
 "అక్కా! రాతియుగంలో జీవించే వాళ్ళకున్న తెలివి కూడా నీకులేదు. అందుకే బావ నీ మెతకదనం కనిపెట్టి ఆటలాడిస్తున్నాడు. బెదిరిస్తున్నాడు. మీ బావకి నా మీద ఎంత ప్రేమో! క్షణం వదిలి వుండరు. అనే దానివే. ఇప్పుడిదేమిటి? పిల్లలు పుట్టరని వదిలేస్తున్నాడా? నీపై ప్రేమ ఎక్కువయి వదిలేస్తున్నాడా? నన్ను పెళ్ళాడాలని నాటకాలు పోతున్నాడా? నిజమైన ప్రేమ భార్యభర్తల మధ్య వుంటే, నిన్నిడిచి పోతానని భర్త, నిన్నిడిచి పోతానని భార్య బెదిరించుకుంటూ కాపురాలు చేయరు. రోగాలు బాధలు వచ్చాయని విడనాడరు. ఇదివరకు బావ నీపై చూపిందంతా కపట ప్రేమ. ఆ శ్రీ కృష్ణమూర్తికి ఊళ్ళో గోపికలు తక్కువయారు నామీద పడ్డాడు. నీవు గట్టిగా ఎదురు తిరుగు. ఈ సమస్యకు పరిష్కారం నే చూస్తాను." "నీకేం చాతనవునని ఏం చూస్తావే, ఆయనసలే మొండి మనిషి. ఇప్పటికిప్పుడు ఎవతినన్నా పెళ్ళాడి తీసుకు రాగలరు. ఆనక ఏమనుకుని ఏం ప్రయోజనం వుంది. నా గతేం కావాలి?" "బావ మొండి అయితే నువు జగమొండిగా మారు. అంతేగాని ఇలా శోకాలు పెట్టకు. బావ మొండవాడు. నీవు మెతకదానివి. అందుకే ఆటలు సాగుతున్నాయి, బావకన్నా మొండిదాన్ని నేను. నన్నేం చేయలేక నీమీద ఎగిరిపడుతున్నాడు. అన్ని విషయాలలోనూ ఆడది మన్ను తిన్న పాములా పడివుండటం, గంగిరెద్దులా బుర్ర ఊపటం, ఎప్పుడు మానేస్తుందో అప్పుడు గాని సంసారాలు సౌఖ్యప్రదం కావు. సందర్భాన్ని బట్టి తలవంచాలి. సమయం చూసి తల ఎత్తాలి. ముందది నువ్వు నేర్చుకో. బావకి గుణపాఠం నేర్పి నీ కాపురం నే చక్కబరుస్తా." "నువ్వం చేయగలవే!" "అదే వద్దన్నాను. ఏం చేయలేనో చెపితే, ఏం చేయగలనో చెపుతాను." లలిత అయోమయంగా తల్లి వేపు చూసింది. "దీప చెపుతున్నది కదా! నువ్వూరుకో. అంతా అది చూసుకుంటుంది. చిన్నదయినా దాని పాటి తెలివి దైర్యం మనకి లేకపోయె" అంది ఆదిలక్ష్మమ్మ. ఈ మధ్య దీప సంసారాన్ని చక్కదిద్దే తీరు తెన్నూ చూసి, దీప ఏమయినా చేయగలదనే ధైర్యం ఏర్పడింది. "నీ ఇష్టం ఏం చేస్తావో" అంది లలిత. "ఏం చేస్తానో చూస్తావుగా! తొందరెందుకు" అని ప్రయివేటుకి బైలుదేరింది దీప. వెళుతూ మధుసూదనం రాసిన లెటర్ దాచి వెళ్ళింది. దీప దోవ పొడుగూతా ఆలోచిస్తూనే వుంది. ఎన్నో ఆలోచనలు వస్తున్నాయి పోతున్నాయి. "ఏం చేస్తానో చూస్తావుగా?" అనయితే అందిగాని ఏం చేయాలన్నది తెలియలేదు. పార్వతమ్మ ఇల్లు వచ్చిందాకా ఆలోచిస్తూనే నడిచింది. పార్వతమ్మ దీపని చూస్తూనే "మొహం అలా పీక్కుపోయిందేమే దీపా!" అంది. "సమస్యలు తగ్గాల్సింది పోయి, కొత్త సమస్య లొచ్చి పడుతున్నాయి" అంది దీప తెచ్చిపెట్టుకున్న చిరునవ్వుతో. "మీ బావ ఊరు నుంచి ఊడిపడ్డాడేమిటి?" అక్కడే వున్న అనిల్ నవ్వుతూ అడిగాడు. "బావ ఊడి పడలేదు, ఆయనగారు రాసిన ఉత్తరం ఊడిపడింది" అంది దీప. దీప చెపుతుందని అనిల్ ఊరుకున్నాడు. తల్లి కొడుకు ఇరువురిలో ఎవరైనా అడిగితే చెప్పొచ్చని ఊరుకుంది దీప. "ఇంట్లో అన్నీ సక్రమంగా ఉన్నాయికదా" అంది పార్వతమ్మ. "ఇంటి విషయాలేం ఫరవవాలేదత్తయ్యా! నాకు తోడుగా మీ అబ్బాయి నిలబడి చాలాభాగం మా సమస్యలు పరిష్కారం చేశారు. నాలుగు గదుల్లో మేం సర్దుకున్నాము. తతిమ్మా ఆరు గదులు రెండు భాగాలుగా చేసి అద్దెకిచ్చాము. అమ్మ మొదట ఒప్పుకోలేదు తర్వాత ఊ అందనుకో. రెండు భాగాలుకి ఎనభై రూపాయలు అద్దెవస్తున్నది. గేదెని బేరం చేస్తున్నాము. రెండొందలు