జీఎస్టీవల్ల చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు ఎదురయ్యే సమస్యల మూలంగా ఉపాధి అవకాశాలు తగ్గుతాయి; సామాన్య మానవుని ఆదాయం తగ్గుతుంది. పెద్ద కంపెనీలు కూడా నష్టాలకు గురవుతాయి. ఈ పరిణామాలు ఆర్థిక వ్యవస్థ పెరుగుదలను మందగింపచేస్తాయి.వస్తుసేవల పన్ను (జీఎస్టీ) వ్యవస్థలో చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు ప్రభుత్వం సంరక్షణ సమ కూరుస్తుంది. ప్రస్తుతం రూ.5 లక్షల కంటే ఎక్కువ టర్నోవర్ (మొత్తం వార్షిక వ్యాపారం) గల వ్యాపార సంస్థలు పలు రాష్ట్రాలలో అమ్మకం పన్ను చట్టాల కింద నమోదు చేయించుకోవల్సిన అవసర మున్నది. జీఎస్టీ విధానంలో ఈ పరిమితిని రూ.20 లక్షలకు పెంచారు. ఇప్పుడు యాభై లక్షల రూపాయల వరకు టర్నోవర్గల చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు సంయుక్త పథకం కింద నమోదు చేయించుకొనే వెసులుబాటు లభించింది. దీనివల్ల అవి 0.5 నుంచి 2.5 శాతం జీఎస్టీ చెల్లిస్తే సరిపోతుంది. ఈ చర్యలు చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు వ్యాపార భద్రత సమకూరుస్తాయనడంలో సందేహం లేదు. అయితే వ్యాపారం చిన్న సంస్థల నుంచి గుత్తాధిపత్య సంస్థలకు స్వాయత్తమవడానికి జీఎస్టీ దారితీస్తుందని జపనీస్ రేటింగ్ ఏజెన్సీ నొమురా పేర్కొనడం ఆశ్చర్యకరం. అగ్రశ్రేణి భారతీయ రేటింగ్ ఏజెన్సీ కూడా జీఎస్టీ మూలంగా అనియత రంగం సంప్రదాయరంగంతో పోటీపడడం కష్టసాధ్యమవుతుందని అభిప్రాయపడింది.విధిగా రిటర్న్స్ (ఆదాయ వివరాలు) సమర్పించే నిబంధన జీఎస్టీ కింద చిన్న వ్యాపారులకు ఒక ప్రతిబంధకంగా పరిణమించింది. గతంలో చిన్న వ్యాపార సంస్థలు అమ్మకం పన్ను చట్టాల కింద ప్రతి మూడునెలల కొకసారి ఒక రిటర్న్స్ సమర్పిస్తే సరిపోయేది. జీఎస్టీ కింద నెలానెలా రిటర్న్స్ సమర్పించవలసివున్నది. దీనితో పాటు తమ అమ్మకాల వివరాలను కూడా నెలకు మూడుసార్లు జీఎస్టీ పోర్టల్కు తప్పసనిసరిగా అప్లోడ్ చేయవలసివుంటుంది. అంటే ప్రతి చిన్న వ్యాపార సంస్థా నెలకు మూడు రిటర్న్స్ను, ప్రతి మూడునెలలకు తొమ్మిది రిటర్న్స్ను విధిగా సమర్పించవలసివుంటుంది. చాలా చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు దినసరి ఖాతాలను నిర్వహించే అలవాటు లేదుమరి. త్రైమాసిక రాబడి వివరాలనే అంచనావేసిన అమ్మకాల ప్రాతిపదికన సమర్పించడమే వాటికి రివాజు. కాగా అమ్మకాల వివరాలను జీఎస్టీ పోర్టల్కు అప్లోడ్ చేసే ప్రావీణ్యం కూడా చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు వుండదు. జీఎస్టీ నిబంధలన్నిటినీ పాటించేందుకై ఒక చార్టర్డ్ అక్కౌంటెంట్ను నియమించుకోగల ఆదాయంగానీ, ఆ పనులన్నిటినీ నిర్వర్తించ డానికి అవసరమైన సమయం గానీ వాటికి లేదు.