
తెలుగునాట ఎన్నో సాంస్కృతిక సామాజిక ఉద్యమాలకు తొలి నగారా మోగింది ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలోనే. ఈ విశ్వవిద్యాలయం శతజయంతి ఉత్సవాలను జరుపుకుంటున్న సందర్భంలో ఉస్మానియాలో చదువుకుని, అక్కడి సాహిత్య వాతావరణంలో మసలుకున్న పలువురు సాహితీకారులు తమ అనుభవా లను ‘వివిధ’తో పంచుకున్నారు: అంపశయ్య నవీన్ నేను 1962-64 మధ్యకాలంలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఎమ్మే (ఎకనామిక్స్)చదివాను. సాహిత్యం మీద ఉన్న అభిని వేశం ఇక్కడ చదువుతున్న రోజుల్లో ఇంకా గట్టిపడింది. అప్పుడే నాకు వరవరరావు, గంట రామిరెడ్డి, వే. నరసింహారెడ్డి, ఎస్. లక్ష్మణమూర్తి, శివకుమార్, పి.రాఘవాచారి లాంటి ఎందరో సాహిత్య జీవులతో స్నేహం ఏర్పడింది. మేమంతా ఆ రోజుల్లో సాహిత్యాన్ని తాగి శ్వాసించి బతికామంటే అతిశయోక్తి కాదు. నేను ఎమ్మే చదువుతున్న రోజుల్లోనే రవీంద్ర భారతిలో అప్పటి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటుచేసిన ఉగాది కవి సమ్మేళనానికి శ్రీశ్రీ గారు, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారు వచ్చారు. మేమంతా వెళ్ళి ఆ ఇద్దరు మహాకవుల కవితా పఠనాన్ని విన్నాం. ఆ తర్వాత కొద్ది రోజులకు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారికి వారు రచించిన ‘విశ్వనాథ మధ్యాక్కరలు’ అనే కవితా సంకలనానికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం లభించింది. అప్పుడు హైదరాబాద్లో విశ్వనాథ గారికై ఏర్పాటు చేసిన అభినందన సభలో దివాకర్ల వేంకటావధానిగారు ‘విశ్వనాథ మధ్యాక్కర’ల్ని గురించి అద్భుతమైన ప్రసంగం చేశారు. నేను ఉస్మానియాలోని ‘ఎ’ హాస్టల్లో ఉన్నప్పుడు ఒకసారి నాయని కృష్ణకుమారిగారిని, మరోసారి సి.నారాయణరెడ్డి గారిని ఆహ్వానించి వారి ప్రసంగాలను ఏర్పాటు చేసాం. ‘బి’ హాస్టల్లో ఒకసారి చలం సాహిత్యాన్ని గూర్చిన సభ జరిగింది. ఆ సభలో నేనూ వరవరరావు ప్రసంగించాం. ఎమ్మే చదువుతున్న రోజుల్లోనే నాలో ‘అంపశయ్య’ నవల రాయాలన్న కోరిక, పట్టుదల కలిగినాయి.బి.ఎ., ఎం.ఎ. చదువుకున్నాను. వుండేది పాతబస్తీ, వచ్చిపోయేది లోకల్ రైలులో. తెలుగుశాఖ ‘సారస్వతసమితి’ ఆధ్వర్యంలో ఏడాది పొడుగునా సాహిత్య కార్యక్రమాలు జరిపేది. 57 నెంబరు హాలులో సాహిత్య ఉపన్యాసాలు ఇచ్చినవారిలో విశ్వనాథ, కాళోజీ, భాస్కరభట్ల కృష్ణారావు, అరిపిరాల విశ్వం, పుట్టపర్తి, వానమామలై ఉన్నారు. సాహిత్యోత్సవాలు కూడా జరిగేవి. తెలుగు శాఖ ప్రతి యేడు ‘శోభ’ అన్న వార్షిక సంచిక ప్రచురించేది. జర్నలిస్ట్ ‘పురాద్ర’ (పురాణం రామచంద్ర, కరీంనగర్) చొరవతో ‘చైతన్య భారతి’ అన్న కవితా సంకలనం వచ్చింది. వరవరరావు ఆవిష్కరించిన ఈ సంకలనంలో బి.ఎ., ఎం.ఎ సాహిత్య విద్యార్థుల కవితలున్నాయి. ఈ కాలంలోనే దిగంబర కవితాసంకలనాలు రావటం మొదలైంది. వారి ఆవిష్కరణలు సంచలనాత్మకంగా వుండేవి. వచన కవితను ‘దిక్’లు అనడం, వ్యవస్థను ‘కుష్టు వ్యవస్థ’ అనటం క్యాంపస్లో చర్చలకు దారి తీసింది. రా.