దాశరథి కవిత్వంలో పోరాటతత్వం ఒక ఎత్తైతే ప్రశ్నించేతత్వం, ప్రశ్నించటం ద్వారా సత్యాన్వేషణ అనేది మరో ఎత్తు. ఆయన రాసిన ‘ఆ చల్లని సముద్ర గర్భం’ గేయం ఎత్తుగడ నుండీ ప్రశ్నలే ప్రశ్నలు! మూఢత్వం, అశాస్ర్తీయ ధోరణులు ప్రజాజీవితాన్ని దుర్భరం చేస్తున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో దాశరథి ఇచ్చిన ఆయుధం ఈ గేయం. ఇదొక వైజ్ఞానిక, మానవీయ, మహత్తర గేయం. ఈ గేయాన్ని పాడుతూ, నవయుగం వైపు ప్రజలను కార్యోన్ముఖుల్ని చేయటం నేటి అవసరం.తాను చూసిన దాన్ని మన కళ్లముందు జరిగినట్లుగా సాక్షాత్కరింపజేస్తాడు కవి. మనం చూడనిది, చూడలేనిదీ, చూడలేకపోయిన దాన్ని కూడా తన కవిత్వంలో దృశ్యమానం చేయటం మంచి కవులకు వెన్నతో పెట్టిన విద్య. సమాజంలో కరుడుగట్టిన దుర్మార్గం, జనం పడే బాధలు చూసి చలించిన వ్యక్తి అనుభవంలోంచి, వేదనాభరిత జీవిత సంఘర్షణలోంచి కవిత్వం ఒక తిరుగుబాటుగా బయటకొస్తుంది. నిరంకుశ నిజాం ఏలుబడిలో వున్న హైదరాబాద్ సంస్థానంలో 1925 జూలై 22న జన్మించిన దాశరథి తన బాల్యం నుంచే తిరుగుబాటు తత్వాన్ని అలవర్చుకున్నాడు. ఆంధ్ర మహాసభ ఆధ్వర్యంలో నిజాంకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలతో మమేకమై పోరాటంలోకి నడిచినవాడు దాశరథి. తన కవిత్వం ద్వారా ప్రజలను కార్యోన్ముఖుల్ని చేసినందుకు నిజాం జైలుపాలు చేస్తే తన స్వేచ్ఛా పిపాసను అగ్నిధారలా కురిపించిన కవి దాశరథి.తమ కవిత్వం ద్వారా ఉద్యమాలకు బాసటగా నిలిచిన కవులలో దాశరథికి ఒక విశిష్టత ఉంది. సమాజ పోకడలను అర్థం చేసుకుని సమాజ దుష్టత్వాన్ని అంతమొందించాలని కృషి చేసినవాడు ఆయన. దాశరథి కవిత్వంలో పోరాటతత్వం ఒక ఎత్తైతే ప్రశ్నించే తత్వం, ప్రశ్నించటం ద్వారా సత్యాన్వేషణ అనేది మరో ఎత్తు. ఆయన రాసిన ‘ఆ చల్లని సముద్ర గర్భం’ గేయం ఒక్కటి చాలు విశ్వకవిగా నిలబెట్టటానికి. గేయం ఎత్తుగడ నుండీ ప్రశ్నలే ప్రశ్నలు! అవి జవాబులేని, జవాబు దొరకని ప్రశ్నలు కావు. ఆ ప్రశ్నలు ఒక సార్వజనీనమైన సత్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తాయి. యుగయుగాలుగా జరిగిన, జరుగుతున్న వాస్తవాలను, అన్యాయాలను కళ్లముందుంచుతాడు. ప్రశాంతంగా కనిపించే సముద్రంలో దాగివున్న బడబానలాన్ని గుర్తుచేస్తాడు. సజావుగా సాగుతుందనుకునే సమాజంలో రాజుకుంటున్న ‘మార్పు’ అగ్నిని ఆవిష్కరిస్తాడు.ఈ భూగోళం, జంతుజాలం, మానవుడూ అతీతశక్తుల సృష్టియని నమ్మబలుకుతున్న వాళ్ల నడుములు విరిచేలా విజ్ఞాన శాస్త్ర సత్యాన్ని రెండే రెండు పంక్తుల్లో కవిత్వీకరించాడు. సౌరవ్యవస్థ, సూర్యుని నుండి విడివడిన సురగోళాలు, అందులో భాగంగానే భూమి కూడా ఏర్పడిందని సైన్సు నిరూపించింది. కానీ అదే విషయాన్ని వివరించడానికి ఎన్ని ఉద్ర్గంథాలు రాసినా సామాన్యునికి అర్థం కావు. కానీ రెండే రెండు పంక్తులో భూమి ఏర్పడిన వాస్తవాన్ని వివరించిన గొప్ప కవి శాస్త్రవేత్త ఆయన. విశ్వపరిణామంతోనే ఆగలేదు. మానవ పరిణామాన్ని కూడా అంతే హృద్యంగా అక్షరీకరించాడు. ఎవరో సృష్టిచేస్తే రాలేదు మానవుడు. నేటి మానవ రూపం రావటానికి ఎన్నో పరిణామాలు జరిగాయని, మొత్తం జీవపరిణామం సిద్ధాంతాన్ని ఒక్కమాటలో చెప్పినాడు. సార్వజనీనమైన ఒక సత్యానికి తన కవిత్వం ద్వారా శాశ్వత రూపం ఇచ్చాడు. అందుకే ఆయన విశ్వ మానవ కవి.