
తెలుగులో వచ్చిన స్త్రీల స్వీయ చరిత్రలలో ఇప్పటికి తెలియవస్తున్నంతవరకు 1934లో అచ్చయిన ఏడిదము సత్యవతి ‘ఆత్మచరితము’ మొదటిది. 2017 వరకు ఈ 83 సంవత్సరాల కాలంలో ఇప్పటి వరకు వచ్చిన స్త్రీల స్వీయ చరిత్రలు ముప్ఫై. తెలుగు సమాజంలో మహిళల అభివృద్ధి వికాసాల చరిత్రను మదింపు వేయాలన్నా, అవరో ధంగా ఉన్న సామాజిక అసమానతలను, అధికారాలను ధిక్కరిస్తూ వందేళ్లుగా స్త్రీలు చేస్తున్న ఆంతరిక బాహ్య యుద్థాల స్వరూప స్వభావాలు తెలుసుకొనాలన్నా, ఆ క్రమంలో ఎంచుకొంటున్న ప్రత్యా మ్నాయాలను గుర్తించాలన్నా స్త్రీల స్వీయచరిత్రలను మించిన చారిత్రక వనరు మరొకటి లేదు. నంబూరి పరిపూర్ణగారి స్వీయ చరిత్ర అటువంటి సారవంతమైన వనరు.పుట్టుకతో అన్నీ అమరిన, అవకాశాలను అంది పుచ్చుకోగల సామాజిక స్థాయి కాదు నంబూరి పరిపూర్ణ గారిది. కృష్ణా జిల్లా మాల దాసరి కుటుంబంలో పుట్టారామె. శ్రీవైష్ణవం ఇచ్చిన జ్ఞాన చైతన్యాలవల్ల మాలవారిలో దాసరులకు కొంత ప్రత్యేకత ఉంది. ఆ ప్రత్యేకత అక్షరాస్య విద్యకు, పౌరాణిక జ్ఞానానికి, మత కర్మకాండకు, వైద్యానికి సంబంధించినదని నంబూరి పరిపూర్ణ వివరించారు. నంబూరి పరిపూర్ణ తండ్రి లక్ష్మయ్య, తల్లి లక్ష్మమ్మ. పరిపూర్ణకు ఊహ తెలిసే వయసుకే పెద్దన్న కమ్యూనిస్టు రాజకీయాలలో, చిన్నన్న స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంలో భాగస్వాములై ఉన్నారు. ఆ ప్రభావాలతో ఎదిగిన జ్ఞాన చైతన్యాలు ఆమెవి. పుట్టింటి ఆధ్యాత్మిక చింతన కారణంగా పన్నెండేళ్ళకే భగవద్గీత శ్లోకాలు చదవగలిగిన, రామాయణ పారాయణం చేయగల పరిజ్ఞానం పొందిన లక్ష్మమ్మ భర్తతో పాటు బడి నిర్వహణలో భాగస్వామి కావటం, మంచి పంతులమ్మగా జనం అభిమానాన్ని సంపాదించుకొనటం సహజంగా జరిగింది. బడిపెట్టి మాల పిల్లలలకు అక్షరజ్ఞానం ఇస్తుండటం వల్ల సాటి మాల కులస్థులలో కాస్త పైస్థాయి జీవితం, గౌరవం పరిపూర్ణ కుటుంబానికి లభించి ఉండవచ్చుగాక- కానీ లక్ష్మయ్య దంపతుల నివాసం మాలపల్లెలోనే అన్న విషయం; అందమైన రూపం, మంచి కంఠం, నటనాకౌశలం వున్న లక్ష్మయ్య నాటకాలు వేయటంలో శిక్షణ ఇయ్యగలిగింది దళిత యువకులకు మాత్రమే అన్న విషయం గమనిస్తే అవి కులంరీత్యా వారి వెలివేతనే సూచిస్తాయి.అయితే నంబూరి పరిపూర్ణ జీవితం కొంతమేరకు కుల పరిధులను దాటిందనే చెప్పాలి. విజయవాడ, మద్రాస్, రాజమండ్రి మొదలైన చోట్ల బడులలో బాగా చదివే విద్యార్థిగా, పాటలు, పద్యాలు చక్కగా పాడుతూ నటించ గల మంచి కళాకారిణిగా సహవిద్యార్థులలో, అధ్యాపకు లలో పేరు, గుర్తింపు పొందిన నంబూరి పరిపూర్ణకు కుల వివక్ష అనుభవానికి వచ్చినట్లు కనబడదు. దానికి తోడు బ్రహ్మసమాజ ఆదర్శాల ప్రకారం నడుస్తున్న కాకినాడ పిఆర్ కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్ చదవటం వల్ల కుల మత వివక్షకు తావులేని వాతావరణం పరిపూర్ణకు లభించింది. పైగా ఈ చదువుల కాలంలో అభివృద్ధి చెందిన కమ్యూనిస్టు జీవిత దృక్పథం; కమ్యూనిస్టుల నుండి లభించిన స్నేహ సహకారాలు; దర్శి చెంచయ్య, మహీధర జగన్మోహనరావు మొదలైనవాళ్ళ కుటుంబాలలో వ్యక్తిగా కలిసి మెలిసి గడిపిన కాలం కుల అస్తిత్వ చైతన్యం గానీ వివక్షగానీ పరిపూర్ణ అనుభవానికి రాకుండా చేసి ఉంటాయి.1950నాటికి ఇంటర్మీడియేట్ పూర్తిచేసిన పరిపూర్ణ ఉద్యోగ జీవితం 1953-54 నుండి అధ్యాపక వృత్తితో మొదలైంది. ఏలూరులో ఒక మేనేజ్మెంట్ స్కూల్లో కొద్ది కాలం పనిచేసి సెయింట్ థెరిసా కాలేజీలో రెండేళ్లు సెకండరీ గ్రేడ్ ఉపాధ్యాయ శిక్షణ పొందారు. నూజివీడు మేనేజ్మెంట్ మిడిల్స్కూల్లో ఉపాధ్యాయురాలిగా కొంత కాలం, బాల విహార్ టీచర్గా మరికొంత కాలం పని చేశారు. 