పన్నుల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని స్వల్పకాలిక, దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాల దిశలో పంపిణీ చేయడం, ప్రణాళిక ప్రకారం ఖర్చు పెట్టడం బడ్జెటు రూపకల్పన ప్రధాన ఉద్దేశం. కీలక నిర్ణయాల అనంతరం వెలువడుతున్న బడ్జెటు కాబట్టి కేంద్ర ప్రభుత్వ హామీలను ఈ బడ్జెటు నెరవేరుస్తుందని ప్రజానీకం కొండంత ఆశతో ఎదురుచూస్తోంది.కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి అరుణ్ జైట్లీ ఫిబ్రవరి ఒకటిన ప్రవేశపెడుతోన్న బడ్జెట్ ఆరు ప్రత్యేకతలతో కూడి ఉంది. సహజంగానే బడ్జెట్ వైపు అందరి చూపూ ఉంటుంది. ఈ దఫా బడ్జెట్కు ఉన్న ప్రత్యేకతల రీత్యా అరుణ్జైట్లీ బడ్జెట్ ప్రసంగం ఎలా ఉండబోతుందనే విషయంలో సామాన్య ప్రజానీకంలో చర్చలు మరింత ఎక్కువగా జరుగుతోన్నాయి.పెద్ద నోట్ల రద్దు అనంతరం వెలువడుతున్న బడ్జెట్ ఇది. ఈ ఏడే వస్తు, సేవల పన్ను ప్రారంభం కానుంది. శతాబ్దపు సాంప్రదాయానికి తెరవేస్తూ, రైల్వే బడ్జెటును కూడా మిళితం చేసుకున్న సాధారణ బడ్జెటు ఇది. దేశ రాజకీయ చిత్రపటంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే ఐదు రాష్ట్రాల ఎన్నికల నేపథ్యంలో ఈ బడ్జెటును ఆర్థిక మంత్రి అరుణ్ జైట్లీ ప్రవేశపెడుతున్నారు. సాంప్రదాయం ప్రకారం ఫిబ్రవరి నెల చివరి రోజు కాకుండా ముందస్తుగా ఈ బడ్జెటును ప్రవేశపెట్టడం మరో విశేషం. ప్రతిఏటా ఉన్నట్టు ఈ సంవత్సరం ప్రణాళిక, ప్రణాళికేతర వ్యయం అనే తేడా లేదు. ఈ ఆరు ప్రత్యేకతలున్న ఈ బడ్జెటు తీరుతెన్నులు ఎలా ఉంటాయనే విషయంలో సహజంగానే ఊహాగానాలు అధికంగా ఉన్నాయి.అనేక ప్రయోజనాలున్నాయని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆశల పల్లకీలో ఊరేగించిన సంచలనాత్మక నిర్ణయం నోట్ల రద్దు. దీని వల్ల ఒనగూరిన ప్రయోజనాలను బడ్జెట్ ప్రసంగం ద్వారా అరుణ్జైట్లీ ఆచరణ రూపంలోకి తీసుకువస్తారని ప్రజలు ఆశగా ఎదురుచూస్తున్నారు. నోట్ల రద్దువల్ల ప్రభుత్వానికి పన్నులు, జరిమానాల రూపంలో 32,800 కోట్ల రూపాయలు లాభం వచ్చిందని అంచనా. రద్దయిన నోట్ల విలువలో 3.5 శాతం తిరిగి రాలేదని దేశీయ బ్రోకరేజి సంస్థ మోతీలాల్ ఓస్వాల్ ఒక నివేదికలో పేర్కొంది. ఈ లెక్క ప్రకారం బ్యాంకులకు తిరిగిరాని ధనం 40వేల కోట్ల రూపాయలు. ఈ ధనం చెలామణీలో ఉండదు కాబట్టి రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా ఈ మొత్తాన్ని మిగులు నిధుల కింద కేంద్ర ప్రభుత్వ ఖజానాకు చేరుస్తుంది. ఈ మొత్తం పన్నులు కాకుండా ఇతర రూపాల్లో వచ్చిన నాన్-టాక్స్ మొత్తంగా కేంద్రం చూపించే అవకాశం ఉంది. ఈ మొత్తంతో కలిస్తే పెద్ద నోట్ల రద్దు వల్ల కలిగే మొత్తం ప్రయోజనం 72,800 కోట్ల రూపాయలు.కేంద్రానికి పన్నులు, జరిమానాల రూపంలో వసూలయ్యేందుకు అవకాశం ఉన్న 32,800 కోట్ల రూపాయలలో 24,200 కోట్ల రూపాయల మొత్తం గరీబ్ కళ్యాణ్ యోజన కింద వెల్లడించే ఆదాయంపై వచ్చే పన్ను. అంటే పన్నుల రూపంలో నోట్ల రద్దు వల్ల కలిగిన నిజమైన ప్రయోజనం కేవలం 8,600 కోట్ల రూపాయలు మాత్రమే. యాభై వేలకు పైబడిన బ్యాంక్ విత్డ్రాయల్స్లో ఆదాయపు పన్ను వసూలు చేయాలన్న ముఖ్యమంత్రుల కమిటీ నివేదిక అమలులోకి వస్తే ఆ మేరకు అదనపు ఆదాయం కూడా సమకూరుతుంది.నోట్ల రద్దు వల్ల స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జీడీపీ) కనీసం రెండు శాతం పడిపోయే అవకాశం  ఉందని మాజీ ప్రధాని, ఆర్థికవేత్త మన్మోహన్ సింగ్ కూడా ఆందోళన వ్యక్తం చేసిన విషయం గమనార్హం. ఈ చర్య తాత్కాలికంగా ఆర్థిక పురోగమనాన్ని మందగింపజేసే అవకాశం ఉందని సాక్షాత్తూ రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ వ్యక్తం చేసిన అభిప్రాయం నేపథ్యంలో వెలువడుతున్న ఈ బడ్జెట్ తమ జీవితాలకు పూలపాన్పు వేస్తుందా లేక ముళ్లబాటలో పయనింపజేస్తుందా అనే సందిగ్ధ దశలో ప్రజలున్నారు.పెద్ద నోట్ల రద్దు వల్ల రైతులకు కలిగిన నష్టాన్ని నివారించే ప్రయత్నాన్ని ఈ బడ్జెట్లో ప్రభుత్వం చేయవచ్చు. విత్తనాల కొనుగోలు సమయంలో డబ్బులు లేకపోవడం వల్ల రైతులు పెద్ద నోట్ల రద్దు సమయంలో అనేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారు. పంట రుణాలకు ఇప్పటికే 60 రోజుల వడ్డీని మినహాయించింది ప్రభుత్వం. ఈ బడ్జెట్లో మరిన్ని తాయిలాలు రైతులకు అందజేసే అవకాశాలున్నాయని పరిశీలకుల అంచనా.ఈ బడ్జెట్ అమలులోకి వచ్చిన తరువాత జూలై 1 నుంచి వస్తు, సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) అమల్లోకి వస్తోంది. ఇది సమగ్ర పన్నుల విధానం. ప్రస్తుత పరోక్ష పన్నుల వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయంగా రూపొందించిన విధానం ఇది. బహుళ పన్నుల విధానం బదులుగా ఒకే పన్ను వేసే విధానమిది. ప్రస్తుతం వివిధ వస్తువులపై నాలుగో వంతు దాకా పన్ను ఉంది. ఈ పన్ను తగ్గే అవకాశాలున్నాయి. జీఎస్టీ అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ నుంచి ఐదేళ్ల వరకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు ఈ విధానం వల్ల కలిగే నష్టాన్ని పరిహారం రూపంలో అందజేస్తామని కేంద్రప్రభుత్వం హామీ ఇచ్చింది. కాబట్టి ఈ నష్టాన్ని పూడ్చేందుకు భారీగా రాష్ట్రాలకు నిధులను సమకూర్చాల్సిన బాధ్యత కేంద్ర ప్రభుత్వంపై ఉంది. ఈ మేరకు ఈ బడ్జెటులో రాష్ట్రాలకు నిధులు భారీగానే కేటాయించే అవకాశాలున్నాయి.ఈ బడ్జెట్లో మరో ప్రధానమైన అంశం రైల్వే బడ్జెట్ కూడా సాధారణ బడ్జెట్లోనే కలిసిపోవడం. గత 92 సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతున్న సంప్రదాయానికి తెర వేస్తూ మోదీ ప్రభుత్వం తీసుకున్న సంచలనాత్మక నిర్ణయమిది. గత రైల్వే బడ్జెటులోనే కేంద్ర ప్రభుత్వం చేసిన వ్యయ కేటాయింపు 53,727 కోట్ల రూపాయలు. భద్రతకు ఇవ్వాల్సిన ప్రాధాన్యత దృష్ట్యా ‘రాష్ట్రీయ రైల్ సంరక్ష కోశ్’ పథకం కింద 1.2 లక్షల కోట్ల విలువ చేసే నిధి సమీకరించాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. ప్రయాణికుల భద్రతకు ఈ పథకం కింద అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇస్తున్న దృష్ట్యా ఆ మేరకు అదనపు సెస్ విధించే అవకాశం ఉంది. ఇటీవలి రైల్వే ప్రమాదాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని భద్రతకు అధిక కేటాయింపులు జరిగే అవకాశాలున్నాయి. గతంలో పలు కమిటీలు పేర్కొన్న ‘రైళ్లు ఢీకొనకుండా నిరోధించే వ్యవస్థ’ (ఏసీడీ), స్వయంచాలిత రక్షక వ్యవస్థ అయిన ‘రైలు రక్షణ హెచ్చరిక వ్యవస్థ’ (టీపీడబ్ల్యూఎస్), ‘త్రినేత్ర’ తదితర వ్యవస్థల రూపకల్పన కోసం నిధులను కేటాయించాల్సి ఉంది.