
వర్తమాన సాహిత్య ప్రపంచంలో ఎదురవుతున్న ప్రశ్నలు ఏమిటి? అనే చర్చ చాలా ముఖ్య మైనది. మన ముందున్న సామాజిక వాతావర ణమే ఈ ప్రశ్నలను ముందుకు తీసుకొని వచ్చింది. సాహిత్యానికి జీవితమే పరమ ప్రమాణమనుకున్నా, ఇంకొంచెం భిన్నమైన తలంలో సాహిత్యానికి సామాజికత ఉంటుందనుకున్నా ఇప్పుడు మనం ఏం రాయాలి? అనేదే అన్నిటికంటే ముఖ్యమైన ప్రశ్న. మనం సంధికాలంలో ఉన్నామనే ఎరుక ఎంతగా ఉంటే అంతగా ఈ ప్రశ్న అవసరం తెలుస్తుంది. అంటే మన సమాజం, జీవితం పరివర్తనా దశలో ఉన్నాయని గుర్తించడం ముఖ్యం. తీవ్రమైన, సంక్లిష్టమైన మార్పు క్రమాల మధ్య మనం ఉన్నాం. సాహిత్య లక్షణం, లక్ష్యం రెండూ మార్పు క్రమాలను చిత్రించడమే. దీనికి భిన్నమైన సాహిత్యమూ ఉంటుంది. అయితే మార్పు క్రమాలను చిత్రించిన సాహిత్యమే ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందింది. మానవజాతిని ప్రభావితం చేస్తోంది. నిజానికి మార్పు అంటే ఇష్టంలేని రచయి తలు రాసిన దాంట్లో కూడా వాళ్ల నిమిత్తం లేకుండా మార్పు ఛాయలు ఉంటాయి.మార్పు ఎప్పుడూ ఉండేదే. అయితే గత కొన్నేళ్లుగా సాగుతున్న మార్పు క్రమం ఎలా ఉన్నదో గుర్తించాలి. దాని స్వభావం తెలుసుకోవాలి. పాత, కొత్త సమాజాల మధ్య సంఘర్షణే ఇవాళ్టి జీవిత వాస్తవం. ఇందులో విషాదం, విధ్వంసం ఉన్నది. ఈ పరివర్తనా క్రమానికి భారంగా, అవరోధంగా ఉన్న విలువలు, వ్యవస్థలు, సంబంధాలు అన్నీ బలహీనమే, విచ్ఛిన్నమవుతున్నాయి. అంతమాత్రాన రూపొందుతున్న క్రమం మనల్ని ఉన్నత దశలోకి తీసికెళ్తుందని భ్రమపడాల్సిన పని లేదు.ఈ వ్యవస్థాగత సంఘర్షణ సమాజమంతటా ఒకేలా జరగడం లేదు. పైన చెప్పిన రెండింటి ఘర్షణ అత్యంత మారుమూల, ప్రాచీన జీవన విశేషాలతో మనుగడ సాగించే పల్లెల్లో ఒకలా ఉంటే (ఇంకా ఇలాంటి పల్లెలు ఉన్నాయి), మార్కెట్, రాజ్యం ఆవరణలోకి వెళ్లిపోయిన పల్లెల్లో ఇంకోలా ఉంటున్నది. మధ్య రకం పట్టణాల్లో ఒకలాగా ఉంటే, మహా నగరాల్లో ఇంకోలా ఉంటున్నది. ఈ నాలుగు అంతస్థుల్లో పాత, కొత్త వ్యవస్థల సంఘర్షణ సాగుతున్నది. ఆదివాసీ సమాజాల్లో జరుగుతున్న సంఘర్షణ ఐదోది. ఇన్ని తలాల్లో జరుగుతున్న మార్పు క్రమాలతో సాహిత్యానికి ఎక్కడో ఒక చోట సంబంధం ఉంటుంది.జీవితమే ప్రమాణమనుకున్నా, సామాజిక స్వభావమే సాహిత్యాన్ని నిర్ణయిస్తుందనుకున్నా, దానికి గీటురాయి ఈ మార్పు క్రమాలే. ఇందులో ప్రగతి ఛాయలు కూడా ఉంటాయి. వాటిని ఎలా పట్టుకోవాలి? ఎలా చిత్రించాలి? అనేదే రచయితలకు సమస్య. మార్పును చిత్రించిన ప్రతి రచన ఆ కారణం వల్లే గొప్పదైపోదు. ఆ మార్పులో ఏది ప్రగతిదాయకమో, ఎందుకు ప్రగతిదాయకమో చెప్పగలగాలి. చాలా సార్లు చిత్రణలోని విషయాలకూ, రచయిత వైఖరికీ ఎడం ఉంటుంది. వైరుధ్యమూ ఉంటుంది. అసలు ఈ బాదరబందీ లేకుండా కొందరు రచయితలు 1970లు, 80ల నాటి పల్లెలను, మనుషులను, సంబంధాలను, సంస్కృతిని ఆనాటి భాషలో ఇప్పటికీ రాస్తున్నారు. అలనాటి జీవితం రాయాలనుకుంటే తప్పనిసరిగా అలా చిత్రించాల్సిందే. అలా రాసేవి చదువుకోడానికి బాగుంటాయి. గతజీవితాన్ని తలపోసుకోవడమే ఒక రకమైన మాధుర్యం. అలాంటి పఠనానుభవం కల్గించడం కూడా సాహిత్య లక్షణమే. అయితే పాత కాలపు పల్లెల్లోని జీవితం తీవ్రమైన మార్పులకు లోనైంది. అక్కడి భాష కూడా మారుతున్నది. ప్రజల భాష సజీవమైనది కాబట్టి తప్పక మారుతూ ఉంటుంది. జీవితంలోనే మార్పు వస్తున్నది కాబట్టి భాషలో మార్పు అనివార్యం.