తెలంగాణ ఉద్యమం ‍‘నీళ్లు, నిధులు, ఉద్యోగాలు’ ఎజెండాగా జరిగిందని చెప్పడం పాక్షిక సత్యం. మలి దశ ఉద్యమాలలో సాంస్కృతిక రంగం ప్రధాన భూమిక వహించింది. కవులు మేధావులు కవితలు, పాటలు, వ్యాసాలతో ఉపన్యాసాలతో 4కోట్ల సామాన్య ప్రజలను, అన్ని రాజకీయ పక్షాలను అత్యంత ప్రభావితం చేసింది. అంతేగాక ప్రజలను తెలంగాణ ఆవశ్యకత వైపు మరలించింది. అది ఎంత వరకు సాఫల్యత పొందిందంటే తెలంగాణకు జరిగిన అన్యాయాలపై అన్ని సెల్ఫోన్లలో రింగ్టోన్ పాటగా మారుమ్రోగింది. ఎక్కడికక్కడ జనాన్ని యువతీ యువకులను సాంస్కృతిక సైనికులుగా తీర్చిదిద్దింది. ఇందులో ఎవరికీ ‘తకరార్’ గానీ మీమాంస కానీ వుండదు అనుకుంటాను.సరే! అనేక ఒడిదొడుకుల మధ్య 2014 జూన్ 2న తెలంగాణ ఏర్ప డింది. తెరాస ఆధ్వర్యంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అధికారాన్ని చేపట్టింది.  ఈ మొత్తం ఉద్యమం పైకి శాంతియుతంగా బహు చక్కగా కనిపిస్తుంది. కానీ తెలంగాణ సాధనలో హృదయ విదారకంగా సుమారు 1300పైగా యువకులు ఆత్మార్పణం చేసుకున్నారు. ఎవరు ఎన్ని సన్నాయి నొక్కులు నొక్కినా ఇది తిరుగులేని కఠోర నిజం.ఉద్యమ కాలంలో ఆంధ్ర -తెలంగాణ సంస్కృతి వేరువేరు అని బాహటంగా తెర మీదికి వచ్చింది. తత్ఫలితంగా తెలుగుతల్లి నుంచి తెలంగాణతల్లి వేరు అయ్యింది. తోడుగా చారిత్రక కార్యాకారణ సంబంధాలను విశ్లేషించి అనేక వేదికలపై చర్చించి తెలంగాణతల్లి మన అమ్మ అని ఖాయం చేసుకోవడం జరిగింది. తెలంగాణ తల్లి విగ్రహాల స్థాపన ఊరూరా జరిగింది. దీనికి సమాంతరంగా అమర వీరుల స్థూపాలను నిర్మించుకోవడమైనది.ఇది అంతా ఒక ఎత్తు అయితే సాంస్కృతిక రంగంలో ప్రజాకవులు తమ పాటలను అదే స్ఫూర్తితో సమున్నత  స్థాయిలో నిలబెట్టడం మరో ఎత్తు. కీలక మలుపు. మలిదశ ఉద్యమానికి ముందూ తరువాత కూడా పెద్ద సంపద కేసీఆర్ ఉపన్యాసాలు; అదీ తెలంగాణ తెలుగు భాషలో మాట్లాడడం వరకు మంచి గానే వుంది. ఇక్కడి వరకు అంతా బాగానే జరిగింది. 2009 నవంబర్ 1న మా తెలంగాణ తల్లి మాదిరిగానే మా గీతం మేమే పాడుకుంటాం– అని జయశంకర్ సార్, కేసీఆర్ ప్రకటించారు. ‘జయ జయహే తెలంగాణ’ పాట తెలంగాణలోని అన్ని సమావేశాలలో ప్రారంభ ప్రార్థన గీతంగా పరిణామం చెందింది. తెలంగాణ తెలంగాణ అంతా రాష్ట్ర గీతంగా ప్రతిధ్వనించింది.ఇక్కడ ఆలోచించవలసిన, ఆవేదన చెందాల్సిన విషయం ఏదంటే తెలంగాణ రాష్ట్రం వచ్చి సుమారు మూడున్నర ఏండ్లు గడిచినా తెలంగాణ రాష్ట్ర గీతం రాజముద్రకు నోచుకోకపోవడం. ఈ సందర్భంగా మరో ముఖ్యమైన సంఘటనను ప్రస్తావిస్తాను. అది 2016 డిసెంబర్ 7, 8 తేదీలలో ఢిల్లీలో జరిగిన పార్లమెంట్ సభ్యుల దత్తత గ్రామాల సభ జరిగింది. కల్వకుంట్ల కవిత ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న నిజామాబాద్ జిల్లా కందకుర్తి గ్రామం నుంచి వచ్చిన ఒక ముస్లిం అమ్మాయి ‘జయ జయహే’ పాట పాడి జాతీయ అవార్డును అందుకుంది. ఇది గమనించవలసిన అంశం.