్రవరి 20 (విరోధి, పాల్గుణ, శుక్రవారం) నాటి శాసనంలో, శ్రీశైలంలోని మల్లికార్జున దేవుని కలుమఠం నిర్వహణ లోపభూయిష్టమైందనీ, శ్రీ మన్మహామండలేశ్వర కాకతీయ ప్రతాపరుద్ర దేవమహారాజులు పృథ్వి రాజ్యం చేయుచుండగా, అతని మహాసామంతుడైన చెఱకు ఇమ్మడి బొల్లయ రెడ్డి, కలు మఠం మర్యాదను పునరుద్ధరించి, స్వామివారి అంగరంగ వైభవాలకు చేసిన వివరాలు తెలిశాయి. ఈ శాసనం ప్రకారం, క్రీ.శ. 1290, ఫిబ్రవరి 20వ తేదీనికి కాకతీయ ప్రతాప రుద్రదేవ మహారాజులు రాజ్యం చేస్తున్నాడంటే (ఇందులో కుమార ప్రస్తావన లేదు), అది రుద్రమదేవి తరువాతనేననేది నిర్వివాదాంశం. మరి హనుమంతరావు గారు దీనికేం సమాధానం చెబుతారో వేచిచూడాలి. అంతేకాదు, ఆమె యుద్ధభూమిలో మరణించలేదని తగిన ఆధారాలు చూపితే, తన అభిప్రాయాన్ని ఉపసంహరించుకుంటానని పరబ్రహ్మ శాస్ర్తి గారన్నట్లు పేర్కొనటాన్ని, ఇప్పటివరకూ హనుమంతరావు గారు సంబంధిత ఆధారాలు చూపలేకపోయారు గాబట్టి, పరబ్రహ్మశాస్ర్తిగారి వాదన నిలబడటమే కాక, ఆయన ఔన్నత్యానికి అద్దం పడుతుంది.పరబ్రహ్మశాస్త్రి గారిని 2015, జనవరి 26న హనుమంతరావు గారు కలిసి, రెండున్నరేళ్లవుతున్నా ఆయన ఇప్పటిదాకా మౌనముద్ర దాల్చి, ఆ విషయంపై ఏమీ రాయకుండా మిన్నకుండటం ఆయన విజ్ఞతను తేటతెల్లం జేస్తుంది. హనుమంతరావు గారు, ఇటలీ యాత్రికుడు మార్కోపోలో, క్రీ.‍శ. 1293లో ఆమె సహజ మరణం పొందిందనటానికి తగిన ప్రామాణిక ఆధారాలను కూడా ఆయన చూపలేకపోయారు. పరబ్రహ్మ శాస్ర్తి గారిది కల్పిత సిద్ధాంతమనీ, ఆయన రుద్రమదేవి చరిత్రను వక్రీకరించి, కళంకాన్ని ఆపాదించారని హనుమంతరావు గారు వాపోతూ, తెలుగు ప్రజలంతా ఆమెను మునుపటిలానే గౌరవించాలని పేర్కొనటం కూడా అనౌచిత్యమే. ఖమ్మంజిల్లా బయ్యారం చెరువు శాసనం ఆధారంగా, కాకతీయ వంశ చరిత్రలో ఖాళీలను పూరించి, కాకతీయ చరిత్రను సమగ్రంగా అందించిన వేల శాసనాల పరిశోధకునిపై, ఇంతవరకూ ఒక్క శాసనాన్ని కూడా పరిష్కరించని హనుమంతరావు గారు ఆరోపణలు చేయటాన్ని చూసి విజ్ఞులైన తెలుగుచరిత్రకారులు, పాఠకులు విస్తుపోతున్నారు.‍డాక్టర్ ఈమని శివనాగిరెడ్డిసీఈవో, కల్చరల్ సెంటర్ ఆఫ్ విజయవాడ & అమరావతి‘రుద్రమ యుద్ధంలోనే మరణించిందా?’ శీర్షికన (జూన్ 18) డాక్టర్ ముప్పాళ్ల హనుమంతరావు గారు రాసిన వ్యాసం చాలామంది పాఠకుల దృష్టిని ఆకర్షించింది. రుద్రమదేవి, యుద్ధభూమిలో మరణించిందన్న విషయం ప్రముఖ శాసన పరిశోధకులు, చరిత్రకారులు కీ.శే. పి.వి. పరబ్రహ్మశాస్ర్తి గారి కల్పిత సిద్ధాంతమనీ, వాస్తవాన్ని వక్రీకరించి, ఆమె చరిత్రకు కళంకాన్ని ఆపాదించారనీ, 15కోట్ల మంది తెలుగువారు నిజాన్నితెలుసుకొని ఆమెను మునుపటిలాగే గౌరవించాలని, రుద్రమదేవి క్రీ.శ. 1289లో మరణించిందని రాసిన గ్రంథాలను సవరించాలన్న తన కోరికను బలీయంగా వెల్లడించారు. రుద్రమదేవికి శివలోకప్రాప్తి గురించి ఉన్న చందుపట్ల శాసనం క్రీ.శ. 1289వ సంవత్సరానిది కాదనీ, దాని తేదీని పరిశీలించాల్సిన అవసరముందని కూడా తెలిపారు. అంతేకాక ఆమె యుద్ధభూమిలో మరణించిన విషయానికి శాసన, సాహిత్యాధారాలు లేవనీ, హేమాద్రి తన వ్రత ఖండంలో కూడా అలాంటి ప్రస్తావన చేయలేదనీ, ఇటలీ యాత్రికుడు మార్కో పోలో క్రీ.