కేవలం ఒక సైన్సు పాఠాన్ని అప్పజెప్పినట్లు కాకుండా మానవ పరిణామం నుంచి సమాజ పరిణామానికి నడిపించాడు తన గేయాన్ని. రాజులు, రాచరికాలు, తెగిపడిన నరకంఠాలు, కులమతాల కార్చిచ్చులూ... ఒకటేమిటి నాటి నుండి నేటి వరకూ జరిగిన దుర్మార్గం, హింస, దోపిడీ, బలైపోతున్న సామాన్యుడి గురించి ఇంత గొప్పగా ఇంతకు ముందెవరూ కవిత్వం రాయలేదేమో అంటే అతిశయోక్తి కాదు. జనం బతుకుల్ని ఛిద్రంచేసి దగ్ధం చేసిన యుద్ధపిపాసుల దౌష్ట్యానికి బలైన పసిపాపల కన్నుల్లో విషాదాన్ని కళ్లముందు చూపించి ప్రశ్నించాడు. అందుకేనేమో తన గేయానికి శీర్షికగా ‘???’ ప్రశ్నార్థకాన్ని ఎంచుకున్నాడు. మన కళ్లముందు నిత్యం జరిగే దుర్మార్గాలను, విషాదాన్ని ప్రశ్నించలేని వారి చేవలేని తనాన్ని ప్రశ్నించేందుకేనేమో ఈ శీర్షిక. కానీ ప్రశ్నతోనే ఆగిపోవటం ఆయన లక్ష్యం కాదు, లక్షణమూ కాదు. తన ప్రశ్న నిదురించే జాతి జనులను మేల్కొలిపే శంఖారావం కావాలనుకున్నాడు.సమాజం చెడిపోయిందనీ, ఇదెన్నటికీ బాగుపడదనే నిరాశకు తానెన్నడూ తావివ్వలేదు. తన నిజ జీవితంలో కూడా కేవలం రాతలకే పరిమితం కాకుండా జనంతో కలసి, జనంతో పాటు నడిచిన వాడు దాశరథి. అందుకే ఈ దుష్ట సమాజం అంతమొందాలని కలలుగన్నాడు. తన తెలంగాణ కోటి రతనాల వీణ కావాలని కోరుకున్నాడు. ఒక రాష్ట్రమో, ఒక దేశమో బాగుపడటం కాదు ప్రపంచ మానవులంతా నవయుగంలోకి అడుగిడాలని ఆకాంక్షించాడు. అందుకే అన్నార్తులు, అనాథలుండని ఆ నవయుగమెంతో దూరం లేదని ధైర్యం చెప్పి కార్యోన్ముఖుల్ని చేసే ప్రయత్నం చేశాడు. తాను ఆశించిన నవయుగం ఎలా ఉండాలో కూడా నిర్వచించి చూపాడు. తాను ఆశించే నవయుగం దోపిడీ, దుర్మార్గం లేని సమాజమై ఉండాలనీ, అన్నార్తులు, అనాథలుండని సకలజనుల సౌభాగ్యాన్ని కోరుకునే సమాజం కావాలనీ చెప్పాడు. పసిపాపల నిదుర కనులలో ముసిరిన భవిత్యం గురించి కలలు గన్న దార్శనికుడు దాశరథి. భౌతిక వనరులను, ప్రకృతి సంపదను సైతం హేతుబద్ధంగా మానవ కల్యాణం కోసం వినియోగించినపుడే కరువుకాటకాలు దరిజేరని నవసమాజం సాధ్యమని కవిత్వీకరించినాడు.ఈ గేయం మొదటి నుండి చివరి వరకు ఎక్కడా ఒక్క అతిశయోక్తో, అవాస్తవమో కనబడదు. విశ్వపరిణామం, మానవ పరిణామ విజ్ఞానంతో సమాజ పరిణామ చరిత్ర, రాజకీయ రణతంత్రం, క్షుద్రమతాల కుతంత్రాలు ఏ ఒక్కటీ సత్యదూరం కావు. గతం నుంచి భవిష్యత్తు వైపు పరిణామం ప్రగతిశీలంగా సాగుతుందనీ విశ్లేషించాడు. ఇంతటి చారిత్రక సత్యాలను శాస్ర్తీయంగా విశ్లేషించిన వాణ్ణి ఏమనాలి? చరిత్రకారుడనా? తత్వవేత్త అనా? ఇవన్నీ కవిత్వంలో చెప్పాడు కాబట్టి కవి అని అనాలా? లేక శాస్త్ర విషయాలను విశదీకరించినందుకు శాస్త్రవేత్త అందామా? ఇవన్నీ కలగలిసిన మహా మనిషి దాశరథి. దాశరథి ఇంత కచ్చితంగా ఎలా రాయగలిగాడు ఈ విషయాలను? సైన్సు రాసినా, చరిత్ర చెప్పినా, కవిత్వంగా మలచినా అన్నింటికీ కీలకమైనది ఆయన ‘శాస్ర్తీయ దృష్టి’ లేదా ‘శాస్ర్తీయ దృక్పథం’. ఈ మానవీయ దృక్పథం వల్లనే ఇంత గొప్పగేయాన్ని అక్షరీకరించాడంటే వాస్తవ దూరం కాదు. మూఢత్వం, అశాస్ర్తీయ ధోరణులు ప్రజాజీవితాన్ని దుర్భరం చేస్తున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో దాశరథి ఇచ్చిన ఆయుధం ఈ గేయం. ఇదొక వైజ్ఞానిక, మానవీయ, మహత్తర గేయం. ఈ గేయాన్ని పాడుతూ, నవయుగం వైపు ప్రజలను కార్యోన్ముఖుల్ని చేయటం నేటి అవసరం. సమాజంలో దోపిడీ, వివక్ష, మూఢత్వం ఉన్నంతకాలం వాటిని పెకిలించివేసే ఉద్యమకారులకు ఈ గేయం కార్యాచరణ వైపు నడిపించే కరదీపికగా వెలుగొందుతుంది.