
ఈ డిసెంబర్ 15 నుంచి 19 దాకా ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు  జరగనున్న సందర్భంగా కొందరు సాహి త్యకారులను ప్రపంచ మహాసభలు ఎలా జరిగితే/ ఎలా జరగకుంటే బాగుంటుంది అనే రెండు ప్రశ్నలు అడిగాము. వారి స్పందనలు ఇవి:వందిమాగధులని దూరంగా ఉంచితే మంచిదిభారీ ఎత్తున కోట్లకు కోట్ల వ్యయంతో జరిపించే సాంస్కృతిక సమావేశాలు ఆవేశపూరిత వ్యాపకాలకి పనికి వస్తాయి కాని, ఆశాపూరితంగా గణనీయమైన ఫలితాలకి చేరువగా కూడా రావని చెప్పటం చర్వితచర్వణం. అయినా, ఇటువంటి సదస్సులలో, ‘ఇలాచేస్తే బాగుంటుంది,’ అని కోరుకోవటం, తప్పు కాదేమో! ఆ తరువాత, ‘అయ్యో! అనుకున్నట్టు జర గలేదే అని వాపోవటం,’ కూడా సహజమేనేమో! దుశ్శా లువలు, సన్మానాలు, ఊకదంపు ఉపన్యాసాలూ, రాజకీయ నాయకుల ఆధ్వర్యంలో ఒక్క రెండు గంటల్లో పూర్తిచేసి, ఆఖరి రోజున ధన్యవాదాలకి మాత్రం రాజకీయనాయకులని వేదిక మీదకి రానిస్తే, యెంతబాగుంటుందో వేరే చెప్పాలా? ‘రాజకీయ’ సాహితీవేత్తలు, వేదిక మీద ‘మన భాష గొప్పది; మన సాహిత్యం, సంస్కృతి, మన కళలూ చాలా గొప్పవి, మనకి వేల సంవత్సరాల ఘనమైన చరిత్ర ఉన్నది,’ అని గొంతు చించుకుంటూ, కరతాళఽ ద్వనులకోసం విచ్చేసే వందిమాగధులని ఎంతదూరంగా ఉంచితే అంతమంచిది.గత వెయ్యి సంవత్సరాలలో వచ్చిన ప్రాచీన సాహిత్యం నుంచి, కనీసం ఒక వంద పుస్తకాలు, వ్యాఖ్యానంతో ముందస్తుగా తెలుగులో ప్రచురించటం; ఆ తరువాత, భారతీయ భాషల్లోకి అనువదించటం కర్తవ్యంగా భావించి అందుకు పూనుకుంటే, ఎంతబాగుంటుందో! మన సాహిత్యం ప్రపంచ సాహిత్యానికి ఏమీ తీసిపోదు అని గుండెలు బాదుకోవటం శుష్క ప్రక్రియ. ఆ సాహిత్యాన్ని సమర్థులైన అనువాదకులనెంచుకొని, ఇంగ్లీషులోకి తర్జుమా చేయిస్తే, వచ్చే ఫలితం ఎంత విలువైనదో వేరే చెప్పాలా?  - వేలూరి వెంకటేశ్వరరావుతెలంగాణ స్థానికతకు అద్దం పట్టే సాహిత్యాన్ని వెలికి తీయాలితెలంగాణ ఉద్యమంలో తెలంగాణ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం ఒక భాగం అని ప్రస్తుతం జరుగుతున్న తెలుగు ప్రపంచ మహాసభలు (2017) స్పష్టంగా గుర్తించవలె. తెలంగాణ ప్రత్యేక భాషా యాసలను, ప్రత్యేక చరిత్ర సంస్కృతులను ఇతర మూడు భాషా ప్రాంతాలతో పోల్చి తులనాత్మకంగా అధ్యయన తరగతులు నిర్వహించవలె. తెలంగాణ భాష, చరిత్ర, సంస్కృతుల ప్రత్యేకతలను ఇతర మూడు తెలుగు భాషా ప్రాంతాల మేధావులకు పరిచయం చేయవలె. తెలంగాణ భాషను పాఠ్య పుస్తకాలలో ప్రవేశపెట్టడం వలన ఆ భాషకు శిష్టత్వం, సాధికారత కల్పించవచ్చు. తెలుగు సమాజం అంతా ఒక్కటిగా లేదు. తెలుగు సమాజంలో అనేక తెలుగు సమాజాలు ఉన్నాయి. భాష, చరిత్ర, సంస్కృతుల పరంగా ఈ మూడు సమాజాలకూ ప్రత్యేకతలున్నాయి. ఈ ప్రాంతాల ప్రత్యేకతలన్నింటినీ కలిపి చూస్తే తప్ప మొత్తం తెలుగు భాషా వ్యవస్థ విరాట్ స్వరూపం దొరకదు. ఈ తాత్వికతలో భాగంగా తెలంగాణ ప్రత్యేకతలను కాపాడుకోవడం నేటి చారిత్రక అవసరం. - బండి నారాయణ స్వామియివి ‘ప్రపంచ’ తెలుగు మహా సభలని అనిపించదుయివి ‘ప్రపంచ’ తెలుగు మహా సభలని అనిపించదుప్రపంచ తెలుగు మహాసభలైనా... తెలంగాణా తెలుగు మహాసభలు లేదా సిద్దిపేట తెలుగు మహాసభలైనా సరే... ఆ ప్రాంత తెలుగువారందరివీ అయ్యుండాలి. అవి ‘ప్రపంచ’ మహాసభలైతే ప్రపంచంలో, సిద్దిపేటవైతే సిద్దిపేటలో... యివాళ నిజంగా రాస్తున్న ప్రతి తెలుగు రచయితకు, కళాకారుడికి ఆహ్వానం వుండాల్సింది. అన్ని ఖండాలు తూర్పార వేసినా, నేడు తెలుగులో క్రియాశీల రచయితలు, గాయకులు వెయ్యి, రెండు వేలకు మించరు. యేం చేసుకుంటారు అన్ని కోట్లు? అదేమన్నా నిర్వాహకుల సొత్తా? జనం డబ్బు! అందరికీ, అన్ని భావాల రచయితలకు, ఆలోచన జీవులకు.... నిర్వాహకుల యిష్టాయిష్టాలతో నిమిత్తం లేకుండా... ఆహ్వానాలు పంపి, వారంతా పాల్గొనేలా చూసి వుంటే యివి ‘ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల’య్యేవి. యిప్పుడు జరిగేది