అంతర్ రాష్ట్ర వ్యాపార నిబంధనలను జీఎస్టీ సరళీకృతం చేస్తుంది. అంతర్ రాష్ట్ర వ్యాపారాలలో అధిక భాగాన్ని పెద్ద కంపెనీలే చేస్తున్నాయి. గతంలో చిన్న వ్యాపా రసంస్థలకు, అంతర్ రాష్ట్ర దిగుమతుల నుంచి రక్షణ వుండేది. ఆ వాణిజ్యంలో వున్న సంక్లిష్టతలే చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు సంరక్షణ కల్పించేవి. జీఎస్టీ విధానంలో ఒక రాష్ట్రం నుంచి మరో రాష్ట్రానికి సరుకుల రవాణా నిర్నిబంధంగా జరిగే వీలు వుండడంతో చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు ఆ సహజ సంరక్షణ పూర్తిగా కరువయ్యింది. హరిద్వార్లోని ఒక కర్టెన్ (పరదా)ల ఉత్పత్తిదారుకు పంజాబ్ లూధియానాలో వున్న పెద్ద కంపెనీల పోటీ నుంచి సహజ రక్షణ వుండేది. ఇప్పుడు లూధియానా నుంచి ఆ ఉత్పత్తులు హరిద్వార్కు రవాణా అవుతుండడంతో స్థానికంగా ఉన్న చిన్న ఉత్పత్తిదారులు పోటీని తట్టుకోలేకపోతున్నారు.సరఫరాదారులు చెల్లించిన జీఎస్టీని తమ జీఎస్టీ ఖాతాలో జమ చేసుకొనేం దుకు కొనుగోలుదారులను వస్తుసేవల పన్ను విధానం అనుమతిస్తుంది. వస్తు సేవల పన్నును చెల్లించే పెద్ద కంపెనీలు, జీఎస్టీని చెల్లించే సరఫరాదారుల నుంచే సరుకులను కొనుగోలు చేయడానికి మొగ్గు చూపుతారు. పెద్ద కంపెనీలకు కార్యాలయ సామాగ్రిని సరఫరా చేసే చిన్న వ్యాపారవేత్తకు రూ.20లక్షల విలువైన సరఫరాల వరకు జీఎస్టీని చెల్లించవలసిన అవసరం లేదు. ఉదాహరణకు ఇటువంటి మినహాయింపు ఉన్న వ్యాపారి నుంచి స్టేషనరీ కొనుగోలు చేసే పెద్ద కంపెనీ  విధిగా సెల్్ఫ–ఇన్వాయిస్ను తయారుచేసి జీఎస్టీని డిపాజిట్ చేయాల్సి ఉంటుంది. నెలసరి రిటర్న్స్ను దాఖలు చేసినప్పుడు ఈ మొత్తాన్ని క్రెడిట్లో చూపించే అవకాశం పెద్ద కంపెనీకి వుంటుంది. అయితే ఇలా చిన్న సరఫరాదారుల నుంచి సరుకులు కొనుగోలు చేయడంవల్ల పెద్ద కంపెనీలపై అధిక భారం పడుతుంది. ఈ ఇబ్బందులను తప్పించుకోవడానికై పెద్ద కంపెనీలు పెద్ద డీలర్ల నుంచే తమకు అవసరమైన సరుకును కొనుగోలు చేస్తాయి. ఇది చిన్న వ్యాపారసంస్థలకు వ్యాపార నష్టంగా పరిణమిస్తుందని మరి చెప్పనవసరం లేదు. కథ ఇంతటితో ముగియలేదు. దేశంలో 80శాతం ఉపాధిని చిన్న వ్యాపార సంస్థలే కల్పిస్తున్నాయి. జీఎస్టీవల్ల చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు ఎదురయ్యే సమస్యల మూలంగా ఉపాధి అవకాశాలు తగ్గిపోతాయి; సామాన్య మానవుని ఆదాయం తగ్గిపోతుంది; వస్త్రాలు, పాదరక్షలు తదితర ఉత్పత్తులకు డిమాండ్ తగ్గిపోతుంది. దీనివల్ల చిన్న వ్యాపార సంస్థలతో పాటు పెద్ద కంపెనీలు కూడా నష్టాలకు గురవుతాయి. ఈ పరిణామాలు ఆర్థికవ్యవస్థ పెరుగుదలను మందగింపచేస్తాయి. పెద్దనోట్ల రద్దు వల్ల ఆర్థికవ్యవస్థకు సంభవించిన నష్టాలు జీఎస్టీ వల్ల పునరావృ తమయ్యే అవకాశం ఎంతైనా వున్నది.ఆర్థికవ్యవస్థకు పొంచి వున్న ప్రమాదాన్ని నివారించడానికి ప్రభుత్వం తక్షణమే మేల్కోవాలి. నెలనెలా రిటర్న్స్ దాఖలుచేసే నిబంధన నుంచి చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు మినహాయింపునివ్వాలి. తాము కొనుగోలు చేసే సరుకుల పై తాము చెల్లించే జీఎస్టీని తమ ఖాతాలో జమచేసుకొనేందుకు చిన్న వ్యాపారసంస్థలకు అనుమతినివ్వాలి. సదరు సరుకుల విక్రయాలపై జీఎస్టీ చెల్లించకపోయినా చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు ఈ వెసులు బాటు కల్పించాలి. దీనివల్ల ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చే సరుకుల వెల్లువను చిన్న వ్యాపారసంస్థలు తట్టుకోగలుగుతాయి. (వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)వస్తుసేవల పన్ను (జీఎస్టీ) వ్యవస్థలో చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు ప్రభుత్వం సంరక్షణ సమ కూరుస్తుంది. ప్రస్తుతం రూ.5 లక్షల కంటే ఎక్కువ టర్నోవర్ (మొత్తం వార్షిక వ్యాపారం) గల వ్యాపార సంస్థలు పలు రాష్ట్రాలలో అమ్మకం పన్ను చట్టాల కింద నమోదు చేయించుకోవల్సిన అవసర మున్నది. జీఎస్టీ విధానంలో ఈ పరిమితిని రూ.20 లక్షలకు పెంచారు. ఇప్పుడు యాభై లక్షల రూపాయల వరకు టర్నోవర్గల చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు సంయుక్త పథకం కింద నమోదు చేయించుకొనే వెసులుబాటు లభించింది. దీనివల్ల అవి 0.5 నుంచి 2.5 శాతం జీఎస్టీ చెల్లిస్తే సరిపోతుంది. ఈ చర్యలు చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు వ్యాపార భద్రత సమకూరుస్తాయనడంలో సందేహం లేదు. అయితే వ్యాపారం చిన్న సంస్థల నుంచి గుత్తాధిపత్య సంస్థలకు స్వాయత్తమవడానికి జీఎస్టీ దారితీస్తుందని జపనీస్ రేటింగ్ ఏజెన్సీ నొమురా పేర్కొనడం ఆశ్చర్యకరం. అగ్రశ్రేణి భారతీయ రేటింగ్ ఏజెన్సీ కూడా జీఎస్టీ మూలంగా అనియత రంగం సంప్రదాయరంగంతో పోటీపడడం కష్టసాధ్యమవుతుందని అభిప్రాయపడింది.విధిగా రిటర్న్స్ (ఆదాయ వివరాలు) సమర్పించే నిబంధన జీఎస్టీ కింద చిన్న వ్యాపారులకు ఒక ప్రతిబంధకంగా పరిణమించింది. గతంలో చిన్న వ్యాపార సంస్థలు అమ్మకం పన్ను చట్టాల కింద ప్రతి మూడునెలల కొకసారి ఒక రిటర్న్స్ సమర్పిస్తే సరిపోయేది. జీఎస్టీ కింద నెలానెలా రిటర్న్స్ సమర్పించవలసివున్నది. దీనితో పాటు తమ అమ్మకాల వివరాలను కూడా నెలకు మూడుసార్లు జీఎస్టీ పోర్టల్కు తప్పసనిసరిగా అప్లోడ్ చేయవలసివుంటుంది. అంటే ప్రతి చిన్న వ్యాపార సంస్థా నెలకు మూడు రిటర్న్స్ను, ప్రతి మూడునెలలకు తొమ్మిది రిటర్న్స్ను విధిగా సమర్పించవలసివుంటుంది. చాలా చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు దినసరి ఖాతాలను నిర్వహించే అలవాటు లేదుమరి. త్రైమాసిక రాబడి వివరాలనే అంచనావేసిన అమ్మకాల ప్రాతిపదికన సమర్పించడమే వాటికి రివాజు. కాగా అమ్మకాల వివరాలను జీఎస్టీ పోర్టల్కు అప్లోడ్ చేసే ప్రావీణ్యం కూడా చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు వుండదు. జీఎస్టీ నిబంధలన్నిటినీ పాటించేందుకై ఒక చార్టర్డ్ అక్కౌంటెంట్ను నియమించుకోగల ఆదాయంగానీ, ఆ పనులన్నిటినీ నిర్వర్తించ డానికి అవసరమైన సమయం గానీ వాటికి లేదు.అంతర్ రాష్ట్ర వ్యాపార నిబంధనలను జీఎస్టీ సరళీకృతం చేస్తుంది. అంతర్ రాష్ట్ర వ్యాపారాలలో అధిక భాగాన్ని పెద్ద కంపెనీలే చేస్తున్నాయి. గతంలో చిన్న వ్యాపా రసంస్థలకు, అంతర్ రాష్ట్ర దిగుమతుల నుంచి రక్షణ వుండేది. ఆ వాణిజ్యంలో వున్న సంక్లిష్టతలే చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు సంరక్షణ కల్పించేవి. జీఎస్టీ విధానంలో ఒక రాష్ట్రం నుంచి మరో రాష్ట్రానికి సరుకుల రవాణా నిర్నిబంధంగా జరిగే వీలు వుండడంతో చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు ఆ సహజ సంరక్షణ పూర్తిగా కరువయ్యింది. హరిద్వార్లోని ఒక కర్టెన్ (పరదా)ల ఉత్పత్తిదారుకు పంజాబ్ లూధియానాలో వున్న పెద్ద కంపెనీల పోటీ నుంచి సహజ రక్షణ వుండేది. ఇప్పుడు లూధియానా నుంచి ఆ ఉత్పత్తులు హరిద్వార్కు రవాణా అవుతుండడంతో స్థానికంగా ఉన్న చిన్న ఉత్పత్తిదారులు పోటీని తట్టుకోలేకపోతున్నారు.