1977 నవంబర్ 19న ఆంధ్రప్రదేశ్ కోస్తా తీరంలో సంభవించిన ఉప్పెన ఉత్పాతం నుంచి మానవాళికి సంబంధించిన ఒక విశిష్ట లక్షణం బహిర్గతమైంది. అది కష్టంలో ఉన్న సాటి మానవులకు               సహాయమందించాలన్న ఆరాటం. ఈ ఆరాటంలో వ్యక్తులే కాక దేశ విదేశాలలోని                       స్వచ్ఛంద సంస్థలు, దాతృత్వ సంస్థలు కూడా పోటీపడ్డాయి. వారిలో చాలామంది దివిసీమకు                పరుగున ఎగిరి వచ్చి సహాయ పునరావాస స్థావరాలను ఏర్పాటు చేశారు.ఇరవయ్యో శతాబ్దంలో కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో 1977 నవంబర్ 19వ తేదీన సాయంత్రం ఆంధ్రప్రదేశ్ కోస్తా తీరంలో ఒంగోలు – కాకినాడ మధ్యలో 400 కి.మీ. దూరం మహోధృతమైన ఉప్పెనకు గురైంది. ముఖ్యంగా కృష్ణాజిల్లాలో కృష్ణానది సముద్రంలో కలిసే డెల్టా ప్రాంతమైన దివిసీమపై దీని ప్రభావం అత్యధికంగా కేంద్రీకృతమైంది. కోస్తాంధ్ర ప్రాంతంలో ‘‘దీపావళి ముసురును వెంట తెస్తుంది’’ అన్న నానుడి ఉన్నది. ఆ విధంగా అక్కడ జనం నవంబర్ నెలలో సాధారణమైన తుఫానులకు అలవాటుపడ్డారు. ఆ రోజుల్లో మారుమూల ప్రాంతాల్లో వార్తా ప్రసారానికి ఆకాశవాణి ఒక్కటే ఏకైక సాధనం. రేడియోలో తుఫాను, ఉప్పెన కోస్తాతీర ప్రాంతాన్ని ముంచెత్తనున్నదన్న హెచ్చరికలు పదేపదే వస్తున్నప్పటికీ, అది ఖచ్చితంగా ఎక్కడ తీర ప్రాంతాన్ని దాటుతుందో తెలిపే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అప్పటికి అందుబాటులో లేనందున ఆ హెచ్చరికలను ఎవరూ అంతగా పట్టించుకోలేదు. కృష్ణాజిల్లా ప్రజలు ఈ హెచ్చరికలను తీవ్రంగా పరిగణించక, ఈ తుఫాను తాకిడి మనకుండదులే అన్న ధీమాతో ఉన్నారు.అయితే ప్రకృతి మరోవిధంగా తలచింది. ఆ నాటి రాత్రి తన ప్రతాపాన్నంతా దివిసీమపై చూపింది. ఆ దుర్ఘటనసమయంలో గాలి 150 కి.మీ.ల వేగంతో వీచింది. ఎన్నడూ లేని విధంగా ఒకరోజులో సుమారు 450 మి.మీ.ల వర్షపాతం నమోదైంది. సముద్రపు అలల ఉధృతిని అంచనావేసే సాధనాలు లేవు. అయితే సముద్రపు అలలు భూమిపై 16 కి.మీ.ల వరకు చొచ్చుకొచ్చి, బీభత్సాన్ని సృష్టించాయి. ఊహాతీతంగా 27 మిలియన్ క్యూసెక్కుల సముద్రపు నీరు 90 నిముషాలలో భూమిని కమ్మేసింది.దివిసీమ ప్రజలు 40 కి.మీ.ల విస్తీర్ణంలో విజృంభించిన ఇంతటి ఉధృతమైన తుఫాను, ఉప్పెనలకు సన్నద్ధంగా లేరు. ఇందుకు సంబంధించిన సమాచారం సరిగా లేనందున ప్రభుత్వ యంత్రాంగం కూడా అప్రమత్తంగా లేదు. సంసిద్ధత ప్రకృతి భీభత్సాన్ని ఆపగలుగుతుందని కాదు, కానీ ప్రాణనష్టాన్ని చాలా వరకూ నివారించగలిగేది. దీని ఫలితంగా తీర ప్రాంతంలోని 31 గ్రామాలు సముద్రపు నీటమునిగి తుడిచిపెట్టుకుపోయాయి. కొన్ని గంటల్లోనే 8 వేల పైచిలుకు ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఇటువంటి ప్రకృతి విలయం 20వ శతాబ్దంలో మనదేశంలో జరిగినట్లు ఎవరికీ తెలియదు. పల్లెల్లో మరణించిన వారిలో ఎక్కువ మంది మత్స్యకారులే. కోస్తాతీరానికి పది కిలోమీటర్ల లోపు ప్రాంతంలో ఉన్న గ్రామాల్లో పది శాతం ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. దివిసీమలోని ప్రతి ఒక్కరూ, ఆర్థిక స్తోమతతో నిమిత్తం లేకుండా, ఈ ప్రకృతి విలయం తాకిడికి గురైనవారే. దాదాపు లక్ష పశువులు నశించాయి. కోతకొచ్చిన వరి, చెరుకు, ప్రత్తి, పొగాకు, మిర్చి, జొన్న, అరటి వంటి పంటలు 91వేల హెక్టార్లలో ధ్వంసమవగా, రైతులు తీవ్రంగా నష్టపోయారు. ఇళ్ళు కొట్టుకుపోయాయి. చెట్లు కూకటి వేళ్ళతో పెకిలించబడ్డాయి. కరెంటు, టెలిఫోన్ స్తంభాలు దెబ్బతినకుండా ఒకటీ మిగలలేదు. తత్ఫలితంగా అంతటా గాఢాంధకారం. సమాచార వ్యవస్థ పనిచేయదు. బావులలో, చెరువులలో సముద్రపు నీరు నిండి, త్రాగటానికి, వ్యవసాయానికి నీరులేదు. కృష్ణానది కరకట్టలు, సముద్రపు అలల అడ్డుకట్టలు కొట్టుకుపోయాయి. తినడానికి తిండి లేదు. త్రాగటానికి నీరు లేదు. అయినవారంతా మృత్యువు పాలైనారు. ఆత్మీయుల, చుట్టాల, స్నేహితుల శవాల మధ్య జీవించడమన్నది బ్రతికి ఉన్నవారి పాలిటి దుర్భరమైన పరిస్థితి. మనుషుల, జంతువుల కుళ్ళిన కళేబరాల నుంచి వచ్చే దుర్వాసన భరింపశక్యం కానిది. ఆ విధంగా పోయినవారు పోగా ప్రకృతి భీభత్సాన్ని తట్టుకుని బ్రతికిన వారు నరకాన్ని అనుభవించారు.ప్రకృతి ప్రకోపం ఊహాతీతం. దానిపై మానవునికి నియంత్రణ లేదు. ప్రకృతి శక్తికి ఎదురులేదు. ప్రకృతికి – మనిషికి మధ్య ఈ సంఘర్షణ ఎల్లప్పుడూ కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.ఈ ఉప్పెన వల్ల ఒకటి నిరూపితమైంది. అది – మనిషిలో ఇంకా నిస్వార్థ సేవా పరాయణత మిగిలి ఉందని. నిజానికి దివిసీమ ఉత్పాతం మనిషిలోని ధైర్యం, దృఢసంకల్పం, స్వార్థ రాహిత్యం, సంఘసేవాపరాయణత వంటి ఎన్నో సుగుణాలను వెలికి తెచ్చింది. ఒక సంక్షోభ సమయంలో మానవ ప్రయత్నంగా ఎంతైతే చేసేందుకు అవకాశముందో, అంత కృషిని సహాయ పునరావాస కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న స్వచ్ఛంద సేవకులు, సేవా సంస్థలు, ప్రభుత్వం చేశాయి. దివిసీమ ఉప్పెన గురించిన వార్త ప్రపంచానికి ఆలస్యంగా తెలిసింది. అందుకు కారణం ఆనాటికి ఆధునిక వార్తా ప్రసార సాధనాలైన ఉపగ్రహాలు కానీ, సెల్ టవర్లు కానీ, శాటిలైట్ ఫోన్లు కానీ లేకపోవడమే. విషయం, మృత్యు గహ్వరం నుంచి బయటపడిన వారి ద్వారానూ, కొన్ని ఔత్సాహిక హామ్ రేడియోల ద్వారానూ మాత్రమే తెలిసింది. నవంబర్ 20వ తేదీ ఉదయం నుంచి సముద్రపు నీరు వెనుకకు తిరిగి వెళ్ళడం ప్రారంభం కాగానే, సహాయ కార్యక్రమాల ప్రవాహం మొదలైంది.ఉప్పెన బాధితులను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించే పనికి అత్యధిక ప్రాధాన్యతను ఇవ్వడం జరిగింది. యుద్ధప్రాతిపదికన ఏర్పాటుచేసిన పునరావాస కేంద్రాలలో త్రాగునీటి సరఫరా, ఆహారం బాధితులకు అందివ్వడం జరిగింది. జిల్లా యంత్రాంగం, ప్రభుత్వ శాఖలు బాధితులకు రేషన్ సామాన్లు, బట్టలు, ఇంటికి అవసరమైన వస్తువులు సరఫరా చేశారు.