ఇప్పటివరకు రైళ్లు, రైల్వే బడ్జెట్లు బీహార్ బాట పట్టిన విషయాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని మిగతా రాష్ట్రాలవైపు అరుణ్జైట్లీ దృష్టి సారిస్తే ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలకు బడ్జెటులో అనేక వరాలు ఇచ్చే అవకాశం లేకపోలేదు. దక్షిణ మధ్య రైల్వే పరిధిలోని విజయవాడ, గుంటూరు, గుంతకల్లులతో ఈస్ట్కోస్ట్ రైల్వేలో భాగంగా ఉన్న వాల్తేరును కూడా కలిపి నాలుగు డివిజన్లతో విశాఖ జోన్ ఆవిర్భవించే అవకాశాలున్నాయి. ఈ మేరకు ఈ బడ్జెటులో కేటాయింపులు జరగవచ్చు.ఉభయ తెలుగు రాష్ట్రాలకు మరిన్ని రైళ్లను కూడా ఈ బడ్జెటులో ఆశించవచ్చు. ఖాజీపేట –- బల్లార్షా మూడో లైను, ఘటకేసర్ -– రాయగిరి ఎంఎంటీఎస్, మనోహరాబాదు -– కొత్తపల్లి, పెద్దపల్లి -– కరీంనగర్ -– నిజామాబాదు, కాకినాడ -– కోటిపల్లి, నడికుడి –- శ్రీకాళహస్తి, కడప -– బెంగుళూరు, ఓబుళవారిపల్లి -– కృష్ణపట్నం, గూడూరు -– విజయవాడ, విజయవాడ -– దువ్వాడ మూడో లైను తదితర ప్రాజెక్టుకు నిధులు కేటాయించే అవకాశాలున్నాయి.ఐదు రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ ఎన్నికలు మరి కొద్ది రోజుల్లోనే జరిగే నేపథ్యంలో ప్రవేశపెడుతున్న బడ్జెట్టే అయినా ఎన్నికల ప్రవర్తనా నియమావళి దృష్ట్యా ఆయా రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక కేటాయింపులేమీ లేకపోవచ్చు. అయితే వివిధ నూతన పథకాల ప్రభావం తప్పనిసరిగా ఎన్నికలపై ఉండే అవకాశాలున్నాయి. ఉత్తరప్రదేశ్, పంజాబ్, గోవా, ఉత్తరాఖండ్, మణిపూర్ రాష్ట్రాల్లో జరిగే ఎన్నికలు అధికార భారతీయ జనతాపార్టీకి అత్యంత కీలకమైనవి. పెద్ద నోట్ల రద్దు అనంతరం జరుగుతున్న మొదటి ఎన్నికలు కాబట్టి ఈ ఎన్నికల్లో ప్రజలివ్వబోయే తీర్పునే పెద్ద నోట్ల రద్దుపై ప్రజాభిప్రాయంగా పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు. అందువల్ల ఈ ఎన్నికల్లో గెలిచేందుకు అధికార పార్టీ తప్పనిసరిగా కృషి చేయాల్సిన బాధ్యత ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రత్యేకంగా ఆయా రాష్ట్రాలకంటూ కాకపోయినా కొన్ని ప్రజాకర్షక పథకాలను ప్రభుత్వం ప్రకటించే అవకాశాలున్నాయి. పెద్ద నోట్ల రద్దు నిర్ణయం గడువు ముగిసిన తర్వాత ప్రధాని మోదీ ప్రకటించిన పథకాలకు ఈ బడ్జెటు నుంచి నిధులు కేటాయిస్తారు. పేదలకు గృహ నిర్మాణ పథకాలు, రైతుల రుణాలకు 60 రోజుల వడ్డీ, తక్కువ వడ్డీకి రుణం ఇవ్వడం మూలంగా నాబార్డుకు వచ్చే నష్టానికి పరిహారం అందజేయడం, గర్భిణులకు నవీన పథకం, డిజిటల్ లావాదేవీలకు ప్రత్యేక రాయితీలు మొదలైన వాటికి కేటాయింపులు జరిపే అవకాశం ఉంది.బడ్జెట్లో ప్రత్యక్ష పన్నుల సంస్కరణలను ప్రకటించే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు. ప్రధానంగా ఆదాయపు పన్ను శ్లాబ్లలో, పన్ను రేట్లలో మార్పులను ప్రకటించవచ్చని పరిశీలకుల అంచనా. కార్పొరేట్ పన్నుల విషయంలోనూ మార్పులుండవచ్చని ఒక అంచనా. దేశీయ తయారీ రంగానికి జవసత్వాలు అందించేందుకు ప్రభుత్వం ఈ బడ్జెట్ను ఊతంగా తీసుకునే అవకాశం ఉంది. మోదీ ‘మేకిన్ ఇండియా’ నినాదం నేపథ్యంలో స్వదేశీ వస్తు తయారీ, ఉపాధి కల్పన, ఎగుమతుల పెంపుదలకు ప్రత్యేకంగా కొన్ని చర్యలు బడ్జెట్లో ఉంటాయని ఆశించవచ్చు. చిన్న తరహా వ్యాపారాలకు, స్టార్టప్ కంపెనీలకు ప్రోత్సాహం అందించేందుకు కూడా అనేక చర్యలు తీసుకుంటారని భావిస్తున్నారు. విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులకు అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని కల్పించే అవకాశం ఏర్పడుతుందని పరిశీలకుల విశ్లేషణ. స్టార్టప్ కంపెనీలకు టాక్స్ హాలీడేని మూడు సంవత్సరాల నుంచి ఐదు సంవత్సరాలకు పెంచే అవకాశం ఉందని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు. కనీస ఆదాయ పథకానికి కూడా కేటాయింపులు జరపవచ్చు. ఆయా అంశాలు ఐదు రాష్ట్రాలపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశాన్ని తోసిపుచ్చలేం.ఈ దఫా కేంద్ర బడ్జెట్టు సాంప్రదాయం ప్రకారం ఫిబ్రవరి నెలలో ఆఖరి రోజు కాకుండా మొదటి రోజే ప్రవేశపెట్టడం గమనార్హం. ఆర్థిక సంవత్సరం ఏప్రిల్ నుంచి అమల్లోకి వస్తున్నప్పటికీ, వార్షిక బడ్జెటు పార్లమెంటు ఆమోదానికి మే చివరి వారంలో మాత్రమే ఇప్పటివరకు వస్తోంది. ఏప్రిల్, మే నెలల్లో ఉండే తప్పనిసరి ఖర్చుల కోసం ప్రత్యేకంగా ఓటాన్ అకౌంట్ బడ్జెటును రూపొందించి, పార్లమెంటులో ఆమోదింపజేస్తూ వస్తున్నాయి ప్రభుత్వాలు. ఆ విధంగా జూన్నుంచి మాత్రమే వాస్తవంగా కొత్త బడ్జెటు కార్యరూపంలోకి వస్తోంది. ఫలితంగా ప్రభుత్వ ప్రణాళికల అమలుకు కేవలం పది నెలల గడువు మాత్రమే ఉంటోంది. ఈ దఫా ఆర్థిక సంవత్సరం తొలిరోజు నుంచే కొత్త బడ్జెటు అమల్లోకి రావాలనే కృత నిశ్చయంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం కదిపిన అడుగుల పర్యవసానమే ముందస్తుగా ఫిబ్రవరి ఒకటిన బడ్జెటును ప్రవేశపెట్టడం. పూర్తిగా పన్నెండు నెలల ఖర్చు కాబట్టి కేటాయింపులు మరింత పెంచవలసిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.ప్రణాళిక, ప్రణాళికేతర పద్దు అనే తారతమ్యాలుండకూడదని గతంలో రంగరాజన్ కమిటీ పేర్కొన్నప్పటికీ ప్రణాళికాసంఘం వ్యతిరేకించడంతో ఆ సూచనను ప్రభుత్వం పెడచెవిన పెట్టింది. సాధారణంగా ప్రణాళిక వ్యయం అంటే అభివృద్ధి కోసం చేసే ఖర్చు. వివిధ ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలకు, పథకాలకు వెచ్చించడం. ప్రణాళికేతర వ్యయం అంటే రక్షణపై, సబ్సిడీలు వంటివాటిపై చేసే ఖర్చు. ఫలితాలను ఆధారంగా చేసుకుని రూపొందించే బడ్జెటులో ఈ తారతమ్యాలుండవు. అందువల్లే ప్రభుత్వం ఈ తారతమ్యాలను తీసేందుకు గత సెప్టెంబరులో జరిగిన కేబినెట్ సమావేశంలో నిర్ణయం తీసుకుంది.పన్నుల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని స్వల్పకాలిక, దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాల దిశలో పంపిణీ చేయడం, ప్రణాళిక ప్రకారం ఖర్చు పెట్టడం బడ్జెటు రూపకల్పన ప్రధాన ఉద్దేశం. ప్రభుత్వం నెరవేర్చే ఈ ప్రధాన బాధ్యత ప్రజల జీవన స్థితిగతులపై ప్రభావం చూపడం అనివార్యం. అందువల్లే బడ్జెటు వైపే ప్రజలందరి చూపు ఉంటుంది. ఈ సారి బడ్జెటు పైన పేర్కొన్న ఆరు ప్రధానాంశాలతో ముడిపడి ఉండడం వల్ల మరింత ఆకర్షణీయంగా మారింది. కీలక నిర్ణయాల అనంతరం వెలువడుతున్న బడ్జెటు కాబట్టి కేంద్ర ప్రభుత్వ హామీలను ఈ బడ్జెటు నెరవేరుస్తుందని ప్రజానీకం కొండంత ఆశతో ఎదురుచూస్తోంది.