1958నాటికి బ్లాక్ డెవలప్మెంట్ ఆఫీసులో సోషల్ ఎడ్యుకేషనల్ ఆర్గనైజర్గా కొత్త ఉద్యోగంలోకి ప్రవేశించి స్థిరపడ్డారు. కులవివక్ష పరిపూర్ణ అనుభవానికి వచ్చింది ఉద్యోగస్తురాలైన తరువాతే. సోషల్ ఎడ్యుకేషన్ ఆర్గనైజర్గా హైదరా బాద్లో శిక్షణ తరువాత కృష్ణాజిల్లా చిట్టిగూడూరుకు మొదటి పోస్టింగ్ వస్తే అక్కడ ఉండటానికి ఆమెకు ఇల్లు దొరకలేదు. బ్రాహ్మణులు అధిక సంఖ్యాకులుగా ఉన్న ఆ వూళ్ళో దళిత కులం అయినందున ఆమెకు అద్దెకు ఇల్లు ఇయ్యటానికి ఎవ్వరూ ఇష్టపడలేదు.పరిపూర్ణకు పదమూడేళ్ల వయసుకే కమ్యూనిస్టు రాజకీయాలతో పరిచయం ఏర్పడింది. రాజమండ్రి జైలులో ఉన్న అన్నగారిని కలవటానికి తల్లితో పాటు రాజమండ్రి వచ్చి కమ్యూనిస్ట్పార్టీ ఆఫీసులో వున్నప్పుడు రంగస్థల భయంలేక చక్కగా చొరవతో పాడగల పరిపూర్ణ సంగతి తెలిసి ఆమె చేత జన సమూహాలను సమీకరిం చిన చోటల్లా పాటలు పాడించటం మొదలు పెట్టారు. ఆ క్రమంలోనే పార్టీ ఆమె చదువు బాధ్యత స్వీకరించింది. పార్టీ అనుబంధ మహిళా సంఘం పనులు చేసింది. జిల్లా విద్యార్థి ఫెడరేషన్లో చురుకుగా పనిచేస్తూ 1949 డిసెంబర్లో రాష్ట్ర మహాసభల కోసం పని చేసింది. ఆ సందర్భంగానే దాసరి నాగభూషణరావుతో ఆమెకు పరిచయం అయింది. ఇంటర్మీడియట్ పూర్తవుతూనే పరిపూర్ణ వివాహం దాసరి నాగభూషణరావుతో జరిగింది. అది పెద్దలు కుదిర్చిచేసిన పెళ్లికాదు. కమ్యూనిస్టు పార్టీ విద్యార్థి రాజకీయాలలో చురుకుగా పాల్గొంటున్న పరిపూర్ణను ఇష్టపడి రాష్ట్ర విద్యార్థి సంఘం నాయకుడుగా కొత్తగా బాధ్యతలు చేపట్టిన దాసరి నాగభూషణరావు కోరి చేసుకొన్నపెళ్లి. వివాహ ప్రతిపాదనలు పంపటంలో దాసరి అనుసరించిన పద్ధతిలోని నిజాయితీ-వర్ణాంతర వివాహం చేసుకోవాలన్న తన ఆదర్శం నెరవేరుతుందన్న ఆలోచన ఇన్నీ కలిసి తనను దాసరితో వివాహానికి సరే అనేట్లు చేశాయి అంటారు పరిపూర్ణ. 1949లో పార్టీ ఆధ్వర్యంలో పెళ్లి జరిగాక, పార్టీపై ఉన్న నిషేధాల కారణంగా కాపురం అజ్ఞాతవాసంలోనే సాగింది. 1951 మే నెలలో కూతురు శిరీష పుట్టింది. ఇక అక్కడి నుండి కుటుంబ బాధ్యతను పరిపూర్ణ ఒంటరిగానే మోయవలసి వచ్చింది. ఒక బిడ్డతో మద్రాసులో ప్రవాస జీవితం, ఏలూరులో రెండవ బిడ్డ అమరేంద్ర పుట్టాక బతుకు తెరువు వెతుకులాటలో ఉపాధ్యాయ శిక్షణ పొందటం, అది పూర్తయ్యేసరికి మూడవ సంతానం శైలేంద్ర కలగటం-వాళ్ళ పోషణ కోసం ఉద్యోగాల వెతుకులాట- ఈ క్రమంలో కమ్యూనిస్టు కార్యరంగం నుండి పరిపూర్ణ నిష్క్రమణ అనివార్యమైంది.