సాహిత్యంలో భాషకు గరిష్ఠ స్థానం ఉంది. కల్పనా సాహిత్యంలో భాషా వినియోగంలోని ఔచిత్యాన్ని తప్పడానికి లేదు. తప్పితే ఎబ్బెట్టుగా ఉంటుంది. అయితే భాష మాత్రమే సాహిత్యం కాదు. కేవలం భాష ద్వారానే సాహిత్యకత పొందిన అపూర్వ రచనలు చాలా ఉన్నాయి. భాషలో గొప్పగా జీవితం ప్రతిఫలించడమే దీనికి కారణం. జీవితంతో సంబంధం ఉన్నా లేకున్నా భాష వల్లనే ఒక రచనకు సాహిత్య గౌరవం దొరికిన కాలం కూడా ఉంది. కానీ ఆధునిక యుగంలో సాహిత్యానికి ఇంకా వేరే ప్రమాణాలు కూడా ఉన్నాయి. అందులో ముఖ్యమైనది సామాజికత. అంటే సమాజంలోని మార్పు క్రమాల్లో భాగంగా జీవితాన్ని చూడటం. దీని వల్ల సాహిత్యానికి సామాజికతత్వం సమకూరింది.గత ముప్పై ఏళ్లలో సామాజిక సంబంధాల్లోని మార్పు స్వభావం ఏమిటి? అనే చర్చ పూర్తిగా సామాజిక శాస్త్రవేత్తలకు వదిలేసినా సాహిత్యకారులు తమ సృజన తలంలో గుర్తించవలసింది కూడా ఎంతో ఉన్నది. మన చిన్నప్పుడు మన ఊళ్లలో ఉండిన మనుషుల గురించీ, వాళ్ల సంబంధాల గురించీ ఆనాటి వాళ్ల భాషలో రాసేదే సాహిత్యమనుకుంటే ఈ మార్పు క్రమాలను పట్టుకోనట్లే. సాహిత్యంలో వస్తువు, దృక్పథం గురించిన అన్వేషణ, నిర్ధారణ ఎప్పుడో అయిపోయాయనీ, శిల్పమూ లేదా శిల్పానికి సంబంధించిన భాషా వినియోగం మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయనీ అనుకుంటే ఒక రచన సాహిత్యం కావడానికి దోహదపడే ఇతర ముఖ్య విషయాలు మర్చిపోయినట్టే. నిస్సందేహంగా ఒక రచన శిల్పం వల్లే సాహిత్యమవుతుంది. కానీ మంచి శిల్పంగా మారవలసిన అంశాలేమిటి? అనేదే అసలు ప్రశ్న. ఇప్పుడు ఏం రాయాలి? అనే అన్వేషణ అక్కడే ప్రారంభం కావాలి. దేన్ని శిల్పం చేయాలో, దేనికి సాహిత్యకత సమకూరాలో తెలియని రోజు వస్తుందని ఎవరూ అనుకొని ఉండరు. కానీ వచ్చింది. ఇంతకూ మనం మోజు చూపుతున్నది మార్పు అనివార్యమైన జీవితంపట్లనా? లేక భాషపట్లనా? ప్రజల భాషను కాపాడాలనుకున్నా, భాష ద్వారానే జీవితాన్ని చిత్రించాలనుకున్నా, తద్వారానే ఒక రచన సాహిత్యం కావాలనుకున్నా... అదంతా జీవితంలో వస్తున్న మార్పుల కోసమే. ఈ దృష్టి లేకపోతే ఆ భాష, ఆ జీవితం వేగవంతమైన మార్పుల హోరులో ఏమవుతాయి? మ్యూజియంలోని అందమైన వస్తువులు అవుతాయి. మార్పులకు లోను కాని జీవితం ఇంకా ఎంతో కొంత ఉండవచ్చు. అయితే దానికి సంబంధించిన జీవిత ఆవరణ, అందులోని భాషా సాంస్కృతిక విశేషాలు మాత్రమే సాహిత్యమని ఎవ్వరూ నిర్ధారించలేరు. తరతరాల మానవ అనుభవంలో గాఢంగా పోగుపడిన పాత జీవితాన్ని సాహిత్యంగా రాయడం కష్టమా? లేక అనుక్షణం పరివర్తనకు లోనవుతున్న జీవితాన్నీ, రూపొందుతున్న శక్తులతో రాపిడికి గురవుతున్న జీవితాన్నీ, సకల దుర్మార్గాలతో అల్లకల్లోలమైపోతున్న జీవితాన్నీ రాయడం కష్టమా? ఏది అవసరం? ఏది రాయాలి? పాణి98661 29458

vartamaana saahitya prapanchamlo eduravutunna prasnalu emiti? ane charcha chala mukhya mainadi. mana mundunna saamaajika vaataavara name ee prasnalanu munduku teesukoni vachindi. saahityaaniki jeevitame parama pramaanamanukunnaa, inkonchem bhinnamaina talamlo saahityaaniki saamaajikata untundanukunna ippudu manam yem rayali? anede annitikante mukhyamaina prasna. manam sandhikaalamlo unnaamane eruka entagaa unte