డాక్టర్ రాయారావు సూర్యప్రకాశ్ రావుపెద్ద నోట్ల రద్దు అనంతరం వెలువడుతున్న బడ్జెట్ ఇది. ఈ ఏడే వస్తు, సేవల పన్ను ప్రారంభం కానుంది. శతాబ్దపు సాంప్రదాయానికి తెరవేస్తూ, రైల్వే బడ్జెటును కూడా మిళితం చేసుకున్న సాధారణ బడ్జెటు ఇది. దేశ రాజకీయ చిత్రపటంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే ఐదు రాష్ట్రాల ఎన్నికల నేపథ్యంలో ఈ బడ్జెటును ఆర్థిక మంత్రి అరుణ్ జైట్లీ ప్రవేశపెడుతున్నారు. సాంప్రదాయం ప్రకారం ఫిబ్రవరి నెల చివరి రోజు కాకుండా ముందస్తుగా ఈ బడ్జెటును ప్రవేశపెట్టడం మరో విశేషం. ప్రతిఏటా ఉన్నట్టు ఈ సంవత్సరం ప్రణాళిక, ప్రణాళికేతర వ్యయం అనే తేడా లేదు. ఈ ఆరు ప్రత్యేకతలున్న ఈ బడ్జెటు తీరుతెన్నులు ఎలా ఉంటాయనే విషయంలో సహజంగానే ఊహాగానాలు అధికంగా ఉన్నాయి.అనేక ప్రయోజనాలున్నాయని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆశల పల్లకీలో ఊరేగించిన సంచలనాత్మక నిర్ణయం నోట్ల రద్దు. దీని వల్ల ఒనగూరిన ప్రయోజనాలను బడ్జెట్ ప్రసంగం ద్వారా అరుణ్జైట్లీ ఆచరణ రూపంలోకి తీసుకువస్తారని ప్రజలు ఆశగా ఎదురుచూస్తున్నారు. నోట్ల రద్దువల్ల ప్రభుత్వానికి పన్నులు, జరిమానాల రూపంలో 32,800 కోట్ల రూపాయలు లాభం వచ్చిందని అంచనా. రద్దయిన నోట్ల విలువలో 3.5 శాతం తిరిగి రాలేదని దేశీయ బ్రోకరేజి సంస్థ మోతీలాల్ ఓస్వాల్ ఒక నివేదికలో పేర్కొంది. ఈ లెక్క ప్రకారం బ్యాంకులకు తిరిగిరాని ధనం 40వేల కోట్ల రూపాయలు. ఈ ధనం చెలామణీలో ఉండదు కాబట్టి రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా ఈ మొత్తాన్ని మిగులు నిధుల కింద కేంద్ర ప్రభుత్వ ఖజానాకు చేరుస్తుంది. ఈ మొత్తం పన్నులు కాకుండా ఇతర రూపాల్లో వచ్చిన నాన్-టాక్స్ మొత్తంగా కేంద్రం చూపించే అవకాశం ఉంది. ఈ మొత్తంతో కలిస్తే పెద్ద నోట్ల రద్దు వల్ల కలిగే మొత్తం ప్రయోజనం 72,800 కోట్ల రూపాయలు.కేంద్రానికి పన్నులు, జరిమానాల రూపంలో వసూలయ్యేందుకు అవకాశం ఉన్న 32,800 కోట్ల రూపాయలలో 24,200 కోట్ల రూపాయల మొత్తం గరీబ్ కళ్యాణ్ యోజన కింద వెల్లడించే ఆదాయంపై వచ్చే పన్ను. అంటే పన్నుల రూపంలో నోట్ల రద్దు వల్ల కలిగిన నిజమైన ప్రయోజనం కేవలం 8,600 కోట్ల రూపాయలు మాత్రమే. యాభై వేలకు పైబడిన బ్యాంక్ విత్డ్రాయల్స్లో ఆదాయపు పన్ను వసూలు చేయాలన్న ముఖ్యమంత్రుల కమిటీ నివేదిక అమలులోకి వస్తే ఆ మేరకు అదనపు ఆదాయం కూడా సమకూరుతుంది.నోట్ల రద్దు వల్ల స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జీడీపీ) కనీసం రెండు శాతం పడిపోయే అవకాశం  ఉందని మాజీ ప్రధాని, ఆర్థికవేత్త మన్మోహన్ సింగ్ కూడా ఆందోళన వ్యక్తం చేసిన విషయం గమనార్హం. ఈ చర్య తాత్కాలికంగా ఆర్థిక పురోగమనాన్ని మందగింపజేసే అవకాశం ఉందని సాక్షాత్తూ రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ వ్యక్తం చేసిన అభిప్రాయం నేపథ్యంలో వెలువడుతున్న ఈ బడ్జెట్ తమ జీవితాలకు పూలపాన్పు వేస్తుందా లేక ముళ్లబాటలో పయనింపజేస్తుందా అనే సందిగ్ధ దశలో ప్రజలున్నారు.పెద్ద నోట్ల రద్దు వల్ల రైతులకు కలిగిన నష్టాన్ని నివారించే ప్రయత్నాన్ని ఈ బడ్జెట్లో ప్రభుత్వం చేయవచ్చు. విత్తనాల కొనుగోలు సమయంలో డబ్బులు లేకపోవడం వల్ల రైతులు పెద్ద నోట్ల రద్దు సమయంలో అనేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారు. పంట రుణాలకు ఇప్పటికే 60 రోజుల వడ్డీని మినహాయించింది ప్రభుత్వం. ఈ బడ్జెట్లో మరిన్ని తాయిలాలు రైతులకు అందజేసే అవకాశాలున్నాయని పరిశీలకుల అంచనా.ఈ బడ్జెట్ అమలులోకి వచ్చిన తరువాత జూలై 1 నుంచి వస్తు, సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) అమల్లోకి వస్తోంది. ఇది సమగ్ర పన్నుల విధానం. ప్రస్తుత పరోక్ష పన్నుల వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయంగా రూపొందించిన విధానం ఇది. బహుళ పన్నుల విధానం బదులుగా ఒకే పన్ను వేసే విధానమిది. ప్రస్తుతం వివిధ వస్తువులపై నాలుగో వంతు దాకా పన్ను ఉంది. ఈ పన్ను తగ్గే అవకాశాలున్నాయి. జీఎస్టీ అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ నుంచి ఐదేళ్ల వరకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు ఈ విధానం వల్ల కలిగే నష్టాన్ని పరిహారం రూపంలో అందజేస్తామని కేంద్రప్రభుత్వం హామీ ఇచ్చింది. కాబట్టి ఈ నష్టాన్ని పూడ్చేందుకు భారీగా రాష్ట్రాలకు నిధులను సమకూర్చాల్సిన బాధ్యత కేంద్ర ప్రభుత్వంపై ఉంది. ఈ మేరకు ఈ బడ్జెటులో రాష్ట్రాలకు నిధులు భారీగానే కేటాయించే అవకాశాలున్నాయి.ఈ బడ్జెట్లో మరో ప్రధానమైన అంశం రైల్వే బడ్జెట్ కూడా సాధారణ బడ్జెట్లోనే కలిసిపోవడం. గత 92 సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతున్న సంప్రదాయానికి తెర వేస్తూ మోదీ ప్రభుత్వం తీసుకున్న సంచలనాత్మక నిర్ణయమిది. గత రైల్వే బడ్జెటులోనే కేంద్ర ప్రభుత్వం చేసిన వ్యయ కేటాయింపు 53,727 కోట్ల రూపాయలు. భద్రతకు ఇవ్వాల్సిన ప్రాధాన్యత దృష్ట్యా ‘రాష్ట్రీయ రైల్ సంరక్ష కోశ్’ పథకం కింద 1.2 లక్షల కోట్ల విలువ చేసే నిధి సమీకరించాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. ప్రయాణికుల భద్రతకు ఈ పథకం కింద అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇస్తున్న దృష్ట్యా ఆ మేరకు అదనపు సెస్ విధించే అవకాశం ఉంది. ఇటీవలి రైల్వే ప్రమాదాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని భద్రతకు అధిక కేటాయింపులు జరిగే అవకాశాలున్నాయి. గతంలో పలు కమిటీలు పేర్కొన్న ‘రైళ్లు ఢీకొనకుండా నిరోధించే వ్యవస్థ’ (ఏసీడీ), స్వయంచాలిత రక్షక వ్యవస్థ అయిన ‘రైలు రక్షణ హెచ్చరిక వ్యవస్థ’ (టీపీడబ్ల్యూఎస్), ‘త్రినేత్ర’ తదితర వ్యవస్థల రూపకల్పన కోసం నిధులను కేటాయించాల్సి ఉంది.ఇప్పటివరకు రైళ్లు, రైల్వే బడ్జెట్లు బీహార్ బాట పట్టిన విషయాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని మిగతా రాష్ట్రాలవైపు అరుణ్జైట్లీ దృష్టి సారిస్తే ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలకు బడ్జెటులో అనేక వరాలు ఇచ్చే అవకాశం లేకపోలేదు. దక్షిణ మధ్య రైల్వే పరిధిలోని విజయవాడ, గుంటూరు, గుంతకల్లులతో ఈస్ట్కోస్ట్ రైల్వేలో భాగంగా ఉన్న వాల్తేరును కూడా కలిపి నాలుగు డివిజన్లతో విశాఖ జోన్ ఆవిర్భవించే అవకాశాలున్నాయి. ఈ మేరకు ఈ బడ్జెటులో కేటాయింపులు జరగవచ్చు.