ఆర్థిక వ్యవస్థను నగదురహితంగా రూపొందించుకొనేందుకు అభివృద్ధి చెందిన దేశాలను అనుసరించడం తగదు. నల్లధనం నిర్మూలన, నేరాల అదుపు సమస్యలు అనివార్యంగా పాలనా వైఫల్యానికి తార్కాణాలు. నగదు లావాదేవీలు ఈ సమస్యలకు కారణం కానే కాదు. రెండు లక్షల రూపాయలకు మించిన నగదు చెల్లింపులు చట్ట విరుద్ధమని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఆర్థికాభివృద్ధిని పురిగొల్పుతుందనేది నగదురహిత ఆర్థికం అనుకూల వాదనలలో మొదటిది. నగదురహిత చెల్లింపుల వల్ల భారతదేశపు స్థూల దేశియోత్పత్తి (జిడిపి) 1.5 శాతం పెరుగుతుందని మాస్టర్ కార్డ్ (డిజిటల్ పేమెంట్స్ ప్రొవైడర్) అంచనా వేసింది. ఏడాదికి 70,000 కోట్ల రూపాయల మేరకు మన ఆర్థిక వ్యవస్థకు లబ్ధి చేకూరుతుందని వీసా అంచనా. డిజిటల్ ఎకాన మీగా రూపొందడానికి అయ్యే వ్యయాలన్నిటినీ ఈ అంచనాలేవీ పూర్తిగా పరిగణనలోకి తీసుకున్నట్టులేవు. వాస్తవానికి డిజిటల్ ఎకానమీ చాలా వ్యయభరితమైనది.నేరాల నియంత్రణకు తోడ్పడుతుందనేది నగదురహిత ఆర్థిక వ్యవస్థకు అనుకూలంగా చేస్తున్న వాదనలలో రెండవది. స్వీడన్ ఏ నాటినుంచో నగదురహిత ఆర్థికంను అనుసరిస్తోంది. అయినప్పటికీ బోఫోర్స్ కుంభకోణంలాంటి నేరాలను అది అరికట్ట లేకపోయింది. అమెరికాలో సెప్టెంబర్ 11 ఉగ్రవాద దాడుల అనంతరం ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలకు తోడ్పడుతున్నవారివిగా అనుమానించిన అనేకానేక బ్యాంకు ఖాతాలను అధ్యక్షుడు జార్జిబుష్ స్తంభింపచేశారు. ఇస్లామిక్ స్టేట్ ప్రత్యామ్నాయ ద్రవ్య వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేసుకోవడాన్ని అమెరికా చర్యలేవీ నిరోధించలేకపోయాయి.మూడో వాదన నల్లధనానికి సంబంధించినది. మన దేశంలోని నల్ల ధనంలో కేవలం ఆరు శాతం మాత్రమే నగదు రూపంలో ఉన్నదని, మిగతాది స్థిరాస్థులు, బంగారం, వెండి, స్టాక్స్, బాండ్లు రూపేణా ఉన్నదని పలువురు ఆర్థికవేత్తలు విశ్వసిస్తున్నారు. ఇంకా స్విట్జర్లాండ్, సింగపూర్ మొదలైన ట్యాక్స్ హేవెన్స్ (పన్నులు అతితక్కువుగా వుండే దేశాల) లోని బ్యాంకులలో నహస్యంగా దాచుకున్నారనేది అధికారవర్గాలకు తెలియని సత్యమేమీ కాదు.పన్నుల చెల్లింపుల ఎగవేతను నగదు రహిత చెల్లింపులు అరికడతాయనేది నాలుగో వాదన. కోల్కతా, కాన్పూర్, ముంబైలో వివిధ వ్యాపారాలను నిర్వహిస్తున్న అరడజను మంది వ్యక్తులతో ఇటీవల నేను ఈ విషయమై మాట్లాడాను. పన్నుల చెల్లింపు విషయంలో ప్రభుత్వం విధించిన ఆంక్షలన్నిటినీ అధిగమించేందుకు అవసరమైన మార్గాలను వ్యాపారవేత్తలు కను గొన్నారని వారందరూ చెప్పారు. ప్రభుత్వానికి నివేదించడానికి అవసరం లేకుండా లావాదేవీలను చిన్నచిన్నవిగా విభజించి, వాటిని తమ ఉద్యోగుల బ్యాంకు ఖాతాల ద్వారా నిర్వహిస్తున్నారని వారు వివరించారు. నగదు లావాదేవీలను ఇప్పుడు కొత్త నోట్ల ద్వారా జరుపుతున్నారు.