
 "ఏమోసార్! నాకేమి తెలియదు." "నీ నక్క వినయాలు నాదగ్గిరకాదు. జాగ్రత్త! మరోసారి ఇటువంటి బుద్ధి తక్కువ పని చేశావంటే....." "సార్!" "వెళ్ళు!" వాకిలివరకూ వంగి వంగి వచ్చిన రాంమూర్తి, గడపదాటగానే నిటారుగా నిల్చుని, గోచీని విసురుగా విప్పి, మళ్ళీ పెట్టుకుంటూ తన గదిలోకి వెళ్ళాడు. "ఏం జరిగింది?" కొందరు ప్రశ్నించారు. "టెంపర్ పోతున్నాడు టెంపర్! కొండతో ఢీ కొంటున్నాడు, ఛైర్మన్ తల్చుకుంటే శంకరగిరి మాన్యాలు పట్టించగలడు, ఆ మాటే అనేసి వచ్చాను" అన్నాడు రాంమూర్తి. రాంమూర్తి మాటలు ఎవరూ నమ్మలేదు. చంద్రానికి రెండో రోజు అదేవిషయం గురించి ఛైర్మన్ నుంచి ఫోన్ వచ్చింది. చంద్రం నిర్మొహమాటంగా ఆ పని చెయ్యలేనని చెప్పి ఫోన్ పెట్టేశాడు. ఆఫీసులో ఛైర్మన్ కూ, ఆఫీసరుకూ పడటం లేదని గుసగుసలు ప్రారంభం అయ్యాయి. "మహా నీలుగుతున్నాడు. ఇంకా ప్రొబేషన్ అన్నా పూర్తి కాలేదు. ఛైర్మన్ తల్చుకుంటే ఉద్యోగమే పీకేయిస్తాడు" అన్నాడు రాంమూర్తి.  "ఐ. ఏ. యస్. వాళ్ళ ఉద్యోగం పీకేయించడం అంత తేలికా?" ఒకప్పుడు ఐ.ఏ.యస్. పరీక్షకు కూర్చుని సెలెక్టు కాకపోగా, గుమస్తాగా చేరిన రాజు అన్నాడు.  "చూస్తావ్ గా!" అన్నాడు రాంమూర్తి.                 * * * వివాహ మండపం. పెళ్ళిపందిరి కోలాహలంగా వుంది. అతిథుల్ని ఆహ్వానిస్తున్నాడు చంద్రం. సరస్వతి హడావిడిగా తిరుగుతూవుంది. వధూవరులను మండపంలో కూర్చోపెట్టారు. చంద్రం, పెళ్ళికొడుకు తండ్రితో మాట్లాడుతూ వున్నాడు. ఆదరాబాదరాగా వచ్చిన రాంమూర్తి చంద్రానికి ఒక సీల్డ్ కవర్ అందించాడు "అర్జెంట్. కాన్ఫిడెన్ షియల్." అని ఆ కవరుపైన రాసివుంది. చంద్రం ఆత్రంగా విప్పి చదివాడు. ముఖం వెల తెలా పోయింది. "ఏమిటది?" ఏమైంది?" పెళ్ళికొడుకు తండ్రి అడిగాడు. "ఎవరో గిట్టని వాళ్ళు అయ్యగారిమీద లేని పోనివి కల్పించారు. గవర్నమెంటు వెంటనే అయ్యగారిని కంపెల్ సరీ లీవులో వెళ్ళమని ఉత్తర్వు చేసింది."  చంద్రం రాంమూర్తి ముఖంలోకి చూశాడు.  "గవర్నమెంటులో కాన్ ఫిడెన్ షియల్ అంటారు గాని - అసలు విషయం - అసలు వ్యక్తికి తెలియకముందే చుట్టూవాళ్ళకు తెలిసిపోతుంది" అన్నాడు రాంమూర్తి. "ఏమిటి? ఏమైంది!" పెళ్ళికొడుకు తండ్రి రాంమూర్తిని ఆతృతగా అడిగాడు. "అయ్యగారిమీద కంప్లైంట్సు వచ్చాయ్.. డిసిప్లినరీ యాక్షన్ తీసుకోవడానికి సమయం పడ్తుందని వెంటనే లీవులో వెళ్ళవలసిందిగా గవర్నమెంటు ఆర్డరు జారీచేసింది." "రాంమూర్తీ!" చంద్రం దాదాపు అరిచినట్టే అన్నాడు. పెళ్ళికొడుకు తండ్రి పెళ్ళిమండపం దగ్గరకు వెళ్ళాడు. "ఒరే! అబ్బాయ్! లే! వెళ్దాం పద! మన కీ సంబంధం అక్కర్లేదు" అంటూ కొడుకు రెక్క పట్టుకొని లేవదీశాడు.  లక్ష్మి వణికిపోతూ దీనంగా పెళ్ళికొడుకు ముఖంలోకి చూసింది. పెళ్ళికొడుకు వెర్రిముఖం వేశాడు. జనం విస్తుపోయి చూస్తున్నారు. శాంతమ్మ విరుచుకు పడిపోయింది. చంద్రం పరుగెత్తుకెళ్ళి "ఏమిటండీ ఇది?" అన్నాడు. "నువ్వేదో పెద్ద ఉద్యోగం చేస్తున్నావనీ, మా వాడికి మంచి ఉద్యోగం ఇప్పించి, అండగా వుంటావని కట్నంలేకుండా ఈ సంబంధానికి ఒప్పుకున్నాం. నీకే ఉద్యోగం పోతుంటే ఇక మావాడి కేం చూస్తావ్? పదరా! అలా కొయ్యలా నిలబడ్డావేం?"  "నా ఉద్యోగం ఎక్కడికి పోతుందండీ! ఆ కంప్లైంట్సు నిజం కావు." చంద్రం పెళ్ళికొడుకు తండ్రి రెండుచేతులూ పట్టుకొని ప్రాధేయపడుతూ అన్నాడు. పెళ్ళికొడుకు తండ్రి చేతులు విడిపించుకొని, కొడుకుని లాక్కుని వెళ్ళిపోయాడు. చంద్రం లక్ష్మికేసి చూశాడు. లక్ష్మి కుమిలి కుమిలి ఏడుస్తూ వుంది. "చెల్లీ! లక్ష్మీ!" అంటూ చంద్రం చెల్లెల్ని రెండు చేతుల్తో పట్టుకొన్నాడు. చౌరస్తాలో వున్న స్థంభాన్ని కౌగలించుకొని ఊపుతున్న చంద్రం కళ్ళు తెరుచుకున్నాయ్ ఆకాశం ఉరిమి ఉరిమి వర్షిస్తూంది. వానజల్లుతో చంద్రం దాహం, తాపం కొంతవరకు చల్లారింది. నాలుగో రోడ్డుకేసి చూశాడు. "హైదరాబాద్!" అనే బోర్డు కన్పించింది. ఆ రోడ్డే తన రోడ్డు. ఆ రోడ్డునుంచే తను పరుగెత్తుకొచ్చాడు. పారిపోయి వచ్చాడు. ఆ రోడ్డులోనే వాస్తవం తనకోసం ఎదురుచూస్తూవుంది. అదే తన రోడ్డు. తను వెళ్ళాల్సిన రోడ్డు. ఆ రోడ్డున వెళ్తేనే తన తల్లీ. చెల్లెలూ తనకోసం ఎదురుచూస్తూ కన్పిస్తారు. అదే నిజం. అదే వాస్తవం.  వాస్తవంనుంచి ఎక్కడికి పారిపోవాలనుకున్నాడు? కలల్లోకా? ఆ కలల్లోనూ ప్రమాదాలే ఎదురైనాయి! అమ్మా - చెల్లీ ఏమైనారో? చంద్రం వచ్చిన రోడ్డునే పరుగెత్తుతున్నాడు. కాళ్ళలోకి బలం తెచ్చుకొని పరుగులు తీస్తున్నాడు.                   4 చంద్రం ఇంటిముందుకు వచ్చి ఆగిపోయాడు. ఆ ఇల్లు ఎప్పటిలా లేదు. బోసిగా వుంది. అది తనను ఆహ్వానించడం లేదు. చంద్రం పిచ్చివాడిలా ఇల్లంతా తిరిగాడు. తల్లి కన్పించలేదు. చెల్లెలు కన్పించలేదు. ఇంటిలోని ప్రతి వస్తువూ చంద్రం ముఖంలోకి జాలిగా చూస్తున్నది. పేరయ్య ఇంటికి పరుగు తీశాడు. ఇంటిముందు పందిరి వేసివుంది. మంగళ వాద్యాలు మోగుతున్నాయ్. పందిరి గుంజకు ఆనుకొని నిల్చున్నాడు చంద్రం. తల వంచుకొని కూర్చున్న పెళ్ళికూతుర్ని చూస్తున్నాడు. వివాహమండపంలో సరస్వతిని పెళ్ళికూతురుగా చూస్తున్నాడు. ఆ పెళ్ళికొడుకు.... తను వుండవలసిన స్థానంలో.... ఆ రోజు శ్రావణ మంగళవారం. సరస్వతి నోము నోచుకుని, ముత్తైదువులా ముస్తాబై గిన్నెలో పిండివంటలు పెట్టుకొని గుర్నాథం ఇంటికి వచ్చింది. శాంతమ్మకోసం వెతుక్కుంటూ చంద్రం గదిలోకి వచ్చింది. చంద్రం శ్రద్ధగా చదువుకుంటున్నాడు. సరస్వతి చంద్రాన్ని చూస్తూ నిలబడింది. చంద్రం కదిలాడు. సరస్వతి గాభరాగా బయటికి వెళ్తూ తలుపు రెక్కకు కొట్టుకుంది. చంద్రం గిర్రున తిరిగిచూశాడు. "శాంతమ్మత్తా! శాంతమ్మత్తా!" అంటూ వంటగదిలోకి వెళ్ళిపోయింది. చంద్రం తనలో తను నవ్వుకున్నాడు.  మళ్ళీ చదువులో మునిగిపోయాడు. అంతలోకి లక్ష్మివచ్చి చంద్రం గదిముందు నిల్చుంది. "ఏమిటీ అల్లరి! నన్ను చదువుకోనివ్వవా ఏం? వుండు, నాన్నతో చెప్తాను" అన్నాడు చంద్రం. లక్ష్మి వెర్రిదానిలా చూచింది. "ఇప్పుడు నేనేం అల్లరి చేశానూ? ఏదో ఒక వంకతో నాతో పోట్లాటకు తయారుగా ఉంటావ్! వుండు, అమ్మతో చెప్తాను" అంటూ లక్ష్మి వంటగదిలోకి వెళ్ళింది. శాంతమ్మపక్కన కూర్చునివున్న సరస్వతిని చూసి "ఇదా సంగతి?" అంటూ అర్థయుక్తంగా నవ్వింది.