శవాలను, పశు కళేబరాలను తొలగించే దుస్సాహమైన పనిని ఆర్ఎస్ఎస్, రామకృష్ణ మిషన్ కార్యకర్తలు చేపట్టారు. ఎన్నో స్వచ్ఛంద సేవా సంస్థలు పునరావాస కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసి, సహాయ కార్యక్రమాలకు అవసరమైన సామగ్రిని దేశం నలుమూలల నుంచి తెచ్చిపెట్టుకొన్నవి. ఇతర రాష్ట్రాలకు చెందిన భారతీయులంతా ఇది తమ స్వంత కష్టంగా భావించి ఎంతో ఉదారంగా సహాయ కార్యక్రమాలకు ముందుకు వచ్చారు. ఆ దృశ్యం చూస్తే యావత్తు భారతదేశ ప్రజల కారుణ్యమంతా ఒకచోట ప్రోదిపడిందా అనిపించింది. సహాయ సామగ్రితో వస్తున్న లారీలు మైళ్ళకు మైళ్ళు బారులుతీరి నిలబడ్డాయి. ఏ ప్రాంతం తుఫాను తాకిడికి గురైంది, ఈ సహాయ సామగ్రికి లబ్ధిదారులు ఎవరు అన్న విషయం కూడా తెలుసుకోకుండా, సుదూర ప్రాంతాల్లో నుంచి భారీ మొత్తంలో సహాయ సామగ్రిని పంపారు. ప్రకృతి బీభత్సం తాకిడికి గురైన ప్రాంతాన్ని శాశ్వతంగా నిర్జీవంగా ఉండనీయమని, ఆ ప్రాంతాన్ని పునర్నిర్మించే శక్తి తమకున్నదని వారంతా వ్యక్తిగతంగానూ, సామూహికంగానూ నిరూపించ పూనుకున్నారు. ఆ విధంగా స్వచ్ఛంద సంస్థలు పూర్వం కంటే సౌకర్యవంతమైన గ్రామాలను నిర్మించి, ఆరోగ్యప్రదమైన సుఖ జీవనాన్ని గడపడానికి అవసరమైన వనరులను సమకూర్చాయి.ఈ ఉత్పాతం నుంచి మానవాళికి సంబంధించిన ఒక విశిష్ట లక్షణం బహిర్గతమైంది. అది కష్టంలో ఉన్న సాటి మానవులకు సహాయమందించాలన్న ఆరాటం. ఈ ఆరాటంలో వ్యక్తులే కాక దేశ విదేశాలలోని స్వచ్ఛంద సంస్థలు, దాతృత్వ సంస్థలు కూడా పోటీపడ్డాయి. వారిలో చాలామంది దివిసీమకు పరుగున ఎగిరి వచ్చి సహాయ పునరావాస స్థావరాలను ఏర్పాటు చేశారు. రెడ్ క్రాస్, రామకృష్ణ మిషన్, గుజరాతీ మార్వారి సహాయ పునరావాస సంఘం, టాటా రిలీఫ్ కమిటీ, అవేర్, గురునానక్ మిషన్, గీతా వ్యాస్ మండల్ (నాగపూర్), భారత్ సేవాశ్రమ్ సంఘ్, విశ్వ హిందూ పరిషత్, ఎఫికోర్, కేర్, కాసా, ఏఎంజీ ఇంటర్నేషనల్, ఆర్థిక సమతా మండలి, ఏపీఎస్ఆర్టీసీ, పోలీస్ హౌసింగ్ కార్పొరేషన్ వంటి సంస్థలు తమ సర్వశక్తులను కేంద్రీకరించి నష్టపోయిన 20వేల ఇళ్ళలో 13వేల ఇళ్ళను సకల సదుపాయాలతో తిరిగి నిర్మించారు. బాధితులకు అన్నివిధాలా వారు చేసిన సహాయం అపూర్వమైనది, అమేయమైనది.చాలా ఊళ్లకు కొత్త పేర్లు పెట్టబడ్డాయి. ఉదాహరణకు ఆర్ఎస్ఎస్ నిర్మించిన గ్రామానికి దీన్ దయాళ్ పురం అని పేరు పెట్టగా దానిని అప్పటి విదేశాంగ మంత్రి అటల్ బిహారీ వాజపేయి ప్రారంభించారు.ఉప్పెన గుర్తుకు వచ్చినప్పుడల్లా ఆనాటి భయానక దృశ్యాలు నా కళ్ళముందు తారట్లాడుతాయి. అయితే ఆశావాదినైన నాకు ఉప్పెన తదనంతర కాలంలో జరిగిన అభివృద్ధి కార్యక్రమాల తలంపుతో మనసు ఉత్సాహంతో నిండిపోతుంది. ఆనాడు మా నాన్న గారు కీ.శే. మండలి వెంకట కృష్ణారావు గారు 20 సంవత్సరాలుగా అహర్నిశలూ తాను శ్రమించి అభివృద్ధి చేసుకున్న దివిసీమ సముద్రజలం పాలు కాగా, కన్నీరు మున్నీరుగా విలపిస్తూ కూడా వంటరిగా మోకాళ్ళ లోతు నీటిలో కళేబరాలను తొక్కుతూ, దుఃఖితులను ఓదారుస్తూ, చూపిన సాహసోపేతమైన మనోనిబ్బరం నాకు వెన్నుదన్నుగా నిలుస్తుంది. ఆనాటి ముఖ్యమంత్రి జలగం వెంగళరావు, భారత రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవరెడ్డి, ప్రధాని మొరార్జీ దేశాయ్, మాజీ ప్రధాని శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ, మదర్ థెరీసా, జర్మనీ స్వచ్ఛంద సేవకుడు బిల్లి గ్రాహం, ఆర్ఎస్ఎస్ అధినేత బాలా సాహెబ్ దేవరస్, ఆ ప్రాంతాన్ని సందర్శించి చెప్పిన ధైర్యవచనాలు ఇప్పటికీ నా మనసులో పదిలంగా ఉన్నాయి. అన్ని రాజకీయ పార్టీల వారు నిస్వార్థంగా చేసిన సహాయ కార్యక్రమాలు మరచిపోలేనివి.ఉప్పెన, తుఫాను దివిసీమను ముంచి 40 ఏళ్ళు గడిచిన పిమ్మట వెనక్కి తిరిగి చూస్తే, ఆ సంఘటన తర్వాత ఈ ప్రాంతంలో జరిగిన అభివృద్ధి అద్భుతమైంది. కృష్ణానది మీదుగా పులిగడ్డ వద్ద నిర్మించిన వంతెనకు మా నాన్నగారి స్మృతి చిహ్నంగా ‘‘మండలి వెంకట కృష్ణారావు వారధి’’ అని పేరు పెట్టారు. ఈ వంతెన గుంటూరు జిల్లాను దివిసీమతో కలుపుతున్నది. కోస్తా జాతీయ రహదారి నిర్మాణం పూర్తయింది. తుఫాన్లను ముందుగా పసిగట్టే రాడార్ సెంటర్ వచ్చింది. ప్రకృతి బీభత్సాలు సంభవించినప్పుడు ప్రాణనష్ట నివారణకు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తల గురించి జిల్లా యంత్రాంగం మంచి అనుభవాన్ని సముపార్జించుకొన్నది. ఎన్డీఆర్ఎఫ్ వంటి ప్రకృతి బీభత్సాల ఉధృతిని తగ్గించడానికి అవసరమైన యంత్రాంగం గన్నవరంలో ఇప్పుడు నెలకొని ఉన్నది. దివిసీమలోని ఇతర వంతెనలు పటిష్ఠం చేయబడ్డాయి. కొత్తవి నిర్మించబడ్డాయి. రహదారి సౌకర్యాలు మెరుగైనాయి. ఇదంతా ఈ ప్రాంత ప్రజాప్రతినిధిగానూ, దేశ స్వాతంత్ర్యానంతరం మా కుటుంబానికి ఈ ప్రాంత అభివృద్ధితో ముడిపడి ఉన్న సంబంధం దృష్ట్యానూ నాకెంతో సంతృప్తినిచ్చే విషయం. ఇది దివిసీమ ప్రజలు మొదట మా నాన్నగారికి, ఆ తరువాత నాకూ ఇచ్చిన మహదవకాశం. వారందరికీ నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తున్నాను. ఈ ప్రాంత సర్వతోముఖాభివృద్ధికి ఎల్లవేళలా శక్తి వంచన లేకుండా కృషి చేయడమే నా జీవిత ధ్యేయం.డాక్టర్ మండలి బుద్ధప్రసాద్ఉప సభాపతి, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ(రేపటికి దివిసీమకు ఉప్పెనకు 40 ఏళ్లు)ఇరవయ్యో శతాబ్దంలో కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో 1977 నవంబర్ 19వ తేదీన సాయంత్రం ఆంధ్రప్రదేశ్ కోస్తా తీరంలో ఒంగోలు – కాకినాడ మధ్యలో 400 కి.