డీమానిటైజేషన్ నేపథ్యంలో కొత్త బడ్జెట్ విస్తృతి, వ్యయాలు కూడా అధికంగానే ఉండవచ్చునన్నది పలువురి అభిప్రాయం. నవంబరులో 500, 1000 రూపాయల రద్దు అనంతరం ఆర్థిక రంగంలో ఏర్పడిన నిస్తబ్ధతను తొలగించి ఆసియాలోనే మూడో పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ అయిన భారతను పరుగులు పెట్టించడానికి ఆయన భారీ వ్యయ ప్రణాళికలను ఆవిష్కరిస్తారన్నది ఆర్థిక పండితుల అభిప్రాయం. ఇలాంటి బడ్జెట్ను ప్రతిపాదించడంలో చాలా రిస్క్ దాగి ఉంటుందని కొందరు భయపడుతున్నారు. ఆర్థికవ్యవస్థను ఉద్దీపింప చేసే క్రమంలో ఆర్థిక క్రమశిక్షణను ఒకింత సడలించినా దాన్ని బాధ్యతారహిత ధోరణిగా పరిగణించనక్కరలేదని కొందరి వాదం. ప్రధానంగా రైల్వే, రోడ్డు, ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టులకు నిధులందించే క్రమంలో విత్తలోటు జిడిపిలో మూడు శాతం ఉండాలన్న లక్ష్యాన్ని కొంత సడలించవచ్చునని ఆర్బిఐ గవర్నర్ ఉర్జిత పటేల్ కూడా సభ్యుడుగా ఉన్న సలహాదారుల బృందం ఆర్థిక మంత్రికి సూచించింది. విత్తలోటు నిర్దేశిత లక్ష్యం సడలించకుండా పెట్టుబడి వ్యయాలను పెంచడం ఎలా అని ఒక అధికారి ప్రశ్నించారు. విత్తలోటును 3.3 శాతం నుంచి 3.4 శాతం మధ్యన ఉండేలా సడలించడం వల్ల ప్రభుత్వానికి అదనంగా 600 కోట్ల డాలర్లు (రూ.40,800 కోట్లు) అందుబాటులోకి వస్తాయని స్వతంత్ర ఆర్థికవేత్తల అభిప్రాయం. ఇలా ఆర్థిక క్రమశిక్షణ బాట నుంచి పక్కడుగేస్తే భారత రేటింగ్ పెంపు మరింత జాప్యం కాక తప్పదని స్టాండర్డ్ అండ్ పూర్తో సహా కొన్ని రేటింగ్ ఏజెన్సీలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. అయితే అస్థిర పరిస్థితులు ఏర్పడినప్పుడల్లా ఇలాంటి బడ్జెట్లను ప్రతిపాదించడం సాధారణమేనని నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పబ్లిక్ ఫైనాన్స్ అండ్ పాలసీ ఆర్థికవేత్త ఎన్ఆర్ భానుమూర్తి అంటున్నారు. ఇప్పటికే ప్రతి 10 రూపాయల్లోనూ 9 రూపాయలు రుణాలపై వడ్డీల చెల్లింపులు, సిబ్బంది వేతనాలు, సబ్సిడీలకే సరిపోతున్నదని, ఈ పరిస్థితుల్లో ఆర్థిక మంత్రి పెద్ద బడ్జెట్ ప్రతిపాదించేందుకు గల వెసులుబాట్లు ఎంత అని కొందరు ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఏది ఏమైనా రాబోయేది జనాకర్షక బడ్జెట్ కాదని, ఆచరణీయ బడ్జెట్ అని ఒక అధికారి వ్యాఖ్యానించారు.ఏ రంగానికి ఎంత? ఆర్థిక రంగాన్ని ఉద్దీపింప చేయాలంటే మౌలిక వసతుల రంగాల్లో పెట్టుబడులు తప్పనిసరి. మౌలిక వసతుల రంగానికి గత బడ్జెట్లో 2.2 లక్షల కోట్ల రూపాయలు కేటాయించారు. ఈ బడ్జెట్లో కూడా రోడ్డు, రైల్వే విభాగాలకు కేటాయింపులు 30 శాతం వరకు పెంచవచ్చునన్నది అంచనా. ఇన్ఫ్రా రంగానికి అత్యంత కీలకమైన ఎన్ఐఐఎఫ్ కు 40 వేల కోట్ల రూపాయలు అందించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తున్నట్టు తెలుస్తోంది. అలాగే గ్రామీణ గృహాలు, రోడ్లు, వంతెనల నిర్మాణానికి కూడా 10 శాతం వరకు కేటాయింపులు పెంచవచ్చునంటున్నారు.రోడ్లు: రవాణా రంగానికి గత బడ్జెట్లో 97 వేల కోట్ల రూపాయలు కేటాయించగా అందులో 55 వేల కోట్లు ఒక్క జాతీయ రహదారులకే అందించింది. అయినా రోడ్డు రవాణా మంత్రిత్వ శాఖ రోడ్ల నిర్మాణం కోసం ఈ ఏడాదికి కేటాయించిన లక్ష్యానికి చేరలేకపోయింది. ఈ సారి బడ్జెట్లో ఆ రంగానికి మరిన్ని కేటాయింపులు చేయవచ్చు.