శ్రీనగర్ లోక్సభ స్థానం ఉపఎన్నిక సందర్భంగా, ఓ కశ్మీరీ యువకుడిని జీపు ముందుభాగానికి కట్టివేసి వీధుల్లో తిప్పిన సైనికాధికారి లీతుల్ గొగోయ్ ఇటీవలే ఆర్మీచీఫ్ బిపిన్ రావత్నుంచి ప్రశంసాపత్రం అందుకున్నారు. ఈ ఘటనపై ఒకపక్కన కశ్మీర్ పోలీసుల కేసు, మరొకపక్కన సైనిక న్యాయస్థానం విచారణ జరుగుతుండగానే, రావత్ కశ్మీర్లో పర్యటించి ఈ మేజర్కు స్వయంగా ప్రశంసాపత్రం ఇవ్వడం విమర్శలకు దారితీసింది. ఈ ప్రశంస ‘మానవకవచం’ చేష్టకు సంబంధించినది కాదనీ, కశ్మీర్లో తిరుగుబాట్ల అణచివేతలో గొగోయ్ దీర్ఘకాలంగా అందిస్తున్న సేవలకూ, కృషికీ మెచ్చి ఇచ్చినదని ఆర్మీ అంటున్నది. సైనికులను మెచ్చి, వారు సమధికోత్సాహంతో పనిచేసేట్టు ప్రోత్సహించవలసిందేగానీ, సదరు అధికారిపై తమ సైనికన్యాయస్థానంలో ఒకపక్కన విచారణ సాగుతున్నప్పుడు సైనికదళాల ప్రధానాధికారి అతడిని సత్కరించడం సముచితం కాదు. అది తమ వ్యవస్థలను తామే కించపరుచుకున్నట్టు. లీతుల్ గొగోయ్కు లభించిన ప్రశంస ఆయన జీపు చేష్టతో సంబంధంలేనిదైనప్పుడు, విచారణ ముగిసేవరకూ ఆగివుంటే సరిపోయేది.బిపిన్ రావత్ ప్రశంస నిజానికి గొగోయ్ సాహసాన్ని మించింది. ఈ చర్య కశ్మీరీలకు ఎటువంటి సంకేతాన్ని ఇస్తుందో ఆయనకు తెలియదనుకోలేము. కశ్మీర్ పోలీసులు వెంటనే పత్రికావిలేకరుల సమావేశం ఏర్పాటు చేసి,  గొగోయ్పై నమోదు చేసిన కేసు దర్యాప్తు కొనసాగుతున్నదని ప్రకటించుకోవలసి వచ్చింది. గొగోయ్ను ఆర్మీచీఫ్ ప్రశంసించినంత మాత్రాన దర్యాప్తుమీద ఆ ప్రభావం ఎంతమాత్రం ఉండదని హామీ ఇవ్వవలసి వచ్చింది. ఒక పోలింగ్ బూతును వెయ్యిమంది చుట్టుముట్టి రాళ్లు విసురుతున్న సందర్భంలో సిబ్బందిని రక్షించడానికి తనకు ఇంతకంటే మార్గం లేకపోయిందని గొగోయ్ తన చర్యకు సమర్థనగా చెబుతున్నారు. ప్రశాంతంగా ఉండమని పలుమార్లు మెగాఫోన్ ద్వారా విజ్ఞప్తి చేసినా ఫలితం లేకపోయిందనీ, వారిని తరిమివేయడానికి కాల్పులు జరిపివుంటే అనేకమంది ప్రాణాలు పోయివుండేవని గొగోయ్ చెబుతున్నారు. సత్వరమే అక్కడనుంచి సిబ్బందిని తప్పించవలసిన అవసరం ఉన్నందున ఆ క్షణంలో ఈ ఆలోచన వచ్చి అమలు చేశానన్నది ఆయన వివరణ. పోలింగ్ సందర్భంగా సైన్యం ఎంతటి విపత్కర పరిస్థితిని ఎదుర్కొన్నదో తెలియంది కాదు. భౌతికదాడులకు కూడా వెరకుండా, ఆందోళనకారులు ఎంత రెచ్చగొట్టినా సంయమనం కోల్పోకుండా అది తన కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించినందుకు సైన్యాన్ని అభినందించవలసిందే. తాను జీపుకు కట్టివేసిన వ్యక్తి పోలింగ్ బూతుముందు గుమిగూడిన వందలాదిమందికి నాయకుడని గొగోయ్ వాదన. అదేనిజమైనపక్షంలో, అంతటి సంక్లిష్టమైన, ఉద్రిక్తస్థితిలో నాయకుడిని పట్టితెచ్చి జీపుకు కట్టివేయడం జరిగేపనేనా? అన్నది కొందరి ప్రశ్న. గొడవలతో ఏమాత్రం సంబంధం లేని అటుగా పోతున్న ఓ వ్యక్తిని తెచ్చి సైన్యం ఇలా మానవకవచంగా వాడుకుందన్నది ఆరోపణ.ఉద్రిక్త పరిస్థితుల మధ్య క్షేత్రస్థాయిలో ఉన్న సైనికుల తక్షణ నిర్ణయాలు వారి ఆలోచనశక్తికీ, అవసరానికీ అనుగుణంగా ఉండవచ్చు. కానీ, వాటి మంచిచెడులను తేల్చవలసింది ఉన్నతాధికారులే. పొరపాట్లు పునరావృత్తం కాకుండా ఉన్నతస్థాయి ఆదేశాలు, నిర్ణయాలు, సంకేతాలు ఉపకరిస్తాయి. అలాగే, పోలీసుకేసులు, సైనిక విచారణల వంటివి అంతిమంగా ఏం ఫలితాన్ని ఇస్తాయన్నది కాక, ఉపశమన చర్యలుగా వెంటనే పనికివస్తాయి. ఒక సైనికాధికారి చేష్టకంటే, రావత్ అతడిని ప్రశంసించడం కశ్మీరీలను నిశ్చేష్టులను చేసింది. కశ్మీర్ భారతదేశంలో అంతర్భాగమని చెబుతున్నవారు ఇక్కడి ప్రజలకు ఇచ్చే విలువ, గౌరవం ఇదేనా? అని సామాజిక మాధ్యమాల్లో ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఇదేరకమైన ఘటన దేశంలోని మరొకప్రాంతంలో జరిగితే, ఆర్మీచీఫ్ ఇలా పనిగట్టుకొనివచ్చి సదరు అధికారిని సత్కరించేవారా? అన్నది వారి ప్రశ్న. ఆర్మీచీఫ్ ప్రశంస కశ్మీర్ విషయంలో  భారతప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న విధానానికీ, ఆర్మీచీఫ్ ఆలోచనాధోరణికీ తగినట్టుగానే ఉన్నదన్న విమర్శలు అటుంచితే, ఈ  చర్యవల్ల ఒనగూరే ప్రయోజనం కూడా పెద్దగా లేదన్నది వాస్తవం. ఈ ప్రశంస సైన్యానికి ఎంతటి శక్తినిస్తుందో తెలియదు కానీ, కశ్మీరీలు మానసికంగా మరింత దూరం కావడానికి ఉపకరిస్తుంది. పొరుగుదేశాల్లో మాదిరిగా మన సైన్యం కుట్రలు, కుతంత్రాలు చేయదు, రాజకీయాల జోలికిపోదు. ప్రజలతో మమేకమై మనసులు గెలుచుకోవడం ద్వారా తన కర్తవ్య నిర్వహణ చేస్తుంది. ప్రాణాలు అర్పించడానికైనా సిద్ధపడుతుంది కానీ, ఆందోళనలను అణచివేసేందుకు పౌరులను మానవకవచాలుగా వాడుకున్న సందర్భాలు ఇంతవరకూ లేవు. యుద్ధాలు, ఘర్షణల్లోనే కాదు, తిరుగుబాట్ల అణచివేతలో కూడా భద్రతాదళాలు పౌరులను మానవకవచాలను ప్రయోగించడం అనైతికం, న్యాయవిరుద్ధం. భారతరాజ్యాంగంనుంచి అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల వరకూ అన్నీ ఇదే మాట చెబుతున్నాయి. కుల్భూషణ్ యాదవ్ కేసులో పాకిస్థాన్ ఒక అంతర్జాతీయ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించిందని బల్లగుద్ది వాదించిన మనం, మరొక అంతర్జాతీయ ఒప్పందాన్ని ఈ ఘటనలో ఉల్లంఘించాం. అందుకు కొనసాగింపుగా, ఆర్మీచీఫ్ తన చర్యతో ఒక నేరాన్ని సాధారణీకరించే ప్రయత్నం చేశారు. కశ్మీర్లో ఆందోళనలు నానాటికీ హెచ్చుతున్న తరుణంలో, మనసులు గెలవడం సాధ్యంకానప్పుడు, కనీసం వారిని మరింత దూరం చేసుకొనే చేష్టలకు పాల్పడకపోవడం ఉత్తమం.
srinagar loksabha sthaanam upaennika sandarbhamgaa, oo kashmiri yuvakudini jeepu mundubhaagaaniki kattivesi veedhullo tippina sainikaadhikaari leetul gogoy itivale armichif bipin raavatnunchi prasamsaapatram andukunnaru. ee ghatanapai okapakkana kashmir polisula kesu, marokapakkana sainika nyaayasthaanam vichaarana jarugutundagaane, ravat kashmeerlo paryatinchi ee mejarku swayamgaa prasamsaapatram ivvadam vimarsalaku daariteesindi. ee prasamsa ‘maanavakavacham’ cheshtaku sambandhinchinadi kaadanii, kashmeerlo tirugubatla anachivetalo gogoy deerghakaalamgaa andistunna sevalakuu, krushikee mecchi ichinadani armi antunnadi. sainikulanu mecchi, vaaru samadhikotsaahamtho panichesettu prothsahinchavalasindega, sadaru adhikaaripai tama sainikanyaayasthaanamlo okapakkana vichaarana saagutunnappudu sainikadalaala pradhaanaadhikaari atadini satkarinchadam samuchitam kaadu. adhi tama vyavasthalanu taame kinchaparuchukunnattu. leetul gogoyku labhinchina prasamsa aayana jeepu cheshtatho sambandhamlenidainappudu, vichaarana mugisevarakuu aagivunte saripoyedi.bipin ravat prasamsa nijaaniki gogoy saahasaanni minchindi. ee charya kashmeereelaku etuvanti sanketaanni istundo aayanaku teliyadanukolemu. kashmir poliisulu ventane patrikaavilekarula samavesam erpaatu chesi,  gogoypai namodu chesina kesu daryaaptu konasaagutunnadani prakatinchukovalasi vachindi. gogoynu armichif prasamsinchinanta maatraana daryaaptumeeda aa prabhaavam entamaatram undadani haami ivvavalasi vachindi. oka poling boothunu veyyimandi chuttumutti raallu visurutunna sandarbhamlo sibbandini rakshinchadaaniki tanaku intakante maargam lekapoyindani gogoy tana charyaku samarthanagaa chebutunnaru. prasaantamgaa undamani palumaarlu megaphon dwara vignapti chesina phalitam lekapoyindanii, vaarini tarimiveyadaaniki kaalpulu jaripivunte anekamandi praanaalu