మరి అభివృద్ధిచెందిన దేశాలు నగదురహిత ఆర్థిక వ్యవస్థ దిశగా ఎందుకు పయనిస్తున్నాయి? కారణమమేమిటంటే ఈ దేశాల్లో వడ్డీరేట్లు దాదాపు శూన్యం. బ్యాంక్ ఆఫ్ జపాన్ డిపాజిట్లను అంగీకరించడానికి కేవలం 0.1 శాతం మాత్రమే చార్జి వసూలు చేస్తుంది. ఈ రోజు 1000 యెన్ డిపాజిట్ చేసిన వ్యక్తి సంవత్సరం తరువాత కేవలం 999 యెన్ మాత్రమే పొందుతాడు. ఈ సెంట్రల్ బ్యాంకులు డిపాజిట్లపై ఎటువంటి వడ్డీ చెల్లించవు. నగదురహిత ఆర్థికం వాటికి ఎంతైనా లబ్ధిదాయకం. ఎందుకంటే కరెన్సీ నోట్లను ముద్రించడానికి అయ్యే వ్యయం ఆదా అవుతుంది కదా. మన పరిస్థితులు భిన్నం. మన వడ్డీరేట్లు అనుకూలమైనవి. కనుక నగదు రహితం రిజర్వ్ బ్యాంక్కు పెద్ద ఆర్థిక భారం. రెండో వాస్తవమేమిటంటే నగదురహిత చెల్లింపుల వల్ల నియత రంగంలో ఎటువంటి సమస్యలు వుండవు. అయితే మన ఆర్థిక వ్యవస్థలో అత్యధిక భాగమైన అనియత రంగ ప్రయోజనాలను నగదు రహిత చెల్లింపులు బాగా దెబ్బతీస్తాయి. నోట్లరద్దు బాగా నష్టపరిచింది, సమస్యలకు లోను చేసింది అనియత రంగాన్నే కదా.మూడో కారణం మన పన్ను వసూలు అధికారులు సాధారణంగా అవినీతి పరులు. నగదు లావాదేవీల పై ఆంక్షలు లంచాలు తీసుకునేందుకు వారికి మరో అవకాశాన్ని కల్పిస్తాయి. నాలుగో కారణం మన వారికి బంగారం అంటే వల్ల మాలిన ప్రేమ. నగదురహిత ఆర్థిక వ్యవస్థ అటువంటివారిని తమ పొదుపు సొమ్మును బంగారం రూపంలోనో లేదా విదేశీ బ్యాంకుఖాతాల రూపంలో దాచుకొనేందుకు ప్రోత్సహిస్తుంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్త ధోరణి. ప్రపంచమంతటా బంగారం సరఫరా నిరంతరం పెరుగుతోంది. బంగారం సరఫరాలు 2005లో 3252 టన్నుల నుంచి 2015లో 4306 టన్నులకు పెరిగాయి.అభివృద్ధి చెందిన దేశాలను మనం మూర్ఖంగా అనుసరించడం తగదు. నల్లధనం నిర్మూలన, నేరాల అదుపు సమస్యలు అనివార్యంగా పాలనా వైఫల్యానికి తార్కాణాలు. నగదు లావాదేవీలు ఈ సమస్యలకు కారణం కానేకాదు. పన్నుల పాలనా పరిస్థితిని బాగా మెరుగుపరచాలి. కౌటిల్యుడు సూచించినట్లుగా అవినీతిపరులైన పన్నుల వసూలుదారులను శిక్షించడానికి పటిష్ఠమైన ప్రత్యామ్నాయ గూఢచార వ్యవస్థనేర్పాటు చేయాలి ప్రజలు రహస్యంగా అందించే సమాచారం ప్రాతిపదికగా ఈ అధికారులకు పదోన్నతి కల్పించాలి. ఏటా పది శాతం మంది అవినీతిపరులుగా భావిస్తున్న అధికారులలో ఏటా పదిశాతం మందికి ఉద్వాసన చెప్పాలి. విచక్షణారహితంగా నగదు రహిత ఆర్థిక వ్యవస్థను కోరుకుంటూ పన్నుల శాఖలో విచ్చలవిడి అవినీతిని ఉపేక్షిస్తూ నగదురహిత ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఆరాటపడడమంటే దేశాన్ని అంతులేని అగాధంలోకి నెట్టివేయడమే సుమా! (వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)రెండు లక్షల రూపాయలకు మించిన నగదు చెల్లింపులు చట్ట విరుద్ధమని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఆర్థికాభివృద్ధిని పురిగొల్పుతుందనేది నగదురహిత ఆర్థికం అనుకూల వాదనలలో మొదటిది. నగదురహిత చెల్లింపుల వల్ల భారతదేశపు స్థూల దేశియోత్పత్తి (జిడిపి) 1.5 శాతం పెరుగుతుందని మాస్టర్ కార్డ్ (డిజిటల్ పేమెంట్స్ ప్రొవైడర్) అంచనా వేసింది. ఏడాదికి 70,000 కోట్ల రూపాయల మేరకు మన ఆర్థిక వ్యవస్థకు లబ్ధి చేకూరుతుందని వీసా అంచనా. డిజిటల్ ఎకాన మీగా రూపొందడానికి అయ్యే వ్యయాలన్నిటినీ ఈ అంచనాలేవీ పూర్తిగా పరిగణనలోకి తీసుకున్నట్టులేవు. వాస్తవానికి డిజిటల్ ఎకానమీ చాలా వ్యయభరితమైనది.