చంపారన్లో పోరాటం చేసి రైతుల సమస్యలకి పరిష్కారం చూపిన బాపు  వారసులకై నేడు రైతు సోదరులు ఎదురుచూస్తున్నారు. గాంధీ సభ్యత్వంతో ఏర్పడిన కమిటీ ఇచ్చిన సలహాలను ఆమోదించి రైతుల కోసం చట్టం చేసిన ఆనాటి పరాయి పాలకులు అభినందనీయులే. ఇప్పటికైనా మన పాలకులు గాంధీ స్ఫూర్తితో రైతు సమస్యలను పరిష్కరిస్తారని భావిద్దాం.జాతిపిత మహాత్మగాంధీ 1917లో బీహార్ లోని చంపారన్ ప్రాంతం లో, బ్రిటిష్ సెటిలర్ భూస్వాముల దోపిడీని భరించలేక ఆనాటి పేద రైతులు ఆందోళన చేస్తున్న నేపథ్యంలో, హింసాయుత సంఘటనలు జరుగుతున్న సందర్భంలో, ఏప్రిల్ 10 నాడు ఆ ప్రాంతాన్ని సందర్శించి రైతుల తరఫున పోరాటం చేశారు. ఇది జరిగి వందేళ్ళు పూర్త యింది. బ్రిటిష్ కంపెనీలకు నీలి రంగు ఉత్పత్తి చేసే ఇండిగో పంటను పండించాలని చంపారన్ రైతులపై బ్రిటిష్ వ్యాపారస్థులు, భూస్వాములు ఒత్తిడి చేసి కఠినమైన శిక్షలు విధిస్తూ భౌతిక దాడులకు పాల్పడుతున్న సందర్భంలో స్థానిక రైతు రాజ్కుమార్ శుక్లా ఆహ్వానం మేరకు గాంధీజీ తనతో పాటు డా.రాజేంద్రప్రసాద్, బ్రిడ్జ్ కిషోర్, జె.బి.కృపలానిలను వెంట బెట్టుకుని, 10 ఏప్రిల్ 1917నాడు చంపారన్ చేరుకున్నారు.రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలపై దర్యాఫ్తు చేసి బ్రిటిష్ వైశ్రాయ్కి నివేదిక ఇవ్వడానికి చంపారన్ రావడం జరిగిందని గాంధీజీ గారు అక్కడి మెజిస్ట్రేటును అనుమతి కోరడం జరిగింది. మెజిస్ట్రేటు అనుమతి ఇవ్వడానికి బదులుగా గాంధీజీకి వెంటనే చంపారన్ నుండి ఆ రోజు మొట్టమొదటి రైలు ద్వారా తిరిగి వెళ్ళాలనీ, లేనిపక్షం లో తగిన చర్యలు ఎదుర్కోవలసి ఉం టుందని చెప్పారు. అప్పుడు గాంధీజీ మొట్టమొదటిసారి అహింస పద్ధతి ద్వారా మెజిస్ట్రేటు ఉత్తర్వులను నిరాకరించినారు. ఆయన అరెస్టు వారెంటును ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. పెద్ద ఎత్తున ఆందోళన చేపట్టడంతో మెజిస్ట్రేట్ తన ఉత్తర్వులను వాపసు తీసుకోవడమే గాక రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలపై విచారణ చేయడానికి అనుమతి నిచ్చారు.తరువాత గాంధీ గారు ప్రభుత్వమే ఏర్పాటు చేసిన కమిటీలో సభ్యునిగా ఉండి రైతులకు జరుగుతున్న అన్యాయాలనూ, వారిపై అమలు పరుస్తున్న దోపిడీనీ సవివరంగా రిపోర్టులో పొందుపరిచి వైశ్రాయ్కి అందజేశారు. రైతుల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి అవసరమైన చర్యలన్నింటినీ అంగీక రించి, చటాన్ని ఆమోదించి, రైతులను ఆదుకోవడానికి అనేక చర్యలు తీసుకు న్నది ఆనాటి ప్రభుత్వం.1929-–30 సంవత్సరంలో కూడా ఆనాటి రాయల్ కమీషన్ రైతుల సమ స్యలపై సమగ్ర నివేదిక ఇచ్చింది. స్వాతంత్య్రం లభించి 70సంవత్సరాలు పూర్తయినా రైతుల సమస్యలు ఈ ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థలో మరింత జఠిలం అయిపోయినాయి. ఈ నాటి ప్రభుత్వాలకు స్పష్టమైన వ్యవసాయిక విధానం లేకపోవడం రైతుల పాలిట శాపంగా మారిపోయింది. ఫ్రీ మార్కెట్ అనేది ఒక అభూత కల్పన మాత్రమే అయ్యింది. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ 8% నుంచి 9% వరకూ వృద్ధి జరుగుతున్నప్పటికీ, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు 350ఎం.టి.లకి చేరినప్పటికీ, బ్రిటిష్ కాలంలో ఆనాటి  ఐసిఎస్ అధికారి  ఎం.ఎల్. డార్లింగ్ మన రైతుల గురించి రాసిన పుస్తకంలో ‘‘Indian peasant is born in debt, lives in debt and dies in debt’’ అను వ్యాఖ్య ఈనాటికి కూడా వర్తిస్తున్నది. గత రెండున్నర దశాబ్దాల నుండి 3 లక్షలకు పైగా రైతులు ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని తట్టుకోలేక ఆత్మహత్యలు చేసుకున్న విషయం అందరికీ తెలిసిందే. దేశంలో ముఖ్యంగా తెలంగాణ విదర్భ ప్రాంతాలు రైతుల ఆత్మహత్యలకు కేంద్రంగా మిగిలినాయి.ఈ ప్రాంతాలలో కరువులు వచ్చినా, వర్షాలు కురిసినా రైతుల దుర్భర పరిస్థితులలో ఎలాంటి మార్పూ కనిపించడం లేదు. పంటల విధానంలో శాస్త్రీయ దృక్పథం లోపిస్తున్నది. గిట్టుబాటు ధరలు ఏ పంటకీ లభించడం లేదు. మార్కెట్లో రైతును దోచుకునే శక్తులు నిరాటంకంగా తమ పాత్రను పోషిస్తున్నాయి. రైతులకి మేలు చేస్తానన్న ప్రభుత్వాల ప్రకటనలు ఆచరణకి నోచుకోవడం లేదు.