ఉభయ తెలుగు రాష్ట్రాలకు మరిన్ని రైళ్లను కూడా ఈ బడ్జెటులో ఆశించవచ్చు. ఖాజీపేట –- బల్లార్షా మూడో లైను, ఘటకేసర్ -– రాయగిరి ఎంఎంటీఎస్, మనోహరాబాదు -– కొత్తపల్లి, పెద్దపల్లి -– కరీంనగర్ -– నిజామాబాదు, కాకినాడ -– కోటిపల్లి, నడికుడి –- శ్రీకాళహస్తి, కడప -– బెంగుళూరు, ఓబుళవారిపల్లి -– కృష్ణపట్నం, గూడూరు -– విజయవాడ, విజయవాడ -– దువ్వాడ మూడో లైను తదితర ప్రాజెక్టుకు నిధులు కేటాయించే అవకాశాలున్నాయి.ఐదు రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ ఎన్నికలు మరి కొద్ది రోజుల్లోనే జరిగే నేపథ్యంలో ప్రవేశపెడుతున్న బడ్జెట్టే అయినా ఎన్నికల ప్రవర్తనా నియమావళి దృష్ట్యా ఆయా రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక కేటాయింపులేమీ లేకపోవచ్చు. అయితే వివిధ నూతన పథకాల ప్రభావం తప్పనిసరిగా ఎన్నికలపై ఉండే అవకాశాలున్నాయి. ఉత్తరప్రదేశ్, పంజాబ్, గోవా, ఉత్తరాఖండ్, మణిపూర్ రాష్ట్రాల్లో జరిగే ఎన్నికలు అధికార భారతీయ జనతాపార్టీకి అత్యంత కీలకమైనవి. పెద్ద నోట్ల రద్దు అనంతరం జరుగుతున్న మొదటి ఎన్నికలు కాబట్టి ఈ ఎన్నికల్లో ప్రజలివ్వబోయే తీర్పునే పెద్ద నోట్ల రద్దుపై ప్రజాభిప్రాయంగా పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు. అందువల్ల ఈ ఎన్నికల్లో గెలిచేందుకు అధికార పార్టీ తప్పనిసరిగా కృషి చేయాల్సిన బాధ్యత ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రత్యేకంగా ఆయా రాష్ట్రాలకంటూ కాకపోయినా కొన్ని ప్రజాకర్షక పథకాలను ప్రభుత్వం ప్రకటించే అవకాశాలున్నాయి. పెద్ద నోట్ల రద్దు నిర్ణయం గడువు ముగిసిన తర్వాత ప్రధాని మోదీ ప్రకటించిన పథకాలకు ఈ బడ్జెటు నుంచి నిధులు కేటాయిస్తారు. పేదలకు గృహ నిర్మాణ పథకాలు, రైతుల రుణాలకు 60 రోజుల వడ్డీ, తక్కువ వడ్డీకి రుణం ఇవ్వడం మూలంగా నాబార్డుకు వచ్చే నష్టానికి పరిహారం అందజేయడం, గర్భిణులకు నవీన పథకం, డిజిటల్ లావాదేవీలకు ప్రత్యేక రాయితీలు మొదలైన వాటికి కేటాయింపులు జరిపే అవకాశం ఉంది.బడ్జెట్లో ప్రత్యక్ష పన్నుల సంస్కరణలను ప్రకటించే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు. ప్రధానంగా ఆదాయపు పన్ను శ్లాబ్లలో, పన్ను రేట్లలో మార్పులను ప్రకటించవచ్చని పరిశీలకుల అంచనా. కార్పొరేట్ పన్నుల విషయంలోనూ మార్పులుండవచ్చని ఒక అంచనా. దేశీయ తయారీ రంగానికి జవసత్వాలు అందించేందుకు ప్రభుత్వం ఈ బడ్జెట్ను ఊతంగా తీసుకునే అవకాశం ఉంది. మోదీ ‘మేకిన్ ఇండియా’ నినాదం నేపథ్యంలో స్వదేశీ వస్తు తయారీ, ఉపాధి కల్పన, ఎగుమతుల పెంపుదలకు ప్రత్యేకంగా కొన్ని చర్యలు బడ్జెట్లో ఉంటాయని ఆశించవచ్చు. చిన్న తరహా వ్యాపారాలకు, స్టార్టప్ కంపెనీలకు ప్రోత్సాహం అందించేందుకు కూడా అనేక చర్యలు తీసుకుంటారని భావిస్తున్నారు. విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులకు అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని కల్పించే అవకాశం ఏర్పడుతుందని పరిశీలకుల విశ్లేషణ. స్టార్టప్ కంపెనీలకు టాక్స్ హాలీడేని మూడు సంవత్సరాల నుంచి ఐదు సంవత్సరాలకు పెంచే అవకాశం ఉందని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు. కనీస ఆదాయ పథకానికి కూడా కేటాయింపులు జరపవచ్చు. ఆయా అంశాలు ఐదు రాష్ట్రాలపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశాన్ని తోసిపుచ్చలేం.ఈ దఫా కేంద్ర బడ్జెట్టు సాంప్రదాయం ప్రకారం ఫిబ్రవరి నెలలో ఆఖరి రోజు కాకుండా మొదటి రోజే ప్రవేశపెట్టడం గమనార్హం. ఆర్థిక సంవత్సరం ఏప్రిల్ నుంచి అమల్లోకి వస్తున్నప్పటికీ, వార్షిక బడ్జెటు పార్లమెంటు ఆమోదానికి మే చివరి వారంలో మాత్రమే ఇప్పటివరకు వస్తోంది. ఏప్రిల్, మే నెలల్లో ఉండే తప్పనిసరి ఖర్చుల కోసం ప్రత్యేకంగా ఓటాన్ అకౌంట్ బడ్జెటును రూపొందించి, పార్లమెంటులో ఆమోదింపజేస్తూ వస్తున్నాయి ప్రభుత్వాలు. ఆ విధంగా జూన్నుంచి మాత్రమే వాస్తవంగా కొత్త బడ్జెటు కార్యరూపంలోకి వస్తోంది. ఫలితంగా ప్రభుత్వ ప్రణాళికల అమలుకు కేవలం పది నెలల గడువు మాత్రమే ఉంటోంది. ఈ దఫా ఆర్థిక సంవత్సరం తొలిరోజు నుంచే కొత్త బడ్జెటు అమల్లోకి రావాలనే కృత నిశ్చయంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం కదిపిన అడుగుల పర్యవసానమే ముందస్తుగా ఫిబ్రవరి ఒకటిన బడ్జెటును ప్రవేశపెట్టడం. పూర్తిగా పన్నెండు నెలల ఖర్చు కాబట్టి కేటాయింపులు మరింత పెంచవలసిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.ప్రణాళిక, ప్రణాళికేతర పద్దు అనే తారతమ్యాలుండకూడదని గతంలో రంగరాజన్ కమిటీ పేర్కొన్నప్పటికీ ప్రణాళికాసంఘం వ్యతిరేకించడంతో ఆ సూచనను ప్రభుత్వం పెడచెవిన పెట్టింది. సాధారణంగా ప్రణాళిక వ్యయం అంటే అభివృద్ధి కోసం చేసే ఖర్చు. వివిధ ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలకు, పథకాలకు వెచ్చించడం. ప్రణాళికేతర వ్యయం అంటే రక్షణపై, సబ్సిడీలు వంటివాటిపై చేసే ఖర్చు. ఫలితాలను ఆధారంగా చేసుకుని రూపొందించే బడ్జెటులో ఈ తారతమ్యాలుండవు. అందువల్లే ప్రభుత్వం ఈ తారతమ్యాలను తీసేందుకు గత సెప్టెంబరులో జరిగిన కేబినెట్ సమావేశంలో నిర్ణయం తీసుకుంది.పన్నుల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని స్వల్పకాలిక, దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాల దిశలో పంపిణీ చేయడం, ప్రణాళిక ప్రకారం ఖర్చు పెట్టడం బడ్జెటు రూపకల్పన ప్రధాన ఉద్దేశం. ప్రభుత్వం నెరవేర్చే ఈ ప్రధాన బాధ్యత ప్రజల జీవన స్థితిగతులపై ప్రభావం చూపడం అనివార్యం. అందువల్లే బడ్జెటు వైపే ప్రజలందరి చూపు ఉంటుంది. ఈ సారి బడ్జెటు పైన పేర్కొన్న ఆరు ప్రధానాంశాలతో ముడిపడి ఉండడం వల్ల మరింత ఆకర్షణీయంగా మారింది. కీలక నిర్ణయాల అనంతరం వెలువడుతున్న బడ్జెటు కాబట్టి కేంద్ర ప్రభుత్వ హామీలను ఈ బడ్జెటు నెరవేరుస్తుందని ప్రజానీకం కొండంత ఆశతో ఎదురుచూస్తోంది.డాక్టర్ రాయారావు సూర్యప్రకాశ్ రావు
