
‘‘పుస్తకాలనేవి కవిత్వానికి ఒక సందర్భం మాత్రమే’’ (Books are only occasions for poetry) అని అంటాడు బోర్హెస్. ఈ మాటలోని భావాన్నే కొనసాగిస్తే, అసలు మనం కవిత్వం అని పిలిచే ప్రక్రియ కూడా కవిత్వానికి ఒకానొక సందర్భం మాత్రమే అనవచ్చు. పై మాటకు ముందే బోర్హెస్, ‘‘జీవితం సాంతం కవిత్వ నిర్మితం. కవిత్వమేం పరాయిది కాదు, చుట్టుపక్కలే నక్కి వుంటుంది. ఏ క్షణమైనా మన మీదకు గెంతవచ్చు’’ అంటాడు. అలా మీదకు గెంతే కవిత్వాన్ని అక్షరాల్లో పట్టుకునేందుకు పద్యమెంత సాయపడుతుందో, వచనమూ అంతే సాయపడుతుంది. (ఈ వ్యాసంలో ‘పద్యం’ అంటే నా ఉద్దేశం ఛందోబద్ధ, వచన కవిత్వాలు రెండూను.)మనవాళ్లు ‘‘వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం’’ అన్నారు. నోటి మాటల తీరులో ఉండి, వ్యాకరణబద్ధమైన వాక్యాల సంచయమైతే చాలు అది వచనం అవుతుంది. Prose'  అనే పదానికి కొన్ని ఇంగ్లీష్ నిఘంటువుల్లో కనీసం స్వతంత్రమైన నిర్వచనం కూడా లేదు. దానికి పద్యం కంటే వేరైనది అని మాత్రమే అర్థం చెబుతారు. ఆ పదాన్ని విశేషణంగా వాడినపుడు ‘చప్పగా’, ‘నీరసంగా’ అనే అర్థంలో వాడతారు. కానీ ఇక్కడ నేను చరిత్ర పుస్తకాల్లోనూ, ఆత్మకథల్లోనూ, వార్తాపత్రికల్లోనూ, కరపత్రాల్లోనూ, వ్యాసాల్లోనూ, ప్రభుత్వ ఆఫీసు లేఖల్లోనూ కనిపించే వచనం గురించి మాట్లాడటం లేదు. వచనం అంటే ఇక్కడ నా ఉద్దేశం కథలు చెప్పే వచనం. ఎందుకంటే, మిగతావాటిలా గాక కథా, కవిత్వమూ ఊహాశక్తికి సంబంధించినవి. రష్యన్ రచయిత వ్లదీమర్ నబొకొవ్ సాహిత్యం పుట్టుక గురించి ఇలా ఊహిస్తాడు: ‘‘ఒక ఆదిమ బాలుడు ‘తోడేలు తోడేలు!’ అని లోయలోంచి అరుచుకుంటూ వచ్చినప్పుడూ, అతడ్ని వెంటాడుతూ పెద్ద తోడేలు కనిపించినప్పుడూ కాదు సాహిత్యం పుట్టింది; ఒక ఆదిమ బాలుడు ‘తోడేలు తోడేలు!’ అని లోయలోంచి అరుచుకుంటూ వచ్చినప్పుడూ, వెనక ఏ తోడేలూ లేనప్పుడూ సాహిత్యం పుట్టింది.’’మొదట్లో పద్యం ఒక్కటే ఉండేది. మహాకావ్యాల (epics) కాలంలో కథల్ని కూడా పద్యాల్లోనే చెప్పారు. మానవుడి అనుభవ ప్రపంచం విస్తృతమయ్యే కొద్దీ పద్యం తీసుకునే ఇతివృ త్తాలు సునిశితమయ్యాయి. ఆ ఇతివృత్తాల్ని స్వీకరించేందుకు పద్యానికి కథ అనే చట్రం అడ్డమయ్యింది. దాంతో కథ చెప్పే బాధ్యతను వచనం తీసుకుంది. పద్యాలు కట్టేవాళ్ళు కవులూ, కథలు రాసేవాళ్ళు కథకులూ అయ్యారు. అయితే ఇలా మార్చి రాయటానికి వీల్లేని వాక్యాల్ని ఫ్లాబె నవలల్లో కూడా మహా అయితే పేజీకి మూణ్ణాలుగు మాత్రమే పట్టుకోగలమని అనుకుంటాను. నవల మొత్తం అలా ఒక్క వాక్యమూ ‘‘మార్చటానికి