పోయినా మంచి గేదెనుకొంటే పాలు ఎక్కువగా ఇస్తుంది. పాలు హోటల్ కి గాని పాల వ్యాన్ కి గాని అమ్మొచ్చు. ఇటు ఇల్లు గడుస్తుంది. అటు డబ్బు వస్తుంది. సంసారం గడిచిపోతుంది. నాన్న చేసి పోయిన అప్పులు తీర్చటం ఎలా అన్నది అప్పుడప్పుడు కష్టంగా తోస్తుంది. నాన్న ఉండగా పొలం అమ్మలేదు. అదో అదృష్టం. తిండి గింజలకి లోటులేకుండా ఏడాదికేడాది గడిచిపోతుంది. ఇప్పుడు గేదెని కొనడానికి అప్పుచెయ్యాలా? అది తీర్చాలా?" పార్వతమ్మ మధ్యలో అడ్డు తగిలింది. "మేమేం పరాయివాళ్ళమంటే దీపా! డబ్బు సంగతి అనిల్ చూసుకుంటాడు కదా!" అంది. "అప్పుచేసి తీర్చేకన్నా ఆ డబ్బుంటే ఎంత బాగుండేది?" అంది దీప. "తొందరేం లేదు, నీ దగ్గర డబ్బు పోగయిం తరువాతే ఇద్దువుగాని దీప!" అన్నాడు అనిల్. మళ్ళీ వెంటనే "ఇవ్వకపోయినా ఫరవాలేదు. నేను, అమ్మ ఏమీ అనుకోము" అనేశాడు వెంటనే నాలుక కొరుక్కున్నాడు. "మీకు రుణపడమంటారా?" చివ్వున తలఎత్తి అనిల్ కళ్ళల్లోకి తీవ్రంగా చూస్తూ అంది దీప. "అంత భాగ్యం కూడానా! నీవు ఎవరికి రుణపడవు దీపా" అనిల్ సూటిగా దీపని చూడటంతో అనిల్ చూపుల్లో దీప చూపులు కలిశాయి. టక్కున కనురెప్పలు దించుకుంది దీప. "సుందరమ్మగారు పెద్దదయిపోయింది. ఆవిడకి వంట్లో బాగుండటం లేదని తెలిసింది. ఓసారి అలా వెళ్ళొస్తాను. ప్రయివేటు అయిన తరువాత అటువస్తేరా దీపా!" అని పార్వతమ్మ వెళ్ళిపోయింది. దీప పుస్తకాలు తెరచింది. అనిల్ నిన్న చెప్పిన పాఠాలు పరిశీలించి కొత్తపాఠం మొదలు పెట్టాడు. దీప మనస్సు పాఠం మీద లగ్నం కావటం లేదు. బావ రాసిన ఉత్తరం మీదే వుంది. "దీపా! ఏమిటా పరధ్యాన్నం! పరీక్షలు దగ్గరకొస్తున్నాయి. శ్రద్ధగా పాఠం వినటంలేదు." అన్నాడు అనిల్ చెపుతున్న పాఠం ఆపుజేసి. "పరధ్యాన్నమా! అబ్బే నాకేం లేదు. పాఠం వింటున్నాను." "ఆ కంగారు దేనికి?" దీప మాట్లాడలేక పోయింది. "దీపా! సమస్యలు ఎప్పుడూ ఉంటాయి. వాటినే పట్టుకుని బుర్ర వేడెక్కించుకుంటే చదువు ఎలా వంటపడుతుంది? మొహమాట పడకు దీపా! నన్నేమన్నా చేయమంటావా!" "ఇప్పటికే చాలా సహాయం చేశారు. నేనొంటరిగా ఏమిచేయగలను. మీరు తోడుగా నిలిచి ఎప్పటికప్పుడు నే అడిగిన వాటికి సలహాలిచ్చి నన్ను ప్రోత్సహించి మా సంసారాన్ని నిలబెట్టారు. అదే బావ కూకటివేళ్లతో చెట్టునే పడదొయ్యాలని చూస్తున్నాడు." "మీ బావ దగ్గరనుంచి ఉత్తరం ఊడి పడిందన్నావుగా, అదేమిటో చెప్పు దీపా!" వివరంగా చెపుదామా వద్దా అని సంశయంగా ఆలోచిస్తూ వుండిపోయింది దీప. "అడిగినా చెప్పవులే దీపా! నీదంతా గుట్టు. ఆప్తుడిగా అడుగుతున్నాగదా, చెప్పటానికేమిటి? లేక అంత చెప్పకూడని విషయమా? నావద్ద ఊరికే చదువు కుంటున్నానని ఇది ఏ జన్మ రుణమని పాతబాకీ వసూలు చేసుకుంటున్నానా! ఇలా అని అమ్మతో అంటుంటావు చాలాసార్లు విన్నాలే. రుణం, బాకీ, సహాయం ఇలాంటి మాటలు ఉపయోగిస్తుంటావు గాబట్టి ఇప్పుడు కూడా నీ సమస్య ఏదో చెప్పు...చెప్పి" ఆగిపోయాడు అనిల్.

