
 అంగదుడు, మైందుడూ కూడా సుగ్రీవుని వాదాన్ని బలపర్చారు. విభీషణుడ్ని చేరనీయరాదని నొక్కి చెప్పారు. దానిమీద హనుమంతుడిలా అన్నాడు:-
 "మాటల్ను బట్టి చూసినా, ముఖకవళికలు చూసినా విభీషణుని వద్ద దుష్టభావం వున్నట్లు కనిపించడంలేదు. కుత్సిత భావాలు గలవాడు నిష్కళంకంగా రాలేడు. ఎంత జాగ్రత్తపడ్డా మనసులోని భావం ముఖాన వ్యక్తం అవుతుంది. విభీషణుడు నీదండయాత్ర సంగతీ, నువ్వు వాలిని సంహరించి, సుగ్రీవునికి పట్టంకట్టిన విషయమూ తెలుసుకుని వుంటాడు. దాంతో రాజ్యాశ కలిగి నీదగ్గరికి వచ్చి వుంటాడు. అంతకంటే మిక్కిలి ఏమీలేదు. కాబట్టి అతణ్ణి చేర్చుకోవడంలో నష్టంలేదని నా అభిప్రాయం - తర్వాత నీయిష్టం" అని చెప్పేడు.
 హనుమంతుడు చెప్పింది సబబుగా తోచింది రామునికి. అతడు చాల సంతోషించాడు. "మీరంతా చెప్పారు. నేను చెప్పేది వినండి. మిత్రభావంతో వచ్చినవాణ్ణి త్రోచిపుచ్చడం సమంజసం కాదు. రెండు - మనం రాక్షసులం కాము, వారి రాజ్యం మనం కోరడంలేదు. విభీషణుడేమో అదికోరి వచ్చాడు. జ్ఞాతులు కలహించుకోవడం సహజం. రావణుడు తనను బాధిస్తాడని నిశ్చయించుకుని మనదగ్గరికి వచ్చాడు. రావణుడ్ని సంహరించింతర్వాత లంకకు ఒకణ్ని రాజును చేయాల్సేవుంటుంది. ఆ రాజు విభీషణుడే అయితే తప్పేమి?మూడు - శరణాగతులను రక్షించని వాని పుణ్యం శరణు కోరినవాడు పట్టుకోపోతాడు. శరణు కోరి వచ్చిన వాణ్ని రక్షించకపోవడంవల్ల అపకీర్తి కలుగుతుంది. ఎవడు వచ్చి నన్ను శరణు కోరినా వాణ్ని రక్షించడం నా ధర్మం. విభీషణుడేమిటి? రావణుడే శరణుకోరినా రక్షిస్తాను. కాబట్టి విభీషణుణ్ని తీసుకుని సుగ్రీవునికి రమ్మని ఆజ్ఞాపించాడు.
 రాముని వాదం సుగ్రీవుణ్ని మళ్లించింది. అతడు విభీషణుని విషయంలో తనకు ఏర్పడిన దురభిప్రాయం వదులుకున్నాడు. విభీషణుడూ తమతో పాటు రామునికి మిత్ర వర్గంలోవాడు కావాలని మనసా కోరుకున్నాడు. వెళ్లి విభీషణుణ్ని తీసుకుని వచ్చాడు. విభీషణుడు వచ్చి రాముని కాళ్లమీద పడి "ప్రభూ! నేను రావణుడి తమ్ముణ్ని విభీషణుణ్ని. సుమిత్రభాంధవంగా లంకను వదిలి నిన్ను శరణు పొందడానికి వచ్చాను. నా బ్రతుకూ రాజ్యమూ నీచేతులో వున్నాయి" అన్నాడు.
 రాముని విభీషణుడి మీద అనుగ్రహించాడు. రావణుడి బలాబలాలు తెలియజేయమని కోరాడు రాముడు. అందుపై విభీషణుడు రామునితో ఇలా చెప్పాడు.