మీ. దూరం మహోధృతమైన ఉప్పెనకు గురైంది. ముఖ్యంగా కృష్ణాజిల్లాలో కృష్ణానది సముద్రంలో కలిసే డెల్టా ప్రాంతమైన దివిసీమపై దీని ప్రభావం అత్యధికంగా కేంద్రీకృతమైంది. కోస్తాంధ్ర ప్రాంతంలో ‘‘దీపావళి ముసురును వెంట తెస్తుంది’’ అన్న నానుడి ఉన్నది. ఆ విధంగా అక్కడ జనం నవంబర్ నెలలో సాధారణమైన తుఫానులకు అలవాటుపడ్డారు. ఆ రోజుల్లో మారుమూల ప్రాంతాల్లో వార్తా ప్రసారానికి ఆకాశవాణి ఒక్కటే ఏకైక సాధనం. రేడియోలో తుఫాను, ఉప్పెన కోస్తాతీర ప్రాంతాన్ని ముంచెత్తనున్నదన్న హెచ్చరికలు పదేపదే వస్తున్నప్పటికీ, అది ఖచ్చితంగా ఎక్కడ తీర ప్రాంతాన్ని దాటుతుందో తెలిపే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అప్పటికి అందుబాటులో లేనందున ఆ హెచ్చరికలను ఎవరూ అంతగా పట్టించుకోలేదు. కృష్ణాజిల్లా ప్రజలు ఈ హెచ్చరికలను తీవ్రంగా పరిగణించక, ఈ తుఫాను తాకిడి మనకుండదులే అన్న ధీమాతో ఉన్నారు.అయితే ప్రకృతి మరోవిధంగా తలచింది. ఆ నాటి రాత్రి తన ప్రతాపాన్నంతా దివిసీమపై చూపింది. ఆ దుర్ఘటనసమయంలో గాలి 150 కి.మీ.ల వేగంతో వీచింది. ఎన్నడూ లేని విధంగా ఒకరోజులో సుమారు 450 మి.మీ.ల వర్షపాతం నమోదైంది. సముద్రపు అలల ఉధృతిని అంచనావేసే సాధనాలు లేవు. అయితే సముద్రపు అలలు భూమిపై 16 కి.మీ.ల వరకు చొచ్చుకొచ్చి, బీభత్సాన్ని సృష్టించాయి. ఊహాతీతంగా 27 మిలియన్ క్యూసెక్కుల సముద్రపు నీరు 90 నిముషాలలో భూమిని కమ్మేసింది.దివిసీమ ప్రజలు 40 కి.మీ.ల విస్తీర్ణంలో విజృంభించిన ఇంతటి ఉధృతమైన తుఫాను, ఉప్పెనలకు సన్నద్ధంగా లేరు. ఇందుకు సంబంధించిన సమాచారం సరిగా లేనందున ప్రభుత్వ యంత్రాంగం కూడా అప్రమత్తంగా లేదు. సంసిద్ధత ప్రకృతి భీభత్సాన్ని ఆపగలుగుతుందని కాదు, కానీ ప్రాణనష్టాన్ని చాలా వరకూ నివారించగలిగేది. దీని ఫలితంగా తీర ప్రాంతంలోని 31 గ్రామాలు సముద్రపు నీటమునిగి తుడిచిపెట్టుకుపోయాయి. కొన్ని గంటల్లోనే 8 వేల పైచిలుకు ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఇటువంటి ప్రకృతి విలయం 20వ శతాబ్దంలో మనదేశంలో జరిగినట్లు ఎవరికీ తెలియదు. పల్లెల్లో మరణించిన వారిలో ఎక్కువ మంది మత్స్యకారులే. కోస్తాతీరానికి పది కిలోమీటర్ల లోపు ప్రాంతంలో ఉన్న గ్రామాల్లో పది శాతం ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. దివిసీమలోని ప్రతి ఒక్కరూ, ఆర్థిక స్తోమతతో నిమిత్తం లేకుండా, ఈ ప్రకృతి విలయం తాకిడికి గురైనవారే. దాదాపు లక్ష పశువులు నశించాయి. కోతకొచ్చిన వరి, చెరుకు, ప్రత్తి, పొగాకు, మిర్చి, జొన్న, అరటి వంటి పంటలు 91వేల హెక్టార్లలో ధ్వంసమవగా, రైతులు తీవ్రంగా నష్టపోయారు. ఇళ్ళు కొట్టుకుపోయాయి. చెట్లు కూకటి వేళ్ళతో పెకిలించబడ్డాయి. కరెంటు, టెలిఫోన్ స్తంభాలు దెబ్బతినకుండా ఒకటీ మిగలలేదు. తత్ఫలితంగా అంతటా గాఢాంధకారం. సమాచార వ్యవస్థ పనిచేయదు. బావులలో, చెరువులలో సముద్రపు నీరు నిండి, త్రాగటానికి, వ్యవసాయానికి నీరులేదు. కృష్ణానది కరకట్టలు, సముద్రపు అలల అడ్డుకట్టలు కొట్టుకుపోయాయి. తినడానికి తిండి లేదు. త్రాగటానికి నీరు లేదు. అయినవారంతా మృత్యువు పాలైనారు. ఆత్మీయుల, చుట్టాల, స్నేహితుల శవాల మధ్య జీవించడమన్నది బ్రతికి ఉన్నవారి పాలిటి దుర్భరమైన పరిస్థితి. మనుషుల, జంతువుల కుళ్ళిన కళేబరాల నుంచి వచ్చే దుర్వాసన భరింపశక్యం కానిది. ఆ విధంగా పోయినవారు పోగా ప్రకృతి భీభత్సాన్ని తట్టుకుని బ్రతికిన వారు నరకాన్ని అనుభవించారు.ప్రకృతి ప్రకోపం ఊహాతీతం. దానిపై మానవునికి నియంత్రణ లేదు. ప్రకృతి శక్తికి ఎదురులేదు. ప్రకృతికి – మనిషికి మధ్య ఈ సంఘర్షణ ఎల్లప్పుడూ కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.ఈ ఉప్పెన వల్ల ఒకటి నిరూపితమైంది. అది – మనిషిలో ఇంకా నిస్వార్థ సేవా పరాయణత మిగిలి ఉందని. నిజానికి దివిసీమ ఉత్పాతం మనిషిలోని ధైర్యం, దృఢసంకల్పం, స్వార్థ రాహిత్యం, సంఘసేవాపరాయణత వంటి ఎన్నో సుగుణాలను వెలికి తెచ్చింది. ఒక సంక్షోభ సమయంలో మానవ ప్రయత్నంగా ఎంతైతే చేసేందుకు అవకాశముందో, అంత కృషిని సహాయ పునరావాస కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న స్వచ్ఛంద సేవకులు, సేవా సంస్థలు, ప్రభుత్వం చేశాయి. దివిసీమ ఉప్పెన గురించిన వార్త ప్రపంచానికి ఆలస్యంగా తెలిసింది. అందుకు కారణం ఆనాటికి ఆధునిక వార్తా ప్రసార సాధనాలైన ఉపగ్రహాలు కానీ, సెల్ టవర్లు కానీ, శాటిలైట్ ఫోన్లు కానీ లేకపోవడమే. విషయం, మృత్యు గహ్వరం నుంచి బయటపడిన వారి ద్వారానూ, కొన్ని ఔత్సాహిక హామ్ రేడియోల ద్వారానూ మాత్రమే తెలిసింది. నవంబర్ 20వ తేదీ ఉదయం నుంచి సముద్రపు నీరు వెనుకకు తిరిగి వెళ్ళడం ప్రారంభం కాగానే, సహాయ కార్యక్రమాల ప్రవాహం మొదలైంది.ఉప్పెన బాధితులను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించే పనికి అత్యధిక ప్రాధాన్యతను ఇవ్వడం జరిగింది. యుద్ధప్రాతిపదికన ఏర్పాటుచేసిన పునరావాస కేంద్రాలలో త్రాగునీటి సరఫరా, ఆహారం బాధితులకు అందివ్వడం జరిగింది. జిల్లా యంత్రాంగం, ప్రభుత్వ శాఖలు బాధితులకు రేషన్ సామాన్లు, బట్టలు, ఇంటికి అవసరమైన వస్తువులు సరఫరా చేశారు.శవాలను, పశు కళేబరాలను తొలగించే దుస్సాహమైన పనిని ఆర్ఎస్ఎస్, రామకృష్ణ మిషన్ కార్యకర్తలు చేపట్టారు. ఎన్నో స్వచ్ఛంద సేవా సంస్థలు పునరావాస కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసి, సహాయ కార్యక్రమాలకు అవసరమైన సామగ్రిని దేశం నలుమూలల నుంచి తెచ్చిపెట్టుకొన్నవి. ఇతర రాష్ట్రాలకు చెందిన భారతీయులంతా ఇది తమ స్వంత కష్టంగా భావించి ఎంతో ఉదారంగా సహాయ కార్యక్రమాలకు ముందుకు వచ్చారు. ఆ దృశ్యం చూస్తే యావత్తు భారతదేశ ప్రజల కారుణ్యమంతా ఒకచోట ప్రోదిపడిందా అనిపించింది. సహాయ సామగ్రితో వస్తున్న లారీలు మైళ్ళకు మైళ్ళు బారులుతీరి నిలబడ్డాయి. ఏ ప్రాంతం తుఫాను తాకిడికి గురైంది, ఈ సహాయ సామగ్రికి లబ్ధిదారులు ఎవరు అన్న విషయం కూడా తెలుసుకోకుండా, సుదూర ప్రాంతాల్లో నుంచి భారీ మొత్తంలో సహాయ సామగ్రిని పంపారు. ప్రకృతి బీభత్సం తాకిడికి గురైన ప్రాంతాన్ని శాశ్వతంగా నిర్జీవంగా ఉండనీయమని, ఆ ప్రాంతాన్ని పునర్నిర్మించే శక్తి తమకున్నదని వారంతా వ్యక్తిగతంగానూ, సామూహికంగానూ నిరూపించ పూనుకున్నారు. ఆ విధంగా స్వచ్ఛంద సంస్థలు పూర్వం కంటే సౌకర్యవంతమైన గ్రామాలను నిర్మించి, ఆరోగ్యప్రదమైన సుఖ జీవనాన్ని గడపడానికి అవసరమైన వనరులను సమకూర్చాయి.