ఇంధనం: పునర్ వినియోగ ఇంధన వనరుల విభాగానికి మరిన్ని పన్ను ప్రోత్సాహకాలివ్వాలని ఆ రంగం కోరుతోంది. సోలార్ పార్కులకు కూడా సెజ్లతో సమానమైన హోదా కల్పించాలని, ఈ పార్కుల్లోన ఏర్పాటయ్యే యూనిట్లకు మ్యాట్ రాయితీ ఇవ్వాలన్నది వారి డిమాండు. ఇంధనం రేట్లపై ఎక్సైజు సుంకాలను కూడా ప్రభుత్వం తగ్గించే అవకాశం ఉన్నదంటున్నారు. అలాగే విదేశాల నుంచి తెచ్చుకునే ఎల్ఎన్జి రవాణాకు కూడా మినహాయింపులు ఇచ్చే ఆస్కారం ఉన్నదని కొందరి అంచనా.బ్యాంకింగ్: మొండి బకాయిల భారంతోను, బలహీనమైన బ్యాలెన్స్ షీట్లతోను ఈ రంగం ఎదురీదుతోంది. తాజాగా డిజిటల్ లావాదేవీలను పెంచాలని ప్రభుత్వం కృషి చేస్తున్న నేపథ్యంలో కస్టమర్లు, వ్యాపారులకు డిజిటల్ చెల్లింపులపై పలు రాయితీలు ఇవ్వాలని బ్యాంకింగ్ రంగం కోరుతోంది.ఆటో రంగం: పెద్దనోట్ల రద్దు ఆటో రంగాన్ని కుంగదీసింది. గత రెండు నెలల్లోను వాహనాల అమ్మకాలు గణనీయంగా తగ్గాయి. వ్యక్తిగత ఆదాయపు పన్ను రేట్లను తగ్గిస్తే ప్రజలు వాహనాల కొనుగోలుకు సిద్ధపడతారని ఆ రంగం ఆశిస్తోంది. అలాగే ఎస్యువిలపై ఎక్సైజు సుంకం తగ్గించాలని కూడా కోరుతోంది.ఆర్థిక రంగాన్ని ఉద్దీపింప చేయాలంటే మౌలిక వసతుల రంగాల్లో పెట్టుబడులు తప్పనిసరి. మౌలిక వసతుల రంగానికి గత బడ్జెట్లో 2.2 లక్షల కోట్ల రూపాయలు కేటాయించారు. ఈ బడ్జెట్లో కూడా రోడ్డు, రైల్వే విభాగాలకు కేటాయింపులు 30 శాతం వరకు పెంచవచ్చునన్నది అంచనా. ఇన్ఫ్రా రంగానికి అత్యంత కీలకమైన ఎన్ఐఐఎఫ్ కు 40 వేల కోట్ల రూపాయలు అందించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తున్నట్టు తెలుస్తోంది. అలాగే గ్రామీణ గృహాలు, రోడ్లు, వంతెనల నిర్మాణానికి కూడా 10 శాతం వరకు కేటాయింపులు పెంచవచ్చునంటున్నారు.రోడ్లు: రవాణా రంగానికి గత బడ్జెట్లో 97 వేల కోట్ల రూపాయలు కేటాయించగా అందులో 55 వేల కోట్లు ఒక్క జాతీయ రహదారులకే అందించింది. అయినా రోడ్డు రవాణా మంత్రిత్వ శాఖ రోడ్ల నిర్మాణం కోసం ఈ ఏడాదికి కేటాయించిన లక్ష్యానికి చేరలేకపోయింది. ఈ సారి బడ్జెట్లో ఆ రంగానికి మరిన్ని కేటాయింపులు చేయవచ్చు.ఇంధనం: పునర్ వినియోగ ఇంధన వనరుల విభాగానికి మరిన్ని పన్ను ప్రోత్సాహకాలివ్వాలని ఆ రంగం కోరుతోంది. సోలార్ పార్కులకు కూడా సెజ్లతో సమానమైన హోదా కల్పించాలని, ఈ పార్కుల్లోన ఏర్పాటయ్యే యూనిట్లకు మ్యాట్ రాయితీ ఇవ్వాలన్నది వారి డిమాండు. ఇంధనం రేట్లపై ఎక్సైజు సుంకాలను కూడా ప్రభుత్వం తగ్గించే అవకాశం ఉన్నదంటున్నారు. అలాగే విదేశాల నుంచి తెచ్చుకునే ఎల్ఎన్జి రవాణాకు కూడా మినహాయింపులు ఇచ్చే ఆస్కారం ఉన్నదని కొందరి అంచనా.బ్యాంకింగ్: మొండి బకాయిల భారంతోను, బలహీనమైన బ్యాలెన్స్ షీట్లతోను ఈ రంగం ఎదురీదుతోంది. తాజాగా డిజిటల్ లావాదేవీలను పెంచాలని ప్రభుత్వం కృషి చేస్తున్న నేపథ్యంలో కస్టమర్లు, వ్యాపారులకు డిజిటల్ చెల్లింపులపై పలు రాయితీలు ఇవ్వాలని బ్యాంకింగ్ రంగం కోరుతోంది.
