మన చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచడం మన నిరంతర అలవాటుగా మారాలి. ఇందుకు పౌర చైతన్యం అనేది కీలకమైనది. ‘స్వచ్ఛతే సేవ’ కార్యక్రమంలో ప్రతి ఒక్కరూ ముందుకు వచ్చి పాల్గొనాల్సిందిగా నేను అభ్యర్థిస్తున్నాను. అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశం సాధించే దిశలో తొలి అడుగును స్వచ్ఛమైన, పరిశుభ్రమైన, ఆరోగ్యకరమైన భారత్ను ఏర్పర్చుకునేందుకు వేయాలి.గత ఏడు దశాబ్దాలుగా భారత దేశం అభివృద్ధి పథంలో అద్భుతమైన ఫలి తాలు సాధించింది. అయినప్పటికీ మన ముందున్న సవాళ్లు ఎన్నో అపరిష్కృతంగా మిగిలిపోయాయి. సరైన పారిశుద్ధ్య వసతులు లేకపోవడం ఇందులో ఒకటి. ‘రాజకీయ స్వేచ్ఛకన్నా పారిశుద్ధ్యం అత్యంత ముఖ్యమైనది’ అని గాంధీజీ ఒకప్పుడు అన్న మాటలు బహుళ ప్రాచుర్యం పొందాయి. మన సమాజంలో పారిశుద్ధ్యం అవసరం ఎంత కీలకమైనదో ఈ ప్రకటన మనకు స్పష్టం చేస్తుంది.పారిశుద్ధ్యం సరిగా లేకపోవడం వల్ల మన దేశంలో ఏడాదికి లక్ష మంది పిల్లలు అతిసార వ్యాధికి లోనై ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారని మనం తెలుసుకోవాలి. పారిశుద్ధ్యం సరిగా లేకపోతే చిన్న పిల్లల శారీరక, మానసిక ఎదుగుదల స్తంభించిపోతుంది. దీనివల్ల భవిష్యత్తులో మానవ వనరుల ఉత్పాదక సామర్థ్యం దెబ్బతింటుంది. బహిరంగంగా విసర్జించడం అనేది మనిషి గౌరవ మర్యాదలకు సంబంధించిన విషయం. ముఖ్యంగా మహిళల ఆత్మగౌరవం, భద్రత దెబ్బతింటాయి. పారిశుద్ధ్య వసతులు సరిగ్గా, చక్కగా లభ్యమైతే, ప్రతి కుటుంబానికి ఏడాదికి రూ.50 వేల చొప్పున ఆదాయం ఆదా చేయవచ్చునని అధ్యయనాలు నిరూపిస్తున్నాయి.మనం ఒక స్వచ్ఛమైన, నైపుణ్యం గల, విద్యావంతమైన, ఆరోగ్యకరమైన, సుసంపన్నమైన, అభివృద్ధిలో అందర్నీ భాగస్వాములను చేయగల భారతదేశం కావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాం. అది మనం ఆశిస్తున్న వినూత్న భారతం. స్వచ్ఛభారత్ పథకం మూడవ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని సెప్టెంబర్ 15న ‘స్వచ్ఛతా హీ సేవా’ (స్వచ్ఛతే సేవ) పేరుతో ప్రచార కార్యక్రమం ప్రారంభమవుతున్నది. దేశంలో చాలీచాలని పారిశుద్ధ్య వసతులపై దృష్టి సారించి, ప్రజలు ఆరోగ్యం, నాణ్యమైన సమగ్ర జీవనాన్ని సాధించేందుకు అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలన్న బృహత్తర లక్ష్యంతో ఈ ప్రచార కార్యక్రమం సాగనుంది.సరైన పారిశుద్ధ్య వసతులను ఏర్పర్చేందుకు, స్వచ్ఛభారత్ను సార్థకం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, స్థానిక సంస్థలు మొత్తంగా మార్గదర్శకత్వాన్ని, నాయకత్వాన్ని అందిస్తాయి. అయితే ప్రజలు క్రియాశీలకంగా భాగస్వాములైనప్పుడే స్వచ్ఛభారత్ పథకం వేగంగా, నాణ్యవంతంగా అమలు కావడానికి, ప్రయోజనాలు సుస్థిరం కావడానికి వీలు కలుగుతుంది.స్వాతంత్ర్యం వచ్చి 70 సంవత్సరాలు పూర్తి కావస్తున్నప్పటికీ ఈ దేశంలో సగం మందికి పైగా బహిరంగ విసర్జన చేస్తున్నారన్న విషయం మూడు సంవత్సరాల క్రితం మన గ్రహింపునకు వచ్చింది. ఈ పరిస్థితిని ఏ మాత్రం అంగీకరించకూడదనే నిర్ణయం జరిగింది. ఆర్థికంగా ఒక అగ్ర రాజ్యంగా ఎదగాలన్న మన ఆకాంక్షకు ఈ దుస్థితి ఒక ఆటంకంగా పరిణమించిందని మనం సరిగా అర్థం చేసుకున్నాం. అందుకే బహిరంగ విసర్జన, పరిసరాలు చెత్తా చెదారంతో నిండడం వంటి అనారోగ్యకరమైన పద్ధతులపై మనం కలిసికట్టుగా పోరాడాలని, పాత అలవాట్లు మానుకోవాలని, 2019 అక్టోబర్ 2న మహాత్మాగాంధీ 150వ జయంతి నాటికి స్వచ్ఛ భారత్ లక్ష్యాన్ని సాధించాలని 2014 ఆగస్టు 15న ప్రధానమంత్రి ఎర్రకోటపై నుంచి స్పష్టమైన పిలుపునిచ్చారు.మూడేళ్ల తర్వాత సమీక్షిస్తే స్వచ్ఛ భారత్ కార్యక్రమం చెప్పుకోదగ్గ విధంగా అమలు అయినట్లు స్పష్టమవుతున్నది. మొత్తం దేశ ప్రజల సమష్టి ఆలోచనా విధానంలో ఇది భాగమైంది. 2014లో 55 కోట్ల మంది బహిరంగ విసర్జన చేస్తుండగా ఇప్పుడు వారి సంఖ్య 30 కోట్లకు తగ్గిందని అంచనా. 2,35,000 గ్రామాలు, 1300 నగరాలు, 200 జిల్లాలు, 5 రాష్ట్రాలు బహిరంగ విసర్జన నుంచి విముక్తి అయినట్లుగా ప్రకటించారు. గంగానది ఒడ్డున అన్ని గ్రామాలు బహిరంగ విసర్జన నుంచి విముక్తి అయ్యాయి. దాదాపు 50 శాతం పట్టణ వార్డుల్లో మునిసిపల్ ఘన వ్యర్థ పదార్థాలను ఇంటింటి నుంచీ సేకరిస్తున్నారు. గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లో దాదాపు 5 కోట్ల శౌచాలయాలను నిర్మించారు. ఇవన్నీ గత మూడేళ్లలోనే జరిగాయి. అయినప్పటికీ చేయాల్సిన పని ఎంతో ఉన్నది.