శ. 1293లో ఆమెను ఘనంగా కీర్తించాడనీ, చివరగా ఆమె క్రీ.శ. 1295లో సహజ మరణం పొందిందని పేర్కొన్నారు. ఈ విషయంగా ఆయన 2015, జనవరి 26న పరబ్రహ్మ శాస్ర్తి గారిని వారింట్లో కలిసి, ప్రశ్నించగా, ఆమె యుద్ధభూమిలో మరణించ లేదన్న ఆధారాలు చూపితే తన అభిప్రాయాన్ని ఉపసంహరించు కుంటానని శాస్ర్తి గారన్నారని కూడా ఆ వ్యాసంలో రాశారు.కాకతీయ చరిత్రపైనే కాక, మొత్తం తెలుగువారి చరిత్రపై పట్టుగలిగి, శాసనాలే శ్వాసనాళాలుగా, వందల, వేల శాసనాలను పరిష్కరించి, తుదివరకూ ప్రామాణిక శాసన పరిశోధకునిగా జీవించి, జాతీయస్థాయి గుర్తింపు పొందిన పరబ్రహ్మశాస్ర్తి గారి సిద్ధాంతంపై, హనుమంతరావు గారి రాద్ధాంతాన్ని ఖండిస్తూ, కొన్ని వివరణలనిస్తున్నాను.రుద్రమదేవి ఎప్పుడు పుట్టిందో తెలియదు గానీ, క్రీ.శ. 1261, మార్చి 25వ తేదీనాటి గుంటూరు జిల్లా మందడం శాసనంలో, ఆమె జన్మదినోత్సవ ప్రస్తావన, రుద్రమదేవి, గణపతిదేవుని దానప్రసక్తి ఉండటం చేత, ఆ తేదీ నుంచే ఆమె స్వతంత్ర పాలన సాగిందని చెప్పటానికి వీలుచిక్కింది. క్రీ.శ. 1273లో రుద్రమదేవి సామంతుడైన శ్రీపతి గణపతి గురజాల నుంచి పాలిస్తున్నపుడు, కాయస్త అంబదేవుడు దాడిచేసి పల్నాడును స్వాధీనం చేసుకొని రుద్రమకు శత్రువుగా మారాడు. అప్పట్నించి రుద్రమకు, అంబదేవునికీ మధ్య వైరం పెరిగింది. అదును చిక్కినప్పుడల్లా, కాకతీయ భూభాగాలపై అంబదేవుడు విరుచుకుపడేవాడు. అతన్నెలాగైనా కట్టడి చేయాలనుకొంది. రానురానూ ఇద్దరి మధ్యా శత్రుత్వం పెరిగింది. ఆ తరువాత జరిగిన యుద్ధాల్లో రుద్రమదేవి మరణించిందనుకోవటానికి చందుపట్ల శాసనం అవకాశం కల్పిస్తుంది. క్రీ.శ. 1289, నవంబర్ 27వ తేదీ నాటి ఆ శాసనంలో ‘శ్రీమన్మహా మండలేశ్వర కాకతీయ రుద్ర మహదేవి దేవలోకానకు విచ్చేస్తేని, శివలోక ప్రాప్తిగాను మల్లికాజుఁనాయునిం గారికి, శివలోక ప్రాప్తిగాను వారి భ్రిత్యులు పువుము(ం) మడింగారు చండ్రుపట్ల సోమనాథ దేవరకు సఒసగి ఓగిరానకు, రాసముద్ర వెనుకను బిల్లెలతో ఠె?ం టివ్రిత్త..... అచంద్రాక్కముగాను ధారాపూర్వకముగా నిస్తిమి’ (మొత్తం 22 పంక్తులు) అని రుద్ర మహాదేవి, మల్లికార్జున నాయుడు, చనిపోయినందునే, వారు దేవలోకానికి విచ్చేశారనీ, శివలోక ప్రాప్తి కలగాలని వారి సేవకుడైన ముమ్మడి చేసిన దాన వివరాలను హనుమంతరావు గారు గమనించినట్లు లేదు. ఆమె, ఆమెతో పాటు ఆమె అంగరక్షకుడు ఒకేసారి చనిపోయారు గాబట్టే, దేవలోకానికి వెళ్లినట్లు, శివలోక ప్రాప్తి కలగాలని వారి సేవకుడు శాసనాన్ని వేయించాడు. యుద్ధంలో మాత్రమే ఆమె, ఆమె అంగరక్షకుడూ ఒకేసారి మరణించటానికి ఆస్కారముంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహమూ లేదు. అయితే, ఆ యుద్ధం, ఎప్పుడు, ఎక్కడ జరిగిందో తెలియని మాట నిజం. చందుపట్ల శాసనం క్రీ.శ. 1289 ది కాదనీ, తరువాతి కాలందనీ పేర్కొన్న హనుమంతరావు గారి వాదనలో పస లేదు. ఆ తేదీని పరిశీలించాలని పేర్కొనటం మరీ విడ్డూరం. చందుపట్ల శాసనం ప్రచురించబడిన కొన్ని దశాబ్దాలైనా, పరిశీలించటానికి హనుమంతరావు గారికి సమయం దొరకలేదేమో!