demanitisation nepathyamlo kotta budget vistruti, vyayaalu kuudaa adhikamgaane undavachunannadi paluvuri abhiprayam. navambarulo 500, 1000 roopaayala raddu anantaram aardhika rangamlo erpadina nistabdhatanu tolaginchi aasiyaalone moodo pedda aardhika vyavastha ayina bhaaratanu parugulu pettinchadaaniki aayana bhari vyaya pranaalikalanu aavishkaristaarannadi aardhika panditula abhiprayam. ilanti badjetnu pratipaadinchadamlo chala risk daagi untundani kondaru bhayapadutunnaru. aardhikavyavasthanu uddeepimpa chese kramamlo aardhika kramasikshananu okinta sadalinchinaa daanni baadhyataarahita dhoranigaa pariganinchanakkaraledani kondari vaadam. pradhaanamgaa railve, roddu, irigation praajektulaku nidhulandinche kramamlo vittalotu jidipilo moodu saatam undaalanna lakshyaanni kontha sadalinchavachhunani arbi gavarnar urjita patel kuudaa sabhyudugaa unna salahaadaarula brundam aardhika mantriki suuchimchimdi. vittalotu nirdesita lakshyam sadalinchakunda pettubadi vyayaalanu penchadam ela ani oka adhikari prasninchaaru. vittalotunu 3.3 saatam nunchi 3.4 saatam madhyana undela sadalinchadam valla prabhutvaaniki adanamgaa 600 kotla daalarlu (roo.40,800 kotlu) andubaatuloki vastaayani swatantra aardhikavettala abhiprayam. ilaa aardhika kramasikshana baata nunchi pakkadugeste bhaarata rating pempu marinta jaapyam kaaka tappadani standerd and puurthoo sahaa konni rating agenseelu hecharistunnaayi. ayithe asthira paristhitulu erpadinappudalla ilanti badjetlanu pratipaadinchadam saadhaaranamenani neshanal institute af pablic finans and polasy aardhikavetta anr bhaanumurti antunnaru. ippatike prati 10 roopaayalloonuu 9 roopaayalu runaalapai vaddiila chellimpulu, sibbandi vetanaalu, subsidilake saripotunnadani, ee paristhitullo aardhika mantri pedda budget pratipaadinchenduku gala vesulubaatlu entha ani kondaru prasnistunnaaru. edhi emaina raboyedi janakarshaka budget kaadani, aacharaneeya budget ani oka adhikari vyaakhyaaninchaaru.e rangaaniki entha? aardhika rangaanni uddeepimpa cheyalante moulika vasatula rangaallo pettubadulu tappanisari. moulika vasatula rangaaniki gatha badjetlo 2.2 lakshala kotla roopaayalu ketaayinchaaru. ee badjetlo kuudaa roddu, railve vibhaagaalaku ketayimpulu 30 saatam varaku penchavachunannadi anchana. infra rangaaniki atyanta keelakamaina niif ku 40 vela kotla roopaayalu andinchaalani prabhutvam bhaavistunnattu telustondi. alaage graameena gruhalu, rodlu, vantenala nirmaanaaniki kuudaa 10 saatam varaku ketayimpulu penchavachunantunnaaru.rodlu: rawana rangaaniki gatha badjetlo 97 vela kotla roopaayalu ketaayinchagaa andulo 55 vela kotlu okka jaateeya rahadaarulake andinchindi. aina roddu rawana mantritva saakha rodla nirmaanam kosam ee edaadiki ketayinchina lakshyaaniki cheralekapoyindi. ee saari badjetlo aa rangaaniki marinni ketayimpulu cheyavachu.indhanam: punar