
 కరుణ అటువంటి అరుపులకు అలవాటు పడింది. తలకూడా ఎత్తలేదు. "కరుణా!" మళ్ళీ అరిచింది కనకమ్మ. కరుణ తాపీగా తల ఎత్తింది. కనకమ్మను చూసింది. కనకమ్మ చేతిలో పసుపుతాడు చూసింది. కనకమ్మనూ, పసుపుతాడునూ మార్చి మార్చి చూసింది. మళ్ళీ తల వంచుకొని తన పని చూసుకో సాగింది. "ఏమిటే ఆ నిర్లక్ష్యం?" అంటూ కరుణ ముందున్న పుస్తకాలు లాక్కొని దూరంగా గిరాటు వేసింది. కరుణ లేచి నిల్చుంది. తల్లిని చూసింది. తల్లి చేతిలో వున్న పసుపుతాడును చూసింది. దూరంగా అస్తవ్యస్తంగా పడివున్న పుస్తకాలను చూసింది. ఒక అడుగు ముందుకు వేసింది. "ఏమిటా నిర్లక్ష్యం?" అడ్డుగా నిల్చుంది కనకమ్మ. "ఏమిటి?" కళ్ళతోనే అడిగింది కరుణ. "ఇదిగో, ఇది కట్టుకో!" పసుపుతాడు వున్న చేతిని ముందుకు జాపింది. కరుణ అందుకోలేదు. నిర్లక్ష్యంగా చూసింది. "తీసుకోవేమే?" "ఎందుకూ అది?" "కట్టుకో!" "ఎందుకు కట్టుకోవాలీ?" తాపీగానే వుంది కరుణ కంఠం. కనకమ్మకు మతిపోతోంది. ఎందుకు కట్టుకోవాలా? అదికూడా ఒక ప్రశ్నేనా? దానికి ఏం సమాధానం ఇవ్వాలో తెలియలేదు. "ఎంతకు తెగించావే? మొగుడు వుండగానే ముండమోపిలా మొండి మెడతో సిగ్గులేకుండా తిరుగుతూ, పైగా ఎందుకు కట్టుకోవాలంటావా?" కనకమ్మ బుసలు కొట్టింది. కరుణ నవ్వింది. వేదాంతిలా నవ్వింది. "ఛీ! నా కడుపున చెడబుట్టావ్? వెధవ బతుకు బతక్కపోతేనేం? ముక్కు మూసుకుంటే మూడు నిముషాలు పట్టదు." కరుణ మళ్లీ నవ్వింది. కనకమ్మ కోపంతో పిచ్చిదానిలా రెచ్చిపోయింది. "తెగించావే! అందుకే నవ్వొస్తుంది." "అమ్మా! నువ్వెన్ని సార్లు 'చావు' అని తిట్టి పోసినా నేను చావడానికి సిద్ధంగా లేను." "ఛీ! మురికి బతుకు బతకడంకంటే చావడమే మేలు!" అన్నది కనకమ్మ. "నా ఇష్టంతో నేను పుట్టలేదు. నేను కోరితే లభించిన జీవితం కాదు ఇది. అందుకే చావదల్చుకోలేదు." కటువుగా అన్నది కరుణ. కనకమ్మ కరుణ ముఖంలోకి వెర్రిచూపులు చూసింది. "నీకేదో అయిందే! ఏ దెయ్యమో పట్టింది. గట్టిగా ఒక్కమాట మాట్లాడేదానివి కాదు. ఎన్ని మాటలు అంటున్నావే?" అన్నది కనకమ్మ. "నాకే దెయ్యమూ పట్టలేదు. జీవితం నుంచే ఈ మాటలు నేర్చుకున్నాను" అంటూ కరుణ ముందుకు రెండు అడుగులు వేసింది. "ఆగు!" అంటూ కనకమ్మ కరుణ రెక్క పట్టుకుంది. "ఏమిటి?" విసుగ్గా అన్నది కరుణ. "ఇది కట్టుకుంటావా లేదా?" "ఎందుకు కట్టుకోవాలో చెప్పమన్నానుగా?" అంది కరుణ. "ఎందుకా?... నలుగురూ నవ్వుతున్నారే! నువ్వే మంగళసూత్రం తెంపి మొగుడి ముఖాన కొట్టి వచ్చావంటున్నారే!" కనకమ్మ కంఠంలో కోపం, దుఃఖం ఉంగిడి చుట్టుకుపోయాయి.  "కొంతకాలం వుంటే అంతపనీ చేసే, దాన్నేమో!... కాని, అతను నాకు ఆ అవకాశం ఇవ్వకుండా తనే తెంపుకున్నాడు" అన్నది కరుణ కరుకుగా.  "పాపిష్టిదానా! ఎంతకు తెగించావే?" పిచ్చికోపంతో కనకమ్మ కరుణ జుట్టు పట్టుకొని ఆ చెంపా ఈ చెంపా పిచ్చిగా వాయించసాగింది. కనకమ్మ చేతిలో పసుపుతాడు కింద పడిపోయింది. కరుణ పెనుగులాడలేదు. శరీరం అప్పజెప్పి ఊరుకుంది. "అమ్మా!...." విశ్వం కేకకు కనకమ్మ కరుణ జుట్టు వదిలేసింది. కనకమ్మ కొడుకు మొహంలోకి చూడలేనట్టు గబగబా దొడ్లోకి వెళ్ళిపోయింది. కరుణ అన్నను చూసింది. అన్నవెనక ప్రతిమలా నిలబడ్డ వదినను చూసింది. "వదినా!" అంటూ శారదను చుట్టుకుపోయింది కరుణ. "కరుణా! అలా వళ్ళు అప్పగించి నిల్చున్నావేం? అమ్మ మరీ ఘోరంగా