 శ్లో:  అర్ధోరు జఘనాంతంచ పురుషాణాంత్రశస్యతే !!

 తా: మోకాలి పైకి కలది ఒకటి, పిరుదుల క్రిందికి కలది ఒకటి ఈ రెండు లాగూలు పురుషులు ధరించి నాట్యమొనర్చుటకు యోగ్యమగును.

 శ్లో:  ఆదౌదేవగురుం పంచభూతాన్న త్వోరుకంచుకం !!
 నానాచిత్రపటైః క్లుప్తంధారయేన్నాట్యకర్మణి !!

 తా: నాట్యమునకు మొదలు అభీష్టదైవముకు నాట్యవిద్యా గురువును పంచభూతములను నమస్కరించి అనేకములగు రంగుగుడ్డలతో తయారుచేయబడిన "కంచుకము" ను ధరింపవలయును.

                 ద్వాదశహస్త ప్రాణ లక్షణ వినియోగములు :

 శ్లో:  ప్రసారణం కుంచితశ్చరేచితం పుంఖతం తధా !
 అపవేష్టితకంచాపి, ప్రేరితోద్వేష్టి తేతధా !!
 వ్యావృతః పరివృత్తశ్చ, సంకేత స్తదనంతరమ్ !
 చిహ్నంపదార్ధటీకేతి, ప్రాణాద్వాదశహజాః స్త !!

 తా: ప్రసారము, కుంచితము, రేచితము, పుంఖితము, అపవేష్టితము, ప్రేరితము, ఉద్వేష్టితము, వ్యావృత్తము, పరివృత్తము, సంకేతము, చిహ్నము, పదార్ధటీక యని హస్తప్రాణములు పన్నెండు విధములుగా చెప్పబడుచున్నవి.  

  1. ప్రసారణహస్త ప్రాణలక్షణము 

 వ్రేళ్ళను చాచుట "ప్రసారణ" హస్తమగును.

  2. కుంచితహస్త ప్రాణలక్షణము 

 వ్రేళ్ళను ముడుచుట "కుంచిత" హస్త ప్రాణమగును.

  3. రేచితహస్త ప్రాణలక్షణము

 వ్రేళ్ళను కదుల్చుట "రేచిత" హస్త ప్రాణమగును.

            4. పుంఖిత హస్త లక్షణము 

 పతాకాది హస్తములయందు వ్రేళ్ళు ముందుకు వచ్చుట, కదిలించుట, చాచుట "పుంఖిత" హస్త ప్రాణమగును.

  5. అపవేష్టిత హస్త ప్రాణ లక్షణము

 వ్రేళ్ళను క్రిందుగా చాచుట "అపవేష్టిత" హస్త ప్రాణమగును.

            6. ప్రేరితహస్త ప్రాణలక్షణము 

 వ్రేళ్ళను వెనుక భాగమునకు ముడుచుట, కదలించుట, చాచుట "ప్రేరిత" హస్త ప్రాణమగుచున్నది.

  7. ఉద్వేష్టిత హస్త ప్రాణలక్షణము

 నాట్యసమయమున చేతులు పై కెత్తుట "ఉద్వేష్టిత" హస్త ప్రాణమగును.

           8. వ్యావృత్తహస్త ప్రాణలక్షణము 

 పార్శ్వభాగములందు పైకెత్తబడిన చేతులు "వ్యావృత్త" హస్త ప్రాణమగును.

  9. పరివృత్తహస్త లక్షణము 

 నాట్యమందు పార్శ్వముల నుండి ముందుభాగమునకు చేతులు తెచ్చుట "పరివృత్త" హస్త ప్రాణమగును.

           10. చిహ్నహస్త ప్రాణలక్షణము 

 నాట్యసమయమందు ప్రత్యక్ష పరోక్ష వస్తువుల యొక్క స్తావర జంగమత్వములను తెల్పు చిహ్నములు అష్టవిధములుగా నున్నవి.