ఇటీవలి పరిశోధనలో డాక్టర్ ద్యావనపల్లి సత్యనారాయణ, మహబూబ్నగర్ జిల్లా మేడిమల్కల్లో వెలుగులోకి తెచ్చిన, క్రీ.శ. 1290, ఫిబ్రవరి 20 (విరోధి, పాల్గుణ, శుక్రవారం) నాటి శాసనంలో, శ్రీశైలంలోని మల్లికార్జున దేవుని కలుమఠం నిర్వహణ లోపభూయిష్టమైందనీ, శ్రీ మన్మహామండలేశ్వర కాకతీయ ప్రతాపరుద్ర దేవమహారాజులు పృథ్వి రాజ్యం చేయుచుండగా, అతని మహాసామంతుడైన చెఱకు ఇమ్మడి బొల్లయ రెడ్డి, కలు మఠం మర్యాదను పునరుద్ధరించి, స్వామివారి అంగరంగ వైభవాలకు చేసిన వివరాలు తెలిశాయి. ఈ శాసనం ప్రకారం, క్రీ.శ. 1290, ఫిబ్రవరి 20వ తేదీనికి కాకతీయ ప్రతాప రుద్రదేవ మహారాజులు రాజ్యం చేస్తున్నాడంటే (ఇందులో కుమార ప్రస్తావన లేదు), అది రుద్రమదేవి తరువాతనేననేది నిర్వివాదాంశం. మరి హనుమంతరావు గారు దీనికేం సమాధానం చెబుతారో వేచిచూడాలి. అంతేకాదు, ఆమె యుద్ధభూమిలో మరణించలేదని తగిన ఆధారాలు చూపితే, తన అభిప్రాయాన్ని ఉపసంహరించుకుంటానని పరబ్రహ్మ శాస్ర్తి గారన్నట్లు పేర్కొనటాన్ని, ఇప్పటివరకూ హనుమంతరావు గారు సంబంధిత ఆధారాలు చూపలేకపోయారు గాబట్టి, పరబ్రహ్మశాస్ర్తిగారి వాదన నిలబడటమే కాక, ఆయన ఔన్నత్యానికి అద్దం పడుతుంది.పరబ్రహ్మశాస్త్రి గారిని 2015, జనవరి 26న హనుమంతరావు గారు కలిసి, రెండున్నరేళ్లవుతున్నా ఆయన ఇప్పటిదాకా మౌనముద్ర దాల్చి, ఆ విషయంపై ఏమీ రాయకుండా మిన్నకుండటం ఆయన విజ్ఞతను తేటతెల్లం జేస్తుంది. హనుమంతరావు గారు, ఇటలీ యాత్రికుడు మార్కోపోలో, క్రీ.‍శ. 1293లో ఆమె సహజ మరణం పొందిందనటానికి తగిన ప్రామాణిక ఆధారాలను కూడా ఆయన చూపలేకపోయారు. పరబ్రహ్మ శాస్ర్తి గారిది కల్పిత సిద్ధాంతమనీ, ఆయన రుద్రమదేవి చరిత్రను వక్రీకరించి, కళంకాన్ని ఆపాదించారని హనుమంతరావు గారు వాపోతూ, తెలుగు ప్రజలంతా ఆమెను మునుపటిలానే గౌరవించాలని పేర్కొనటం కూడా అనౌచిత్యమే. ఖమ్మంజిల్లా బయ్యారం చెరువు శాసనం ఆధారంగా, కాకతీయ వంశ చరిత్రలో ఖాళీలను పూరించి, కాకతీయ చరిత్రను సమగ్రంగా అందించిన వేల శాసనాల పరిశోధకునిపై, ఇంతవరకూ ఒక్క శాసనాన్ని కూడా పరిష్కరించని హనుమంతరావు గారు ఆరోపణలు చేయటాన్ని చూసి విజ్ఞులైన తెలుగుచరిత్రకారులు, పాఠకులు విస్తుపోతున్నారు.‍డాక్టర్ ఈమని శివనాగిరెడ్డిసీఈవో, కల్చరల్ సెంటర్ ఆఫ్ విజయవాడ & అమరావతి
parabrahma saasrti gaaridi kalpita siddhaantamanii, aayana rudramadevi charitranu vakreekarinchi, kalankaanni aapaadinchaarani hanumantarao gaaru vaapothuu, telugu prajalantaa aamenu munupatilaane gouravinchaalani perkonatam kuudaa anauchityame. khammam jilla bayyaram cheruvu saasanam aadhaaramgaa, kaakateeya vamsa charitralo khaaliilanu poorinchi, kaakateeya charitranu samagramgaa andinchina vela saasanaala parisodhakunipai, intavarakuu okka saasanaanni kuudaa parishkarinchani hanumantarao gaaru aaropanalu cheyataanni chusi vignulaina telugu charitrakaarulu, paatakulu vistupotunnaru.