వొక చెడు ప్రభుత్వ వునికికి, చెడు వ్యవస్థ వునికికి సమర్థన సభలు మాత్రమే. వొక రచయిత తనకు ఆహ్వానం వచ్చిం దని ఘనంగా ప్రకటించుకోవడం, యింకో రచయిత తమ యింట్లో యెవరికీ ఆహ్వానం రాలేదని అంగలార్చడం... ‘ధిషణాహంకారం అలంకార’మై, ‘అనక్నాలెడ్జెడ్ లెజిస్లేటర్లు’గా వుండాల్సిన రచయితలు తమ ఆత్మ గౌరవాన్ని తాము పనిగట్టుకుని దిగజార్చుకోవడమే. దానికి యీ మహాసభలు బాట వేశాయి. తెలుగు ప్రజల పునరైక్యతకు దోహదం చేయాల్సింది పోయి, వైమనస్యాల్ని మరింత పెంచే వైఖరితో యిపుడీ సభలు జరుగుతున్నాయి. రచయితలంటే అకాడెమీలలో పాగా వేయగలిగినవారు మాత్రమే కాదు. వ్యవస్థను సమూలంగా వ్యతిరేకించేవారితో సహా... నేడు క్రియాశీలంగా సృజనాత్మకంగా రాస్తున్న వారందరూ రచయితలే. మహా సభలకు రావాలని కోరుకున్న వారందరూ రావడానికి, వివిధ వేదికలలో భిన్నమైన సాహిత్యాల్ని.... ప్రభుత్వ-వ్యతిరేక సాహిత్వాన్ని కూడా... ప్రకటించడానికి ‘తెలుగు మహాసభలు’ రంగభూమి కావలసింది. కేవలం ప్రభుత్వానుకూల కవులూ కళాకారుల సంబరం కావలసింది కాదు.- హెచ్చార్కెరాజకీయ సన్నివేశం కారాదు!వొకటి: భాష ప్రాముఖ్యాన్ని గుర్తించేట్టుగా జరగాలి. భాష పట్ల అంకిత భావం లేకపోవడం వల్ల మన సాహిత్యమూ సంస్కృతులకు రావల్సినంత ప్రాధాన్యత రావడం లేదన్నది నా అభిప్రాయం. సాహిత్యం, సంస్కృతీ లాంటి విషయాల కంటే ముందు మనలో భాష పట్ల కనీస ప్రేమ పెంచేట్టు జరిగితే అది గొప్ప మేలు. రెండు: యిప్పటికీ తెలంగాణా సాహిత్యానికి తగినంత ప్రాధాన్యత లేదు. యీ సభల ద్వారా తెలంగాణా సాహిత్య ప్రక్రియల మీద చైతన్య వంతమైన విమర్శ వచ్చేట్టు పునాది పడాలి. చివరికి ఈ గొప్ప కృషి అంతా వొక రాజకీయ సన్నివేశంగానో, లేదా, కేవలం పటాటోపంగానో జరగకపోతే మంచిది. ప్రతి సదస్సు తరవాత ‘‘ఇంతకీ ఏమిటి?’’ అన్న ప్రశ్నకి సమాధానం దొరకని పరిస్థితి వుండకూడదు. కనీసం వొక సమాధా నమైనా దొరికితే సభలు విజయవంతమైనట్టే.- అఫ్సర్తెలంగాణ స్థానికతకు అద్ధం పట్టే సాహిత్యాన్ని వెలికి తీయాలిభాషకు, సాహిత్యానికి స్ఫూర్తిని నింపేవిధంగా జరగాలి. ఈ సందర్భాన్ని తెలుగు సామాజిక రంగంలో సమూలమైన మార్పుకు దోహదపడేట్లు రూపొందించి, సభల తర్వాత అందుకనుగుణమైన కార్యాచరణను చేపట్టాలి. తెలంగాణ స్థానికతకు అద్దం పట్టిన సాహిత్యం వెలికితీసి, ఆయా కాలాలలోలతలలతదవలతదవ లౌకిక భావనలను విడమరిచి చూపాలి. - యాకూబ్ప్రజా చరిత్రపై అత్యాచార ప్రయత్నంప్రజా చరిత్రపై అత్యాచార ప్రయత్నంకోట్లాది రూపాయల ప్రజాధనం దుర్వినియోగం చేసి ఆర్భాట అట్టహాసాలతో ప్రభుత్వం తెలుగు మహాసభలు నిర్వహించనవసరం లేదు. తెలంగాణా వైభవాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తం చేయడానికి యీ సభలు నిర్వహిస్తున్నామని ప్రభుత్వం వాదించవచ్చు, కానీ తెలంగాణా రాష్ర్టోద్యమ కాలంలో ప్రాంతీయ అస్తిత్వ స్పృహతో తెలంగాణా చరిత్ర సంస్కృతి భాషా సాహిత్య కళా రంగాల్లో సాధించిన ప్రగతి అసామాన్యం. తెలంగాణా సోయి నుంచే పరిశోధకులు నేల మాళిగల్లో దాగిన అపూర్వమైన సాంస్కృతిక సంపదని వెలికి తీశారు. విస్మృత కవుల రచయితల సాహిత్యం విశ్వవిద్యాలయాల వేదికలెక్కింది. పల్లె పల్లెకీ వేలాది పాటగాళ్ళు పుట్టుకొచ్చారు. కళాకారులు గజ్జెకట్టి డప్పుకొట్టి వాడ వాడనా ధూంధాం చేసారు. వందలాది కవులు వుద్యమ గీతాలు కయిగట్టారు. అవన్నీ తెలంగాణా భాషకి పట్టం కట్టాయి. ప్రపంచంలో యిటీవలి కాలంలో యింత పెద్ద యెత్తున సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనోద్యమం జరిగిన దాఖలాల్లేవు. నిజానికి సాంస్కృతిక చైతన్యమే రాజకీయోద్యమానికి ప్రేరణనిచ్చింది. ఇప్పడు గుడ్డొచ్చి పిల్లని యెక్కిరిస్తోంది. మహాజన సమూహాలు యెన్నో త్యాగాలు చేసి సాధించిన ఫలితాల్ని యిప్పుడు అధికారపగ్గాలు చేపట్టిన పాలక వర్గాలు ‘రాజముద్ర’ వేసి తమ ఖాతాలో వేసుకోడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. ప్రజల