మణిపూర్లో భద్రతా బలగాల అతిక్రమ హత్యారోపణలపై సీబీఐ దర్యాప్తుకు ఆదేశిస్తూ, చట్ట నిబంధనల్లో జవాబుదారీ నియమం ఒక అనివార్యమైన భాగమని సుప్రీంకోర్టు పునరుద్ఘాటించింది. దాదాపు వంద దాకా జరిగిన ఈ అతిక్రమ హత్యోదంతాలపై సీబీఐ ప్రత్యేక దర్యాప్తు బృందం (సిట్)తో విచారణ చేపట్టాలని శుక్రవారం సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించడం ఆహ్వానించదగ్గ పరిణామం. ఏ రకమైన హింసాత్మక ఉద్యమాలనైనా ఎదుర్కొనడం ప్రభుత్వాలకు దుష్కరమైన కర్తవ్యమేననడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అయితే తీవ్ర అణచివేత చర్యలన్నిటిలోనూ కచ్చితమైన చట్టబద్ధ విధానాలు తరచూ నిర్లక్ష్యానికి గురికావడం పరిపాటిగా మారింది. ఇవి బూటకపు ఎన్కౌంటర్ల రూపంలోనో, తీవ్ర ప్రతీకార చర్యలు, అత్యాచారాల రూపంలోనో బయటపడుతున్నాయి. పలు సందర్బాలలో భద్రతా బలగాల చట్టవిరుద్ధ హింసాత్మక చర్యలపై వస్తున్న ఆరోపణలను తిప్పికొట్టేందుకు అనువుగా ‘సాయుధ బలగాల విశేష అధికారాల చట్టం’ (ఏఎఫ్ఎస్పీఏ) వంటి చట్టనిరోధకాలను వాడుకొని విచారణ, శిక్షల నుంచి తప్పించుకుంటున్నారన్న ఆరోపణలు గత కొంత కాలంగా అరణ్యరోదనలుగానే మిగిలిపోయిన విషయం తెలిసిందే. హక్కుల కార్యకర్త ఇరోమ్ షర్మిల ప్రపంచంలోనే అతి సుదీర్ఘకాలం 16 ఏళ్ల పాటు చేసిన నిరసన దీక్ష సైతం పాలకుల వైఖరిలో మార్పు తీసుకురాలేక పోవడం ఆశ్చర్యమేమీ కాదు. గత ఏప్రిల్లో భద్రతా బలగాల చేతిలో ముగ్గురు మహిళలు అత్యాచారం, హత్యలకు గురయ్యారన్న ఆరోపణలపై సిట్ బృందంతో దర్యాప్తుకు తోడు, ప్రస్తుతం 97 ఎన్కౌంటర్లపై కూడా డిసెంబర్ 31 నాటికి విచారణ పూర్తి చేయాలని సీబీఐని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. దీని ద్వారా పౌర హక్కులు, స్వేచ్ఛలకు ఏ స్థితిలోనూ భంగం వాటిల్లరాదన్న సంకేతం అత్యున్నత ధర్మాసనం ద్వారా స్పష్టంగా వెల్లడైంది.2000–12 మధ్యకాలంలో 1,528 మంది భద్రతా బలగాలు, పోలీసుల చేతిలో హత్యకు గురైనట్లుగా వస్తున్న ఆరోపణలపై విచారణ చేపట్టి, వారి కుటుంబాలకు తగిన నష్టపరిహారం అందించాలని ‘అతిక్రమ హత్యాబాధిత కుటుంబాల సంఘం’ (EEVFAM) సుప్రీంకోర్టులో ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యం వేసింది. అయితే ఆ హత్యలన్నీ ముందుగా రూపొందించుకున్న ఒక పథకం ప్రకారం జరిగినవి కావనీ, ‘సైనిక చర్యల్లో భాగంగా’ జరిగిన హత్యలుగా వాటిని పరిగణించాలని సుప్రీంకోర్టును ప్రభుత్వం కోరింది. దాంతోపాటు హత్యోదంతాల విచారణ పరిధి నుంచి భద్రతా బలగాలను మినహాయించాలని కేంద్రం అభ్యర్థించింది. భద్రతా దళాలకు విశేష అధికారాలున్న ప్రాంతాల్లో జరిగే అతిక్రమ హత్యలపై జరిగే న్యాయవిచారణలు స్థానిక పక్షపాతంతో కూడుకుని ఉన్నాయని, కల్లోలిత ప్రాంతాలైన మణిపూర్, జమ్ము కశ్మీర్ వంటి ప్రాంతాల్లో జరిగే చట్టవిరుద్ధ హత్య ఎఫ్ఐఆర్లలో భద్రతా సిబ్బందిపై కేసులు నమోదు చేయరాదని న్యాయస్థానాన్ని సైన్యం కోరడం విడ్డూరం. అయితే ‘కల్లోలిత ప్రాంతాలలో’ నిర్వహించే భద్రతా చర్యలు చట్టానికి అతీతమైనవి కావని కోర్టు తేల్చి చెప్పింది.