దాసరి అఖిల భారత విద్యార్థి నాయకుడిగా, ఆ తరువాత పార్టీ పూర్తికాలపు కార్యకర్తగా, నాయకుడిగా ఎదుగుతూ ముందుకు సాగుతుంటే పరిపూర్ణ అదే వేగంతో వెనక్కి, ఇంట్లోకి నెట్టబడింది. మగవాళ్ల జీవితానికి, ఎదుగుదలకు ఏ రకంగానూ అవరోధం కాని పెళ్లి, పిల్లలు ఆడవాళ్ళ ‘సహజ బాధ్యత’ అయి జీవితాన్ని కుంచింప చేయటంలో పనిచేస్తున్న శక్తి పితృస్వామిక అసమ సాంఘిక న్యాయం తప్ప మరొకటి కాదు. దాసరి ఏ కమ్యూనిస్టు క్రియాశీల సౌంద ర్యాన్ని ఆమెలో చూచి ఇష్టపడి పెళ్లాడాడో ఆ క్రియాశీలతను ఆమెలో సదా నిలిపివుంచటం గురించిన చింతన ఇంతైనా ఆ తరువాత కనబరచ లేకపోయా రంటే అది కమ్యూనిస్టులు కూడా గుర్తించలేకపోయిన లేదా గుర్తించ నిరాకరించిన ఆ పితృస్వామిక దురహంకార లక్షణం వల్లే అనుకో వాలి. అయినప్పటికీ కమ్యూనిస్టు పార్టీ పట్ల ఆమెకు ఎప్పుడూ గౌరవమే. పార్టీ పనికిదూరమై, పార్టీలో నాయకత్వ స్థాయికి ఎదుగుతున్న భర్తతో అసంతృప్త అశాంత వైవాహిక జీవితం గడుపుతూ ఆత్మహత్య చేసుసుకొందామన్నంత విరక్తి కలిగిన దశలో కూడా బాల్యం నుండి పార్టీ అందిస్తున్న స్ఫూర్తితో ధైర్యానికి పట్టుదలకు మారుపేరుగా ఉన్న తాను నిస్పృహకు గురికావటమేమిటని కూడగట్టుకొని నిలబడిన చైతన్యం ఆమెది.దాసరి నాగభూషణ రావు గారిది భూస్వామ్య కుటుంబం. ‘పెద్ద కుటుంబం వాడు’ అని అతని గురించి ఒక చోట చెప్పినది కులానికి సంబంధించిన మాటే అయి ఉండాలి. తన పట్ల పిల్లల పట్ల అతని పట్టనితనాన్ని గురించి బాధపడుతూ పరిపూర్ణ ఒక సంఘటనను ప్రస్తావించారు. నాలుగేళ్ళ కొడుకు అమరేంద్ర ఆడుకొంటూ పడి చెయ్యి విరిగి నొప్పికి ఏడుస్తుంటే ఇంట్లోనే ఉన్న దాసరి కొడుకును దగ్గరకు తీసుకొని ఓదార్చటం కానీ, ఆసుపత్రికి తీసుకువెళ్ళటం కానీ చేయలేదని చెప్పి ‘‘నాకప్పుడు ఏమనిపించిందంటే మేము తన సాటి కులం వాళ్ళమయి ఉంటే బిడ్డమీద ప్రేమ కనబరచి, ముద్దు చేసి ఉండేవాడేమోనని. నన్ను కోరి చేసుకుంటేనేం? తనలో పసితనం నించీ జీర్ణించిన కులాధిక్యత, ఇటు నా హీనకుల దీనస్థితి, నాకు పుట్టిన బిడ్డల్ని చులకనగా, నిర్లక్ష్యంగా చూసేట్టు చేస్తున్నాయేమో అని...’’ అంటారు. అట్లాగే తాను సోషల్ ఎడ్యుకేషన్ ఆర్గనైజర్ ఉద్యోగానికి ఎంపిక అయినప్పుడు దాసరి ఆ ఉద్యోగం చేయటానికి వీల్లేదని అభ్యంతరపెట్టాడని, ఆ సమయంలో తల్లి తన పక్షాన మాట్లాడబోతే ఆమెను కసురుకొనటమేకాక కొట్టటానికి లేచి మీదిమీదికి వెళ్లాడనిచెప్తూ ‘ఎంత అవమానకరమైన సంఘటన ఇది? అత్తగారు తన సాటి కులం మనిషయి ఉంటే కొట్టటానికి ఇలా ఎగబడేవారేనా అని మనస్సు కలుక్కుమంది’ అంటారామె.ఈ రెండు సందర్భాలు అంత ఆదర్శంగా భావించి చేసుకొన్న వర్ణాంతర వివాహం పరిపూర్ణకు ఎంతటి చేదు అనుభవాన్నిచ్చిందో స్పష్టం చేస్తాయి. నిజానికి వేల సంవత్సరాలుగా ఊడలు దిగిన కుల వ్యస్థను, అది సృష్టించిన అంతరాలను అధిగమించటం అంత సులభంకాదని పరిపూర్ణకు తెలియకపోలేదు. కుల ఆంక్షలు, బహిష్కరణలు తీవ్రంగా ఉండే ఆ నాటి పల్లె వాతావరణంలో తనను తీసుకెళ్లి ఇంట్లో పెట్టుకోలేకపోయినా ఏలూరులో పసిబిడ్డతో ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు అత్తగారు ఆడబిడ్డలు తనపట్ల స్నేహంగా మానవీయంగా ప్రవర్తించటం గురించి కృతజ్ఞతతో గుర్తుచేసుకోగలిగిన పరిపూర్ణ భర్త గురించి అలా బాధపడిందంటే కోరి చేసుకొన్నవాడి సాహచర్యంలో, సంభాషణలో, ప్రవర్తనలో కుల న్యూనత ఎంత అనుభవానికి వచ్చిందో... ఎంత గాయపరచిందో... ఊహించుకోవచ్చు.