ఆర్థిక వ్యవస్థను పునరుజ్జీవింపచేయడానికి ప్రభుత్వం అనుసరించాల్సిన మార్గాలు: దేశ పౌరులు నిజాయితీపరులని విధాన నిర్ణేతలు విశ్వసించాలి; కార్పొరేట్ కంపెనీల నుంచి ఎదురయ్యే పోటీ నుంచి చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు రక్షణ కల్పించాలి; పెద్ద వ్యాపార సంస్థల పోటీని అధిగమించేందుకై చిన్న సంస్థలకు తోడ్పడేలా ప్రభుత్వ వ్యయాలు పెరగాలి.ఆర్థిక వ్యవస్థను పునరుజ్జీవింపచేయడానికై ప్రభుత్వ వ్యయాలను ఇతోధికంగా పెంచాలని మోదీ సర్కార్ సంకల్పించింది. ఈ సంకల్ప సాఫల్యం, ప్రభుత్వం అనుసరించే ఇతర విధానాలపై ఆధారపడి వున్నది. ఈ ఆర్థిక సూక్ష్మాన్ని అర్థంచేసుకోవడానికి వృద్ధిరేటు ప్రస్తుత పతనానికి దారితీసిన కారణాలను నిశితంగా, నిష్పాక్షికంగా పరిశీలించవలసి వున్నది.వస్తూత్పత్తి కార్యకలాపాల్లో ఆటోమేటిక్ యంత్రాలను పెద్దఎత్తున వాడుతుండడం ఆర్థికవ్యవస్థ పెరుగుదల రేటు పతనానికి మొదటి కారణం. దీనివల్ల పెద్ద ఫ్యాక్టరీల్లో ఉత్పత్తి వ్యయం గణనీయంగా తగ్గుతోంది. అయితే చిన్న, మధ్యతరహా వ్యాపార సంస్థలు కోలుకోలేని విధంగా దెబ్బతింటున్నాయి. సగటు మనిషి కొనుగోలు సామర్థ్యం తక్కువగా వుండడం వల్ల మార్కెట్లో డిమాండ్ పడిపోవడంతో వృద్ధిరేటు అంతకంతకూ పతనమవుతోంది. ఉదాహరణకు గతంలో ప్రతి చిన్న పట్టణంలో బిస్కట్, బ్రెడ్ ఉత్పత్తిదారులు వుండేవారు. ఇప్పుడీ సరుకులు పూర్తిగా నగరాల్లో వున్న పెద్ద ఫ్యాక్టరీల్లో ఉత్పత్తవుతున్నాయి. ఈ చిన్నతరహా పరిశ్రమల్లో ఉద్యోగాలు ఇప్పుడు పూర్తిగా విలుప్తమైపోయాయి. ఉద్యోగాలసంఖ్య తగ్గుదల మార్కెట్లో డిమాండ్ పడిపోవడానికి, వేతనాల తగ్గుదలకు దారితీసింది.సరే, ప్రభుత్వ వ్యయాల పెంపుదల ఆర్థిక మాంద్యాన్ని రూపుమాపగలుగుతుందా? బుల్లెట్ ట్రైన్ ప్రాజెక్టునే తీసుకోండి. ఉద్యోగాల సృష్టికి ఇదేమీ తోడ్పడదు. సంపన్నుల ప్రయాణ వ్యయాలను మాత్రం తగ్గిస్తుంది. చిన్న పట్టణాల లోని బిస్కట్ల ఉత్పత్తిదారు బుల్లెట్ ట్రైన్తో పొందే ప్రయోజనమేమీ వుండదు. ఆ ప్రాజెక్టు వ్యయాన్నే చిన్న పట్టణాలు, గ్రామాల్లో రోడ్ల నిర్మాణానికి వినియోగిస్తే భిన్న, మరింత మేలైన ఫలితాలు సమకూరతాయి. పాల సరఫరా మొదలైన కుటుంబ వ్యాపారాల నిర్వహణ మరింత మెరుగుపడడానికి ఆ రోడ్లు విశేషంగా తోడ్పడుతాయి. పాల వ్యాపారి పట్టణాలకు సులువుగా రాగలిగి యాంత్రీకృత డెయిరీలతో పోటీపడగలుగుతాడు.ఉన్నతస్థాయిల్లో నల్లధనం పాత్ర తగ్గిపోవడం పెరుగుదల రేటు పడిపోవడానికి రెండో కారణం. నల్లధనాన్ని అరికట్టడానికై సాహసోపేతంగా పెద్ద విలువగల కరెన్సీ నోట్ల రద్దు మోదీ ప్రభుత్వ మౌలిక మహావిజయంగా ప్రశస్తి పొందింది. అయితే నల్లధనం తగ్గింపు నిజానికి వృద్ధిరేటు పెరుగుదలను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తోంది. మంత్రులు, ఉన్నతాధికారులు ఆస్తుల విపణిలో నల్లధనాన్ని మదుపు చేయడమూ, అది డిమాండ్ సృష్టించడమనే ఆర్థిక ప్రక్రియకు ఆస్కారం లేకుండా పోయింది. ఒక మంత్రి ఒక హైవే ప్రాజెక్ట్ను మంజూరు చేసినందుకుగాను సంబంధిత కాంట్రాక్టర్ నుంచి రూ.100 కోట్ల లంచం తీసుకుంటాడనుకోండి. ఆ మంత్రి ఆ సొమ్మును ఆస్తుల విపణిలోనే మదుపు చేస్తాడు. తత్ఫలితంగా కొత్త ఉద్యోగాలు సృష్టి అవుతాయి.