రైతులు పండించిన ఏ పంటకూ గిట్టుబాటు ధర లభించడం లేదు, ఉత్పత్తి వ్యయాలు అనేక రెట్లు పెరిగిపోయినాయి చాలామంది రైతులు, కౌలుదారులు బ్యాంకు రుణాలు పొందలేకపోతున్నారు, వడ్డీ వ్యాపారస్థుల దగ్గర అప్పు తీసుకుంటే తడిసి మోపెడవుతుంది. ఈ సంవత్సరం వరి ధాన్యానికి సరియైన ధర లేదు, మక్కలది అంతే, కందులు 10 వేల రూపాయల నుండి 4 వేల రూపాయలకు, పెసర్లు 6 వేల రూపాయల నుండి 4 వేల రూపాయలకు, మిర్చి 12 వేల రూపాయల నుండి 3 వేల రూపాయలకు తగ్గిపోయాయి. ఒక క్వింటాళ్ళు మిర్చి ఏరడానికి 3 వేల రూపాయల కూలీ ఖర్చు అవుతుంది. ఆ క్వింటాని అమ్మితే రైతుకి 3 వేల రూపాయల ధర వస్తుంది. వచ్చిన ఆదాయం కూలీల ఖర్చుకు సరిపోతుంది. ప్రతి ఎకరాకు కౌలు 10 వేల నుంచి 25 వేల రూపాయల వరకు భూమి యజమానులకు చెల్లించవలసి వస్తుంది. లక్షలాది మంది రైతులు వర్షాలు కురిసి కాలం మంచిగా అయినప్పటికీ ధరలు రాక నష్టపోతున్నారు. వర్షాలు లేని సంవత్సరంలో పంటలు ఎండిపోయి నష్ట పోతున్నారు. కాలం అయినా గాని, కరువు అయినా గాని రైతుకు మిగిలేది అప్పులే. ఆ సమస్యను పరిష్కరించడానికి ప్రభుత్వాలు గతంలో స్పందించలేదు, ఇప్పుడు స్పందించడం లేదు. ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది రైతులు పట్టణాలకు వలస వెళ్ళి దినసరి కూలీలుగా మారుతున్నారు. వ్యవసాయ భూమి లేని కూలీలు కౌలుకు తీసుకొని నష్టాలపాలయి బ్రతుకునీడ్చలేక, అవమానం భరించలేక, ఆత్మగౌరవం రక్షించుకోలేక చివరికి ఆత్మహత్యలకు పాల్పడుతు న్నారు.ఈ రైతుల సమస్యలు రాజకీయ పక్షాలకు ప్రచార కార్యక్రమంగానే మిగిలిపోయాయి. పాలకపక్షం అయినా, ప్రతిపక్షం అయినా రైతుల సమ స్యలకి పరిష్కారం చూపడానికి చిత్తశుద్ధితో ఆలోచించడం లేదు. ఆర్థిక రంగానికి విధానం ఉంటున్నది; ఉద్యోగులకు ప్రభుత్వాలు బాసటగా నిలుస్తున్నాయి; వ్యవస్థీకృత రంగానికీ, భారీ పారిశ్రామిక రంగానికీ, బహుళ జాతి కంపెనీలకూ ప్రభుత్వాలు ఎర్ర తివాచీలు పరుస్తున్నాయి. కాని రైతులు మాత్రం దిక్కు లేని వర్గంగానే మిగిలిపోతున్నారు. విత్తనాలు, పురుగు మందుల వ్యాపారస్థులు నకిలీలతో రైతులను నిలువునా ముంచుతున్నారు. అధికారులు చోద్యం చూస్తున్నారు. రెవెన్యూ అధికారులు రైతులను నల్లుల్లా పీల్చుకు తింటున్నారు. బ్యాంకు అధికారులు, ఏజెంట్లు కలిసి రైతులకిచ్చే ఋణాలలో కోత పెడుతున్నారు. అడ్తిదారులు, కమీషన్ ఏజెంట్లు, మార్కెట్ అధికారులు, అంతిమంగా ట్రేడర్స్... ‘‘తిలా పాపం తల పిడికెడు’’ అన్నట్లుగా రైతులను ముంచని వారు లేరని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు. రైతులని కాపాడడానికి చిత్తశుద్ధితో పనిచేసే వ్యవస్థ కరువు అయిపోయింది. ప్రభుత్వాలు ఓటు బ్యాంకు చూసుకుంటూ సంక్షేమ పథకాలతో కాలం వెళ్ళబుచ్చుతున్నాయి. ప్రతిపక్షాలు వంతుకు దాసరి కాలాడిచ్చినట్లుగా వ్యవహరిస్తున్నాయి. రైతు సంఘాలు విడిపోయి ఉనికి పోరాటాలు చేస్తున్నాయి. రైతుల సమస్యలను పట్టించుకునే మహాను భావులు కరువు అయినారు. మహేంద్ర తికయత్, శరత్ జోషి, సుందర్లాల్ బహుగుణ, చౌదరీ చరణ్ సింగ్, పుచ్చల్లపల్లి సుందరయ్య, భీంరెడ్డి నర్సింహా రెడ్డి, రావినారాయణరెడ్డి, ఎన్.జి.రంగా లాంటి రైతుబాంధవులు కనుమరుగు అయినారు. మేధావులు మేతకై వెతుకుతున్నారు. రైతులు, రైతు కూలీలు తమ సమస్యలను తీసుకొని పోరాటాలు చేసే మహోన్నత వ్యక్తి కోసమై ఎదురుచూస్తున్నారు. చంపారన్లో పోరాటం చేసి రైతుల సమస్యలకి పరిష్కారం చూపిన బాపు లాంటివారి కొరకై, చంపారన్ గ్రామాల్లో అణచివేత విధానాలను అమలు చేస్తున్న బ్రిటిష్ అధికారులపై పోరాడిన కస్తూర్బా వారసులకై రైతు సోదరులు ఎదురుచూస్తున్నారు. గాంధీ సభ్యత్వంతో ఏర్పడిన కమిటీ ఇచ్చిన తీర్మానాలను, సలహాలను, ఆమోదించి రైతుల కోసం చట్టం చేసిన ఆనాటి పరాయి పాలకులు అభినందనీయులే అని భావించాలి. ఇప్పటికైనా మన పాలకులు గాంధీ గారి స్ఫూర్తితో రైతు సమస్యలను పరిష్కరిస్తారని భావిద్దాం.