‍‘rudrama yuddhamlone maraninchindaa?’ sheershikana (joon 18) dactor muppalla hanumantarao gaaru raasina vyaasam chaalaamandi paatakula drushtini aakarshinchindi. rudramadevi, yuddhabhoomilo maraninchindanna vishayam pramukha saasana parisodhakulu, charitrakaarulu kee.shee. pi.vi. parabrahmasaasrthi gaari kalpita siddhaantamanii, vaastavaanni vakreekarinchi, aame charitraku kalankaanni aapaadinchaaranii, 15kotla mandi teluguvaaru nijaannitelusukoni aamenu munupatilaage gouravinchaalani, rudramadevi cree.sha. 1289loo maraninchindani raasina grandhaalanu savarinchaalanna tana korikanu baleeyamgaa velladinchaaru. rudramadeviki sivalokapraapti gurinchi unna chandupatla saasanam cree.sha. 1289va samvatsaraanidi kaadanii, daani teedeeni pariseelinchaalsina avasaramundani kuudaa telipaaru. antekaka aame yuddhabhoomilo maraninchina vishayaaniki saasana, saahityaadhaaraalu lavanee, hemadri tana vrata khandamlo kuudaa alanti prastaavana cheyaledanee, italy yaatrikudu marco polo cree.sha. 1293loo aamenu ghanamgaa keertinchaadanii, chivaragaa aame cree.sha. 1295loo sahaja maranam pondindani perkonnaru. ee vishayamgaa aayana 2015, janavari 26na parabrahma saasrti gaarini vaarintlo kalisi, prasninchagaa, aame yuddhabhoomilo maranincha ledanna aadhaaraalu chuupithee tana abhipraayaanni upasamharinchu kuntaanani saasrti gaarannaarani kuudaa aa vyaasamlo raasaaru.kaakateeya charitrapaine kaaka, mottam teluguvaari charitrapai pattugaligi, saasanaale swaasanaalaalugaa, vandala, vela saasanaalanu parishkarinchi, tudivarakuu praamaanika saasana parisodhakunigaa jeevinchi, jaatiiyasthaayi gurtimpu pondina parabrahmasaasrthi gaari siddhaantampai, hanumantarao gaari raaddhaantaanni khandistu, konni vivaranalanistunnaanu.rudramadevi eppudu puttindo teliyadu gaanee, cree.sha. 1261, marchi 25va teedeenaati gunturu jilla mandadam saasanamlo, aame janmadinotsava prastaavana, rudramadevi, ganapatidevuni daanaprasakti undatam chetha, aa tedee nunche aame swatantra paalana saagindani cheppataaniki veeluchikkindi. cree.sha. 1273loo rudramadevi saamantudaina sripati ganapati gurajaala nunchi paalistunnapudu, kaayasta ambadevudu daadichesi palnaadunu swaadheenam chesukoni rudramaku satruvugaa maaraadu. appatninchi rudramaku, ambadevuniki madhya vairam perigindi. adunu chikkinappudalla, kaakateeya bhuubhaagaalapai ambadevudu viruchukupadevaadu. atannelaagainaa