‘శ్రీకాకుళ పోరాటం... కొన్ని చారిత్రక వాస్తవాలు’ శీర్షికన నవంబర్ 2 (ఆంధ్రజ్యోతి)న వెంకట్ రాసిన లేఖకు సమాధానం ఈ లేఖ. కోరన్న మంగన్నలను చంపింది స్థానిక మేడిద సత్యం అని, ఊరు పేరు గరుడభద్ర మాత్రమే అని, పురం కాదని, ఆదిభట్ల కైలాసం 1955 నాటికే ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి పూర్తికాలం కార్యకర్తగా వెళ్లాడని శ్రీకాకుళ పోరాటంలోని చారిత్రక వాస్తవాలు గుర్తుచేసి నన్ను సరిదిద్దినందుకు వెంకట్కు కృతజ్ఞతలు. అయితే చరిత్రను నమోదు చేసే విద్యార్థిగా తప్పుడు సమాచారాన్ని సరిచేయాలనే ‘దుగ్ధ’ మాత్రమే పురికొల్పితే మంచిదే కానీ, ఇప్పుడు సమస్య వర్గపోరాట రాజకీయాల పట్ల వెంకట్ అవగాహన, వైఖరి – ఉదాహరణకు అందుకు ఆయన చెప్పిన 4వ కారణం చూడండి.. ‘ఉద్యమానికి మద్దతు కూడగట్టడం గురించి చూస్తే ఆనాటికి ఆ ఉద్యమానికి నేతృత్వం వహిస్తున్న భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్క్సిస్టు) తర్వాత కాలంలో క్రమశిక్షణను ఉల్లంఘించి పనిచేయాలనుకున్న ఆంధ్ర విప్లవకారులు ఇచ్చిన కార్యక్రమంలో భాగంగానే పాణిగ్రాహి ఉద్యమంపై జరుగుతున్న దాడులను బహిర్గతపరచడానికీ, సంఘీభావం కూడగట్టడానికే వెళ్లారు.’ అయితే మరి ఏలూరు సభలో పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య గారికి పాణిగ్రాహి జముకు కథ వినాలని కోరుకుంటున్న ప్రజలపట్ల అసహనం ఎందుకు కలిగింది? ‘మీకు నా ఉపన్యాసం కావాలా, పాణిగ్రాహి పాట కావాలా?’ అని ఎందుకు అడిగాడు. అది కేవలం కథకో పాటకో సంబంధించిన వివాదమా? అట్లాగే ‘కోరన్న, మంగన్న హత్యలపై పార్టీ ఆదేశం మేరకు నండూరి ప్రసాదరావు, కొల్లావెంకయ్య నేతృత్వంలోని ఒక నిజనిర్ధారణకమిటీ మొత్తం ఘటన నేపథ్యాన్ని వివరించిందని గమనించాలి’.కోరన్న మంగన్నల హత్య, ఘటన నేపథ్యం, దాడుల వరకే నిజనిర్ధారణ లక్ష్యం. అది మార్క్సిస్టుపార్టీ కార్యక్రమం. నండూరి ప్రసాదరావు ఆగిపోయాడు. కొల్లావెంకయ్య ఇంకా ముందుకు వెళ్లి రైతాంగ కార్యకర్త పేరుతో శ్రీకాకుళ అమరుల జీవిత చరిత్రలు రాసాడు. ఆ పుస్తకంలో ఆయన పేర్కొన్న అమరులవే, ముఖ్యంగా ఆయనకు తాబేలు నాయుడు కుటుంబం పట్ల ఉన్న గౌరవాన్ని కలుపుకొని కొందరు వ్యక్తులపేర్లు రాసాను.పాణిగ్రాహి ఉద్యమంపై జరుగుతున్న దాడులను బహిర్గతపరచి ఊరుకోలేదు. సంఘీభావం కూడగట్టడానికి వెళ్లాడు. అక్టోబర్ 31 సభావేదిక మీంచి ఆత్మరక్షణ కోసమైనా సరే ఆయుధం పట్టక తప్పదనే ప్రకటన వెలువడినాక – ఆ ఉద్యమం సాయుధ వర్గపోరాటంగా మారింది. దానికి సంఘీభావం కూడగట్టడం ఆంధ్ర విప్లవకారుల లక్ష్యం. అందులో భాగంగా పాణిగ్రాహి లక్ష్యం. అది సీపీఎం లక్ష్యం కాదు. 1959 నుంచే శ్రీకాకుళంలో గిరిజనుల్లో పార్టీ నిర్మాణం జరగవచ్చు గానీ ఆ పార్టీలోని కొన్ని శ్రేణులు పార్టీ తిరిగి వర్గపోరాటం చేపడుతుందని ఆశించింది మాత్రం 1964 చీలిక తర్వాతనే. అటువంటి శ్రేణుల్లో, నాయకత్వంలో, వ్యక్తుల్లో ఆదిభట్ల కైలాసం ఉన్నాడు. పాణిగ్రాహి ఉన్నాడు.