మద్య నిషేధంతో మాఫియాలు, పోలీసులు మాత్రమే లబ్ధి పొందుతున్నారు. మద్యపానానికి దూరంగా వుండాలని ప్రజలకు నచ్చచెప్పేందుకై ప్రభుత్వం సామాజిక జాగృతి ఉద్యమాన్ని నిర్వహించాలి. అసంఖ్యాక కుటుంబాలను అతలాకుతలం చేస్తున్న తాగుడు దురలవాటు నిర్మూలనకు ఇదే సరైన మార్గాంతరం.బిహార్లో ఇటీవల మద్యం విక్రయాలపై నిషేధం విధించారు. ప్రజల ఆరోగ్యానికి మద్యపానం ఎంతైనా హానిచేస్తుందనడంలో సందేహం లేదు. తాగేవారి మనస్సును మద్యం లోబరుచుకొంటుంది. ఈ కారణంగానే మద్యం మత్తులో వున్న వ్యక్తి అబద్ధం చెప్పడు. నిజాన్ని దాచిపెట్టగలిగే విధంగా తాగుబోతుకు తన మనస్సుపై నియంత్రణ వుండదు. మనస్సులోని ఆలోచనలు అప్రయత్న సిద్ధంగా వ్యక్తమవుతాయి.రోడ్డు ప్రమాదాలకు, సంసారాలలో సంక్షోభాలకు మద్య పానం ఒక ప్రధాన కారణమని మరి చెప్పనవసరం లేదు. కనుకనే అన్ని మతాలు మద్యపానాన్ని నిరుత్సాహపరుస్తున్నాయి. ఈ దృష్ట్యా, 2012తో ముగిసిన రెండు దశాబ్దాల కాలంలో భారత్లో తలసరి మద్య వినియోగం 55 శాతం పెరిగినట్టు ఒక ప్రతిష్ఠాత్మక అంతర్జాతీయ సంస్థ అధ్యయనంలో వెల్లడవడం అమితంగా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ నిర్వహించిన మరో అధ్యయనం ప్రకారం మన దేశంలో తలసరి మద్య వినియోగం 38 శాతం పెరిగింది.ఏదీ పూర్తిగా చెడ్డది కాదు కదా. మద్యపానమూ కొన్ని కొన్ని పరిస్థితులలో మేలు చేస్తుంది. 1970వ దశకంలో నేను బెంగళూరులోని మురికివాడల్లో సాంఘిక సేవ చేశాను. ఒక వ్యక్తి రోజూ మైళ్ళకొద్దీ నడిచి ఖాళీ సీసాలు, డబ్బాలు పోగుచేసి వాటిని విక్రయించడం ద్వారా వచ్చే ఆదాయంతో కుటుంబాన్ని పోషించేవాడు. సాయంత్రం ఇంటికి తిరిగివచ్చే సరికి అతను పూర్తిగా అలసిపోయేవాడు. ఆ రాత్రి నిద్ర పోవాలన్నా, మరుసటి రోజు మళ్ళీ పనికి పోవాలన్నా మద్యం తాగక తప్పదు. మద్యపానం అతనికి ఉపశమనాన్ని ఇస్తుంది. పనిచేయగల శక్తినీ సమకూరుస్తుంది. మద్య నిషేధం వల్ల ఇటువంటి వ్యక్తుల చిక్కులు, కష్టాలు మరింతగా అధికమవుతాయి మరి.మరింత ముఖ్యమైన విషయమేమిటంటే మద్య నిషేధం ప్రపంచంలో ఎక్కడా ఎప్పుడూ విజయవంతమవ్వలేదు. మద్యపానాన్ని అదుపు చేయడంలో మద్యనిషేధం విఫలమయిందని అన్ని దేశాల చరిత్రలూ ఘోషిస్తున్నాయి. 1920ల్లో అమెరికాలో మద్యనిషేధాన్ని అమలుపరిచారు. మద్యం మాఫియాలు పెచ్చరిల్లిపోవడానికి తప్ప ఇది ఎటువంటి సత్ఫలితాన్ని సాధించలేదు. మద్యం సరఫరా యథావిధిగా కొనసాగింది – కాకపోతే రహస్యంగా. 1933లో మధ్యనిషేధాన్ని ఎత్తివేశారు. ఒకసారి నేను ఉదయ్పూర్ నుంచి అహ్మదాబాద్కు బస్సులో నుంచొని ప్రయాణిస్తున్నాను. అప్పటికే నేను బాగా అలసిపోయాను. దీంతో ఒక లారీ డ్రైవర్ను అహ్మదాబాద్ తీసుకువెళ్ళమని కోరాను. అతను అంగీకరించాడు. దారి మధ్యలో అతను పలు చోట్ల లారీని ఆపి టైర్ ట్యూబ్లలో మద్యాన్ని నింపుకోవడాన్ని గమనించాను. అది దొంగ సారా. గుజరాత్లో అక్రమ సారా తాగి మరణిస్తున్న వారు పెద్ద సంఖ్యలో వుండడాన్ని బట్టి దొంగ సారా ఎంత జోరుగా సరఫరా అవుతుందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.