నేరాల నియంత్రణకు తోడ్పడుతుందనేది నగదురహిత ఆర్థిక వ్యవస్థకు అనుకూలంగా చేస్తున్న వాదనలలో రెండవది. స్వీడన్ ఏ నాటినుంచో నగదురహిత ఆర్థికంను అనుసరిస్తోంది. అయినప్పటికీ బోఫోర్స్ కుంభకోణంలాంటి నేరాలను అది అరికట్ట లేకపోయింది. అమెరికాలో సెప్టెంబర్ 11 ఉగ్రవాద దాడుల అనంతరం ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలకు తోడ్పడుతున్నవారివిగా అనుమానించిన అనేకానేక బ్యాంకు ఖాతాలను అధ్యక్షుడు జార్జిబుష్ స్తంభింపచేశారు. ఇస్లామిక్ స్టేట్ ప్రత్యామ్నాయ ద్రవ్య వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేసుకోవడాన్ని అమెరికా చర్యలేవీ నిరోధించలేకపోయాయి.మూడో వాదన నల్లధనానికి సంబంధించినది. మన దేశంలోని నల్ల ధనంలో కేవలం ఆరు శాతం మాత్రమే నగదు రూపంలో ఉన్నదని, మిగతాది స్థిరాస్థులు, బంగారం, వెండి, స్టాక్స్, బాండ్లు రూపేణా ఉన్నదని పలువురు ఆర్థికవేత్తలు విశ్వసిస్తున్నారు. ఇంకా స్విట్జర్లాండ్, సింగపూర్ మొదలైన ట్యాక్స్ హేవెన్స్ (పన్నులు అతితక్కువుగా వుండే దేశాల) లోని బ్యాంకులలో నహస్యంగా దాచుకున్నారనేది అధికారవర్గాలకు తెలియని సత్యమేమీ కాదు.పన్నుల చెల్లింపుల ఎగవేతను నగదు రహిత చెల్లింపులు అరికడతాయనేది నాలుగో వాదన. కోల్కతా, కాన్పూర్, ముంబైలో వివిధ వ్యాపారాలను నిర్వహిస్తున్న అరడజను మంది వ్యక్తులతో ఇటీవల నేను ఈ విషయమై మాట్లాడాను. పన్నుల చెల్లింపు విషయంలో ప్రభుత్వం విధించిన ఆంక్షలన్నిటినీ అధిగమించేందుకు అవసరమైన మార్గాలను వ్యాపారవేత్తలు కను గొన్నారని వారందరూ చెప్పారు. ప్రభుత్వానికి నివేదించడానికి అవసరం లేకుండా లావాదేవీలను చిన్నచిన్నవిగా విభజించి, వాటిని తమ ఉద్యోగుల బ్యాంకు ఖాతాల ద్వారా నిర్వహిస్తున్నారని వారు వివరించారు. నగదు లావాదేవీలను ఇప్పుడు కొత్త నోట్ల ద్వారా జరుపుతున్నారు.మరి అభివృద్ధిచెందిన దేశాలు నగదురహిత ఆర్థిక వ్యవస్థ దిశగా ఎందుకు పయనిస్తున్నాయి? కారణమమేమిటంటే ఈ దేశాల్లో వడ్డీరేట్లు దాదాపు శూన్యం. బ్యాంక్ ఆఫ్ జపాన్ డిపాజిట్లను అంగీకరించడానికి కేవలం 0.1 శాతం మాత్రమే చార్జి వసూలు చేస్తుంది. ఈ రోజు 1000 యెన్ డిపాజిట్ చేసిన వ్యక్తి సంవత్సరం తరువాత కేవలం 999 యెన్ మాత్రమే పొందుతాడు. ఈ సెంట్రల్ బ్యాంకులు డిపాజిట్లపై ఎటువంటి వడ్డీ చెల్లించవు. నగదురహిత ఆర్థికం వాటికి ఎంతైనా లబ్ధిదాయకం. ఎందుకంటే కరెన్సీ నోట్లను ముద్రించడానికి అయ్యే వ్యయం ఆదా అవుతుంది కదా. మన పరిస్థితులు భిన్నం. మన వడ్డీరేట్లు అనుకూలమైనవి. కనుక నగదు రహితం రిజర్వ్ బ్యాంక్కు పెద్ద ఆర్థిక భారం. రెండో వాస్తవమేమిటంటే నగదురహిత చెల్లింపుల వల్ల నియత రంగంలో ఎటువంటి సమస్యలు వుండవు. అయితే మన ఆర్థిక వ్యవస్థలో అత్యధిక భాగమైన అనియత రంగ ప్రయోజనాలను నగదు రహిత చెల్లింపులు బాగా దెబ్బతీస్తాయి. నోట్లరద్దు బాగా నష్టపరిచింది, సమస్యలకు లోను చేసింది అనియత రంగాన్నే కదా.మూడో కారణం మన పన్ను వసూలు అధికారులు సాధారణంగా అవినీతి పరులు. నగదు లావాదేవీల పై ఆంక్షలు లంచాలు తీసుకునేందుకు వారికి మరో అవకాశాన్ని కల్పిస్తాయి. నాలుగో కారణం మన వారికి బంగారం అంటే వల్ల మాలిన ప్రేమ. నగదురహిత ఆర్థిక వ్యవస్థ అటువంటివారిని తమ పొదుపు సొమ్మును బంగారం రూపంలోనో లేదా విదేశీ బ్యాంకుఖాతాల రూపంలో దాచుకొనేందుకు ప్రోత్సహిస్తుంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్త ధోరణి. ప్రపంచమంతటా బంగారం సరఫరా నిరంతరం పెరుగుతోంది. బంగారం సరఫరాలు 2005లో 3252 టన్నుల నుంచి 2015లో 4306 టన్నులకు పెరిగాయి.