వెంకట్ పోరాటానికి ‘ప్రారంభ ముహూర్తం’ నిర్ణయించాలనే రాజకీయాల నుంచి వచ్చినవాడు గనుక ‘మరణం’ అనే అంశాన్ని నేను ముందుకు తెచ్చానంటున్నాడు. నేను అమరత్వాన్ని ముందుకు తెస్తున్నాను. బతికినంతకాలం ప్రజలకు ఆయా వ్యక్తులు చేసిన సేవలను ముందుకు తెస్తున్నాను. ఆ క్రమంలో వర్గపోరాటం నిర్వహించిన పార్టీ(ల)కే ప్రాధాన్యం ఇచ్చాను. ఆ క్రమంలో అందులో భాగమై అమరులైన వ్యక్తులను ప్రస్తావించాను. వెంపటాపుసత్యం వంటి వాళ్ల గురించి ప్రశంసాపూర్వకంగా రాయడం ఆయనకు రుచించినట్లు లేదు. వ్యక్తుల్నే గొప్పచేసినట్లనిపించింది. అవి ప్రజల మనోభావాలు. వాటిని పేర్కొన్నాను. అంతే.ఇంక ఆ పోలరైజేషన్ విరసం ఏర్పాటుకు ఎట్లా దారితీసిందో, దిగంబర కవుల్లో నలుగురు, తిరుగబడు కవులు, కెవి రమణారెడ్డి, శ్రీశ్రీ తదితరులను చలసాని, హరిపురుషోత్తం వంటివాళ్లు కూడగట్టి ఇంపీరియల్ హోటల్లో జూలై 3 అర్ధరాత్రి విరసం ఆవిర్భావం ఎట్లా జరిగిందో చాలా సందర్భాల్లో రాసాను. మాకందరికీ తెలిసిన, మమ్మల్ని అప్పటికి గైడ్ చేసిన నాయకత్వం 70 జూలై 3 సాయంత్రం నాకు మొదటిసారిగా శ్రీపతి గదిదగ్గర కలిసి విరసం ఏర్పాటు చేయమని చెప్పిన చారిత్రక అవసరం గురించి కూడా రాసాను. అది శ్రీకాకుళ ఉద్యమ నాయకత్వం అనే నేననుకుంటున్నాను. శ్రీకాకుళ ప్రాంతం కాకపోవచ్చు. శ్రీకాకుళ ఉద్యమ నేపథ్యంలో గుత్తికొండ బిలంలో ఏర్పడిన సీపీఐఎంఎల్ రాష్ట్ర కమిటీకి తెలంగాణ ప్రాంతపు నాయకత్వం. ఈ నాయకత్వం చాలా సన్నిహితంగానూ, దూరంగానూ, ప్రత్యక్షంగానూ, పరోక్షంగానూ 1967 నుంచే పోలరైజేషన్ను పట్టించుకున్నది. విరసంగా ఏర్పడాల్సిన అవసరాన్ని పట్టించుకున్నది. పోలరైజేషన్ నుంచి మొదలుకొని విరసం ఏర్పడడం వరకు ఉన్న విప్లవోద్యమ ఆధారాలు నేను చర్విత చర్వణమయినన్ని సార్లు రాసాను. సిద్ధాంతాల, ఎత్తుగడల అంశంలోనే కాదు, వాస్తవాలు అనుకునే విషయంలోనూ వెంకట్ చరిత్రను నమోదు చేసే క్రమంలో ఇటువంటి ఆధారాలను గణనలోకి తీసుకోవడానికి ఇష్టపడడనుకుంటాను. శ్రీకాకుళ ఉద్యమ నాయకత్వం అంతటి గడ్డురోజుల్లో (ఎటువంటి గడ్డురోజులో 70 జూలై 4న విరసం ఏర్పడి వారం తిరగకుండానే జూలై10న సత్యం, కైలాసాలు అమరులైన ఉదంతం రాస్తూ సూచించాను కూడా) ఒకవిధంగా సెట్బ్యాక్ కాలంలో చేసుకున్న వెసులుబాటు ఇవ్వాటికీ చరిత్రను నమోదుచేసే విద్యార్థిగా వెంకట్ కలిగించుకునే ప్రయత్నం చేయకపోవడానికి కారణం తాననుకున్నదే పదే పదే రాయడంగా, నాకు కూడా ఎదురయింది.వరవరరావు