రా సంపాదకత్వంలో వచ్చిన ‘సంవేదన’ కూడా ఒక పెద్ద సంచ లనం. ఆర్ట్స్ కాలేజీ ఎదురుగా ఉన్న లాన్స్లో రా.రా. వ్యాసాలను మా సహాధ్యాయి కన్నసామి చదువుతుంటే మేం వినేవాళ్లం. క్లాసులు జరగని సమయాలను అద్భుతమైన ఆర్ట్స్ కాలేజీ లైబ్రరీలో గడిపేవాళ్ళం. సినారెను మించిన సాహిత్య అధ్యాపకుడ్ని నేను ఇప్పటివరకు చూడలేదు. క్యాంపస్ కేంద్రంగా అనేక ఉద్యమాలు జరిగాయి. ‘మదర్ ఆఫ్ ఆల్ రివల్యూషన్స్’ మాత్రం 69 ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమమే.పరిచయమున్నా సి.నారాయణరెడ్డి ఆకర్షణ ప్రత్యేకం. గుడిహాళం రఘునాధం, సి.మృణాళిని నా క్లాస్మేట్స్. కవిగా ఉన్న ఉనికితో సీనియ ర్స్తో అల్లుకుపోయిన. ఆ ఊపులో ఆర్ట్స్ కాలేజిలో చేరిన రెండో నెలలోనే సినారె ముఖ్య అతిథిగా కవి సమ్మేళనం ఏర్పాటు చేసినం. సాహిత్య కార్యక్రమాలు నిర్వహిం చగలననే నమ్మకం కలిగింది. ఓల్డ్ పి.జి. హాస్టల్లో ప్రతి ఆదివారం ప్రముఖ రచయితలను ఆహ్వానించి వరుసగా సాహిత్య గోష్టులు జరిపించటం మరొక మలుపు. చిమనగుంట జగదీశ్వర్ ‘ఉదయసంధ్య’ ప్రచురణ, ఆవిష్కరణ అప్పటికదో ఉత్సాహం. గుడిహాళం వచన కవిత్వంలోకి వచ్చిన తర్వాత ఇద్దరం పోటీపడి కవిత్వం రాసేవాళ్లం. మా పక్కన ‘బి’ హాస్టల్లో దేవరాజు మహారాజు ఉండేవాడు. తరచుగా జరిపిన సాహిత్య చర్చల ప్రతిరూపమే ‘దాడి’ రహస్య బులెటిన్. అంతకుముందు క్యాంపస్లో ‘ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ విద్యార్థి రచయితల సంఘం’ ఉండేదని, విద్యార్థి రచయితల కథల సంపుటిని ‘ఎమెస్కో’ ప్రచురించిందని, అది కనుమరుగైందని మహారాజు చెప్పేవాడు. బయట ఒకపక్క విరసం ప్రభావం బలంగా ఉండేది. మరోపక్క మామూలు సాహిత్య సభల తంతు నడిచేది. పరిషత్తులో సారవంతమైన సభలు కె.కె. రంగనాథాచారి నిర్వహించేది. అన్నీ గమనించిన తర్వాత యూనివర్సిటీ క్యాంపస్ సాహిత్య సంస్థ ఉంటే బాగుండేదని ఆలోచన వచ్చేది. తర్వాత మా జూనియర్స్ మరింత స్ఫూర్తి. వసంతరావు, సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి, నాళేశ్వరం శంకరం, మర్రి విజయరావు, ఎస్వీ, కందుకూరి శ్రీరాములు, లక్నారెడ్డి... అందరూ కవులూ రచయితలే. కలుసుకున్నప్పుడల్లా కవిత్వ హోరు. ఆర్ట్స్ కాలేజీ ముందో, హాస్టల్ రోడ్ల నడుమనో, క్రీడామైదానాల్లోనో, టీవీ హోటళ్లలోనో వెన్నెల రాత్రులు కవిత్వం వెల్లువెత్తేది. నగ్నముని, బైరాగి, అజంతా, శివారెడ్డి, శివసాగర్, దేవిప్రియ తదితరుల కవితలు పదే పదే గొంతెత్తి బయటకు పఠించేది. జర్నలిస్ట్, ‘వేడిగాలి’ కవి, సలంద్ర (విరసం) రచయితల సంస్థ పెడితే బాగుంటుందని సలహా ఇచ్చిండు. ఎప్పట్నుంచో తొలుస్తున్న ఆలోచన, మిత్రుని సూచన అందరి ముందుంచిన. ఒక ఉద్యమ చైతన్యం, ఒక సృజనోత్సాహం ఇచ్చిన ప్రేరణతో క్యాంపస్ రచయితలం ‘ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ రైటర్స్ సర్కిల్’గా ఏర్పడినం. అనంతరం కొంత అంతరం వచ్చి నేను మౌనంగా ఉన్నా, రైటర్స్ సర్కిల్ చాలా సభలు నిర్వహించింది. ముఖ్యంగా ‘ఈతరం యుద్ధ కవిత’ ప్రచురణ అప్పటి కాల సంచలనం. ఇప్పటి చరిత్ర.