కేరళలో ఇంతకు ముందు అధికారంలో వున్న యూడీఎఫ్ ప్రభుత్వం మద్యనిషేధాన్ని అమలుపరిచింది. ప్రస్తుతం అధికారంలో వున్న ఎల్డీఎఫ్ ప్రభుత్వం మద్యనిషేధాన్ని రద్దుచేయాలని యోచిస్తోంది. మద్య నిషేధం వల్ల రాష్ట్రంలో మాదక ద్రవ్యాల వినియోగం భారీగా పెరిగిపోయిందని కేరళ ఎక్సైజ్ మంత్రి వాదిస్తున్నారు. బొంబాయిలో మద్యనిషేధం తొలుత సంఘవ్యతిరేక శక్తులు ప్రబలిపోవటానికి, అంతిమంగా హాజీ మస్తాన్, కరీమ్ లాలా, ఇంకా దావూద్ ఇబ్రహీం లాంటి నేరస్థుల ఆవిర్భావానికి దారితీసిందని సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి మార్కండేయ కట్జూ అన్నారు.దొంగ సారా అమ్మకాలకు ‘హఫ్తాస్’ విధానమే పునాదిగా వుందని జస్టిస్ కట్జూ చెప్పారు. బంగారం దిగుమతులను నిషేధించడానికి ప్రభుత్వం చేసిన ప్రయత్నాలలాంటివే మద్యనిషేధం అమలు చర్యలు కూడా. బంగారం దిగుమతులను నిషేధించడం వల్ల ఆ దిగుమతులు ఆగిపోలేదు. పైగా బంగారం స్మగ్లింగ్ పెరిగిపోయింది. దీంతో ప్రభుత్వం విధిలేక బంగారాన్ని చట్ట బద్ధంగా దిగుమతి చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. ఈ వాస్తవాలు చెప్పుతున్నదేమిటి? మద్యాన్ని చట్టబద్ధంగా నిషేధించలేమనే కాదూ?రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల రాబడిలో 20 శాతం మద్యం విక్రయాల వల్లే లభిస్తుంది. మద్య నిషేధం వల్ల కోల్పోయిన ఆదాయాన్ని భర్తీ చేసుకోవడానికై బిహార్ ప్రభుత్వం వస్త్రాలు, మిఠాయిలపై పన్నులు పెంచింది. నిషేధం వల్ల మద్యం వాడకం ఆగిపోతుందా. ఆగిపోదని దేశ దేశాల అనుభవాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. నిషేధాన్ని విధించిన తరువాత పన్నుల రూపేణా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వసూలు చేసుకొనే సొమ్మును పోలీసులు హఫ్తాగా వసూలు చేసుకొంటున్నారు. దీనికి తోడు వస్త్రాలు, మిఠాయిలపై పన్నులు పెంచడం వల్ల సామాన్య ప్రజలు ఇబ్బందులకు లోనవుతున్నారు.మద్య నిషేధం వల్ల ప్రతికూల ఫలితాలు మాత్రమే సిద్ధిస్తాయి. మద్యపాన ప్రియుడు అధిక ధరకు మద్యాన్ని, అదీ అక్రమంగా కొనుక్కోవలసి వస్తుంది. మద్య పానంతో ఉపశమనం పొందే వ్యక్తులు, తమకు కావలసిన ఉపశమనాన్ని కోల్పోతున్నారు. వస్త్రాలు, మిఠాయిల ధరలు పెరిగిపోవడం వల్ల సగటు వినియోగదారుపై ఆర్థిక భారం పెరిగిపోతోంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాబడిని కోల్పోతోంది. కేవలం మాఫియాలు, పోలీసులు మాత్రమే లబ్ధిని పొందుతున్నారు. మద్యపానానికి దూరంగా వుండాలని ప్రజలకు నచ్చచెప్పడానికి ప్రభుత్వం సామాజిక జాగృతి ఉద్యమాన్ని నిర్వహించడమే అసంఖ్యాక కుటుంబాలను అతలాకుతలం చేస్తున్న తాగుడు దురలవాటు నిర్మూలనకు సరైన మార్గాంతరం. ఎయిడ్స్, గర్భస్థ ఆడ శిశువుల హత్యల వంటి దురాచారాలను అరికట్టడంలో సామాజిక జాగృతి కార్యక్రమాలు సాధించిన సత్ఫలితాలు మద్యపానం సమస్య విషయంలో ప్రభుత్వానికి స్ఫూర్తి కావాలి.(వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)బిహార్లో ఇటీవల మద్యం విక్రయాలపై నిషేధం విధించారు. ప్రజల ఆరోగ్యానికి మద్యపానం ఎంతైనా హానిచేస్తుందనడంలో సందేహం లేదు. తాగేవారి మనస్సును మద్యం లోబరుచుకొంటుంది. ఈ కారణంగానే మద్యం మత్తులో వున్న వ్యక్తి అబద్ధం చెప్పడు. నిజాన్ని దాచిపెట్టగలిగే విధంగా తాగుబోతుకు తన మనస్సుపై నియంత్రణ వుండదు. మనస్సులోని ఆలోచనలు అప్రయత్న సిద్ధంగా వ్యక్తమవుతాయి.రోడ్డు ప్రమాదాలకు, సంసారాలలో సంక్షోభాలకు మద్య పానం ఒక ప్రధాన కారణమని మరి చెప్పనవసరం లేదు. కనుకనే అన్ని మతాలు మద్యపానాన్ని నిరుత్సాహపరుస్తున్నాయి. ఈ దృష్ట్యా, 2012తో ముగిసిన రెండు దశాబ్దాల కాలంలో భారత్లో తలసరి మద్య వినియోగం 55 శాతం పెరిగినట్టు ఒక ప్రతిష్ఠాత్మక అంతర్జాతీయ సంస్థ అధ్యయనంలో వెల్లడవడం అమితంగా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ నిర్వహించిన మరో అధ్యయనం ప్రకారం మన దేశంలో తలసరి మద్య వినియోగం 38 శాతం పెరిగింది.ఏదీ పూర్తిగా చెడ్డది కాదు కదా. మద్యపానమూ కొన్ని కొన్ని పరిస్థితులలో మేలు చేస్తుంది. 1970వ దశకంలో నేను బెంగళూరులోని మురికివాడల్లో సాంఘిక సేవ చేశాను. ఒక వ్యక్తి రోజూ మైళ్ళకొద్దీ నడిచి ఖాళీ సీసాలు, డబ్బాలు పోగుచేసి వాటిని విక్రయించడం ద్వారా వచ్చే ఆదాయంతో కుటుంబాన్ని పోషించేవాడు. సాయంత్రం ఇంటికి తిరిగివచ్చే సరికి అతను పూర్తిగా అలసిపోయేవాడు. ఆ రాత్రి నిద్ర పోవాలన్నా, మరుసటి రోజు మళ్ళీ పనికి పోవాలన్నా మద్యం తాగక తప్పదు. మద్యపానం అతనికి ఉపశమనాన్ని ఇస్తుంది. పనిచేయగల శక్తినీ సమకూరుస్తుంది. మద్య నిషేధం వల్ల ఇటువంటి వ్యక్తుల చిక్కులు, కష్టాలు మరింతగా అధికమవుతాయి మరి.మరింత ముఖ్యమైన విషయమేమిటంటే మద్య నిషేధం ప్రపంచంలో ఎక్కడా ఎప్పుడూ విజయవంతమవ్వలేదు. మద్యపానాన్ని అదుపు చేయడంలో మద్యనిషేధం విఫలమయిందని అన్ని దేశాల చరిత్రలూ ఘోషిస్తున్నాయి. 1920ల్లో అమెరికాలో మద్యనిషేధాన్ని అమలుపరిచారు. మద్యం మాఫియాలు పెచ్చరిల్లిపోవడానికి తప్ప ఇది ఎటువంటి సత్ఫలితాన్ని సాధించలేదు. మద్యం సరఫరా యథావిధిగా కొనసాగింది – కాకపోతే రహస్యంగా. 1933లో మధ్యనిషేధాన్ని ఎత్తివేశారు. ఒకసారి నేను ఉదయ్పూర్ నుంచి అహ్మదాబాద్కు బస్సులో నుంచొని ప్రయాణిస్తున్నాను. అప్పటికే నేను బాగా అలసిపోయాను. దీంతో ఒక లారీ డ్రైవర్ను అహ్మదాబాద్ తీసుకువెళ్ళమని కోరాను. అతను అంగీకరించాడు. దారి మధ్యలో అతను పలు చోట్ల లారీని ఆపి టైర్ ట్యూబ్లలో మద్యాన్ని నింపుకోవడాన్ని గమనించాను. అది దొంగ సారా. గుజరాత్లో అక్రమ సారా తాగి మరణిస్తున్న వారు పెద్ద సంఖ్యలో వుండడాన్ని బట్టి దొంగ సారా ఎంత జోరుగా సరఫరా అవుతుందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.కేరళలో ఇంతకు ముందు అధికారంలో వున్న యూడీఎఫ్ ప్రభుత్వం మద్యనిషేధాన్ని అమలుపరిచింది. ప్రస్తుతం అధికారంలో వున్న ఎల్డీఎఫ్ ప్రభుత్వం మద్యనిషేధాన్ని రద్దుచేయాలని యోచిస్తోంది. మద్య నిషేధం వల్ల రాష్ట్రంలో మాదక ద్రవ్యాల వినియోగం భారీగా పెరిగిపోయిందని కేరళ ఎక్సైజ్ మంత్రి వాదిస్తున్నారు. బొంబాయిలో మద్యనిషేధం తొలుత సంఘవ్యతిరేక శక్తులు ప్రబలిపోవటానికి, అంతిమంగా హాజీ మస్తాన్, కరీమ్ లాలా, ఇంకా దావూద్ ఇబ్రహీం లాంటి నేరస్థుల ఆవిర్భావానికి దారితీసిందని సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి మార్కండేయ కట్జూ అన్నారు.