అయితే క్షోభను శాశ్వతం చేసుకొని క్రుంగిపోవటం పరిపూర్ణ స్వభావం కాదు. తన కష్టాలకు కారకులని ఎవరినో తిడుతూ కూర్చోటం కాక తన జీవితాన్ని తాను నిర్మించుకొనటం కోసం ఉద్యోగాన్ని ఊతగా చేసుకొని 1960 నుండి జీవితంలో రెండవ పర్వం ప్రారంభించారు ఆమె. ఉద్యోగం చేస్తూ తల్లి సహాయంతో పిల్లలను పెంచి ప్రయోజకులనుచేశారు. పూర్వ ఉద్యమ అనుభవాల వాసన వల్ల ఉద్యోగ నిర్వహణలో భాగంగా గ్రామీణ మహిళల సంక్షేమం గురించి శ్రద్ధ పెట్టారు. దళితుల గురించి ప్రత్యేక సామాజిక కార్యకలాపాలను చేపట్టారు. సాహిత్య కృషి సాగించారు. ఈ క్రమం అంతటిలో వెలుగునే చూడటం పరిపూర్ణ గారి ప్రత్యేకత. తన ఎనభైఆరేళ్ల బతుకు పుస్తకానికి ‘వెలుగు దారులలో’ అని పేరు పెట్టటం దానినే సూచిస్తుంది. దుఃఖ కారణమైన వ్యక్తులనైనా, వ్యవస్థాగత శక్తులనైనా విమర్శించటమే కానీ ద్వేషించటం తెలియని తాత్విక స్థాయిని అందుకున్న పరిపూర్ణ జీవితం ఆమెది. అందుకే ఆమె స్వీయ చరిత్ర ఎంతో స్ఫూర్తి దాయకం. కాత్యాయనీ విద్మహే

telugulo vachina streela sweeya charitralalo ippatiki teliyavastunnantavaraku 1934loo achchayina edidamu satyavati ‘aatmacharitamu’ modatidi. 2017 varaku ee 83 samvatsaraala kaalamlo ippati varaku vachina streela sweeya charitralu mupfai. telugu samaajamlo mahilala abhivruddhi vikaasaala charitranu madimpu veyalanna, avaro dhangaa unna saamaajika asamaanatalanu, adhikaaraalanu dhikkaristuu vandellugaa streelu chestunna aantarika bahya yuddhaala swaroopa swabhaavaalu telusukonaalannaa, aa kramamlo enchukontunna pratya mnaayaalanu gurtinchaalannaa streela sweeyacharitralanu minchina chaaritraka vanaru marokati ledu. namburi paripuurnagaari sweeya charitra atuvanti saaravantamaina vanaru.puttukatho annee amarina, avakaasaalanu andi puchukogala saamaajika sthaayi kaadu namburi paripurna gaaridi. krishna jilla maala dasari kutumbamlo puttarame. srivaishnavam ichina ghnaana chaitanyalavalla maalavaarilo daasarulaku kontha pratyekata undi. aa pratyekata aksharasya vidyaku, pouraanika ghnaanaaniki, matha karmakandaku, vaidyaaniki sambandhinchinadani namburi paripurna vivarinchaaru. namburi paripurna tandri lakshmayya, talli lakshmamma. paripuurnaku ooha telise vayasuke peddanna kamyuunistu raajakeeyaalalo, chinnanna swaatantyra udyamamlo bhagaswamulai unnaaru. aa prabhaavaalato edigina ghnaana chaitanyaalu aamevi. puttinti aadhyaatmika chintana kaaranamgaa pannendellake bhagavadgeeta shlokaalu chadavagaligina, ramayana paaraayanam cheyagala parignaanam pondina lakshmamma bhartatho paatu badi nirvahanalo bhagaswamy kaavatam, manchi pantulammagaa janam abhimaanaanni sampadinchukonatam sahajamgaa jarigindi. badipetti maala pillalalaku aksharagnaanam istundatam valla saati maala kulasthulalo kaasta paisthai jeevitam, gowravam paripurna kutumbaaniki labhinchi undavacchugaaka- cony lakshmayya dampatula nivasam malapallelone anna vishayam; andamaina roopam, manchi kantham, natanakousalam vunna lakshmayya naatakaalu veyatamlo sikshana iyyagaligindi dalita yuvakulaku matrame