
‘చైనా డ్రాగన్ నిద్రలేస్తే, యావత్తు ప్రపంచం కంపిస్తుంది’ అని ఫ్రాన్స్ అధినేత నెపోలియన్ బోనపార్టీ వ్యాఖ్యకు నిలువెత్తు నిదర్శనంగా చైనా నిర్మించ తలపెట్టిన ‘నూతన సిల్క్ మార్గం’ మారబోతుంది. ఆసియా, ఐరోపా, ఆఫ్రికా ఖండ దేశాల మార్కె్ట్ల అనుసంధానం లక్ష్యంగా సాగే ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తి స్థాయిలోకి అమలులోకి వచ్చినట్లయితే ప్రపంచ ఆర్థిక, భౌగోళిక రాజకీయాల ముఖచిత్రమే గణనీయంగా మారిపోయే అవకాశం ఉంది. పరస్పర విశ్వాసం, గౌరవం ప్రాతిపదిక గానే బెల్ట్ అండ్ రోడ్ (ఓబీఓఆర్) ప్రాజెక్టు చేపట్టినట్టు ఆది, సోమవారాల్లో జరిగిన బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇన్షియేటివ్ (బీఆర్ఐ) సదస్సులో చైనా అధ్యక్షుడు జిన్పింగ్ ప్రకటించారు. 29 దేశాల అధినేతలు, ప్రతినిధి బృందాలతో పాటు, 100 దేశాల నుంచి పలు సంస్థలకు చెందిన ప్రతినిధులు ఈ సదస్సులో పాల్గొన్నారు. అయితే బహిరంగ కొనుగోళ్ళు, సామాజిక, పర్యావరణ ప్రమాణాల్లో పారదర్శకంగా ఉండటం వగైరా ఈయూ ఆందోళనల్ని సరిగా పట్టించుకోలేదనే కారణంతో జర్మనీ, ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్, ఈస్తోనియా, పోర్చుగల్ తదితర దేశాలు బీఆర్ఐ అవగాహన పత్రాన్ని నిరాకరిస్తు న్నాయి. వివాదాస్పదమైన కారాకోరమ్ రోడ్డు గుండా, పాక్ ఆక్రమిత కశ్మీర్ గుండా పోతూ చైనా పాకిస్థాన్ ఎకానమిక్ కారిడార్ (సీపీఈసీ) అనే ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి ఊతమిస్తున్న ఓబీఓఆర్ ప్రాజెక్టును దేశ సార్వభౌమత్వానికి, సరిహద్దు సమగ్రతకు భంగకరంగా భారత్ భావిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో బీఆర్ఐ సదస్సులో భారత్ పాల్గొనేందుకు నిరాకరించింది. చైనా సిల్క్ రోడ్డు వంటి ప్రాచీన రహదారులను పునరుద్ధించడమే కాక, సమకాలీన అవసరాలకు తగ్గట్టు వాటిని నూతన తరహాలో, ఆకృతిలో ఈ ప్రాజెక్టును అభివృద్ధి చేయ తలపెట్టింది. ఈ ప్రాజెక్టు ఆసియా, ఐరోపా, ఆఫ్రికా దేశాలపైనే ప్రధానంగా దృష్టి పెట్టినప్పటికీ ఇతర దేశాలతో దీన్ని అనుసంధానం చేయాలని చైనా భావిస్తోంది. ఈ నూతన సిల్క్ మార్గంలోని ప్రధానమైన విభాగం కేంద్ర మధ్యాసియా వెంబడి విస్తరించి, పాకిస్తాన్ను సృశిస్తూ అక్కడ నుంచి హిందూ మహాసముద్రంలోని సమద్ర ప్రాంత సిల్క్ రోడ్డుతో కలిసి, ఆఫ్రికాలోకి చొచ్చుకుపోతుంది. మరొకటి మధ్య ధరా సముద్ర ప్రాంతం మీదుగా యూరప్లోకి పర్యవశిస్తుంది. ఇందులో మొత్తం 1700 పైగా ప్రాజెక్టులు వున్నాయి. ఓబీఓఆర్ వల్ల ప్రపంచ జనాభాలో 60 శాతం మందికి లాభం చేకూరుతుందని, స్థూల ప్రపంచ ఉత్తత్తిలో 30 శాతంగా ఉంటుందని అంచనా. ‘విజయాన్ని కాంక్షించే వారు, ఇతరుల విజయానికి దోహదం చేయాలనే’ కన్ఫ్యూసియస్ నినాదంతో ఈ ప్రాజెక్టు ఉన్నత స్థాయి ప్రపంచీకరణకు దారితీస్తుంది. 21వ శతాబ్దంలో ప్రపంచం పెను సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న పరిస్థితుల్లో సైతం సిల్క్రోడ్ ప్రాజెక్టు ద్వారా ఆసియా, ఐరోపా, ఆఫ్రికా దేశాల మధ్య కొనసాగిన సహకారం నిస్సందేహంగా చారిత్రా త్మకమైనదే. అయితే శ్రీలంక సహా చాలా దేశాల్లో చైనా చేపట్టిన ఓడరేవులు, హైవేలు వగైరా భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులన్నీ అధిక వడ్డీ రేట్లు కారణంగా భారీ అప్పుల్లో మునిగిపోయాయి. స్థానిక రాజకీయ నాయకులు, ప్రభుత్వాలు పెద్ద అవినీతి కుంభకోణాల్లో కూరుకుపోయి, ఆ దేశాల విదేశాంగ విధానం చైనా భౌగోళిక రాజకీయ వ్యూహానికి లోబడిన ఉదంతాలు చాలానే ఉన్నాయి. ఈ ప్రాజెక్టు వెనుక చైనా ప్రాంతీయ విస్తరణవాద ఆకాంక్ష పొంచి ఉన్నట్లు రాజకీయ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం.అమెరికా, ఈయూ దేశాలు తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్న ప్రస్తుత పరిస్థితులలో ఆసియా దేశాల వైపు ప్రపంచం చూస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో వర్ధమాన దేశాలైన చైనా, భారత్ల మధ్య పోటీ తీవ్రంగా నడుస్తోంది. అదే సమయంలో భారత్ను అమెరికా, చైనాను ఈయూ వినియోగించుకొని ఆర్థిక సంక్షోభం నుంచి బయటపడేందుకు తీవ్రంగా ప్రయత్నిస్తున్నాయి. ఈయూ పెట్టుబడికి పెంపకం కేంద్రంగా ఉన్న చైనా చొరవతో ఈ సిల్క్ రోడ్డు చారిత్రక ప్రయత్నం ఫలిస్తే, చైనా ముసుగులో ఈయూ ఒక పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా అవతరిస్తుంది. దాంతో సిల్క్ రోడ్డు నిర్మాణం చైనాకు ఎంత లాభదాయకమో, ఈయూ కు అంతకు మించిన ప్రయోజనం చేకూరుతుంది. అయితే వాటాల విషయంలో చైనా, ఈయూకు మధ్య కొంత బేరసారాలు నడుస్తాయి. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ కేంద్ర ద్రవ్యం (ప్రపంచ మార‍క ద్రవ్యం)గా ఇప్పటికే డాలర్ స్థానాన్ని ఆక్రమించేందుకు జర్మనీ డ్యూయిష్ మార్క్, చైనా ఎన్ లు ఒక పెద్ద యుద్ధమే చేస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఐదవ వంతుగా ఉన్న భారత్ వైఖరి సందిగ్ధంలో పడింది. భారత్ను కూడా తన విశ్వవ్యాప్త రహదారి తంత్రంలో భాగస్వామిని చేసేందుకు ఇరుదేశాల వాణిజ్య ప్రయోజనాలు, ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతామండలిలో సభ్యత్వం, ఎన్ఎస్జీలో సభ్యత్వం వగైరాలలో సహకరిస్తానని చైనా సంకేతాలు విడుదల చేస్తోంది. అయితే చైనా మాటలు నమ్మడానికి భారత్ విముఖంగా ఉంది. ఇప్పటికే ఆర్థిక ఉదాసీనతలో కూరుకున్న అమెరికా చైనా సిల్క్ రోడ్డు వ్యూహానికి కుదేలయ్యే అవకాశం లేకపోలేదు. అయితే రెండు అమెరికా ఖండాలలోని దేశాలను పక్కన బెట్టి, అమెరికా సముద్ర మార్గ వాణిజ్య ఆధిపత్యాన్ని ధిక్కరిస్తూ. మిగతా ప్రపంచ మార్కెట్ను రోడ్డు మార్గం ద్వారా పునరేకీకరించేందుకు చైనా సారథ్యంలో సాగే ఈ సరికొత్త ప్రపంచీకరణ ప్రయత్నాన్ని అమెరికా తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తోంది. చైనా సిల్క్ రోడ్డు ప్రాజెక్టులో భాగస్వామి కాకూడదని భారత్పై అమెరికా ఒత్తిడి తెస్తోంది.అయితే ఈ ప్రాజెక్టులో భాగస్వామిగా మారినట్లయితే చైనా, పాకిస్థాన్లతో ఉన్న వైరాన్ని భారత్ పరిష్కరించుకునే అవకాశం ఉంటుందని కొందరి అభిప్రాయం. ఇలాంటి తరుణంలో భారత్ ఆచితూచి అడుగువేయవలసి ఉంటుంది. ‘నీ విషయంలో ఏదైతే జరగూడదని అనుకుంటావో, అది ఇతరుల విషయంలోనూ జరగూడదని అనుకునే’ కన్ఫ్యూషియస్ నీతిని చైనా పాలకులు అనేక మార్లు ఉల్లంఘించిన చారి త్రక అనుభవాలున్నాయి. అందువల్ల ప్రపంచ పరిణామాలను అనుకూలంగా మార్చు కునేందుకు భౌగోళిక రాజకీయ పరిణామాల్లో ఒంటరి కాకుండా, భారత్ తటస్థ, స్వతంత్ర వైఖరిని చేపట్టవలసి ఉంది.