సరఫరాదారులు చెల్లించిన జీఎస్టీని తమ జీఎస్టీ ఖాతాలో జమ చేసుకొనేం దుకు కొనుగోలుదారులను వస్తుసేవల పన్ను విధానం అనుమతిస్తుంది. వస్తు సేవల పన్నును చెల్లించే పెద్ద కంపెనీలు, జీఎస్టీని చెల్లించే సరఫరాదారుల నుంచే సరుకులను కొనుగోలు చేయడానికి మొగ్గు చూపుతారు. పెద్ద కంపెనీలకు కార్యాలయ సామాగ్రిని సరఫరా చేసే చిన్న వ్యాపారవేత్తకు రూ.20లక్షల విలువైన సరఫరాల వరకు జీఎస్టీని చెల్లించవలసిన అవసరం లేదు. ఉదాహరణకు ఇటువంటి మినహాయింపు ఉన్న వ్యాపారి నుంచి స్టేషనరీ కొనుగోలు చేసే పెద్ద కంపెనీ  విధిగా సెల్్ఫ–ఇన్వాయిస్ను తయారుచేసి జీఎస్టీని డిపాజిట్ చేయాల్సి ఉంటుంది. నెలసరి రిటర్న్స్ను దాఖలు చేసినప్పుడు ఈ మొత్తాన్ని క్రెడిట్లో చూపించే అవకాశం పెద్ద కంపెనీకి వుంటుంది. అయితే ఇలా చిన్న సరఫరాదారుల నుంచి సరుకులు కొనుగోలు చేయడంవల్ల పెద్ద కంపెనీలపై అధిక భారం పడుతుంది. ఈ ఇబ్బందులను తప్పించుకోవడానికై పెద్ద కంపెనీలు పెద్ద డీలర్ల నుంచే తమకు అవసరమైన సరుకును కొనుగోలు చేస్తాయి. ఇది చిన్న వ్యాపారసంస్థలకు వ్యాపార నష్టంగా పరిణమిస్తుందని మరి చెప్పనవసరం లేదు. కథ ఇంతటితో ముగియలేదు. దేశంలో 80శాతం ఉపాధిని చిన్న వ్యాపార సంస్థలే కల్పిస్తున్నాయి. జీఎస్టీవల్ల చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు ఎదురయ్యే సమస్యల మూలంగా ఉపాధి అవకాశాలు తగ్గిపోతాయి; సామాన్య మానవుని ఆదాయం తగ్గిపోతుంది; వస్త్రాలు, పాదరక్షలు తదితర ఉత్పత్తులకు డిమాండ్ తగ్గిపోతుంది. దీనివల్ల చిన్న వ్యాపార సంస్థలతో పాటు పెద్ద కంపెనీలు కూడా నష్టాలకు గురవుతాయి. ఈ పరిణామాలు ఆర్థికవ్యవస్థ పెరుగుదలను మందగింపచేస్తాయి. పెద్దనోట్ల రద్దు వల్ల ఆర్థికవ్యవస్థకు సంభవించిన నష్టాలు జీఎస్టీ వల్ల పునరావృ తమయ్యే అవకాశం ఎంతైనా వున్నది.ఆర్థికవ్యవస్థకు పొంచి వున్న ప్రమాదాన్ని నివారించడానికి ప్రభుత్వం తక్షణమే మేల్కోవాలి. నెలనెలా రిటర్న్స్ దాఖలుచేసే నిబంధన నుంచి చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు మినహాయింపునివ్వాలి. తాము కొనుగోలు చేసే సరుకుల పై తాము చెల్లించే జీఎస్టీని తమ ఖాతాలో జమచేసుకొనేందుకు చిన్న వ్యాపారసంస్థలకు అనుమతినివ్వాలి. సదరు సరుకుల విక్రయాలపై జీఎస్టీ చెల్లించకపోయినా చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు ఈ వెసులు బాటు కల్పించాలి. దీనివల్ల ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చే సరుకుల వెల్లువను చిన్న వ్యాపారసంస్థలు తట్టుకోగలుగుతాయి. (వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)