kattadi cheyalanukondi. raanuraanuu iddari madhya satrutvam perigindi. aa taruvaata jarigina yuddhaallo rudramadevi maraninchindanukovatanika chandupatla saasanam avakaasam kalpistundi. cree.sha. 1289, navambar 27va tedee naati aa saasanamlo ‘srimanmaha mandaleshwara kaakateeya rudra mahadevi devalokanaku vichesteni, sivaloka praaptigaanu mallikaajunaayunim gaariki, sivaloka praaptigaanu vaari bhrityulu puvumu(m) madingaaru chandrupatla somanatha devaraku soosagi ogiraanaku, rasamudra venukanu billelatho theama?m tivritta..... achandraakkamugaanu dharapurvakamuga nistimi’ (mottam 22 panktulu) ani rudra mahadevi, mallikaarjuna nayudu, chanipoyinandune, vaaru devalokaniki vichesaaranii, sivaloka praapti kalagaalani vaari sevakudaina mummadi chesina daana vivaraalanu hanumantarao gaaru gamaninchinatlu ledu. aame, aametho paatu aame angarakshakudu okesari chanipoyaru gabatte, devalokaniki vellinatlu, sivaloka praapti kalagaalani vaari sevakudu saasanaanni veyinchaadu. yuddhamlo matrame aame, aame angarakshakuduu okesari maraninchataaniki aaskaaramundi. indulo elanti sandehamuu ledu. ayithe, aa yuddham, eppudu, ekkada jarigindo teliyani maata nijam. chandupatla saasanam cree.sha. 1289 dhi kaadanii, taruvaati kaalandanee perkonna hanumantarao gaari vaadanalo pasa ledu. aa teedeeni pariseelinchaalani perkonatam mari vidduram. chandupatla saasanam prachurinchabadina konni dasabdalaina, pariseelinchataaniki hanumantarao gaariki samayam dorakaledemo!iteevali parisodhanalo dactor dyavanapalli satyanarayana, mahabubnagar jilla madimalkallo veluguloki tecchina, cree.sha. 1290, fibravari 20 (virodhi, paalguna, sukravaaram) naati saasanamlo, srisailamloni mallikaarjuna devuni kalumatam nirvahana lopabhooyishtamaindanii, shree manmahamandaleshwara kaakateeya prataaparudra devamaharajulu pruthvi rajyam cheyuchundagaa, athani mahaasaamantudaina cheaku immadi bollaya reddi, kalu matham maryaadanu punaruddharinchi, swaamivaari angaranga vaibhavaalaku chesina vivaraalu telisai. ee saasanam prakaaram, cree.sha. 1290, fibravari 20va tedeeniki kaakateeya prataapa rudradeva maharajulu rajyam chestunnadante (indulo kumara prastaavana ledu), adhi rudramadevi taruvatanenanedi nirvivaadaamsam. mari hanumantarao gaaru deenikem samadhanam chebutaro vechichudaali. antekaadu, aame yuddhabhoomilo maraninchaledani tagina aadhaaraalu chuupithee, tana abhipraayaanni upasamharinchukuntaanani parabrahma saasrti