పద్యం తెలిస్తనే భాష తెలిసినట్టు అని పి.రామకృష్ణ గారు రాసిన వ్యాసం ఆగస్టు పద్నాలుగు వివిధలో చూశాను. తమ కోణంలో చక్కగా మలచిన వ్యాసమది. ఆయన తన వాదనను బాల్యం, బాల్యంలో చదువుకున్న పద్యాలతో ముడిపెట్టారు. బాల్యాన్ని కాని అప్పుడు చదువుకున్న పద్యాల్ని కాని మరచిపోలేమని రాశారు. నిజం. ఇక్కడ ఒక విషయం గమనించాలి. మన పాఠ్య పుస్తకాల్లో మహా ప్రస్థానం కవితల్ని, తిలక్ కవితల్ని పెట్టి ఉండినట్టైతే అవీ మన బాల్య స్మృతులుగానే మిగిలేవి కదా? నాకింకా గుర్తు వేమన పద్యాలు, ఎనిమిదో తరగతిలో చదువుకున్న పుత్తడిబొమ్మ పూర్ణమ్మ గేయం మాత్రమే మొదట తెలుగు కవిత్వంగా గుండెను తాకింది. మార్కులకోసమని కొన్ని పద్యాలు బట్టీ కొట్టి ఉండవచ్చు. సిరికింజెప్పడు లాంటి కొన్ని పద్యాలు, మనకిష్టమైన మాష్టారునేర్పిన పద్యాలు గుర్తుండిపోవచ్చు. చిన్నప్పుడు జ్ఞాపకశక్తి ఎక్కువగా ఉండటం కూడా ఇక్కడ గుర్తుపెట్టుకోవాలి. అంతా చేసి కొన్ని పద్యాలు మాత్రమే మనసులో నిలిచిపోయాయి. పద్యంమీద గౌరవం ఇప్పటికీ తగ్గలేదుగాని దాన్నే పట్టుకొని ఊగాలన్న ఆశ మాత్రం కలగలేదు.వచన కవిత్వం బాగా రాసే ఒక సాహితీ మిత్రుడితో పద్యం రాయవా? అని అడిగినప్పుడు నాకొచ్చిన సమాధానం అందరూ తెలుసుకోవాలి. నేను వెనక్కు నడవాలనుకోలేదన్నది ఆ ప్రశ్నకొచ్చిన సమాధానం. పద్యం మీద ఎక్కడైనా చర్చవస్తే పాఠకులు పద్యాలు చదవనవసరం లేదుగాని కవులు చదవాలి అని ఎన్నో సార్లు చెప్పటం జరిగింది. అంతమాత్రం చేత పద్యమే మొత్తం కాదు నా దృష్టిలో. ఎందుకంటే మనకు ముందున్న సాహిత్యం మనకు తెలియాలి కాబట్టి. అది పద్యరూపంలో ఉన్నంత మాత్రాన అదే సర్వస్వం కాదు. పద్య సాహిత్యం చదివినంత మాత్రాన పద్యాన్ని పొగడాలని, పద్యం మాత్రమే రాయాలన్న రూలేమీ లేదు. పద్య సాహిత్యమే మొదట పుట్టింది అనుకోవటం తప్పు. కవిత్వం మొదట జనపదాల్లో పుట్టింది. జానపద గీతాలకంటే ముందు మౌఖికమైన కథలూ ఉన్నాయి. ఆ విషయం మరువరాదు.అగ్గిపెట్టె, సబ్బుబిళ్ళ, కుక్కపిల్ల కాదేదీ కవితకనర్హం అన్న కవిత విన్న ఓ అబ్బాయి ‘‘కవిత్వమంటే ఇదేనా, ఐతే నేనూ రాస్తా’’నన్నాడట శ్రీశ్రీతో. అందుకాయన సమాధానంగా ‘‘నాక్కావలసింది అదే నాయనా, కవిత్వం అందరూ రాయగలగాలన్నదే నా తాపత్రయం’’ అన్నాడట. పద్యం ఎంతమంది కవుల్ని తయారు చేసింది, అదే పని వచన కవిత ఎలా చేసింది అన్న లెక్కలు తీస్తే భాషను బతికించేది ఏ సాహిత్య రూపమో మనకర్థమవుతుంది. పద్య సాహిత్యం తెలిసినందువల్లే కృష్ణశాస్త్రి, దాశరథి, శ్రీశ్రీ, సినారె రాసిన పాటల్లో ప్రత్యేకత కనిపిస్తుందన్నది నిజమే కావచ్చు కాని తరువాత వచ్చిన కవులు కూడా మంచి పాటలు ఎన్నో రాశారు.ఇక పద్యాలను చదువుకోనివారు కూడా గుర్తుంచుకొని పాడతారు, కవితల్ని ఎవ్వరూ గుర్తు పెట్టుకోరు అన్న విషయానికొద్దాం. నాటకాల ద్వారా, హరికథలు మొదలైన వాటి ద్వారా పద్యాలు ప్రజల్లోకి పోయిన మాట వాస్తవమే. ఆ విధంగా పల్లెవాసులకు, చదువుకోనివారికి పద్యాలు కంఠతా వచ్చి ఉండవచ్చు. వారికి వచన కవితలు ఎంతమంది చదివి వినిపించారు, ఎన్ని కవితలు వల్లెవేయించారు? నాటకాల్లో పాటలను కూడా పాడతారు. కవితల్ని కాదు. ఎందుకంటే వాటిలో పద్యాల్ని, పాటలనీ జోడించినట్టు కవితల్ని ఎవ్వరూ కలపలేదు. అంతేతప్ప కవితల్ని ఇష్టపడక కాదు. తెలియకపోవటం వల్ల మాత్రమే అలా జరిగింది. పద్యాన్ని పాడినా దాని అర్థం ఎందరికి తెలుసునన్నది ఇంకో అంశం. అర్థం కాకున్నా పాడటంలోని గొప్పదనం రిథంలో ఉండొచ్చు. దానికోసం భావప్రకటన ఎంత పక్కదారి పడుతుందో తెలుసుకోవటం చాలా సులభం. శ్రీశ్రీ కవితల్లోని పదండి ముందుకు, మరో ప్రపంచం మరో ప్రపంచం పిలిచింది లాంటి మాటల్ని అందరూ వాడతారు. పామరుల్లోకి వచన కవిత్వాన్ని తీసుకుపోకపోవటం కవులు చేసిన తప్పే.