 "రామా! రావణునికి బ్రహ్మదేవుని వరం వుంది. ఆ వరంవల్ల అతనికి దేవ, దానవ, గంధర్వ రాక్షసుల్తో చావులేదు. మా ముగ్గురిలోనూ మధ్యవాడు కుంభకర్ణుడు. యుద్దరంగంలో అతడ్ని దేవేంద్రుడు తప్ప అడ్డుకోలేరు. రావణుని సేనాపతి ప్రహసుడు. అతడు కుబేరుని సేనానిని జయించాడు. ఇంద్రజిత్తు రావణుని కొడుకు. అతడు కవచం ధరించి, ధనుస్సు చేతపట్టగానే అదృశ్యుడైపోతాడు. అలా అదృశ్యుడై శత్రువుల్ని నాశనం చేస్తాడు. మహోదరుడూ, మహాపార్స్వుడు, అకంపనుడూ మున్నగు మహావీరులైన సేనాను లింకెంతోమంది వున్నారు. రాక్షసయోధులు లంకలో పదివేల కోట్లున్నారు. వాళ్ళు మాంసం తిని, రక్తం తాగుతారు. వారు కామరూపులు. వారితోనే రావణుడు లోకపాలురందర్నీ పరాభవించాడు."
 రాముడు రాక్షస బలాన్ని చక్కగా అవగాహన చేసుకున్నాడు. విభీషణుడితో ఇలా అన్నాడు. "రావణుడు రసాతలానికి పోయినా, పాతాళంలో దాక్కున్నా బ్రహ్మదేవుడ్ని ఆశ్రయించినా నేను అతడ్ని బ్రతుకనివ్వను. సపుత్ర బాంధవంగా రావణుడ్ని నాశనంచేసి నీకు లంకారాజ్యం ఇచ్చిగాని నేను అయోధ్యలో అడుగుపెట్టను. ఇది నేను నా తమ్ములు ముగ్గురిమీదా వొట్టుపెట్టి చెపుతున్నాను" అని శపథం చేశాడు.
 రాముడిలా ప్రతిజ్ఞ చేసినందుకు సంతుష్ట హృదయుడై విభీషణుడు "ప్రభూ! లంక పట్టుకోవడానికీ, రాక్షసుల్ను నాశనం చేయడానికీ నా ప్రాణాలైనా బలి ఇస్తాను. ఇదే నీ సైన్యంలో చేరి యుద్దం చేస్తాను" అన్నాడు. అందుకు రాముడు లక్ష్మణుడ్ని పిలిచి "సముద్రజలంలో విభీషణునికి లంకారాజ్యానికి పట్టం కట్టమ" ని ఆజ్ఞాపించాడు. లక్ష్మణుడు సకల వానరుల సమక్షంలో విభీషణునికి పట్టం కట్టాడు. వానరులంతా హర్షధ్వానాలు చేశారు.
 విభీషణుడు రాముడ్ని శరణు వేడాడు. శరణు వేడింది రాజ్యం కోసం.
 రాముడు విభీషణునికి శరణు ఇచ్చింది సీతకోసం.
 సరిగ్గా సుగ్రీవ మైత్రి లాంటిదే ఇదీ. అయితే కొంత తేడావుంది.
 రాముడు సుగ్రీవుడ్ని వెదుక్కుంటూ వచ్చాడు. అప్పుడు రాముడు వంటరి. దుఃఖంలో వున్నాడు. అతనికి బలగం లేదు. అందువల్ల సుగ్రీవుడు రాముని పరీక్షించాడు. అతని బలాన్ని అంచనా కట్టాడు. వాలి చంపగలడని తేల్చుకున్నాడు. తనకు రాజ్యం ఇవ్వగలడని నిశ్చయించుకున్నాడు. చెలిమి చేశాడు.