ప్రభుత్వం రాష్ట్ర గీతం అధికారికంగా ప్రకటించకపోయినా తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని అన్ని విద్యాసంస్థలు, సభలు, సమావేశాలు ఈ గీతాన్ని రాష్ట్ర గీతంగా ఇప్పటికీ పాడుకుంటున్నారు. ఈ గీతం కవి అందెశ్రీని అధిగమించి తెలంగాణ ప్రాంతం ఎల్లలు దాటి ప్రపంచంలోని తెలంగాణీయుల హృదయాలను మీటింది. ఈ గీతం గురించి ‘వంగదోలు’ ముచ్చట్లు మాట్లాడుకోవడం పక్కనపెట్టి నిజాయితీగా చూడాలి. కానీ సంస్కృతి సాహిత్యం ఎరిగిన ముఖ్యమంత్రి మాత్రం రాష్ట్ర గీతాన్ని ఆహ్వానించి ప్రకటించాల్సి వుంది. తెలంగాణ తల్లి అని, తెలంగాణ గీతం అని, తెలంగాణ సంస్కృతి అని కొట్లాడిన మన మనోభావాలకు ఈ జాప్యం తీవ్ర విఘాతం కలిగిస్తుంది, మనసులను కలిచివేస్తున్నది. ముఖ్యమంత్రి ఇప్పటికైనా తెలంగాణ రాష్ట్ర గీతాన్ని ప్రకటించాలి. కేసీఆర్ చుట్టూ మూగిన ‘కోటరీ’ ముఖ్యమంత్రి దృష్టికి తీసుకురాకపోవడమే కాకుండా ఆయన ‘అప్నా’ పూర్తిగా అనక ముందే వీళ్లు ‘అప్నా తనా మనా’ అంటున్నారు. ఇప్పటికైనా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సారథి, సాహితీ ప్రియుడు అయిన ముఖ్యమంత్రి అస్తిత్వ ఆత్మ గౌరవం పచ్చిపులుసు కన్నా పలుచన కాకుండా చూడాలి. తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని ‘నవ్వేటోల్ల ముందు జారిపడకుండా’ చూడాల్సిన బాధ్యత కేసీఆర్పై వుంది. రానున్న తెలుగు మహాసభలలో అయినా రాష్ట్రగీతం పాడుకునేలా చూడాలి.జూకంటి జగన్నాథం
telamgaana udyamam ‍‘neellu, nidhulu, udyogaalu’ ezendaagaa jarigindani cheppadam paakshika satyam. mali dasha udyamaalalo saamskrutika rangam pradhaana bhoomika vahinchindi. kavulu medhaavulu kavitalu, paatalu, vyaasaalatoe upanyaasaalato 4kotla saamaanya prajalanu, anni rajakeeya pakshaalanu atyanta prabhaavitam chesindi. antegaaka prajalanu telamgaana aavasyakata vaipu maralinchindi. adhi entha varaku saaphalyata pondindante telangaanaku jarigina anyaayaalapai anni selphonlalo rington paatagaa maarumrogindi. ekkadikakkada janaanni yuvati yuvakulanu saamskrutika sainikulugaa teerchididdindi. indulo evariki ‘takarar’ gaanee meemansa cony vundadu anukuntaanu.sare! aneka odidodukula madhya 2014 joon 2na telamgaana erpa dindi. terasa aadhvaryamlo rashtra prabhutvam adhikaaraanni chepattindi.  ee mottam udyamam paiki saantiyutamgaa bahu chakkaga kanipistundi. cony telamgaana saadhanalo hrudaya vidaarakamgaa sumaru 1300paiga yuvakulu aatmaarpanam chesukunnaru. evaru enni sannayi nokkulu nokkina idhi tiruguleni kathora nijam.udyama kaalamlo aandhra -telamgaana samskruti veruveru ani baahatamgaa tera meediki vachindi. tatphalitamgaa telugutalli nunchi telangaanatalli vaeru ayyindi. thodugaa chaaritraka kaaryaakaarana sambandhaalanu vislaeshinchi aneka vedikalapai charchinchi telangaanatalli mana amma ani khayam chesukovadam jarigindi. telamgaana talli vigrahaala sthaapana ooruraa jarigindi. deeniki samaantaramgaa amara