స్వచ్ఛభారత్ పథకం ఒక ప్రారంభం మాత్రమే. ఈ పథకం అమలు దినదిన ప్రవర్థమానమై పెద్దఎత్తున ఒక ప్రజాందోళనగా మారాల్సి ఉన్నది. ‘స్వచ్ఛతే సేవ’ అని ప్రధానమంత్రి జాతికి మరో విస్పష్టమైన పిలుపునిచ్చారు. ప్రజలు ముందుకు వచ్చి సెప్టెంబర్ 14 నుంచి గాంధీ జయంతి వరకు స్వచ్ఛందంగా స్వచ్ఛత కోసం శ్రమదానంలో పాల్గొనాలని ఆయన జాతిని మేల్కొలిపారు. దేశమంతటా ప్రజలను విస్తృతంగా సమీకరించడం ఈ ప్రచార లక్ష్యం. ప్రధానంగా అన్ని స్థాయిల్లో ప్రభుత్వాధికారులు, స్థానిక నేతలు, యువజన బృందాలు, మహిళలు, స్కూలు పిల్లలు, రక్షణ సిబ్బంది, కార్పొరేట్ సంస్థలు, తారలు, ప్రముఖులు, స్వచ్ఛంద సేవా సంస్థలు, పౌరులు ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొని శౌచాలయాలను నిర్మించేందుకు, రైల్వేస్టేషన్లు, బస్ స్టాండ్లు, పార్కులు, మార్కెట్లు, ఆసుపత్రులు, పాఠశాలల వంటి బహిరంగ ప్రదేశాలను పరిశుభ్రం చేసేందుకు ముందుకు రావాలన్నదే ఈ ప్రచార ఉద్దేశం. మన పరిసరాలు, దేవాలయాలు, వారసత్వ స్థలాలు, బీచ్లు తదితర సాంస్కృతిక వారసత్వ ప్రదేశాల పవిత్రతను, పరిశుభ్రతను కాపాడి, వాటిని స్వచ్ఛంగా, అందంగా తీర్చిదిద్దాల్సిన అవసరాన్ని ఈ ప్రచారం నొక్కి వక్కాణిస్తున్నది.ఈ పవిత్రమైన కర్తవ్య నిర్వహణకు మనం ఈ దేశ ప్రజలుగా సంఘటితమై మన మద్దతునీయాలి. మన దేశాన్ని స్వచ్ఛంగా, బహిరంగ విసర్జన నుంచి విముక్తి అయిన ప్రదేశంగా మార్చేందుకు సాధ్యమైనంత కృషి చేయాలి. అన్ని ప్రభుత్వ, పౌర సమాజ సంస్థలు, ప్రైవేట్ రంగం ఘన వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణపై దృష్టి సారించాలి. వాటిని ఎరువులుగా మార్చడం, వ్యర్థపదార్థాలను ఇంధనంగా మార్చే ప్లాంట్లను నెలకొల్పడం ద్వారా ఇది సాధ్యపడుతుంది. ఇది ఒక బృహత్తరమైన సవాలు కాని మనం పూర్తిగా అంకిత భావంతో కృషి చేస్తే ఈ లక్ష్యం అసాధ్యం కాదు.ఒక యథాలాప వైఖరిని అనుసరిస్తే మనం స్థిరమైన ప్రగతిని సాధించలేం. ప్రజల జీవితాల్లో చెప్పుకోదగ్గ వ్యత్యాసాన్ని సాధించే వినూత్నమైన పరిష్కార మార్గాల కోసం మనమంతా సమష్టిగా అన్వేషించాలి. ఈ కర్తవ్యాన్ని ఏదో తమ విధి నిర్వహణలో భాగంగానో, యాంత్రికంగానో మాత్రమే చూడకుండా మునిసిపల్, గ్రామ పంచాయతీలు ఒక పవిత్ర లక్ష్యంగా భావించాలి. అప్పుడే స్వచ్ఛ భారత్ కోసం తపించిన జాతిపితకు నిజాయితీగా నివాళులు అర్పించిన వారమవుతాం. మనం మన దేశాన్ని, మన సాటిపౌరులను ప్రేమిస్తున్నామని, పట్టించుకుంటున్నామని చెప్పేందుకు వీలుగా మనందరికీ ఈ అవకాశం లభించింది.మన ముందు బృహత్తరమైన సవాళ్లు ఎన్నో ఉన్నాయి. సార్వత్రిక అక్షరాస్యత, ముఖ్యంగా బాలికలకు నాణ్యమైన విద్యను అందించడం, నైపుణ్య అభివృద్ధిని, యాజమాన్య స్ఫూర్తిని కల్పించడం, నాణ్యమైన ఆరోగ్య సేవలు, నీరు, పారిశుద్ధ్య వసతులకు అందరికీ భరించదగ్గ రీతిలో అందుబాటును కల్పించడం వీటిలో కొన్ని. వీటిపై దేశం తన శక్తియుక్తులను కేంద్రీకరించాలి. ఒక పద్ధతి ప్రకారం, సంఘటితంగా, సామాజిక కర్తవ్యంగా మనం ఈ సమస్యల పరిష్కారానికి కృషి చేయాలి.ఇప్పటికైనా ఎటువంటి చెత్తా చెదారాన్ని తొలగించకుండా అపరిశుభ్రంగా ఉంచేందుకు మనం అనుమతించకూడదు. మన చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచడం మన నిరంతర అలవాటుగా మారాలి. ఇందుకు పౌర చైతన్యం అనేది కీలకమైనది. ‘స్వచ్ఛతే సేవ’ కార్యక్రమంలో ప్రతి ఒక్కరూ ముందుకు వచ్చి పాల్గొనాల్సిందిగా నేను అభ్యర్థిస్తున్నాను. కేవలం ఈ 15 రోజుల ప్రచార కార్యక్రమంలో భాగంగానే కాదు, ఆ తర్వాత కూడా స్వచ్ఛభారత్ దిశగా దేశం వేగంగా సాగేందుకు వీలుగా మనం చైతన్యవంతంగా కృషి చేయాలి. అభివృద్ధి చెందిన భారత దేశం సాధించే దిశలో తొలి అడుగు స్వచ్ఛమైన, పరిశుభ్రమైన, ఆరోగ్యకరమైన భారత్ను ఏర్పర్చుకునేందుకు వేయాలి.ముప్పవరపు వెంకయ్యనాయుడుఉప రాష్ట్రపతి(నేడు స్వచ్ఛ భారత్ మూడో వార్షికోత్సవం)గత ఏడు దశాబ్దాలుగా భారత దేశం అభివృద్ధి పథంలో అద్భుతమైన ఫలి తాలు సాధించింది. అయినప్పటికీ మన ముందున్న సవాళ్లు ఎన్నో అపరిష్కృతంగా మిగిలిపోయాయి. సరైన పారిశుద్ధ్య వసతులు లేకపోవడం ఇందులో ఒకటి. ‘రాజకీయ స్వేచ్ఛకన్నా పారిశుద్ధ్యం అత్యంత ముఖ్యమైనది’ అని గాంధీజీ ఒకప్పుడు అన్న మాటలు బహుళ ప్రాచుర్యం పొందాయి. మన సమాజంలో పారిశుద్ధ్యం అవసరం ఎంత కీలకమైనదో ఈ ప్రకటన మనకు స్పష్టం చేస్తుంది.