ఈ ఉత్పాతం నుంచి మానవాళికి సంబంధించిన ఒక విశిష్ట లక్షణం బహిర్గతమైంది. అది కష్టంలో ఉన్న సాటి మానవులకు సహాయమందించాలన్న ఆరాటం. ఈ ఆరాటంలో వ్యక్తులే కాక దేశ విదేశాలలోని స్వచ్ఛంద సంస్థలు, దాతృత్వ సంస్థలు కూడా పోటీపడ్డాయి. వారిలో చాలామంది దివిసీమకు పరుగున ఎగిరి వచ్చి సహాయ పునరావాస స్థావరాలను ఏర్పాటు చేశారు. రెడ్ క్రాస్, రామకృష్ణ మిషన్, గుజరాతీ మార్వారి సహాయ పునరావాస సంఘం, టాటా రిలీఫ్ కమిటీ, అవేర్, గురునానక్ మిషన్, గీతా వ్యాస్ మండల్ (నాగపూర్), భారత్ సేవాశ్రమ్ సంఘ్, విశ్వ హిందూ పరిషత్, ఎఫికోర్, కేర్, కాసా, ఏఎంజీ ఇంటర్నేషనల్, ఆర్థిక సమతా మండలి, ఏపీఎస్ఆర్టీసీ, పోలీస్ హౌసింగ్ కార్పొరేషన్ వంటి సంస్థలు తమ సర్వశక్తులను కేంద్రీకరించి నష్టపోయిన 20వేల ఇళ్ళలో 13వేల ఇళ్ళను సకల సదుపాయాలతో తిరిగి నిర్మించారు. బాధితులకు అన్నివిధాలా వారు చేసిన సహాయం అపూర్వమైనది, అమేయమైనది.చాలా ఊళ్లకు కొత్త పేర్లు పెట్టబడ్డాయి. ఉదాహరణకు ఆర్ఎస్ఎస్ నిర్మించిన గ్రామానికి దీన్ దయాళ్ పురం అని పేరు పెట్టగా దానిని అప్పటి విదేశాంగ మంత్రి అటల్ బిహారీ వాజపేయి ప్రారంభించారు.ఉప్పెన గుర్తుకు వచ్చినప్పుడల్లా ఆనాటి భయానక దృశ్యాలు నా కళ్ళముందు తారట్లాడుతాయి. అయితే ఆశావాదినైన నాకు ఉప్పెన తదనంతర కాలంలో జరిగిన అభివృద్ధి కార్యక్రమాల తలంపుతో మనసు ఉత్సాహంతో నిండిపోతుంది. ఆనాడు మా నాన్న గారు కీ.శే. మండలి వెంకట కృష్ణారావు గారు 20 సంవత్సరాలుగా అహర్నిశలూ తాను శ్రమించి అభివృద్ధి చేసుకున్న దివిసీమ సముద్రజలం పాలు కాగా, కన్నీరు మున్నీరుగా విలపిస్తూ కూడా వంటరిగా మోకాళ్ళ లోతు నీటిలో కళేబరాలను తొక్కుతూ, దుఃఖితులను ఓదారుస్తూ, చూపిన సాహసోపేతమైన మనోనిబ్బరం నాకు వెన్నుదన్నుగా నిలుస్తుంది. ఆనాటి ముఖ్యమంత్రి జలగం వెంగళరావు, భారత రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవరెడ్డి, ప్రధాని మొరార్జీ దేశాయ్, మాజీ ప్రధాని శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ, మదర్ థెరీసా, జర్మనీ స్వచ్ఛంద సేవకుడు బిల్లి గ్రాహం, ఆర్ఎస్ఎస్ అధినేత బాలా సాహెబ్ దేవరస్, ఆ ప్రాంతాన్ని సందర్శించి చెప్పిన ధైర్యవచనాలు ఇప్పటికీ నా మనసులో పదిలంగా ఉన్నాయి. అన్ని రాజకీయ పార్టీల వారు నిస్వార్థంగా చేసిన సహాయ కార్యక్రమాలు మరచిపోలేనివి.ఉప్పెన, తుఫాను దివిసీమను ముంచి 40 ఏళ్ళు గడిచిన పిమ్మట వెనక్కి తిరిగి చూస్తే, ఆ సంఘటన తర్వాత ఈ ప్రాంతంలో జరిగిన అభివృద్ధి అద్భుతమైంది. కృష్ణానది మీదుగా పులిగడ్డ వద్ద నిర్మించిన వంతెనకు మా నాన్నగారి స్మృతి చిహ్నంగా ‘‘మండలి వెంకట కృష్ణారావు వారధి’’ అని పేరు పెట్టారు. ఈ వంతెన గుంటూరు జిల్లాను దివిసీమతో కలుపుతున్నది. కోస్తా జాతీయ రహదారి నిర్మాణం పూర్తయింది. తుఫాన్లను ముందుగా పసిగట్టే రాడార్ సెంటర్ వచ్చింది. ప్రకృతి బీభత్సాలు సంభవించినప్పుడు ప్రాణనష్ట నివారణకు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తల గురించి జిల్లా యంత్రాంగం మంచి అనుభవాన్ని సముపార్జించుకొన్నది. ఎన్డీఆర్ఎఫ్ వంటి ప్రకృతి బీభత్సాల ఉధృతిని తగ్గించడానికి అవసరమైన యంత్రాంగం గన్నవరంలో ఇప్పుడు నెలకొని ఉన్నది. దివిసీమలోని ఇతర వంతెనలు పటిష్ఠం చేయబడ్డాయి. కొత్తవి నిర్మించబడ్డాయి. రహదారి సౌకర్యాలు మెరుగైనాయి. ఇదంతా ఈ ప్రాంత ప్రజాప్రతినిధిగానూ, దేశ స్వాతంత్ర్యానంతరం మా కుటుంబానికి ఈ ప్రాంత అభివృద్ధితో ముడిపడి ఉన్న సంబంధం దృష్ట్యానూ నాకెంతో సంతృప్తినిచ్చే విషయం. ఇది దివిసీమ ప్రజలు మొదట మా నాన్నగారికి, ఆ తరువాత నాకూ ఇచ్చిన మహదవకాశం. వారందరికీ నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తున్నాను. ఈ ప్రాంత సర్వతోముఖాభివృద్ధికి ఎల్లవేళలా శక్తి వంచన లేకుండా కృషి చేయడమే నా జీవిత ధ్యేయం.డాక్టర్ మండలి బుద్ధప్రసాద్ఉప సభాపతి, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ(రేపటికి దివిసీమకు ఉప్పెనకు 40 ఏళ్లు)
1977 navambar 19na andhrapradesh kosta teeramlo sambhavinchina uppena utpaatam nunchi maanavaaliki sambandhinchina oka visishta lakshanam bahirgatamaindi. adhi kashtamlo unna saati maanavulaku               sahaayamandinchaalanna aaraatam. ee aaraatamlo vyaktule kaaka desha videsaalalooni                       swachchanda samsthalu, daatrutva samsthalu kuudaa potipaddayi. vaarilo chaalaamandi diviseemaku                paruguna egiri vachi sahaya punaravasa sthaavaraalanu erpaatu chesaru.iravayyo sataabdamlo kaneevinee erugani reetilo 1977 navambar 19va tedeena saayantram andhrapradesh kosta teeramlo ongolu – kakinada madhyalo 400 ki.mee. dooram mahodhrutamaina uppenaku guraindi. mukhyamgaa krishnaajillaalo krushnaanadi samudramlo kalise delta praantamaina diviseemapai deeni prabhaavam atyadhikamgaa kendreekrutamaindi. kostandhra praantamlo ‘‘deepaavali musurunu venta testundi’’ anna naanudi unnadi. aa vidhamgaa akkada janam navambar nelalo saadhaaranamaina tuphaanulaku alavaatupaddaaru. aa rojullo maarumuula praantaallo varta prasaaraaniki aakaasavaani okkate