anna vishayam gamaniste avi kulamreetya vaari velivetane suuchistaayi.ayithe namburi paripurna jeevitam kontameraku kula paridhulanu daatindane cheppali. vijayavada, madras, rajamandri modalaina chotla badulalo baga chadive vidyaarthigaa, paatalu, padyaalu chakkaga paadutuu natincha gala manchi kalaakaarinigaa sahavidyaarthulalo, adhyaapaku lalo paeru, gurtimpu pondina namburi paripuurnaku kula vivaksha anubhavaaniki vachinatlu kanabadadu. daaniki thodu brahmasamaja aadarsaala prakaaram nadustunna kakinada pr kalaasaalalo intermediat chadavatam valla kula matha vivakshaku taavuleni vaataavaranam paripuurnaku labhinchindi. paiga ee chaduvula kaalamlo abhivruddhi chendina kamyuunistu jeevita drukpatham; kamyuunistula nundi labhinchina sneha sahakaaraalu; darsi chenchayya, maheedhara jaganmohanarao modalainavalla kutumbaalalo vyaktigaa kalisi melisi gadipina kaalam kula astitva chaitanyam gaanee vivakshagaanii paripurna anubhavaaniki rakunda chesi untaayi.1950naatiki intermediate poortichesina paripurna udyoga jeevitam 1953-54 nundi adhyapaka vruttitoe modalaindi. elurulo oka management schoollo koddi kaalam panichesi seint therisa kaalejeelo rendellu secondery grade upadhyaya sikshana pondaaru. noojiveedu management midelscullo upaadhyaayuraaligaa kontha kaalam, baala vihar teacherga marikonta kaalam pani chesaru. 1958naatiki black devalapment aafiisulo soshal educational arganijarga kotta udyogamloki pravesinchi sthirapaddaaru. kulavivaksha paripurna anubhavaaniki vachindi udyogasturaalaina taruvathe. soshal education arganijarga haidara baadlo sikshana taruvaata krishnajilla chittiguduruku modati posting vaste akkada undataaniki aameku illu dorakaledu. braahmanulu adhika sankhyaakulugaa unna aa voollo dalita kulam ayinanduna aameku addeku illu iyyataaniki evvaruu ishtapadaledu.paripuurnaku padamoodella vayasuke kamyuunistu raajakeeyaalato parichayam erpadindi. rajamandri jailulo unna annagaarini kalavataaniki tallitho paatu rajamandri vachi communistparty aafiisulo vunnappudu rangasthala bhayamleka chakkaga choravatho paadagala paripurna sangati telisi aame chetha jana samuuhaalanu sameekarim china chotalla paatalu paadinchatam modalu pettaaru. aa kramamlone party aame chaduvu baadhyata sweekarinchindi. party anubandha mahila sangham panulu chesindi. jilla vidyaarthi federationlo churukugaa panichestuu 1949 decemberlo rashtra mahasabhala kosam pani chesindi. aa sandarbhamgaane dasari naagabhuushanaraavutoo aameku parichayam ayindi. intermediat puurtavutuunae paripurna vivaham dasari naagabhuushanaraavutoo jarigindi. adhi peddalu