పారిశుద్ధ్యం సరిగా లేకపోవడం వల్ల మన దేశంలో ఏడాదికి లక్ష మంది పిల్లలు అతిసార వ్యాధికి లోనై ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారని మనం తెలుసుకోవాలి. పారిశుద్ధ్యం సరిగా లేకపోతే చిన్న పిల్లల శారీరక, మానసిక ఎదుగుదల స్తంభించిపోతుంది. దీనివల్ల భవిష్యత్తులో మానవ వనరుల ఉత్పాదక సామర్థ్యం దెబ్బతింటుంది. బహిరంగంగా విసర్జించడం అనేది మనిషి గౌరవ మర్యాదలకు సంబంధించిన విషయం. ముఖ్యంగా మహిళల ఆత్మగౌరవం, భద్రత దెబ్బతింటాయి. పారిశుద్ధ్య వసతులు సరిగ్గా, చక్కగా లభ్యమైతే, ప్రతి కుటుంబానికి ఏడాదికి రూ.50 వేల చొప్పున ఆదాయం ఆదా చేయవచ్చునని అధ్యయనాలు నిరూపిస్తున్నాయి.మనం ఒక స్వచ్ఛమైన, నైపుణ్యం గల, విద్యావంతమైన, ఆరోగ్యకరమైన, సుసంపన్నమైన, అభివృద్ధిలో అందర్నీ భాగస్వాములను చేయగల భారతదేశం కావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాం. అది మనం ఆశిస్తున్న వినూత్న భారతం. స్వచ్ఛభారత్ పథకం మూడవ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని సెప్టెంబర్ 15న ‘స్వచ్ఛతా హీ సేవా’ (స్వచ్ఛతే సేవ) పేరుతో ప్రచార కార్యక్రమం ప్రారంభమవుతున్నది. దేశంలో చాలీచాలని పారిశుద్ధ్య వసతులపై దృష్టి సారించి, ప్రజలు ఆరోగ్యం, నాణ్యమైన సమగ్ర జీవనాన్ని సాధించేందుకు అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలన్న బృహత్తర లక్ష్యంతో ఈ ప్రచార కార్యక్రమం సాగనుంది.సరైన పారిశుద్ధ్య వసతులను ఏర్పర్చేందుకు, స్వచ్ఛభారత్ను సార్థకం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, స్థానిక సంస్థలు మొత్తంగా మార్గదర్శకత్వాన్ని, నాయకత్వాన్ని అందిస్తాయి. అయితే ప్రజలు క్రియాశీలకంగా భాగస్వాములైనప్పుడే స్వచ్ఛభారత్ పథకం వేగంగా, నాణ్యవంతంగా అమలు కావడానికి, ప్రయోజనాలు సుస్థిరం కావడానికి వీలు కలుగుతుంది.స్వాతంత్ర్యం వచ్చి 70 సంవత్సరాలు పూర్తి కావస్తున్నప్పటికీ ఈ దేశంలో సగం మందికి పైగా బహిరంగ విసర్జన చేస్తున్నారన్న విషయం మూడు సంవత్సరాల క్రితం మన గ్రహింపునకు వచ్చింది. ఈ పరిస్థితిని ఏ మాత్రం అంగీకరించకూడదనే నిర్ణయం జరిగింది. ఆర్థికంగా ఒక అగ్ర రాజ్యంగా ఎదగాలన్న మన ఆకాంక్షకు ఈ దుస్థితి ఒక ఆటంకంగా పరిణమించిందని మనం సరిగా అర్థం చేసుకున్నాం. అందుకే బహిరంగ విసర్జన, పరిసరాలు చెత్తా చెదారంతో నిండడం వంటి అనారోగ్యకరమైన పద్ధతులపై మనం కలిసికట్టుగా పోరాడాలని, పాత అలవాట్లు మానుకోవాలని, 2019 అక్టోబర్ 2న మహాత్మాగాంధీ 150వ జయంతి నాటికి స్వచ్ఛ భారత్ లక్ష్యాన్ని సాధించాలని 2014 ఆగస్టు 15న ప్రధానమంత్రి ఎర్రకోటపై నుంచి స్పష్టమైన పిలుపునిచ్చారు.మూడేళ్ల తర్వాత సమీక్షిస్తే స్వచ్ఛ భారత్ కార్యక్రమం చెప్పుకోదగ్గ విధంగా అమలు అయినట్లు స్పష్టమవుతున్నది. మొత్తం దేశ ప్రజల సమష్టి ఆలోచనా విధానంలో ఇది భాగమైంది. 2014లో 55 కోట్ల మంది బహిరంగ విసర్జన చేస్తుండగా ఇప్పుడు వారి సంఖ్య 30 కోట్లకు తగ్గిందని అంచనా. 2,35,000 గ్రామాలు, 1300 నగరాలు, 200 జిల్లాలు, 5 రాష్ట్రాలు బహిరంగ విసర్జన నుంచి విముక్తి అయినట్లుగా ప్రకటించారు. గంగానది ఒడ్డున అన్ని గ్రామాలు బహిరంగ విసర్జన నుంచి విముక్తి అయ్యాయి. దాదాపు 50 శాతం పట్టణ వార్డుల్లో మునిసిపల్ ఘన వ్యర్థ పదార్థాలను ఇంటింటి నుంచీ సేకరిస్తున్నారు. గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లో దాదాపు 5 కోట్ల శౌచాలయాలను నిర్మించారు. ఇవన్నీ గత మూడేళ్లలోనే జరిగాయి. అయినప్పటికీ చేయాల్సిన పని ఎంతో ఉన్నది.స్వచ్ఛభారత్ పథకం ఒక ప్రారంభం మాత్రమే. ఈ పథకం అమలు దినదిన ప్రవర్థమానమై పెద్దఎత్తున ఒక ప్రజాందోళనగా మారాల్సి ఉన్నది. ‘స్వచ్ఛతే సేవ’ అని ప్రధానమంత్రి జాతికి మరో విస్పష్టమైన పిలుపునిచ్చారు. ప్రజలు ముందుకు వచ్చి సెప్టెంబర్ 14 నుంచి గాంధీ జయంతి వరకు స్వచ్ఛందంగా స్వచ్ఛత కోసం శ్రమదానంలో పాల్గొనాలని ఆయన జాతిని మేల్కొలిపారు. దేశమంతటా ప్రజలను విస్తృతంగా సమీకరించడం ఈ ప్రచార లక్ష్యం. ప్రధానంగా అన్ని స్థాయిల్లో ప్రభుత్వాధికారులు, స్థానిక నేతలు, యువజన బృందాలు, మహిళలు, స్కూలు పిల్లలు, రక్షణ సిబ్బంది, కార్పొరేట్ సంస్థలు, తారలు, ప్రముఖులు, స్వచ్ఛంద సేవా సంస్థలు, పౌరులు ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొని శౌచాలయాలను నిర్మించేందుకు, రైల్వేస్టేషన్లు, బస్ స్టాండ్లు, పార్కులు, మార్కెట్లు, ఆసుపత్రులు, పాఠశాలల వంటి బహిరంగ ప్రదేశాలను పరిశుభ్రం చేసేందుకు ముందుకు రావాలన్నదే ఈ ప్రచార ఉద్దేశం. మన పరిసరాలు, దేవాలయాలు, వారసత్వ స్థలాలు, బీచ్లు తదితర సాంస్కృతిక వారసత్వ ప్రదేశాల పవిత్రతను, పరిశుభ్రతను కాపాడి, వాటిని స్వచ్ఛంగా, అందంగా తీర్చిదిద్దాల్సిన అవసరాన్ని ఈ ప్రచారం నొక్కి వక్కాణిస్తున్నది.