చరిత్రపై చేస్తున్న అత్యాచార ప్రయత్నమే యిది. భాషా సాహిత్యాల అభివృద్ధి కోసం కృషి చేయడం అన్నది ప్రభుత్వం నిరంతరం చేయాల్సిన ప్రక్రియ. దాన్ని నాలుగు రోజుల వుత్సవాలకి పరిమితం చేసి కవుల్ని రచయితల్ని కళాకారుల్ని ప్రభుత్వ భజనకర్తలుగా మార్చడానికి పన్నిన మాయోపాయమే ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు. - ఎ కె ప్రభాకర్తెలుగువారు గర్వించదగ్గ సందర్భంతెలుగువారు గర్వించదగ్గ సందర్భంతెలంగాణ ఏర్పడ్డాక, తెలుగు భాష ప్రాచీనహోదా పొందాక, తెలంగాణలోని అన్ని పాఠశాలల్లో మొదటి తరగతి నుంచి 12వ తరగతి వరకు ఖచ్చితంగా తెలుగు భాషను ఒక సబ్జెక్టుగా బోధించాలని నిర్ణయం తీసుకున్నాక ప్రతిష్టాత్మకంగా జరుగుతున్న ఈ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు చారిత్రాత్మకమైనవి. ఇది తెలుగు వారందరూ గర్వించ దగ్గ సందర్భం. ఇప్పటి వరకు విస్మరించబడ్డ తెలుగు సాహిత్యాన్నీ ముఖ్యంగా తెలంగాణ భాషా సాహిత్యాన్ని తిరిగి వెలుగులోకి తెచ్చేవిగా ఈ సభలు జరగాలి. అన్ని ప్రాంతాల ప్రాముఖ్యతల్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటూ కుల ప్రాంత వర్గ బేధాలు లేకుండా అందరినీ భాగస్వాములను చేయాలి. యువతకి మాతృభాష ప్రాముఖ్యతను తెలియజేసే విధంగా కళాశాలలు పాఠశాలల్లో ఈ సభల సందర్బంగా ఏదో ఒక రోజు పూర్తి తెలుగు బాష అవగాహన కార్యక్రమాల్ని ఏర్పాటు చేయాలి.  - మెర్సీ మార్గరెట్రాష్ట్రగీతం లేకుండా సభలకు పోతున్నాం!మొదటగా ప్రపంచ ‘తెలుగు’ సభలు అనడమే విషాదం. ఇంతకాలం ఒక భాషకు జరిగిన గాయం మళ్ళీ పునరావృతం చేయడమే, ఎందుకంటే ‘తెలుగు తల్లి’, ‘తెలంగాణ తల్లి’ లాంటి భావోద్వేగాల మీద రాజకీయ సౌదాన్ని నిర్మించుకున్న పాలకులకు ప్రత్యామ్నాయ సాహిత్యం, సంస్కృతి ఎలా నిర్మించుకోవాలో తెలిసినట్టు లేదు. అంతెందుకు తెలంగాణ వచ్చి మూడేళ్ళయినా ‘రాష్ట్రగీతం’ లేకుండా సభలకు పోతున్నాం. నిర్వాహకులు కూడా తెలంగాణ ‘భాష’ను ‘యాస’గా చూస్తున్నట్టు అనిపిస్తోంది. మొదటగా తెలంగాణ భాష అల్లిక భాష విస్తారమైన మౌఖిక ఐతిహ్యాలు ప్రజలతో ఇంతకాలం బ్రతికాయి. వాటిని సాహిత్య చరిత్రలో నమోదు చేసేపని ఇంతవరకూ మొదలే కాలేదు. సభలకు పెట్టే ఖర్చులో సగం పెట్టినా లండన్, తంజావూర్, తెలంగాణలో వివిధ ఆస్థానాల్లో, ప్రాచ్య లిఖిత భాండాగారాల్లో కొంతమంది వారసత్వంగా దాచుకున్న శిథిలమై పోతున్న విలువైన లిఖిత ఆధారాల్ని ఈ సభల సందర్భంగా అచ్చులోకి  తేగలిగేవాళ్ళం.- గుఱ్ఱం సీతారాములుసాంస్కృతిక సైంధవుల్ని అడ్డుకోవాలినేను 1975 ఏప్రిల్ మాసంలో హైదరాబాద్లో జరిగిన ప్రప్రథమ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల్లో పాల్గొన్నాను. అప్పుడు నేను విద్యార్థిని. ఆ తరువాత జరిగిన సభల్లో అధ్యాపకుడిగా, పీఠాధిపతిగా సభల నిర్వహణలో భాగమయ్యాను. తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన చారిత్రాత్మక విజయం. ఈ నేపథ్యంలో ఈ సభలు నిర్వహించటం అత్యవసరం. తెలంగాణ తన అస్తిత్వాన్ని ప్రపంచానికి చాటి చెప్పాలి. ఎంతో ప్రతిభ ఉండి కూడా ‘అగాధమౌ జలనిధిలోన ఆణిముత్యాల్లా’ దాగివున్న కళాకారుల్ని గుర్తించాలి. వాళ్లకు వేదికలివ్వాలి. కొందర్ని పిలిస్తేగాని బయటకు రారు. అలాంటి వాళ్ళను సాంస్కృతిక రాయబారులు స్వయంగా వెళ్లి సభకు ఆహ్వానించాలి. ఇది తెలంగాణ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవన సందర్భం. ఇందులో అందరికీ భాగస్వామ్యం ఉండాలి. ఆధిపత్య కులాల జులుం ఎంత తగ్గితే అంత మంచిది. పాలక పక్షాల పేరు చెప్పుకుంటూ నిమ్న వర్గాలను దూరం చేసే సాంస్కృతిక సైంధవుల్ని అడ్డుపడకుండా చూడాలి. - ఎండ్లూరి సుధాకర్రాజకీయ సభల నమూనాను తిరస్కరించాలి!భాషా సాహిత్యాలపై జరిగే సభలు వేరు. పార్టీ ప్లీనరీలు వేరు. రాజకీయ సభల నమూనాను తిరస్కరించాలి. సాహిత్య భాషా సభలు చాలా సీరియ్సగా, హుందాగా జరగాలి. సభలకి ముందే వాటివల్ల సాధించుకోగలిగే అంశాలకు అనుగుణంగా సభలను రూపొందించుకోవాలి.