ekaika saadhanam. radiolo tuphaanu, uppena kostatira praantaanni munchettanunnadanna heccharikalu padepade vastunnappatiki, adhi khachitamgaa ekkada teera praantaanni daatutundo telipe saanketika parignaanam appatiki andubaatulo lenanduna aa heccharikalanu evaruu antagaa pattinchukoledu. krishnajilla prajalu ee heccharikalanu teevramgaa pariganinchaka, ee tuphaanu taakidi manakundadule anna dheemaatho unnaaru.ayithe prakruti marovidhamgaa talachindi. aa naati raatri tana prataapaannantaa diviseemapai chuupindi. aa durghatanasamayamlo gaali 150 ki.mee.la vegamtho veechindi. ennaduu laeni vidhamgaa okarojulo sumaru 450 mi.mee.la varshapaatam namodaindi. samudrapu alala udhrutini anchanavese saadhanaalu levu. ayithe samudrapu alalu bhoomipai 16 ki.mee.la varaku chochukochi, beebhatsaanni srushtinchaayi. oohaatiitamgaa 27 millian cuseckula samudrapu neeru 90 nimushaalalo bhoomini kammesindi.diviseema prajalu 40 ki.mee.la vistiirnamlo vijrumbhinchina intati udhrutamaina tuphaanu, uppenalaku sannaddhamgaa leru. induku sambandhinchina samacharam sarigaa lenanduna prabhutva yantraangam kuudaa apramattamgaa ledu. samsiddhata prakruti bheebhatsaanni aapagalugutundani kaadu, cony praananashtaanni chala varakuu nivaarinchagaligedi. deeni phalitamgaa teera praantamlooni 31 graamaalu samudrapu neetamunigi tudichipettukupoyaaya. konni gantallone 8 vela paichiluku prajalu praanaalu kolpoyaru. ituvanti prakruti vilayam 20va sataabdamlo manadesamlo jariginatlu evariki teliyadu. pallello maraninchina vaarilo ekkuva mandi matsyakaarule. kostaatiiraaniki padi kilometerla lopu praantamlo unna graamaallo padi saatam prajalu praanaalu kolpoyaru. diviseemalooni prati okkaruu, aardhika stomatato nimittam lekunda, ee prakruti vilayam taakidiki gurainavare. daadaapu laksha pasuvulu nasinchaayi. kotakochina vari, cheruku, pratti, pogaaku, mirchi, jonna, arati vanti pantalu 91vela hectarlalo dhwamsamavagaa, raitulu teevramgaa nashtapoyaru. illu kottukupoyayi. chetlu kookati vaellatho pekilinchabaddaayi. karentu, telifon stambhaalu debbatinakunda okati migalaledu. tatphalitamgaa antataa gaadaandhakaaram. samachara vyavastha panicheyadu. baavulalo, cheruvulalo samudrapu neeru nindi, traagataaniki, vyavasaayaaniki neeruledu. krushnaanadi karakattalu, samudrapu alala addukattalu kottukupoyayi. tinadaaniki tindi ledu. traagataaniki neeru ledu. ayinavaarantaa mrutyuvu paalainaaru. aatmeeyula, chuttala, snehitula savaala madhya jeevinchadamannadi bratiki unnavaari paliti durbharamaina paristhiti. manushula, jantuvula kullina kalebarala nunchi vache durvasana bharimpasakyam kaanidi. aa vidhamgaa poinavaaru poga prakruti bheebhatsaanni tattukuni bratikina vaaru narakaanni anubhavinchaaru.prakruti prakopam oohaatiitam. daanipai maanavuniki niyantrana ledu. prakruti saktiki eduruledu. prakrutiki – manishiki madhya ee sangharshana ellappuduu konasagutune untundi.ee uppena valla okati niroopitamaindi. adhi – manishilo inka niswartha seva paraayanata migili undani. nijaaniki diviseema utpaatam manishilooni dhairyam, drudasankalpam, swaartha rahityam, sanghasevaaparaayanata vanti enno sugunaalanu veliki tecchindi. oka sankshobha samayamlo manava prayatnamgaa entaithe chesenduku avakaasamundo, anta krushini sahaya punaravasa kaaryakramamlo palgonna swachchanda sevakulu, seva samsthalu, prabhutvam chesaayi. diviseema uppena gurinchina vaarta prapanchaaniki aalasyamgaa telisindi. anduku kaaranam aanaatiki aadhunika varta prasara saadhanaalaina upagrahaalu cony, sel toverlu cony, satilite fonlu cony lekapovadame. vishayam, mrutyu gahvaram nunchi bayatapadina vaari dwaaraanuu, konni autsaahika haam radiola dwaaraanuu matrame telisindi. navambar 20va tedee udayam nunchi samudrapu neeru venukaku tirigi velladam praarambham kagane, sahaya kaaryakramaala pravaham modalaindi.uppena baadhitulanu surakshita praantaalaku taralinche paniki atyadhika praadhaanyatanu ivvadam jarigindi. yuddhapraatipadikana erpaatuchesina punaravasa kendraalalo traaguneeti sarafara, aahaaram baadhitulaku andivvadam jarigindi. jilla yantraangam, prabhutva saakhalu baadhitulaku reshan saamaanlu, battalu, intiki avasaramaina vastuvulu sarafara chesaru.savaalanu, pashu kalebaralanu tolaginche dussaahamaina panini arss, ramakrishna mishan kaaryakartalu chepattaru. enno swachchanda seva samsthalu punaravasa kendraalanu erpaatu chesi, sahaya kaaryakramaalaku avasaramaina saamagrini desham nalumoolala nunchi tecchipettukonnavi. itara rashtralaku chendina bhaaratheeyulantaa idhi tama swanta kashtamgaa bhavinchi entho udaaramgaa sahaya kaaryakramaalaku munduku vachaaru. aa