gaarannatlu perkonataanni, ippativarakuu hanumantarao gaaru sambandhita aadhaaraalu chuupaleekapooyaaru gabatti, parabrahmasaasrtigaara vaadana nilabadatame kaaka, aayana aunnatyaaniki addam padutundi.parabrahmasaastri gaarini 2015, janavari 26na hanumantarao gaaru kalisi, rendunnarellavutun aayana ippatidaka mounamudra dalchi, aa vishayampai emi rayakunda minnakundatam aayana vignatanu tetatellam jestundi. hanumantarao gaaru, italy yaatrikudu marcopolo, cree.‍sha. 1293loo aame sahaja maranam pondindanataaniki tagina praamaanika aadhaaraalanu kuudaa aayana chuupaleekapooyaaru. parabrahma saasrti gaaridi kalpita siddhaantamanii, aayana rudramadevi charitranu vakreekarinchi, kalankaanni aapaadinchaarani hanumantarao gaaru vaapothuu, telugu prajalantaa aamenu munupatilaane gouravinchaalani perkonatam kuudaa anauchityame. khammanjilla bayyaram cheruvu saasanam aadhaaramgaa, kaakateeya vamsa charitralo khaaliilanu poorinchi, kaakateeya charitranu samagramgaa andinchina vela saasanaala parisodhakunipai, intavarakuu okka saasanaanni kuudaa parishkarinchani hanumantarao gaaru aaropanalu cheyataanni chusi vignulaina telugucharitrakaarulu, paatakulu vistupotunnaru.‍dactor eemani sivanagireddisiivoe, kalcharal senter af vijayavada & amaravati‘rudrama yuddhamlone maraninchindaa?’ sheershikana (joon 18) dactor muppalla hanumantarao gaaru raasina vyaasam chaalaamandi paatakula drushtini aakarshinchindi. rudramadevi, yuddhabhoomilo maraninchindanna vishayam pramukha saasana parisodhakulu, charitrakaarulu kee.shee. pi.vi. parabrahmasaasrthi gaari kalpita siddhaantamanii, vaastavaanni vakreekarinchi, aame charitraku kalankaanni aapaadinchaaranii, 15kotla mandi teluguvaaru nijaannitelusukoni aamenu munupatilaage gouravinchaalani, rudramadevi cree.sha. 1289loo maraninchindani raasina grandhaalanu savarinchaalanna tana korikanu baleeyamgaa velladinchaaru. rudramadeviki sivalokapraapti gurinchi unna chandupatla saasanam cree.sha. 1289va samvatsaraanidi kaadanii, daani teedeeni pariseelinchaalsina avasaramundani kuudaa telipaaru. antekaka aame yuddhabhoomilo maraninchina vishayaaniki saasana, saahityaadhaaraalu lavanee, hemadri tana vrata khandamlo kuudaa alanti prastaavana cheyaledanee, italy yaatrikudu marco polo cree.sha. 1293loo aamenu ghanamgaa keertinchaadanii, chivaragaa aame cree.sha. 1295loo sahaja maranam pondindani perkonnaru. ee vishayamgaa aayana 2015, janavari 26na parabrahma saasrti gaarini