
అంతర్జాతీయ స్థాయిలో తెలుగు కవిత్వం ఉందా? ప్రస్తుతం మనం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఉన్న కవిత్వాన్ని ఆస్వాదిస్తున్నామా? ఏది అంతర్జాతీయ స్థాయి కవిత్వం? మనకు తెలుసా?ప్రపంచంలో ఎక్కువగా చదవబడుతున్న కవులు విలియం షేక్స్పియర్, లావ్ ట్సూ, ఖలీల్ జిబ్రాన్; ఇటీవలి కాలంలో పుంజుకుంటున్న కవి జలాలుద్దీన్ రూమీ. ఖలీల్ జిబ్రాన్ (1883-1931) కవిత్వం దాదాపుగా 90 ఏళ్లకు పూర్వం లోకానికి పరిచయమయింది. ఆయన ‘The Prophet'’ కవితా జగత్తులో ఒక సంచలనం. విలియం షేక్స్పియర్ (1564-1616) కవిత్వం 400 ఏళ్లకు పూర్వం వచ్చినది. జలాలుద్దీన్ రూమీ (1207-1273) కవిత్వం 750 ఏళ్లకు ముందుది. లావ్ ట్సూ (క్రీ.పూ. 614-517?) కవిత్వం 2,500 ఏళ్లకు ముందుది.ఆధునిక తెలుగు కవిత్వాన్ని ప్రభావితం చేసిన గురజాడ కవితలపై అంతర్జాతీయ కవితల ప్రభావం ఉంది. William Jones (1746-94) ఒక చిన్న గ్రీక్ చాటువు ఆధారంగా రాసిన ఇంగ్లీష్ కవిత- ‘దేశమంటే మట్టికాదోయ్’ కవితకు పునాది. అది: ""What constitutes a state?… Not cities proud with spires and turrets crown’d; Not broad-armed ports… No; Men, high-minded men.'' Alfred Tennyson (1809-92) రాసిన "Love thou thy land' వాక్యం ‘దేశమును ప్రేమించుమన్నా’కు నాంది. ‘‘తాజమహల్ నిర్మాణానికి రాళ్లెత్తిన కూలీలెవ్వరు’’ అన్న శ్రీశ్రీ భావజాలానికి జర్మన్ కవి Bertolt Brecht(1898-1956) రాసిన కవిత మూలం. అది: "Who built Thebes with its seven gates?/ In all the books it says kings/ Did kings drag up those rocks from the quarry?…/ where did the stonemasons go?… Great Rome/ Is thick with triumphal arches. Who erected them?'' (జర్మన్ మూలానికి Edwin Moragan చేసిన ఇంగ్లీష్ అనువాదం). ‘‘ఏవి తల్లీ నిరుడు కురిసిన హిమవర్షములు?’’ అన్న శ్రీశ్రీ వెనక""But where are the snows of yesteryears'' అని అన్న ఫ్రెంచ్ కవి Francois Villon (1431-1463) ఉన్నాడు. ‘‘పదండి ముందుకు’’ అనడానికి వెనుక కూడా "forward... అన్న Brecht ఉన్నాడు.’’ ఏ శ్రీశ్రీ భావజాలం తెలుగు కవిత్వాన్ని కదిలించిందో అది అంతర్జాతీయ భావజాలమే. కృష్ణశాస్త్రి భావజాలానికి ఆధారం కవి Shelly P.B.  (1792-1822) కదా. ఇలా ఒక దశలో అంతర్జాతీయ కవిత్వం తెలుగు కవిత్వాన్ని నడిపించింది. గత 40, 50 ఏళ్లుగా తెలుగు కవిత్వం గతి తప్పింది. సార్వజనీనత, సార్వకాలీనత నేటి తెలుగు కవిత్వంలో లేవు.శ్రీశ్రీ ‘కవితా! ఓ కవితా!’కు దీటైన కవిత ఇంగ్లీష్లో లేదనే చెప్పాలి. షెల్లీ వల్ల ప్రభావితుడైనా కృష్ణశాస్త్రి షెల్లీ కన్నా గొప్పకవి దాన్ని మనం గ్రహించలేదు. నోబెల్ అందుకున్న మన రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ ‘‘నువ్వు సూర్యుడిని పోగొట్టుకున్నప్పుడు కన్నీరు కార్చితే నక్షత్రాలను కూడా పొందలేవు’’ అనీ, ‘‘మనం ప్రపంచంలో జీవిస్తాము మనం దాన్ని ప్రేమించినప్పుడు’’అనీ అంటే అది ఇంకా తెలుగువాళ్ల హృదయంగమం కాలేదు. అంతర్జాతీయ స్థాయి కవి మన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ.  ‘నీ రథము’ అనే ఆయన 12 పాదాల కవిత ప్రస్తుతం ప్రపంచం ఆస్వాదిస్తున్న స్థాయిలో ఉంది. కిన్నెరసాని పాటలలో ఆయన ఉపమలకు దీటైనవి ఇంగ్లీష్లో లేవు. శేషేంద్ర శర్మ ‘నీరై పారిపోయింది’ అంతర్జాతీయ కవిత. ఆయన ‘శబ్దాలు-శతాబ్దాలు’ కవితది అంతర్జాతీయ శైలి.‘‘మన ప్రపంచంలో ఎన్నో విషయాలు అన్యాయమైనవి/ పత్తిని నాటని వాళ్లు శ్రేష్ఠమైన మెత్తని బట్టల్ని ధరిస్తారు, పొలంలో పని చెయ్యనివాళ్లు తెల్లటి బియ్యం తింటారు.’’ ఇది చాలా పాత చైనీస్ జానపదం. ఇది అంతర్జాతీయత. తెలుగులోనూ ఈ చింతన మెదిలింది. ‘రక్తాన్ని పారిస్తా’ ‘ఎముకలతో ఇల్లు కడతా’ లాంటి వాటిని అంతర్జాతీయ కవిత్వం ఏనాడో పక్కకు నెట్టేసింది. కాంతి కిరణాలను తెల్ల వెంట్రుకలతో పోల్చడాన్నీ, అసంబద్ధంగా ‘‘ధూళి చెట్టు’’ అనడాన్నీ అంతర్జాతీయ స్థాయి అభిరుచి పరిహసిస్తుంది. శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు ‘‘ధూళి మేఘం’’ అన్నారు. అది సార్వకాలీనమైన రూపకాలంకారం.‘‘ఇంకో చూపు ద్వారా చూడడం కోసం, మీ రెండు చూపుల్నీ మూసేసుకోండి’’, ‘‘తలుపులు పూర్తిగా తెరుచుకుని ఉండగా చెరసా లలో ఎందుకు బ్రతుకుతున్నారు?’’, ‘‘భయాల ఆలోచనల నుంచి విడివడి బయట బ్రతకండి’’ అంటూ రూమీ ఎప్పుడో చేసిన వ్యక్తీకరణలు ఇప్పుడెలా అంతర్జాతీయమైనాయి? ఆలోచించాలి. ఆ ఆలోచనలోకి సరిగ్గా వెళితే తెలుగు కవిత్వమూ అంతర్జాతీయ కవిత్వం అవుతుంది.ఇంగ్లీష్ కవి John Skelton (146-0&-1529) ""Like a child thou sleepst'' అనడం ‘‘పసిపాపలా నిదురపో తల్లిగా’’ ఆని ఆత్రేయ అనడానికి మూలం కాకపోవచ్చు. అలా అనడం సార్వజనీనత.‘‘కుపుత్రో జాయేత క్వచిదపి కుమాతా న భవతి’’ (చెడ్డ కొడుకు పుడతాడు కానీ చెడ్ద తల్లి ఉండదు) అని ఎప్పుడో ఆదిశంకరులు అన్న మాటలు 2013లో Forward Poetry-UK వాళ్ల ఇంగ్లీష్ కవితా సంకలనం "A Mother To Me'లో చోటు చేసుకుని విశాల ప్రపంచానికి అందుబాటులో ఉన్నాయి. వాల్మీకి, వ్యాస, కాళిదాసుల కవిత్వం ఎప్పుడో అంతర్జాతీయమై నిలిచి ఉంది.ఉమర్ ఖయ్యాం కవిత్వం అంతర్జాతీయమైనా కూడా తెలుగుకు అర్థం కాలేదు. గజళ్లు, హైకులు, రుబాయీలు వంటివి వాటి తనాలను కోల్పోయాయి తెలుగులో. ‘గజలియత్’ తెలుగుకు తెలియరాలేదు. జపాన్ కవి ఐటట్చ (1762-1826) రాసిన ‘‘ఆమని వాన - ఓ చిన్నది తన పిల్లికి నాట్యం నేర్పుతోంది’’ వంటి హైకులు తెలుగు కవులు రాయలేక పోయారు. ఉర్దూ కవి ఇఖ్బాల్ (1877-1938) ‘‘ఏ పొలం నుంచి రైతుకు ఆహారం అందదో ఆ పొలంలోని ప్రతి గోధుమ కంకెనూ కాల్చెయ్యండి’’ అన్నారు. తమిళ కవి సుబ్రహ్మణ్య భారతి (1882-1921) ‘‘ఏ ఒక్క వ్యక్తికైనా తిండిలేకపోతే జగాన్ని నాశనం చేసేద్దాం’’ అన్నారు. మరో చోట ‘‘నిప్పులో వేలుపెడితే నందలాలా/ నిన్ను తాకుతున్న సుఖం కలుగుతోందిరా నందలాలా’’ అన్నారు. 1500 ఏళ్లకు పూర్వమే తమిళ కవి తిరువళ్లువర్ ‘‘వేణువు (సంగీతం), వీణ (సంగీతం) తియ్యన అంటారు/ తమ బిడ్డల ముద్దు మాటలు వినని వారు’’ అన్నారు. ఆయన ‘తిరుక్కురళ్’ వంద భాషల్లోకి అనువాదమయింది. అటువంటి సార్వజనీన, సార్వకాలీన కవిత్వం ఇప్పుడు తెలుగులో లేదు. తెలుగు కవిత కృతకమై జనాలకు దూరమయింది.