సరే, సదరు మంత్రి ఎటువంటి ముడుపులు తీసుకోడని అనుకుందాం. జరిగేదేమిటి? ఆస్తుల విపణిలో మదుపులు తగ్గిపోతాయి. తత్కారణంగా సిమెంట్, ఉక్కు, శ్రమ శక్తికి డిమాండ్ తగ్గుతుంది. హైవే నిర్మాణవ్యయం కూడా రూ.100 కోట్ల మేరకు తగ్గుతుంది. దీనివల్ల లగ్జరీ కార్లలో ప్రయాణించే వారు లబ్ధి పొందుతారు. ఆస్తుల విపణిలో తగ్గిపోయిన డిమాండ్తో సంభవించిన నష్టాన్ని ఆ లబ్ధిదారులు పూరించగలరా? సమాధానం స్పష్టమే. ఆర్థికవ్యవస్థ సజావుగా, శక్తిమంతంగా ముందుకు సాగాలంటే అవినీతి తగ్గుదల కారణంగా తగ్గిపోయిన మదుపుల మేరకు ప్రభుత్వ వ్యయాలను పెంచి తీరాలి.పెద్ద నోట్ల రద్దు, వస్తుసేవల పన్ను(జీఎస్టీ)తో వినియోగదారుల, చిన్న వ్యాపార సంస్థల ప్రయోజనాలకు కలిగిన విఘాతం వృద్ధిరేటు ప్రస్తుత పతనానికి మూడో కారణం. నోట్లరద్దుతో అసంఖ్యాక కుటుంబాల్లో ప్రభుత్వం పట్ల విశ్వాసం సన్నగిల్లింది. ఉదాహరణకు కుటుంబ భద్రతకు, భావి అవసరాలకు ముందస్తు జాగ్రత్తగా గృహిణులు పెద్దమొత్తంలో నగదును తమ అల్మారాల్లో దాచుకోవడం పరిపాటి. ప్రభుత్వం పట్ల విశ్వాసం సడలిపోవడంతో ఇప్పుడు వారు బంగారం కొనుగోళ్లకు ప్రాధాన్యమిస్తున్నారు. బంగారం నిల్వలు తమకు ఆర్థికభద్రతను సమకూరుస్తుందని వారు విశ్వసిస్తున్నారు నోట్లరద్దు అనంతరం బంగారం కొనుగోళ్లు దాదాపు రెట్టింపవడమే ఇందుకు నిదర్శనం. బంగారం కొనుగోలుకు వినియోగిస్తున్న ధనం దేశం వెలుపలికి వెళ్ళిపోతోంది.ఇక జీఎస్టీ ప్రతి చిన్న వ్యాపారికి పెనుభారమై పోయింది. జీఎస్టీని చెల్లించేందుకు అయ్యే వ్యయాలు హెచ్చుస్థాయిలో వుంటున్నాయి. బడా వ్యాపార సంస్థలతో పోటీ పెరగడంతో చిన్న వ్యాపార సంస్థల వ్యాపార దక్షతకు తీవ్ర విఘాతం కలుగుతోంది. ఈ కారణంగా ఉద్యోగాల సృష్టి అంతకంతకూ తగ్గిపోతోంది. దీంతోపాటు డిమాండ్ కూడా పడిపోతోంది. నోట్ల రద్దు, జీఎస్టీలతో కలిగిన నష్టాన్ని ఏ విధమైన ప్రభుత్వ వ్యయాలు భర్తీచేయలేవు. సామాన్య మానవుడిని ఒక మోసకారిగా పరిగణించే వైఖరిని ప్రభుత్వం విడనాడాలి. నోట్ల రద్దు వైఫల్యాన్ని అంగీకరించి తీరాలి. అటువంటి చర్య మరోసారి తీసుకోబోమని ప్రజలకు ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా భరోసానివ్వాలి.ప్రతి వ్యాపారి– చిన్న, పెద్దా– మోసకారి అనే విశ్వాసం ప్రాతిపదికగా జీఎస్టీని అమలుపరచే యంత్రాంగాన్ని నెలకొల్పారు. ప్రభుత్వ ఈ మనో వైఖరి మారాలి. ఆర్థిక వ్యవస్థను పునరుజ్జీవింప చేయడానికి ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా అనుసరించాల్సిన మార్గాలు: సామాన్య పౌరులు నిజయితీపరులని విధాన నిర్ణేతలు విధిగా విశ్వసించాలి; కార్పొరేట్ కంపెనీల నుంచి ఎదురయ్యే పోటీ నుంచి చిన్న, మధ్యతరహా వ్యాపార సంస్థలకు పూర్తి రక్షణ కల్పించాలి; పెద్ద వ్యాపార సంస్థల పోటీని అధిగమించేందుకై చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు తోడ్పడేలా ప్రభుత్వ వ్యయాలు పెరగాలి.(వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)ఆర్థిక వ్యవస్థను పునరుజ్జీవింపచేయడానికై ప్రభుత్వ వ్యయాలను ఇతోధికంగా పెంచాలని మోదీ సర్కార్ సంకల్పించింది. ఈ సంకల్ప సాఫల్యం, ప్రభుత్వం అనుసరించే ఇతర విధానాలపై ఆధారపడి వున్నది. ఈ ఆర్థిక సూక్ష్మాన్ని అర్థంచేసుకోవడానికి వృద్ధిరేటు ప్రస్తుత పతనానికి దారితీసిన కారణాలను నిశితంగా, నిష్పాక్షికంగా పరిశీలించవలసి వున్నది.వస్తూత్పత్తి కార్యకలాపాల్లో ఆటోమేటిక్ యంత్రాలను పెద్దఎత్తున వాడుతుండడం ఆర్థికవ్యవస్థ పెరుగుదల రేటు పతనానికి మొదటి కారణం. దీనివల్ల పెద్ద ఫ్యాక్టరీల్లో ఉత్పత్తి వ్యయం గణనీయంగా తగ్గుతోంది. అయితే చిన్న, మధ్యతరహా వ్యాపార సంస్థలు కోలుకోలేని విధంగా దెబ్బతింటున్నాయి. సగటు మనిషి కొనుగోలు సామర్థ్యం తక్కువగా వుండడం వల్ల మార్కెట్లో డిమాండ్ పడిపోవడంతో వృద్ధిరేటు అంతకంతకూ పతనమవుతోంది. ఉదాహరణకు గతంలో ప్రతి చిన్న పట్టణంలో బిస్కట్, బ్రెడ్ ఉత్పత్తిదారులు వుండేవారు. ఇప్పుడీ సరుకులు పూర్తిగా నగరాల్లో వున్న పెద్ద ఫ్యాక్టరీల్లో ఉత్పత్తవుతున్నాయి. ఈ చిన్నతరహా పరిశ్రమల్లో ఉద్యోగాలు ఇప్పుడు పూర్తిగా విలుప్తమైపోయాయి. ఉద్యోగాలసంఖ్య తగ్గుదల మార్కెట్లో డిమాండ్ పడిపోవడానికి, వేతనాల తగ్గుదలకు దారితీసింది.సరే, ప్రభుత్వ వ్యయాల పెంపుదల ఆర్థిక మాంద్యాన్ని రూపుమాపగలుగుతుందా? బుల్లెట్ ట్రైన్ ప్రాజెక్టునే తీసుకోండి. ఉద్యోగాల సృష్టికి ఇదేమీ తోడ్పడదు. సంపన్నుల ప్రయాణ వ్యయాలను మాత్రం తగ్గిస్తుంది. చిన్న పట్టణాల లోని బిస్కట్ల ఉత్పత్తిదారు బుల్లెట్ ట్రైన్తో పొందే ప్రయోజనమేమీ వుండదు. ఆ ప్రాజెక్టు వ్యయాన్నే చిన్న పట్టణాలు, గ్రామాల్లో రోడ్ల నిర్మాణానికి వినియోగిస్తే భిన్న, మరింత మేలైన ఫలితాలు సమకూరతాయి. పాల సరఫరా మొదలైన కుటుంబ వ్యాపారాల నిర్వహణ మరింత మెరుగుపడడానికి ఆ రోడ్లు విశేషంగా తోడ్పడుతాయి. పాల వ్యాపారి పట్టణాలకు సులువుగా రాగలిగి యాంత్రీకృత డెయిరీలతో పోటీపడగలుగుతాడు.ఉన్నతస్థాయిల్లో నల్లధనం పాత్ర తగ్గిపోవడం పెరుగుదల రేటు పడిపోవడానికి రెండో కారణం. నల్లధనాన్ని అరికట్టడానికై సాహసోపేతంగా పెద్ద విలువగల కరెన్సీ నోట్ల రద్దు మోదీ ప్రభుత్వ మౌలిక మహావిజయంగా ప్రశస్తి పొందింది. అయితే నల్లధనం తగ్గింపు నిజానికి వృద్ధిరేటు పెరుగుదలను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తోంది. మంత్రులు, ఉన్నతాధికారులు ఆస్తుల విపణిలో నల్లధనాన్ని మదుపు చేయడమూ, అది డిమాండ్ సృష్టించడమనే ఆర్థిక ప్రక్రియకు ఆస్కారం లేకుండా పోయింది. ఒక మంత్రి ఒక హైవే ప్రాజెక్ట్ను మంజూరు చేసినందుకుగాను సంబంధిత కాంట్రాక్టర్ నుంచి రూ.100 కోట్ల లంచం తీసుకుంటాడనుకోండి. ఆ మంత్రి ఆ సొమ్మును ఆస్తుల విపణిలోనే మదుపు చేస్తాడు. తత్ఫలితంగా కొత్త ఉద్యోగాలు సృష్టి అవుతాయి.సరే, సదరు మంత్రి ఎటువంటి ముడుపులు తీసుకోడని అనుకుందాం. జరిగేదేమిటి? ఆస్తుల విపణిలో మదుపులు తగ్గిపోతాయి. తత్కారణంగా సిమెంట్, ఉక్కు, శ్రమ శక్తికి డిమాండ్ తగ్గుతుంది. హైవే నిర్మాణవ్యయం కూడా రూ.100 కోట్ల మేరకు తగ్గుతుంది. దీనివల్ల లగ్జరీ కార్లలో ప్రయాణించే వారు లబ్ధి పొందుతారు. ఆస్తుల విపణిలో తగ్గిపోయిన డిమాండ్తో సంభవించిన నష్టాన్ని ఆ లబ్ధిదారులు పూరించగలరా? సమాధానం స్పష్టమే. ఆర్థికవ్యవస్థ సజావుగా, శక్తిమంతంగా ముందుకు సాగాలంటే అవినీతి తగ్గుదల కారణంగా తగ్గిపోయిన మదుపుల మేరకు ప్రభుత్వ వ్యయాలను పెంచి తీరాలి.