ప్రొ. కూరపాటి వెంకటనారాయణజాతిపిత మహాత్మగాంధీ 1917లో బీహార్ లోని చంపారన్ ప్రాంతం లో, బ్రిటిష్ సెటిలర్ భూస్వాముల దోపిడీని భరించలేక ఆనాటి పేద రైతులు ఆందోళన చేస్తున్న నేపథ్యంలో, హింసాయుత సంఘటనలు జరుగుతున్న సందర్భంలో, ఏప్రిల్ 10 నాడు ఆ ప్రాంతాన్ని సందర్శించి రైతుల తరఫున పోరాటం చేశారు. ఇది జరిగి వందేళ్ళు పూర్త యింది. బ్రిటిష్ కంపెనీలకు నీలి రంగు ఉత్పత్తి చేసే ఇండిగో పంటను పండించాలని చంపారన్ రైతులపై బ్రిటిష్ వ్యాపారస్థులు, భూస్వాములు ఒత్తిడి చేసి కఠినమైన శిక్షలు విధిస్తూ భౌతిక దాడులకు పాల్పడుతున్న సందర్భంలో స్థానిక రైతు రాజ్కుమార్ శుక్లా ఆహ్వానం మేరకు గాంధీజీ తనతో పాటు డా.రాజేంద్రప్రసాద్, బ్రిడ్జ్ కిషోర్, జె.బి.కృపలానిలను వెంట బెట్టుకుని, 10 ఏప్రిల్ 1917నాడు చంపారన్ చేరుకున్నారు.రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలపై దర్యాఫ్తు చేసి బ్రిటిష్ వైశ్రాయ్కి నివేదిక ఇవ్వడానికి చంపారన్ రావడం జరిగిందని గాంధీజీ గారు అక్కడి మెజిస్ట్రేటును అనుమతి కోరడం జరిగింది. మెజిస్ట్రేటు అనుమతి ఇవ్వడానికి బదులుగా గాంధీజీకి వెంటనే చంపారన్ నుండి ఆ రోజు మొట్టమొదటి రైలు ద్వారా తిరిగి వెళ్ళాలనీ, లేనిపక్షం లో తగిన చర్యలు ఎదుర్కోవలసి ఉం టుందని చెప్పారు. అప్పుడు గాంధీజీ మొట్టమొదటిసారి అహింస పద్ధతి ద్వారా మెజిస్ట్రేటు ఉత్తర్వులను నిరాకరించినారు. ఆయన అరెస్టు వారెంటును ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. పెద్ద ఎత్తున ఆందోళన చేపట్టడంతో మెజిస్ట్రేట్ తన ఉత్తర్వులను వాపసు తీసుకోవడమే గాక రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలపై విచారణ చేయడానికి అనుమతి నిచ్చారు.తరువాత గాంధీ గారు ప్రభుత్వమే ఏర్పాటు చేసిన కమిటీలో సభ్యునిగా ఉండి రైతులకు జరుగుతున్న అన్యాయాలనూ, వారిపై అమలు పరుస్తున్న దోపిడీనీ సవివరంగా రిపోర్టులో పొందుపరిచి వైశ్రాయ్కి అందజేశారు. రైతుల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి అవసరమైన చర్యలన్నింటినీ అంగీక రించి, చటాన్ని ఆమోదించి, రైతులను ఆదుకోవడానికి అనేక చర్యలు తీసుకు న్నది ఆనాటి ప్రభుత్వం.1929-–30 సంవత్సరంలో కూడా ఆనాటి రాయల్ కమీషన్ రైతుల సమ స్యలపై సమగ్ర నివేదిక ఇచ్చింది. స్వాతంత్య్రం లభించి 70సంవత్సరాలు పూర్తయినా రైతుల సమస్యలు ఈ ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థలో మరింత జఠిలం అయిపోయినాయి. ఈ నాటి ప్రభుత్వాలకు స్పష్టమైన వ్యవసాయిక విధానం లేకపోవడం రైతుల పాలిట శాపంగా మారిపోయింది. ఫ్రీ మార్కెట్ అనేది ఒక అభూత కల్పన మాత్రమే అయ్యింది. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ 8% నుంచి 9% వరకూ వృద్ధి జరుగుతున్నప్పటికీ, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు 350ఎం.టి.లకి చేరినప్పటికీ, బ్రిటిష్ కాలంలో ఆనాటి  ఐసిఎస్ అధికారి  ఎం.ఎల్. డార్లింగ్ మన రైతుల గురించి రాసిన పుస్తకంలో ‘‘Indian peasant is born in debt, lives in debt and dies in debt’’ అను వ్యాఖ్య ఈనాటికి కూడా వర్తిస్తున్నది. గత రెండున్నర దశాబ్దాల నుండి 3 లక్షలకు పైగా రైతులు ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని తట్టుకోలేక ఆత్మహత్యలు చేసుకున్న విషయం అందరికీ తెలిసిందే. దేశంలో ముఖ్యంగా తెలంగాణ విదర్భ ప్రాంతాలు రైతుల ఆత్మహత్యలకు కేంద్రంగా మిగిలినాయి.ఈ ప్రాంతాలలో కరువులు వచ్చినా, వర్షాలు కురిసినా రైతుల దుర్భర పరిస్థితులలో ఎలాంటి మార్పూ కనిపించడం లేదు. పంటల విధానంలో శాస్త్రీయ దృక్పథం లోపిస్తున్నది. గిట్టుబాటు ధరలు ఏ పంటకీ లభించడం లేదు. మార్కెట్లో రైతును దోచుకునే శక్తులు నిరాటంకంగా తమ పాత్రను పోషిస్తున్నాయి. రైతులకి మేలు చేస్తానన్న ప్రభుత్వాల ప్రకటనలు ఆచరణకి నోచుకోవడం లేదు.రైతులు పండించిన ఏ పంటకూ గిట్టుబాటు ధర లభించడం లేదు, ఉత్పత్తి వ్యయాలు అనేక రెట్లు పెరిగిపోయినాయి చాలామంది రైతులు, కౌలుదారులు బ్యాంకు రుణాలు పొందలేకపోతున్నారు, వడ్డీ వ్యాపారస్థుల దగ్గర అప్పు తీసుకుంటే తడిసి మోపెడవుతుంది. ఈ సంవత్సరం వరి ధాన్యానికి సరియైన ధర లేదు, మక్కలది అంతే, కందులు 10 వేల రూపాయల నుండి 4 వేల రూపాయలకు, పెసర్లు 6 వేల రూపాయల నుండి 4 వేల రూపాయలకు, మిర్చి 12 వేల రూపాయల నుండి 3 వేల రూపాయలకు తగ్గిపోయాయి. ఒక క్వింటాళ్ళు మిర్చి ఏరడానికి 3 వేల రూపాయల కూలీ ఖర్చు అవుతుంది. ఆ క్వింటాని అమ్మితే రైతుకి 3 వేల రూపాయల ధర వస్తుంది. వచ్చిన ఆదాయం కూలీల ఖర్చుకు సరిపోతుంది. ప్రతి ఎకరాకు కౌలు 10 వేల నుంచి 25 వేల రూపాయల వరకు భూమి యజమానులకు చెల్లించవలసి వస్తుంది. లక్షలాది మంది రైతులు వర్షాలు కురిసి కాలం మంచిగా అయినప్పటికీ ధరలు రాక నష్టపోతున్నారు. వర్షాలు లేని సంవత్సరంలో పంటలు ఎండిపోయి నష్ట పోతున్నారు. కాలం అయినా గాని, కరువు అయినా గాని రైతుకు మిగిలేది అప్పులే. ఆ సమస్యను పరిష్కరించడానికి ప్రభుత్వాలు గతంలో స్పందించలేదు, ఇప్పుడు స్పందించడం లేదు. ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది రైతులు పట్టణాలకు వలస వెళ్ళి దినసరి కూలీలుగా మారుతున్నారు. వ్యవసాయ భూమి లేని కూలీలు కౌలుకు తీసుకొని నష్టాలపాలయి బ్రతుకునీడ్చలేక, అవమానం భరించలేక, ఆత్మగౌరవం రక్షించుకోలేక చివరికి ఆత్మహత్యలకు పాల్పడుతు న్నారు.ఈ రైతుల సమస్యలు రాజకీయ పక్షాలకు ప్రచార కార్యక్రమంగానే మిగిలిపోయాయి. పాలకపక్షం అయినా, ప్రతిపక్షం అయినా రైతుల సమ స్యలకి పరిష్కారం చూపడానికి చిత్తశుద్ధితో ఆలోచించడం లేదు. ఆర్థిక రంగానికి విధానం ఉంటున్నది; ఉద్యోగులకు ప్రభుత్వాలు బాసటగా నిలుస్తున్నాయి; వ్యవస్థీకృత రంగానికీ, భారీ పారిశ్రామిక రంగానికీ, బహుళ జాతి కంపెనీలకూ ప్రభుత్వాలు ఎర్ర తివాచీలు పరుస్తున్నాయి. కాని రైతులు మాత్రం దిక్కు లేని వర్గంగానే మిగిలిపోతున్నారు. విత్తనాలు, పురుగు మందుల వ్యాపారస్థులు నకిలీలతో రైతులను నిలువునా ముంచుతున్నారు. అధికారులు చోద్యం చూస్తున్నారు. రెవెన్యూ అధికారులు రైతులను నల్లుల్లా పీల్చుకు తింటున్నారు. బ్యాంకు అధికారులు, ఏజెంట్లు కలిసి రైతులకిచ్చే ఋణాలలో కోత పెడుతున్నారు. అడ్తిదారులు, కమీషన్ ఏజెంట్లు, మార్కెట్ అధికారులు, అంతిమంగా ట్రేడర్స్... ‘‘తిలా పాపం తల పిడికెడు’’ అన్నట్లుగా రైతులను ముంచని వారు లేరని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు. రైతులని కాపాడడానికి చిత్తశుద్ధితో పనిచేసే వ్యవస్థ కరువు అయిపోయింది. ప్రభుత్వాలు ఓటు బ్యాంకు చూసుకుంటూ సంక్షేమ పథకాలతో కాలం వెళ్ళబుచ్చుతున్నాయి. ప్రతిపక్షాలు వంతుకు దాసరి కాలాడిచ్చినట్లుగా వ్యవహరిస్తున్నాయి. రైతు సంఘాలు విడిపోయి ఉనికి పోరాటాలు చేస్తున్నాయి. రైతుల సమస్యలను పట్టించుకునే మహాను భావులు కరువు అయినారు. మహేంద్ర తికయత్, శరత్ జోషి, సుందర్లాల్ బహుగుణ, చౌదరీ చరణ్ సింగ్, పుచ్చల్లపల్లి సుందరయ్య, భీంరెడ్డి నర్సింహా రెడ్డి, రావినారాయణరెడ్డి, ఎన్.జి.రంగా లాంటి రైతుబాంధవులు కనుమరుగు అయినారు. మేధావులు మేతకై వెతుకుతున్నారు. రైతులు, రైతు కూలీలు తమ సమస్యలను తీసుకొని పోరాటాలు చేసే మహోన్నత వ్యక్తి కోసమై ఎదురుచూస్తున్నారు. చంపారన్లో పోరాటం చేసి రైతుల సమస్యలకి పరిష్కారం చూపిన బాపు లాంటివారి కొరకై, చంపారన్ గ్రామాల్లో అణచివేత విధానాలను అమలు చేస్తున్న బ్రిటిష్ అధికారులపై పోరాడిన కస్తూర్బా వారసులకై రైతు సోదరులు ఎదురుచూస్తున్నారు. గాంధీ సభ్యత్వంతో ఏర్పడిన కమిటీ ఇచ్చిన తీర్మానాలను, సలహాలను, ఆమోదించి రైతుల కోసం చట్టం చేసిన ఆనాటి పరాయి పాలకులు అభినందనీయులే అని భావించాలి. ఇప్పటికైనా మన పాలకులు గాంధీ గారి స్ఫూర్తితో రైతు సమస్యలను పరిష్కరిస్తారని భావిద్దాం.ప్రొ. కూరపాటి వెంకటనారాయణ
champaranlo poratam chesi raitula samasyalaki parishkaaram chuupina baapu  vaarasulakai nedu raitu sodarulu eduruchustunnaru. gaandhi sabhyatvamtho erpadina commity ichina salahaalanu aamodinchi raitula kosam chattam chesina aanaati paraayi paalakulu abhinandaneeyule. ippatikaina mana paalakulu gaandhi sphuurtithoo raitu samasyalanu parishkaristaarani bhaviddam.jaatipita mahatmagandhi 1917loo beehar loni champaran praantam loo, british setilar bhuswamula dopideeni bharinchaleka aanaati pedha raitulu aandolana chestunna nepathyamlo, himsaayuta sanghatanalu jarugutunna sandarbhamlo, epril 10 naadu aa praantaanni sandarsinchi raitula tarafuna poratam chesaru. idhi jarigi