ప్రవర్తిస్తుంటే. ఒకరోజు ఎదురు తిరుగు, మళ్ళీ నీ జోలికి రాదు." విశ్వం బాధగా అన్నాడు. "కొట్టనియ్ అన్నయ్యా!.... అలాగైనా ఆమె కసి తీరుతుందేమో!" అన్నది కరుణ. "ఆమెకు నీమీద కసి లేదమ్మా! ఆమెను అర్థం చేసుకో!" అన్నది శారద. "ఏమిటి అర్థం చేసుకొనేది? పశువును బాదినట్టు బాదుతుంటేను... తనంత అయిన ఆడపిల్లమీద చెయ్యి చేసుకోవడం ఏమిటి? అమ్మకు గట్టిగా చెప్పేస్తాను, ఇంకెప్పుడూ కరుణ మీద చెయ్యి చేసుకోవద్దని!" కోపంగా దొడ్లోకి వెళ్ళబోతున్న విశ్వాన్ని ఆపి - "అన్నయ్యా! ఇప్పుడు అమ్మను ఏమీ అనకు. ఈ కోపంలో ఏదైనా అఘాయిత్యం చేసుకుంటే..." అన్న కరుణ మాటలకు ఆగి, ఆలోచనలో పడ్డాడు.                 13 కరుణ పుట్టింటికి వచ్చి ఆరు నెలలు దాటి పోయింది. పరీక్షలకు శ్రద్ధగా చదువుతూ వుంది. కనకమ్మకు కరుణ ఇంట్లో తిరుగుతూ వుంటే నాగుబాము గుండెమీద పడగ విప్పినట్టు వుంది. రాఘవరావు కరుణను నిందిస్తూ, బావమర్దిని నిందిస్తూ రెండు ఉత్తరాలు రాశాడు. కరుణను పంపించమని రాశాడు. విశ్వనాథం ఉత్తరాలు చదువుకొని కసిగా చించి పారేశాడు. ఆ విషయం కరుణకు చెప్పలేదు. తల్లికి చెప్పలేదు. భార్యకు చెప్పాడు.  తనవల్ల పొరపాటు జరిగిందనీ, మళ్లీ అటువంటిది జరగదనీ హామీ ఇస్తూ కరుణను పంపించమని మరో ఉత్తరం రాశాడు రాఘవరావు. భార్యకు ఆ ఉత్తరం చూపించాడు. శారద ఉత్తరం చింపి అవతల పారేసింది చదవకుండానే. విశ్వం ఒక్క ఉత్తరానికీ సమాధానం ఇవ్వలేదు. ఆ రోజు విశ్వానికి బావమర్ది సుబ్బారావు నుంచి ఉత్తరం వచ్చింది. ఉత్తరం చదువుతున్న విశ్వం ముఖం నల్లబడింది. "ఏమిటండీ ఆ ఉత్తరం? ఎవరు రాశారు? ఆ రాఘవరావేనా?" అడిగింది. "నువ్వే చూడు!" అంటూ ఉత్తరం అందించాడు విశ్వం. శారద ఉత్తరం విప్పింది. కింద సంతకం చూసింది. ఆదుర్దాగా ఉత్తరం చదవసాగింది: "బావగారికి!- నమస్కారాలు! ఇక్కడ అందరం కులాసాగానే వున్నాం. మీ చెల్లెలికి మూడో నెల. అసలు విషయం. ఆ మధ్య రాఘవరావు వచ్చాడు. మనిషి చాలా దిగులుగా వున్నాడు. కరుణ అతనితో పోట్లాడి వెళ్ళిపోయిందట. వదినగారు అలాంటివారు అనుకోలేదు. చాలా నిదానంగా కన్పించేది.  రాఘవరావు మూడు ఉత్తరాలు రాసినా నువ్వు సమాధానం ఇవ్వలేదట. నాకు చాలా ఆశ్చర్యం కలిగింది. అతను నన్ను నానామాటలు అన్నాడు. ఈ పెళ్ళిచేసి అతని జీవితాన్ని నాశనం చేశానన్నాడు. నవ్వులపాలు చేశానన్నాడు. నేను నేరస్తుడిలా తల వంచుకోవాల్సివచ్చింది. కరుణకు తెలియకపోతే నీకు తెలియక్కర్లేదా? ఆడపిల్ల మూర్ఖంగా ప్రవర్తిస్తే నచ్చచెప్పుకోవాల్సింది పోయి, ఇంట్లో పెట్టుకు కూర్చుంటారా? అతని కాళ్లా వేళ్లా బడి క్షమాపణ చెప్పుకోవడం పోయి, అతను రాసిన ఉత్తరాలకు సమాధానం కూడా ఇవ్వకపోవడం ఆశ్చర్యంగానే వుంది.  నీకు తెలియకపోతే అత్తగారి బుద్ధి ఏమైంది? అవున్లే - మీరిద్దరూ ఆఫీసుకు వెళ్తారాయె! అత్తగారికి ఓపికపోయింది. కరుణ పనిమంతురాలు. జీతం భత్యం లేని పనిమనిషి దొరికింది.

