
 అసలర్ధంకానిది మనసు. లొంగదీస్తే లొంగిపోయేది మనసు. విశ్వప్రయత్నం చేసినా లొంగనిది మనసు. కౄరమైనది మనసు. జాలి అయినది మనసు. వికృతమైనది మనసు. అందమైనది మనసు. మనసులోని అనుక్షణం మెదిలే ఆలోచనలను రికార్డు చేయగలిగితే మనిషి ఎంత ద్వంద్వజీవో అర్ధమవుతోంది. ఆ మాటకొస్తే ద్వంద్వ జీవికాని మనిషి ప్రపంచంలో లేడు. ఆమె మనసు మైక్రోస్కోపు స్లయిడ్ మీద లగ్నంకాలేదు. ఎక్కడెక్కడో విహరిస్తోంది. చివరకు యాంత్రికంగా కూడా చూడలేక, కుర్చీలో వెనక్కి ఆనుకుని నిట్టూరుస్తూ కూర్చున్నది. సాయంత్రం ఇంటికెళ్ళాక స్నానంచేసి, చేతిలో పుస్తకం పట్టుకు కూర్చుంటే ధ్యాస దానిమీదకి పోవటంలేదు. లేచి కాసేపు ఆ గదిలోంచి ఈ గదిలోకి, ఈ గదిలోంచి ఆ గదిలోకి కాలుగాలిన పిల్లిలా తిరిగింది. ఆమె ఇదివరకెప్పుడూ వంటరితనంలో మాధుర్యమనుభవిస్తూ వుండేది. మనుషులతో మాట్లాడాలన్నా మనుషులమధ్య ఎక్కువగా మసలాలన్నా చికాకుగా వుండేది. ఇప్పుడు వంటరి తనమంటే ద్వేషంగా ఉంది. భయంగా ఉంది. జీవితంలో ముప్పైఅయిదు వసంతాలు గడిచిపోయినాయి. ఏం పొందిందో, ఏం పోగొట్టుకుందో ఇప్పుడు తెలుస్తుంది. తిరిగిరానిది అవివేకంతో పరిత్యజిస్తే చివరకు ఏం మిగులుతుందో ఇపుడిపుడే బోధపడుతున్నది. అద్దందగ్గరకు వెళ్ళి ఎదురుగా నిల్చుని ముఖం చూసుకున్నది. సంవత్సరాలుగా రోజూ చూసుకుంటున్నా విసుగు అనిపించనిదీ, ఎప్పటికప్పుడు కొత్తగా కనిపించేదీ, ఆత్మవిశ్వాసం కలిగిస్తూ ఉండేదీ మనిషి ముఖం. కానీ తానుమాత్రం ఎప్పుడూ శ్రద్ధగా చూసుకోలేదు. ఇవేళ పరీక్షగా కళ్ళు, చెంపలు, మెడ - అన్నీ అవలోకించింది. వీటిలో ఏమయినా మార్పులు వచ్చాయా? సంవత్సరాల క్రితం ఉన్నట్లున్నాయా? లేకపోతే ఏమిటా మార్పు? తన కళ్ళలో కాంతి తగ్గలేదు, కానీ ఆ కాంతిలో శోభలేదు. తన చెంపలలో నునుపు తగ్గలేదు, కానీ ఆ నునుపులో సొగసులేదు. తన శరీరంలో బింకం తగ్గలేదు కానీ ఆ బింకం లావణ్యంలేదు. ఏడుపొచ్చింది. గుండె బరువెక్కినట్లనిపించింది. అవయవాలు వెలతెలా పోయినట్లయింది. రోజూ అయితే ఈసరికి వంట ప్రయత్నంలో వుండేది. ఎవరికోసం ఈ తిండి? ఒంటరిగా దిక్కులేనిదానిలా కంచంముందు కూర్చుని ఏమిటి ఈ అర్ధంలేకుండా కడుపు నింపుకోవటం? ఇవతలకి వచ్చి బాల్కనీలో నిల్చున్నది. కల్నల్ మనసులో మెదుల్తున్నాడు. ఇహ నిగ్రహించుకోలేకపోయింది. తలుపు దగ్గరగావేసి బయల్దేరింది. అప్పటికి చీకటిపడింది. వెళ్ళేసరికి ఇల్లంతా నిశ్శబ్దంగా