vandellu puurta yindi. british companylaku neeli rangu utpatti chese indigo pantanu pandinchaalani champaran raitulapai british vyaapaarasthulu, bhuswamulu ottidi chesi kathinamaina shikshalu vidhistuu bhautika daadulaku paalpadutunna sandarbhamlo sthaanika raitu rajkumar shukla aahvaanam meraku gandhiji tanatho paatu daa.rajendraprasad, bridge kishor, je.bi.krupalaanilanu venta bettukuni, 10 epril 1917naadu champaran cherukunnaru.raitulu edurkontunna samasyalapai daryaaftu chesi british vaishraayki nivedika ivvadaaniki champaran ravadam jarigindani gandhiji gaaru akkadi mejistretunu anumati koradam jarigindi. mejistretu anumati ivvadaaniki badulugaa gaandheejeeki ventane champaran nundi aa roju mottamodati railu dwara tirigi vellaalanii, lenipaksham loo tagina charyalu edurkovalasi um tundani cheppaaru. appudu gandhiji mottamodatisaari ahimsa paddhati dwara mejistretu uttarvulanu niraakarinchinaaru. aayana arestu vaarentunu edurkovalasi vachindi. pedda ettuna aandolana chepattadamtho magistrate tana uttarvulanu vaapasu teesukovadame gaaka raitulu edurkontunna samasyalapai vichaarana cheyadaaniki anumati nicchaaru.taruvaata gaandhi gaaru prabhutvame erpaatu chesina kamiteelo sabhyunigaa undi raitulaku jarugutunna anyaayaalanuu, vaaripai amalu parustunna dopidinii savivaramgaa reportulo ponduparichi vaishraayki andajesaaru. raitula samasyalanu parishkarinchadaaniki avasaramaina charyalannintini angeeka rinchi, chataanni aamodinchi, raitulanu aadukovadaaniki aneka charyalu teesuku nnadi aanaati prabhutvam.1929-–30 samvatsaramlo kuudaa aanaati rayal kameession raitula sama syalapai samagra nivedika ichindi. swaatantyram labhinchi 70samvatsaraalu puurtayinaa raitula samasyalu ee aadhunika aardhika vyavasthalo marinta jathilam aipoinayi. ee naati prabhutvaalaku spashtamaina vyavasaayika vidhaanam lekapovadam raitula palita saapamgaa maaripoyindi. free market anedi oka abhoota kalpana matrame ayyindi. desha aardhika vyavastha 8% nunchi 9% varakuu vruddhi jarugutunnappatiki, vyavasaaya utpattulu 350em.ti.laki cherinappatiki, british kaalamlo aanaati  ics adhikari  em.el. darling mana raitula gurinchi raasina pustakamlo ‘‘Indian peasant is born in debt, lives in debt and dies in debt’’ anu vyaakhya eenaatiki kuudaa vartistunnadi. gatha rendunnara dasaabdaala nundi 3 lakshalaku paiga raitulu aardhika sankshobhaanni tattukoleka aatmahatyalu chesukunna vishayam andarikee telisinde. desamlo mukhyamgaa telamgaana vidarbha praantaalu raitula aatmahatyalaku kendramgaa migilinayi.ee praantaalalo karuvulu vachina, varshaalu kurisina raitula durbhara paristhitulalo elanti maarpuu kanipinchadam ledu. pantala vidhaanamlo saastriiya drukpatham lopistunnadi. gittubaatu dharalu e pantaki labhinchadam ledu. marketlo raitunu dochukune saktulu niraatamkamgaa tama paatranu pooshistunnaayi. raitulaki melu chestananna prabhutvaala prakatanalu aacharanaki nochukovadam ledu.raitulu pandinchina e pantakuu gittubaatu dhara labhinchadam ledu, utpatti vyayaalu aneka retlu perigipoyinaayi chaalaamandi raitulu, kauludaarulu byaanku runaalu pondalekapotunnaru, vaddi vyaapaarasthula daggara appu teesukunte tadisi mopedavutundi. ee samvatsaram vari dhaanyaaniki sariyaina dhara ledu, makkaladi anthe, kandulu 10 vela roopaayala nundi 4 vela roopaayalaku, pesarlu 6 vela roopaayala nundi 4 vela roopaayalaku, mirchi 