‘వందనాలు వందనాలమ్మో...’, ‘ఉయ్యాలో... జంపాలో...’, ‘ఊరు మనదిరా ఈ వాడ మనదిరా...’, ‘మౌనం ప్రమత్తత అనుకోకు/ గోడకు వేలాడదీసే తుపాకి కూడా మౌనంగానే ఉంటుంది’, ‘ఎన్కౌంటర్లన్నీ పోలీసు హత్యలే’-- ఇలా గోడల మీద నినాదాలమవుతూ ఆర్ట్స్ కాలేజి రాతి కట్టడాల్లో ధ్వని బింబమవుతూ ఊరేగింపుల్లో కోరస్లమవుతూ, పోస్టర్లలో అక్షర కాగడాలమవుతూ, లాఠీలకు రాళ్ళ జవాబులమవుతూ, కాషాయ మూకలను ధిక్కరించే కరవాలాలమవుతూ... పదం పాడుతూ కదం తొక్కుతూ కదిలిన కాలం. అమూర్తమైన కాలం కాదది. 1967లో మొదలైన వీచికలు వసంత మేఘాలుగా పయనించి క్యాంపస్లో తేలిన గ్రామ ప్రతీకలతో సంయోగం చెందిన సంకేతం. ఆర్ట్స్ కాలేజీ మీద తొలిసారిగా వామపక్ష జెండా ఎగిరింది 1978 జూన్ తర్వాత. అంతకు కొద్ది నెలల ముందే అవే భావాలతో రచయితల జెండా ఎగిరింది. అదే ‘ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ రైటర్స్ సర్కిల్’. నందిని సిధారెడ్డి, సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి, సలంద్ర, నాళేశ్వరం శంకరం, జింబో (మంగారి రాజేందర్) దాని వ్యవస్థాపక సభ్యులు. ఇంకా కొందరు న్నారు. ఆ పేర్లను అప్పటి విద్యార్థులు యాది చేయాలె. అప్పటి (1977-1983) క్యాంపస్ జీవితంలో ఇప్పటికీ మరిచిపోలేని అనుభవాలు, సంఘటనలు చర్చలు ఎన్నెన్నో. నాకు మాత్రం రెండే. ఒకటి నా వ్యక్తిగత ప్రేమ వృత్తాంతం. రెండవది నా సాహిత్య ప్రేమ వృత్తాతం. అదే రైటర్స్ సర్కిల్. ఇప్పటి నేను వేరు. వేరైనంత మాత్రాన అప్పటి బంధం విస్మరణీయం కాదు.పోరాటం వర్ధిల్లాలి’, ‘భూమయ్య, కిష్టాగౌడు రైతాంగ పోరాటం వర్ధిల్లాలి’ అనే రాతలు యూనివర్సిటీ తెల్లటి గోడలపై వెలసిన జాజు రంగు అక్షరాలు వ్రేలాడుతున్న వేళ మేం ఉస్మానియాలో కాలుపెట్టాం. ఉదయం పూట పసుపుపచ్చ తివాచీ పరచినట్లు ఆహ్వానం పలికే కాంపస్, మధ్యాహ్నం రంగులహరివిల్లులా కనిపించేది. విద్యార్థుల రకరకాల రంగులు, యవ్వనంపు తుళ్ళింతలు, జ్ఞానంపట్ల తహతహ, అల్లరి, కేరింతలలో మనోజ్ఞమై విలసిల్లేది. రాత్రవుతుంటే చీకటి, ఒంటరితనం, భయంలోంచి పుట్టుకొచ్చిన తెగువలూ అంతకుముందు లేని అనుభవంతో రాత్రులు గడిచేవి. చైతన్యమంతా ఆ కాంపస్లోనే ఉన్నట్టనిపించేది. రేపటి వెలుగు కోసం నేడు తపస్సు చేస్తున్న మునిలా కాంపస్ రాత్రులు నిశ్శబ్దంగా ఉండేవి. ఆ రోజుల్లో మాకు పాఠాలు చెప్పినవాళ్ళు ఉద్దండులు. నాతోపాటు చదివిన చాలామంది నాటి నాతోటివాళ్ళు నేడు గురువుల్లాగే ఒక్కోరంగంలో ఎదిగి తెలుగునాట తమతమ రంగాల్లో విశిష్టతను చాటుకుంటున్నారు. ఈ ప్రత్యేకత 1976-1980 మధ్య కాలంలో ఉస్మానియా విద్యార్థులు మాత్రమే సాధించాం అని గట్టిగా చెప్పగలం. ఆ నాలుగేళ్ళలో చదివి తర్వాత రాణించి నవారు జగమెరిగినవాళ్ళు. ఉదాహరణకు కవిత్వంలో నందిని సిధారెడ్డి, నాళేశ్వరం శంకరం, కందుకూరి శ్రీరాములు, గుడిహాళం రఘునాథం, ఎస్వీ సత్యనారాయణ; వచనంలో వసంతరావు దేశపాండే, సుంకిరెడ్డి