antagaa ee prasna avasaram telustundi. ante mana samajam, jeevitam parivartanaa dasalo unnaayani gurtinchadam mukhyam. teevramaina, sanklishtamaina maarpu kramaala madhya manam unnam. saahitya lakshanam, lakshyam rendoo maarpu kramaalanu chitrinchadame. deeniki bhinnamaina saahityamuu untundi. ayithe maarpu kramaalanu chitrinchina saahityame prapanchavyaaptamgaa gurtimpu pondindi. maanavajaatini prabhaavitam chestondi. nijaaniki maarpu ante ishtamleni rachayi talu raasina daantlo kuudaa vaalla nimittam lekunda maarpu chaayalu untaayi.maarpu eppuduu undede. ayithe gatha konnellugaa saagutunna maarpu kramam ela unnado gurtinchaali. daani swabhaavam telusukovali. paata, kotta samajala madhya sangharshane ivalti jeevita vaastavam. indulo vishaadam, vidhvamsam unnadi. ee parivartanaa kramaniki bhaaramgaa, avarodhamgaa unna viluvalu, vyavasthalu, sambandhaalu annee balaheename, vichchinnamavutunnaaya. antamaatraana roopondutunna kramam manalni unnata dasaloki teesikeltundani bhramapadaalsina pani ledu.ee vyavasthaagata sangharshana samaajamantataa okela jaragadam ledu. paina cheppina rendinti gharshana atyanta maarumuula, praacheena jeevana visheshaalato manugada saaginche pallello okala unte (inka ilanti pallelu unnaayi), market, rajyam aavaranaloki vellipoyina pallello inkola untunnadi. madhya rakam pattanaallo okalaagaa unte, mahaa nagaraallo inkola untunnadi. ee naalugu antasthullo paata, kotta vyavasthala sangharshana saagutunnadi. aadivaasii samaajaallo jarugutunna sangharshana aidodi. inni talaallo jarugutunna maarpu kramaalatho saahityaaniki ekkado oka chota sambandham untundi.jeevitame pramaanamanukunnaa, saamaajika swabhavame saahityaanni nirnayistundanukun, daaniki geeturaayi ee maarpu kramale. indulo pragati chaayalu kuudaa untaayi. vaatini ela pattukovali? ela chitrinchaali? anede rachayitalaku samasya. maarpunu chitrinchina prati rachana aa kaaranam valle goppadaipodu. aa maarpulo edhi pragatidaayakamo, enduku pragatidaayakamo cheppagalagaali. chala saarlu chitranaloni vishayaalakuu, rachayita vaikhariki edam untundi. vairudhyamuu untundi. asalu ee baadarabandii lekunda kondaru rachayitalu 1970lu, 80la naati pallelanu, manushulanu, sambandhaalanu, samskrutini aanaati bhashalo ippatikee raastunnaaru. alanati jeevitam rayalanukunte tappanisarigaa alaa chitrinchaalsinde. alaa rasevi chaduvukodaniki baguntai. gtajeevitaanni talaposukovadame oka rakamaina maadhuryam. alanti pathanaanubhavam kalginchadam kuudaa saahitya lakshaname. ayithe paata kaalapu pallelloni jeevitam teevramaina maarpulaku lonaindi. akkadi bhasha kuudaa maarutunnadi. prajala bhasha sajeevamainadi kabatti tappaka