12 vela roopaayala nundi 3 vela roopaayalaku taggipoyayi. oka kvintaallu mirchi eradaaniki 3 vela roopaayala kooli kharchu avutundi. aa kwintaani ammithe raituki 3 vela roopaayala dhara vastundi. vachina aadaayam kooleela kharchuku saripotundi. prati ekaraaku kaulu 10 vela nunchi 25 vela roopaayala varaku bhoomi yajamaanulaku chellinchavalasi vastundi. lakshalaadi mandi raitulu varshaalu kurisi kaalam manchigaa ayinappatiki dharalu raaka nashtapotunnaru. varshaalu laeni samvatsaramlo pantalu endipoyi nashta potunnaru. kaalam aina gaani, karuvu aina gaani raituku migiledi appule. aa samasyanu parishkarinchadaaniki prabhutvaalu gatamlo spandinchaledu, ippudu spandinchadam ledu. prati samvatsaram velaadi mandi raitulu pattanaalaku valasa velli dinasari kuuliilugaa maarutunnaaru. vyavasaaya bhoomi laeni kooleelu kauluku teesukoni nashtalapalayi bratukuneedchaleka, avamanam bharinchaleka, aatmagouravam rakshinchukoleka chivariki aatmahatyalaku paalpadutu nnaaru.ee raitula samasyalu rajakeeya pakshaalaku prachaara kaaryakramamgaane migilipoyayi. palakapaksham aina, pratipaksham aina raitula sama syalaki parishkaaram chuupadaaniki chittasuddhito aalochinchadam ledu. aardhika rangaaniki vidhaanam untunnadi; udyogulaku prabhutvaalu basataga nilustunnaayi; vyavastheekruta rangaanikee, bhari paarisraamika rangaanikee, bahula jaati companylaku prabhutvaalu erra tivaacheelu parustunnaayi. kaani raitulu maatram dikku laeni vargamgaane migilipotunnaru. vittanaalu, purugu mandula vyaapaarasthulu nakileelatho raitulanu niluvuna munchutunnaaru. adhikaarulu chodyam chustunnaru. revenue adhikaarulu raitulanu nallulla peelchuku tintunnaru. byaanku adhikaarulu, agentlu kalisi raitulakichhe runaalalo kotha pedutunnaaru. adtidaarulu, kameession agentlu, market adhikaarulu, antimamgaa traders... ‘‘tilaa paapam tala pidikedu’’ annatlugaa raitulanu munchani vaaru lerani cheppadamlo atisayokti ledu. raitulani kaapaadadaaniki chittasuddhito panichese vyavastha karuvu ayipoyindi. prabhutvaalu otu byaanku chusukuntu sankshema pathakaalatho kaalam vellabuchutunnaayi. pratipakshaalu vantuku dasari kaladichinatluga vyavaharistunnaayi. raitu sanghaalu vidipoyi uniki poraataalu chestunnayi. raitula samasyalanu pattinchukune mahanu bhaavulu karuvu ayinaru. mahendra tikayat, sharat joshi, sundarlal bahuguna, choudari charan sing, puchallapalli sundarayya, bheemreddy narsimha reddi, ravinarayanareddy, en.ji.rangaa lanti raitubaandhavulu kanumarugu ayinaru. medhaavulu metakai vetukutunnaaru. raitulu, raitu kooleelu tama samasyalanu teesukoni poraataalu chese mahonnata vyakti kosamai eduruchustunnaru. champaranlo poratam chesi raitula samasyalaki parishkaaram chuupina baapu lantivari korakai, champaran graamaallo anachiveta vidhaanaalanu amalu chestunna british adhikaarulapai poraadina kasturba vaarasulakai raitu sodarulu eduruchustunnaru. gaandhi sabhyatvamtho erpadina commity ichina teermaanaalanu, salahaalanu, aamodinchi raitula kosam chattam chesina aanaati paraayi paalakulu abhinandaneeyule ani bhaavinchaali. ippatikaina mana paalakulu gaandhi gaari sphuurtithoo raitu samasyalanu parishkaristaarani bhaviddam.pro. kuurapaati venkatanaaraayanajaatipa mahatmagandhi 1917loo beehar loni champaran praantam loo, british setilar bhuswamula dopideeni bharinchaleka aanaati pedha raitulu aandolana chestunna