 karuna atuvanti arupulaku alavaatu padindi. talakuda ettaledu. "karuna!" mallee arichindi kanakamma. karuna taapeegaa tala ettindi. kanakammanu chusindi. kanakamma chetilo pasuputaadu chusindi. kanakammanuu, pasuputaadunuu marchi marchi chusindi. mallee tala vanchukoni tana pani chusuko saagindi. "emite aa nirlakshyam?" antuu karuna mundunna pustakaalu lakkoni dooramgaa giraatu vesindi. karuna lechi nilchundi. tallini chusindi. talli chetilo vunna pasuputaadunu chusindi. dooramgaa astavyastamgaa padivunna pustakaalanu chusindi. oka adugu munduku vesindi. "emita nirlakshyam?" addugaa nilchundi kanakamma. "emiti?" kallathone adigindi karuna. "idigo, idhi kattuko!" pasuputaadu vunna chetini munduku jaapindi. karuna andukoledu. nirlakshyamgaa chusindi. "teesukoveme?" "endukuu adhi?" "kattuko!" "enduku kattukovali?" taapeegaane vundi karuna kantham. kanakammaku matipotondi. enduku kattukovala? adikuda oka prasnena? daaniki yem samadhanam ivvaalo teliyaledu. "entaku teginchave? mogudu vundagaane mundamopila mondi medatho siggulekunda tirugutuu, paiga enduku kattukovalantava?" kanakamma busalu kottindi. karuna navvindi. vedantila navvindi. "chee! naa kadupuna chedabuttav? vedhava batuku batakkapothenem? mukku moosukunte moodu nimushaalu pattadu." karuna malli navvindi. kanakamma kopamtho picchidaanilaa rechipoyindi. "teginchave! anduke navvostundi." "amma! nuvvenni saarlu 'chaavu' ani titti posina nenu chaavadaaniki siddamgaa lenu." "chee! muriki batuku batakadankante chavadame melu!" annadi kanakamma. "naa ishtamto nenu puttaledu. nenu korithe labhinchina jeevitam kaadu idhi. anduke chavadalchukoledu." katuvugaa annadi karuna. kanakamma karuna mukhamloki verrichuupulu chusindi. "neekedo ayinde! e deyyamo pattindi. gattigaa okkamata matladedanivi kaadu. enni maatalu antunnave?" annadi kanakamma. "naake deyyamuu pattaledu. jeevitam nunche ee maatalu neerchukunnaanu" antuu karuna munduku rendu adugulu vesindi. "aagu!" antuu kanakamma karuna rekka pattukundi. "emiti?" visuggaa annadi karuna. "idhi kattukuntava leda?" "enduku kattukovalo cheppamannanuga?" andi karuna. "enduka?... naluguru navvutunnare! nuvve mangalasutram tempi mogudi mukhana kotti vachavantunnare!" kanakamma kanthamlo kopam, dukkham ungidi chuttukupoyayi.  "kontakaalam vunte antapanee chese, dannemo!... kaani, atanu naaku aa avakaasam ivvakunda tane tempukunnadu" annadi karuna karukugaa.  "papishtidana! entaku teginchave?" pichikopamto kanakamma karuna juttu pattukoni aa chempa ee chempa picchigaa vaayinchasaagindi. kanakamma chetilo pasuputaadu kinda padipoyindi. karuna penugulaadaledu. sareeram appajeppi oorukundi. "amma!...." vishwam kekaku kanakamma karuna juttu vadilesindi. kanakamma koduku mohamloki chudalenattu gabagaba dodloki vellipoyindi. karuna annanu chusindi. annavenaka pratimalaa nilabadda vadinanu chusindi. "vadina!" antuu saaradanu chuttukupoyindi karuna. "karuna! alaa vallu appaginchi nilchunnavem? amma mari ghoramgaa