ఈ పవిత్రమైన కర్తవ్య నిర్వహణకు మనం ఈ దేశ ప్రజలుగా సంఘటితమై మన మద్దతునీయాలి. మన దేశాన్ని స్వచ్ఛంగా, బహిరంగ విసర్జన నుంచి విముక్తి అయిన ప్రదేశంగా మార్చేందుకు సాధ్యమైనంత కృషి చేయాలి. అన్ని ప్రభుత్వ, పౌర సమాజ సంస్థలు, ప్రైవేట్ రంగం ఘన వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణపై దృష్టి సారించాలి. వాటిని ఎరువులుగా మార్చడం, వ్యర్థపదార్థాలను ఇంధనంగా మార్చే ప్లాంట్లను నెలకొల్పడం ద్వారా ఇది సాధ్యపడుతుంది. ఇది ఒక బృహత్తరమైన సవాలు కాని మనం పూర్తిగా అంకిత భావంతో కృషి చేస్తే ఈ లక్ష్యం అసాధ్యం కాదు.ఒక యథాలాప వైఖరిని అనుసరిస్తే మనం స్థిరమైన ప్రగతిని సాధించలేం. ప్రజల జీవితాల్లో చెప్పుకోదగ్గ వ్యత్యాసాన్ని సాధించే వినూత్నమైన పరిష్కార మార్గాల కోసం మనమంతా సమష్టిగా అన్వేషించాలి. ఈ కర్తవ్యాన్ని ఏదో తమ విధి నిర్వహణలో భాగంగానో, యాంత్రికంగానో మాత్రమే చూడకుండా మునిసిపల్, గ్రామ పంచాయతీలు ఒక పవిత్ర లక్ష్యంగా భావించాలి. అప్పుడే స్వచ్ఛ భారత్ కోసం తపించిన జాతిపితకు నిజాయితీగా నివాళులు అర్పించిన వారమవుతాం. మనం మన దేశాన్ని, మన సాటిపౌరులను ప్రేమిస్తున్నామని, పట్టించుకుంటున్నామని చెప్పేందుకు వీలుగా మనందరికీ ఈ అవకాశం లభించింది.మన ముందు బృహత్తరమైన సవాళ్లు ఎన్నో ఉన్నాయి. సార్వత్రిక అక్షరాస్యత, ముఖ్యంగా బాలికలకు నాణ్యమైన విద్యను అందించడం, నైపుణ్య అభివృద్ధిని, యాజమాన్య స్ఫూర్తిని కల్పించడం, నాణ్యమైన ఆరోగ్య సేవలు, నీరు, పారిశుద్ధ్య వసతులకు అందరికీ భరించదగ్గ రీతిలో అందుబాటును కల్పించడం వీటిలో కొన్ని. వీటిపై దేశం తన శక్తియుక్తులను కేంద్రీకరించాలి. ఒక పద్ధతి ప్రకారం, సంఘటితంగా, సామాజిక కర్తవ్యంగా మనం ఈ సమస్యల పరిష్కారానికి కృషి చేయాలి.ఇప్పటికైనా ఎటువంటి చెత్తా చెదారాన్ని తొలగించకుండా అపరిశుభ్రంగా ఉంచేందుకు మనం అనుమతించకూడదు. మన చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచడం మన నిరంతర అలవాటుగా మారాలి. ఇందుకు పౌర చైతన్యం అనేది కీలకమైనది. ‘స్వచ్ఛతే సేవ’ కార్యక్రమంలో ప్రతి ఒక్కరూ ముందుకు వచ్చి పాల్గొనాల్సిందిగా నేను అభ్యర్థిస్తున్నాను. కేవలం ఈ 15 రోజుల ప్రచార కార్యక్రమంలో భాగంగానే కాదు, ఆ తర్వాత కూడా స్వచ్ఛభారత్ దిశగా దేశం వేగంగా సాగేందుకు వీలుగా మనం చైతన్యవంతంగా కృషి చేయాలి. అభివృద్ధి చెందిన భారత దేశం సాధించే దిశలో తొలి అడుగు స్వచ్ఛమైన, పరిశుభ్రమైన, ఆరోగ్యకరమైన భారత్ను ఏర్పర్చుకునేందుకు వేయాలి.ముప్పవరపు వెంకయ్యనాయుడుఉప రాష్ట్రపతి(నేడు స్వచ్ఛ భారత్ మూడో వార్షికోత్సవం)
mana chuttuprakkala praantaalanu parisubhramgaa unchadam mana nirantara alavaatugaa marali. induku poura chaitanyam anedi keelakamainadi. ‘swachchate seva’ kaaryakramamlo prati okkaruu munduku vachi palgonalsindiga nenu abhyardhistunnaanu. abhivruddhi chendina bharatadesam saadhinche disalo toli adugunu swachchamaina, parisubhramaina, aarogyakaramaina bhaaratnu erparchukunenduku veyali.gatha edu dasaabdaalugaa bhaarata desham abhivruddhi pathamlo adbhutamaina phali taalu saadhinchindi. ayinappatiki mana mundunna savaallu enno aparishkrutamgaa migilipoyayi. saraina paarisuddhya vasatulu lekapovadam indulo okati. ‘rajakeeya swechchakanna paarisuddhyam atyanta mukhyamainadi’ ani gandhiji okappudu anna maatalu bahula praachuryam pondaayi. mana samaajamlo paarisuddhyam avasaram entha keelakamainado ee prakatana manaku spashtam chestundi.paarisuddhyam sarigaa lekapovadam valla mana desamlo edaadiki laksha mandi pillalu atisaara vyaadhiki lonai praanaalu kolpotunnarani manam telusukovali. paarisuddhyam