ఇక మాతృభాషను బతికించుకోవటానికి పద్యమే శరణ్యమా? జబ్బుతో ఉన్న రోగికి అరుగుదల ఉండదు. అందుకే అన్నం మెత్తగా చేసి, నీళ్ళ చారేసి తినిపిస్తే కొంత తింటారు. లేదా ఇడ్లి, బ్రెడ్డు అలా బాగా జీర్ణమయ్యేవే ఇస్తారు. అంతేగాని త్వరగా కోలుకోవాలని నేతి గారెలు తినిపించరు, తినిపిస్తే అజీర్తి చేసి తిరగబెడుతుంది. పద్యం కూడా అంతే. భాషను బతికించుకోవటానికి అదీ ఒక సాధనమనవచ్చు కాని అదే మొత్తం కాదని గ్రహించాలి.దేవుడున్నాడు, లేడు అన్న చర్చ ఎంత నిరర్థకమో పద్యం గొప్పదా వచన కవిత, కథ, నవల ఇలా ఏదైనా ఇతర సాహిత్య రూపం గొప్పదా అన్న చర్చ కూడా అంతే నిరర్థకం. దేని గొప్పతనం దానికుంటుంది, దేని అవసరం, ఉపయోగం దానికుంటాయి. సాహిత్య ప్రక్రియల్లో పద్యమూ ఒకటి కాని అదే సర్వస్వం కాదు.జంధ్యాల రఘుబాబు98497 53298
padyam telistane bhasha telisinattu ani pi.ramakrishna gaaru raasina vyaasam aagastu padnaalugu vividhalo chushanu. tama konamlo chakkaga malachina vyaasamadi. aayana tana vaadananu balyam, baalyamlo chaduvukunna padyaalatoe mudipettaaru. balyanni kaani appudu chaduvukunna padyaalni kaani marachipolemani raasaaru. nijam. ikkada oka vishayam gamaninchaali. mana paatya pustakaallo mahaa prasthaanam kavitalni, tilak kavitalni petti undinattaite avy mana balya smrutulugaane migilevi kada? nakinka gurtu vemana padyaalu, enimido taragatilo chaduvukunna puttadibomma puurnamma geyam matrame modata telugu kavitvamgaa gundenu taakindi. markulakosamani konni padyaalu butty kotti undavacchu. sirikinjeppadu lanti konni padyaalu, manakishtamaina mashtarunerpina padyaalu gurtundipovacchu. chinnappudu ghnaapakashakti ekkuvagaa undatam kuudaa ikkada gurthupettukovali. antaa chesi konni padyaalu matrame manasulo nilichipoyayi. padyammeeda gowravam ippatikee taggaledugaani daanne pattukoni oogaalanna aasha maatram kalagaledu.vachana kavitvam baga rase oka saahitii mitruditho padyam rayava? ani adiginappudu naakochina samadhanam andaruu telusukovali. nenu venakku nadavalanukoledannadi aa prasnakochina samadhanam. padyam meeda ekkadaina charchavaste paatakulu padyaalu chadavanavasaram ledugaani kavulu chadavali ani enno saarlu cheppatam jarigindi. antamaatram chetha padyame mottam kaadu naa drushtilo. endukante manaku mundunna saahityam manaku teliyaali kabatti. adhi padyaroopamlo unnanta maatraana adhe sarvaswam kaadu. padya saahityam chadivinanta maatraana padyaanni pogadaalani, padyam matrame rayalanna roolemy