jstvalla chinna vyapara samsthalaku edurayye samasyala moolamgaa upaadhi avakaasaalu taggutaayi; saamaanya maanavuni aadaayam taggutundi. pedda companylu kuudaa nashtaalaku guravutaayi. ee parinaamaalu aardhika vyavastha perugudalanu mandagimpachestaayi.vastusevala pannu (gst) vyavasthalo chinna vyapara samsthalaku prabhutvam samrakshana sama koorustundi. prastutam roo.5 lakshala kante ekkuva tarnover (mottam vaarshika vyaparam) gala vyapara samsthalu palu rashtralalo ammakam pannu chattala kinda namodu cheyinchukovalsina avasara munnadi. gst vidhaanamlo ee parimitini roo.20 lakshalaku penchaaru. ippudu yabhai lakshala roopaayala varaku tarnovargala chinna vyapara samsthalaku samyukta pathakam kinda namodu cheyinchukone vesulubaatu labhinchindi. deenivalla avi 0.5 nunchi 2.5 saatam gst chelliste saripotundi. ee charyalu chinna vyapara samsthalaku vyapara bhadrata samakuurustaayanadamlo sandeham ledu. ayithe vyaparam chinna samsthala nunchi guttadhipatya samsthalaku swaayattamavadaaniki gst daariteestundani japanees rating agency nomura perkonadam aascharyakaram. agrashreni bhaarateeya rating agency kuudaa gst moolamgaa aniyata rangam sampradaayarangamto potipadadam kashtasaadhyamavutundani abhipraayapadindi.vidhigaa reterns (aadaaya vivaraalu) samarpinche nibandhana gst kinda chinna vyaapaarulaku oka pratibandhakamgaa parinaminchindi. gatamlo chinna vyapara samsthalu ammakam pannu chattala kinda prati moodunelala kokasari oka reterns samarpiste saripoyedi. gst kinda nelanela reterns samarpinchavalasivunnadi. deenitho paatu tama ammakala vivaraalanu kuudaa nelaku moodusaarlu gst portalku tappasanisarigaa aplod cheyavalasivuntundi. ante prati chinna vyapara samstha nelaku moodu reternsnu, prati moodunelalaku tommidi reternsnu vidhigaa samarpinchavalasivuntundu. chala chinna vyapara samsthalaku dinasari khaataalanu nirvahinche alavaatu ledumari. traimaasika rabadi vivaraalane anchanaavesina ammakala praatipadikana samarpinchadame vaatiki rivaju. kaga ammakala vivaraalanu gst portalku aplod chese praaveenyam kuudaa chinna vyapara samsthalaku vundadu. gst nibandhalannitinii paatinchendukai oka charterd akkountentnu niyaminchukogala aadaayamgaanii, aa panulannitinii nirvartincha daaniki avasaramaina samayam gaanee vaatiki ledu.antar rashtra vyapara nibandhanalanu gst saralikrutam chestundi. antar rashtra vyaapaaraalalo adhika bhaagaanni pedda companyle chestunnayi. gatamlo chinna vyapa rasamsthalaku, antar rashtra digumatula nunchi rakshana vundedi. aa vaanijyamlo vunna sanklishtatale chinna vyapara samsthalaku samrakshana kalpinchevi. gst vidhaanamlo oka rashtram nunchi maro rashtraniki sarukula rawana nirnibandhamgaa jarige veelu vundadamtho chinna vyapara samsthalaku aa sahaja samrakshana puurtigaa karuvayyindi. haridwaarloni oka curten (parada)la utpattidaaruku panjab ludhianalo vunna pedda companyla poty nunchi sahaja rakshana vundedi. ippudu ludhiana nunchi aa utpattulu haridwaarku rawana avutundadamtho sthaanikamgaa unna chinna utpattidaarulu poteeni tattukolekapotunnara.sarafaraadaarulu chellinchina gstne tama gst khaataalo jama chesukonem duku konugoludaarulanu vastusevala pannu vidhaanam anumatistundi. vastu sevala pannunu chellinche pedda companylu, gstne chellinche sarafaraadaarula nunche sarukulanu konugolu cheyadaaniki moggu chuuputaaru. pedda companylaku kaaryaalaya saamaagrini sarafara chese chinna vyaapaaravettaku roo.20lakshala viluvaina sarafaraala varaku gstne chellinchavalasina avasaram ledu. udaaharanaku ituvanti minahaayimpu unna vyaapaari nunchi stationary konugolu chese pedda company  vidhigaa self–invaayisnu tayaaruchesi gstne depazit cheyalsi untundi. nelasari reternsnu daakhalu chesinappudu ee mottaanni creditlo choopinche avakaasam pedda kampeneeki vuntundi. ayithe ilaa chinna sarafaraadaarula nunchi sarukulu konugolu cheyadamvalla pedda companylapai adhika bharam padutundi. ee ibbandulanu tappinchukovadaanikai pedda companylu pedda dealerla nunche tamaku avasaramaina sarukunu konugolu chestayi. idhi chinna vyaapaarasamsthalaku vyapara nashtamgaa parinamistundani mari cheppanavasaram ledu. katha intatitoe mugiyaledu. desamlo 80saatam upaadhini chinna vyapara samsthale kalpistunnayi. jstvalla chinna vyapara samsthalaku edurayye samasyala moolamgaa upaadhi avakaasaalu taggipotayi; saamaanya maanavuni aadaayam taggipotundi; vastraalu, paadarakshalu taditara utpattulaku demand taggipotundi. deenivalla chinna vyapara samsthalatho paatu pedda companylu kuudaa nashtaalaku guravutaayi. ee parinaamaalu aardhikavyavastha perugudalanu mandagimpachestaayi. peddanotla raddu valla aardhikavyavasthaku sambhavinchina nashtaalu gst valla punaravru tamayye avakaasam entainaa vunnadi.aardhikavyavasthaku ponchi vunna pramaadaanni nivaarinchadaaniki prabhutvam takshaname melkovali. nelanela reterns dakhaluchese nibandhana nunchi chinna vyapara samsthalaku minahaayimpunivvaali. taamu konugolu chese sarukula pai taamu chellinche gstne tama khaataalo jamachesukonenduku chinna vyaapaarasamsthalaku anumatinivvaali. sadaru sarukula vikrayaalapai gst chellinchakapoyina chinna vyapara samsthalaku ee vesulu baatu kalpinchaali. deenivalla itara rashtrala nunchi vache sarukula velluvanu chinna vyaapaarasamsthalu tattukogalugutaayi. (vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)vastusevala