pannula dwara vache aadaayaanni swalpakaalika, deerghakaalika lakshyala disalo pampinee cheyadam, pranaalika prakaaram kharchu pettadam badjetu roopakalpana pradhaana uddesam. keelaka nirnayaala anantaram veluvadutunna badjetu kabatti kendra prabhutva haameelanu ee badjetu neraverustundani prajaaneekam kondanta aasato eduruchustondi.kendra aardhika mantri arun jaitley fibravari okatina pravesapedutonna budget aaru pratyekatalato kuudi undi. sahajamgaane budget vaipu andari chuupuu untundi. ee dafa badjetku unna pratyekatala reetya arunjaitli budget prasangam ela undabotundane vishayamlo saamaanya prajaaneekamlo charchalu marinta ekkuvagaa jarugutonnayi.pedda notla raddu anantaram veluvadutunna budget idhi. ee ede vastu, sevala pannu praarambham kaanundi. sataabdapu saampradaayaaniki teravestuu, railve badjetunu kuudaa militam chesukunna saadhaarana badjetu idhi. desha rajakeeya chitrapatampai teevra prabhaavam chuupee aidu rashtrala ennikala nepathyamlo ee badjetunu aardhika mantri arun jaitley pravesapedutunnaaru. saampradaayam prakaaram fibravari nela chivari roju kakunda mundastugaa ee badjetunu pravesapettadam maro visesham. pratiyaetaa unnattu ee samvatsaram pranaalika, pranaaliketara vyayam ane teda ledu. ee aaru pratyekatalunna ee badjetu teerutennulu ela untayane vishayamlo sahajamgaane oohaagaanaalu adhikamgaa unnaayi.aneka prayojanaalunnaayani kendra prabhutvam aasala pallakeelo ooreginchina sanchalanaatmaka nirnayam notla raddu. deeni valla onaguurina prayojanaalanu budget prasangam dwara arunjaitli aacharana roopamloki teesukuvastaarani prajalu aasagaa eduruchustunnaru. notla radduvalla prabhutvaaniki pannulu, jarimaanaala roopamlo 32,800 kotla roopaayalu laabham vachindani anchana. raddayina notla viluvalo 3.5 saatam tirigi raledani desheeya brokeragi samstha motilal oswal oka nivedikalo perkondi. ee lekka prakaaram byaankulaku tirigiraani dhanam 40vela kotla roopaayalu. ee dhanam chelaamaneelo undadu kabatti rizerv bank af india ee mottaanni migulu nidhula kinda kendra prabhutva khajanaku cherustundi. ee mottam pannulu kakunda itara roopaallo vachina nan-tax mottamgaa kendram choopinche avakaasam undi. ee mottamto kaliste pedda notla raddu valla kalige mottam prayojanam 72,800 kotla roopaayalu.kendraaniki pannulu, jarimaanaala roopamlo vasulayyenduku avakaasam unna 32,800 kotla roopaayalalo 24,200 kotla roopaayala mottam garib kalyan yojana kinda velladinche aadaayampai vache pannu. ante pannula roopamlo notla raddu valla kaligina nijamaina prayojanam kevalam 8,600 kotla roopaayalu matrame. yabhai velaku paibadina bank vitdraayalslo aadaayapu pannu vasulu cheyalanna mukhyamantrula commity nivedika amaluloki vaste aa meraku adanapu aadaayam kuudaa samakuurutundi.notla raddu valla sthoola desheeyotpatti (gdp) kaneesam rendu saatam padipoye avakaasam  undani maji pradhaani, aardhikavetta manmohan sing kuudaa aandolana vyaktam chesina vishayam gamanarham. ee charya taatkaalikamgaa aardhika purogamanaanni mandagimpajese avakaasam undani saakshaattuu rashtrapati pranab mukharji vyaktam chesina abhiprayam nepathyamlo veluvadutunna ee budget tama jeevitaalaku poolapaanpu vestunda leka mullabaatalo payanimpajestundaa ane sandigdha dasalo prajalunnaaru.pedda notla raddu valla raitulaku kaligina nashtaanni nivaarinche prayatnaanni ee badjetlo prabhutvam cheyavachu. vittanaala konugolu samayamlo dabbulu lekapovadam valla raitulu pedda notla raddu samayamlo aneka ibbandulu edurkonnaru. panta runaalaku ippatike 60 rojula vaddeeni minahaayinchindi prabhutvam. ee badjetlo marinni taayilaalu raitulaku andajese avakaasaalunnaayani pariseelakula anchana.ee budget amaluloki vachina taruvaata juulai 1 nunchi vastu, sevala pannu (gst) amalloki vastondi. idhi samagra pannula vidhaanam. prastuta paroksha pannula vyavasthaku pratyaamnaayamgaa roopondinchina vidhaanam idhi. bahula pannula vidhaanam badulugaa oke pannu vese vidhaanamidi. prastutam vividha vastuvulapai naalugo vantu daka pannu undi. ee pannu tagge avakaasaalunnaayi. gst amalloki vachina tedee nunchi aidella varaku rashtra prabhutvaalaku ee vidhaanam valla kalige nashtaanni pariharam roopamlo andajestamani kendraprabhutvam haami ichindi. kabatti ee nashtaanni poodchenduku bhariga rashtralaku nidhulanu samakuurchaalsina baadhyata kendra prabhutvampai undi. ee meraku ee badjetulo rashtralaku nidhulu bhaareegaane ketayinche avakaasaalunnaayi.ee badjetlo maro pradhaanamaina amsam railve budget kuudaa saadhaarana badjetlone kalisipovadam. gatha 92 samvatsaraalugaa konasaagutunna sampradaayaaniki tera vestu modii prabhutvam teesukunna sanchalanaatmaka nirnayamidi. gatha railve badjetulone kendra prabhutvam chesina vyaya ketayimpu 53,727 kotla roopaayalu. bhadrataku ivvaalsina praadhaanyata drishtya ‘rashtriiya rail samraksha kosh’ pathakam kinda 1.2 lakshala kotla viluva chese nidhi sameekarinchaalani prabhutvam yochistondi. prayaanikula bhadrataku ee pathakam kinda atyanta praadhaanyam istunna drishtya aa meraku adanapu ses vidhinche avakaasam undi. iteevali railve pramaadaalanu drushtilo pettukuni bhadrataku adhika ketayimpulu jarige avakaasaalunnaayi. gatamlo palu kamiteelu perkonna ‘raillu dheekonakunda nirodhinche vyavastha’ (acd), swayamchaalita rakshaka vyavastha ayina ‘railu rakshana hecharika vyavastha’ (tpdbluse), ‘trinetra’ taditara vyavasthala roopakalpana kosam nidhulanu ketayinchalsi undi.ippativaraku raillu, railve badjetlu beehar baata pattina vishayaanni drushtilo pettukuni migata rashtralavaipu arunjaitli drushti saariste andhrapradesh, telamgaana rashtralaku badjetulo