కట్టా సత్యప్రసాద్(నేడు దాశరథి జయంతి)తాను చూసిన దాన్ని మన కళ్లముందు జరిగినట్లుగా సాక్షాత్కరింపజేస్తాడు కవి. మనం చూడనిది, చూడలేనిదీ, చూడలేకపోయిన దాన్ని కూడా తన కవిత్వంలో దృశ్యమానం చేయటం మంచి కవులకు వెన్నతో పెట్టిన విద్య. సమాజంలో కరుడుగట్టిన దుర్మార్గం, జనం పడే బాధలు చూసి చలించిన వ్యక్తి అనుభవంలోంచి, వేదనాభరిత జీవిత సంఘర్షణలోంచి కవిత్వం ఒక తిరుగుబాటుగా బయటకొస్తుంది. నిరంకుశ నిజాం ఏలుబడిలో వున్న హైదరాబాద్ సంస్థానంలో 1925 జూలై 22న జన్మించిన దాశరథి తన బాల్యం నుంచే తిరుగుబాటు తత్వాన్ని అలవర్చుకున్నాడు. ఆంధ్ర మహాసభ ఆధ్వర్యంలో నిజాంకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలతో మమేకమై పోరాటంలోకి నడిచినవాడు దాశరథి. తన కవిత్వం ద్వారా ప్రజలను కార్యోన్ముఖుల్ని చేసినందుకు నిజాం జైలుపాలు చేస్తే తన స్వేచ్ఛా పిపాసను అగ్నిధారలా కురిపించిన కవి దాశరథి.తమ కవిత్వం ద్వారా ఉద్యమాలకు బాసటగా నిలిచిన కవులలో దాశరథికి ఒక విశిష్టత ఉంది. సమాజ పోకడలను అర్థం చేసుకుని సమాజ దుష్టత్వాన్ని అంతమొందించాలని కృషి చేసినవాడు ఆయన. దాశరథి కవిత్వంలో పోరాటతత్వం ఒక ఎత్తైతే ప్రశ్నించే తత్వం, ప్రశ్నించటం ద్వారా సత్యాన్వేషణ అనేది మరో ఎత్తు. ఆయన రాసిన ‘ఆ చల్లని సముద్ర గర్భం’ గేయం ఒక్కటి చాలు విశ్వకవిగా నిలబెట్టటానికి. గేయం ఎత్తుగడ నుండీ ప్రశ్నలే ప్రశ్నలు! అవి జవాబులేని, జవాబు దొరకని ప్రశ్నలు కావు. ఆ ప్రశ్నలు ఒక సార్వజనీనమైన సత్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తాయి. యుగయుగాలుగా జరిగిన, జరుగుతున్న వాస్తవాలను, అన్యాయాలను కళ్లముందుంచుతాడు. ప్రశాంతంగా కనిపించే సముద్రంలో దాగివున్న బడబానలాన్ని గుర్తుచేస్తాడు. సజావుగా సాగుతుందనుకునే సమాజంలో రాజుకుంటున్న ‘మార్పు’ అగ్నిని ఆవిష్కరిస్తాడు.ఈ భూగోళం, జంతుజాలం, మానవుడూ అతీతశక్తుల సృష్టియని నమ్మబలుకుతున్న వాళ్ల నడుములు విరిచేలా విజ్ఞాన శాస్త్ర సత్యాన్ని రెండే రెండు పంక్తుల్లో కవిత్వీకరించాడు. సౌరవ్యవస్థ, సూర్యుని నుండి విడివడిన సురగోళాలు, అందులో భాగంగానే భూమి కూడా ఏర్పడిందని సైన్సు నిరూపించింది. కానీ అదే విషయాన్ని వివరించడానికి ఎన్ని ఉద్ర్గంథాలు రాసినా సామాన్యునికి అర్థం కావు. కానీ రెండే రెండు పంక్తులో భూమి ఏర్పడిన వాస్తవాన్ని వివరించిన గొప్ప కవి శాస్త్రవేత్త ఆయన. విశ్వపరిణామంతోనే ఆగలేదు. మానవ పరిణామాన్ని కూడా అంతే హృద్యంగా అక్షరీకరించాడు. ఎవరో సృష్టిచేస్తే రాలేదు మానవుడు. నేటి మానవ రూపం రావటానికి ఎన్నో పరిణామాలు జరిగాయని, మొత్తం జీవపరిణామం సిద్ధాంతాన్ని ఒక్కమాటలో చెప్పినాడు. సార్వజనీనమైన ఒక సత్యానికి తన కవిత్వం ద్వారా శాశ్వత రూపం ఇచ్చాడు. అందుకే ఆయన విశ్వ మానవ కవి.కేవలం ఒక సైన్సు పాఠాన్ని అప్పజెప్పినట్లు కాకుండా మానవ పరిణామం నుంచి సమాజ పరిణామానికి నడిపించాడు తన గేయాన్ని. రాజులు, రాచరికాలు, తెగిపడిన నరకంఠాలు, కులమతాల కార్చిచ్చులూ... ఒకటేమిటి నాటి నుండి నేటి వరకూ జరిగిన దుర్మార్గం, హింస, దోపిడీ, బలైపోతున్న సామాన్యుడి గురించి ఇంత గొప్పగా ఇంతకు ముందెవరూ కవిత్వం రాయలేదేమో అంటే అతిశయోక్తి కాదు. జనం బతుకుల్ని ఛిద్రంచేసి దగ్ధం చేసిన యుద్ధపిపాసుల దౌష్ట్యానికి బలైన పసిపాపల కన్నుల్లో విషాదాన్ని కళ్లముందు చూపించి ప్రశ్నించాడు. అందుకేనేమో తన గేయానికి శీర్షికగా ‘???’ ప్రశ్నార్థకాన్ని ఎంచుకున్నాడు. మన కళ్లముందు నిత్యం జరిగే దుర్మార్గాలను, విషాదాన్ని ప్రశ్నించలేని వారి చేవలేని తనాన్ని ప్రశ్నించేందుకేనేమో ఈ శీర్షిక. కానీ ప్రశ్నతోనే ఆగిపోవటం ఆయన లక్ష్యం కాదు, లక్షణమూ కాదు. తన ప్రశ్న నిదురించే జాతి జనులను మేల్కొలిపే శంఖారావం కావాలనుకున్నాడు.