భాత్..భాత్’ (అన్నం..అన్నం) అంటూ ఐదురోజులపాటు ఆకలితో అలమటించి మరణించింది ఆ పదేళ్ళ జార్ఖండ్ చిన్నారి. ప్రపంచ ఆకలి సూచీలో భారతదేశం వందోస్థానంలో ఉన్నదని తెలుసు కానీ, పాలకులు సృష్టిస్తున్న ఈ తరహా ఆకలి చావులు కూడా అందులోకి ఎక్కుతాయా? అత్యంత విషాదకరమైన ఈ ఘటన ఆవేదనను, అమితాగ్రహాన్నీ కలిగిస్తున్నది. ఇంతటి అమానవీయమైన స్థితిలోనూ ఎంతటి నాటకం కొనసాగుతున్నది? ఆ పిల్ల ఆకలితో చుట్టుకుపోతూ తన కళ్ళెదుటే కన్నుమూసిందని వారం రోజులుగా పస్తులున్న ఆమె తల్లే చెబుతున్నది. ఆమెకు రాజకీయం తెలియదు కానీ, జిల్లా అధికారులు మాత్రం చిన్నారి సంతోషిది మలేరియా చావంటూ నివేదికలు రాసేశారు. మీడియా ముందు ఊగిపోతూ ముఖ్యమంత్రి కోరిన తక్షణ నివేదిక మాత్రం నిజం చెబుతుందని ఎలా నమ్మాలి? ఆధార్ యావలో మునిగిన పాలకులు దానికోసం పేదల ప్రాణాలు తీయడానికి కూడా సిద్ధపడుతున్నారనడానికి ఈ విషాద ఘటన నిదర్శనం.పేదల కడుపు నింపేందుకు ఉద్దేశించిన పథకాలకు ఆధార్ కత్తెరలు వేస్తున్నది. నిరుపేదల కడుపుకొడుతూ ఆకలిచావులకు కారణమవుతున్నది. జార్ఖండ్లో సంతోషి కుమారి చావుకు ఆధార్ నిరంకుశత్వమే ఏకైక కారణం. ఆమె కుటుంబానికి అనేక నెలలుగా చౌకధరల దుకాణం నుంచి ఆహారం అందడం లేదు. ఆమె తల్లికి రేషన్కార్డు ఉన్నది, అనేక సంవత్సరాలుగా అదే కడుపు నింపుతున్నది. ఆహారభద్రతా చట్టం అక్కున చేర్చుకున్నది కానీ, మధ్యలో వచ్చిన ఆధార్ కారణంగా వారు ఆకలితో అలమటించవలసి వచ్చింది. అన్ని రేషన్కార్డులూ ఆధార్తో అనుసంధానం కావాలన్న ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుతో, ఆమె గ్రామంలో కార్డులు ఆగమేఘాలమీద అనుసంధానం చేసుకున్నాయి. కానీ, కొన్ని నిరుపేద కుటుంబాల విషయంలో అది జరగలేదు. ఆ పని ఎందుకు జరగలేదన్నది అటుంచితే, అది జరిగేవరకూ కనీసం తిండికి దూరం చేయవద్దన్న మానవత్వమైనా అధికారులకు లేకుండా పోయింది. పౌరసరఫరాల అధికారుల ఆదేశాలతో చౌకధరల దుకాణం యజమాని మిగతా వారి పేర్లను జాబితానుంచి కొట్టేసి, తిండిగింజలివ్వడం మానేశాడు. స్కూల్లో మధ్యాహ్నభోజనంతో కడుపునింపుకొనే సంతోషికి దుర్గాపూజ సెలవులు సంతోషాన్ని కాక విషాదాన్ని మిగల్చాయి. ఐదురోజులకు పైగా తిండిలేని అమ్మ చెంతకు చేరి, అమ్మ ఒడిలోనే ఆకలికి తాళలేక కన్నుమూసింది. సంతోషి తండ్రి మతిస్థిమితం లేనివాడు. తల్లి, అక్క రోజుకూలీలు. కూలి దొరికినప్పుడు ఎలాగోలా నెట్టుకొస్తున్నారు. కానీ చేతిలో చిల్లిగవ్వలేనప్పుడు కడుపు మాడ్చుకోవడం తప్ప మరేమీ చేయలేని స్థితి. తనపాలనలో మరెవ్వరికీ ఆకలిచావు రాకూడదంటున్న ముఖ్యమంత్రి ఇప్పటికైనా ఆధార్ అనుసంధానం లేని రేషన్కార్డులవారికి కూడా తక్షణమే ఆహారాన్ని సరఫరాచేయమని అధికారులను ఆదేశించగలరా? ఆయన ఆ పనిచేయరు, చేయలేరు. దేశమంతా దుమ్మెత్తిపోస్తున్నది కనుక కొద్దిరోజులపాటు కరిమాటి గ్రామంలోని ఆ నిరుపేద కుటుంబాలవారికి తిండి దొరకవచ్చు. కానీ, ఈ ఉద్వేగాలు, ఉద్రేకాలు చల్లారిపోయాక ఆధార్ మళ్ళీ తనవేట కొనసాగిస్తుంది. ‘అధికారులు నా ఆదేశాలు బేఖాతరు చేశారు, ఆధార్ అనుసంధానం లేకున్నా రేషన్ ఇవ్వాల్సిందేనని ఎంత చెప్పినా వినలేదు’ అంటున్నాడు ఆ రాష్ట్ర పౌరసరఫరాల మంత్రి. ఆధార్ మంజూరు కానీ, అనుసంధానం కానీ భారతదేశంలోని అనేక గ్రామీణప్రాంతాల్లో, ముఖ్యంగా జార్ఖండ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో ఒక సంక్లిష్టమైన కార్యక్రమం. కరెంటు సౌకర్యమేలేని, ఉన్నా ఎప్పుడు వస్తుందో, ఎప్పుడు పోతుందో తెలియని ప్రాంతాల్లో, ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం అరుదైపోయిన చోట్ల ఆధార్ ప్రజల జీవితాలతో చెలగాటమాడుతున్నది. అనేక సమస్యలను, విషాదాలను సృష్టిస్తున్నది. వివిధ కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగడంతోనే గ్రామీణులకు అత్యధిక సమయం పోతున్నది. సంతోషి కుటుంబం వంటివి అనేకం రేషన్కార్డు ఉండి కూడా ఆధార్ లేకనో, అనుసంధానం కాకనో ఆహారానికి దూరమైపోతుంటే దానికి బాధ్యత పడవలసింది ఎవరు? ఆ ప్రక్రియను సత్వరమే పూర్తిచేసి తిండిగింజలు అందించాల్సింది ఎవరు? ఇటువంటి కుటుంబాల విషయంలో అధికారులు తీవ్ర నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నారని కొందరు రెండునెలలుగా వెంటపడుతున్నా అధికారులు తిరిగిచూడలేదట. ఇంతలోగా సంతోషి ప్రాణాలు పోయాయి. అన్నం పెట్టే చోట అనుసంధానం మాటెత్తకండి అని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలు ఇచ్చినా ప్రభుత్వాలు బేఖాతరుచేస్తున్నాయి. జీవించేహక్కును, ఆహారభద్రతాచట్టాన్నీ ఈ అనుసంధానం తూట్లుపొడుస్తున్నది. ఆధార్ స్వచ్ఛందమే అని నినాదాల్లో రాసుకొని, న్యాయస్థానాల్లో చెబుతున్న ప్రభుత్వాలు అన్ని సేవలనూ, సౌకర్యాలను దానితో అనుసంధానిస్తూ ప్రజలను ఎలా పరుగులు పెట్టిస్తున్నాయో తెలిసిందే. పుట్టుకనుంచి చావువరకూ అన్నింటినీ ఆధార్తో ముడిపెట్టి, అది లేనప్పుడు ఏదీ అందని దుస్థితిలోకి ప్రజలను నెట్టేశారు. ఇప్పుడు ఆధార్ పేరిట నిరుపేదల కడుపుకొట్టేందుకు కూడా ప్రభుత్వాలు సిద్ధపడుతున్నాయి. ‘సరైన గుర్తింపు’ లేదన్న కారణంగా దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది నిరుపేదలకు తిండి, కూలి, సౌకర్యాలు, సేవలు ప్రభుత్వాలు అందించడం లేదనీ, చాలా రాష్ట్రాల్లో ఉద్దేశపూర్వకంగానే భారీస్థాయిలో విస్మరణలు సాగుతున్నాయని స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఆరోపిస్తున్నాయి. నిరుపేదలను పాలకులు మనుషులుగా కాక, ఓ పన్నెండంకెల సంఖ్యగా చూస్తున్నప్పుడు మరిన్ని ఆకలిచావులు, మరణాలు, ఆత్మహత్యలు జరుగుతూనే ఉంటాయి.
bhat..bhat’ (annam..annam) antuu aidurojulapatu aakalitho alamatinchi maraninchindi aa padella jarkhand chinnari. prapancha aakali suucheeloo bharatadesam vandosthaanamlo unnadani telusu cony, paalakulu srushtistunna ee taraha aakali chaavulu kuudaa anduloki ekkutaya? atyanta vishaadakaramaina ee ghatana aavedananu, amitagrahanni kaligistunnadi. intati amaanaveeyamaina sthitiloonuu enthati naatakam konasaagutunnadi? aa pilla aakalitho chuttukupothu tana kalledute kannumuusindani vaaram rojulugaa pastulunna aame talle chebutunnadi. aameku rajakeeyam teliyadu cony, jilla adhikaarulu maatram chinnari santoshidi maleria chaavantuu nivedikalu rasesaru. media mundu oogipothoo mukhyamantri korina takshana nivedika maatram nijam chebutundani ela nammali? adhar yaavalo munigina paalakulu daanikosam pedala praanaalu teeyadaaniki kuudaa siddhapadutunnaranadanaa ee vishaada ghatana nidarsanam.pedala kadupu nimpenduku uddesinchina pathakaalaku adhar katteralu vestunnadi. nirupedala kadupukodutuu aakalichaavulaku kaaranamavutunnadi. jaarkhandlo santoshi kumari chaavuku adhar nirankusatvame ekaika kaaranam. aame kutumbaaniki aneka nelalugaa choukadharala dukaanam nunchi aahaaram andadam ledu. aame talliki reshankardu unnadi, aneka samvatsaraalugaa adhe kadupu nimputunnadi. aahaarabhadrataa chattam akkuna cherchukunnadi cony, madhyalo vachina adhar kaaranamgaa vaaru aakalitho alamatinchavalasi vachindi. anni reshankaarduluu aadhaartho anusandhaanam kaavaalanna prabhutva uttarvuto, aame graamamlo kaardulu aagameghaalameeda anusandhaanam chesukunnayi. cony, konni nirupeda kutumbala vishayamlo adhi jaragaledu. aa pani enduku jaragaledannadi atunchithe, adhi jarigevarakuu kaneesam tindiki dooram cheyavaddanna maanavatvamainaa adhikaarulaku lekunda