దొంగ సారా అమ్మకాలకు ‘హఫ్తాస్’ విధానమే పునాదిగా వుందని జస్టిస్ కట్జూ చెప్పారు. బంగారం దిగుమతులను నిషేధించడానికి ప్రభుత్వం చేసిన ప్రయత్నాలలాంటివే మద్యనిషేధం అమలు చర్యలు కూడా. బంగారం దిగుమతులను నిషేధించడం వల్ల ఆ దిగుమతులు ఆగిపోలేదు. పైగా బంగారం స్మగ్లింగ్ పెరిగిపోయింది. దీంతో ప్రభుత్వం విధిలేక బంగారాన్ని చట్ట బద్ధంగా దిగుమతి చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. ఈ వాస్తవాలు చెప్పుతున్నదేమిటి? మద్యాన్ని చట్టబద్ధంగా నిషేధించలేమనే కాదూ?రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల రాబడిలో 20 శాతం మద్యం విక్రయాల వల్లే లభిస్తుంది. మద్య నిషేధం వల్ల కోల్పోయిన ఆదాయాన్ని భర్తీ చేసుకోవడానికై బిహార్ ప్రభుత్వం వస్త్రాలు, మిఠాయిలపై పన్నులు పెంచింది. నిషేధం వల్ల మద్యం వాడకం ఆగిపోతుందా. ఆగిపోదని దేశ దేశాల అనుభవాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. నిషేధాన్ని విధించిన తరువాత పన్నుల రూపేణా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వసూలు చేసుకొనే సొమ్మును పోలీసులు హఫ్తాగా వసూలు చేసుకొంటున్నారు. దీనికి తోడు వస్త్రాలు, మిఠాయిలపై పన్నులు పెంచడం వల్ల సామాన్య ప్రజలు ఇబ్బందులకు లోనవుతున్నారు.మద్య నిషేధం వల్ల ప్రతికూల ఫలితాలు మాత్రమే సిద్ధిస్తాయి. మద్యపాన ప్రియుడు అధిక ధరకు మద్యాన్ని, అదీ అక్రమంగా కొనుక్కోవలసి వస్తుంది. మద్య పానంతో ఉపశమనం పొందే వ్యక్తులు, తమకు కావలసిన ఉపశమనాన్ని కోల్పోతున్నారు. వస్త్రాలు, మిఠాయిల ధరలు పెరిగిపోవడం వల్ల సగటు వినియోగదారుపై ఆర్థిక భారం పెరిగిపోతోంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాబడిని కోల్పోతోంది. కేవలం మాఫియాలు, పోలీసులు మాత్రమే లబ్ధిని పొందుతున్నారు. మద్యపానానికి దూరంగా వుండాలని ప్రజలకు నచ్చచెప్పడానికి ప్రభుత్వం సామాజిక జాగృతి ఉద్యమాన్ని నిర్వహించడమే అసంఖ్యాక కుటుంబాలను అతలాకుతలం చేస్తున్న తాగుడు దురలవాటు నిర్మూలనకు సరైన మార్గాంతరం. ఎయిడ్స్, గర్భస్థ ఆడ శిశువుల హత్యల వంటి దురాచారాలను అరికట్టడంలో సామాజిక జాగృతి కార్యక్రమాలు సాధించిన సత్ఫలితాలు మద్యపానం సమస్య విషయంలో ప్రభుత్వానికి స్ఫూర్తి కావాలి.(వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)
madya nishedhamtho mafialu, poliisulu matrame labdhi pondutunnaaru. madyapaanaaniki dooramgaa vundaalani prajalaku nachacheppendukai prabhutvam saamaajika jaagruti udyamaanni nirvahinchaali. asankhyaka kutumbaalanu atalaakutalam chestunna taagudu duralavaatu nirmuulanaku ide saraina maargaantaram.biharlo iteevala madyam vikrayaalapai nishedham vidhinchaaru. prajala aarogyaaniki madyapanam entainaa haanichestundanadamlo sandeham ledu. tagevari manassunu madyam lobaruchukontundi. ee