aneka varaalu iche avakaasam lekapoledu. dakshina madhya railve paridhilooni vijayavada, gunturu, guntakallulato eestkost railvelo bhagamga unna vaalterunu kuudaa kalipi naalugu divijanlatho visakha jon aavirbhavinche avakaasaalunnaayi. ee meraku ee badjetulo ketayimpulu jaragavacchu.ubhaya telugu rashtralaku marinni raillanu kuudaa ee badjetulo aasinchavachchu. khajipet –- ballarsha moodo lainu, ghatakesar -– rayagiri mmts, manoharabadu -– kottapalli, peddapalli -– karinnagar -– nijamabadu, kakinada -– kotipalli, nadikudi –- srikalahasti, kadapa -– benguluru, obulavaaripalli -– krishnapatnam, guduru -– vijayavada, vijayavada -– duvwada moodo lainu taditara praajektuku nidhulu ketayinche avakaasaalunnaayi.aidu rashtrala assembley ennikalu mari koddi rojullone jarige nepathyamlo pravesapedutunna badjette aina ennikala pravartanaa niyamavali drishtya aayaa rashtralaku pratyeka ketayimpulemi lekapovachhu. ayithe vividha noothana pathakaala prabhaavam tappanisarigaa ennikalapai unde avakaasaalunnaayi. uttarapradesh, panjab, gova, uttarakhand, manipur rashtrallo jarige ennikalu adhikara bhaarateeya janataapaartiiki atyanta keelakamainavi. pedda notla raddu anantaram jarugutunna modati ennikalu kabatti ee ennikallo prajalivvaboye teerpune pedda notla raddupai prajaabhipraayamgaa pariseelakulu bhaavistunnaaru. anduvalla ee ennikallo gelichenduku adhikara party tappanisarigaa krushi cheyalsina baadhyata undi. ee nepathyamlo pratyekamgaa aayaa rashtralakantu kakapoyina konni prajaakarshaka pathakaalanu prabhutvam prakatinche avakaasaalunnaayi. pedda notla raddu nirnayam gaduvu mugisina tarvaata pradhaani modii prakatinchina pathakaalaku ee badjetu nunchi nidhulu ketaayistaaru. pedalaku gruha nirmaana pathakaalu, raitula runaalaku 60 rojula vaddi, takkuva vaddeeki runam ivvadam moolamgaa nabarduku vache nashtaniki pariharam andajeyadam, garbhinulaku naveena pathakam, disital lavadevilaku pratyeka raayiteelu modalaina vaatiki ketayimpulu jaripe avakaasam undi.badjetlo pratyaksha pannula samskaranalanu prakatinche avakaasam undani bhaavistunnaaru. pradhaanamgaa aadaayapu pannu slaablalo, pannu retlalo maarpulanu prakatinchavacchani pariseelakula anchana. carporate pannula vishayamloonuu maarpulundavacchani oka anchana. desheeya tayaarii rangaaniki javasatvaalu andinchenduku prabhutvam ee badjetnu ootamgaa teesukune avakaasam undi. modii ‘mekin india’ ninaadam nepathyamlo swadeshee vastu tayaarii, upaadhi kalpana, egumatula pempudalaku pratyekamgaa konni charyalu badjetlo untaayani aasinchavachchu. chinna taraha vyaapaaraalaku, startop companylaku prothsaaham andinchenduku kuudaa aneka charyalu teesukuntaarani bhaavistunnaaru. videshee pratyaksha pettubadulaku anukuulamaina vaataavaranaanni kalpinche avakaasam erpadutundani pariseelakula vislaeshana. startop companylaku tax haaleedeni moodu samvatsaraala nunchi aidu samvatsaraalaku penche avakaasam undani vaaru abhipraayapadutunnaaru. kaneesa aadaaya pathakaaniki kuudaa ketayimpulu jarapavacchu. aayaa amsaalu aidu rashtralapai kuudaa prabhaavam chuupee avakaasaanni tosipuchalem.ee dafa kendra badjettu saampradaayam prakaaram fibravari nelalo akhari roju kakunda modati roje pravesapettadam gamanarham. aardhika samvatsaram epril nunchi amalloki vastunnappatiki, vaarshika badjetu paarlamentu aamodaaniki mee chivari vaaramlo matrame ippativaraku vastondi. epril, mee nelallo unde tappanisari kharchula kosam pratyekamgaa otaan acount badjetunu roopondinchi, paarlamentulo aamodimpajestuu vastunnaayi prabhutvaalu. aa vidhamgaa joonnunchi matrame vaastavamgaa kotta badjetu kaaryaroopamloki vastondi. phalitamgaa prabhutva pranaalikala amaluku kevalam padi nelala gaduvu matrame untondi. ee dafa aardhika samvatsaram toliroju nunche kotta badjetu amalloki ravalane kruta nischayamtho kendra prabhutvam kadipina adugula paryavasaname mundastugaa fibravari okatina badjetunu pravesapettadam. puurtigaa pannendu nelala kharchu kabatti ketayimpulu marinta penchavalasina paristhiti erpadutundi.pranaalika, pranaaliketara paddu ane taaratamyaalundakuudanadi gatamlo rangarajan commity perkonnappatiki pranaalikaasangham vyatirekinchadamto aa suuchananu prabhutvam pedachevina pettindi. saadhaaranamgaa pranaalika vyayam ante abhivruddhi kosam chese kharchu. vividha prabhutva kaaryakramaalaku, pathakaalaku vecchinchadam. pranaaliketara vyayam ante rakshanapai, subsidiilu vantivaatipai chese kharchu. phalitaalanu aadhaaramgaa chesukuni roopondinche badjetulo ee taaratamyaalundavu. anduvalle prabhutvam ee taaratamyaalanu teesenduku gatha septembarulo jarigina kabinet samavesamlo nirnayam teesukundi.pannula dwara vache aadaayaanni swalpakaalika, deerghakaalika lakshyala disalo pampinee cheyadam, pranaalika prakaaram kharchu pettadam badjetu roopakalpana pradhaana uddesam. prabhutvam neraverche ee pradhaana baadhyata prajala jeevana sthithigathulapai prabhaavam chuupadam anivaaryam. anduvalle badjetu vaipe prajalandari chuupu untundi. ee saari badjetu paina perkonna aaru pradhaanaamsaalatoe mudipadi undadam valla marinta aakarshaneeyamgaa maarindi. keelaka nirnayaala anantaram veluvadutunna badjetu kabatti kendra