‘srikaakula poratam... konni chaaritraka vaastavaalu’ sheershikana navambar 2 (aandhrajyoti)na venkat raasina lekhaku samadhanam ee lekha. koranna mangannalanu champindi sthaanika medida satyam ani, ooru paeru garudabhadra matrame ani, puram kaadani, aadibhatla kailasam 1955 naatike udyogaaniki rajinama chesi puurtikaalam kaaryakartagaa vellaadani srikaakula poraatamloni chaaritraka vaastavaalu gurtuchesi nannu sarididdinanduku venkatku krutagnatalu. ayithe charitranu namodu chese vidyaarthigaa tappudu samaachaaraanni saricheyaalane ‘dugdha’ matrame purikolpite manchide cony, ippudu samasya vargaporata rajakeeyala patla venkat avagaahana, vaikhari – udaaharanaku anduku aayana cheppina 4va kaaranam chudandi.. ‘udyamaaniki maddatu koodagattadam gurinchi chuste aanaatiki aa udyamaaniki netrutvam vahistunna bhaarata kamyuunistu party (marksistu) tarvaata kaalamlo kramasikshananu ullanghinchi panicheyaalanukunna aandhra viplavakaarulu ichina kaaryakramamlo bhagamgane panigrahi udyamampai jarugutunna daadulanu bahirgataparachadaaniki, sanghibhavam koodagattadaanike vellaaru.’ ayithe mari eluru sabhalo puchalapalli sundarayya gaariki panigrahi jamuku katha vinaalani korukuntunna prajalapatla asahanam enduku kaligindi? ‘meeku naa upanyaasam kavala, panigrahi paata kavala?’ ani enduku adigaadu. adhi kevalam kathako patako sambandhinchina vivadama? atlage ‘koranna, manganna hatyalapai party aadesam meraku nanduri prasaadaraavu, kollavenkayya netrutvamloni oka nijanirdhaaranakamiti mottam ghatana nepathyaanni vivarinchindani gamaninchaali’.koranna mangannala hatya, ghatana nepathyam, daadula varake nijanirdhaarana lakshyam. adhi marxistuparty kaaryakramam. nanduri prasaadaraavu aagipoyaadu. kollavenkayya inka munduku velli raitanga kaaryakarta paerutho srikaakula amarula jeevita charitralu rasadu. aa pustakamlo aayana perkonna amarulave, mukhyamgaa aayanaku taabelu nayudu kutumbam patla unna gowravanni kalupukoni kondaru vyaktulaperlu rasanu.panigrahi udyamampai jarugutunna daadulanu bahirgataparachi oorukoledu. sanghibhavam koodagattadaaniki vellaadu. actober 31 sabhavedika meenchi aatmarakshana kosamaina sare aayudham pattaka tappadane prakatana veluvadinaaka – aa udyamam saayudha vargaporaatamgaa maarindi. daaniki sanghibhavam koodagattadam aandhra viplavakaarula lakshyam. andulo bhagamga panigrahi lakshyam. adhi cpm lakshyam kaadu. 