 1. వాని ఆకారములు చూపుట 
 2. ముఖములను చూపుట 
 3. అవియుండు స్థలములను చూపుట 
 4. వాని టెక్కములను చూపుట 
 5. ఆయుధములను తెల్పుట 
 6. వానియందుగల ప్రయోజనములను తెల్పుట 
 7. అవివ్యాపించిన వానిని తెల్పుట 
 8. వాని చేష్టలు తెల్పుట. ఈ యెనిమిది విధములుగల హస్తప్రాణము చిహ్నమగును.

  11. పదార్ధటీక హస్త ప్రాణలక్షణము 

 చెప్పబడిన పదముల యొక్క అర్ధమిదియని నిశ్చయపరచునట్టిది "పదార్ధటీక" హస్తప్రాణమగును.
 shlo:  ardhoru jaghanantancha purushaanaantrasasyate !!

 taama: mokali paiki kaladi okati, pirudula krindiki kaladi okati ee rendu laaguulu purushulu dharinchi naatyamonarchutaku yogyamagunu.

 shlo:  aadoudevagurum panchabhootaanna tworukanchukam !!
 nanachitrapatai kluptandharayennatte !!

 taama: naatyamunaku modalu abheeshtadaivamuku natyavidya guruvunu panchabhootamulanu namaskarinchi anekamulagu ranguguddalato tayaarucheyabadina "kanchukamu" nu dharimpavalayunu.

                 dwaadasahasta praana lakshana viniyogamulu :

 shlo:  prasaaranam kunchitascharechitam punkhatam tadhaa !
 apaveshtitakanchaapi, preritodveshti tetadhaa !!
 vyaavrutah parivruttascha, sanketha stadanantaram !
 chihnampadaardhatiiketi, praanaadvaadasahajaah sta !!

 taama: prasaaramu, kunchitamu, rechitamu, punkhitamu, apaveshtitamu, preritamu, udveshtitamu, vyaavruttamu, parivruttamu, sanketamu, chihnamu, padaardhateeka yani hastapraanamulu pannendu vidhamulugaa cheppabaduchunnavi.  

  1. prasaaranahasta praanalakshanamu 

 vrellanu chaachuta "prasaarana" hastamagunu.

  2. kunchitahasta praanalakshanamu 

 vrellanu muduchuta "kunchita" hasta praanamagunu.

  3. rechitahasta praanalakshanamu

 vrellanu kadulchuta "rechita" hasta praanamagunu.

            4. punkhita hasta lakshanamu 

 pataakaadi hastamulayandu vrellu munduku vachuta, kadilinchuta, chaachuta "punkhita" hasta praanamagunu.

  5. apaveshtita hasta praana lakshanamu

 vrellanu krindugaa chaachuta "apaveshtita" hasta praanamagunu.

            6. preritahasta praanalakshanamu 

 vrellanu venuka bhaagamunaku muduchuta, kadalinchuta, chaachuta "prerita" hasta praanamaguchunnadi.

  7. udveshtita hasta praanalakshanamu

 naatyasamayamuna chetulu pai kettuta "udveshtita" hasta praanamagunu.

           8. vyaavruttahasta praanalakshanamu 

 paarsvabhaagamulandu paikettabadina chetulu "vyaavrutta" hasta praanamagunu.

  9. parivruttahasta lakshanamu 

 naatyamandu paarshwamula nundi mundubhaagamunaku chetulu tecchuta "parivrutta" hasta praanamagunu.

           10. chihnahasta praanalakshanamu 

 naatyasamayamandu pratyaksha paroksha vastuvula yokka stavara jangamatvamulanu telpu chihnamulu ashtavidhamulugaa nunnavi.

 1. vaani aakaaramulu chuuputa 
 2. mukhamulanu chuuputa 
 3. aviyundu sthalamulanu chuuputa 
 4. vaani tekkamulanu chuuputa 
 5. aayudhamulanu telputa 
 6. vaaniyandugala prayojanamulanu telputa 
 7. avivyaapinchina vaanini telputa 
 8. vaani cheshtalu telputa. ee yenimidi vidhamulugala hastapraanamu chihnamagunu.

  11. padaardhateeka hasta praanalakshanamu 

 cheppabadina padamula yokka ardhamidiyani nischayaparachunattidi "padaardhateeka" hastapraanamagunu.