నారాయణ రెడ్డి, జింబో, మృణాళిని, అసుర... ఇందులో చాలామంది రెండు ప్రక్రియల్లో లబ్ధ ప్రతిష్టులు. యూనివర్సిటీ మెస్ను, మేం ఉన్న ‘ఏ’ హాస్టల్ కార్నర్ రూమ్ నం.32ను మేం మరిచిపోలేం. ఎన్నో రాత్రులు మా గదిలో కర పత్రాలు, గోడ పత్రికలు రాత్రికి రాత్రే సిద్ధమయ్యేవి. మధ్యాహ్నం సిలబస్ క్లాసులు; సాయంకాలం నగరంలో ఎక్కడ సభ జరిగినా అక్కడ మేం ప్రత్యక్షం. నగరంలోని అన్ని సాహిత్య కార్యక్రమాలకు హాజరు కావడం అనేది మా కో-కర్రికులమ్ ఏక్టివిటీగా ఉండేది. ప్రతి ఆదివారం ఎవరో ఒక దిగ్గజాన్ని హాస్టల్కు పిలిచి ముచ్చటించే వాళ్లం. వరవరరావు, నగ్నముని, జ్వాలాముఖి, కేశవరెడ్డి, చెరబండరాజు, నిఖిలేశ్వర్, డి.వెంకట్రామయ్య, మహీధర రామ్మో హనరావు... యిలా ఎందరినో మాకు కాంపస్ పరిచయం చేసింది. యూనివ ర్సిటీ తరగతి గదిలో కన్న కాంపస్లో, కాంపస్ బయట, హాస్టల్ గదిలో మేం చాలా నేర్చుకున్నాం. ఇలా ఎదిగాం. కాంపస్కు మేమెప్పుడూ ఋణపడి ఉంటాం.

telugunaata enno saamskrutika saamaajika udyamaalaku toli nagara mogindi usmania vishwavidyaalayamlone. ee vishwavidyaalayam satajayanti utsavaalanu jarupukuntunna sandarbhamlo usmanialo chaduvukuni, akkadi saahitya vaataavaranamlo masalukunna paluvuru saahitiikaarulu tama anubhava lanu ‘vividha’thoo panchukunnaaru: ampasayya naveen nenu 1962-64 madhyakaalamlo usmania vishwavidyaalayamlo emme (ecanamics)chadivaanu. saahityam meeda unna abhini vesham ikkada chaduvutunna rojullo inka gattipadindi. appude naaku varavararao, ganta ramireddy, vee. narasimhareddy, es. lakshmanamoorthy, sivakumar, pi.raghavachari lanti endaro saahitya jeevulatho sneham erpadindi. memanta aa rojullo saahityaanni taagi swaasinchi batikamante atisayokti kaadu. nenu emme chaduvutunna rojullone ravindra bhaaratilo appati aandhra pradesh prabhutvam erpaatuchesina ugaadi kavi sammelanaaniki srishree gaaru, vishwanaatha satyanarayana gaaru vachaaru. memanta velli aa iddaru mahakavula kavita pathanaanni vinnam. aa tarvaata koddi rojulaku vishwanaatha satyanarayana gaariki vaaru rachinchina ‘vishwanaatha madhyaakkaralu’ ane kavita sankalanaaniki kendra saahitya academy puraskaaram labhinchindi. appudu hyderabadlo vishwanaatha gaarikai erpaatu chesina abhinandana sabhalo divakarla venkataavadhaanigaaru ‘vishwanaatha madhyakkara’lni gurinchi adbhutamaina prasangam chesaru. nenu usmanialoni ‘e’ haastallo unnappudu okasari nayani krushnakumaarigaarini, marosari si.narayanareddy gaarini aahvaaninchi vaari prasangaalanu erpaatu chesam. ‘bi’ haastallo okasari chalam saahityaanni goorchina sabha jarigindi. aa sabhalo nenuu varavararao prasanginchaam. emme chaduvutunna rojullone naalo ‘ampasayya’ navala rayalanna korika, pattudala kaliginayi.bi.e., em.e. chaduvukunnanu. vundedi paatabastii, vachipoyedi lokal railulo. telugusaakha ‘saarasvatasamiti’ aadhvaryamlo edaadi podugunaa saahitya kaaryakramaalu jaripedi. 