 ఇక్కడ అలాకాదు. విభీషణుడు రాముని దగ్గరికి వచ్చాడు. రాముని బలాన్ని గురించి విభీషణుడు పరీక్షించాల్సిన అవసరం లేకపోయింది. రాముడు అప్పటికే వాలిని చంపాడు. సుగ్రీవుని రాజును చేశాడు. బలం సంపాదించుకున్నాడు. హనుమంతుని బలాన్ని విభీషణుడు కళ్ళారా చూచాడు. అతనికి రామునిమీద నమ్మకం కలిగింది. రావడం రావడమే శరణు వేడాడు.
  సుగ్రీవాదులు విభీషణుని నమ్మలేదు. హనుమంతుడు నమ్మాడు. అందుకు కారణం లేకపోలేదు. రావణసభలో విభీషణుడు హనుమంతుని పక్షం వహించాడు. విభీషణునికి రాజ్యకాంక్ష వుందని హనుమంతుడు గ్రహించాడు. అతడు రాజ్యంకోసమే వచ్చాడని గ్రహించాడు. అతడ్ని చేర్చుకోవడంవల్ల లాభమే కాని నష్టం లేదని తెల్సుకున్నాడు.
 విభీషణుడు కాక రావణుడు స్వయంగా వచ్చి శరణు కోరినా శరణు ఇస్తానంటాడు రాముడు. రామునికి కావలసింది యుద్దంకాదు... సీత. రావణుడు శరణు కోరి సీతను ఇస్తానంటే యుద్దంతో పనేమి?యుద్దాన్నీ జన క్షయాన్ని నివారించడం బుద్దిమంతుల లక్షణం. రాముడు రాజ్యంకోసం యుద్దానికి బయల్దేరలేదు. అతడు తన భార్యను విడిపించుకోవడానికి బయల్దేరాడు.
 రాముని యుద్దం రావణుని మీదికిరాదు - రావణుని విధానం మీదికి.
 పెళ్లాలను ఎత్తుకు రావడం, ఆడదాన్ని ఆటబొమ్మలు చేసి అంతఃపురంలో నింపుకోవడం రావణుని విధానం. ఒకరు పచ్చగా వుంటే ఓర్వలేడు. పరులకు చక్కని పెళ్లాం వుంటే సహించలేడు రావణుడు. పచ్చని కాపురాల్లో చిచ్చు పెట్టడం రావణుని మతం. ఈ విధానం కొనసాగుతే ఏ కుటుంబానికి శాంతిలేదు. సుఖంలేదు.
 ఒక భార్యకు ఒకేభర్త. ఒక భర్తకు ఒకేభార్య. వారిలో అనురాగం అనుబంధం వుండాలి. ఒకరికోసం ఒకరు ప్రాణాలు సహితం అర్పించడానికి సిద్దపడాలి. వారు అలాంటి మమతా మమకారం పెంచుకోవాలి. ఈ విధానాన్ని ప్రవచించదలచాడు రాముడు. ఈ విధానానికి ప్రచారం, ప్రాచుర్యం కలిగించదలచాడు రాముడు.
 రాముని నాదం గెలవాలంటే రావణుని విధానం ఓడాలి. రావణులు వున్నంతకాలం కుటుంబాలు పచ్చగా వుండలేవు. అందుకోసం రావణుడు కూలాలి - అతని విధానం కూలాలి. రావణుని విధానం కూలిం తరువాత రావణుడు వున్న ఫరవాలేదు.