ఏభై కోట్ల డబ్బు ఖర్చు చేసి ఏం సాధిస్తాం. ప్రజల డబ్బు వృధా కారాదు. ఎప్పటికైనా జవాబు చెప్పవలసి ఉంటుంది. టీవి, కార్ల కంపెనీల్లా హోర్డింగులు అవసరమా? రంగులు, లైట్ల కృత్రిమ కాంతులు కాదు. వెలగాల్సింది భాషా సాహిత్యాలు. రాజకీయాలను భాషా సాహిత్య రంగాలకి వర్తింప చేయటం కాకుండా, ప్రజాస్వామ్య రచయితల్ని ఒక మండలిగా ఏర్పాటు చేసి దాని ఆధ్వర్యంలో జరిగితే సమతౌల్యతకి అవకాశం ఉండేది. ముఖ్యమంత్రి ఫోటో కనుపించే హోర్డింగుల కన్నా ముఖ్యమంత్రి భావాలను ప్రతిబింబించే తెలంగాణ తల్లి లేదా తెలుగు తల్లి బొమ్మలు పెడితే ఎంతో గౌరవంగా ఉండేది. సభలు పాలకుల కోసం కాదు, భాషా సాహిత్యాల కోసమే అన్న సందేశం వెళ్ళడం ముఖ్యం. ప్రజాస్వామిక రచయితలు, మేధావులని ఆహ్వానించకుండా, వారికి సరైన స్థానం ఇవ్వకపోవడం సరికాదు. సభలు ఏకపక్షంగా జరిగేలా చర్యలు తీసుకున్నారు. తెలుగు భాషా పరిరక్షణ కోసం పథకాలు; పరిపాలనాపరమైన దస్ర్తాలు, జీవోలు, మొత్తం సమాచారం తెలుగులో ఇవ్వాలనే సంకల్పం; శాస్త్రీ యంగా నిఘంటు నిర్మాణ ప్రయత్నం, వివిధ స్థాయిలో పదకోశాల రూపకల్పన వంటి విషయాల పట్ల ఎలాంటి సానుకూల స్పందన లేకుండా సభలు జరపడం ఎందుకు? పసలేని పైపై మెరుగుల ప్రసంగాలవల్ల లాభం లేదు. తెలంగాణ సజీవ భాషకు పట్టం కట్టే రీతిలో సదస్సులు జరగాలి.- జయధీర్ తిరుమలరావురచయితలు ధిక్కారంతో ఆత్మగౌరవాన్ని చాటాలిప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు తెలంగాణ ప్రభుత్వం జరుపుకుంటున్న వేడుక. అవి ఎలా జరగాలో దానికి స్పష్టత ఉంది. చరిత్ర పొడవునా రచయితలు పాలకవర్గాలకు, తమకు మధ్య ఒక గీత గీసుకొని ప్రతిపక్షం వహిస్తూ వచ్చారు. తెలంగాణ ప్రజాపోరాటాల నుండి రచయితలు ఈ సంస్కృతిని సమున్నతంగా ఎగరేసారు. ఆ ప్రతిపక్షాన్ని బలహీనపరిచేలా, తనవైపు లాగేసుకునేలా, అదే సమయంలో భాషా సంస్కృతుల పేర తన ఘనతను చాటుకునేలా ప్రభుత్వం వేడుక నిర్వహిస్తుంది. ఈ ఉత్సవాల్లో పాల్గొనడం ద్వారా రచయితలు తమను తాము పోగొట్టుకుంటారు. సాహిత్యమంటేనే ప్రజాపక్షం, ప్రతిపక్షం తప్ప మరోటి కాదు. నేరెళ్ళ, మంథని, అభంగపట్నం, తాడ్వాయి, పోలవరం, వివేక్, శృతి, సాగర్, వేముల రోహిత్, పాటల ప్రభాకర్, కంచె అయిలయ్య ఇంకా లెక్కకురాని ఘటనలన్నీ ఈ ప్రభుత్వ రాజకీయ, సాంస్కృతిక వ్యక్తీకరణలే. ఏ ముఖం పెట్టుకొని రచయితలు అదే ప్రభుత్వం చేత సత్కారాలు అందుకుంటారు? కాబట్టి రచయితలు ఈ పాలకవర్గ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల్ని బహిష్కరించి తామెప్పుడూ ప్రతిపక్షమే అని చాటాలని కోరుకుంటున్నాను.- పి.వరలక్ష్మి, విరసం

ee dissember 15 nunchi 19 daka prapancha telugu mahasabhalu  jaraganunna sandarbhamgaa kondaru saahi tyakaarulanu prapancha mahasabhalu ela jarigithe/ ela jaragakunte baguntundi ane rendu prasnalu adigaamu. vaari spandanalu ivi:vandimaagadhulani dooramgaa unchithe manchidibhaarii ettuna kotlaku kotla vyayamtho jaripinche saamskrutika samavesalu aavesapuurita vyaapakaalaki paniki vastaayi kaani, aasaapuuritamgaa gananeeyamaina phalitaalaki cheruvagaa kuudaa ravani cheppatam charvitacharvanam. aina, ituvanti sadassulalo, ‘ilachesthe baguntundi,’ ani korukovatam, tappu kademo! aa taruvaata, ‘ayyo! anukunnattu jara galede ani vapovatam,’ kuudaa sahajamenemo! dussa luvalu, sanmaanaalu, ookadampu upanyaasaaluu, rajakeeya naayakula aadhvaryamlo okka rendu gantallo poortichesi, akhari rojuna dhanyavaadaalaki maatram raajakeeyanaayakulani vedika meedaki raniste, yentabaguntundo vere