శ్రీశ్రీ, కృష్ణశాస్త్రిల కాలంలో వాళ్లకు దీటైన కవులు మరే భారతీయ భాషలోనూ లేరేమో? విశ్వనాథ ‘కావ్య మూర్తిమత్వం’ మరే భాషలోనూ లేదేమో? ఇటీవల తెలుగు కవిత్వం పతనమైనట్లుగా మరే భాషా కవిత్వమూ పతనమవలేదేమో? ‘‘నా నాల్క యద్దంబున బూని నిన్నే చూసుకో’’ అని సరస్వతితో అన్న ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు, 1932లో "Poetry is abstract'' అని అన్నారు. తెలుగు వాళ్లు ఆ మాటల్ని ఎందుకు వినలేదో? ‘‘చింత లేని విద్య చిక్కబోదు’’ అంటూ ‘‘తోటకూరకైన దొగ్గలికైనను / తవిటి కూరకైన తవిటికైన/ కావ్యములను చెప్పు గణ్యులు ఘనులైరి’’ అన్న మనకవి వేమన అంతర్జాతీయతను మనం మరిచిపోయాం. ‘‘వేడుకకు వెలలేదు, వెన్నెలకు ఎంగిలి లేదు’’ అనీ ‘‘కావరపు విషయాలు కట్లు వదలవు’’ అనీ అన్న అన్నమయ్య మనకింకా అర్థం కాలేదు.‘‘నా హృదయం నాలో వేడి కలిగించి ఉండకపోతే/ నా మరణం చల్లదనానికి దొరికిపోయేవాడిని’’ అన్న వేల ఏళ్ల నాటి ఈ చైనీస్ జానపదం స్థాయిలో ఇప్పటి తెలుగు కవిత లేకపోవడం శోచనీయం.‘‘కలలు తయారవుతూండగా మన చిన్న బ్రతుకులు ఒక్క నిద్రతో సమాప్తమౌతాయి’’అన్న షేక్స్పియర్ ఎప్పుడో అన్నది ఇంకా రాణిస్తూనే ఉన్నది. ‘‘జనాలు జీవితానికి బానిసలు’’ అనీ, ‘‘ప్రేమకు మరో ఆశ లేదు తనను తాను నెరవేర్చుకోవడం తప్ప’’ అనీ ఖలీల్ జిబ్రాన్ అన్నవి అంతర్జాతీయమైనాయి. వాటిని ఆస్వాదించగలిగిన స్థితిలోనైనా మనమున్నామా? తెలుగు కవిత్వం అంతర్జాతీయ స్థాయిని అందుకోగలదా?  రోచిష్మాన్94440 12279

antarjaatiiya sthaayilo telugu kavitvam undaa? prastutam manam antarjaatiiya sthaayilo unna kavitvaanni aswadistunnama? edhi antarjaatiiya sthaayi kavitvam? manaku telusa?prapanchamlo ekkuvagaa chadavabadutunna kavulu viliyam shakespier, lav tsoo, khalil jibran; iteevali kaalamlo punjukuntunna kavi jalaluddin roomee. khalil jibran (1883-1931) kavitvam daadaapugaa 90 ellaku puurvam lokaniki parichayamayindi. aayana ‘The Prophet'’ kavita jagattulo oka sanchalanam. viliyam shakespier (1564-1616) kavitvam 400 ellaku puurvam vachinadi. jalaluddin roomee (1207-1273) kavitvam 750 ellaku mundudi. lav tsoo (cree.poo. 614-517?) kavitvam 2,500 ellaku mundudi.aadhunika telugu kavitvaanni prabhaavitam chesina gurajada kavitalapai antarjaatiiya kavitala prabhaavam undi. William Jones (1746-94) oka chinna greek chaatuvu aadhaaramgaa raasina ingleesh kavita- ‘deshamante mattikadoy’ kavitaku punaadi. adhi: ""What constitutes a state?… Not cities proud with spires and turrets crown’d; Not broad-armed ports… No; Men, high-minded men.'' Alfred Tennyson (1809-92) raasina "Love thou thy land' vaakyam ‘desamunu preminchumanna’ku naandi. ‘‘tajamahal nirmaanaaniki raallettina kuuliilevvaru’’ anna srishree bhaavajaalaaniki jarman kavi Bertolt Brecht(1898-1956) raasina kavita moolam. adhi: "Who built Thebes with its seven gates?/ In all the books it says kings/ Did kings drag up those rocks from the quarry?…/ where did the stonemasons go?… Great Rome/ Is thick with triumphal arches. Who erected them?'' (jarman moolaaniki Edwin Moragan chesina ingleesh anuvaadam). ‘‘evi talli nirudu kurisina himavarshamulu?’’ anna srishree venaka""But where are the snows of yesteryears'' ani anna french kavi Francois Villon (1431-1463) unnaadu. ‘‘padandi munduku’’ anadaaniki venuka kuudaa "forward... anna Brecht unnaadu.’’ e srishree bhaavajaalam telugu kavitvaanni kadilinchindo adhi antarjaatiiya bhavajalame. krishnasastri bhaavajaalaaniki aadhaaram kavi Shelly P.B.  (1792-1822) kada. ilaa oka dasalo antarjaatiiya kavitvam telugu kavitvaanni nadipinchindi. gatha 40, 50 ellugaa telugu kavitvam gathi tappindi. saarvajaneenata, saarvakaaleenata neti telugu kavitvamlo levu.srishree ‘kavita! oo kavita!’ku deetaina kavita ingleeshlo ledane cheppali. shelli valla prabhaavitudainaa krishnasastri shelli kanna goppakavi daanni manam grahinchaledu. nobel andukunna mana ravindranath tagur ‘‘nuvvu suuryudini pogottukunnappudu kanneeru kaarchithe nakshatraalanu kuudaa pondalevu’’ any, ‘‘manam prapanchamlo jeevistaamu manam daanni preminchinappudu’’any ante adhi inka teluguvaalla hrudayangamam kaaledu. antarjaatiiya sthaayi kavi mana vishwanaatha satyanarayana.  ‘nee rathamu’ ane aayana 12 paadaala kavita prastutam prapancham aasvaadistunna sthaayilo undi. kinnerasani paatalalo aayana upamalaku deetainavi ingleeshlo levu. seshendra sharma ‘neerai paaripoyindi’ antarjaatiiya kavita. aayana ‘sabdaalu-sataabdaalu’ kavitadi antarjaatiiya saili.‘‘mana prapanchamlo enno vishayaalu anyaayamainavi/ pattini naatani vaallu shreshtamaina mettani battalni dharistaaru, polamlo pani cheyyanivaallu tellati biyyam tintaaru.’’ idhi chala paata chainees jaanapadam. idhi antarjaatiiyata. teluguloonuu ee chintana medilindi. ‘raktaanni parista’ ‘emukalatho illu kadata’ lanti vaatini antarjaatiiya kavitvam enado pakkaku nettesindi. kaanti kiranaalanu tella ventrukalatho polchadaannii, asambaddhamgaa ‘‘dhooli chettu’’ anadaannii antarjaatiiya sthaayi abhiruchi parihasistundi. shree krishnadevaraayalu ‘‘dhooli megham’’ annaru. adhi saarvakaaleenamaina roopakaalankaaram.‘‘inko chuupu dwara chudadam kosam, mee rendu chuupulnii mooseskondi’’, ‘‘talupulu puurtigaa teruchukuni undagaa cherasa lalo enduku bratukutunnaru?’’, ‘‘bhayala aalochanala nunchi vidivadi bayata bratakandi’’ antuu roomee eppudo chesina vyakteekaranalu ippudela antarjaatiiyamainaayi? aalochinchaali. aa aalochanaloki sarigga velithe telugu kavitvamuu antarjaatiiya kavitvam avutundi.ingleesh kavi John Skelton (146-0&-1529) ""Like a child thou sleepst'' anadam ‘‘pasipapala nidurapo talligaa’’ aani aatreya anadaaniki moolam kakapovachhu. alaa anadam saarvajaneenata.