poyindi. pourasarafaraala adhikaarula aadesaalato choukadharala dukaanam yajamani migata vaari paerlanu jaabitaanunchi kottesi, tindiginjalivvadam maanesaadu. schoollo madhyaahnabhojanamtho kadupunimpukone santoshiki durgapuja selavulu santoshaanni kaaka vishaadaanni migalchayi. aidurojulaku paiga tindileni amma chentaku cheri, amma odilone aakaliki taalaleka kannumusindi. santoshi tandri matisthimitam leniwadu. talli, akka rojukuuliilu. kuuli dorikinappudu elagola nettukostunnaaru. cony chetilo chilligavvalenappudu kadupu madchukovadam tappa maremi cheyaleni sthiti. tanapaalanalo marevvarikee aakalichaavu rakudadantunna mukhyamantri ippatikaina adhar anusandhaanam laeni reshankaardulavaariki kuudaa takshaname aahaaraanni sarafaracheyamani adhikaarulanu aadesinchagalaraa? aayana aa panicheyaru, cheyaleru. deshamanta dummettipostunna kanuka koddirojulapatu karimati graamamlooni aa nirupeda kutumbaalavaariki tindi dorakavachhu. cony, ee udvegaalu, udrekaalu challaripoyaka adhar mallee tanaveta konasaagistundi. ‘adhikaarulu naa aadesaalu bekhaataru chesaru, adhar anusandhaanam lekunna reshan ivvalsindenani entha cheppina vinaledu’ antunnadu aa rashtra pourasarafaraala mantri. adhar manjuru cony, anusandhaanam cony bhaaratadesamlooni aneka graameenapraantaallo, mukhyamgaa jarkhand vanti rashtrallo oka sanklishtamaina kaaryakramam. karentu soukaryameleni, unna eppudu vastundo, eppudu potundo teliyani praantaallo, internet soukaryam arudaipoyina chotla adhar prajala jeevitaalato chelagaatamaadutunnadi. aneka samasyalanu, vishaadaalanu srushtistunnadi. vividha kaaryaalayaala chuttu tiragadamtone graameenulaku atyadhika samayam potunnadi. santoshi kutumbam vantivi anekam reshankardu undi kuudaa adhar lekano, anusandhaanam kaakano aahaaraaniki dooramaipotunte daaniki baadhyata padavalasindi evaru? aa prakriyanu satvarame poortichesi tindiginjalu andinchaalsindi evaru? ituvanti kutumbala vishayamlo adhikaarulu teevra nirlakshyam chestunnarani kondaru rendunelalugaa ventapadutunnaa adhikaarulu tirigichudaledata. intalogaa santoshi praanaalu poyayi. annam pette chota anusandhaanam maatettakandi ani supreenkortu aadesaalu ichina prabhutvaalu bekhaataruchestunnaayi. jeevinchekahkunu, aahaarabhadrataachattaanni ee anusandhaanam thootlupodustunnadi. adhar swachchandame ani ninaadaallo rasukoni, nyaayasthaanaallo chebutunna prabhutvaalu anni sevalanuu, soukaryaalanu daanitho anusandhaanistuu prajalanu ela parugulu pettistunnayo telisinde. puttukanunchi chaavuvarakuu annintinii aadhaartho mudipetti, adhi lenappudu edhee andani dusthitiloki prajalanu nettesaaru. ippudu adhar paerita nirupedala kadupukottenduku kuudaa prabhutvaalu siddhapadutunnaayi. ‘saraina gurtimpu’ ledanna kaaranamgaa desavyaaptamgaa lakshalaadi mandi nirupedalaku tindi, kuuli, soukaryaalu, sevalu prabhutvaalu andinchadam ledanee, chala rashtrallo uddesapurvakamgaane bhaariisthaayilo vismaranalu saagutunnaayani swachchanda samsthalu aaropistunnaayi. nirupedalanu paalakulu manushulugaa kaaka, oo pannendankela sankhyagaa chustunnappudu marinni aakalichaavulu, maranaalu, aatmahatyalu jarugutune untaayi.