prabhutva haameelanu ee badjetu neraverustundani prajaaneekam kondanta aasato eduruchustondi.dactor rayarao suryaprakash ravupedda notla raddu anantaram veluvadutunna budget idhi. ee ede vastu, sevala pannu praarambham kaanundi. sataabdapu saampradaayaaniki teravestuu, railve badjetunu kuudaa militam chesukunna saadhaarana badjetu idhi. desha rajakeeya chitrapatampai teevra prabhaavam chuupee aidu rashtrala ennikala nepathyamlo ee badjetunu aardhika mantri arun jaitley pravesapedutunnaaru. saampradaayam prakaaram fibravari nela chivari roju kakunda mundastugaa ee badjetunu pravesapettadam maro visesham. pratiyaetaa unnattu ee samvatsaram pranaalika, pranaaliketara vyayam ane teda ledu. ee aaru pratyekatalunna ee badjetu teerutennulu ela untayane vishayamlo sahajamgaane oohaagaanaalu adhikamgaa unnaayi.aneka prayojanaalunnaayani kendra prabhutvam aasala pallakeelo ooreginchina sanchalanaatmaka nirnayam notla raddu. deeni valla onaguurina prayojanaalanu budget prasangam dwara arunjaitli aacharana roopamloki teesukuvastaarani prajalu aasagaa eduruchustunnaru. notla radduvalla prabhutvaaniki pannulu, jarimaanaala roopamlo 32,800 kotla roopaayalu laabham vachindani anchana. raddayina notla viluvalo 3.5 saatam tirigi raledani desheeya brokeragi samstha motilal oswal oka nivedikalo perkondi. ee lekka prakaaram byaankulaku tirigiraani dhanam 40vela kotla roopaayalu. ee dhanam chelaamaneelo undadu kabatti rizerv bank af india ee mottaanni migulu nidhula kinda kendra prabhutva khajanaku cherustundi. ee mottam pannulu kakunda itara roopaallo vachina nan-tax mottamgaa kendram choopinche avakaasam undi. ee mottamto kaliste pedda notla raddu valla kalige mottam prayojanam 72,800 kotla roopaayalu.kendraaniki pannulu, jarimaanaala roopamlo vasulayyenduku avakaasam unna 32,800 kotla roopaayalalo 24,200 kotla roopaayala mottam garib kalyan yojana kinda velladinche aadaayampai vache pannu. ante pannula roopamlo notla raddu valla kaligina nijamaina prayojanam kevalam 8,600 kotla roopaayalu matrame. yabhai velaku paibadina bank vitdraayalslo aadaayapu pannu vasulu cheyalanna mukhyamantrula commity nivedika amaluloki vaste aa meraku adanapu aadaayam kuudaa samakuurutundi.notla raddu valla sthoola desheeyotpatti (gdp) kaneesam rendu saatam padipoye avakaasam  undani maji pradhaani, aardhikavetta manmohan sing kuudaa aandolana vyaktam chesina vishayam gamanarham. ee charya taatkaalikamgaa aardhika purogamanaanni mandagimpajese avakaasam undani saakshaattuu rashtrapati pranab mukharji vyaktam chesina abhiprayam nepathyamlo veluvadutunna ee budget tama jeevitaalaku poolapaanpu vestunda leka mullabaatalo payanimpajestundaa ane sandigdha dasalo prajalunnaaru.pedda notla raddu valla raitulaku kaligina nashtaanni nivaarinche prayatnaanni ee badjetlo prabhutvam cheyavachu. vittanaala konugolu samayamlo dabbulu lekapovadam valla raitulu pedda notla raddu samayamlo aneka ibbandulu edurkonnaru. panta runaalaku ippatike 60 rojula vaddeeni minahaayinchindi prabhutvam. ee badjetlo marinni taayilaalu raitulaku andajese avakaasaalunnaayani pariseelakula anchana.ee budget amaluloki vachina taruvaata juulai 1 nunchi vastu, sevala pannu (gst) amalloki vastondi. idhi samagra pannula vidhaanam. prastuta paroksha pannula vyavasthaku pratyaamnaayamgaa roopondinchina vidhaanam idhi. bahula pannula vidhaanam badulugaa oke pannu vese vidhaanamidi. prastutam vividha vastuvulapai naalugo vantu daka pannu undi. ee pannu tagge avakaasaalunnaayi. gst amalloki vachina tedee nunchi aidella varaku rashtra prabhutvaalaku ee vidhaanam valla kalige nashtaanni pariharam roopamlo andajestamani kendraprabhutvam haami ichindi. kabatti ee nashtaanni poodchenduku bhariga rashtralaku nidhulanu samakuurchaalsina baadhyata kendra prabhutvampai undi. ee meraku ee badjetulo rashtralaku nidhulu bhaareegaane ketayinche avakaasaalunnaayi.ee badjetlo maro pradhaanamaina amsam railve budget kuudaa saadhaarana badjetlone kalisipovadam. gatha 92 samvatsaraalugaa konasaagutunna sampradaayaaniki tera vestu modii prabhutvam teesukunna sanchalanaatmaka nirnayamidi. gatha railve badjetulone kendra prabhutvam chesina vyaya ketayimpu 53,727 kotla roopaayalu. bhadrataku ivvaalsina praadhaanyata drishtya ‘rashtriiya rail samraksha kosh’ pathakam kinda 1.2 lakshala kotla viluva chese nidhi sameekarinchaalani prabhutvam yochistondi. prayaanikula bhadrataku ee pathakam kinda atyanta praadhaanyam istunna drishtya aa meraku adanapu ses vidhinche avakaasam undi. iteevali railve pramaadaalanu drushtilo pettukuni bhadrataku adhika ketayimpulu jarige avakaasaalunnaayi. gatamlo palu kamiteelu perkonna ‘raillu dheekonakunda nirodhinche vyavastha’ (acd), swayamchaalita rakshaka vyavastha ayina ‘railu rakshana hecharika vyavastha’ (tpdbluse), ‘trinetra’ taditara vyavasthala roopakalpana kosam nidhulanu ketayinchalsi undi.ippativaraku raillu, railve badjetlu beehar baata pattina vishayaanni drushtilo pettukuni migata rashtralavaipu arunjaitli drushti saariste andhrapradesh, telamgaana rashtralaku badjetulo aneka varaalu iche avakaasam lekapoledu. dakshina madhya railve paridhilooni vijayavada, gunturu, guntakallulato eestkost