‘chaina dragan nidraleste, yaavattu prapancham kampistundi’ ani frans adhinetha nepolian bonaparty vyaakhyaku niluvettu nidarsanamgaa chaina nirmincha talapettina ‘noothana silk maargam’ maarabotundi. asia, iropa, africa khanda deshaala marketla anusandhaanam lakshyamgaa saage ee praajektu puurti sthaayiloki amaluloki vachinatlayite prapancha aardhika, bhougolika rajakeeyala mukhachitrame gananeeyamgaa maripoye avakaasam undi. paraspara vishwaasam, gowravam praatipadika gaane belt and rod (oboor) praajektu chepattinattu aadi, somavarallo jarigina belt and rod inshiyetive (bri) sadassulo chaina adhyakshudu jinping prakatinchaaru. 29 deshaala adhinetalu, pratinidhi brundaalatoe paatu, 100 deshaala nunchi palu samsthalaku chendina pratinidhulu ee sadassulo paalgonnaaru. ayithe bahiranga konugollu, saamaajika, paryaavarana pramaanaallo paaradarsakamgaa undatam vagaira eeu aandolanalni sarigaa pattinchukoledane kaaranamtho jarmani, frans, briton, eestonia, porchugal taditara deshaalu bri avagaahana patraanni niraakaristu nnaayi. vivaadaaspadamaina karakoram roddu gunda, pak aakramita kashmir gunda pothoo chaina pakisthan ekanamic karidar (cpc) ane praajektu nirmaanaaniki ootamistunna oboor praajektunu desha saarvabhoumatvaaniki, sarihaddu samagrataku bhangakaramgaa bharat bhaavistondi. ee nepathyamlo bri sadassulo bharat palgonenduku niraakarinchindi. chaina silk roddu vanti praacheena rahadaarulanu punaruddhinchadame kaaka, samakaaleena avasaraalaku taggattu vaatini noothana tarahaalo, aakrutilo ee praajektunu abhivruddhi cheya talapettindi. ee praajektu asia, iropa, africa deshaalapaine pradhaanamgaa drushti pettinappatiki itara deshaalatho deenni anusandhaanam cheyalani chaina bhaavistondi. ee noothana silk maargamlooni pradhaanamaina vibhagam kendra madhyasia vembadi vistarinchi, paakistaannu srusistuu akkada nunchi hindu mahasamudramloni samadra praanta silk roddutho kalisi, africaloki chochukupotundi. marokati madhya dhara samudra praantam meedugaa euraploki paryavasistundi. indulo mottam 1700 paiga praajektulu vunnayi. oboor valla prapancha janabhalo 60 saatam mandiki laabham chekurutundani, sthoola prapancha uttattilo 30 saatamgaa untundani anchana. ‘vijayaanni kankshinche vaaru, itarula vijayaaniki dohadam cheyalane’ confucius ninaadamtoe ee praajektu unnata sthaayi prapancheekaranaku daariteestundi. 21va sataabdamlo prapancham penu savaallanu edurkontunna paristhitullo saitam silkrod praajektu dwara asia, iropa, africa deshaala madhya konasaagina sahakaaram nissandehamgaa charitra tmakamainade. ayithe srilanka sahaa chala deshaallo chaina chepattina odarevulu, haivelu vagaira bhari moulika sadupayala praajectulannii adhika vaddi retlu kaaranamgaa bhari appullo munigipoyayi. sthaanika rajakeeya naayakulu, prabhutvaalu pedda avineeti