kaaranamgaane madyam mattulo vunna vyakti abaddham cheppadu. nijaanni dachipettagalige vidhamgaa taagubotuku tana manassupai niyantrana vundadu. manassuloni aalochanalu aprayatna siddamgaa vyaktamavutaayi.roddu pramaadaalaku, samsaaraalalo sankshobhaalaku madya paanam oka pradhaana kaaranamani mari cheppanavasaram ledu. kanukane anni mataalu madyapaanaanni nirutsaahaparustunna. ee drishtya, 2012thoo mugisina rendu dasaabdaala kaalamlo bhaaratlo talasari madya viniyogam 55 saatam periginattu oka pratishtaatmaka antarjaatiiya samstha adhyayanamlo velladavadam amitamgaa aandolana kaligistondi. prapancha aarogya samstha nirvahinchina maro adhyayanam prakaaram mana desamlo talasari madya viniyogam 38 saatam perigindi.edhee puurtigaa cheddadi kaadu kada. madyapaanamuu konni konni paristhitulalo melu chestundi. 1970va dasakamlo nenu bengaluruloni murikivaadallo saanghika seva cheshaanu. oka vyakti roojoo maillakoddii nadichi khaalii seesaalu, dabbalu poguchesi vaatini vikrayinchadam dwara vache aadaayamto kutumbaanni poshinchevaadu. saayantram intiki tirigivachhe sariki atanu puurtigaa alasipoyevadu. aa raatri nidra povalanna, marusati roju mallee paniki povalanna madyam taagaka tappadu. madyapanam ataniki upasamanaanni istundi. panicheyagala saktini samakuurustundi. madya nishedham valla ituvanti vyaktula chikkulu, kashtaalu marintagaa adhikamavutaayi mari.marinta mukhyamaina vishayamemitante madya nishedham prapanchamlo ekkada eppuduu vijayavantamavvaledu. madyapaanaanni adupu cheyadamlo madyanishedham viphalamayindani anni deshaala charitraluu ghoshistunnayi. 1920llo americalo madyanishedhaanni amaluparichaaru. madyam mafialu pecharillipovadaanika tappa idhi etuvanti satphalitaanni saadhinchaledu. madyam sarafara yathaavidhigaa konasagindi – kakapothe rahasyamgaa. 1933loo madhyanishedhaanni ettivesaaru. okasari nenu udaypur nunchi ahmadaabaadku bassulo nunchoni prayaanistunnaanu. appatike nenu baga alasipoyanu. deentho oka lari drivernu ahmadabad teesukuvellamani koranu. atanu angeekarinchaadu. daari madhyalo atanu palu chotla laareeni aapi tire tublalo madyaanni nimpukovadaanni gamaninchaanu. adhi donga sara. gujaraatlo akrama sara taagi maranistunna vaaru pedda sankhyalo vundadaanni batti donga sara entha jorugaa sarafara avutundo artham chesukovachhu.keralalo intaku mundu adhikaaramlo vunna udf prabhutvam madyanishedhaanni amaluparichindi. prastutam adhikaaramlo vunna eldf prabhutvam madyanishedhaanni radducheyaalani