viniyoga indhana vanarula vibhaagaaniki marinni pannu prothsaahakaalivvaalana aa rangam korutondi. solar paarkulaku kuudaa sejlatho samaanamaina hoda kalpinchaalani, ee paarkullona erpatayye unitlaku mat raayitii ivvaalannadi vaari dimandu. indhanam retlapai exaiju sunkaalanu kuudaa prabhutvam tagginche avakaasam unnadantunnaru. alaage videsala nunchi tecchukune elngi ravaanaaku kuudaa minahaayimpulu iche askaram unnadani kondari anchana.banking: mondi bakaayila bhaaramtoonu, balaheenamaina ballens sheetlatonu ee rangam edureedutondi. taajaagaa disital lavadevilanu penchaalani prabhutvam krushi chestunna nepathyamlo kastamarlu, vyaapaarulaku disital chellimpulapai palu raayiteelu ivvaalani banking rangam korutondi.auto rangam: peddanotla raddu auto rangaanni kungadeesindi. gatha rendu nelallonu vahanala ammakaalu gananeeyamgaa taggaayi. vyaktigata aadaayapu pannu retlanu taggiste prajalu vahanala konugoluku siddhapadataarani aa rangam aasistondi. alaage esyuvilapai exaiju sunkam tagginchaalani kuudaa korutondi.aardhika rangaanni uddeepimpa cheyalante moulika vasatula rangaallo pettubadulu tappanisari. moulika vasatula rangaaniki gatha badjetlo 2.2 lakshala kotla roopaayalu ketaayinchaaru. ee badjetlo kuudaa roddu, railve vibhaagaalaku ketayimpulu 30 saatam varaku penchavachunannadi anchana. infra rangaaniki atyanta keelakamaina niif ku 40 vela kotla roopaayalu andinchaalani prabhutvam bhaavistunnattu telustondi. alaage graameena gruhalu, rodlu, vantenala nirmaanaaniki kuudaa 10 saatam varaku ketayimpulu penchavachunantunnaaru.rodlu: rawana rangaaniki gatha badjetlo 97 vela kotla roopaayalu ketaayinchagaa andulo 55 vela kotlu okka jaateeya rahadaarulake andinchindi. aina roddu rawana mantritva saakha rodla nirmaanam kosam ee edaadiki ketayinchina lakshyaaniki cheralekapoyindi. ee saari badjetlo aa rangaaniki marinni ketayimpulu cheyavachu.indhanam: punar viniyoga indhana vanarula vibhaagaaniki marinni pannu prothsaahakaalivvaalana aa rangam korutondi. solar paarkulaku kuudaa sejlatho samaanamaina hoda kalpinchaalani, ee paarkullona erpatayye unitlaku mat raayitii ivvaalannadi vaari dimandu. indhanam retlapai exaiju sunkaalanu kuudaa prabhutvam tagginche avakaasam unnadantunnaru. alaage videsala nunchi tecchukune elngi ravaanaaku kuudaa minahaayimpulu iche askaram unnadani kondari anchana.banking: mondi bakaayila bhaaramtoonu, balaheenamaina ballens sheetlatonu ee rangam edureedutondi. taajaagaa disital lavadevilanu penchaalani prabhutvam krushi chestunna nepathyamlo kastamarlu, vyaapaarulaku disital chellimpulapai palu raayiteelu ivvaalani banking rangam korutondi.