అదే సమయంలో ఈ హత్యలు జరిగి చాలాకాలం కావడంతో వీటిపై విచారణ చేపట్టవలసిన అవసరం లేదన్న ప్రభుత్వ వాదనను సుప్రీంకోర్టు తప్పు పట్టింది. తన నిష్క్రియాపరత్వాన్ని అడ్డం పెట్టుకుని కాలాతీతమైందన్న కారణంతో ఒకవ్యక్తి (అమాయకుడు కావచ్చు!) హత్యపై విచారణను నిలిపివేయాలని వాదించడం సరికాదు. ఏఎఫ్ఎస్పీఏ చట్టం అమలులో ఉన్న కల్లోలిత ప్రాంతాలలోనూ అతిక్రమ, చట్టవిరుద్ధ హత్యలకు పాల్పడ్డాయని ఆరోపణలకు గురైన సాయుధ బలగాలు న్యాయవిచారణను ఎదుర్కొనవలసిందేనని గత ఏడాది న్యాయస్థానం తేల్చి చెప్పింది. అలాంటి ప్రాంతాల్లోనూ సాయుధ బలగాలు మానవ హక్కుల మౌలిక సూత్రాలకు విధిగా కట్టబడి ఉండాలని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. వలసవాదులు అవశేషంగా కొనసాగుతున్న ఏఎఫ్ఎస్పీఏ చట్టం అంటే కల్లోలిత ప్రాంతాల్లోని అసమ్మతివాదులందర్నీ రాజ్యానికి శత్రువులుగా పరిగణించి, స్థానిక పౌర ప్రభుత్వాలను పక్కన బెట్టి, భద్రతా బలగాలకు సాధికారిత కల్పిస్తుండడం చూస్తూనే ఉన్నాం. ఆ చట్టంపై వచ్చిన అపవాదును తొలగించేందుకు కోర్టులు, కమిషన్లు చాలా విస్తృతమైన చర్యలను సూచించాయి. కల్లోలిత ప్రాంతాల్లో పనిచేస్తున్న సైన్యం, అస్సాం రైఫిల్స్, మణిపూర్ పోలీస్ తదితర సాయుధ బలగాలు ఆ సలహాలను బేఖాతరు చేసాయి. ‘అనధికార హత్యాబాధిత కుటుంబాల సంఘం’ పిల్ను స్వీకరించిన వెంటనే జస్టిస్ సంతోష్ హెగ్డే కమిషన్ను సుప్రీంకోర్టు నియమించి ఆరు ఎన్కౌంటర్ కేసులపై దర్యాప్తు చేపట్టేందుకు ఆదేశించింది. హెగ్డే కమిషన్ పరిశీలనలో ఆ ఎన్కౌంటర్లన్నీ బూటకమని తేలాయి. ఏఎఫ్ఎస్పీఏ చట్టం భద్రతా దళాలు అతిగా వ్యవహరించడాన్ని అనుమతించకూడదని సూచించింది. భద్రతా సిబ్బంది తప్పిదాలపై విచారణ చేపడితే, అది వారి ఆత్మస్థైర్యాన్ని దెబ్బతీస్తుందని ప్రభుత్వం ఆరోపిస్తున్నట్లుగా కాక, పౌరుల హక్కులు, స్వేచ్ఛలకు భంగం కలగకుండా చూడాలని సుప్రీంకోర్టు గత ఏడాది తీర్పు చెప్పింది.భద్రతా దళాల విశేష అధికారాల చట్టం అమలవుతున్న మణిపూర్ సహా రాష్ట్రాలన్నిటిలోను అనధికార హత్యలు, అత్యాచార ఘటనలు, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన ఉదంతాలు వరుసగా చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఏఎఫ్ఎస్పీఏ చట్టం తీరును సమీక్షించాలని, అలాంటి వలస పాలన చట్టాలను వెంటనే ఉపసంహరించాలనే డిమాండ్ దేశవ్యాప్తంగా ముందుకు వస్తున్నది. ఎలాంటి విచారణ లేకుండా పౌరులను నిర్బంధించే విశేషాధికారాలను భద్రతా దళాలకు కట్టబెట్టిన ఈ చట్టం మానవహక్కుల భావనకు పూర్తిగా భిన్నమైనది. ఈ చట్టం అమలులో ఉన్న ప్రాంతాల్లో చాలా సందర్భాల్లో ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న భద్రతా సిబ్బందిపై కాక బాధితులపై ఎఫ్ఐఆర్ నమోదవుతుంది. అందువల్ల బాధితులపై జరిగిన అకృత్యాలను దర్యాప్తు చేయడం కష్టసాధ్యమవుతుంది. సాధారణ నేర పరిశోధన పద్ధతిలో దర్యాప్తు చేయడం ఈ సందర్భంలో సత్ఫలితాలనివ్వదు. ఏవో కొన్ని కేసుల చిక్కుముడులు విప్పగలిగినా, వాటి వెలుగులో మిగిలిన కేసుల్ని కూడా పరిష్కరించేందుకు ప్రయత్నించాలి. భద్రతా బలగాలు కల్లోలిత ప్రాంతాల్లో వేలాది అనధికార హత్యలకు పాల్పడేందుకు సాధికారత కల్పించే ఏఎఫ్పీఎస్పీఏ వంటి వలస పాలన నాటి నల్లచట్టాలు ఉన్నంత కాలం మణిపూర్ హత్యోదంతాలు పునరావృతమవుతూనే ఉంటాయి.