yochistondi. madya nishedham valla rashtramlo maadaka dravyaala viniyogam bhariga perigipoyindani kerala exise mantri vaadistunnaaru. bombailo madyanishedham toluta sanghavyatireka saktulu prabalipovataaniki, antimamgaa haji mastan, kareem lala, inka davud ibraheem lanti nerasthula aavirbhaavaaniki daariteesindani supreenkortu maji nyaayamuurti markandeya katju annaru.donga sara ammakaalaku ‘haftas’ vidhaaname punaadigaa vundani justis katju cheppaaru. bangaram digumatulanu nishedhinchadaaniki prabhutvam chesina prayatnaalalaantive madyanishedham amalu charyalu kuudaa. bangaram digumatulanu nishedhinchadam valla aa digumatulu aagipoledu. paiga bangaram smugling perigipoyindi. deentho prabhutvam vidhileka bangaaraanni chatta baddhamgaa digumati chesukovadaniki angeekarinchindi. ee vaastavaalu chepputunnademiti? madyaanni chattabaddhamgaa nishedhinchalemane kaaduu?rashtra prabhutvaala rabadilo 20 saatam madyam vikrayaala valle labhistundi. madya nishedham valla kolpoina aadaayaanni bharti chesukovadanikai bihar prabhutvam vastraalu, mitaayilapai pannulu penchindi. nishedham valla madyam vaadakam aagipotundaa. aagipodani desha deshaala anubhavaalu spashtam chestunnayi. nishedhaanni vidhinchina taruvaata pannula roopena rashtra prabhutvam vasulu chesukone sommunu poliisulu haftaga vasulu chesukontunnaru. deeniki thodu vastraalu, mitaayilapai pannulu penchadam valla saamaanya prajalu ibbandulaku lonavutunnaru.madya nishedham valla pratikuula phalitaalu matrame siddhistaayi. madyapaana priyudu adhika dharaku madyaanni, adhee akramamgaa konukkovalasi vastundi. madya paanamtho upasamanam ponde vyaktulu, tamaku kaavalasina upasamanaanni kolpotunnaru. vastraalu, mitaayila dharalu perigipovadam valla sagatu viniyogadaarupai aardhika bharam perigipotondi. rashtra prabhutvam rabadini kolpotondi. kevalam mafialu, poliisulu matrame labdhini pondutunnaaru. madyapaanaaniki dooramgaa vundaalani prajalaku nachacheppadaaniki prabhutvam saamaajika jaagruti udyamaanni nirvahinchadame asankhyaka kutumbaalanu atalaakutalam chestunna taagudu duralavaatu nirmuulanaku saraina maargaantaram. aids, garbhastha aada sisuvula hatyala vanti duraachaaraalanu arikattadamlo saamaajika jaagruti kaaryakramaalu saadhinchina satphalitaalu madyapanam samasya vishayamlo prabhutvaaniki sphurthy kavali.(vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)biharlo iteevala madyam vikrayaalapai nishedham vidhinchaaru. prajala aarogyaaniki madyapanam entainaa haanichestundanadamlo sandeham ledu. tagevari manassunu madyam lobaruchukontundi. ee kaaranamgaane madyam mattulo vunna vyakti abaddham cheppadu. nijaanni dachipettagalige vidhamgaa taagubotuku tana manassupai niyantrana vundadu. manassuloni aalochanalu aprayatna siddamgaa vyaktamavutaayi.roddu pramaadaalaku, samsaaraalalo sankshobhaalaku madya paanam oka pradhaana kaaranamani mari cheppanavasaram ledu. kanukane anni mataalu madyapaanaanni nirutsaahaparustunna. ee drishtya, 2012thoo mugisina rendu dasaabdaala kaalamlo bhaaratlo talasari madya viniyogam 55 saatam periginattu oka pratishtaatmaka antarjaatiiya samstha adhyayanamlo velladavadam amitamgaa aandolana kaligistondi. prapancha aarogya samstha nirvahinchina maro adhyayanam prakaaram mana desamlo talasari madya viniyogam 38 saatam perigindi.edhee puurtigaa cheddadi kaadu kada. madyapaanamuu konni konni paristhitulalo melu chestundi. 1970va dasakamlo nenu bengaluruloni murikivaadallo saanghika seva cheshaanu. oka vyakti roojoo maillakoddii nadichi khaalii seesaalu, dabbalu poguchesi vaatini vikrayinchadam dwara vache aadaayamto kutumbaanni poshinchevaadu. saayantram intiki tirigivachhe sariki atanu puurtigaa alasipoyevadu. aa raatri nidra povalanna, marusati roju mallee paniki povalanna madyam taagaka tappadu. madyapanam ataniki upasamanaanni istundi. panicheyagala saktini samakuurustundi. madya nishedham valla ituvanti vyaktula chikkulu, kashtaalu marintagaa adhikamavutaayi mari.marinta mukhyamaina vishayamemitante madya nishedham prapanchamlo ekkada eppuduu vijayavantamavvaledu. madyapaanaanni adupu cheyadamlo madyanishedham viphalamayindani anni deshaala charitraluu ghoshistunnayi. 1920llo americalo madyanishedhaanni amaluparichaaru. madyam mafialu pecharillipovadaanika tappa idhi etuvanti satphalitaanni saadhinchaledu. madyam sarafara yathaavidhigaa konasagindi – kakapothe rahasyamgaa. 1933loo madhyanishedhaanni ettivesaaru. okasari nenu udaypur nunchi ahmadaabaadku bassulo nunchoni prayaanistunnaanu. appatike nenu baga alasipoyanu. deentho oka lari drivernu ahmadabad teesukuvellamani koranu. atanu angeekarinchaadu. daari madhyalo atanu palu chotla laareeni aapi tire tublalo madyaanni nimpukovadaanni gamaninchaanu. adhi donga sara. gujaraatlo akrama sara taagi maranistunna vaaru pedda sankhyalo vundadaanni batti donga sara entha jorugaa sarafara avutundo artham chesukovachhu.keralalo intaku mundu adhikaaramlo vunna udf prabhutvam madyanishedhaanni