veerula sthoopaalanu nirminchukovadamainadi.idhi antaa oka ettu ayithe saamskrutika rangamlo prajaakavulu tama paatalanu adhe sphuurtithoo samunnata  sthaayilo nilabettadam maro ettu. keelaka malupu. malidasa udyamaaniki munduu taruvaata kuudaa pedda sampada kcr upanyaasaalu; adhee telamgaana telugu bhashalo matladadam varaku manchi gaane vundi. ikkadi varaku antaa bagane jarigindi. 2009 navambar 1na maa telamgaana talli maadirigaane maa geetam meme padukuntam– ani jayasankar sar, kcr prakatinchaaru. ‘jaya jayahe telamgaana’ paata telangaanaloni anni samavesalalo praarambha praarthana geetamgaa parinaamam chendindi. telamgaana telamgaana antaa rashtra geetamgaa pratidhvaninchindi.ikkada aalochinchavalasina, aavedana chendaalsina vishayam edante telamgaana rashtram vachi sumaru moodunnara endlu gadichina telamgaana rashtra geetam rajamudraku nochukokapovadam. ee sandarbhamgaa maro mukhyamaina sanghatananu prastaavistaanu. adhi 2016 dissember 7, 8 tedeelalo dhilleelo jarigina parlament sabhyula dattata gramala sabha jarigindi. kalvakuntla kavita praatinidhyam vahistunna nijamabad jilla kandakurti graamam nunchi vachina oka muslim ammai ‘jaya jayahe’ paata paadi jaateeya avaardunu andukundi. idhi gamaninchavalasina amsam.prabhutvam rashtra geetam adhikaarikamgaa prakatinchakapoyina telamgaana rashtramloni anni vidyaasamsthalu, sabhalu, samavesalu ee geetaanni rashtra geetamgaa ippatikee paadukuntunnaaru. ee geetam kavi andeshreeni adhigaminchi telamgaana praantam ellalu daati prapanchamloni telangaaneeyula hrudayaalanu meetindi. ee geetam gurinchi ‘vangadolu’ muchhatlu matladukovadam pakkanapetti nijaayitiigaa chudali. cony samskruti saahityam erigina mukhyamantri maatram rashtra geetaanni aahvaaninchi prakatinchaalsi vundi. telamgaana talli ani, telamgaana geetam ani, telamgaana samskruti ani kotlaadina mana manobhaavaalaku ee jaapyam teevra vighaatam kaligistundi, manasulanu kalichivestunnadi. mukhyamantri ippatikaina telamgaana rashtra geetaanni prakatinchaali. kcr chuttu moogina ‘cotory’ mukhyamantri drushtiki teesukurakapovadame kakunda aayana ‘apna’ puurtigaa anaka munde veellu ‘apna tanaa mana’ antunnaru. ippatikaina rashtra prabhutva saarathi, saahitii priyudu ayina mukhyamantri astitva aatma gowravam pachipulusu kanna paluchana kakunda chudali. telamgaana rashtranni ‘navvetolla mundu jaripadakunda’ chuudaalsina baadhyata kcrpi vundi. raanunna telugu mahasabhalalo aina raashtrageetam padukunela chudali.jukanti jagannatham