వీల్లేని’’ వచనం రాయటం ఆయనకే కాదు, ఎవరికీ వీలు కాదనే అనుకుంటాను. అసలు ఆయన పెట్టుకున్న ఆదర్శాలే వచనానికి తగనివి. లయాత్మకతంగా సాగే వచనం కథ చెప్పటానికి అడ్డం కాదా? ప్రాసానుప్రాసాది విన్యాసాలతో వున్న వచనాన్ని ఎన్ని పేజీల దాకా భరించగలం? అవన్నీ పద్యానికి తగిన లక్షణాలు. అది కూడా ఛందోబద్ధమైన పద్యానికి. ఆధునిక పద్యానికి మెటఫర్, సిమిలీ, ఇమేజరీ ఇత్యాదులు ప్రధానాంగాలయ్యాయి. ఇవి వచనంలోనూ అంతర్భాగమే. కానీ వచనం చేయగలిగే ఇంకెన్నో విషయాలతో పోలిస్తే వీటి ప్రాధాన్యత తక్కువే. వచనం కవిత్వం కావటానికి ఉన్న దారులు వేరు.ఈ వాక్యంలోని సారమంతా"gathering web of insinuations'' అనే పదాల్లో ఉంది. ఈ పదాల్లో మొత్తం వాక్యానికే శక్తినిస్తున్న "insinuations'' అనే పదాన్ని దాని నెగెటివ్ ఛాయలతో సహా తెలుగులోకి అనువదించటం కష్టం: ‘‘వచనాన్ని పైకి కాదు, రాత్రుళ్ళు మనకు మనం ఒంటరిగా చదువుకోవాలి. వచనం కవిత్వంలా చప్పున పనిచేయదు. అది మెల్లగా కమ్ముకొనే అన్యాపదేశాల వల...’’ అని ఉజ్జాయింపుగా అనువదించుకోవచ్చు. చెప్పదల్చుకున్నదాన్ని మంచి వచనం ఒకే చోట సాంద్రంగా వ్యక్తం చేయదు. దాన్ని పాఠ్యమంతటా పల్చగా వెదజల్లుతుంది. అక్కడో సూచనా ఇక్కడో సూచనా మినుకు మినుకుమంటూ, పాఠకుడ్ని కలిపి చదువుకొమ్మనీ, కథను అల్లుకొమ్మనీ ఆహ్వానిస్తాయి.అలాగే వచనానికే సాధ్యమయ్యే మరో లక్షణం, అది మనుషుల్ని రానిస్తుంది. శ్రీశ్రీ ‘భిక్షువర్షీయసి’, తిలక్ ‘తపాలా బంట్రోతు’ లాంటి పద్యాల్లో మనుషులు లేరా అంటే ఉన్నారు. కానీ పద్యంలో వాళ్ళు నేరుగా కనిపించరు. కవి అంతరంగపుటద్దంపై వారి ప్రతిబింబాలు మాత్రమే కనిపిస్తాయి. వచనంలోనికి మనుషులు నేరుగా నడిచి వస్తారు, తమ మాటలు తామే మాట్లాడతారు. అంటే దానర్థం రచయిత తానున్న చోటు నుంచి మాట్లాడ్డం గాక, వాళ్ల వైపు వెళ్లి మాట్లాడే ప్రయత్నం చేస్తాడు. (అసలు మనం మనల్ని తప్పితే పక్కనున్న మనిషిని తెలుసుకోవటం సాధ్యం కాదనే తీవ్రమైన ఆత్మాశ్రయత్వం వచనమనే వ్యవస్థనే కుప్పకూలుస్తుంది. పరాయి ప్రపంచాల పట్ల కుతూహలమూ, ఆర్తీ కథలల్లే వచనకారుడి కనీస అర్హతలు.)మనుషులకి అనుకరణలో (Mimesis) ఏదో చెప్పరాని సంతోషం దొరుకుతుంది. ఈ అనుకరణని అవధుల దాకా తీసుకెళ్లగలిగేది వచనం. కథలు రాసేవాడు సాక్షాత్తూ దేవుడ్నే అనుకరిస్తాడు (ఇక్కడ దేవుడంటే సృష్టిలో అతిశక్తివంతమైన మెటఫర్). దేవుడు కూర్చొని మనుషులకు పోత పోసినట్టు, ఈ కథలు రాసే మనిషి కాగితం ముందు కూర్చొని నీడల్లాంటి మనుషులకు పోతపోస్తాడు. వాళ్ళు