kudirchichesina pellikaadu. kamyuunistu party vidyaarthi raajakeeyaalalo churukugaa palgontunna paripuurnanu ishtapadi rashtra vidyaarthi sangham nayakuduga kottagaa baadhyatalu chepattina dasari nagabhushanarao kori chesukonnapelli. vivaha pratipaadanalu pampatamlo dasari anusarinchina paddhatilooni nijaayitii-varnantara vivaham chesukovalanna tana aadarsam neraverutundanna aalochana innee kalisi tananu daasarito vivaahaaniki sare anetlu chesaayi antaaru paripurna. 1949loo party aadhvaryamlo pelli jarigaaka, paartiipai unna nishedhaala kaaranamgaa kapuram agnaatavaasamlone saagindi. 1951 mee nelalo koothuru shireesha puttindi. ika akkadi nundi kutumba baadhyatanu paripurna ontarigaane moyavalasi vachindi. oka biddatho madraasulo pravasa jeevitam, elurulo rendava bidda amarendra puttaka batuku teruvu vetukulaatalo upadhyaya sikshana pondatam, adhi puurtayyeesariki moodava santaanam sailendra kalagatam-vaalla poshana kosam udyogaala vetukulaata- ee kramamlo kamyuunistu kaaryarangam nundi paripurna nishkramana anivaaryamaindi.dasari akhila bhaarata vidyaarthi nayakudiga, aa taruvaata party puurtikaalapu kaaryakartagaa, nayakudiga edugutuu munduku saagutunte paripurna adhe vegamtho venakki, intloki nettabadindi. magavalla jeevitaaniki, edugudalaku e rakamgaanuu avarodham kaani pelli, pillalu aadavaalla ‘sahaja baadhyata’ ayi jeevitaanni kunchimpa cheyatamlo panichestunna sakti pitruswaamika asama saanghika nyaayam tappa marokati kaadu. dasari e kamyuunistu kriyaaseela sounda ryaanni aamelo chuuchi ishtapadi pelladado aa kriyaaseelatanu aamelo sadaa nilipivunchatam gurinchina chintana intainaa aa taruvaata kanabaracha lekapoya rante adhi kamyuunistulu kuudaa gurtinchalekapoyina leda gurtincha niraakarinchina aa pitruswaamika durahankara lakshanam valle anuko vaali. ayinappatiki kamyuunistu party patla aameku eppuduu gowravame. party panikiduuramai, paartiiloo nayakatva sthaayiki edugutunna bhartatho asantrupta ashaanta vaivaahika jeevitam gaduputuu aatmahatya chesusukondamannanta virakti kaligina dasalo kuudaa balyam nundi party andistunna sphuurtithoo dhairyaaniki pattudalaku maaruperugaa unna taanu nispruhaku gurikavatamemitani koodagattukoni nilabadina chaitanyam aamedi.dasari nagabhushana raavu gaaridi bhuswamya kutumbam. ‘pedda kutumbam vaadu’ ani athani gurinchi oka chota cheppinadi kulaniki sambandhinchina mate ayi undaali. tana patla pillala patla athani pattanitanaanni gurinchi baadhapadutuu paripurna oka sanghatananu prastaavinchaaru. naalugella koduku amarendra aadukontu padi cheyyi virigi noppiki edustunte intlone unna dasari kodukunu