manipurlo bhadrata balagaala atikrama hatyaropanalapai cbi daryaaptuku aadesistuu, chatta nibandhanallo jawabudari niyamam oka anivaaryamaina bhagamani supreenkortu punarudghaatinchindi. daadaapu vanda daka jarigina ee atikrama hatyodantaalapai cbi pratyeka daryaaptu brundam (sit)thoo vichaarana chepattalani sukravaaram supreenkortu aadesinchadam aahvaaninchadagga parinaamam. e rakamaina himsaatmaka udyamaalanainaa edurkonadam prabhutvaalaku dushkaramaina kartavyamenanadamlo elanti sandeham ledu. ayithe teevra anachiveta charyalannitiloonu kachitamaina chattabaddha vidhaanaalu tarachuu nirlakshyaaniki gurikavadam paripaatigaa maarindi. ivi bootakapu encounterla roopamlono, teevra prateekaara charyalu, atyaachaaraala roopamlono bayatapadutunnaayi. palu sandarbaalalo bhadrata balagaala chattaviruddha himsaatmaka charyalapai vastunna aaropanalanu tippikottenduku anuvugaa ‘saayudha balagaala visesha adhikaaraala chattam’ (afcpa) vanti chattanirodhakaalanu vaadukoni vichaarana, shikshala nunchi tappinchukuntunnaarana aaropanalu gatha kontha kaalamgaa aranyarodanalugaane migilipoyina vishayam telisinde. hakkula kaaryakarta irom sharmila prapanchamlone athi sudiirghakaalam 16 ella paatu chesina nirasana deeksha saitam paalakula vaikharilo maarpu teesukuraaleka povadam aascharyamemi kaadu. gatha eprillo bhadrata balagaala chetilo mugguru mahilalu atyaachaaram, hatyalaku gurayyaranna aaropanalapai sit brundamtho daryaaptuku thodu, prastutam 97 encounterlapy kuudaa dissember 31 naatiki vichaarana puurti cheyalani cbin supreenkortu aadesinchindi. deeni dwara poura hakkulu, swechchalaku e sthitiloonuu bhangam vaatillaraadanna sanketam atyunnata dharmasana dwara spashtamgaa velladaindi.2000–12 madhyakaalamlo 1,528 mandi bhadrata balagaalu, polisula chetilo hatyaku gurainatlugaa vastunna aaropanalapai vichaarana chepatti, vaari kutumbaalaku tagina nashtapariharam andinchaalani ‘atikrama hatyaabaadhita kutumbala sangham’ (EEVFAM) supreenkortulo prajaaprayojana vyaajyam vesindi. ayithe aa hatyalannee mundugaa roopondinchukunna oka pathakam prakaaram jariginavi kaavanii, ‘sainika charyallo bhagamga’ jarigina hatyalugaa vaatini pariganinchaalani supreenkortunu prabhutvam korindi. dantopatu hatyodantaala vichaarana paridhi nunchi bhadrata balagaalanu minahaayinchaalani kendram abhyardhinchindi. bhadrata dalaalaku visesha adhikaaraalunna praantaallo jarige atikrama hatyalapai jarige nyaayavichaaranalu sthaanika pakshapaatamto koodukuni unnaayani, kallolita praantaalaina manipur, jammu kashmir vanti praantaallo jarige chattaviruddha hatya efirlalo bhadrata sibbandipai kesulu namodu cheyaraadani nyaayasthaanaanni sainyam koradam vidduram. ayithe ‘kallolita praantaalalo’ nirvahinche bhadrata charyalu chattaniki ateetamainavi kaavani kortu telchi cheppindi.adhe samayamlo ee hatyalu jarigi chalakalam kaavadamtho veetipai vichaarana chepattavalasina avasaram ledanna prabhutva vaadananu supreenkortu tappu pattindi. tana nishkriyaaparatvaanna addam pettukuni kaalaatiitamaindanna kaaranamtho okavyakti (amayakudu kaavachhu!) hatyapai vichaarananu