అభివృద్ధి చెందిన దేశాలను మనం మూర్ఖంగా అనుసరించడం తగదు. నల్లధనం నిర్మూలన, నేరాల అదుపు సమస్యలు అనివార్యంగా పాలనా వైఫల్యానికి తార్కాణాలు. నగదు లావాదేవీలు ఈ సమస్యలకు కారణం కానేకాదు. పన్నుల పాలనా పరిస్థితిని బాగా మెరుగుపరచాలి. కౌటిల్యుడు సూచించినట్లుగా అవినీతిపరులైన పన్నుల వసూలుదారులను శిక్షించడానికి పటిష్ఠమైన ప్రత్యామ్నాయ గూఢచార వ్యవస్థనేర్పాటు చేయాలి ప్రజలు రహస్యంగా అందించే సమాచారం ప్రాతిపదికగా ఈ అధికారులకు పదోన్నతి కల్పించాలి. ఏటా పది శాతం మంది అవినీతిపరులుగా భావిస్తున్న అధికారులలో ఏటా పదిశాతం మందికి ఉద్వాసన చెప్పాలి. విచక్షణారహితంగా నగదు రహిత ఆర్థిక వ్యవస్థను కోరుకుంటూ పన్నుల శాఖలో విచ్చలవిడి అవినీతిని ఉపేక్షిస్తూ నగదురహిత ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఆరాటపడడమంటే దేశాన్ని అంతులేని అగాధంలోకి నెట్టివేయడమే సుమా! (వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)
aardhika vyavasthanu nagadurahitamgaa roopondinchukonenduku abhivruddhi chendina deshaalanu anusarinchadam tagadu. nalladhanam nirmuulana, neraala adupu samasyalu anivaaryamgaa palana vaiphalyaaniki taarkaanaalu. nagadu lavadevilu ee samasyalaku kaaranam kaane kaadu. rendu lakshala roopaayalaku minchina nagadu chellimpulu chatta viruddhamani prabhutvam prakatinchindi. aardhikaabhivruddhini purigolputundanedi nagadurahita aardhikam anukuula vaadanalalo modatidi. nagadurahita chellimpula valla bhaaratadesapu sthoola desiyotpatti (jidipi) 1.5 saatam perugutundani master card (disital paments provider) anchana vesindi. edaadiki 70,000 kotla roopaayala meraku mana aardhika vyavasthaku labdhi chekurutundani veesa anchana. disital ekaana meega roopondadaaniki ayye vyayaalannitinii ee anchanalevi puurtigaa parigananaloki teesukunnattulevu. vaastavaaniki disital ekaanami chala vyayabharitamainadi.neraala niyantranaku todpadutundanedi nagadurahita aardhika vyavasthaku anukuulamgaa chestunna vaadanalalo rendavadi. sweedon e naatinuncho nagadurahita aardhikamnu anusaristondi. ayinappatiki bofors kumbhakonamlanti neraalanu adhi arikatta lekapoyindi. americalo september 11 ugravaada daadula anantaram ugravaada kaaryakalaapaalaku todpadutunnavaariviga anumaaninchina anekaneka byaanku khaataalanu adhyakshudu jarjibush stambhimpachesaaru. islamic state pratyaamnaaya dravya vyavasthanu abhivruddhi chesukovadanni america charyalevi nirodhinchalekapoyayi.moodo vaadana nalladhanaaniki sambandhinchinadi. mana desamloni nalla dhanamlo kevalam aaru saatam matrame nagadu roopamlo unnadani, migataadi sthiraasthulu, bangaram, vendi, stacks, bandlu roopena unnadani paluvuru aardhikavettalu vishwasistunnaaru. inka switzerland, singapur modalaina tax havens (pannulu atitakkuvugaa vunde deshaala) loni byaankulalo nahasyamgaa dachukunnaranedi adhikaaravargaalaku