pravartistunte. okaroju eduru tirugu, mallee nee joliki raadu." vishwam badhaga annadu. "kottaniy annayya!.... alagaina aame kasi teerutundemo!" annadi karuna. "aameku neemeeda kasi ledamma! aamenu artham chesuko!" annadi saarada. "emiti artham chesukonedi? pasuvunu baadinattu baadutuntenu... tananta ayina aadapillameeda cheyyi chesukovadam emiti? ammaku gattigaa cheppestaanu, inkeppuduu karuna meeda cheyyi chesukovaddani!" kopanga dodloki vellabotunna vishwaanni aapi - "annayya! ippudu ammanu emi anaku. ee kopamlo edaina aghaayityam chesukunte..." anna karuna maatalaku aagi, aalochanalo paddaadu.                 13 karuna puttintiki vachi aaru nelalu daati poyindi. pareekshalaku shraddhagaa chaduvutuu vundi. kanakammaku karuna intlo tirugutuu vunte nagubamu gundemeeda padaga vippinattu vundi. raghavarao karunanu nindistuu, baavamardini nindistuu rendu uttaraalu raasaadu. karunanu pampinchamani raasaadu. vishwanaatham uttaraalu chaduvukoni kasiga chinchi paaresaadu. aa vishayam karunaku cheppaledu. talliki cheppaledu. bhaaryaku cheppaadu.  tanavalla porapaatu jarigindanii, malli atuvantidi jaragadanee haami istuu karunanu pampinchamani maro uttaram raasaadu raghavarao. bhaaryaku aa uttaram chuupimchaadu. saarada uttaram chimpi avatala paaresindi chadavakundane. vishwam okka uttaraanikii samadhanam ivvaledu. aa roju vishwaaniki bavamardi subbarao nunchi uttaram vachindi. uttaram chaduvutunna vishwam mukham nallabadindi. "amitandi aa uttaram? evaru raasaaru? aa raghavaravena?" adigindi. "nuvve chudu!" antuu uttaram andinchaadu vishwam. saarada uttaram vippindi. kinda santakam chusindi. aadurdaagaa uttaram chadavasaagindi: "baavagaariki!- namaskaaraalu! ikkada andaram kulasagane vunnam. mee chelleliki moodo nela. asalu vishayam. aa madhya raghavarao vachaadu. manishi chala digulugaa vunnadu. karuna athanitho potladi vellipoyindata. vadinagaaru alantivaru anukoledu. chala nidaanamgaa kanpinchedi.  raghavarao moodu uttaraalu rasina nuvvu samadhanam ivvaledata. naaku chala aascharyam kaligindi. atanu nannu naanaamaatalu annadu. ee pellichesi athani jeevitaanni naasanam chesanannadu. navvulapaalu chesanannadu. nenu nerastudila tala vanchukovaalsivachinda. karunaku teliyakapothe neeku teliyakkarleda? aadapilla moorkhamgaa pravartiste nachacheppukovalsim poyi, intlo pettuku kurchuntara? athani kalla vella badi kshamaapana cheppukovadam poyi, atanu raasina uttaraalaku samadhanam kuudaa ivvakapovadam aascharyamgaane vundi.  neeku teliyakapothe attagaari buddhi emaindi? avunle - meeriddaruu aafiisuku veltaraye! attagaariki opikapoyindi. karuna panimanturaalu. jeetam bhatyam laeni panimanishi dorikindi.