
 
 చదవటం పూర్తిచేశాను. మనసంతా అదోరకమైన శూన్యత ఆవరించింది. కాగితం మడత పెట్టి జేబులో పెట్టుకున్నాను.
 
 అమ్మ ఇంకా అలానే ఒడ్డున కూర్చుని వుంది.
 
 అట్నుంచి గోదారీ, ఇట్నుంచి ఎండా-మధ్యలో శిలా ప్రతిమలా ఆమె....బహుశా గతం గురించి ఆలోచిస్తూ వుందేమో ఇన్నేళ్ళ తరువాత మళ్ళీ ఈ పరిసరాల సామీప్యం.... ఈ ఇసుక తిన్నెల్లోనేగా ఆమె కలల గూళ్ళు కట్టుకుంది. ఇక్కడ రెల్లుగడ్డి నీడల్లోనేగా ఎన్నో ఆశల్ని పెంచుకుంది. పంటపొలాల మధ్య సన్నబాటలో-కాళ్ళ కడ్డుపడే పరికిణీ పక్కకి తీసుకుమ్తొఇఒ భవిష్యత్తువైపు పరుగెత్తింది. కన్న కలలు నిలువునా కరిగిపోతూంటే అచేతనమైన ప్రేక్షకురాలిలా మిగిలిపోయింది ఇక్కడేగా... ఏం సాధించింది?
 
 ..ఏం సాధించలేదు?
 
 అవునుమరి ఎందరో చరిత్రకారులు వీరపత్నుల గురించి వ్రాశారు. ఎందరో సంస్కారవాదులు స్త్రీ స్వాతంత్ర్యం గురించి ఎలుగెత్తి ఉపన్యసించారు. ఎందరో రచయితలు దాస్యశృంఖలాలు తెగ్గొట్టుకోవటం గురించి లిఖించారు. కవిత్వం గానం చేశారు. కానీ ఇదిగో ఇక్కడుంది ఒక స్త్రీ ఆమె జీవితం ఏ చరిత్రకూ అందని పాఠ్యపుస్తకం. జీవితంకన్నా గొప్ప పాఠం ఏముంది? ఒక కళావంతుల ఇంట్లో పుట్టింది. సంసార స్త్రీ అవ్వాలనుకుంది. ప్రేమ విఫలమైంది. విధి కర్కశంగా ఆడుకున్న ఆటలో మరో దుర్మార్గుడికి భార్య అయింది. బాధలనుభవించింది. అయినా పట్టు వదలలేదు. విశాల ప్రపంచంలోకి ఒంటరిగా వెళ్తూ వెళ్తూ కూడా తను ప్రేమించినవైడ్ని సంస్కరించి మరీ వెళ్ళింది. అలా సంస్కరించడంలో.. ఏ తల్లీ చేయని త్యాగం చేసింది! మరో కొడుక్కి తల్లి అయి, చేతులనే రెక్కలుగా మార్చుకుని ఒక పిల్ల పక్షికి ఎగరటం నేర్పింది. ఆ పిల్లవాడు తన స్వంత కొడుక్కే యజమాని అయ్యేటంత గొప్పవాణ్ణి చేసింది. ఓటమికి తుది మలుపు నిరాశ కాదనీ, తిరగబడమనీ - ఏ విప్లవకారుడూ చెప్పనంత గొప్పగా తన జీవితం ద్వారా నిరూపించింది. అలాటి స్త్రీ తల్లిగా లభిస్తే ఎవరు వదులుకుంటారు? మీరే చెప్పండి.
 
 .... ఆమె లేచింది.
 
 బాగా చీకటి పడింది.
 
 సంధ్య నదినుంచి వీడ్కోలు తీసుకుని వెళ్ళిపోయింది.
 
 చంద్రుడు నెమ్మదిగా పైకి వస్తున్నాడు.
 
 ఆమె వెనుక గోదారిమీద వెన్నెల పరుస్తున్నాడు.
 
 పిల్ల తిమ్మెరలాటి ఆలోచన నా మనసులో మలయ పవనంలా ప్రవేశించింది.
 
 ఈ స్త్రీకీ గోదావరికీ కూడా తేడా ఏముంది?
 
 అతి సాధారణమైన కుల కొండచరియల్లో పుట్టి, సన్నగా ప్రవహించి, విధి ఎత్తులున్నచోట మర్యాదగా పక్కకి తొలగి, బలం పుంజుకుని కొండల్ని ఢీకొని, అడ్డంకుల్ని తొలగించుకుని, జీవనదై పదిమందికీ అన్నం పెట్టే గోదారి....! సాగర సంగమానికి సంతోషంగా వెళ్ళబోతూంటే అడ్డుగా తన స్వార్ధంతో ఆనకట్ట వేసిన మనిషిని కూడా చిరునవ్వుతో క్షమించే స్త్రీ ఈ గోదారి! వినగలిగితే ఆ గలగలల్లోంచే జీవితానికి స్ఫూర్తినిచ్చే వేదఘోష వినపడుతుంది. ఆ నిశ్శబ్దస్వర నినాదాల శృతి నాస్వాదిస్తూండగా తను దగ్గిరగా వచ్చింది.
 