teliyani satyamemee kaadu.pannula chellimpula egavetanu nagadu rahita chellimpulu arikadataayanedi naalugo vaadana. kolkata, kanpur, mumbailo vividha vyaapaaraalanu nirvahistunna aradajanu mandi vyaktulatho iteevala nenu ee vishayamai matladanu. pannula chellimpu vishayamlo prabhutvam vidhinchina aankshalannitinii adhigaminchenduku avasaramaina maargaalanu vyaapaaravaettalu kanu gonnarani vaarandaruu cheppaaru. prabhutvaaniki nivedinchadaaniki avasaram lekunda lavadevilanu chinnachinnavigaa vibhajinchi, vaatini tama udyogula byaanku khatala dwara nirvahistunnaarani vaaru vivarinchaaru. nagadu lavadevilanu ippudu kotta notla dwara jaruputunnaru.mari abhivruddhichendina deshaalu nagadurahita aardhika vyavastha disagaa enduku payanistunnaayi? karanamamemitante ee deshaallo vaddiiretlu daadaapu shoonyam. bank af japan depaajitlanu angeekarinchadaaniki kevalam 0.1 saatam matrame charji vasulu chestundi. ee roju 1000 yen depazit chesina vyakti samvatsaram taruvaata kevalam 999 yen matrame pondutaadu. ee central byaankulu depajitlapai etuvanti vaddi chellinchavu. nagadurahita aardhikam vaatiki entainaa labdhidaayakam. endukante corrensy notlanu mudrinchadaaniki ayye vyayam aadaa avutundi kada. mana paristhitulu bhinnam. mana vaddiiretlu anukuulamainavi. kanuka nagadu rahitam rizerv byankku pedda aardhika bharam. rendo vastavamemitante nagadurahita chellimpula valla niyata rangamlo etuvanti samasyalu vundavu. ayithe mana aardhika vyavasthalo atyadhika bhagamaina aniyata ranga prayojanaalanu nagadu rahita chellimpulu baga debbatiistaayi. notlaraddu baga nashtaparichindi, samasyalaku lonu chesindi aniyata rangaanne kada.moodo kaaranam mana pannu vasulu adhikaarulu saadhaaranamgaa avineeti parulu. nagadu lavadevila pai aankshalu lanchaalu teesukunenduku vaariki maro avakaasaanni kalpistaayi. naalugo kaaranam mana vaariki bangaram ante valla maalina prema. nagadurahita aardhika vyavastha atuvantivaarini tama podupu sommunu bangaram roopamlono leda videshee byaankukhaataala roopamlo dachukonenduku prothsahistundi. idhi prapanchavyaapta dhorani. prapanchamantataa bangaram sarafara nirantaram perugutondi. bangaram sarafaraalu 2005loo 3252 tannula nunchi 2015loo 4306 tannulaku perigaayi.abhivruddhi chendina deshaalanu manam moorkhamgaa anusarinchadam tagadu. nalladhanam nirmuulana, neraala adupu samasyalu anivaaryamgaa palana vaiphalyaaniki taarkaanaalu. nagadu lavadevilu ee samasyalaku kaaranam kaanekaadu. pannula palana paristhitini baga meruguparachaali. kautilyudu suuchimchinatlugaa avineetiparulaina pannula vasuuludaarulanu sikshinchadaaniki patishtamaina pratyaamnaaya guudachaara