cheppala? ‘rajakeeya’ saahitiivettalu, vedika meeda ‘mana bhasha goppadi; mana saahityam, samskruti, mana kalaluu chala goppavi, manaki vela samvatsaraala ghanamaina charitra unnadi,’ ani gontu chinchukuntu, karataala dwanulakosam vichese vandimaagadhulani entaduuramgaa unchithe antamanchidi.gatha veyyi samvatsaraalalo vachina praacheena saahityam nunchi, kaneesam oka vanda pustakaalu, vyaakhyaanamtho mundastugaa telugulo prachurinchatam; aa taruvaata, bhaarateeya bhashalloki anuvadinchatam kartavyamgaa bhavinchi anduku poonukunte, entabaaguntundo! mana saahityam prapancha saahityaaniki emi teesipodu ani gundelu badukovatam shushka prakriya. aa saahityaanni samarthulaina anuvaadakulanenchukoni, ingleeshuloki tarjuma cheyiste, vache phalitam entha viluvainado vere cheppala?  - veluri venkateswararaothethelamga sthaanikataku addam patte saahityaanni veliki teeyaalitelamgaana udyamamlo telamgaana saamskrutika punarujjeevanam oka bhagam ani prastutam jarugutunna telugu prapancha mahasabhalu (2017) spashtamgaa gurtinchavale. telamgaana pratyeka bhasha yasalanu, pratyeka charitra samskrutulanu itara moodu bhasha praantaalatoe polchi tulanaatmakamgaa adhyayana taragatulu nirvahinchavale. telamgaana bhasha, charitra, samskrutula pratyekatalanu itara moodu telugu bhasha praantaala medhaavulaku parichayam cheyavale. telamgaana bhashanu paatya pustakaalalo pravesapettadam valana aa bhashaku shishtatvam, saadhikaarata kalpinchavacchu. telugu samajam antaa okkatigaa ledu. telugu samaajamlo aneka telugu samaajaalu unnaayi. bhasha, charitra, samskrutula paramgaa ee moodu samaajaalakuu pratyekatalunnaayi. ee praantaala pratyekatalannintini kalipi chuste tappa mottam telugu bhasha vyavastha virat swaroopam dorakadu. ee taatvikatalo bhagamga telamgaana pratyekatalanu kapadukovadam neti chaaritraka avasaram. - bandi narayana swaamiyivi ‘prapancha’ telugu mahaa sabhalani anipinchaduyivi ‘prapancha’ telugu mahaa sabhalani anipinchaduprapancha telugu mahasabhalaina... telamgaanaa telugu mahasabhalu leda siddipeta telugu mahasabhalaina sare... aa praanta teluguvaarandarivii ayyundaali. avi ‘prapancha’ mahasabhalaite prapanchamlo, siddipetavaite siddipetalo... yivaala nijamgaa raastunna prati telugu rachayitaku, kalaakaarudiki aahvaanam vundaalsindi. anni khandalu thoorpaara vesina, nedu telugulo kriyaaseela rachayitalu, gaayakulu veyyi, rendu velaku mincharu. yem chesukuntaru anni kotlu? ademanna nirvaahakula sotta? janam dabbu! andarikee, anni bhavala rachayitalaku, aalochana jeevulaku.... nirvaahakula yishtaayishtaalatho nimittam lekunda... aahvaanaalu pampi, vaarantaa palgonela chusi vunte yivi ‘prapancha telugu mahasabhala’yyevi. yippudu jarigedi voka chedu prabhutva vunikiki, chedu vyavastha vunikiki samarthana sabhalu matrame. voka rachayita tanaku aahvaanam vachim dani ghanamgaa prakatinchukovadam, yinko rachayita tama yintlo yevariki aahvaanam raledani angalaarchadam... ‘dhishanaahankaaram alankara’mai, ‘anaknaledjed legislatorlu’gaa vundaalsina rachayitalu tama aatma gowravanni taamu panigattukuni digajarchukovadame. daaniki