maarutuu untundi. jeevitamlone maarpu vastunnadi kabatti bhashalo maarpu anivaaryam.saahityamlo bhashaku garishta sthaanam undi. kalpana saahityamlo bhasha viniyogamloni auchityaanni tappadaaniki ledu. tappite ebbettuga untundi. ayithe bhasha matrame saahityam kaadu. kevalam bhasha dwarane saahityakata pondina apurva rachanalu chala unnaayi. bhashalo goppagaa jeevitam pratiphalinchadame deeniki kaaranam. jeevitamtho sambandham unna lekunna bhasha vallane oka rachanaku saahitya gowravam dorikina kaalam kuudaa undi. cony aadhunika yugamlo saahityaaniki inka vere pramaanaalu kuudaa unnaayi. andulo mukhyamainadi saamaajikata. ante samaajamlooni maarpu kramaallo bhagamga jeevitaanni chudatam. deeni valla saahityaaniki saamaajikatatvam samakuurindi.gatha muppai ellalo saamaajika sambandhaalloni maarpu swabhaavam emiti? ane charcha puurtigaa saamaajika saastravettalaku vadilesina saahityakaarulu tama srujana talamlo gurtinchavalasindi kuudaa entho unnadi. mana chinnappudu mana oollalo undina manushula gurinchi, vaalla sambandhaala gurinchi aanaati vaalla bhashalo rasede saahityamanukunte ee maarpu kramaalanu pattukonatle. saahityamlo vastuvu, drukpatham gurinchina anveshana, nirdhaarana eppudo aipoyayaayanii, silpamuu leda silpaaniki sambandhinchina bhasha viniyogam matrame migili unnaayanee anukunte oka rachana saahityam kaavadaaniki dohadapade itara mukhya vishayaalu marchipoyinatte. nissandehamgaa oka rachana shilpam valle saahityamavutundi. cony manchi shilpamgaa maaravalasina amsalemiti? anede asalu prasna. ippudu yem rayali? ane anveshana akkade praarambham kavali. denni shilpam cheyalo, deniki saahityakata samakuuraalo teliyani roju vastundani evaruu anukoni undaru. cony vachindi. intakuu manam moju chuuputunnadi maarpu anivaaryamaina jeevitampatlanaa? leka bhashapatlana? prajala bhashanu kapadalanukunna, bhasha dwarane jeevitaanni chitrinchaalanukunnaa, tadwarane oka rachana saahityam kavalanukunna... adanta jeevitamlo vastunna maarpula kosame. ee drushti lekapothe aa bhasha, aa jeevitam vegavantamaina maarpula horulo emavutai? musionloni andamaina vastuvulu avtayi. maarpulaku lonu kaani jeevitam inka entho kontha undavacchu. ayithe daaniki sambandhinchina jeevita aavarana, andulooni bhasha saamskrutika visaeshaalu matrame saahityamani evvaruu nirdhaarinchaleru. tarataraala manava anubhavamlo gaadamgaa pogupadina paata jeevitaanni saahityamgaa rayadam kashtama? leka anukshanam parivartanaku lonavutunna jeevitaannii, roopondutunna saktulato rapidiki guravutunna jeevitaannii, sakala durmaargaalato allakallolamaipotunna jeevitaannii rayadam kashtama? edhi avasaram? edhi rayali? paani98661 29458