vyavasthanerpaatu cheyali prajalu rahasyamgaa andinche samacharam praatipadikagaa ee adhikaarulaku padonnati kalpinchaali. eta padi saatam mandi avineetiparulugaa bhaavistunna adhikaarulalo eta padisaatam mandiki udvaasana cheppali. vichakshanhaarahitamgaa nagadu rahita aardhika vyavasthanu korukuntu pannula saakhalo vichalavidi avineetini upekshistuu nagadurahita aardhika vyavasthaku aaraatapadadamante deshaanni antuleni agaadhamloki nettiveyadame suma! (vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)rendu lakshala roopaayalaku minchina nagadu chellimpulu chatta viruddhamani prabhutvam prakatinchindi. aardhikaabhivruddhini purigolputundanedi nagadurahita aardhikam anukuula vaadanalalo modatidi. nagadurahita chellimpula valla bhaaratadesapu sthoola desiyotpatti (jidipi) 1.5 saatam perugutundani master card (disital paments provider) anchana vesindi. edaadiki 70,000 kotla roopaayala meraku mana aardhika vyavasthaku labdhi chekurutundani veesa anchana. disital ekaana meega roopondadaaniki ayye vyayaalannitinii ee anchanalevi puurtigaa parigananaloki teesukunnattulevu. vaastavaaniki disital ekaanami chala vyayabharitamainadi.neraala niyantranaku todpadutundanedi nagadurahita aardhika vyavasthaku anukuulamgaa chestunna vaadanalalo rendavadi. sweedon e naatinuncho nagadurahita aardhikamnu anusaristondi. ayinappatiki bofors kumbhakonamlanti neraalanu adhi arikatta lekapoyindi. americalo september 11 ugravaada daadula anantaram ugravaada kaaryakalaapaalaku todpadutunnavaariviga anumaaninchina anekaneka byaanku khaataalanu adhyakshudu jarjibush stambhimpachesaaru. islamic state pratyaamnaaya dravya vyavasthanu abhivruddhi chesukovadanni america charyalevi nirodhinchalekapoyayi.moodo vaadana nalladhanaaniki sambandhinchinadi. mana desamloni nalla dhanamlo kevalam aaru saatam matrame nagadu roopamlo unnadani, migataadi sthiraasthulu, bangaram, vendi, stacks, bandlu roopena unnadani paluvuru aardhikavettalu vishwasistunnaaru. inka switzerland, singapur modalaina tax havens (pannulu atitakkuvugaa vunde deshaala) loni byaankulalo nahasyamgaa dachukunnaranedi adhikaaravargaalaku teliyani satyamemee kaadu.pannula chellimpula egavetanu nagadu rahita chellimpulu arikadataayanedi naalugo vaadana. kolkata, kanpur, mumbailo vividha vyaapaaraalanu nirvahistunna aradajanu mandi vyaktulatho iteevala nenu ee vishayamai matladanu. pannula chellimpu vishayamlo prabhutvam vidhinchina aankshalannitinii adhigaminchenduku avasaramaina maargaalanu vyaapaaravaettalu kanu gonnarani vaarandaruu cheppaaru. prabhutvaaniki nivedinchadaaniki avasaram lekunda lavadevilanu chinnachinnavigaa vibhajinchi, vaatini