పెద్ద నోట్ల రద్దు, వస్తుసేవల పన్ను(జీఎస్టీ)తో వినియోగదారుల, చిన్న వ్యాపార సంస్థల ప్రయోజనాలకు కలిగిన విఘాతం వృద్ధిరేటు ప్రస్తుత పతనానికి మూడో కారణం. నోట్లరద్దుతో అసంఖ్యాక కుటుంబాల్లో ప్రభుత్వం పట్ల విశ్వాసం సన్నగిల్లింది. ఉదాహరణకు కుటుంబ భద్రతకు, భావి అవసరాలకు ముందస్తు జాగ్రత్తగా గృహిణులు పెద్దమొత్తంలో నగదును తమ అల్మారాల్లో దాచుకోవడం పరిపాటి. ప్రభుత్వం పట్ల విశ్వాసం సడలిపోవడంతో ఇప్పుడు వారు బంగారం కొనుగోళ్లకు ప్రాధాన్యమిస్తున్నారు. బంగారం నిల్వలు తమకు ఆర్థికభద్రతను సమకూరుస్తుందని వారు విశ్వసిస్తున్నారు నోట్లరద్దు అనంతరం బంగారం కొనుగోళ్లు దాదాపు రెట్టింపవడమే ఇందుకు నిదర్శనం. బంగారం కొనుగోలుకు వినియోగిస్తున్న ధనం దేశం వెలుపలికి వెళ్ళిపోతోంది.ఇక జీఎస్టీ ప్రతి చిన్న వ్యాపారికి పెనుభారమై పోయింది. జీఎస్టీని చెల్లించేందుకు అయ్యే వ్యయాలు హెచ్చుస్థాయిలో వుంటున్నాయి. బడా వ్యాపార సంస్థలతో పోటీ పెరగడంతో చిన్న వ్యాపార సంస్థల వ్యాపార దక్షతకు తీవ్ర విఘాతం కలుగుతోంది. ఈ కారణంగా ఉద్యోగాల సృష్టి అంతకంతకూ తగ్గిపోతోంది. దీంతోపాటు డిమాండ్ కూడా పడిపోతోంది. నోట్ల రద్దు, జీఎస్టీలతో కలిగిన నష్టాన్ని ఏ విధమైన ప్రభుత్వ వ్యయాలు భర్తీచేయలేవు. సామాన్య మానవుడిని ఒక మోసకారిగా పరిగణించే వైఖరిని ప్రభుత్వం విడనాడాలి. నోట్ల రద్దు వైఫల్యాన్ని అంగీకరించి తీరాలి. అటువంటి చర్య మరోసారి తీసుకోబోమని ప్రజలకు ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా భరోసానివ్వాలి.ప్రతి వ్యాపారి– చిన్న, పెద్దా– మోసకారి అనే విశ్వాసం ప్రాతిపదికగా జీఎస్టీని అమలుపరచే యంత్రాంగాన్ని నెలకొల్పారు. ప్రభుత్వ ఈ మనో వైఖరి మారాలి. ఆర్థిక వ్యవస్థను పునరుజ్జీవింప చేయడానికి ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా అనుసరించాల్సిన మార్గాలు: సామాన్య పౌరులు నిజయితీపరులని విధాన నిర్ణేతలు విధిగా విశ్వసించాలి; కార్పొరేట్ కంపెనీల నుంచి ఎదురయ్యే పోటీ నుంచి చిన్న, మధ్యతరహా వ్యాపార సంస్థలకు పూర్తి రక్షణ కల్పించాలి; పెద్ద వ్యాపార సంస్థల పోటీని అధిగమించేందుకై చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు తోడ్పడేలా ప్రభుత్వ వ్యయాలు పెరగాలి.(వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)
aardhika vyavasthanu punarujjeevinpacheyadana prabhutvam anusarinchaalsina maargaalu: desha pourulu nijaayitiiparulani vidhaana nirnetalu vishwasinchaali; carporate companyla nunchi edurayye poty nunchi chinna vyapara samsthalaku rakshana kalpinchaali; pedda vyapara samsthala poteeni adhigaminchendukai chinna samsthalaku todpadela prabhutva vyayaalu peragali.aardhika vyavasthanu punarujjeevinpacheyadana prabhutva vyayaalanu itodhikamgaa penchaalani modii sarkar sankalpinchindi. ee sankalpa saafalyam, prabhutvam anusarinche itara