yee mahasabhalu baata vaesaayi. telugu prajala punaraikyataku dohadam cheyalsindi poyi, vaimanasyaalni marinta penche vaikharitho yipudi sabhalu jarugutunnaayi. rachayitalante akaademeelalo paga veyagaliginavaaru matrame kaadu. vyavasthanu samuulamgaa vyatirekinchevaaritho sahaa... nedu kriyaaseelamgaa srujanaatmakamgaa raastunna vaarandaruu rachayitale. mahaa sabhalaku ravalani korukunna vaarandaruu raavadaaniki, vividha vedikalalo bhinnamaina saahityaalni.... prabhutva-vyatireka saahitvaanni kuudaa... prakatinchadaaniki ‘telugu mahasabhalu’ rangabhoomi kaavalasindi. kevalam prabhutvaanukuula kavuluu kalaakaarula sambaram kaavalasindi kaadu.- hecharkerajakiya sannivesam kaaraadu!vokati: bhasha praamukhyaanni gurtinchettugaa jaragali. bhasha patla ankita bhavam lekapovadam valla mana saahityamuu samskrutulaku raavalsinanta praadhaanyata ravadam ledannadi naa abhiprayam. saahityam, samskrutii lanti vishayaala kante mundu manalo bhasha patla kaneesa prema penchettu jarigithe adhi goppa melu. rendu: yippatiki telamgaanaa saahityaaniki taginanta praadhaanyata ledu. yee sabhala dwara telamgaanaa saahitya prakriyala meeda chaitanya vantamaina vimarsa vachettu punaadi padali. chivariki ee goppa krushi antaa voka rajakeeya sannivesamgaano, leda, kevalam patatopamgano jaragakapothe manchidi. prati sadassu taravaata ‘‘intakee emiti?’’ anna prasnaki samadhanam dorakani paristhiti vundakudadu. kaneesam voka samadha namaina dorikithe sabhalu vijayavantamainatte.- afsartelamgaana sthaanikataku addham patte saahityaanni veliki teeyaalibhaashaku, saahityaaniki sphuurtini nimpevidhamgaa jaragali. ee sandarbhaanni telugu saamaajika rangamlo samuulamaina maarpuku dohadapadetlu roopondinchi, sabhala tarvaata andukanugunamaina kaaryaacharananu chepattali. telamgaana sthaanikataku addam pattina saahityam velikiteesi, aayaa kaalaalaloolatalatadavatavanan loukika bhaavanalanu vidamarichi chuupaali. - yakubpraja charitrapai atyaachaara prayatnampraja charitrapai atyaachaara prayatnamkotlaadi roopaayala prajaadhanam durviniyogam chesi aarbhaata attahaasaalato prabhutvam telugu mahasabhalu nirvahinchanavasaram ledu. telamgaanaa vaibhavaanni prapanchavyaaptam cheyadaaniki yee sabhalu nirvahistunnaamani prabhutvam vaadinchavachchu, cony telamgaanaa rashrtodyama kaalamlo praantiiya astitva spruhatho telamgaanaa charitra samskruti bhasha saahitya kalaa rangaallo saadhinchina pragati asaamaanyam. telamgaanaa soi nunche parisodhakulu neela maaligallo daagina apoorvamaina saamskrutika sampadani veliki teesaaru. vismruta kavula rachayitala saahityam vishwavidyaalayaala vedikalekkindi. palle pallekee velaadi paatagaallu puttukochaaru. kalaakaarulu gajjekatti dappukotti waada vadana dhundham chesaru. vandalaadi kavulu vudyama geetaalu kayigattaru. avannee telamgaanaa bhashaki pattam kattayi. prapanchamlo yiteevali kaalamlo yinta pedda yettuna saamskrutika punarujjeevanodyamam jarigina daakhalaallevu. nijaaniki saamskrutika chaitanyame raajakeeyoodyaamaaniki prerananichindi. ippadu guddochi pillani yekkiristondi. mahajana samuuhaalu yenno