
 గౌతముడికి పట్టరాని వేదన కలిగింది. తన వారనుకున్నవారు వానరులయ్యారు. పరాయి వారయ్యారు! హతవిధీ! అనుకున్నాడు.
 విధిని తలుచుకోగానే ఆయన మనస్సులో ప్రశాంతత వచ్చేసింది.
 'అంతా విధి లిఖితం! విధి విలాసం! బ్రహ్మ ఎలా సంకల్పించాడో అలాగే సాగుతుంది. తను మాత్రం నిమిత్తమాత్రుడు'
 అలా అనుకోగానే ఆయన మదిలో తన మామగారైన బ్రహ్మ మెదిలాడు. ఇదంతా ఆయన వింత చేష్ట అనుకుని ప్రసన్నం కమ్మని వేడుకున్నాడు.
 సరస్వతి వీణా వాదనలో, వేద పఠనంలో సృష్టి కల్పనలో నిమగ్నుడైన బ్రహ్మకు గౌతముడి పిలుపు వినిపించింది.
 'హే! చతురాననా! ఏమిది! కోరి కన్యాదానం చేశావు. కోరిక లీరిక లెత్తేలా దేవతలు దేవతా సార్వభౌముడు కోరివచ్చినా నన్నే ఎన్నుకుని కన్నెను ధారపోశావు. ఇప్పుడీ విచిత్ర సంఘటన ఏమిటి స్వామీ!'
 బ్రహ్మ చప్పున కదిలివచ్చాడు.
 దృశ్యా దృశ్యంగా భాసిస్తూ చెప్పాడు 'గౌతమమహర్షీ! ఇదొక విచిత్ర సన్నివేశం! నీ కుమారులిద్దరూ కారణ జనములు. వారి వలన జరగవలసిన కార్యాలెన్నో ఉన్నాయి! శ్రీమన్నారాయణుడు భూమిపై నడయాడబోతున్నాడు. అప్పుడు నీ సంతానం ఆయనకు సహాయకారులవుతారు!' చెప్పాడు.
 గౌతముడు వింటున్నాడు.
 'గౌతమా! అహల్య దోషి కాదు. ఆమె తప్పు చేయలేదు! ఒక వేళ నీ దృక్పథంలో ఆమె దోషి అనిపిస్తే ఆమెను మన్నించు. నీ శాపానికి గురి చేయకు. మీ ఆంధ్ర దేశంలో ఒక సామెత ఉన్నదే కదా! కుమ్మరికి ఒక ఏడు - గుండ్రాయికి ఒక వేటు అని కదా! ఏడాదిపాటు కులాలుడు శ్రమపడి నిర్మించిన కుండలన్నీ ఒక రాతి దెబ్బతో సర్వనాశనం చెయొచ్చు! కానీ అది విజ్ఞత. వివేకం కాదు. విధ్వంసం మంచిది కాదు.
 గౌతమా! సృష్టిలో ఎక్కడా లేని అందాలు ఆమె స్వంతం చేసి అహల్యణు సృష్టించాను. దేవతలకిచ్చి ఆ లోకంలో వుంచే దానికన్నా నీకిచ్చి భూలోకవాసిని చేయడమే మేలని తలచాను. అలాంటి అహల్యను నువ్వు కోపంతోనో, శాపంతోనో శిక్షించడం నాకు సమ్మతమవుతుందా! ఆలోచించు! సహనం, శాంతి, సముద్రం కన్నా మిన్న అయినవి. సముద్రం విశాలమూ, అగాధమూ అయితే అంతకన్నా ఇవి విశాలం అగాధము ఆనందదాయకం' 
 గౌతముడు అహల్య గురించి బ్రహ్మ చెప్పిన మాటలు విన్నాడు.
 ఆయన మనసులో శాంతం సముద్రంలా పొంగింది.
 'పరమేష్టీ! కోపం మానవుడికి శత్రువు. మానవుడి శాంతమే అతడికి రక్షా. కోపంతో నా కుమారులను వానరులుగా శపించాను. మరింత ఆగ్రహంతో అహల్యనేమని శపించి ఉండేవాడినో నాకు తెలియడం లేదు. సరయిన సమయంలో శాంతి సందేశం వినిపించి నన్ను కాపాడారు!'
 బ్రహ్మ ఆనందంతో అన్నాడు.