sarigaa lekapothe chinna pillala saareeraka, maanasika edugudala stambhinchipotundi. deenivalla bhavishyattulo manava vanarula utpaadaka saamarthyam debbatintundi. bahirangamgaa visarjinchadam anedi manishi gaurava maryaadalaku sambandhinchina vishayam. mukhyamgaa mahilala aatmagouravam, bhadrata debbatintaayi. paarisuddhya vasatulu sarigga, chakkaga labhyamaithe, prati kutumbaaniki edaadiki roo.50 vela choppuna aadaayam aadaa cheyavachunani adhyayanaalu niruupistunnaayi.manam oka swachchamaina, naipunyam gala, vidyaavantamaina, aarogyakaramaina, susampannamaina, abhivruddhilo andarnee bhaagaswaamulanu cheyagala bharatadesam kaavaalani lakshyamgaa pettukunnam. adhi manam aasistunna vinuutna bhaaratam. swachchabharat pathakam moodava vaarshikotsavaanni puraskarinchukuni september 15na ‘swachchataa hee seva’ (swachchate seva) paerutho prachaara kaaryakramam praarambhamavutunnadi. desamlo chaaliichaalani paarisuddhya vasatulapai drushti saarinchi, prajalu aarogyam, naanhyamaina samagra jeevanaanni saadhinchaenduku avasaramaina charyalu teesukovalanna bruhattara lakshyamto ee prachaara kaaryakramam saaganundi.saraina paarisuddhya vasatulanu erparchenduku, swachchabhaaratnu saarthakam chesenduku kendra prabhutvam, rashtra prabhutvaalu, sthaanika samsthalu mottamgaa maargadarsakatvaanni, naayakatvaanni andistaayi. ayithe prajalu kriyaaseelakamgaa bhagaswamulainappude swachchabharat pathakam vegamgaa, naanhyavantamgaa amalu kaavadaaniki, prayojanaalu susthiram kaavadaaniki veelu kalugutundi.swaatantryam vachi 70 samvatsaraalu puurti kaavastunnappatiki ee desamlo sagam mandiki paiga bahiranga visarjana chestunnaranna vishayam moodu samvatsaraala kritam mana grahimpunaku vachindi. ee paristhitini e maatram angeekarinchakudadane nirnayam jarigindi. aardhikamgaa oka agra rajyamga edagaalanna mana aakaankshaku ee dusthiti oka aatamkamgaa parinaminchindani manam sarigaa artham chesukunnam. anduke bahiranga visarjana, parisaraalu chetta chedaaramtho nindadam vanti anaarogyakaramaina paddhatulapai manam kalisikattugaa poraadaalani, paata alavaatlu maanukovaalani, 2019 actober 2na mahatmagandhi 150va jayanti naatiki swachcha bharat lakshyaanni saadhinchaalani 2014 aagastu 15na pradhaanamantri errakotapai nunchi spashtamaina pilupunicchaaru.moodella tarvaata sameekshiste swachcha bharat kaaryakramam cheppukodagga vidhamgaa amalu ayinatlu spashtamavutunnadi. mottam desha prajala samashti alochana vidhaanamlo idhi bhaagamaindi. 2014loo 55 kotla mandi bahiranga visarjana chestundagaa ippudu vaari sankhya 30 kotlaku taggindani anchana. 2,35,000 graamaalu, 1300 nagaraalu, 200 jillaalu, 5 rashtralu bahiranga visarjana nunchi vimukti ayinatlugaa prakatinchaaru. gangaanadi odduna anni graamaalu bahiranga visarjana nunchi vimukti ayyai. daadaapu 50 saatam pattana vaardullo munisipal ghana vyartha padaarthaalanu intinti nunchi sekaristunnaru. graameena, pattana praantaallo daadaapu 5 kotla shouchaalayaalanu nirminchaaru. ivannee gatha moodellalone jarigai. ayinappatiki cheyalsina pani entho unnadi.swachchabharat pathakam oka praarambham matrame. ee pathakam amalu dinadina pravarthamaanamai peddaettuna oka prajaandolanagaa maralsi unnadi. ‘swachchate seva’ ani pradhaanamantri jaatiki maro vispashtamaina pilupunicchaaru. prajalu munduku vachi september 14 nunchi gaandhi jayanti varaku swachchandamgaa swachchata kosam shramadaanamlo paalgonaalani aayana jaatini melkolipaaru. deshamantata prajalanu vistrutamgaa sameekarinchadam ee