vaarintlo kalisi, prasninchagaa, aame yuddhabhoomilo maranincha ledanna aadhaaraalu chuupithee tana abhipraayaanni upasamharinchu kuntaanani saasrti gaarannaarani kuudaa aa vyaasamlo raasaaru.kaakateeya charitrapaine kaaka, mottam teluguvaari charitrapai pattugaligi, saasanaale swaasanaalaalugaa, vandala, vela saasanaalanu parishkarinchi, tudivarakuu praamaanika saasana parisodhakunigaa jeevinchi, jaatiiyasthaayi gurtimpu pondina parabrahmasaasrthi gaari siddhaantampai, hanumantarao gaari raaddhaantaanni khandistu, konni vivaranalanistunnaanu.rudramadevi eppudu puttindo teliyadu gaanee, cree.sha. 1261, marchi 25va teedeenaati gunturu jilla mandadam saasanamlo, aame janmadinotsava prastaavana, rudramadevi, ganapatidevuni daanaprasakti undatam chetha, aa tedee nunche aame swatantra paalana saagindani cheppataaniki veeluchikkindi. cree.sha. 1273loo rudramadevi saamantudaina sripati ganapati gurajaala nunchi paalistunnapudu, kaayasta ambadevudu daadichesi palnaadunu swaadheenam chesukoni rudramaku satruvugaa maaraadu. appatninchi rudramaku, ambadevuniki madhya vairam perigindi. adunu chikkinappudalla, kaakateeya bhuubhaagaalapai ambadevudu viruchukupadevaadu. atannelaagainaa kattadi cheyalanukondi. raanuraanuu iddari madhya satrutvam perigindi. aa taruvaata jarigina yuddhaallo rudramadevi maraninchindanukovatanika chandupatla saasanam avakaasam kalpistundi. cree.sha. 1289, navambar 27va tedee naati aa saasanamlo ‘srimanmaha mandaleshwara kaakateeya rudra mahadevi devalokanaku vichesteni, sivaloka praaptigaanu mallikaajunaayunim gaariki, sivaloka praaptigaanu vaari bhrityulu puvumu(m) madingaaru chandrupatla somanatha devaraku soosagi ogiraanaku, rasamudra venukanu billelatho theama?m tivritta..... achandraakkamugaanu dharapurvakamuga nistimi’ (mottam 22 panktulu) ani rudra mahadevi, mallikaarjuna nayudu, chanipoyinandune, vaaru devalokaniki vichesaaranii, sivaloka praapti kalagaalani vaari sevakudaina mummadi chesina daana vivaraalanu hanumantarao gaaru gamaninchinatlu ledu. aame, aametho paatu aame angarakshakudu okesari chanipoyaru gabatte, devalokaniki vellinatlu, sivaloka praapti kalagaalani vaari sevakudu saasanaanni veyinchaadu. yuddhamlo matrame aame, aame angarakshakuduu okesari maraninchataaniki aaskaaramundi. indulo elanti sandehamuu ledu. ayithe, aa yuddham, eppudu, ekkada jarigindo teliyani maata nijam. chandupatla saasanam cree.sha. 1289 dhi kaadanii, taruvaati kaalandanee