 ఆత్రంగా తలెత్తి చూశాను.
 
 నవ్వింది.
 
 ఆ నవ్వులో నాక్కావాల్సిన సమాధానం దొరికింది.
 
 నేనూ నవ్వేను.
 
 వెన్నెల్లో గోదారి కూడా.
 
          --౦౦౦--
 
                    కథకుడు
 
 ఈ కథ ప్రారంభించినది నేను కాబట్టి స్వస్తివాక్యం పలుకవలసిన కర్తవ్యం కూడా నా మీదే వుంది.
 
 ఆ తరువాత ఎప్పుడైనా ఆనందరావు ప్రమద్వరని కలుసుకోవటానికి ప్రయత్నించాడా- దానికి గోపీచంద్ సహకరించాడా అన్నది మనకి అప్రస్తుతం. ఈ రహస్యం తమ ముగ్గురితోనే అంతమవ్వాలని మాత్రమే వారు అనుకున్నారు. కానీ ఈ రహస్యం తెలిసిన ఇంకొకరున్నారు.
 
 ఆ వ్యక్తి తరళ.
 
 పెళ్ళి ముహూర్తం దగ్గర పడుతూందని హడావుడిగా మేడమీదకు వెళ్ళిన ఆమె ఆ ఇద్దరిమధ్యా జరిగిన సంభాషణను ఆమూలాగ్రం విన్నది.
 
 చిత్రంగా-
 
 ఆమె స్పృహతప్పి పడిపోలేదు. కెవ్వున కేకవేసి రభస చేయలేదు. తన ప్రవృత్తికే వ్యతిరేకంగా - మొత్తం సంభాషణ పూర్తయ్యేవరకూ అలాగే నిలబడింది మొహమేకాదు. శరీరం కూడా వివర్ణమైంది.
 
 తన మూర్ఖత్వం ఇద్దరి ప్రేమికుల్ని ఎలా విడదీసిందీ- తన మొండిపట్టు తన తండ్రి మరణానికి ఎలాదారితీసిందీ- అంతా విన్నది. ప్రేమ వుండటం ఒక్కటే ముఖ్యం కాదనీ, అవతలి వారిలో అది వుందో లేదో కూడా కనుక్కోవాలనీ, పాతిక సంవత్సరాలు ఆలస్యంగా తెలుసుకుంది.
 
 వణికిపోయింది.
 
 ఆ తరువాత ఆమె ఎన్ని ఒంటరి రాత్రులు ఏడుస్తూ గడిపిందో తెలీదు.
 
 జీవితాంతం వరకూ మాత్రం ఆ రహస్యాన్ని తనలోనే దాచుకుని ఏమీ ఎరగనట్టు ప్రవర్తించింది. ప్రబంధ్ ని స్వంత కొడుకులాగే చూసుకుంది.
 
 పనిమనిషి దొంగతనం కేసులో కూతుర్ని దండించి, తరువాత తప్పు తెలుసుకుని శరీరంమీద వాతలు పెట్టుకోవటం ద్వారా తనని తనెలా శిక్షించుకుందో- ఇప్పుడు చేసిన తప్పుకి తన స్వంత కొడుకైన గోపీచంద్ ని జీవితాంతం చూడకపోవటమే శిక్షగా భావించింది!
 
 తరళ లాంటివాళ్ళు మీ కెక్కడైనా తారసపడితే వారిని అపార్ధం చేసుకోకండి. జాలిపడండి.
 
 
  
                 అయిపోయింది
   
       ----****----

 
 chadavatam puurtichaesaanu. manasanta adorakamaina shoonyatha aavarinchindi. kaagitam madata petti jebulo pettukunnaanu.
 
 amma inka alaane odduna kuurchuni vundi.
 
 atnunchi godari, itnunchi enda-madhyalo shila pratimalaa aame....bahusa gatam gurinchi aalochistuu vundemo innella taruvaata mallee ee parisaraala saameepyam.... ee isuka tinnellonega aame kalala goollu kattukundi. ikkada rellugaddy needallonegaa enno aashalni penchukundi. pantapolaala madhya sannabaatalo-kaalla kaddupade parikinii pakkaki teesukumtoie bhavishyattuvaipu parugettindi. kanna kalalu niluvuna karigipotunte achetanamaina prekshakuraalilaa migilipoyindi ikkadegaa... yem saadhinchindi?
 