prachaara lakshyam. pradhaanamgaa anni sthaayillo prabhutvaadhikaarulu, sthaanika nethalu, yuvajana brundaalu, mahilalu, skoolu pillalu, rakshana sibbandi, carporate samsthalu, taaralu, pramukhulu, swachchanda seva samsthalu, pourulu ee kaaryakramamlo palgoni shouchaalayaalanu nirminchenduku, railvestationlu, bus standlu, paarkulu, marketlu, aasupatrulu, paatasaalala vanti bahiranga pradesaalanu parisubhram chesenduku munduku ravalannade ee prachaara uddesam. mana parisaraalu, devalayalu, vaarasatva sthalaalu, beechlu taditara saamskrutika vaarasatva pradesaala pavitratanu, parisubhratanu kapadi, vaatini swachchamgaa, andamgaa teerchididdaalsina avasaraanni ee prachaaram nokki vakkaanistunnadi.ee pavitramaina kartavya nirvahanaku manam ee desha prajalugaa sanghatitamai mana maddatuneeyaali. mana deshaanni swachchamgaa, bahiranga visarjana nunchi vimukti ayina pradesamgaa maarchenduku saadhyamainanta krushi cheyali. anni prabhutva, poura samaja samsthalu, private rangam ghana vyartha padaarthaala nirvahanapai drushti saarinchaali. vaatini eruvulugaa marchadam, vyardhapadaarthaalanu indhanamgaa marche plantlanu nelakolpadam dwara idhi saadhyapadutundi. idhi oka bruhattaramaina savalu kaani manam puurtigaa ankita bhaavamto krushi cheste ee lakshyam asaadhyam kaadu.oka yathalapa vaikharini anusariste manam sthiramaina pragatini saadhinchalem. prajala jeevitaallo cheppukodagga vyatyaasaanni saadhinche vinuutnamaina parishkaara maargaala kosam manamanta samashtigaa anveshinchaali. ee kartavyaanni edho tama vidhi nirvahanalo bhagamgano, yaantrikamgaano matrame chudakunda munisipal, grama panchaayatiilu oka pavitra lakshyamgaa bhaavinchaali. appude swachcha bharat kosam tapinchina jaatipitaku nijaayitiigaa nivaalulu arpinchina vaaramavutaam. manam mana deshaanni, mana saatipourulanu premistunnamani, pattinchukuntunnamana cheppenduku veelugaa manandarikee ee avakaasam labhinchindi.mana mundu bruhattaramaina savaallu enno unnaayi. saarvatrika aksharaasyata, mukhyamgaa baalikalaku naanhyamaina vidyanu andinchadam, naipunya abhivruddhini, yajamanya sphuurtini kalpinchadam, naanhyamaina aarogya sevalu, neeru, paarisuddhya vasatulaku andarikee bharinchadagga reetilo andubaatunu kalpinchadam veetilo konni. veetipai desham tana saktiyuktulanu kendrikarinchaali. oka paddhati prakaaram, sanghatitamgaa, saamaajika kartavyamgaa manam ee samasyala parishkaaraaniki krushi cheyali.ippatikaina etuvanti chetta chedaaraanni tolaginchakundaa aparisubhramgaa unchenduku manam anumatinchakudadu. mana chuttuprakkala praantaalanu parisubhramgaa unchadam mana nirantara alavaatugaa marali. induku poura chaitanyam anedi keelakamainadi. ‘swachchate seva’ kaaryakramamlo prati okkaruu munduku vachi palgonalsindiga nenu abhyardhistunnaanu. kevalam ee 15 rojula prachaara kaaryakramamlo bhagamgane kaadu, aa tarvaata kuudaa swachchabharat disagaa desham vegamgaa saagenduku veelugaa manam chaitanyavantamgaa krushi cheyali. abhivruddhi chendina bhaarata desham saadhinche disalo toli adugu swachchamaina, parisubhramaina, aarogyakaramaina bhaaratnu erparchukunenduku veyali.muppavarapu venkayyanaayudupa rashtrapati(nedu swachcha bharat moodo vaarshikotsavam)gatha edu dasaabdaalugaa bhaarata desham abhivruddhi pathamlo adbhutamaina phali taalu saadhinchindi. ayinappatiki mana mundunna savaallu enno aparishkrutamgaa migilipoyayi. saraina paarisuddhya vasatulu lekapovadam indulo okati. ‘rajakeeya swechchakanna paarisuddhyam atyanta mukhyamainadi’ ani gandhiji