nepathyamlo, himsaayuta sanghatanalu jarugutunna sandarbhamlo, epril 10 naadu aa praantaanni sandarsinchi raitula tarafuna poratam chesaru. idhi jarigi vandellu puurta yindi. british companylaku neeli rangu utpatti chese indigo pantanu pandinchaalani champaran raitulapai british vyaapaarasthulu, bhuswamulu ottidi chesi kathinamaina shikshalu vidhistuu bhautika daadulaku paalpadutunna sandarbhamlo sthaanika raitu rajkumar shukla aahvaanam meraku gandhiji tanatho paatu daa.rajendraprasad, bridge kishor, je.bi.krupalaanilanu venta bettukuni, 10 epril 1917naadu champaran cherukunnaru.raitulu edurkontunna samasyalapai daryaaftu chesi british vaishraayki nivedika ivvadaaniki champaran ravadam jarigindani gandhiji gaaru akkadi mejistretunu anumati koradam jarigindi. mejistretu anumati ivvadaaniki badulugaa gaandheejeeki ventane champaran nundi aa roju mottamodati railu dwara tirigi vellaalanii, lenipaksham loo tagina charyalu edurkovalasi um tundani cheppaaru. appudu gandhiji mottamodatisaari ahimsa paddhati dwara mejistretu uttarvulanu niraakarinchinaaru. aayana arestu vaarentunu edurkovalasi vachindi. pedda ettuna aandolana chepattadamtho magistrate tana uttarvulanu vaapasu teesukovadame gaaka raitulu edurkontunna samasyalapai vichaarana cheyadaaniki anumati nicchaaru.taruvaata gaandhi gaaru prabhutvame erpaatu chesina kamiteelo sabhyunigaa undi raitulaku jarugutunna anyaayaalanuu, vaaripai amalu parustunna dopidinii savivaramgaa reportulo ponduparichi vaishraayki andajesaaru. raitula samasyalanu parishkarinchadaaniki avasaramaina charyalannintini angeeka rinchi, chataanni aamodinchi, raitulanu aadukovadaaniki aneka charyalu teesuku nnadi aanaati prabhutvam.1929-–30 samvatsaramlo kuudaa aanaati rayal kameession raitula sama syalapai samagra nivedika ichindi. swaatantyram labhinchi 70samvatsaraalu puurtayinaa raitula samasyalu ee aadhunika aardhika  vyavasthalo marinta jathilam aipoinayi. ee naati prabhutvaalaku spashtamaina vyavasaayika vidhaanam lekapovadam raitula palita saapamgaa maaripoyindi. free market anedi oka abhoota kalpana matrame ayyindi. desha aardhika vyavastha 8% nunchi 9% varakuu vruddhi jarugutunnappatiki, vyavasaaya utpattulu 350em.ti.laki cherinappatiki, british kaalamlo aanaati  ics adhikari  em.el. darling mana raitula gurinchi raasina pustakamlo ‘‘Indian peasant is born in debt, lives in debt and dies in debt’’ anu vyaakhya eenaatiki kuudaa vartistunnadi. gatha rendunnara dasaabdaala nundi 3 lakshalaku paiga raitulu aardhika sankshobhaanni tattukoleka aatmahatyalu chesukunna vishayam andarikee telisinde. desamlo mukhyamgaa telamgaana vidarbha praantaalu raitula aatmahatyalaku kendramgaa migilinayi.ee praantaalalo karuvulu vachina, varshaalu kurisina raitula durbhara paristhitulalo elanti maarpuu kanipinchadam ledu. pantala vidhaanamlo saastriiya drukpatham lopistunnadi. gittubaatu dharalu e pantaki labhinchadam ledu. marketlo raitunu dochukune saktulu niraatamkamgaa tama paatranu pooshistunnaayi. raitulaki melu chestananna prabhutvaala prakatanalu aacharanaki nochukovadam ledu.raitulu pandinchina e pantakuu gittubaatu dhara labhinchadam ledu, utpatti vyayaalu aneka retlu perigipoyinaayi chaalaamandi raitulu, kauludaarulu byaanku runaalu pondalekapotunnaru, vaddi vyaapaarasthula daggara appu teesukunte tadisi mopedavutundi. ee samvatsaram vari