 ..yem saadhinchaledu?
 
 avunumari endaro charitrakaarulu veerapatnula gurinchi vraasaaru. endaro samskaaravaadulu stree swaatantryam gurinchi elugetti upanyasinchaaru. endaro rachayitalu daasyashrunkhalaalu teggottukovatam gurinchi likhinchaaru. kavitvam gaanam chesaru. cony idigo ikkadundi oka stree aame jeevitam e charitrakuu andani paatyapustakam. jeevitankanna goppa paatham emundi? oka kalaavantula intlo puttindi. samsara stree avvaalanukundi. prema viphalamaindi. vidhi karkasamgaa aadukunna aatalo maro durmaargudiki bharya ayindi. baadhalanubhavinchindi. aina pattu vadalaledu. visaala prapanchamloki ontarigaa veltuu veltuu kuudaa tanu preminchinavaidni samskarinchi mari vellindi. alaa samskarinchadamlo.. e talli cheyani tyaagam chesindi! maro kodukki talli ayi, chetulane rekkalugaa maarchukuni oka pilla pakshiki egaratam nerpindi. aa pillavadu tana swanta kodukke yajamani ayyetanta goppavaanni chesindi. otamiki tudi malupu niraasa kaadanii, tiragabadamanee - e viplavakaaruduu cheppananta goppagaa tana jeevitam dwara niroopinchindi. alati stree talligaa labhiste evaru vadulukuntaaru? meere cheppandi.
 
 .... aame lechindi.
 
 baga cheekati padindi.
 
 sandhya nadinunchi veedkolu teesukuni vellipoyindi.
 
 chandrudu nemmadigaa paiki vastunnadu.
 
 aame venuka godarimeeda vennela parustunnadu.
 
 pilla timmeralati aalochana naa manasulo malaya pavanamla pravesinchindi.
 
 ee streekee godavariki kuudaa teda emundi?
 
 athi saadhaaranamaina kula kondachariyallo putti, sannagaa pravahinchi, vidhi ettulunnachota maryaadagaa pakkaki tolagi, balam punjukuni kondalni dheekoni, addankulni tolaginchukuni, jeevanadai padimandikee annam pette godari....! saagara sangamaaniki santoshamgaa vellabothoonte addugaa tana swaardhamtho anakatta vesina manishini kuudaa chirunavvutho kshaminche stree ee godari! vinagaligite aa galagalallonche jeevitaaniki sphuurtinichhe vedaghosha vinapadutundi. aa nissabdaswara ninaadaala shruthi naasvaadistuundaagaa tanu daggiragaa vachindi.
 
 aatramgaa taletti chushanu.
 
 navvindi.
 
 aa navvulo naakkaavaalsina samadhanam dorikindi.
 
 nenuu navvenu.
 
 vennello godari kuudaa.
 
          --aeam--
 
                    kathakudu
 
 ee katha praarambhinchinadi nenu kabatti swastivaakyam palukavalasina kartavyam kuudaa naa meede vundi.
 
 aa taruvaata eppudaina anandarao pramadvarani kalusukovataniki prayatninchaadaa- daaniki gopichand sahakarinchada annadi manaki aprastutam. ee rahasyam tama muggurithone antamavvaalani matrame vaaru anukunnaru. cony ee rahasyam telisina inkokarunnaru.
 
 aa vyakti tarala.
 
 pelli muhurtam daggara paduthoondani hadavudiga medameedaku vellina aame aa iddarimadhya jarigina sambhaashananu aamuulaagram vinnadi.
 
 chitramgaa-
 
 aame spruhatappi padipoledu. kevvuna kekavesi rabhasa cheyaledu. tana pravruttike vyatirekamgaa - mottam sambhaashana puurtayyeevarakuu alaage nilabadindi mohamekaadu. sareeram kuudaa vivarnamaindi.
 
 tana moorkhatvam iddari premikulni ela vidadeesindii- tana mondipattu tana tandri maranaaniki elaadaaritiisindii- antaa vinnadi. prema vundatam okkate mukhyam kaadanii, avatali vaarilo adhi vundo ledho kuudaa kanukkovalani, paatika samvatsaraalu aalasyamgaa telusukundi.
 
 vanikipoyindi.
 
 aa taruvaata aame enni ontari raatrulu edustu gadipindo teleedu.
 
 jeevitaantam varakuu maatram aa rahasyaanni tanalone daachukuni emi eraganattu pravartinchindi. prabandh ni swanta kodukulage chusukundi.
 
 panimanishi dongatanam kesulo koothurni dandinchi, taruvaata tappu telusukuni sareerammeeda vaatalu pettukovatam dwara tanani tanela sikshinchukundo- ippudu chesina tappuki tana swanta kodukaina gopichand ni jeevitaantam chudakapovatame shikshagaa bhaavinchindi!
 
 tarala lantivallu mee kekkadaina taarasapadithe vaarini apaardham chesukokandi. jalipadandi.
 
 
  
                 ayipoyindi
   
       ----****----