okappudu anna maatalu bahula praachuryam pondaayi. mana samaajamlo paarisuddhyam avasaram entha keelakamainado ee prakatana manaku spashtam chestundi.paarisuddhyam sarigaa lekapovadam valla mana desamlo edaadiki laksha mandi pillalu atisaara vyaadhiki lonai praanaalu kolpotunnarani manam telusukovali. paarisuddhyam sarigaa lekapothe chinna pillala saareeraka, maanasika edugudala stambhinchipotundi. deenivalla bhavishyattulo manava vanarula utpaadaka saamarthyam debbatintundi. bahirangamgaa visarjinchadam anedi manishi gaurava maryaadalaku sambandhinchina vishayam. mukhyamgaa mahilala aatmagouravam, bhadrata debbatintaayi. paarisuddhya vasatulu sarigga, chakkaga labhyamaithe, prati kutumbaaniki edaadiki roo.50 vela choppuna aadaayam aadaa cheyavachunani adhyayanaalu niruupistunnaayi.manam oka swachchamaina, naipunyam gala, vidyaavantamaina, aarogyakaramaina, susampannamaina, abhivruddhilo andarnee bhaagaswaamulanu cheyagala bharatadesam kaavaalani lakshyamgaa pettukunnam. adhi manam aasistunna vinuutna bhaaratam. swachchabharat pathakam moodava vaarshikotsavaanni puraskarinchukuni september 15na ‘swachchataa hee seva’ (swachchate seva) paerutho prachaara kaaryakramam praarambhamavutunnadi. desamlo chaaliichaalani paarisuddhya vasatulapai drushti saarinchi, prajalu aarogyam, naanhyamaina samagra jeevanaanni saadhinchaenduku avasaramaina charyalu teesukovalanna bruhattara lakshyamto ee prachaara kaaryakramam saaganundi.saraina paarisuddhya vasatulanu erparchenduku, swachchabhaaratnu saarthakam chesenduku kendra prabhutvam, rashtra prabhutvaalu, sthaanika samsthalu mottamgaa maargadarsakatvaanni, naayakatvaanni andistaayi. ayithe prajalu kriyaaseelakamgaa bhagaswamulainappude swachchabharat pathakam vegamgaa, naanhyavantamgaa amalu kaavadaaniki, prayojanaalu susthiram kaavadaaniki veelu kalugutundi.swaatantryam vachi 70 samvatsaraalu puurti kaavastunnappatiki ee desamlo sagam mandiki paiga bahiranga visarjana chestunnaranna vishayam moodu samvatsaraala kritam mana grahimpunaku vachindi. ee paristhitini e maatram angeekarinchakudadane nirnayam jarigindi. aardhikamgaa oka agra rajyamga edagaalanna mana aakaankshaku ee dusthiti oka aatamkamgaa parinaminchindani manam sarigaa artham chesukunnam. anduke bahiranga visarjana, parisaraalu chetta chedaaramtho nindadam vanti anaarogyakaramaina paddhatulapai manam kalisikattugaa poraadaalani, paata alavaatlu maanukovaalani, 2019 actober 2na mahatmagandhi 150va jayanti naatiki swachcha bharat lakshyaanni saadhinchaalani 2014 aagastu 15na pradhaanamantri errakotapai nunchi spashtamaina pilupunicchaaru.moodella tarvaata sameekshiste swachcha bharat kaaryakramam cheppukodagga vidhamgaa amalu ayinatlu spashtamavutunnadi. mottam desha prajala samashti alochana vidhaanamlo idhi bhaagamaindi. 2014loo 55 kotla mandi bahiranga visarjana chestundagaa ippudu vaari sankhya 30 kotlaku taggindani anchana. 2,35,000 graamaalu, 1300 nagaraalu, 200 jillaalu, 5 rashtralu bahiranga visarjana nunchi vimukti ayinatlugaa prakatinchaaru. gangaanadi odduna anni graamaalu bahiranga visarjana nunchi vimukti ayyai. daadaapu 50 saatam pattana vaardullo munisipal ghana vyartha padaarthaalanu intinti nunchi sekaristunnaru. graameena, pattana praantaallo daadaapu 5 kotla shouchaalayaalanu nirminchaaru. ivannee gatha moodellalone jarigai. ayinappatiki cheyalsina pani entho unnadi.swachchabharat pathakam oka praarambham matrame. ee pathakam amalu dinadina pravarthamaanamai peddaettuna oka prajaandolanagaa maralsi