vidhaanaalapai aadhaarapadi vunnadi. ee aardhika suukshmaanni ardhamchesukovadaaniki vruddhiretu prastuta patanaaniki daariteesina kaaranaalanu nisitamgaa, nishpaakshikamgaa pariseelinchavalasi vunnadi.vastuutpatti kaaryakalaapaallo automatic yantraalanu peddaettuna vaadutundadam aardhikavyavastha perugudala retu patanaaniki modati kaaranam. deenivalla pedda factoryllo utpatti vyayam gananeeyamgaa taggutondi. ayithe chinna, madhyataraha vyapara samsthalu kolukoleni vidhamgaa debbatintunnaayi. sagatu manishi konugolu saamarthyam takkuvagaa vundadam valla marketlo demand padipovadamtho vruddhiretu antakantakuu patanamavutondi. udaaharanaku gatamlo prati chinna pattanamlo biscat, bread utpattidaarulu vundevaaru. ippudi sarukulu puurtigaa nagaraallo vunna pedda factoryllo utpattavutunnaayi. ee chinnataraha parisramallo udyogaalu ippudu puurtigaa viluptamaipoyaayi. udyogalasankhya taggudala marketlo demand padipovadaaniki, vetanaala taggudalaku daariteesindi.sare, prabhutva vyayaala pempudala aardhika maandyaanni roopumaapagalugutundaa? bullet trine praajektune teesukondi. udyogaala srushtiki idemee todpadadu. sampannula prayaana vyayaalanu maatram taggistundi. chinna pattanaala loni biskatla utpattidaaru bullet traintho ponde prayojanamemi vundadu. aa praajektu vyayaanne chinna pattanaalu, graamaallo rodla nirmaanaaniki viniyogiste bhinna, marinta melaina phalitaalu samakuurataayi. paala sarafara modalaina kutumba vyaparala nirvahana marinta merugupadadaaniki aa rodlu visaeshamgaa thodpaduthaayi. paala vyaapaari pattanaalaku suluvugaa raagaligi yaantreekruta dairilatho potipadagalugutaadu.unnatasthaayillo nalladhanam paatra taggipovadam perugudala retu padipovadaaniki rendo kaaranam. nalladhanaanni arikattadaanikai saahasopetamgaa pedda viluvagala corrensy notla raddu modii prabhutva moulika mahavijayamga prasasti pondindi. ayithe nalladhanam taggimpu nijaaniki vruddhiretu perugudalanu pratikuulamgaa prabhaavitam chestondi. mantrulu, unnataadhikaarulu aastula vipanilo nalladhanaanni madupu cheyadamuu, adhi demand srushtinchadamane aardhika prakriyaku askaram lekunda poyindi. oka mantri oka haive praajectnu manjuru chesinandukugaanu sambandhita contractor nunchi roo.100 kotla lancham teesukuntadanukondi. aa mantri aa sommunu aastula vipanilone madupu chestaadu. tatphalitamgaa kotta udyogaalu srushti avtayi.sare, sadaru mantri etuvanti mudupulu teesukodani anukundam. jarigedemiti? aastula vipanilo madupulu taggipotayi. tatkaaranamgaa siment, ukku, shrama saktiki demand taggutundi. haive