 "emosar! nakemi teliyadu." "nee nakka vinayaalu naadaggirakaadu. jaagratta! marosari ituvanti buddhi takkuva pani chesavante....." "sar!" "vellu!" vaakilivarakuu vangi vangi vachina rammurthy, gadapadaatagaane nitaarugaa nilchuni, gocheeni visurugaa vippi, mallee pettukuntuu tana gadiloki vellaadu. "yem jarigindi?" kondaru prasninchaaru. "temper potunnadu temper! kondatho dhee kontunnadu, chairman talchukunte sankaragiri maanyaalu pattinchagaladu, aa mate anesi vachanu" annadu rammurthy. rammurthy maatalu evaruu nammaledu. chandraniki rendo roju adevishayam gurinchi chairman nunchi fon vachindi. chandram nirmohamaatamgaa aa pani cheyyalenani cheppi fon pettesaadu. aafiisulo chairman kuu, aafisarukuu padatam ledani gusagusalu praarambham ayyai. "mahaa neelugutunnadu. inka probation anna puurti kaaledu. chairman talchukunte udyogame peekeyistaadu" annadu rammurthy.  "ai. e. yas. vaalla udyogam peekeyinchadam anta telika?" okappudu ai.e.yas. pareekshaku kuurchuni selectu kakapoga, gumastaagaa cherina raju annadu.  "chustav gaa!" annadu rammurthy.                 * * * vivaha mandapam. pellipandiri kolahalamga vundi. atithulni aahvaanistunnaadu chandram. saraswati hadavidiga tirugutuuvundi. vadhuuvarulanu mandapamlo koorchopettaaru. chandram, pellikoduku tandritho maatlaadutuu vunnadu. aadaraabaadaaraagaa vachina rammurthy chandraniki oka seald kavar andinchaadu "argent. confiden shiyal." ani aa kavarupaina rasivundi. chandram aatramgaa vippi chadivaadu. mukham vela telaa poyindi. "emitadi?" emaindi?" pellikoduku tandri adigaadu. "evaro gittani vaallu ayyagaarimeeda laeni ponivi kalpinchaaru. gavarnamentu ventane ayyagaarini kampel sari leevulo vellamani uttarvu chesindi."  chandram rammurthy mukhamloki chushadu.  "gavarnamentulo con fiden shiyal antaaru gaani - asalu vishayam - asalu vyaktiki teliyakamunde chuttuuvaallaku telisipotundi" annadu rammurthy. "emiti? emaindi!" pellikoduku tandri raammuurtini aatrutagaa adigaadu. "ayyagaarimeeda complintes vachay.. disiplinary action teesukoovadaaniki samayam padtundani ventane leevulo vellavalasindigaa gavarnamentu aardaru jaareechesindi." "rammurti!" chandram daadaapu arichinatte annadu. pellikoduku tandri pellimandapam daggaraku vellaadu. "ore! abbay! lee! veldaam pada! mana kee sambandham akkarledu" antuu koduku rekka pattukoni levadeesaadu.  lakshmi vanikipotuu deenamgaa pellikoduku mukhamloki chusindi. pellikoduku verrimukham vaesaadu. janam vistupoyi chustunnaru. saantamma viruchuku padipoyindi. chandram parugettukelli "amitandi idhi?" annadu. "nuvvedo pedda udyogam chestunnavani, maa vaadiki manchi udyogam ippinchi, andagaa vuntavani katnamlekunda ee sambandhaaniki oppukunnam. neeke udyogam pothunte ika mavadi kem chustav? padara! alaa koyyala nilabaddavem?"  "naa udyogam ekkadiki potundandii! aa complintes nijam kaavu." chandram pellikoduku tandri renduchetuluu pattukoni praadheyapadutuu annadu. pellikoduku tandri chetulu vidipinchukoni, kodukuni laakkuni vellipoyaadu. chandram lakshmikesi chushadu. lakshmi kumili kumili edustu vundi. "chelli! lakshmi!" antuu chandram chellellini rendu chetulto pattukonnadu. chourastaalo vunna sthambhaanni kaugalinchukoni ooputunna chandram kallu teruchukunnay aakaasam urimi urimi varshistuundi. vaanajallutho chandram daaham, taapam kontavaraku challarindi. naalugo roddukesi chushadu. "hyderabad!" ane bordu kanpinchindi. aa rodde tana roddu. aa roddununche tanu parugettukochadu. paaripoyi vachaadu. aa roddulone vaastavam tanakosam eduruchustuuvundi. adhe tana roddu. tanu vellaalsina roddu. aa rodduna veltene tana talli. chelleluu tanakosam eduruchustuu kanpistaaru. adhe nijam. adhe vaastavam.  vaastavamnunchi ekkadiki paaripovaalanukunnaadu? kalalloka? aa kalalloonuu pramaadaale edurainaayi! amma - chelli emainaro? chandram vachina roddune parugettutunnadu. kaallaloki balam tecchukoni parugulu teestunnadu.                   4 chandram intimunduku vachi aagipoyaadu. aa illu eppatila ledu. bosiga vundi. adhi tananu aahvaaninchadam ledu. chandram pichivadila illanta tirigaadu. talli kanpinchaledu. chellelu kanpinchaledu. intilooni prati vastuvuu chandram mukhamloki jaaligaa chustunnadi. paerayya intiki parugu teesaadu. intimundu pandiri vesivundi. mangala vaadyaalu mogutunnay. pandiri gunjaku aanukoni nilchunnadu chandram. tala vanchukoni kuurchunna pellikuuturni chustunnadu. vivaahamandapamlo sarasvatini pellikuuturugaa chustunnadu. aa pellikoduku.... tanu vundavalasina sthaanamlo.... aa roju shraavana mangalavaaram. saraswati nomu nochukuni, muttaiduvulaa mustabai ginnelo pindivantalu pettukoni gurnatham intiki vachindi. saantammakosam vetukkuntu chandram gadiloki vachindi. chandram shraddhagaa chaduvukuntunnadu. saraswati chandraanni chustuu nilabadindi. chandram kadilaadu. saraswati gabharaga bayatiki veltuu talupu rekkaku kottukundi. chandram girruna tirigichusaadu. "saantammattaa! saantammattaa!" antuu vantagadiloki vellipoyindi. chandram tanalo tanu navvukunnadu.  mallee chaduvulo munigipoyadu. antaloki lakshmivachchi chandram gadimundu nilchundi. "amity allari! nannu chaduvukonivvava yem? vundu, naannatho cheptaanu" annadu chandram. lakshmi verridaanilaa chuuchindi. "ippudu nenem allari cheshaanuu? edho oka vankatho naatho potlaataku tayaarugaa untav! vundu, ammatho cheptaanu" antuu lakshmi vantagadiloki vellindi. saantammapakkana koorchunivunna sarasvatini chusi "idaa sangati?" antuu ardhayuktamgaa navvindi.