drushyam chuste yaavattu bharatadesa prajala kaarunyamantaa okachota prodipadinda anipinchindi. sahaya saamagritho vastunna laareelu maillaku maillu barulutiri nilabaddai. e praantam tuphaanu taakidiki guraindi, ee sahaya saamagriki labdhidaarulu evaru anna vishayam kuudaa telusukokunda, sudura praantaallo nunchi bhari mottamlo sahaya saamagrini pampaaru. prakruti beebhatsam taakidiki guraina praantaanni saasvatamgaa nirjeevangaa undaneeyamani, aa praantaanni punarnirminche sakti tamakunnadani vaarantaa vyaktigatamgaanuu, saamuuhikamgaanuu niroopincha poonukunnaaru. aa vidhamgaa swachchanda samsthalu puurvam kante soukaryavantamaina graamaalanu nirminchi, aarogyapradamaina sukha jeevanaanni gadapadaaniki avasaramaina vanarulanu samakuurchaayi.ee utpaatam nunchi maanavaaliki sambandhinchina oka visishta lakshanam bahirgatamaindi. adhi kashtamlo unna saati maanavulaku sahaayamandinchaalanna aaraatam. ee aaraatamlo vyaktule kaaka desha videsaalalooni swachchanda samsthalu, daatrutva samsthalu kuudaa potipaddayi. vaarilo chaalaamandi diviseemaku paruguna egiri vachi sahaya punaravasa sthaavaraalanu erpaatu chesaru. red crass, ramakrishna mishan, gujaraatii marwari sahaya punaravasa sangham, tata releaf commity, aver, gurunanak mishan, geetaa vyas mandal (nagapur), bharat sevashram sangh, vishwa hindu parishat, eficore, ker, kasa, ang international, aardhika samata mandali, apsrtc, polies housing carporation vanti samsthalu tama sarvasaktulanu kendrikarinchi nashtapoyina 20vela illalo 13vela illanu sakala sadupaayaalato tirigi nirminchaaru. baadhitulaku annividhala vaaru chesina sahayam apoorvamainadi, ameyamainadi.chala oollaku kotta paerlu pettabaddaayi. udaaharanaku arss nirminchina graamaaniki deen dayal puram ani paeru pettagaa daanini appati videsaanga mantri atal bihari vajapeyi praarambhinchaaru.uppena gurtuku vachinappudalla aanaati bhayanaka drushyaalu naa kallamundu taaratlaadutaayi. ayithe aasaavaadinaina naaku uppena tadanantara kaalamlo jarigina abhivruddhi kaaryakramaala talamputho manasu utsaahamto nindipotundi. aanaadu maa naanna gaaru kee.shee. mandali venkata krishnarao gaaru 20 samvatsaraalugaa aharnisaluu taanu shraminchi abhivruddhi chesukunna diviseema samudrajalam paalu kaga, kanneeru munneerugaa vilapistuu kuudaa vantarigaa mokalla lothu neetilo kalebaralanu tokkutuu, dukkitulanu odaarustuu, chuupina saahasopetamaina manonibbaram naaku vennudannugaa nilustundi. aanaati mukhyamantri jalagam vengalarao, bhaarata rashtrapati neelam sanjeevareddy, pradhaani morarji deshay, maji pradhaani srimati indiraagaandhii, madar therisa, jarmani swachchanda sevakudu billi graham, arss adhinetha bala saheb devaras, aa praantaanni sandarsinchi cheppina dhairyavachanaalu ippatikee naa manasulo padilamgaa unnaayi. anni rajakeeya paarteela vaaru niswaarthamgaa chesina sahaya kaaryakramaalu marachipolenivi.uppena, tuphaanu diviseemanu munchi 40 ellu gadichina pimmata venakki tirigi chuste, aa sanghatana tarvaata ee praantamlo jarigina abhivruddhi adbhutamaindi. krushnaanadi meedugaa puligadda vadda nirminchina vantenaku maa naannagaari smruti chihnamgaa ‘‘mandali venkata krishnarao vaaradhi’’ ani paeru pettaaru. ee vantena gunturu jillaanu diviseemato kaluputunnadi. kosta jaateeya rahadari nirmaanam poortayindi. tuphaanlanu mundugaa pasigatte radar senter vachindi. prakruti beebhatsaalu sambhavinchinappudu praananashta nivaaranaku teesukovalasina jaagrattala gurinchi jilla yantraangam manchi anubhavaanni samupaarjinchukonnadi. ndrf vanti prakruti beebhatsaala udhrutini tagginchadaaniki avasaramaina yantraangam gannavaramlo ippudu nelakoni unnadi. diviseemalooni itara vantenalu patishtam cheyabaddayi. kottavi nirminchabaddaayi. rahadari soukaryaalu merugainaayi. idantaa ee praanta prajaapratinidhigaanuu, desha swaatantryaanantaram maa kutumbaaniki ee praanta abhivruddhitho mudipadi unna sambandham drushtyaanuu naakentho santruptinichhe vishayam. idhi diviseema prajalu modata maa naannagaariki, aa taruvaata naakuu ichina mahadavakaasam. vaarandarikee naa hrudayapurvaka krutagnatalu teliyajestunnaanu. ee praanta sarvatomukhaabhivruddhika ellavelala sakti vanchana lekunda krushi cheyadame naa jeevita dhyeyam.dactor mandali buddaprasadma sabhapati, andhrapradesh saasanasabha(repatiki diviseemaku uppenaku 40 ellu)iravayyo sataabdamlo kaneevinee erugani reetilo 1977 navambar 19va tedeena saayantram andhrapradesh kosta teeramlo ongolu – kakinada madhyalo 400 ki.mee. dooram mahodhrutamaina uppenaku guraindi. mukhyamgaa krishnaajillaalo krushnaanadi samudramlo kalise delta praantamaina diviseemapai deeni