pannu (gst) vyavasthalo chinna vyapara samsthalaku prabhutvam samrakshana sama koorustundi. prastutam roo.5 lakshala kante ekkuva tarnover (mottam vaarshika vyaparam) gala vyapara samsthalu palu rashtralalo ammakam pannu chattala kinda namodu cheyinchukovalsina avasara munnadi. gst vidhaanamlo ee parimitini roo.20 lakshalaku penchaaru. ippudu yabhai lakshala roopaayala varaku tarnovargala chinna vyapara samsthalaku samyukta pathakam kinda namodu cheyinchukone vesulubaatu labhinchindi. deenivalla avi 0.5 nunchi 2.5 saatam gst chelliste saripotundi. ee charyalu chinna vyapara samsthalaku vyapara bhadrata samakuurustaayanadamlo sandeham ledu. ayithe vyaparam chinna samsthala nunchi guttadhipatya samsthalaku swaayattamavadaaniki gst daariteestundani japanees rating agency nomura perkonadam aascharyakaram. agrashreni bhaarateeya rating agency kuudaa gst moolamgaa aniyata rangam sampradaayarangamto potipadadam kashtasaadhyamavutundani abhipraayapadindi.vidhigaa reterns (aadaaya vivaraalu) samarpinche nibandhana gst kinda chinna vyaapaarulaku oka pratibandhakamgaa parinaminchindi. gatamlo chinna vyapara samsthalu ammakam pannu chattala kinda prati moodunelala kokasari oka reterns samarpiste saripoyedi. gst kinda nelanela reterns samarpinchavalasivunnadi. deenitho paatu tama ammakala vivaraalanu kuudaa nelaku moodusaarlu gst portalku tappasanisarigaa aplod cheyavalasivuntundi. ante prati chinna vyapara samstha nelaku moodu reternsnu, prati moodunelalaku tommidi reternsnu vidhigaa samarpinchavalasivuntundu. chala chinna vyapara samsthalaku dinasari khaataalanu nirvahinche alavaatu ledumari. traimaasika rabadi vivaraalane anchanaavesina ammakala praatipadikana samarpinchadame vaatiki rivaju. kaga ammakala vivaraalanu gst portalku aplod chese praaveenyam kuudaa chinna vyapara samsthalaku vundadu. gst nibandhalannitinii paatinchendukai oka charterd akkountentnu niyaminchukogala aadaayamgaanii, aa panulannitinii nirvartincha daaniki avasaramaina samayam gaanee vaatiki ledu.antar rashtra vyapara nibandhanalanu gst saralikrutam chestundi. antar rashtra vyaapaaraalalo adhika bhaagaanni pedda companyle chestunnayi. gatamlo chinna vyapa rasamsthalaku, antar rashtra digumatula nunchi rakshana vundedi. aa vaanijyamlo vunna sanklishtatale chinna vyapara samsthalaku samrakshana kalpinchevi. gst vidhaanamlo oka rashtram nunchi maro rashtraniki sarukula rawana nirnibandhamgaa jarige veelu vundadamtho chinna vyapara samsthalaku aa sahaja samrakshana puurtigaa karuvayyindi. haridwaarloni