railvelo bhagamga unna vaalterunu kuudaa kalipi naalugu divijanlatho visakha jon aavirbhavinche avakaasaalunnaayi. ee meraku ee badjetulo ketayimpulu jaragavacchu.ubhaya telugu rashtralaku marinni raillanu kuudaa ee badjetulo aasinchavachchu. khajipet –- ballarsha moodo lainu, ghatakesar -– rayagiri mmts, manoharabadu -– kottapalli, peddapalli -– karinnagar -– nijamabadu, kakinada -– kotipalli, nadikudi –- srikalahasti, kadapa -– benguluru, obulavaaripalli -– krishnapatnam, guduru -– vijayavada, vijayavada -– duvwada moodo lainu taditara praajektuku nidhulu ketayinche avakaasaalunnaayi.aidu rashtrala assembley ennikalu mari koddi rojullone jarige nepathyamlo pravesapedutunna badjette aina ennikala pravartanaa niyamavali drishtya aayaa rashtralaku pratyeka ketayimpulemi lekapovachhu. ayithe vividha noothana pathakaala prabhaavam tappanisarigaa ennikalapai unde avakaasaalunnaayi. uttarapradesh, panjab, gova, uttarakhand, manipur rashtrallo jarige ennikalu adhikara bhaarateeya janataapaartiiki atyanta keelakamainavi. pedda notla raddu anantaram jarugutunna modati ennikalu kabatti ee ennikallo prajalivvaboye teerpune pedda notla raddupai prajaabhipraayamgaa pariseelakulu bhaavistunnaaru. anduvalla ee ennikallo gelichenduku adhikara party tappanisarigaa krushi cheyalsina baadhyata undi. ee nepathyamlo pratyekamgaa aayaa rashtralakantu kakapoyina konni prajaakarshaka pathakaalanu prabhutvam prakatinche avakaasaalunnaayi. pedda notla raddu nirnayam gaduvu mugisina tarvaata pradhaani modii prakatinchina pathakaalaku ee badjetu nunchi nidhulu ketaayistaaru. pedalaku gruha nirmaana pathakaalu, raitula runaalaku 60 rojula vaddi, takkuva vaddeeki runam ivvadam moolamgaa nabarduku vache nashtaniki pariharam andajeyadam, garbhinulaku naveena pathakam, disital lavadevilaku pratyeka raayiteelu modalaina vaatiki ketayimpulu jaripe avakaasam undi.badjetlo pratyaksha pannula samskaranalanu prakatinche avakaasam undani bhaavistunnaaru. pradhaanamgaa aadaayapu pannu slaablalo, pannu retlalo maarpulanu prakatinchavacchani pariseelakula anchana. carporate pannula vishayamloonuu maarpulundavacchani oka anchana. desheeya tayaarii rangaaniki javasatvaalu andinchenduku prabhutvam ee badjetnu ootamgaa teesukune avakaasam undi. modii ‘mekin india’ ninaadam nepathyamlo swadeshee vastu tayaarii, upaadhi kalpana, egumatula pempudalaku pratyekamgaa konni charyalu badjetlo untaayani aasinchavachchu. chinna taraha vyaapaaraalaku, startop companylaku prothsaaham andinchenduku kuudaa aneka charyalu teesukuntaarani bhaavistunnaaru. videshee pratyaksha pettubadulaku anukuulamaina vaataavaranaanni kalpinche avakaasam erpadutundani pariseelakula vislaeshana. startop companylaku tax haaleedeni moodu samvatsaraala nunchi aidu samvatsaraalaku penche avakaasam undani vaaru abhipraayapadutunnaaru. kaneesa aadaaya pathakaaniki kuudaa ketayimpulu jarapavacchu. aayaa amsaalu aidu rashtralapai kuudaa prabhaavam chuupee avakaasaanni tosipuchalem.ee dafa kendra badjettu saampradaayam prakaaram fibravari nelalo akhari roju kakunda modati roje pravesapettadam gamanarham. aardhika samvatsaram epril nunchi amalloki vastunnappatiki, vaarshika badjetu paarlamentu aamodaaniki mee chivari vaaramlo matrame ippativaraku vastondi. epril, mee nelallo unde tappanisari kharchula kosam pratyekamgaa otaan acount badjetunu roopondinchi, paarlamentulo aamodimpajestuu vastunnaayi prabhutvaalu. aa vidhamgaa joonnunchi matrame vaastavamgaa kotta badjetu kaaryaroopamloki vastondi. phalitamgaa prabhutva pranaalikala amaluku kevalam padi nelala gaduvu matrame untondi. ee dafa aardhika samvatsaram toliroju nunche kotta badjetu amalloki ravalane kruta nischayamtho kendra prabhutvam kadipina adugula paryavasaname mundastugaa fibravari okatina badjetunu pravesapettadam. puurtigaa pannendu nelala kharchu kabatti ketayimpulu marinta penchavalasina paristhiti erpadutundi.pranaalika, pranaaliketara paddu ane taaratamyaalundakuudanadi gatamlo rangarajan commity perkonnappatiki pranaalikaasangham vyatirekinchadamto aa suuchananu prabhutvam pedachevina pettindi. saadhaaranamgaa pranaalika vyayam ante abhivruddhi kosam chese kharchu. vividha prabhutva kaaryakramaalaku, pathakaalaku vecchinchadam. pranaaliketara vyayam ante rakshanapai, subsidiilu vantivaatipai chese kharchu. phalitaalanu aadhaaramgaa chesukuni roopondinche badjetulo ee taaratamyaalundavu. anduvalle prabhutvam ee taaratamyaalanu teesenduku gatha septembarulo jarigina kabinet samavesamlo nirnayam teesukundi.pannula dwara vache aadaayaanni swalpakaalika, deerghakaalika lakshyala disalo pampinee cheyadam, pranaalika prakaaram kharchu pettadam badjetu roopakalpana pradhaana uddesam. prabhutvam neraverche ee pradhaana baadhyata prajala jeevana sthithigathulapai prabhaavam chuupadam anivaaryam. anduvalle badjetu vaipe prajalandari chuupu untundi. ee saari badjetu paina perkonna aaru pradhaanaamsaalatoe mudipadi undadam valla marinta aakarshaneeyamgaa maarindi. keelaka nirnayaala anantaram veluvadutunna badjetu kabatti kendra prabhutva haameelanu ee badjetu neraverustundani prajaaneekam kondanta aasato eduruchustondi.dactor rayarao suryaprakash raavu