57 nembaru haalulo saahitya upanyaasaalu ichinavaarilo vishwanaatha, kaaloji, bhaskarabhatla krishnarao, aripiraala vishwam, puttaparti, vaanamaamalai unnaaru. saahityotsavaalu kuudaa jarigevi. telugu saakha prati yedu ‘shobha’ anna vaarshika sanchika prachurinchedi. jarnalist ‘puradra’ (puraanam ramachandra, karinnagar) choravatho ‘chaitanya bhaarati’ anna kavita sankalanam vachindi. varavararao aavishkarinchina ee sankalanamlo bi.e., em.e saahitya vidyaarthula kavitalunnayi. ee kaalamlone digambara kavitaasankalanaalu ravatam modalaindi. vaari aavishkaranalu sanchalanaatmakamgaa vundevi. vachana kavitanu ‘dik’lu anadam, vyavasthanu ‘kushtu vyavastha’ anatam campaslo charchalaku daari teesindi. raa.raa sampaadakatvamlo vachina ‘samvedana’ kuudaa oka pedda sancha lanam. arts callagy edurugaa unna lanslo raa.raa. vyaasaalanu maa sahadhyayi kannasami chaduvutunte mem vinevallam. klaasulu jaragani samayalanu adbhutamaina arts callagy librarilo gadipevallam. sinaarenu minchina saahitya adhyaapakudni nenu ippativaraku chudaledu. campus kendramgaa aneka udyamaalu jarigai. ‘madar af al revalutions’ maatram 69 pratyeka telamgaana udyamame.parichayamunna si.narayanareddy aakarshana pratyekam. gudihaalam raghunaadham, si.mrunaalini naa classmates. kaviga unna unikitho seeniya rsto allukupoyina. aa oopulo arts kaalejilo cherina rendo nelalone sinare mukhya atithigaa kavi sammelanam erpaatu chesinam. saahitya kaaryakramaalu nirvahim chagalanane nammakam kaligindi. old pi.ji. haastallo prati aadivaaram pramukha rachayitalanu aahvaaninchi varusagaa saahitya goshtulu jaripinchatam maroka malupu. chimanagunta jagadishwar ‘udayasandhya’ prachurana, aavishkarana appatikado utsaaham. gudihaalam vachana kavitvamloki vachina tarvaata iddaram potipadi kavitvam rasevallam. maa pakkana ‘bi’ haastallo devaraju maharaju undevaadu. tarachugaa jaripina saahitya charchala pratiroopame ‘daadi’ rahasya buletin. antakumundu campaslo ‘usmania university vidyaarthi rachayitala sangham’ undedani, vidyaarthi rachayitala kathala samputini ‘emesco’ prachurinchindani, adhi