tyaagaalu chesi saadhinchina phalitaalni yippudu adhikaarapaggaalu chepattina paalaka vargaalu ‘rajamudra’ vesi tama khaataalo vesukodaniki prayatnistunnaayi. prajala charitrapai chestunna atyaachaara prayatname yidi. bhasha saahityaala abhivruddhi kosam krushi cheyadam annadi prabhutvam nirantaram cheyalsina prakriya. daanni naalugu rojula vutsavaalaki parimitam chesi kavulni rachayitalni kalaakaarulni prabhutva bhajanakartalugaa maarchadaaniki pannina mayopayame prapancha telugu mahasabhalu. - e ke prabhaakarteluguvaaru garvinchadagga sandarbhanteluguvaaru garvinchadagga sandarbhantelamgaana erpaddaka, telugu bhasha prachinahoda pondaaka, telangaanaloni anni paatasaalallo modati taragati nunchi 12va taragati varaku khachitamgaa telugu bhashanu oka sabjektugaa bodhinchaalani nirnayam teesukunnaka pratishtaatmakamgaa jarugutunna ee prapancha telugu mahasabhalu chaaritraatmakamainavi. idhi telugu vaarandaruu garvincha dagga sandarbham. ippati varaku vismarinchabadda telugu saahityaannii mukhyamgaa telamgaana bhasha saahityaanni tirigi veluguloki tecchevigaa ee sabhalu jaragali. anni praantaala praamukhyatalni parigananaloki teesukuntu kula praanta varga bedhaalu lekunda andarinee bhaagaswaamulanu cheyali. yuvataki matrubhasha praamukhyatanu teliyajese vidhamgaa kalaasaalalu paatasaalallo ee sabhala sandarbangaa edho oka roju puurti telugu basha avagaahana kaaryakramaalni erpaatu cheyali.  - mersi maargaretraashtragita lekunda sabhalaku potunnam!modatagaa prapancha ‘telugu’ sabhalu anadame vishaadam. intakaalam oka bhashaku jarigina gaayam mallee punaraavrutam cheyadame, endukante ‘telugu talli’, ‘telamgaana talli’ lanti bhavodvegala meeda rajakeeya soudaanni nirminchukunna paalakulaku pratyaamnaaya saahityam, samskruti ela nirminchukovalo telisinattu ledu. antenduku telamgaana vachi moodellayina ‘raashtrageetam’ lekunda sabhalaku potunnam. nirvaahakulu kuudaa telamgaana ‘bhasha’nu ‘yaasa’gaa chustunnattu anipistondi. modatagaa telamgaana bhasha allika bhasha vistaaramaina moukhika aitihyaalu prajalatho intakaalam bratikaayi. vaatini saahitya charitralo namodu chesepani intavarakuu modale kaaledu. sabhalaku pette kharchulo sagam pettina landan, tanjavur, telamgaanalo vividha aasthaanaallo, prachya likhita bhandagarallo kontamandi vaarasatvamgaa daachukunna shidhilamai potunna viluvaina likhita aadhaaraalni ee sabhala sandarbhamgaa achuloki  tegaligevallam.- gueram seetaaraamulusaamskruti saindhavulni addukovalinenu 1975 epril maasamlo hyderabadlo jarigina praprathama prapancha telugu mahasabhallo paalgonnaanu. appudu nenu vidyaarthini. aa taruvaata jarigina sabhallo adhyaapakudigaa, peethaadhipatigaa sabhala nirvahanalo bhagamayyanu. telamgaana rashtra saadhana chaaritraatmaka vijayam. ee nepathyamlo ee sabhalu nirvahinchatam atyavasaram. telamgaana tana astitvaanni prapanchaaniki chaati cheppali. entho pratibha undi kuudaa ‘agadhamou jalanidhilona aanimutyaallaa’ daagivunna kalaakaarulni gurtinchaali. vaallaku vedikalivvali. kondarni pilistegaani bayataku raaru. alanti vaallanu saamskrutika raayabaarulu