 angadudu, mainduduu kuudaa sugreevuni vaadaanni balaparchaaru. vibheeshanudni cheraneeyaraadani nokki cheppaaru. daanimeeda hanumantudila annadu:-
 "maatalnu batti chusina, mukhakavalikalu chusina vibheeshanuni vadda dushtabhaavam vunnatlu kanipinchadamledu. kutsita bhaavaalu galavaadu nishkalankamgaa raaledu. entha jagrattapadda manasuloni bhavam mukhana vyaktam avutundi. vibheeshanudu needandayaatra sangatee, nuvvu vaalini samharinchi, sugreevuniki pattamkattina vishayamuu telusukuni vuntaadu. daamto raajyaasa kaligi needaggariki vachi vuntaadu. antakante mikkili emeeledu. kabatti atanni cherchukovadamlo nashtamledani naa abhiprayam - tarvaata neeyishtam" ani cheppedu.
 hanumantudu cheppindi sababuga thochindi ramuniki. atadu chaala santoshinchaadu. "meeranta cheppaaru. nenu cheppedi vinandi. mitrabhaavamto vachinavaanni trochipuchadam samanjasam kaadu. rendu - manam rakshasulam kaamu, vaari rajyam manam koradamledu. vibheeshanhudemo adikori vachaadu. ghnaatulu kalahinchukovadam sahajam. ravanudu tananu baadhistaadani nischayinchukuni manadaggariki vachaadu. raavanudni samharinchintarvaata lankaku okanni rajunu cheyalsevuntundi. aa raju vibheeshanude ayithe tappemi?moodu - saranaagatulanu rakshinchani vaani punyam saranu korinavadu pattukopotadu. saranu kori vachina vaanni rakshinchakapovadamvalla apakiirti kalugutundi. evadu vachi nannu saranu korina vaanni rakshinchadam naa dharmam. vibheeshanhudemiti? ravanude saranukorina rakshistaanu. kabatti vibheeshanunni teesukuni sugreevuniki rammani aagnaapinchaadu.
 ramuni vaadam sugreevunni mallinchindi. atadu vibheeshanuni vishayamlo tanaku erpadina durabhipraayam vadulukunnadu. vibheeshanuduu tamatho paatu ramuniki mitra vargamlovaadu kaavaalani manasa korukunnadu. velli vibheeshanunni teesukuni vachaadu. vibheeshanudu vachi ramuni kaallameeda padi "prabhoo! nenu ravanudi tammunni vibheeshanunni. sumitrabhaandhavamgaa lankanu vadili ninnu saranu pondadaaniki vachanu. naa bratukuu raajyamuu neechetulo vunnayi" annadu.
 ramuni vibheeshanudi meeda anugrahinchaadu. ravanudi balaabalaalu teliyajeyamani koradu ramudu. andupai vibheeshanudu ramunitho ilaa cheppaadu.
 "rama! raavanuniki brahmadevuni varam vundi. aa varamvalla ataniki deva, daanava, gandharva raakshasultho chaavuledu. maa mugguriloonuu madhyavaadu kumbhakarnudu. yuddarangamlo atadni devendrudu tappa addukoleru. ravanuni senapati prahasudu. atadu kuberuni senaanini jayinchaadu. indrajittu ravanuni koduku. atadu kavacham dharinchi, dhanussu chetapattagaane adrushyudaipotaadu. alaa adrushyudai satruvulni naasanam chestaadu. mahodaruduu, mahaparswoodu, akampanuduu munnagu mahaaveerulaina senaanu linkentomandi vunnaru. raakshasayodhulu lankalo padivela kotlunnaru. vaallu maamsam tini, raktam taagutaaru. vaaru kaamaroopulu. vaarithone ravanudu lokapalurandarni paraabhavinchaadu."
 ramudu rakshasa balaanni chakkaga avagaahana chesukunnadu. vibheeshanhuditho ilaa annadu. "ravanudu rasaatalaaniki poina, paataalamlo dakkunna brahmadevudni aasrayinchinaa nenu atadni bratukanivvanu. saputra bandhavamga raavanudni nasananchesi neeku lankarajyam ichigaani nenu ayodhyalo adugupettanu. idhi nenu naa tammulu muggurimeeda vottupetti cheputunnaanu" ani sapatham cheshaadu.