dhaanyaaniki sariyaina dhara ledu, makkaladi anthe, kandulu 10 vela roopaayala nundi 4 vela roopaayalaku, pesarlu 6 vela roopaayala nundi 4 vela roopaayalaku, mirchi 12 vela roopaayala nundi 3 vela roopaayalaku taggipoyayi. oka kvintaallu mirchi eradaaniki 3 vela roopaayala kooli kharchu avutundi. aa kwintaani ammithe raituki 3 vela roopaayala dhara vastundi. vachina aadaayam kooleela kharchuku saripotundi. prati ekaraaku kaulu 10 vela nunchi 25 vela roopaayala varaku bhoomi yajamaanulaku chellinchavalasi vastundi. lakshalaadi mandi raitulu varshaalu kurisi kaalam manchigaa ayinappatiki dharalu raaka nashtapotunnaru. varshaalu laeni samvatsaramlo pantalu endipoyi nashta potunnaru. kaalam aina gaani, karuvu aina gaani raituku migiledi appule. aa samasyanu parishkarinchadaaniki prabhutvaalu gatamlo spandinchaledu, ippudu spandinchadam ledu. prati samvatsaram velaadi mandi raitulu pattanaalaku valasa velli dinasari kuuliilugaa maarutunnaaru. vyavasaaya bhoomi laeni kooleelu kauluku teesukoni nashtalapalayi bratukuneedchaleka, avamanam bharinchaleka, aatmagouravam rakshinchukoleka chivariki aatmahatyalaku paalpadutu nnaaru.ee raitula samasyalu rajakeeya pakshaalaku prachaara kaaryakramamgaane migilipoyayi. palakapaksham aina, pratipaksham aina raitula sama syalaki parishkaaram chuupadaaniki chittasuddhito aalochinchadam ledu. aardhika rangaaniki vidhaanam untunnadi; udyogulaku prabhutvaalu basataga nilustunnaayi; vyavastheekruta rangaanikee, bhari paarisraamika rangaanikee, bahula jaati companylaku prabhutvaalu erra tivaacheelu parustunnaayi. kaani raitulu maatram dikku laeni vargamgaane migilipotunnaru. vittanaalu, purugu mandula vyaapaarasthulu nakileelatho raitulanu niluvuna munchutunnaaru. adhikaarulu chodyam chustunnaru. revenue adhikaarulu raitulanu nallulla peelchuku tintunnaru. byaanku adhikaarulu, agentlu kalisi raitulakichhe runaalalo kotha pedutunnaaru. adtidaarulu, kameession agentlu, market adhikaarulu, antimamgaa traders... ‘‘tilaa paapam tala pidikedu’’ annatlugaa raitulanu munchani vaaru lerani cheppadamlo atisayokti ledu. raitulani kaapaadadaaniki chittasuddhito panichese vyavastha karuvu ayipoyindi. prabhutvaalu otu byaanku chusukuntu sankshema pathakaalatho kaalam vellabuchutunnaayi. pratipakshaalu vantuku dasari kaladichinatluga vyavaharistunnaayi. raitu sanghaalu vidipoyi uniki poraataalu chestunnayi. raitula samasyalanu pattinchukune mahanu bhaavulu karuvu ayinaru. mahendra tikayat, sharat joshi, sundarlal bahuguna, choudari charan sing, puchallapalli sundarayya, bheemreddy narsimha reddi, ravinarayanareddy, en.ji.rangaa lanti raitubaandhavulu kanumarugu ayinaru. medhaavulu metakai vetukutunnaaru. raitulu, raitu kooleelu tama samasyalanu teesukoni poraataalu chese mahonnata vyakti kosamai eduruchustunnaru. champaranlo poratam chesi raitula samasyalaki parishkaaram chuupina baapu lantivari korakai, champaran graamaallo anachiveta vidhaanaalanu amalu chestunna british adhikaarulapai poraadina kasturba vaarasulakai raitu sodarulu eduruchustunnaru. gaandhi sabhyatvamtho erpadina commity ichina teermaanaalanu, salahaalanu, aamodinchi raitula kosam chattam chesina aanaati paraayi paalakulu abhinandaneeyule ani bhaavinchaali. ippatikaina mana paalakulu gaandhi gaari sphuurtithoo raitu samasyalanu parishkaristaarani bhaviddam.pro. kuurapaati venkatanarayana