‘‘kuputro jaayeta kwachidapi kumata na bhavati’’ (chedda koduku pudataadu cony chedda talli undadu) ani eppudo aadisankarulu anna maatalu 2013loo Forward Poetry-UK vaalla ingleesh kavita sankalanam "A Mother To Me'loo chotu chesukuni visaala prapanchaaniki andubaatulo unnaayi. valmiki, vyaasa, kaalidaasula kavitvam eppudo antarjaatiiyamai nilichi undi.umar khayyam kavitvam antarjaatiiyamainaa kuudaa teluguku artham kaaledu. gajallu, haikulu, rubaayeelu vantivi vaati tanaalanu kolpoyayi telugulo. ‘gajaliyat’ teluguku teliyaraaledu. japan kavi aitatcha (1762-1826) raasina ‘‘aamani vaana - oo chinnadi tana pilliki naatyam nerputondi’’ vanti haikulu telugu kavulu rayaleka poyaru. urduu kavi ikhbal (1877-1938) ‘‘e polam nunchi raituku aahaaram andado aa polamlooni prati godhuma kankenuu kalcheyyandi’’ annaru. tamila kavi subrahmanya bhaarati (1882-1921) ‘‘e okka vyaktikainaa tindilekapothe jagaanni naasanam cheseddam’’ annaru. maro chota ‘‘nippulo velupedithe nandalala/ ninnu taakutunna sukham kalugutondira nandalala’’ annaru. 1500 ellaku poorvame tamila kavi tiruvalluvar ‘‘venuvu (sangeetam), veena (sangeetam) tiyyana antaaru/ tama biddala muddu maatalu vinani vaaru’’ annaru. aayana ‘tirukkural’ vanda bhashalloki anuvaadamayindi. atuvanti saarvajaneena, saarvakaaleena kavitvam ippudu telugulo ledu. telugu kavita krutakamai janaalaku dooramayindi.srishree, krishnasaastrila kaalamlo vaallaku deetaina kavulu mare bhaarateeya bhaashaloonuu leremo? vishwanaatha ‘kaavya moortimatvam’ mare bhaashaloonuu ledemo? iteevala telugu kavitvam patanamainatlugaa mare bhasha kavitvamuu patanamavaledemo? ‘‘naa naalka yaddambuna booni ninne chusuko’’ ani sarasvatitoe anna aadibhatla narayana daasu, 1932loo "Poetry is abstract'' ani annaru. telugu vaallu aa maatalni enduku vinaledo? ‘‘chinta laeni vidya chikkabodu’’ antuu ‘‘thotakuurakaina doggalikainanu / taviti kuurakaina tavitikaina/ kaavyamulanu cheppu ganyulu ghanulairi’’ anna manakavi vemana antarjaatiiyatanu manam marichipoyam. ‘‘vedukaku velaledu, vennelaku engili ledu’’ any ‘‘kaavarapu vishayaalu katlu vadalavu’’ any anna annamayya manakinka artham kaaledu.‘‘naa hrudayam naalo vedi kaliginchi undakapothe/ naa maranam challadanaaniki dorikipoyevadini’’ anna vela ella naati ee chainees jaanapadam sthaayilo ippati telugu kavita lekapovadam shochaneeyam.‘‘kalalu tayaaravutuundagaa mana chinna bratukulu okka nidratho samaaptamoutaayi’’anna shakespier eppudo annadi inka raanistuunae unnadi. ‘‘janaalu jeevitaaniki baanisalu’’ any, ‘‘premaku maro aasha ledu tananu taanu neraverchukovadam tappa’’ any khalil jibran annavi antarjaatiiyamainaayi. vaatini aasvaadinchagaligina sthitiloonainaa manamunnama? telugu kavitvam antarjaatiiya sthaayini andukogalada?  rochishman94440 12279