తమ వెతలూ సంతోషాలతో సహా ఏదో నిజంగా భూమ్మీద మసలిన మనుషుల్లా మనకు గుర్తుండిపోతారు. సమస్త ప్రకృతిని వచనంలో అనుకరించినంత దగ్గరగా పద్యంలో అనుకరించలేము. అందుకే పుష్కిన్ని ఉదహరిస్తూ నబొకొవ్- కవుల్లో ఏంబిషన్ ముదిరితే ఇక కవిత్వాన్ని పక్కపెట్టి కథల వైపు మళ్లుతారని అంటాడు. ఇక్కడ ఏంబిషన్ అంటే కీర్తి దాహమూ అట్లాంటివి కాదు. తనతో సహా సృష్టినంతట్నీ అక్షరాల్లోకి తెచ్చిపోసెయ్యాలనే దాహం. నబొకొవ్ మాటల్లో: "the art of seeing the world as the potentiality of fiction.'' (ప్రపంచాన్ని కథలు తోడుకునేందుకు పనికొచ్చేదిగా చూసే కళ.)బైబిల్లో దేవుడు ఆదాంని సృష్టించి, ఆ తర్వాత జంతుజాలాన్నంతా సృష్టిస్తాడు. జంతువులన్నింటినీ ఆదాము ముందుకు తీసుకువచ్చి వాటికి అతను ఏ పేర్లు పెడతాడో అవే ఖాయం చేస్తాడు. దేనికైనా పేరు పెట్టి ఇదీ అని చెప్పటంలో మనిషికి ఏదో ఆనందం ఉంది. జీవితంలోంచి ఏరుకున్న దృశ్యాల్ని కల్పన సాయంతో అటుదిటుగా చేసి కాగితంపై ఖర్చుచేయటంలో ఆనందం ఉంది. నోటి మాటల్ని ఉన్నదున్నట్టు పట్టుకోవటంలో ఆనందముంది. ఆ మాటల వెనక తచ్చాడే జీవితాల్నీ, మారే అంతరంగ ఛాయల్నీ సూచించటంలో ఆనందముంది. మనుషుల రూపాల్నీ, కవళికల్నీ, భంగిమల్నీ, పద్ధతుల్నీ స్ఫురింపజేయటంలో ఆనందం ఉంది. ఫలానా పరిస్థితుల మధ్య వచ్చిపడ్డ మనుషుల స్వభావాల్నో, ఫలానా మనుషుల స్వభావాల వల్ల వచ్చిపడ్డ పరిస్థితులనో జతకూర్చటంలో ఆనందం ఉంది. ఇవే వచనానికి ప్రత్యేకమైనవీ, వచనాన్ని కవిత్వం చేసేవీను. దాస్తోయెవ్స్కీ ‘క్రైమ్ అండ్ పనిష్మెంట్’లో మార్మెలాడోవ్ తాగుబోతు ఉపన్యాసం నిండా దొర్లే బతుకు బీభత్సమూ; టాల్స్టాయ్ ‘అన్నా కరేనినా’లో వ్రాంస్కీ పాల్గొనే గుర్రాల రేసు కళ్లకు కట్టించే హోమరిక్ సౌందర్యమూ; కాఫ్కా ‘మెటమార్ఫసిస్’లో కీటకంగా మారిన గ్రెగర్ చుట్టూ మారే అతని కుటుంబ సభ్యుల స్వభావాలూ; ఫ్లాబె ‘సెంటిమెంటల్ ఎడ్యుకేషన్’లో కాలచక్రం జీవితాన్ని నింపాదిగా తొక్కుకుంటూ పోతున్నప్పుడు యవ్వనపుటాశలు కిందపడి నలిగే చప్పుడూ ఇదంతా వచనానికి మాత్రమే సాధ్యమయ్యే కవిత్వం. ఇలా వచనానికి తనదంటూ ఒక కవిత్వం ఉంది. అది వదిలేసి, పద్యానికి ఒప్పే కొన్ని లక్షణాల్ని వచనంలో ప్రదర్శించినంత మాత్రాన, ఆ ఒక్క కారణానికే దాన్ని గొప్ప వచనం అనలేము. ఆలూరి బైరాగి ‘జేబుదొంగ’లో ఈ ఇబ్బంది చూస్తాను. ఆ కథ మొదట్లోనూ చివర్లోనూ బైరాగి ప్యూర్ పద్యాన్ని వాక్యాలుగా కలిపి రాసేస్తాడు. ‘‘మెల్లగా కమ్ముకొనే అన్యాపదేశాల వల’’ని పన్నటానికి బదులు, చెప్పదల్చుకున్నదంతా