nirmaanavyayam kuudaa roo.100 kotla meraku taggutundi. deenivalla lagjari kaarlalo prayaaninche vaaru labdhi pondutaaru. aastula vipanilo taggipoyina demandtho sambhavinchina nashtaanni aa labdhidaarulu poorinchagalara? samadhanam spashtame. aardhikavyavastha sajavuga, saktimantamgaa munduku sagalante avineeti taggudala kaaranamgaa taggipoyina madupula meraku prabhutva vyayaalanu penchi tiiraali.pedda notla raddu, vastusevala pannu(gst)thoo viniyogadaarula, chinna vyapara samsthala prayojanaalaku kaligina vighaatam vruddhiretu prastuta patanaaniki moodo kaaranam. notlaradduto asankhyaka kutumbaallo prabhutvam patla vishwaasam sannagillindi. udaaharanaku kutumba bhadrataku, bhavi avasaraalaku mundastu jaagrattagaa gruhinulu peddamottamlo nagadunu tama almarallo dachukovadam paripati. prabhutvam patla vishwaasam sadalipovadamto ippudu vaaru bangaram konugollaku praadhaanyamistunnaa. bangaram nilvalu tamaku aardhikabhadratanu samakuurustundani vaaru vishwasistunnaaru notlaraddu anantaram bangaram konugollu daadaapu rettimpavadame induku nidarsanam. bangaram konugoluku viniyogistunna dhanam desham velupaliki vellipotondi.ika gst prati chinna vyaapaariki penubhaaramai poyindi. gstne chellinchenduku ayye vyayaalu hechustaayilo vuntunnaayi. bada vyapara samsthalatho poty peragadamtho chinna vyapara samsthala vyapara dakshataku teevra vighaatam kalugutondi. ee kaaranamgaa udyogaala srushti antakantakuu taggipotondi. deenthopaatu demand kuudaa padipotondi. notla raddu, jstleelatho kaligina nashtaanni e vidhamaina prabhutva vyayaalu bharticheyalevu. saamaanya maanavudini oka mosakariga pariganinche vaikharini prabhutvam vidanaadaali. notla raddu vaiphalyaanni angeekarinchi tiiraali. atuvanti charya marosari teesukobomani prajalaku prabhutvam tappanisarigaa bharosanivvali.prati vyaapaari– chinna, pedda– mosakari ane vishwaasam praatipadikagaa gstne amaluparache yantraamgaanni nelakolpaaru. prabhutva ee mano vaikhari marali. aardhika vyavasthanu punarujjeevimpa cheyadaaniki prabhutvam tappanisarigaa anusarinchaalsina maargaalu: saamaanya pourulu nijayiteeparulani vidhaana nirnetalu vidhigaa vishwasinchaali; carporate companyla nunchi edurayye poty nunchi chinna, madhyataraha vyapara samsthalaku puurti rakshana kalpinchaali; pedda vyapara samsthala poteeni adhigaminchendukai chinna vyapara samsthalaku todpadela prabhutva vyayaalu peragali.(vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)aardhika vyavasthanu punarujjeevinpacheyadana prabhutva vyayaalanu itodhikamgaa penchaalani modii sarkar sankalpinchindi. ee sankalpa saafalyam, prabhutvam anusarinche itara vidhaanaalapai aadhaarapadi vunnadi. ee aardhika suukshmaanni ardhamchesukovadaaniki vruddhiretu prastuta patanaaniki daariteesina kaaranaalanu nisitamgaa, nishpaakshikamgaa pariseelinchavalasi vunnadi.vastuutpatti kaaryakalaapaallo automatic yantraalanu peddaettuna vaadutundadam aardhikavyavastha perugudala retu patanaaniki modati kaaranam. deenivalla pedda factoryllo utpatti vyayam gananeeyamgaa taggutondi. ayithe chinna, madhyataraha vyapara samsthalu kolukoleni vidhamgaa debbatintunnaayi. sagatu manishi konugolu saamarthyam takkuvagaa vundadam valla marketlo demand padipovadamtho vruddhiretu antakantakuu patanamavutondi. udaaharanaku gatamlo prati chinna pattanamlo biscat, bread utpattidaarulu vundevaaru. ippudi sarukulu puurtigaa nagaraallo vunna pedda factoryllo utpattavutunnaayi. ee chinnataraha parisramallo udyogaalu ippudu puurtigaa viluptamaipoyaayi. udyogalasankhya taggudala marketlo demand padipovadaaniki, vetanaala taggudalaku daariteesindi.sare, prabhutva vyayaala pempudala aardhika maandyaanni roopumaapagalugutundaa? bullet trine praajektune teesukondi. udyogaala srushtiki idemee todpadadu. sampannula prayaana vyayaalanu maatram taggistundi. chinna pattanaala loni biskatla utpattidaaru bullet traintho ponde prayojanamemi vundadu. aa praajektu vyayaanne chinna pattanaalu, graamaallo rodla nirmaanaaniki viniyogiste bhinna, marinta melaina phalitaalu samakuurataayi. paala sarafara modalaina kutumba vyaparala nirvahana marinta merugupadadaaniki aa rodlu visaeshamgaa thodpaduthaayi. paala vyaapaari pattanaalaku suluvugaa raagaligi yaantreekruta dairilatho potipadagalugutaadu.unnatasthaayillo nalladhanam paatra taggipovadam perugudala retu padipovadaaniki rendo kaaranam. nalladhanaanni arikattadaanikai saahasopetamgaa pedda viluvagala corrensy notla raddu modii prabhutva moulika mahavijayamga prasasti pondindi. ayithe nalladhanam taggimpu nijaaniki vruddhiretu perugudalanu pratikuulamgaa prabhaavitam chestondi. mantrulu, unnataadhikaarulu aastula vipanilo nalladhanaanni madupu cheyadamuu, adhi demand srushtinchadamane aardhika prakriyaku askaram lekunda poyindi. oka mantri oka haive praajectnu manjuru chesinandukugaanu sambandhita contractor nunchi roo.100 kotla lancham teesukuntadanukondi. aa mantri aa sommunu aastula vipanilone madupu chestaadu. tatphalitamgaa kotta udyogaalu srushti avtayi.sare, sadaru mantri etuvanti mudupulu teesukodani anukundam. jarigedemiti? aastula vipanilo