kanumarugaindani maharaju cheppevaadu. bayata okapakka virasam prabhaavam balangaa undedi. maropakka maamuulu saahitya sabhala tantu nadichedi. parishattulo saaravantamaina sabhalu ke.ke. ranganathachari nirvahinchedi. annee gamaninchina tarvaata university campus saahitya samstha unte bagundedani aalochana vachedi. tarvaata maa jooniers marinta sphurthy. vasantarao, sunkireddy narayanareddy, naleshwaram sankaram, marri vijayarao, eswy, kandukuri sriraamulu, laknareddy... andaruu kavuluu rachayitale. kalusukunnappudalla kavitva horu. arts callagy mundo, hastla rodla nadumano, kridamaidanallono, tv hotallalono vennela raatrulu kavitvam velluvettedi. nagnamuni, bairagi, ajanta, shivareddy, shivasagar, devipriya taditarula kavitalu pade pade gontetti bayataku pathinchedi. jarnalist, ‘vaedigaali’ kavi, salandra (virasam) rachayitala samstha pedithe baguntundani salaha ichindu. eppatnuncho tolustunna aalochana, mitruni suuchana andari mundunchina. oka udyama chaitanyam, oka srujanotsaaham ichina preranatho campus rachayitalam ‘usmania university raiters sarkil’gaa erpadinam. anantaram kontha antaram vachi nenu mounamgaa unna, raiters sarkil chala sabhalu nirvahinchindi. mukhyamgaa ‘eetaram yuddha kavita’ prachurana appati kaala sanchalanam. ippati charitra.‘vandanaalu vandanaalammo...’, ‘uyyaalo... jampaalo...’, ‘ooru manadira ee waada manadira...’, ‘mounam pramattata anukoku/ godaku veladadise tupaki kuudaa mounamgaane untundi’, ‘encounterlanni polisu hatyale’-- ilaa godala meeda ninaadaalamavutuu arts kaleji raati kattadaallo dhwani bimbamavutuu ooregimpullo koraslamavutuu, posterlalo akshara kaagadaalamavutuu, laatiilaku raalla javaabulamavutuu, kashaya mookalanu dhikkarinche karavaalaalamavutuu... padam paadutuu kadam tokkutuu kadilina kaalam. amoortamaina kaalam kaadadi. 1967loo modalaina veechikalu vasanta meghaluga payaninchi campaslo telina grama prateekalatho samyogam chendina sanketam. arts callagy meeda tolisaarigaa vamapaksha jenda egirindi 1978 joon tarvaata. antaku koddi nelala munde ave bhaavaalato rachayitala jenda egirindi. adhe ‘usmania university raiters sarkil’. nandini sidhareddy, sunkireddy narayanareddy, salandra, naleshwaram sankaram, jimbo (mangari rajender) daani vyavasthaapaka sabhyulu. inka kondaru nnaaru. aa paerlanu appati vidyaarthulu yaadi cheyale. appati (1977-1983) campus jeevitamlo ippatikee marichipoleni