poivundevani gogoy chebutunnaru. satvarame akkadanunchi sibbandini tappinchavalasina avasaram unnanduna aa kshanamlo ee aalochana vachi amalu chesaanannadi aayana vivarana. poling sandarbhamgaa sainyam enthati vipatkara paristhitini edurkonnado teliyandi kaadu. bhoutikadaadulaku kuudaa verakunda, aandolanakaarulu entha rechchagottinaa samyamanam kolpokunda adhi tana kartavyaanni nirvahinchinanduku sainyaanni abhinandinchavalasinde. taanu jeepuku kattivesina vyakti poling boothumundu gumigudina vandalaadimandiki nayakudani gogoy vaadana. adenijamainapakshamlo, antati sanklishtamaina, udriktasthitilo nayakudini pattitechi jeepuku kattiveyadam jarigepanena? annadi kondari prasna. godavalatho ematram sambandham laeni atuga potunna oo vyaktini tecchi sainyam ilaa maanavakavachamgaa vaadukundannadi aaropana.udrikta paristhitula madhya kshetrasthaayilo unna sainikula takshana nirnayaalu vaari aalochanasaktiki, avasaraanikii anugunamgaa undavacchu. cony, vaati manchichedulanu telchavalasindi unnataadhikaarule. porapaatlu punaraavruttam kakunda unnatasthaayi aadesaalu, nirnayaalu, sanketaalu upakaristaayi. alaage, polisukesulu, sainika vichaaranala vantivi antimamgaa yem phalitaanni istaayannadi kaaka, upasamana charyalugaa ventane panikivastaayi. oka sainikaadhikaari cheshtakante, ravat atadini prasamsinchadam kashmeereelanu nischeshtulanu chesindi. kashmir bhaaratadesamlo antarbhaagamani chebutunnavaaru ikkadi prajalaku iche viluva, gowravam idena? ani saamaajika maadhyamaallo prasnistunnaaru. iderakamaina ghatana desamloni marokapraantamlo jarigithe, armichif ilaa panigattukonivachchi sadaru adhikaarini satkarinchevara? annadi vaari prasna. armichif prasamsa kashmir vishayamlo  bhaarataprabhutvam anusaristunna vidhaanaanikii, armichif aalochanaadhooranikii taginattugaane unnadanna vimarsalu atunchithe, ee  charyavalla onagure prayojanam kuudaa peddagaa ledannadi vaastavam. ee prasamsa sainyaaniki enthati saktinistundo teliyadu cony, kashmeereelu maanasikamgaa marinta dooram kaavadaaniki upakaristundi. porugudesallo maadirigaa mana sainyam kutralu, kutantraalu cheyadu, rajakeeyala jolikipodu. prajalatho mamekamai manasulu geluchukovadam dwara tana kartavya nirvahana chestundi. praanaalu arpinchadaanikainaa siddhapadutundi cony, aandolanalanu anachivesenduku pourulanu manavakavachaluga vaadukunna sandarbhaalu intavarakuu levu. yuddhaalu, gharshanallone kaadu, tirugubatla anachivetalo kuudaa bhadrataadalaalu pourulanu maanavakavachaalanu prayoginchadam anaitikam, nyaayaviruddham. bhaarataraajyaangamnchunchi antarjaatiiya oppandaala varakuu annee ide maata chebutunnaayi. kulbhushan yadav kesulo pakisthan oka antarjaatiiya oppandaanni ullanghinchindani ballaguddi vaadinchina manam, maroka antarjaatiiya oppandaanni ee ghatanalo ullanghincham. anduku konasaagimpugaa, armichif tana charyatho oka neraanni saadhaaraneekarinche prayatnam chesaru. kashmeerlo aandolanalu naanaatikii hechutunna tarunamlo, manasulu gelavadam saadhyamkaanappudu, kaneesam vaarini marinta dooram chesukone cheshtalaku palpadakapovadam uttamam.