perkonna hanumantarao gaari vaadanalo pasa ledu. aa teedeeni pariseelinchaalani perkonatam mari vidduram. chandupatla saasanam prachurinchabadina konni dasabdalaina, pariseelinchataaniki hanumantarao gaariki samayam dorakaledemo!iteevali parisodhanalo dactor dyavanapalli satyanarayana, mahabubnagar jilla madimalkallo veluguloki tecchina, cree.sha. 1290, fibravari 20 (virodhi, paalguna, sukravaaram) naati saasanamlo, srisailamloni mallikaarjuna devuni kalumatam nirvahana lopabhooyishtamaindanii, shree manmahamandaleshwara kaakateeya prataaparudra devamaharajulu pruthvi rajyam cheyuchundagaa, athani mahaasaamantudaina cheaku immadi bollaya reddi, kalu matham maryaadanu punaruddharinchi, swaamivaari angaranga vaibhavaalaku chesina vivaraalu telisai. ee saasanam prakaaram, cree.sha. 1290, fibravari 20va tedeeniki kaakateeya prataapa rudradeva maharajulu rajyam chestunnadante (indulo kumara prastaavana ledu), adhi rudramadevi taruvatanenanedi nirvivaadaamsam. mari hanumantarao gaaru deenikem samadhanam chebutaro vechichudaali. antekaadu, aame yuddhabhoomilo maraninchaledani tagina aadhaaraalu chuupithee, tana abhipraayaanni upasamharinchukuntaanani parabrahma saasrti gaarannatlu perkonataanni, ippativarakuu hanumantarao gaaru sambandhita aadhaaraalu chuupaleekapooyaaru gabatti, parabrahmasaasrtigaara vaadana nilabadatame kaaka, aayana aunnatyaaniki addam padutundi.parabrahmasaastri gaarini 2015, janavari 26na hanumantarao gaaru kalisi, rendunnarellavutun aayana ippatidaka mounamudra dalchi, aa vishayampai emi rayakunda minnakundatam aayana vignatanu tetatellam jestundi. hanumantarao gaaru, italy yaatrikudu marcopolo, cree.‍sha. 1293loo aame sahaja maranam pondindanataaniki tagina praamaanika aadhaaraalanu kuudaa aayana chuupaleekapooyaaru. parabrahma saasrti gaaridi kalpita siddhaantamanii, aayana rudramadevi charitranu vakreekarinchi, kalankaanni aapaadinchaarani hanumantarao gaaru vaapothuu, telugu prajalantaa aamenu munupatilaane gouravinchaalani perkonatam kuudaa anauchityame. khammanjilla bayyaram cheruvu saasanam aadhaaramgaa, kaakateeya vamsa charitralo khaaliilanu poorinchi, kaakateeya charitranu samagramgaa andinchina vela saasanaala parisodhakunipai, intavarakuu okka saasanaanni kuudaa parishkarinchani hanumantarao gaaru aaropanalu cheyataanni chusi vignulaina telugucharitrakaarulu, paatakulu vistupotunnaru.‍dactor eemani sivanagireddisiivoe, kalcharal senter af vijayavada & amaravati