సమాజం చెడిపోయిందనీ, ఇదెన్నటికీ బాగుపడదనే నిరాశకు తానెన్నడూ తావివ్వలేదు. తన నిజ జీవితంలో కూడా కేవలం రాతలకే పరిమితం కాకుండా జనంతో కలసి, జనంతో పాటు నడిచిన వాడు దాశరథి. అందుకే ఈ దుష్ట సమాజం అంతమొందాలని కలలుగన్నాడు. తన తెలంగాణ కోటి రతనాల వీణ కావాలని కోరుకున్నాడు. ఒక రాష్ట్రమో, ఒక దేశమో బాగుపడటం కాదు ప్రపంచ మానవులంతా నవయుగంలోకి అడుగిడాలని ఆకాంక్షించాడు. అందుకే అన్నార్తులు, అనాథలుండని ఆ నవయుగమెంతో దూరం లేదని ధైర్యం చెప్పి కార్యోన్ముఖుల్ని చేసే ప్రయత్నం చేశాడు. తాను ఆశించిన నవయుగం ఎలా ఉండాలో కూడా నిర్వచించి చూపాడు. తాను ఆశించే నవయుగం దోపిడీ, దుర్మార్గం లేని సమాజమై ఉండాలనీ, అన్నార్తులు, అనాథలుండని సకలజనుల సౌభాగ్యాన్ని కోరుకునే సమాజం కావాలనీ చెప్పాడు. పసిపాపల నిదుర కనులలో ముసిరిన భవిత్యం గురించి కలలు గన్న దార్శనికుడు దాశరథి. భౌతిక వనరులను, ప్రకృతి సంపదను సైతం హేతుబద్ధంగా మానవ కల్యాణం కోసం వినియోగించినపుడే కరువుకాటకాలు దరిజేరని నవసమాజం సాధ్యమని కవిత్వీకరించినాడు.ఈ గేయం మొదటి నుండి చివరి వరకు ఎక్కడా ఒక్క అతిశయోక్తో, అవాస్తవమో కనబడదు. విశ్వపరిణామం, మానవ పరిణామ విజ్ఞానంతో సమాజ పరిణామ చరిత్ర, రాజకీయ రణతంత్రం, క్షుద్రమతాల కుతంత్రాలు ఏ ఒక్కటీ సత్యదూరం కావు. గతం నుంచి భవిష్యత్తు వైపు పరిణామం ప్రగతిశీలంగా సాగుతుందనీ విశ్లేషించాడు. ఇంతటి చారిత్రక సత్యాలను శాస్ర్తీయంగా విశ్లేషించిన వాణ్ణి ఏమనాలి? చరిత్రకారుడనా? తత్వవేత్త అనా? ఇవన్నీ కవిత్వంలో చెప్పాడు కాబట్టి కవి అని అనాలా? లేక శాస్త్ర విషయాలను విశదీకరించినందుకు శాస్త్రవేత్త అందామా? ఇవన్నీ కలగలిసిన మహా మనిషి దాశరథి. దాశరథి ఇంత కచ్చితంగా ఎలా రాయగలిగాడు ఈ విషయాలను? సైన్సు రాసినా, చరిత్ర చెప్పినా, కవిత్వంగా మలచినా అన్నింటికీ కీలకమైనది ఆయన ‘శాస్ర్తీయ దృష్టి’ లేదా ‘శాస్ర్తీయ దృక్పథం’. ఈ మానవీయ దృక్పథం వల్లనే ఇంత గొప్పగేయాన్ని అక్షరీకరించాడంటే వాస్తవ దూరం కాదు. మూఢత్వం, అశాస్ర్తీయ ధోరణులు ప్రజాజీవితాన్ని దుర్భరం చేస్తున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో దాశరథి ఇచ్చిన ఆయుధం ఈ గేయం. ఇదొక వైజ్ఞానిక, మానవీయ, మహత్తర గేయం. ఈ గేయాన్ని పాడుతూ, నవయుగం వైపు ప్రజలను కార్యోన్ముఖుల్ని చేయటం నేటి అవసరం. సమాజంలో దోపిడీ, వివక్ష, మూఢత్వం ఉన్నంతకాలం వాటిని పెకిలించివేసే ఉద్యమకారులకు ఈ గేయం కార్యాచరణ వైపు నడిపించే కరదీపికగా వెలుగొందుతుంది.కట్టా సత్యప్రసాద్(నేడు దాశరథి జయంతి)
daasarathi kavitvamlo poraatatatvam oka ettaite prasninchetatvam, prasninchatam dwara satyanveshana anedi maro ettu. aayana raasina ‘aa challani samudra garbham’ geyam ettugada nundi prasnale prasnalu! moodhathvam, asaasrtiiya dhoranulu prajaajeevitaanni durbharam chestunna prastuta paristhitullo daasarathi ichina aayudham ee geyam. idoka vaignaanika, manaveeya, mahattara geyam. ee geyanni paadutuu, navayugam vaipu prajalanu kaaryonmukhulni cheyatam neti avasaram.taanu chusina daanni mana kallamundu jariginatlugaa saakshaatkarimpajestaa kavi. manam chudanidi, chudalenidii, chudalekapoyina daanni kuudaa tana kavitvamlo drushyamaanam cheyatam manchi kavulaku vennatho pettina vidya. samaajamlo karudugattina durmargam, janam pade baadhalu chusi chalinchina vyakti anubhavamlonchi, vedanaabharita jeevita sangharshanalonchi kavitvam oka tirugubaatugaa bayatakostundi. nirankusa