madupulu taggipotayi. tatkaaranamgaa siment, ukku, shrama saktiki demand taggutundi. haive nirmaanavyayam kuudaa roo.100 kotla meraku taggutundi. deenivalla lagjari kaarlalo prayaaninche vaaru labdhi pondutaaru. aastula vipanilo taggipoyina demandtho sambhavinchina nashtaanni aa labdhidaarulu poorinchagalara? samadhanam spashtame. aardhikavyavastha sajavuga, saktimantamgaa munduku sagalante avineeti taggudala kaaranamgaa taggipoyina madupula meraku prabhutva vyayaalanu penchi tiiraali.pedda notla raddu, vastusevala pannu(gst)thoo viniyogadaarula, chinna vyapara samsthala prayojanaalaku kaligina vighaatam vruddhiretu prastuta patanaaniki moodo kaaranam. notlaradduto asankhyaka kutumbaallo prabhutvam patla vishwaasam sannagillindi. udaaharanaku kutumba bhadrataku, bhavi avasaraalaku mundastu jaagrattagaa gruhinulu peddamottamlo nagadunu tama almarallo dachukovadam paripati. prabhutvam patla vishwaasam sadalipovadamto ippudu vaaru bangaram konugollaku praadhaanyamistunnaa. bangaram nilvalu tamaku aardhikabhadratanu samakuurustundani vaaru vishwasistunnaaru notlaraddu anantaram bangaram konugollu daadaapu rettimpavadame induku nidarsanam. bangaram konugoluku viniyogistunna dhanam desham velupaliki vellipotondi.ika gst prati chinna vyaapaariki penubhaaramai poyindi. gstne chellinchenduku ayye vyayaalu hechustaayilo vuntunnaayi. bada vyapara samsthalatho poty peragadamtho chinna vyapara samsthala vyapara dakshataku teevra vighaatam kalugutondi. ee kaaranamgaa udyogaala srushti antakantakuu taggipotondi. deenthopaatu demand kuudaa padipotondi. notla raddu, jstleelatho kaligina nashtaanni e vidhamaina prabhutva vyayaalu bharticheyalevu. saamaanya maanavudini oka mosakariga pariganinche vaikharini prabhutvam vidanaadaali. notla raddu vaiphalyaanni angeekarinchi tiiraali. atuvanti charya marosari teesukobomani prajalaku prabhutvam tappanisarigaa bharosanivvali.prati vyaapaari– chinna, pedda– mosakari ane vishwaasam praatipadikagaa gstne amaluparache yantraamgaanni nelakolpaaru. prabhutva ee mano vaikhari marali. aardhika vyavasthanu punarujjeevimpa cheyadaaniki prabhutvam tappanisarigaa anusarinchaalsina maargaalu: saamaanya pourulu nijayiteeparulani vidhaana nirnetalu vidhigaa vishwasinchaali; carporate companyla nunchi edurayye poty nunchi chinna, madhyataraha vyapara samsthalaku puurti rakshana kalpinchaali; pedda vyapara samsthala poteeni adhigaminchendukai chinna vyapara samsthalaku todpadela prabhutva vyayaalu peragali.(vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)