anubhavaalu, sanghatanalu charchalu ennenno. naaku maatram rende. okati naa vyaktigata prema vruttaantam. rendavadi naa saahitya prema vruttaatam. adhe raiters sarkil. ippati nenu vaeru. verainanta maatraana appati bandham vismaraneeyam kaadu.poratam vardhillaali’, ‘bhuumayya, kishtagoudu raitanga poratam vardhillaali’ ane raatalu university tellati godalapai velasina jaaju rangu aksharaalu vrelaadutunna vaela mem usmanialo kalupettam. udayam poota pasupupaccha tivachi parachinatlu aahvaanam palike compus, madhyaahnam rangulaharivillula kanipinchedi. vidyaarthula rakarakaala rangulu, yavvanampu tullintalu, ghnaanampatla tahataha, allari, kerintalalo manognamai vilasilledi. raatravutunte cheekati, ontaritanam, bhayamlonchi puttukochina teguvaluu antakumundu laeni anubhavamtho raatrulu gadichevi. chaitanyamanta aa kampaslone unnattanipinchedi. repati velugu kosam nedu tapassu chestunna munila compus raatrulu nissabdamgaa undevi. aa rojullo maaku paataalu cheppinavaallu uddandulu. naatopaatu chadivina chaalaamandi naati naatotivaallu nedu guruvullage okkorangamlo edigi telugunaata tamatama rangaallo vishishtatanu chaatukuntunnaaru. ee pratyekata 1976-1980 madhya kaalamlo usmania vidyaarthulu matrame saadhinchaam ani gattigaa cheppagalam. aa naalugellalo chadivi tarvaata raaninchi navaaru jagameriginavallu. udaaharanaku kavitvamlo nandini sidhareddy, naleshwaram sankaram, kandukuri sriraamulu, gudihaalam raghunatham, eswy satyanarayana; vachanamlo vasantarao deshapande, sunkireddy narayana reddi, jimbo, mrunaalini, asura... indulo chaalaamandi rendu prakriyallo labdha pratishtulu. university mesnu, mem unna ‘e’ hastla carner room nam.32nu mem marichipolem. enno raatrulu maa gadilo kara patraalu, goda patrikalu raatriki ratre siddamayyevi. madhyaahnam silabas klaasulu; saayankaalam nagaramlo ekkada sabha jarigina akkada mem pratyaksham. nagaramloni anni saahitya kaaryakramaalaku haajaru kaavadam anedi maa koo-karrikulam ektivitiigaa undedi. prati aadivaaram evaro oka diggajaanni haastalku pilichi muchatinche vaallam. varavararao, nagnamuni, jwaalaamukhi, kesavareddy, cherabandaraju, nikhileshwar, di.venkatramayya, maheedhara rammo hanarao... yila endarino maaku compus parichayam chesindi. yooniva rsity taragati gadilo kanna kaampaslo, compus bayata, hastla gadilo mem chala nerchukunnam. ilaa edigaam. kaampasku memeppuduu runapadi untaam.