amaluparichindi. prastutam adhikaaramlo vunna eldf prabhutvam madyanishedhaanni radducheyaalani yochistondi. madya nishedham valla rashtramlo maadaka dravyaala viniyogam bhariga perigipoyindani kerala exise mantri vaadistunnaaru. bombailo madyanishedham toluta sanghavyatireka saktulu prabalipovataaniki, antimamgaa haji mastan, kareem lala, inka davud ibraheem lanti nerasthula aavirbhaavaaniki daariteesindani supreenkortu maji nyaayamuurti markandeya katju annaru.donga sara ammakaalaku ‘haftas’ vidhaaname punaadigaa vundani justis katju cheppaaru. bangaram digumatulanu nishedhinchadaaniki prabhutvam chesina prayatnaalalaantive madyanishedham amalu charyalu kuudaa. bangaram digumatulanu nishedhinchadam valla aa digumatulu aagipoledu. paiga bangaram smugling perigipoyindi. deentho prabhutvam vidhileka bangaaraanni chatta baddhamgaa digumati chesukovadaniki angeekarinchindi. ee vaastavaalu chepputunnademiti? madyaanni chattabaddhamgaa nishedhinchalemane kaaduu?rashtra prabhutvaala rabadilo 20 saatam madyam vikrayaala valle labhistundi. madya nishedham valla kolpoina aadaayaanni bharti chesukovadanikai bihar prabhutvam vastraalu, mitaayilapai pannulu penchindi. nishedham valla madyam vaadakam aagipotundaa. aagipodani desha deshaala anubhavaalu spashtam chestunnayi. nishedhaanni vidhinchina taruvaata pannula roopena rashtra prabhutvam vasulu chesukone sommunu poliisulu haftaga vasulu chesukontunnaru. deeniki thodu vastraalu, mitaayilapai pannulu penchadam valla saamaanya prajalu ibbandulaku lonavutunnaru.madya nishedham valla pratikuula phalitaalu matrame siddhistaayi. madyapaana priyudu adhika dharaku madyaanni, adhee akramamgaa konukkovalasi vastundi. madya paanamtho upasamanam ponde vyaktulu, tamaku kaavalasina upasamanaanni kolpotunnaru. vastraalu, mitaayila dharalu perigipovadam valla sagatu viniyogadaarupai aardhika bharam perigipotondi. rashtra prabhutvam rabadini kolpotondi. kevalam mafialu, poliisulu matrame labdhini pondutunnaaru. madyapaanaaniki dooramgaa vundaalani prajalaku nachacheppadaaniki prabhutvam saamaajika jaagruti udyamaanni nirvahinchadame asankhyaka kutumbaalanu atalaakutalam chestunna taagudu duralavaatu nirmuulanaku saraina maargaantaram. aids, garbhastha aada sisuvula hatyala vanti duraachaaraalanu arikattadamlo saamaajika jaagruti kaaryakramaalu saadhinchina satphalitaalu madyapanam samasya vishayamlo prabhutvaaniki sphurthy kavali.(vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)