oka curten (parada)la utpattidaaruku panjab ludhianalo vunna pedda companyla poty nunchi sahaja rakshana vundedi. ippudu ludhiana nunchi aa utpattulu haridwaarku rawana avutundadamtho sthaanikamgaa unna chinna utpattidaarulu poteeni tattukolekapotunnara.sarafaraadaarulu chellinchina gstne tama gst khaataalo jama chesukonem duku konugoludaarulanu vastusevala pannu vidhaanam anumatistundi. vastu sevala pannunu chellinche pedda companylu, gstne chellinche sarafaraadaarula nunche sarukulanu konugolu cheyadaaniki moggu chuuputaaru. pedda companylaku kaaryaalaya saamaagrini sarafara chese chinna vyaapaaravettaku roo.20lakshala viluvaina sarafaraala varaku gstne chellinchavalasina avasaram ledu. udaaharanaku ituvanti minahaayimpu unna vyaapaari nunchi stationary konugolu chese pedda company  vidhigaa self–invaayisnu tayaaruchesi gstne depazit cheyalsi untundi. nelasari reternsnu daakhalu chesinappudu ee mottaanni creditlo choopinche avakaasam pedda kampeneeki vuntundi. ayithe ilaa chinna sarafaraadaarula nunchi sarukulu konugolu cheyadamvalla pedda companylapai adhika bharam padutundi. ee ibbandulanu tappinchukovadaanikai pedda companylu pedda dealerla nunche tamaku avasaramaina sarukunu konugolu chestayi. idhi chinna vyaapaarasamsthalaku vyapara nashtamgaa parinamistundani mari cheppanavasaram ledu. katha intatitoe mugiyaledu. desamlo 80saatam upaadhini chinna vyapara samsthale kalpistunnayi. jstvalla chinna vyapara samsthalaku edurayye samasyala moolamgaa upaadhi avakaasaalu taggipotayi; saamaanya maanavuni aadaayam taggipotundi; vastraalu, paadarakshalu taditara utpattulaku demand taggipotundi. deenivalla chinna vyapara samsthalatho paatu pedda companylu kuudaa nashtaalaku guravutaayi. ee parinaamaalu aardhikavyavastha perugudalanu mandagimpachestaayi. peddanotla raddu valla aardhikavyavasthaku sambhavinchina nashtaalu gst valla punaravru tamayye avakaasam entainaa vunnadi.aardhikavyavasthaku ponchi vunna pramaadaanni nivaarinchadaaniki prabhutvam takshaname melkovali. nelanela reterns dakhaluchese nibandhana nunchi chinna vyapara samsthalaku minahaayimpunivvaali. taamu konugolu chese sarukula pai taamu chellinche gstne tama khaataalo jamachesukonenduku chinna vyaapaarasamsthalaku anumatinivvaali. sadaru sarukula vikrayaalapai gst chellinchakapoyina chinna vyapara samsthalaku ee vesulu baatu kalpinchaali. deenivalla itara rashtrala nunchi vache sarukula velluvanu chinna vyaapaarasamsthalu tattukogalugutaayi. (vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)