prabhaavam atyadhikamgaa kendreekrutamaindi. kostandhra praantamlo ‘‘deepaavali musurunu venta testundi’’ anna naanudi unnadi. aa vidhamgaa akkada janam navambar nelalo saadhaaranamaina tuphaanulaku alavaatupaddaaru. aa rojullo maarumuula praantaallo varta prasaaraaniki aakaasavaani okkate ekaika saadhanam. radiolo tuphaanu, uppena kostatira praantaanni munchettanunnadanna heccharikalu padepade vastunnappatiki, adhi khachitamgaa ekkada teera praantaanni daatutundo telipe saanketika parignaanam appatiki andubaatulo lenanduna aa heccharikalanu evaruu antagaa pattinchukoledu. krishnajilla prajalu ee heccharikalanu teevramgaa pariganinchaka, ee tuphaanu taakidi manakundadule anna dheemaatho unnaaru.ayithe prakruti marovidhamgaa talachindi. aa naati raatri tana prataapaannantaa diviseemapai chuupindi. aa durghatanasamayamlo gaali 150 ki.mee.la vegamtho veechindi. ennaduu laeni vidhamgaa okarojulo sumaru 450 mi.mee.la varshapaatam namodaindi. samudrapu alala udhrutini anchanavese saadhanaalu levu. ayithe samudrapu alalu bhoomipai 16 ki.mee.la varaku chochukochi, beebhatsaanni srushtinchaayi. oohaatiitamgaa 27 millian cuseckula samudrapu neeru 90 nimushaalalo bhoomini kammesindi.diviseema prajalu 40 ki.mee.la vistiirnamlo vijrumbhinchina intati udhrutamaina tuphaanu, uppenalaku sannaddhamgaa leru. induku sambandhinchina samacharam sarigaa lenanduna prabhutva yantraangam kuudaa apramattamgaa ledu. samsiddhata prakruti bheebhatsaanni aapagalugutundani kaadu, cony praananashtaanni chala varakuu nivaarinchagaligedi. deeni phalitamgaa teera praantamlooni 31 graamaalu samudrapu neetamunigi tudichipettukupoyaaya. konni gantallone 8 vela paichiluku prajalu praanaalu kolpoyaru. ituvanti prakruti vilayam 20va sataabdamlo manadesamlo jariginatlu evariki teliyadu. pallello maraninchina vaarilo ekkuva mandi matsyakaarule. kostaatiiraaniki padi kilometerla lopu praantamlo unna graamaallo padi saatam prajalu praanaalu kolpoyaru. diviseemalooni prati okkaruu, aardhika stomatato nimittam lekunda, ee prakruti vilayam taakidiki gurainavare. daadaapu laksha pasuvulu nasinchaayi. kotakochina vari, cheruku, pratti, pogaaku, mirchi, jonna, arati vanti pantalu 91vela hectarlalo dhwamsamavagaa, raitulu teevramgaa nashtapoyaru. illu kottukupoyayi. chetlu kookati vaellatho pekilinchabaddaayi. karentu, telifon stambhaalu debbatinakunda okati migalaledu. tatphalitamgaa antataa gaadaandhakaaram. samachara vyavastha panicheyadu. baavulalo, cheruvulalo samudrapu neeru nindi, traagataaniki, vyavasaayaaniki neeruledu. krushnaanadi karakattalu, samudrapu alala addukattalu kottukupoyayi. tinadaaniki tindi ledu. traagataaniki neeru ledu. ayinavaarantaa mrutyuvu paalainaaru. aatmeeyula, chuttala, snehitula savaala madhya jeevinchadamannadi bratiki unnavaari paliti durbharamaina paristhiti. manushula, jantuvula kullina kalebarala nunchi vache durvasana bharimpasakyam kaanidi. aa vidhamgaa poinavaaru poga prakruti bheebhatsaanni tattukuni bratikina vaaru narakaanni anubhavinchaaru.prakruti prakopam oohaatiitam. daanipai maanavuniki niyantrana ledu. prakruti saktiki eduruledu. prakrutiki – manishiki madhya ee sangharshana ellappuduu konasagutune untundi.ee uppena valla okati niroopitamaindi. adhi – manishilo inka niswartha seva paraayanata migili undani. nijaaniki diviseema utpaatam manishilooni dhairyam, drudasankalpam, swaartha rahityam, sanghasevaaparaayanata vanti enno sugunaalanu veliki tecchindi. oka sankshobha samayamlo manava prayatnamgaa entaithe chesenduku avakaasamundo, anta krushini sahaya punaravasa kaaryakramamlo palgonna swachchanda sevakulu, seva samsthalu, prabhutvam chesaayi. diviseema uppena gurinchina vaarta prapanchaaniki aalasyamgaa telisindi. anduku kaaranam aanaatiki aadhunika varta prasara saadhanaalaina upagrahaalu cony, sel toverlu cony, satilite fonlu cony lekapovadame. vishayam, mrutyu gahvaram nunchi bayatapadina vaari dwaaraanuu, konni autsaahika haam radiola dwaaraanuu matrame telisindi. navambar 20va tedee udayam nunchi samudrapu neeru venukaku tirigi velladam praarambham kagane, sahaya kaaryakramaala pravaham modalaindi.uppena baadhitulanu surakshita praantaalaku taralinche paniki atyadhika praadhaanyatanu ivvadam jarigindi. yuddhapraatipadikana erpaatuchesina punaravasa kendraalalo traaguneeti sarafara, aahaaram baadhitulaku andivvadam jarigindi. jilla yantraangam, prabhutva saakhalu baadhitulaku reshan saamaanlu, battalu, intiki avasaramaina vastuvulu sarafara chesaru.savaalanu, pashu kalebaralanu tolaginche dussaahamaina panini arss, ramakrishna mishan kaaryakartalu chepattaru. enno swachchanda seva