tama udyogula byaanku khatala dwara nirvahistunnaarani vaaru vivarinchaaru. nagadu lavadevilanu ippudu kotta notla dwara jaruputunnaru.mari abhivruddhichendina deshaalu nagadurahita aardhika vyavastha disagaa enduku payanistunnaayi? karanamamemitante ee deshaallo vaddiiretlu daadaapu shoonyam. bank af japan depaajitlanu angeekarinchadaaniki kevalam 0.1 saatam matrame charji vasulu chestundi. ee roju 1000 yen depazit chesina vyakti samvatsaram taruvaata kevalam 999 yen matrame pondutaadu. ee central byaankulu depajitlapai etuvanti vaddi chellinchavu. nagadurahita aardhikam vaatiki entainaa labdhidaayakam. endukante corrensy notlanu mudrinchadaaniki ayye vyayam aadaa avutundi kada. mana paristhitulu bhinnam. mana vaddiiretlu anukuulamainavi. kanuka nagadu rahitam rizerv byankku pedda aardhika bharam. rendo vastavamemitante nagadurahita chellimpula valla niyata rangamlo etuvanti samasyalu vundavu. ayithe mana aardhika vyavasthalo atyadhika bhagamaina aniyata ranga prayojanaalanu nagadu rahita chellimpulu baga debbatiistaayi. notlaraddu baga nashtaparichindi, samasyalaku lonu chesindi aniyata rangaanne kada.moodo kaaranam mana pannu vasulu adhikaarulu saadhaaranamgaa avineeti parulu. nagadu lavadevila pai aankshalu lanchaalu teesukunenduku vaariki maro avakaasaanni kalpistaayi. naalugo kaaranam mana vaariki bangaram ante valla maalina prema. nagadurahita aardhika vyavastha atuvantivaarini tama podupu sommunu bangaram roopamlono leda videshee byaankukhaataala roopamlo dachukonenduku prothsahistundi. idhi prapanchavyaapta dhorani. prapanchamantataa bangaram sarafara nirantaram perugutondi. bangaram sarafaraalu 2005loo 3252 tannula nunchi 2015loo 4306 tannulaku perigaayi.abhivruddhi chendina deshaalanu manam moorkhamgaa anusarinchadam tagadu. nalladhanam nirmuulana, neraala adupu samasyalu anivaaryamgaa palana vaiphalyaaniki taarkaanaalu. nagadu lavadevilu ee samasyalaku kaaranam kaanekaadu. pannula palana paristhitini baga meruguparachaali. kautilyudu suuchimchinatlugaa avineetiparulaina pannula vasuuludaarulanu sikshinchadaaniki patishtamaina pratyaamnaaya guudachaara vyavasthanerpaatu cheyali prajalu rahasyamgaa andinche samacharam praatipadikagaa ee adhikaarulaku padonnati kalpinchaali. eta padi saatam mandi avineetiparulugaa bhaavistunna adhikaarulalo eta padisaatam mandiki udvaasana cheppali. vichakshanhaarahitamgaa nagadu rahita aardhika vyavasthanu korukuntu pannula saakhalo vichalavidi avineetini upekshistuu nagadurahita aardhika vyavasthaku aaraatapadadamante deshaanni antuleni agaadhamloki nettiveyadame suma! (vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)