daggaraku teesukoni odaarchatam cony, aasupatriki teesukuvellatam cony cheyaledani cheppi ‘‘nakappudu emanipinchindante memu tana saati kulam vaallamayi unte biddameeda prema kanabarachi, muddu chesi undevademonani. nannu kori chesukuntenem? tanalo pasitanam ninchee jeerninchina kulaadhikyata, itu naa heenakula deenasthiti, naaku puttina biddalni chulakanaga, nirlakshyamgaa chusettu chestunnayemo ani...’’ antaaru. atlage taanu soshal education arganiser udyogaaniki empika ayinappudu dasari aa udyogam cheyataniki veelledani abhyantarapettaadani, aa samayamlo talli tana pakshaana matladabothe aamenu kasurukonatamekaka kottataaniki lechi meedimeediki vellaadanicheptuu ‘entha avamaanakaramaina sanghatana idhi? attagaaru tana saati kulam manishai unte kottataaniki ilaa egabadevarena ani manassu kalukkumandi’ antarame.ee rendu sandarbhaalu anta aadarsamgaa bhavinchi chesukonna varnantara vivaham paripuurnaku enthati chedu anubhavaannichindo spashtam chestayi. nijaaniki vela samvatsaraalugaa oodalu digina kula vyasthanu, adhi srushtinchina antaraalanu adhigaminchatam anta sulabhankaadani paripuurnaku teliyakapoledu. kula aankshalu, bahishkaranalu teevramgaa unde aa naati palle vaataavaranamlo tananu teesukelli intlo pettukolekapoyina elurulo pasibiddatho ontarigaa unnappudu attagaaru aadabiddalu tanapatla snehamgaa maanaveeyamgaa pravartinchatam gurinchi krutagnatatoe gurtuchesukogaligani paripurna bharta gurinchi alaa badhapadindante kori chesukonnavadi saahacharyamlo, sambhaashanalo, pravartanalo kula nyoonata entha anubhavaaniki vachindo... entha gaayaparachindo... oohinchukoovacchu.ayithe kshobhanu saasvatam chesukoni krungipovatam paripurna swabhaavam kaadu. tana kashtalaku kaarakulani evarino tidutuu koorchotam kaaka tana jeevitaanni taanu nirminchukonatam kosam udyogaanni oothagaa chesukoni 1960 nundi jeevitamlo rendava parvam praarambhinchaaru aame. udyogam chestu talli sahaayamtho pillalanu penchi prayojakulanuchesaaru. puurva udyama anubhavaala vasana valla udyoga nirvahanalo bhagamga graameena mahilala sankshemam gurinchi shraddha pettaaru. dalitula gurinchi pratyeka saamaajika kaaryakalaapaalanu chepattaru. saahitya krushi saaginchaaru. ee kramam antatilo velugune chudatam paripurna gaari pratyekata. tana enabhaiaarella batuku pustakaaniki ‘velugu daarulalo’ ani paeru pettatam daanine suuchistumdi. duhkha kaaranamaina vyaktulanainaa, vyavasthaagata saktulanainaa vimarsinchatame cony dweshinchatam teliyani taatvika sthaayini andukunna paripurna jeevitam aamedi. anduke aame sweeya charitra entho sphurthy daayakam. kaatyaayanii vidmahe