nilipiveyaalani vaadinchadam sarikaadu. afcpa chattam amalulo unna kallolita praantaalaloonuu atikrama, chattaviruddha hatyalaku palpaddayani aaropanalaku guraina saayudha balagaalu nyaayavichaarananu edurkonavalasindenani gatha edaadi nyaayasthaanam telchi cheppindi. alanti praantaalloonuu saayudha balagaalu manava hakkula moulika suutraalaku vidhigaa kattabadi undaalani kortu spashtam chesindi. valasavaadulu avasheshamgaa konasaagutunna afcpa chattam ante kallolita praantaallooni asammativaadulandarnii raajyaaniki satruvulugaa pariganinchi, sthaanika poura prabhutvaalanu pakkana betti, bhadrata balagaalaku saadhikaarita kalpistundadam chustune unnam. aa chattampai vachina apavaadunu tolaginchenduku kortulu, kamishanlu chala vistrutamaina charyalanu suuchimchaayi. kallolita praantaallo panichestunna sainyam, assam raifils, manipur polies taditara saayudha balagaalu aa salahaalanu bekhaataru chesai. ‘anadhikaara hatyaabaadhita kutumbala sangham’ pilnu sweekarinchina ventane justis santosh hegde kamishannu supreenkortu niyaminchi aaru encounter kesulapai daryaaptu chepattenduku aadesinchindi. hegde kamishan pariseelanalo aa encounterlanni bootakamani telaayi. afcpa chattam bhadrata dalaalu atigaa vyavaharinchadaanni anumatinchakudadani suuchimchimdi. bhadrata sibbandi tappidaalapai vichaarana chepadithe, adhi vaari aatmasthairyaanni debbateestundani prabhutvam aaropistunnatlugaa kaaka, pourula hakkulu, swechchalaku bhangam kalagakunda chuudaalani supreenkortu gatha edaadi teerpu cheppindi.bhadrata dalaala visesha adhikaaraala chattam amalavutunna manipur sahaa raashtraalannitiloonu anadhikaara hatyalu, atyaachaara ghatanalu, manava hakkula ullanghana udantaalu varusagaa chotuchesukuntunnayi. ee nepathyamlo afcpa chattam teerunu sameekshinchaalani, alanti valasa paalana chattaalanu ventane upasamharinchaalane demand desavyaaptamgaa munduku vastunnadi. elanti vichaarana lekunda pourulanu nirbandhinche visheshaadhikaaraalanu bhadrata dalaalaku kattabettina ee chattam maanavahakkula bhavanaku puurtigaa bhinnamainadi. ee chattam amalulo unna praantaallo chala sandarbhaallo aaropanalu edurkontunna bhadrata sibbandipai kaaka baadhitulapai efir namodavutundi. anduvalla baadhitulapai jarigina akrutyaalanu daryaaptu cheyadam kashtasaadhyamavutundi. saadhaarana nera parisodhana paddhatilo daryaaptu cheyadam ee sandarbhamlo satphalitaalanivvadu. evo konni kesula chikkumudulu vippagaliginaa, vaati velugulo migilina kesulni kuudaa parishkarinchenduku prayatninchaali. bhadrata balagaalu kallolita praantaallo velaadi anadhikaara hatyalaku palpadenduku saadhikaarata kalpinche afpspa vanti valasa paalana naati nallachattaalu unnanta kaalam manipur hatyodantaalu punaraavrutamavutuune untaayi.