kumbhakonallo kuurukupooyi, aa deshaala videsaanga vidhaanam chaina bhougolika rajakeeya vyuuhaaniki lobadina udantaalu chalane unnaayi. ee praajektu venuka chaina praantiiya vistaranavaada aakanksha ponchi unnatlu rajakeeya vislaeshakula abhiprayam.america, eeu deshaalu teevra aardhika sankshobhamlo kottumittaadutunna prastuta paristhitulalo asia deshaala vaipu prapancham chustondi. ee nepathyamlo vardhamaana deshaalaina chaina, bhaaratla madhya poty teevramgaa nadustondi. adhe samayamlo bhaaratnu america, chainanu eeu viniyoginchukoni aardhika sankshobham nunchi bayatapadenduku teevramgaa prayatnistunnaayi. eeu pettubadiki pempakam kendramgaa unna chaina choravatho ee silk roddu chaaritraka prayatnam phaliste, chaina musugulo eeu oka pedda aardhika vyavasthagaa avataristundi. daamto silk roddu nirmaanam chainaaku entha laabhadaayakamo, eeu ku antaku minchina prayojanam chekurutundi. ayithe vaataala vishayamlo chaina, eeuku madhya kontha berasaralu nadustaayi. prapancha aardhika vyavastha kendra dravyam (prapancha maara‍ka dravyam)gaa ippatike dalar sthaanaanni aakraminchenduku jarmani duishish mark, chaina en lu oka pedda yuddhame chestunnayi. ee nepathyamlo chaina aardhika vyavasthalo aidava vantugaa unna bharat vaikhari sandigdhamlo padindi. bhaaratnu kuudaa tana vishwavyaapta rahadari tantramlo bhaagaswaamini chesenduku irudesaala vaanijya prayojanaalu, aikyarajya samiti bhadrataamandalilo sabhyatvam, nssglo sabhyatvam vagairaalalo sahakaristaanani chaina sanketaalu vidudala chestondi. ayithe chaina maatalu nammadaaniki bharat vimukhamgaa undi. ippatike aardhika udaaseenatalo kuurukunna america chaina silk roddu vyuuhaaniki kudelayye avakaasam lekapoledu. ayithe rendu america khandalaloni deshaalanu pakkana betti, america samudra marga vaanijya aadhipatyaanni dhikkaristuu. migata prapancha maarketnu roddu maargam dwara punareekeekarinchenduku chaina saarathyamlo saage ee sarikotta prapancheekarana prayatnaanni america teevramgaa vyatirekistondi. chaina silk roddu praajectulo bhagaswamy kaakuudadani bhaaratpai america ottidi testondi.ayithe ee praajectulo bhagaswamiga maarinatlayithe chaina, paakisthaanlatho unna vairaanni bharat parishkarinchukune avakaasam untundani kondari abhiprayam. ilanti tarunamlo bharat aachituchi aduguveyavalasi untundi. ‘nee vishayamlo edaithe jaragudadani anukuntavo, adhi itarula vishayamloonuu jaragudadani anukune’ confuciasiu neetini chaina paalakulu aneka maarlu ullanghinchina chaari traka anubhavaalunnaayi. anduvalla prapancha parinaamaalanu anukuulamgaa maarchu kunenduku bhougolika rajakeeya parinaamaallo ontari kakunda, bharat tatastha, swatantra vaikharini chepattavalasi undi.