 "akka! raatiyugamlo jeevinche vaallakunna telivi kuudaa neekuledu. anduke baava nee metakadanam kanipetti aatalaadistunnaadu. bediristunnadu. mee bavaki naa meeda entha premo! kshanam vadili vundaru. ane daanive. ippudidemiti? pillalu puttarani vadilestunnada? neepai prema ekkuvayi vadilestunnada? nannu pellaadaalani naatakaalu potunnada? nijamaina prema bhaaryabhartala madhya vunte, ninnidichi potanani bharta, ninnidichi potanani bharya bedirinchukuntu kaapuraalu cheyaru. rogaalu baadhalu vachaayani vidanaadaru. idivaraku baava neepai chuupindantaa kapata prema. aa shree krushnamoorthiki oollo gopikalu takkuvayaaru naameeda paddaadu. neevu gattigaa eduru tirugu. ee samasyaku parishkaaram nee chustaanu." "neekem chaatanavunani yem chustave, aayanasale mondi manishi. ippatikippudu evatinanna pellaadi teesuku ragalaru. aanaka emanukuni yem prayojanam vundi. naa gathem kavali?" "baava mondi ayithe nuvu jagamondigaa maaru. antegaani ilaa shokaalu pettaku. baava mondavaadu. neevu metakadaanivi. anduke aatalu saagutunnaayi, bavakanna mondidaanni nenu. nannem cheyaleka neemeeda egiripadutunnadu. anni vishayaalaloonuu aadadi mannu tinna pamula padivundatam, gangireddula burra oopatam, eppudu maanestundo appudu gaani samsaaraalu soukhyapradam kaavu. sandarbhaanni batti talavanchaali. samayam chusi tala ettaali. mundadi nuvvu nerchuko. bavaki gunapaatam nerpi nee kapuram nee chakkabarusta." "nuvvam cheyagalave!" "adhe vaddannaanu. yem cheyaleno chepithe, yem cheyagalano cheputaanu." lalita ayomayamgaa talli vepu chusindi. "deepa cheputunnadi kada! nuvvooruko. antaa adhi chusukuntundi. chinnadayina daani paati telivi dairyam manaki lekapoye" andi aadilakshmamma. ee madhya deepa samsaaraanni chakkadidde teeru tennoo chusi, deepa emayina cheyagaladane dhairyam erpadindi. "nee ishtam yem chestavo" andi lalita. "yem chestano chustavuga! tondarenduku" ani prayivetuki bailuderindi deepa. velutuu madhusudanam raasina leter daachi vellindi. deepa dova poduguutaa aalochistune vundi. enno aalochanalu vastunnaayi potunnayi. "yem chestano chustavuga?" anayithe andigaani yem cheyalannadi teliyaledu. paarvatamma illu vachindaka aalochistune nadichindi. paarvatamma deepani chustune "moham alaa peekkupoyindeme deepa!" andi. "samasyalu taggaalsindi poyi, kotta samasya lochi padutunnaayi" andi deepa tecchipettukunna chirunavvutho. "mee baava ooru nunchi oodipaddademiti?" akkade vunna anil navvutuu adigaadu. "baava oodi padaledu, aayanagaaru raasina uttaram oodipadindi" andi deepa. deepa cheputundani anil oorukunnaadu. talli koduku iruvurilo evaraina adigithe cheppochani oorukundi deepa. "intlo annee sakramamgaa unnayikada" andi paarvatamma. "inti vishayaalem pharavavaledattayya! naaku thodugaa mee abbai nilabadi chaalaabhaagam maa samasyalu parishkaaram chesaru. naalugu gadullo mem sardukunnamu. tatimma aaru gadulu rendu bhagaluga chesi addekicchamu. amma modata oppukoledu tarvaata oo andanuko. rendu bhaagaaluki enabhai roopaayalu