nijam elubadilo vunna hyderabad samsthaanamlo 1925 juulai 22na janminchina daasarathi tana balyam nunche tirugubaatu tatvaanni alavarchukunnadu. aandhra mahasabha aadhvaryamlo nijaanku vyatirekamgaa prajalatho mamekamai poraatamloki nadichinavaadu daasarathi. tana kavitvam dwara prajalanu kaaryonmukhulni chesinanduku nijam jailupalu cheste tana swechha pipaasanu agnidharala kuripinchina kavi daasarathi.tama kavitvam dwara udyamaalaku basataga nilichina kavulalo daasarathiki oka vishishtata undi. samaja pokadalanu artham chesukuni samaja dushtatvaanni antamondinchaalani krushi chesinavadu aayana. daasarathi kavitvamlo poraatatatvam oka ettaite prasninche tatvam, prasninchatam dwara satyanveshana anedi maro ettu. aayana raasina ‘aa challani samudra garbham’ geyam okkati chaalu vishwakavigaa nilabettataaniki. geyam ettugada nundi prasnale prasnalu! avi javaabuleni, jawabu dorakani prasnalu kaavu. aa prasnalu oka saarvajaneenamaina satyaanni aavishkaristaayi. yugayugaalugaa jarigina, jarugutunna vaastavaalanu, anyaayaalanu kallamundunchutaadu. prasaantamgaa kanipinche samudramlo daagivunna badabaanalaanni gurtuchestaadu. sajavuga saagutundanukune samaajamlo rajukuntunna ‘maarpu’ agnini aavishkaristaadu.ee bhoogolam, jantujaalam, maanavuduu ateetasaktula srushtiyani nammabalukutunna vaalla nadumulu virichela vignaana saastra satyaanni rende rendu panktullo kavitveekarinchaadu. souravyavastha, suuryuni nundi vidivadina suragolaalu, andulo bhagamgane bhoomi kuudaa erpadindani sainsu niroopinchindi. cony adhe vishayaanni vivarinchadaaniki enni udrgandhaalu rasina saamaanyuniki artham kaavu. cony rende rendu panktulo bhoomi erpadina vaastavaanni vivarinchina goppa kavi saastravetta aayana. vishwaparinaamamtoone aagaledu. manava parinaamaanni kuudaa anthe hrudyamgaa akshareekarinchaadu. evaro srushticheste raledu manavudu. neti manava roopam raavataaniki enno parinaamaalu jarigayani, mottam jeevaparinaamam siddhaantaanni okkamaatalo cheppinaadu. saarvajaneenamaina oka satyaaniki tana kavitvam dwara saashwata roopam ichadu. anduke aayana vishwa manava kavi.kevalam oka sainsu paataanni appajeppinatlu kakunda manava parinaamam nunchi samaja parinaamaaniki nadipinchaadu tana geyanni. rajulu, racharikalu, tegipadina narakantaalu, kulamataala kaarchichuluu... okatemiti naati nundi neti varakuu jarigina durmargam, himsa, dopidi, balaipotunna saamaanyudi gurinchi inta goppagaa intaku mundevaruu kavitvam rayaledemo ante atisayokti kaadu. janam batukulni chidranchesi dagdham chesina yuddhapipaasula doushtyaaniki balaina pasipaapala kannullo vishaadaanni kallamundu chuupinchi prasninchaadu. andukenemo tana geyaniki sheershikagaa ‘???’ prasnaarthakaanni enchukunnadu. mana kallamundu nityam jarige durmaargaalanu, vishaadaanni prasninchaleni vaari chevaleni tanaanni prasninchendukenemo ee sheershika. cony prasnatone aagipovatam aayana lakshyam kaadu, lakshanamuu kaadu. tana prasna nidurinche jaati janulanu melkolipe sankhaaraavam kavalanukunnadu.samajam chedipoyindanii, idennatikii bagupadadane niraasaku taanennaduu taavivvaledu. tana nija jeevitamlo kuudaa kevalam raatalake parimitam kakunda janamtho kalasi, janamtho paatu nadichina vaadu daasarathi. anduke ee dushta samajam antamondaalani kalalugannadu. tana telamgaana koti ratanaala veena kaavaalani korukunnadu. oka rashtramo, oka deshamo bagupadatam kaadu prapancha maanavulantaa navayugamloki adugidaalani aakaankshinchaadu. anduke annaartulu, anaathalundani aa navayugamentho dooram ledani dhairyam cheppi kaaryonmukhulni chese prayatnam cheshaadu. taanu aasinchina navayugam ela undaalo kuudaa nirvachinchi chuupaadu. taanu aasinche navayugam dopidi, durmargam laeni samajamai undaalanee, annaartulu, anaathalundani sakalajanula soubhaagyaanni korukune samajam kaavaalanii cheppaadu. pasipaapala nidura kanulalo musirina bhavityam gurinchi kalalu ganna daarsanikudu daasarathi. bhautika vanarulanu, prakruti sampadanu saitam hetubaddhamgaa manava kalyanam kosam viniyoginchinapude karuvukaatakaalu darijerani navasamajam saadhyamani kavitveekarinchinaadu.ee geyam modati nundi chivari varaku ekkada okka atisayokto, avaastavamo kanabadadu. viswaparinaamam, manava parinaama vignaanamto samaja parinaama charitra, rajakeeya ranatantram, kshudramataala kutantraalu e okkati satyaduram kaavu. gatam nunchi bhavishyattu vaipu parinaamam pragatiseelamgaa saagutundanii vislaeshimchaadu. intati chaaritraka satyaalanu saasrteeyamgaa vislaeshinchina vaanni emanali? charitrakaarudanaa? tatvavetta ana? ivannee kavitvamlo cheppaadu kabatti kavi ani anala? leka saastra vishayaalanu visadeekarinchinanduku saastravetta andama? ivannee kalagalisina mahaa manishi daasarathi. daasarathi inta kachitamgaa ela rayagaligadu ee vishayaalanu? sainsu rasina, charitra cheppina, kavitvamgaa malachina annintikii keelakamainadi aayana ‘saasrtiiya drushti’ leda ‘saasrtiiya drukpatham’. ee manaveeya drukpatham vallane inta goppageyaanni akshareekarinchaadante vaastava dooram kaadu. moodhathvam, asaasrtiiya dhoranulu prajaajeevitaanni durbharam chestunna prastuta paristhitullo daasarathi ichina aayudham ee geyam. idoka vaignaanika, manaveeya, mahattara geyam. ee geyanni paadutuu, navayugam vaipu prajalanu kaaryonmukhulni cheyatam neti avasaram. samaajamlo dopidi, vivaksha, moodhathvam unnantakaalam vaatini pekilinchivese udyamakaarulaku ee geyam kaaryaacharana vaipu nadipinche karadeepikagaa velugondutundi.katta satyaprasad(nedu daasarathi jayanti)taanu chusina daanni mana kallamundu jariginatlugaa saakshaatkarimpajestaa kavi. manam chudanidi, chudalenidii, chudalekapoyina daanni kuudaa tana kavitvamlo drushyamaanam cheyatam manchi kavulaku vennatho