 ramudila pratigna chesinanduku santushta hrudayudai vibheeshanudu "prabhoo! lanka pattukovadaanikii, raakshasulnu naasanam cheyadaanikii naa praanaalainaa bali istaanu. ide nee sainyamlo cheri yuddam chestaanu" annadu. anduku ramudu lakshmanudni pilichi "samudrajalamlo vibheeshanhuniki lankaaraajyaaniki pattam kattama" ni aagnaapinchaadu. lakshmanudu sakala vaanarula samakshamlo vibheeshanhuniki pattam kattaadu. vaanarulantaa harshadhvaanaalu chesaru.
 vibheeshanudu ramudni saranu vedaadu. saranu vedindi rajyam kosam.
 ramudu vibheeshanhuniki saranu ichindi seetakosam.
 sarigga sugreeva maitri lantide idhee. ayithe kontha tedavundi.
 ramudu sugreevudni vedukkuntu vachaadu. appudu ramudu vantari. dukkhamlo vunnadu. ataniki balagam ledu. anduvalla sugreevudu ramuni pareekshinchaadu. athani balaanni anchana kattaadu. vaali champagaladani telchukunnadu. tanaku rajyam ivvagaladani nischayinchukunnaadu. chelimi cheshaadu.
 ikkada alaakaadu. vibheeshanudu ramuni daggariki vachaadu. ramuni balaanni gurinchi vibheeshanudu pareekshinchaalsina avasaram lekapoyindi. ramudu appatike vaalini champadu. sugreevuni rajunu cheshaadu. balam sampaadinchukunnaadu. hanumantuni balaanni vibheeshanudu kallara chuuchaadu. ataniki ramunimeeda nammakam kaligindi. ravadam ravadame saranu vedaadu.
  sugreevaadulu vibheeshanuni nammaledu. hanumantudu nammadu. anduku kaaranam lekapoledu. ravanasabhalo vibheeshanudu hanumantuni paksham vahinchaadu. vibheeshanhuniki rajyakanksha vundani hanumantudu grahinchaadu. atadu rajyamkosame vachaadani grahinchaadu. atadni cherchukovadamvalla labhame kaani nashtam ledani telsukunnadu.
 vibheeshanudu kaaka ravanudu swayamgaa vachi saranu korina saranu istaanantaadu ramudu. ramuniki kaavalasindi yuddankaadu... seetha. ravanudu saranu kori seetanu istanante yuddamto panemi?yuddaannii jana kshayaanni nivaarinchadam buddimantula lakshanam. ramudu rajyankosam yuddaaniki bayalderaledu. atadu tana bhaaryanu vidipinchukovadaaniki bayalderaadu.
 ramuni yuddam ravanuni meedikiraadu - ravanuni vidhaanam meediki.
 pellaalanu ettuku ravadam, aadadaanni aatabommalu chesi antahpuramlo nimpukovadam ravanuni vidhaanam. okaru pacchagaa vunte orvaledu. parulaku chakkani pellam vunte sahinchaledu ravanudu. pachani kaapuraallo chichu pettadam ravanuni matham. ee vidhaanam konasagute e kutumbaaniki saantiledu. sukhamledu.
 oka bhaaryaku okebharta. oka bhartaku okebharya. vaarilo anuraagam anubandham vundaali. okarikosam okaru praanaalu sahitam arpinchadaaniki siddapadaali. vaaru alanti mamata mamakaram penchukovaali. ee vidhaanaanni pravachinchadalachaadu ramudu. ee vidhaanaaniki prachaaram, praachuryam kaliginchadalachaadu ramudu.
 ramuni naadam gelavalante ravanuni vidhaanam odaali. raavanulu vunnantakaalam kutumbaalu pacchagaa vundalevu. andukosam ravanudu kuulaali - athani vidhaanam kuulaali. ravanuni vidhaanam koolim taruvaata ravanudu vunna faravaledu.