ఉంది. బయట రాముడుగానీ నాయర్ గానీ కనబడలేదు. హాల్లో లైటు వెలుగుతోంది. కానీ కల్నల్ లేడు. ప్రక్కనే అతని బెడ్ రూం ఉంది. లోపలకు వెళ్ళవచ్చా? గుమ్మందాకా వెళ్ళి సంకోచంగా ఆగిపోయింది. "సార్!..." అని పిలవబోయింది. కానీ ఏదో మొహమాటం ఆపింది. మెల్లగా తలుపు తోసింది. లోపల కల్నల్ చాపమీద సుఖాసనంలో కళ్లు మూసుకుకూర్చుని మెడిటేషన్ లో వున్నాడు. పంచ కట్టుకుని వున్నాడు. పైన షర్టులేదు. చిన్న చిన్న బ్యాండేజెస్. దగ్గరకు వెళ్ళి నిలబడింది. ఎంత బలిష్టంగా ఉన్నాడు! ఎంత ప్రశాంతంగా ఉన్నాడు! ఎంత.....ఎంత.....ఎం....త......అం....అందంగా వున్నాడు! ఈ దృశ్యం అపురూపమనిపించింది. అప్రయత్నంగా అతనికెదురుగా కూర్చున్నది. అతను కూర్చున్నట్లే కూర్చున్నది. చేతులు ఒళ్ళో పెట్టుకున్నది. ఒక్కనిముషం తదేకంగా అతని ముఖంలోకి చూసి తర్వాత కళ్ళు మూసుకున్నది. ఆమె నరనరాలా ఏదో శబ్దం వినిపించసాగింది. అలా చాలా నిముషాలు గడిచిపోయాయి. కల్నల్ కళ్ళువిప్పాడు. ఎదురుగా కనిపించిన దృశ్యం మనోజ్ఞంగా వుంది. పులకితుడయాడు. ఈమె ఇక్కడికి ఎప్పుడు వచ్చింది? ధ్యానంలో ఎప్పుడు కూర్చుంది? ఎంత దగ్గరగా వుంది తనకు! ఎంత అందంగా వుంది! ఈ అనుభూతి ఎంత హాయిగా వుంది! అతనికి అక్కడ్నుంచి లేవాలనిపించలేదు. ఆమెవంక తన్మయంగా చూస్తూ అలాగే కూర్చున్నాడు. చివరకు చూడామణి కళ్ళు విప్పింది. ఎదురుగా చెదరకుండా కూర్చుని తనవంక తదేకంగా చూస్తోన్న కల్నల్. అనుకోకుండా చిరునవ్వు నవ్వింది. "ఎంతసేపయింది?" "ఏమిటి?" "మీరు ధ్యానంనుండి లేచి." "చాలాసేపు. అవునూ మీరు ధ్యానం ఎప్పుడు నేర్చుకున్నారు?" "నేర్చుకోలేదు." "మరి అంత నిర్మలంగా ఎలా చేయగలిగారు?" "ఆ నిర్మలత్వం ఈ వాతావరణం కలిగించి ఉంటుంది. నేను ప్రయత్నించి ఏమీ చేయలేదు." "మరి మంత్రం ఎవరు చెప్పారు?" చూడామణి నవ్వింది. "ఈ మంత్రం ఓ నిశ్శబ్ద శబ్దంకోసమే అని ఒకసారి మీరు చెప్పారు. రామకృష్ణ పరమహంసో, వివేకానందుడో సరిగ్గా గుర్తులేదు. ఒకసారి చెప్పారు. ధ్యానానికి ఎవరికి ఏ శబ్దం, పోనీ పదం నచ్చితే దానిమీద చెయ్యవచ్చునని. నాలోని శబ్దాన్ని నేనే నిర్మించుకున్నాను." "ఏమిటది?" అని కల్నల్ అడగలేదు. అది రహస్యంగా వుంచాలని అతనికి తెలుసు. "రండి బయటకు వెళ్ళి కూర్చుందాం." ఇద్దరూ లేచి బయటిగదిలోకి వచ్చారు. కల్నల్ తాను ఓ సోఫాలో కూర్చున్నాక ఎదురుగా వున్న సోఫాలో చూడామణి కూర్చుంది.