ledu. padya saahityame modata puttindi anukovatam tappu. kavitvam modata janapadaallo puttindi. jaanapada geetalakante mundu moukhikamaina kathaluu unnaayi. aa vishayam maruvaraadu.aggipette, sabbubilla, kukkapilla kaadeedii kavitakanarham anna kavita vinna oo abbai ‘‘kavitvamante idena, aithe nenuu rasta’’nannadata srishreetho. andukaayana samaadhaanamgaa ‘‘naakkaavalasindi adhe nayana, kavitvam andaruu rayagalagalannade naa taapatrayam’’ annadata. padyam entamandi kavulni tayaaru chesindi, adhe pani vachana kavita ela chesindi anna lekkalu teeste bhashanu batikinchedi e saahitya roopamo manakarthamavutundi. padya saahityam telisinanduvalle krishnasastri, daasarathi, srishree, sinare raasina paatallo pratyekata kanipistundannadi nijame kaavachhu kaani taruvaata vachina kavulu kuudaa manchi paatalu enno raasaaru.ika padyaalanu chaduvukonivaaru kuudaa gurtunchukoni paadataaru, kavitalni evvaruu gurtu pettukoru anna vishayanikoddam. naatakaala dwara, harikathalu modalaina vaati dwara padyaalu prajalloki poyina maata vastavame. aa vidhamgaa pallevaasulaku, chaduvukonivaariki padyaalu kanthathaa vachi undavacchu. vaariki vachana kavitalu entamandi chadivi vinipinchaaru, enni kavitalu valleveyinchaaru? naatakaallo paatalanu kuudaa paadataaru. kavitalni kaadu. endukante vaatilo padyaalni, paatalanee jodinchinattu kavitalni evvaruu kalapaledu. antetappa kavitalni ishtapadaka kaadu. teliyakapovatam valla matrame alaa jarigindi. padyaanni padina daani artham endariki telusunannadi inko amsam. artham kakunna paadatamlooni goppadanam ridhamlo undochu. daanikosam bhavaprakatana entha pakkadari padutundo telusukovatam chala sulabham. srishree kavitalloni padandi munduku, maro prapancham maro prapancham pilichindi lanti maatalni andaruu vaadataaru. paamarulloki vachana kavitvaanni teesukupokapovatam kavulu chesina tappe.ika maatrubhaashanu batikinchukovataaniki padyame saranyama? jabbutho unna rogiki arugudala undadu. anduke annam mettagaa chesi, neella chaaresi tinipiste kontha tintaaru. leda idli, breddu alaa baga jeernamayyeve istaaru. antegaani twaragaa kolukovalani nethi gaarelu tinipincharu, tinipiste ajirti chesi tiragabedutundi. padyam kuudaa anthe. bhashanu batikinchukovataaniki adhee oka saadhanamanavachhu kaani adhe mottam kaadani grahinchaali.devudunnadu, ledu anna charcha entha nirarthakamo padyam goppada vachana kavita, katha, navala ilaa edaina itara saahitya roopam goppada anna charcha kuudaa anthe nirarthakam. deni goppatanam daanikuntundi, deni avasaram, upayogam daanikuntaayi. saahitya prakriyallo padyamuu okati kaani adhe sarvaswam kaadu.jandhyaala raghubabu98497 53298