 'గౌతమా! అన్నీ కార్య కారణ సంబంధాలేనయ్యా! ఋక్షవిరజుడనే వానర శ్రేష్టుడు సంతానం లేక తపిస్తున్నాడు. అతడికి నీ కుమారులను దత్తం చేయవయ్యా మహర్షీ! అతడు దండకారణ్యంల్ కిష్కింధ రాజ్యం నిర్మించ తలపెట్టాడు. అతడి వారసులుగా ఈ బాలురు కిష్కింధ ఏలుకుంటారు. చెప్పాను కదా! వీరు సైన్యం, వీరి సంతానం శ్రీమహావిష్ణువు ఈ లోకంలో అవతరించిన సమయంలో మిక్కిలి సహాయ పడతారు'
 గౌతముడు ఆ మాటలకు సంతోషించాడు.
 బ్రహ్మకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుకున్నాడు 'పరమేష్టీ! ఈ సకల చరాచర సృష్టి మీ మూర్తిత్రయ పాలనకు లోబడి నడుస్తుంది. మీ ఆజ్ఞ - అనుజ్ఞ లేనిదే ఏమీ జరుగదు. తెలిసో తెలియకో మాన్యులు, సామాన్యులు కూడా అజ్ఞానంలో పడతారు!'
 బ్రహ్మ సంతోషంగా అన్నాడు 'అదిగో ఋక్ష విరజుడు వారసులను అన్వేషిస్తూ వస్తున్నాడు. ఈ వానరులను వారసులుగా అతనికి అప్పగించు!'
 దృశ్యా దృశ్యంగా కనిపిస్తోన్న బ్రహ్మకు గౌతముడు అంజలి ఘటించాడు.
 బ్రహ్మ అదృశ్యమయ్యాడు.
 వానర రూపంతో వున్న ఇద్దరు కుమారులనూ, అంజననూ చూసి నిట్టూర్చాడు గౌతముడు. అంతలో కొంత దూరంలో విష్ణు సంకీర్తనం చేస్తూ వస్తున్న వానర శ్రేష్టుడు కనిపించాడు. గౌతముడు అతని రాక కోసం నిరీక్షిస్తూ నిలబడ్డాడు.
 ఋక్ష విరజుడు సమీపించాడు.
 'మహానుబావా! తమరెవరో తెలుసుకోగోరుతున్నాను. నన్నందరూ ఋక్ష విరజుడని పిలుస్తారు. నేను వానర మూర్తిని. కిష్కింధలో వానర సామ్రాజ్యం నిర్మించాలని తలపోస్తున్నాను. పుత్రహీనుడినైన నేను పుత్రుల కోసం పరితపిస్తూ పరిభ్రమిస్తున్నాను' అన్నాడు.
 'గౌతముడని నన్నంతా సంభావిస్తారు'
 గౌతముడి మాటలు పూర్తయి కాకముందే అత్యంత సంభ్రమంతో అన్నాడు ఋక్షవిరజుడు 'మహానుభావా! మహనీయ తేజా! న్యాయసూత్ర నిర్మాతా! చతురానన జామతా! నమో నమః!' 
 గౌతముడు ఆశీర్వదించాడు 'సుపుత్రా ప్రాప్తిరస్తు! ఐశ్వర్యమస్తు! ఇష్టకామ్యార్ధ సిద్ధిరస్తు! పుత్ర పౌత్రాభివృద్ధి రస్తు! వంశాభివృద్ధిరస్తు! శాంతి రస్తు! పుష్టి రస్తు! తుష్టిరస్తు!'

 goutamudiki pattaraani vedana kaligindi. tana vaaranukunnavaaru vaanarulayyaaru. paraayi vaarayyaaru! hatavidhi! anukunnadu.
 vidhini taluchukogaane aayana manassulo prasaantata vachesindi.
 'antaa vidhi likhitam! vidhi vilasam! brahma ela sankalpinchaado alaage saagutundi. tanu maatram nimittamaatrudu'
 alaa anukogane aayana madilo tana maamagaaraina brahma medilaadu. idantaa aayana vinta cheshta anukuni prasannam kammani vedukunnadu.
 saraswati veenaa vaadanalo, vedha pathanamlo srushti kalpanalo nimagnudaina brahmaku goutamudi pilupu vinipinchindi.