addevastunnadi. gedeni beram chestunnamu. rendondalu poina manchi gedenukonte paalu ekkuvagaa istundi. paalu hotal ki gaani paala vyaan ki gaani ammochu. itu illu gadustundi. atu dabbu vastundi. samsaaram gadichipotundi. naanna chesi poyina appulu teerchatam ela annadi appudappudu kashtamgaa tostundi. naanna undagaa polam ammaledu. adho adrushtam. tindi ginjalaki lotulekunda edaadikedaadi gadichipotundi. ippudu gedeni konadaaniki appucheyyala? adhi teerchala?" paarvatamma madhyalo addu tagilindi. "memem paraayivaallamante deepa! dabbu sangati anil chusukuntadu kada!" andi. "appuchesi teerchekanna aa dabbunte entha bagundedi?" andi deepa. "tondarem ledu, nee daggara dabbu pogayim taruvathe idduvugaani deepa!" annadu anil. mallee ventane "ivvakapoyina faravaledu. nenu, amma emi anukomu" anesadu ventane naaluka korukkunnadu. "meeku runapadamantara?" chivvuna taleetti anil kallalloki teevramgaa chustuu andi deepa. "anta bhagyam kudana! neevu evariki runapadavu deepa" anil suutigaa deepani chudatamto anil choopullo deepa chuupulu kalisai. takkuna kanureppalu dinchukundi deepa. "sundarammagaaru peddadayipoyindi. aavidaki vantlo bagundatam ledani telisindi. osaari alaa vellostaanu. prayivetu ayina taruvaata atuvastera deepa!" ani paarvatamma vellipoyindi. deepa pustakaalu terachindi. anil ninna cheppina paataalu pariseelinchi kottapaatam modalu pettaadu. deepa manassu paatham meeda lagnam kaavatam ledu. baava raasina uttaram meede vundi. "deepa! emita paradhyaannam! pareekshalu daggarakostunnaayi. shraddhagaa paatham vinatamledu." annadu anil cheputunna paatham aapujesi. "paradhyaannamaa! abbe naakem ledu. paatham vintunnaanu." "aa kangaaru deniki?" deepa matladaleka poyindi. "deepa! samasyalu eppuduu untaayi. vaatine pattukuni burra vedekkinchukunte chaduvu ela vantapadutundi? mohamata padaku deepa! nannemanna cheyamantava!" "ippatike chala sahayam chesaru. nenontarigaa emicheyagalanu. meeru thodugaa nilichi eppatikappudu nee adigina vaatiki salahaalichi nannu prothsahinchi maa samsaaraanni nilabettaaru. adhe baava kookativellatho chettune padadoyyaalani chustunnadu." "mee baava daggaranunchi uttaram oodi padindannavugaa, ademito cheppu deepa!" vivaramgaa chepudama vadda ani samsayamgaa aalochistuu vundipoyindi deepa. "adigina cheppavule deepa! needantaa guttu. aaptudigaa adugutunnagada, cheppatanikemiti? leka anta cheppakudani vishayama? naavadda oorike chaduvu kuntunnanani idhi e janma runamani paatabaakii vasulu chesukuntunnana! ilaa ani ammatho antuntavu chaalaasaarlu vinnale. runam, baaki, sahayam ilanti maatalu upayogistuntavu gabatti ippudu kuudaa nee samasya edho cheppu...cheppi" aagipoyaadu anil.