swayamgaa velli sabhaku aahvaaninchaali. idhi telamgaana saamskrutika punarujjeevana sandarbham. indulo andarikee bhagaswamyam undaali. aadhipatya kulaala julum entha taggite anta manchidi. paalaka pakshaala paeru cheppukuntu nimna vargaalanu dooram chese saamskrutika saindhavulni addupadakunda chudali. - endluri sudhakarrajakiya sabhala namuunaanu tiraskarinchaali!bhasha saahityaalapai jarige sabhalu vaeru. party pleenareelu vaeru. rajakeeya sabhala namuunaanu tiraskarinchaali. saahitya bhasha sabhalu chala seeriysagaa, hundaagaa jaragali. sabhalaki munde vativalla saadhinchukogalige amsaalaku anugunamgaa sabhalanu roopondinchukovali.ebhai kotla dabbu kharchu chesi yem saadhistaam. prajala dabbu vrudhaa kaaraadu. eppatikaina jawabu cheppavalasi untundi. teevi, kaarla companylla hordingulu avasarama? rangulu, laitla krutrima kaantulu kaadu. velagaalsindi bhasha saahityaalu. raajakeeyaalanu bhasha saahitya rangaalaki vartimpa cheyatam kakunda, prajaaswaamya rachayitalni oka mandaligaa erpaatu chesi daani aadhvaryamlo jarigithe samathoulyataki avakaasam undedi. mukhyamantri photo kanupinche hordingula kanna mukhyamantri bhaavaalanu pratibimbimche telamgaana talli leda telugu talli bommalu pedithe entho gowravanga undedi. sabhalu paalakula kosam kaadu, bhasha saahityaala kosame anna sandesam velladam mukhyam. prajaaswaamika rachayitalu, medhaavulani ahvaninchakunda, vaariki saraina sthaanam ivvakapovadam sarikaadu. sabhalu ekapakshamgaa jarigela charyalu teesukunnaru. telugu bhasha parirakshana kosam pathakaalu; paripaalanaaparamaina dasrtaalu, jeevolu, mottam samacharam telugulo ivvalane sankalpam; saastri yangaa nighantu nirmaana prayatnam, vividha sthaayilo padakosala roopakalpana vanti vishayaala patla elanti saanukuula spandana lekunda sabhalu jarapadam enduku? pasaleni paipai merugula prasangalavalla laabham ledu. telamgaana sajeeva bhashaku pattam katte reetilo sadassulu jaragali.- jayadhir tirumalaraavurachayitalu dhikkaaramtho aatmagouravaanni chaataaliprapancha telugu mahasabhalu telamgaana prabhutvam jarupukuntunna veduka. avi ela jaragaalo daaniki spashtata undi. charitra podavuna rachayitalu paalakavargaalaku, tamaku madhya oka geetha geesukoni pratipaksham vahistuu vachaaru. telamgaana prajaaporaataala nundi rachayitalu ee samskrutini samunnatamgaa egaresaaru. aa pratipakshaanni balaheenaparichela, tanavaipu lageskunela, adhe samayamlo bhasha samskrutula paera tana ghanatanu chatukunela prabhutvam veduka nirvahistundi. ee utsavaallo palgonadam dwara rachayitalu tamanu taamu pogottukuntaaru. saahityamantene prajaapaksham, pratipaksham tappa maroti kaadu. nerella, manthani, abhangapatnam, taadwai, polavaram, vivek, shruthi, sagar, vemula rohit, paatala prabhakar, kanche ayilayya inka lekkakurani ghatanalannee ee prabhutva rajakeeya, saamskrutika vyakteekaranale. e mukham pettukoni rachayitalu adhe prabhutvam chetha satkaaraalu andukuntaaru? kabatti rachayitalu ee palakavarga prapancha telugu mahasabhalni bahishkarinchi taameppuduu pratipakshame ani chaataalani korukuntunnanu.- pi.varalakshmi, virasam