pettina vidya. samaajamlo karudugattina durmargam, janam pade baadhalu chusi chalinchina vyakti anubhavamlonchi, vedanaabharita jeevita sangharshanalonchi kavitvam oka tirugubaatugaa bayatakostundi. nirankusa nijam elubadilo vunna hyderabad samsthaanamlo 1925 juulai 22na janminchina daasarathi tana balyam nunche tirugubaatu tatvaanni alavarchukunnadu. aandhra mahasabha aadhvaryamlo nijaanku vyatirekamgaa prajalatho mamekamai poraatamloki nadichinavaadu daasarathi. tana kavitvam dwara prajalanu kaaryonmukhulni chesinanduku nijam jailupalu cheste tana swechha pipaasanu agnidharala kuripinchina kavi daasarathi.tama kavitvam dwara udyamaalaku basataga nilichina kavulalo daasarathiki oka vishishtata undi. samaja pokadalanu artham chesukuni samaja dushtatvaanni antamondinchaalani krushi chesinavadu aayana. daasarathi kavitvamlo poraatatatvam oka ettaite prasninche tatvam, prasninchatam dwara satyanveshana anedi maro ettu. aayana raasina ‘aa challani samudra garbham’ geyam okkati chaalu vishwakavigaa nilabettataaniki. geyam ettugada nundi prasnale prasnalu! avi javaabuleni, jawabu dorakani prasnalu kaavu. aa prasnalu oka saarvajaneenamaina satyaanni aavishkaristaayi. yugayugaalugaa jarigina, jarugutunna vaastavaalanu, anyaayaalanu kallamundunchutaadu. prasaantamgaa kanipinche samudramlo daagivunna badabaanalaanni gurtuchestaadu. sajavuga saagutundanukune samaajamlo rajukuntunna ‘maarpu’ agnini aavishkaristaadu.ee bhoogolam, jantujaalam, maanavuduu ateetasaktula srushtiyani nammabalukutunna vaalla nadumulu virichela vignaana saastra satyaanni rende rendu panktullo kavitveekarinchaadu. souravyavastha, suuryuni nundi vidivadina suragolaalu, andulo bhagamgane bhoomi kuudaa erpadindani sainsu niroopinchindi. cony adhe vishayaanni vivarinchadaaniki enni udrgandhaalu rasina saamaanyuniki artham kaavu. cony rende rendu panktulo bhoomi erpadina vaastavaanni vivarinchina goppa kavi saastravetta aayana. vishwaparinaamamtoone aagaledu. manava parinaamaanni kuudaa anthe hrudyamgaa akshareekarinchaadu. evaro srushticheste raledu manavudu. neti manava roopam raavataaniki enno parinaamaalu jarigayani, mottam jeevaparinaamam siddhaantaanni okkamaatalo cheppinaadu. saarvajaneenamaina oka satyaaniki tana kavitvam dwara saashwata roopam ichadu. anduke aayana vishwa manava kavi.kevalam oka sainsu paataanni appajeppinatlu kakunda manava parinaamam nunchi samaja parinaamaaniki nadipinchaadu tana geyanni. rajulu, racharikalu, tegipadina narakantaalu, kulamataala kaarchichuluu... okatemiti naati nundi neti varakuu jarigina durmargam, himsa, dopidi, balaipotunna saamaanyudi gurinchi inta goppagaa intaku mundevaruu kavitvam rayaledemo ante atisayokti kaadu. janam batukulni chidranchesi dagdham chesina yuddhapipaasula doushtyaaniki balaina pasipaapala kannullo vishaadaanni kallamundu chuupinchi prasninchaadu. andukenemo tana geyaniki sheershikagaa ‘???’ prasnaarthakaanni enchukunnadu. mana kallamundu nityam jarige durmaargaalanu, vishaadaanni prasninchaleni vaari chevaleni tanaanni prasninchendukenemo ee sheershika. cony prasnatone aagipovatam aayana lakshyam kaadu, lakshanamuu kaadu. tana prasna nidurinche jaati janulanu melkolipe sankhaaraavam kavalanukunnadu.samajam chedipoyindanii, idennatikii bagupadadane niraasaku taanennaduu taavivvaledu. tana nija jeevitamlo kuudaa kevalam raatalake parimitam kakunda janamtho kalasi, janamtho paatu nadichina vaadu daasarathi. anduke ee dushta samajam antamondaalani kalalugannadu. tana telamgaana koti ratanaala veena kaavaalani korukunnadu. oka rashtramo, oka deshamo bagupadatam kaadu prapancha maanavulantaa navayugamloki adugidaalani aakaankshinchaadu. anduke annaartulu, anaathalundani aa navayugamentho dooram ledani dhairyam cheppi kaaryonmukhulni chese prayatnam cheshaadu. taanu aasinchina navayugam ela undaalo kuudaa nirvachinchi chuupaadu. taanu aasinche navayugam dopidi, durmargam laeni samajamai undaalanee, annaartulu, anaathalundani sakalajanula soubhaagyaanni korukune samajam kaavaalanii cheppaadu. pasipaapala nidura kanulalo musirina bhavityam gurinchi kalalu ganna daarsanikudu daasarathi. bhautika vanarulanu, prakruti sampadanu saitam hetubaddhamgaa manava kalyanam kosam viniyoginchinapude karuvukaatakaalu darijerani navasamajam saadhyamani kavitveekarinchinaadu.ee geyam modati nundi chivari varaku ekkada okka atisayokto, avaastavamo kanabadadu. viswaparinaamam, manava parinaama vignaanamto samaja parinaama charitra, rajakeeya ranatantram, kshudramataala kutantraalu e okkati satyaduram kaavu. gatam nunchi bhavishyattu vaipu parinaamam pragatiseelamgaa saagutundanii vislaeshimchaadu. intati chaaritraka satyaalanu saasrteeyamgaa vislaeshinchina vaanni emanali? charitrakaarudanaa? tatvavetta ana? ivannee kavitvamlo cheppaadu kabatti kavi ani anala? leka saastra vishayaalanu visadeekarinchinanduku saastravetta andama? ivannee kalagalisina mahaa manishi daasarathi. daasarathi inta kachitamgaa ela rayagaligadu ee vishayaalanu? sainsu rasina, charitra cheppina, kavitvamgaa malachina annintikii keelakamainadi aayana ‘saasrtiiya drushti’ leda ‘saasrtiiya drukpatham’. ee manaveeya drukpatham vallane inta goppageyaanni akshareekarinchaadante vaastava dooram kaadu. moodhathvam, asaasrtiiya dhoranulu prajaajeevitaanni durbharam chestunna prastuta paristhitullo daasarathi ichina aayudham ee geyam. idoka vaignaanika, manaveeya, mahattara geyam. ee geyanni paadutuu, navayugam vaipu prajalanu kaaryonmukhulni cheyatam neti avasaram. samaajamlo dopidi, vivaksha, moodhathvam unnantakaalam vaatini pekilinchivese udyamakaarulaku ee geyam kaaryaacharana vaipu nadipinche karadeepikagaa velugondutundi.katta satyaprasad(nedu daasarathi jayanti)