unnadi. ‘swachchate seva’ ani pradhaanamantri jaatiki maro vispashtamaina pilupunicchaaru. prajalu munduku vachi september 14 nunchi gaandhi jayanti varaku swachchandamgaa swachchata kosam shramadaanamlo paalgonaalani aayana jaatini melkolipaaru. deshamantata prajalanu vistrutamgaa sameekarinchadam ee prachaara lakshyam. pradhaanamgaa anni sthaayillo prabhutvaadhikaarulu, sthaanika nethalu, yuvajana brundaalu, mahilalu, skoolu pillalu, rakshana sibbandi, carporate samsthalu, taaralu, pramukhulu, swachchanda seva samsthalu, pourulu ee kaaryakramamlo palgoni shouchaalayaalanu nirminchenduku, railvestationlu, bus standlu, paarkulu, marketlu, aasupatrulu, paatasaalala vanti bahiranga pradesaalanu parisubhram chesenduku munduku ravalannade ee prachaara uddesam. mana parisaraalu, devalayalu, vaarasatva sthalaalu, beechlu taditara saamskrutika vaarasatva pradesaala pavitratanu, parisubhratanu kapadi, vaatini swachchamgaa, andamgaa teerchididdaalsina avasaraanni ee prachaaram nokki vakkaanistunnadi.ee pavitramaina kartavya nirvahanaku manam ee desha prajalugaa sanghatitamai mana maddatuneeyaali. mana deshaanni swachchamgaa, bahiranga visarjana nunchi vimukti ayina pradesamgaa maarchenduku saadhyamainanta krushi cheyali. anni prabhutva, poura samaja samsthalu, private rangam ghana vyartha padaarthaala nirvahanapai drushti saarinchaali. vaatini eruvulugaa marchadam, vyardhapadaarthaalanu indhanamgaa marche plantlanu nelakolpadam dwara idhi saadhyapadutundi. idhi oka bruhattaramaina savalu kaani manam puurtigaa ankita bhaavamto krushi cheste ee lakshyam asaadhyam kaadu.oka yathalapa vaikharini anusariste manam sthiramaina pragatini saadhinchalem. prajala jeevitaallo cheppukodagga vyatyaasaanni saadhinche vinuutnamaina parishkaara maargaala kosam manamanta samashtigaa anveshinchaali. ee kartavyaanni edho tama vidhi nirvahanalo bhagamgano, yaantrikamgaano matrame chudakunda munisipal, grama panchaayatiilu oka pavitra lakshyamgaa bhaavinchaali. appude swachcha bharat kosam tapinchina jaatipitaku nijaayitiigaa nivaalulu arpinchina vaaramavutaam. manam mana deshaanni, mana saatipourulanu premistunnamani, pattinchukuntunnamana cheppenduku veelugaa manandarikee ee avakaasam labhinchindi.mana mundu bruhattaramaina savaallu enno unnaayi. saarvatrika aksharaasyata, mukhyamgaa baalikalaku naanhyamaina vidyanu andinchadam, naipunya abhivruddhini, yajamanya sphuurtini kalpinchadam, naanhyamaina aarogya sevalu, neeru, paarisuddhya vasatulaku andarikee bharinchadagga reetilo andubaatunu kalpinchadam veetilo konni. veetipai desham tana saktiyuktulanu kendrikarinchaali. oka paddhati prakaaram, sanghatitamgaa, saamaajika kartavyamgaa manam ee samasyala parishkaaraaniki krushi cheyali.ippatikaina etuvanti chetta chedaaraanni tolaginchakundaa aparisubhramgaa unchenduku manam anumatinchakudadu. mana chuttuprakkala praantaalanu parisubhramgaa unchadam mana nirantara alavaatugaa marali. induku poura chaitanyam anedi keelakamainadi. ‘swachchate seva’ kaaryakramamlo prati okkaruu munduku vachi palgonalsindiga nenu abhyardhistunnaanu. kevalam ee 15 rojula prachaara kaaryakramamlo bhagamgane kaadu, aa tarvaata kuudaa swachchabharat disagaa desham vegamgaa saagenduku veelugaa manam chaitanyavantamgaa krushi cheyali. abhivruddhi chendina bhaarata desham saadhinche disalo toli adugu swachchamaina, parisubhramaina, aarogyakaramaina bhaaratnu erparchukunenduku veyali.muppavarapu venkayyanaayudupa rashtrapati(nedu swachcha bharat moodo vaarshikotsavam)