 asalardhamkaanidi manasu. longadeeste longipoyedi manasu. vishwaprayatnam chesina longanidi manasu. kanamainadi manasu. jaali ayinadi manasu. vikrutamainadi manasu. andamainadi manasu. manasuloni anukshanam medile aalochanalanu rikaardu cheyagaligithe manishi entha dwandwajeevo ardhamavutondi. aa matakoste dwandva jeevikaani manishi prapanchamlo ledu. aame manasu microscope sliad meeda lagnankaaledu. ekkadekkado viharistondi. chivaraku yaantrikamgaa kuudaa chudaleka, kurcheelo venakki aanukuni nittoorustuu koorchunnadi. saayantram intikellaaka snaanamchesi, chetilo pustakam pattuku koorchunte dhyasa daanimeedaki povatamledu. lechi kasepu aa gadilonchi ee gadiloki, ee gadilonchi aa gadiloki kaalugaalina pillila tirigindi. aame idivarakeppuduu vantaritanamlo maadhuryamanubhavistuu vundedi. manushulatho matladalanna manushulamadhya ekkuvagaa masalalanna chikakuga vundedi. ippudu vantari tanamante dweshamgaa undi. bhayamgaa undi. jeevitamlo muppaiyaidu vasantaalu gadichipoyinaayi. yem pondindo, yem pogottukundo ippudu telustundi. tirigiraanidi avivekamtho parityajiste chivaraku yem migulutundo ipudipude bodhapadutunnadi. addandaggaraku velli edurugaa nilchuni mukham chusukunnadi. samvatsaraalugaa roojoo chusukuntunna visugu anipinchanidii, eppatikappudu kottagaa kanipincheedii, aatmaviswasam kaligistuu undeedii manishi mukham. cony taanumaatram eppuduu shraddhagaa chusukoledu. ivela pareekshagaa kallu, chempalu, meda - annee avalokinchindi. veetilo emayina maarpulu vachaya? samvatsaraala kritam unnatlunnaya? lekapothe emita maarpu? tana kallalo kaanti taggaledu, cony aa kaantilo sobhaledu. tana chempalalo nunupu taggaledu, cony aa nunupulo sogasuledu. tana sareeramlo binkam taggaledu cony aa binkam lavanyamledu. edupochindi. gunde baruvekkinatlanipanikha. avayavaalu velatelaa poyinatlayindi. roojoo ayithe eesariki vanta prayatnamlo vundedi. evarikosam ee tindi? ontarigaa dikkulenidanila kanchammundu kuurchuni emiti ee ardhamlekunda kadupu nimpukovatam? ivatalaki vachi balkaneelo nilchunnadi. kalnal manasulo medultunnadu. iha nigrahinchukolekapoyi. talupu daggaragavesi bayalderindi. appatiki cheekatipadindi. vellesariki illanta nissabdamgaa undi. bayata ramudugani nayar gaanee kanabadaledu. hallo laitu velugutondi. cony kalnal ledu. prakkane athani bed room undi. lopalaku vellavacchaa? gummandaka velli sankochamgaa aagipoyindi. "sar!..." ani pilavaboyindi. cony edho mohamatam aapindi. mellagaa talupu tosindi. lopala kalnal chaapameeda sukhaasanamlo kallu moosukukuurchuni meditation loo vunnadu. pancha kattukuni vunnadu. paina shartuledu. chinna chinna bandages. daggaraku velli nilabadindi. entha balishtamgaa unnaadu! entha prasaantamgaa unnaadu! entha.....entha.....em....ta......am....andamgaa vunnadu! ee drushyam apuruupamanipimchindi. aprayatnamgaa atanikedurugaa koorchunnadi. atanu koorchunnatle koorchunnadi. chetulu ollo pettukunnadi. okkanimusham tadekamgaa athani mukhamloki chusi tarvaata kallu moosukunnadi. aame naranarala edho sabdam vinipinchasaagindi. alaa chala nimushaalu gadichipoyayi. kalnal kalluvippadu. edurugaa kanipinchina drushyam manognamgaa vundi. pulakitudayaadu. eeme ikkadiki eppudu vachindi? dhyaanamlo eppudu koorchundi? entha daggaragaa vundi tanaku! entha andamgaa vundi! ee anubhooti entha haayigaa vundi! ataniki akkadnunchi levalanipinchaledu. aamevanka tanmayamgaa chustuu alaage kuurchunnaadu. chivaraku chudamani kallu vippindi. edurugaa chedarakunda kuurchuni tanavanka tadekamgaa chustonna kalnal. anukokunda chirunavvu navvindi. "entasepayindi?" "emiti?" "meeru dhyanamnundi lechi." "chaalaasepu. avunuu meeru dhyanam eppudu neerchukunnaaru?" "nerchukoledu." "mari anta nirmalamgaa ela cheyagaligaaru?" "aa nirmalatvam ee vaataavaranam kaliginchi untundi. nenu prayatninchi emi cheyaledu." "mari mantram evaru cheppaaru?" chudamani navvindi. "ee mantram oo nissabda sabdamkosame ani okasari meeru cheppaaru. ramakrishna paramahamso, vivekanandudo sarigga gurtuledu. okasari cheppaaru. dhyaanaaniki evariki e sabdam, ponee padam nachite daanimeeda cheyyavachunani. naloni sabdaanni nene nirminchukunnaanu." "emitadi?" ani kalnal adagaledu. adhi rahasyamgaa vunchaalani ataniki telusu. "randi bayataku velli kurchundam." iddaruu lechi bayatigadiloki vachaaru. kalnal taanu oo sophalo kuurchunnaaka edurugaa vunna sophalo chudamani koorchundi.