samsthalu punaravasa kendraalanu erpaatu chesi, sahaya kaaryakramaalaku avasaramaina saamagrini desham nalumoolala nunchi tecchipettukonnavi. itara rashtralaku chendina bhaaratheeyulantaa idhi tama swanta kashtamgaa bhavinchi entho udaaramgaa sahaya kaaryakramaalaku munduku vachaaru. aa drushyam chuste yaavattu bharatadesa prajala kaarunyamantaa okachota prodipadinda anipinchindi. sahaya saamagritho vastunna laareelu maillaku maillu barulutiri nilabaddai. e praantam tuphaanu taakidiki guraindi, ee sahaya saamagriki labdhidaarulu evaru anna vishayam kuudaa telusukokunda, sudura praantaallo nunchi bhari mottamlo sahaya saamagrini pampaaru. prakruti beebhatsam taakidiki guraina praantaanni saasvatamgaa nirjeevangaa undaneeyamani, aa praantaanni punarnirminche sakti tamakunnadani vaarantaa vyaktigatamgaanuu, saamuuhikamgaanuu niroopincha poonukunnaaru. aa vidhamgaa swachchanda samsthalu puurvam kante soukaryavantamaina graamaalanu nirminchi, aarogyapradamaina sukha jeevanaanni gadapadaaniki avasaramaina vanarulanu samakuurchaayi.ee utpaatam nunchi maanavaaliki sambandhinchina oka visishta lakshanam bahirgatamaindi. adhi kashtamlo unna saati maanavulaku sahaayamandinchaalanna aaraatam. ee aaraatamlo vyaktule kaaka desha videsaalalooni swachchanda samsthalu, daatrutva samsthalu kuudaa potipaddayi. vaarilo chaalaamandi diviseemaku paruguna egiri vachi sahaya punaravasa sthaavaraalanu erpaatu chesaru. red crass, ramakrishna mishan, gujaraatii marwari sahaya punaravasa sangham, tata releaf commity, aver, gurunanak mishan, geetaa vyas mandal (nagapur), bharat sevashram sangh, vishwa hindu parishat, eficore, ker, kasa, ang international, aardhika samata mandali, apsrtc, polies housing carporation vanti samsthalu tama sarvasaktulanu kendrikarinchi nashtapoyina 20vela illalo 13vela illanu sakala sadupaayaalato tirigi nirminchaaru. baadhitulaku annividhala vaaru chesina sahayam apoorvamainadi, ameyamainadi.chala oollaku kotta paerlu pettabaddaayi. udaaharanaku arss nirminchina graamaaniki deen dayal puram ani paeru pettagaa daanini appati videsaanga mantri atal bihari vajapeyi praarambhinchaaru.uppena gurtuku vachinappudalla aanaati bhayanaka drushyaalu naa kallamundu taaratlaadutaayi. ayithe aasaavaadinaina naaku uppena tadanantara kaalamlo jarigina abhivruddhi kaaryakramaala talamputho manasu utsaahamto nindipotundi. aanaadu maa naanna gaaru kee.shee. mandali venkata krishnarao gaaru 20 samvatsaraalugaa aharnisaluu taanu shraminchi abhivruddhi chesukunna diviseema samudrajalam paalu kaga, kanneeru munneerugaa vilapistuu kuudaa vantarigaa mokalla lothu neetilo kalebaralanu tokkutuu, dukkitulanu odaarustuu, chuupina saahasopetamaina manonibbaram naaku vennudannugaa nilustundi. aanaati mukhyamantri jalagam vengalarao, bhaarata rashtrapati neelam sanjeevareddy, pradhaani morarji deshay, maji pradhaani srimati indiraagaandhii, madar therisa, jarmani swachchanda sevakudu billi graham, arss adhinetha bala saheb devaras, aa praantaanni sandarsinchi cheppina dhairyavachanaalu ippatikee naa manasulo padilamgaa unnaayi. anni rajakeeya paarteela vaaru niswaarthamgaa chesina sahaya kaaryakramaalu marachipolenivi.uppena, tuphaanu diviseemanu munchi 40 ellu gadichina pimmata venakki tirigi chuste, aa sanghatana tarvaata ee praantamlo jarigina abhivruddhi adbhutamaindi. krushnaanadi meedugaa puligadda vadda nirminchina vantenaku maa naannagaari smruti chihnamgaa ‘‘mandali venkata krishnarao vaaradhi’’ ani paeru pettaaru. ee vantena gunturu jillaanu diviseemato kaluputunnadi. kosta jaateeya rahadari nirmaanam poortayindi. tuphaanlanu mundugaa pasigatte radar senter vachindi. prakruti beebhatsaalu sambhavinchinappudu praananashta nivaaranaku teesukovalasina jaagrattala gurinchi jilla yantraangam manchi anubhavaanni samupaarjinchukonnadi. ndrf vanti prakruti beebhatsaala udhrutini tagginchadaaniki avasaramaina yantraangam gannavaramlo ippudu nelakoni unnadi. diviseemalooni itara vantenalu patishtam cheyabaddayi. kottavi nirminchabaddaayi. rahadari soukaryaalu merugainaayi. idantaa ee praanta prajaapratinidhigaanuu, desha swaatantryaanantaram maa kutumbaaniki ee praanta abhivruddhitho mudipadi unna sambandham drushtyaanuu naakentho santruptinichhe vishayam. idhi diviseema prajalu modata maa naannagaariki, aa taruvaata naakuu ichina mahadavakaasam. vaarandarikee naa hrudayapurvaka krutagnatalu teliyajestunnaanu. ee praanta sarvatomukhaabhivruddhika ellavelala sakti vanchana lekunda krushi cheyadame naa jeevita dhyeyam.dactor mandali buddaprasadma sabhapati, andhrapradesh saasanasabha(repatiki diviseemaku uppenaku 40 ellu)