1959 nunche srikaakulamlo girijanullo party nirmaanam jaragavacchu gaanee aa paartiilooni konni shrenulu party tirigi vargaporatam chepadutundani aasinchindi maatram 1964 cheelika tarvatane. atuvanti shrenullo, naayakatvamlo, vyaktullo aadibhatla kailasam unnaadu. panigrahi unnaadu.venkat poraataaniki ‘praarambha muhurtam’ nirnayinchaalane rajakeeyala nunchi vachinavaadu ganuka ‘maranam’ ane amsaanni nenu munduku tecchaanantunnaadu. nenu amaratvaanni munduku testunnaanu. batikinantakaalam prajalaku aayaa vyaktulu chesina sevalanu munduku testunnaanu. aa kramamlo vargaporatam nirvahinchina party(la)kee praadhaanyam ichanu. aa kramamlo andulo bhagamai amarulaina vyaktulanu prastaavinchaanu. vempataapusatyam vanti vaalla gurinchi prasamsaapuurvakamgaa rayadam aayanaku ruchinchinatlu ledu. vyaktulne goppachesinatlanipanchi. avi prajala manobhavalu. vaatini paerkonnaanu. anthe.inka aa polarisation virasam erpaatuku etla daariteesindo, digambara kavullo naluguru, tirugabadu kavulu, kevi ramanareddy, srishree taditarulanu chalasani, haripurushottam vantivaallu koodagatti imperial hotallo juulai 3 ardharaatri virasam aavirbhaavam etla jarigindo chala sandarbhaallo rasanu. maakandarikii telisina, mammalni appatiki gaid chesina naayakatvam 70 juulai 3 saayantram naaku modatisaarigaa sripati gadidaggara kalisi virasam erpaatu cheyamani cheppina chaaritraka avasaram gurinchi kuudaa rasanu. adhi srikaakula udyama naayakatvam ane nenanukuntunnanu. srikaakula praantam kakapovachhu. srikaakula udyama nepathyamlo guttikonda bilamlo erpadina cpiml rashtra kamiteeki telamgaana praantapu naayakatvam. ee naayakatvam chala sannihitamgaanuu, dooramgaanuu, pratyakshamgaanuu, parokshamgaanuu 1967 nunche polaraijeshannu pattinchukunnadi. virasamgaa erpadaalsina avasaraanni pattinchukunnadi. polarisation nunchi modalukoni virasam erpadadam varaku unna viplavodyama aadhaaraalu nenu charvita charvanamayinanni saarlu rasanu. siddhaantaala, ettugadala amsamlone kaadu, vaastavaalu anukune vishayamloonuu venkat charitranu namodu chese kramamlo ituvanti aadhaaraalanu gananaloki teesukoovadaaniki ishtapadadanukuntaanu. srikaakula udyama naayakatvam antati gaddurojullo (etuvanti gaddurojulo 70 juulai 4na virasam erpadi vaaram tiragakundaane juulai10na satyam, kailasalu amarulaina udantam raastuu suuchimchaanu kuudaa) okavidhamgaa setback kaalamlo chesukunna vesulubaatu ivvaatikii charitranu namoduchese vidyaarthigaa venkat kaliginchukune prayatnam cheyakapovadaaniki kaaranam taananukunnade pade pade raayadamgaa, naaku kuudaa edurayindi.varavararao