 'hee! chaturaananaa! emidi! kori kanyaadaanam chesavu. korika leerika lettela devatalu devata saarvabhoumudu korivachina nanne ennukuni kannenu dharaposavu. ippudi vichitra sanghatana emiti swami!'
 brahma chappuna kadilivachaadu.
 drishya drushyamgaa bhaasistuu cheppaadu 'goutamamaharshi! idoka vichitra sannivesam! nee kumaaruliddaruu kaarana janamulu. vaari valana jaragavalasina caryalenno unnaayi! srimannarayanudu bhoomipai nadayaadabotunnaadu. appudu nee santaanam aayanaku sahaayakaarulavutaaru!' cheppaadu.
 goutamudu vintunnadu.
 'gautamaa! ahalya doshi kaadu. aame tappu cheyaledu! oka vaela nee drukpathamlo aame doshi anipiste aamenu manninchu. nee saapaaniki guri cheyaku. mee aandhra desamlo oka saameta unnade kada! kummariki oka edu - gundraayiki oka vetu ani kada! edaadipaatu kulaludu shramapadi nirminchina kundalannee oka raati debbatho sarvanasanam cheyochu! cony adhi vignata. vivekam kaadu. vidhvamsam manchidi kaadu.
 gautamaa! srushtilo ekkada laeni andaalu aame swantam chesi ahalyanu srushtinchaanu. devatalakichi aa lokamlo vunche danikanna neekicchi bhuulokavaasini cheyadame melani talachaanu. alanti ahalyanu nuvvu kopamtono, saapamtono shikshinchadam naaku sammatamavutundaa! aalochinchu! sahanam, saanti, samudram kanna minna ayinavi. samudram visaalamuu, agaadhamuu ayithe antakanna ivi visaalam agaadhamu aanandadaayakam' 
 goutamudu ahalya gurinchi brahma cheppina maatalu vinnadu.
 aayana manasulo saantam samudramla pongindi.
 'parameshty! kopam maanavudiki satruvu. manavudi saantame atadiki raksha. kopamtho naa kumaarulanu vaanarulugaa sapinchaanu. marinta aagrahamto ahalyanemani sapinchi undevadino naaku teliyadam ledu. sarayina samayamlo saanti sandesam vinipinchi nannu kapadaru!'
 brahma aanandamtho annadu.
 'gautamaa! annee kaarya kaarana sambandhalenayya! rukshavirajudane vaanara shreshtudu santaanam leka tapistunnadu. atadiki nee kumaarulanu dattam cheyavayya maharshi! atadu dandakaranyaml kishkindha rajyam nirmincha talapettaadu. atadi vaarasulugaa ee baluru kishkindha elukuntaru. cheppaanu kada! veeru sainyam, veeri santaanam srimahaavishnuvu ee lokamlo avatarinchina samayamlo mikkili sahaya padataaru'
 goutamudu aa maatalaku santoshinchaadu.
 brahmaku krutagnatalu telupukunnadu 'parameshty! ee sakala charachara srushti mee moortitraya paalanaku lobadi nadustundi. mee aagna - anugna lenide emi jarugadu. teliso teliyako maanyulu, saamaanyulu kuudaa agnaanamlo padataaru!'
 brahma santoshamgaa annadu 'adigo ruksha virajudu vaarasulanu anveshistuu vastunnadu. ee vaanarulanu vaarasulugaa ataniki appaginchu!'
 drishya drushyamgaa kanipistonna brahmaku goutamudu anjali ghatinchaadu.
 brahma adrushyamayyaadu.
 vaanara roopamtho vunna iddaru kumaarulanuu, anjananuu chusi nittoorchaadu goutamudu. antalo kontha dooramlo vishnu sankeertanam chestu vastunna vaanara shreshtudu kanipinchaadu. goutamudu athani raaka kosam nireekshistuu nilabaddadu.
 ruksha virajudu sameepinchaadu.
 'mahanubava! tamarevaro telusukogorutunnaana. nannandaruu ruksha virajudani pilustaaru. nenu vaanara muurtini. kishkindhalo vaanara saamraajyam nirminchaalani talapostunnanu. putraheenudinaina nenu putrula kosam paritapistuu paribhramistunnaanu' annadu.
 'goutamudani nannanta sambhaavistaaru'
 goutamudi maatalu puurtayi kakamunde atyanta sambhramamtho annadu rukshavirajudu 'mahanubhava! mahaneeya teja! nyaayasuutra nirmata! chaturaanana jaamataa! namo namah!' 
 goutamudu aasiirvadimchaadu 'suputra praaptirastu! aishwaryamastu! ishtakaamyaardha siddhirastu! putra pouthraabhivruddhi rastu! vamsaabhivruddhirastu! saanti rastu! pushti rastu! tushtirastu!'