సాంద్రంగా ఒకేచోట కుమ్మరించేస్తాడు: ‘‘మరఫిరంగుల జోలపాట, మత్తుగల చీకట్ల కోనేట్లో పసరునీరుల కదలిక. ఆకాశపు ఆవులింత. కబంధుని కౌగిలింతలో పగిలిన మట్టిముంత. అహో! జీవితపు రక్తోజ్వల ముక్తిక్షణమా’’ అంటూ మొదలయ్యే ఈ కథలో కవిత్వమైతే ఉంది, కానీ అది వచనం తాలూకు కవిత్వం కాదు. ఆయన కథే ‘దరబాను’లో ఈ ఇబ్బంది లేదు. ‘జేబుదొంగ’ కథలో మన ముందుకు ఆ జేబుదొంగ రాడు, కానీ ‘దరబాను’ కథలో ఆ దరబాను (నేపాలీ గూర్ఖా) నేరుగా మన ముందుకొస్తాడు. బైరాగి తనలోని పద్యకారుడ్ని తొక్కిపట్టి, కథకునిగా తన ఊహను దరబాను వైపు ప్రసరింపజేస్తాడు. పల్లెటూరి నుంచి పరాయి దేశపు మహా నగరంలోనికి వచ్చిపడ్డ ఆ మనిషి ఒంటరితనాన్ని ఆర్తిగా స్పృశిస్తాడు. అలాగే పతంజలి కవితాత్మకంగా రాసిన కథ అని చెప్పే ‘చూపున్న పాట’ కంటే, హాస్య కథ అని చెప్పే ‘రాజుగోరు’లో ఎక్కువ కవిత్వం ఉంది. పాఠకుల్లో ఉద్వేగం కలిగించాల్సింది పోయి రాస్తున్న రచయితే ఉద్వేగంతో ఊగినప్పుడూ, మేజిక్రియలిజం అనే ట్రెండ్కి మనమూ ఏదోటి రాద్దామని ఆత్రపడినప్పుడూ వచ్చే కథ ‘చూపున్న పాట’. కానీ ‘రాజుగోరు’ మాత్రం పైకి హాస్య కథలా నడుస్తూనే, వచనానికి మాత్రమే వీలయ్యే ఎంతో కవిత్వాన్ని పొదువుకున్న కథ. ఆయన వ్యవస్థపై ధిక్కారమంటూ రాసిన ‘ఖాకీవనం’, ‘పెంపుడు జంతువులు’ లాంటి మీడియోకర్ రచనల కన్నా ఎంతో ఎత్తు నున్న కథ. పతంజలి ఇందులో మెట్టు తర్వాత మెట్టు అన్నట్టు క్రమబద్ధ సమీకరణంలాగ కథ చెప్పడు. వివరాల్ని ఎంతో అలవోకగా కథంతా వెదజల్లుతాడు. తను కథ చెప్పటమే కాదు, పాత్రల నోటమ్మటా కూడా ఎన్నో కథల్ని కమ్మగా చెప్పిస్తాడు. వచనం వెనుక జీవితపు నాడి కొట్టుకోవడం తెలుస్తుంది. కథ మొదలవటమే, కథతో ఏ సంబంధమూ లేకుండా పెదసావిట్లో కూర్చుని హుక్కా పీలుస్తున్న పెద అప్పల్రాజు గారితోనూ, వైద్యం కోసం వచ్చిన అప్పల్నాయుడ్ని ఆయన కాలక్షేపానికి నిలేసి కబుర్లు చెప్పటంతోనూ మొదలవుతుంది. ఇలాగ మన జీవిత కథలతో నేరుగా ఏ సంబంధమూ లేకుండా ఊరకే చుట్టూ ముసురుకునే వివరాల్లోని కవిత్వాన్ని వచనం బాగా పట్టుకుంటుంది. హెమింగ్వే ‘ద ఆర్ట్ ఆఫ్ షార్ట్ స్టోరీ’ అనే వ్యాసంలో చెహోవ్ చెప్పిన ఒక నియమాన్ని ఇలా కొట్టిపారేస్తాడు: ‘‘కథ మొదలుపెట్టినప్పుడు గోడ మీద తుపాకీ వేలాడుతోందంటే పద్నాలుగో పేజీలోగా అది పేలి తీరాలీ అన్న మాటలో నిజం లేదు. అసలు నా ఉద్దేశంలో, అలా గోడకు తగిలించిన తుపాకీ పేలను కూడా పేలకపోవచ్చు. మంచి రచయిత రాసిన కథలో ఐతే ఎవడో పనికిమాలినోడు ఆ తుపాకీని చూట్టానికి బాగుందని అక్కడ తగిలించి ఉంటాడంతే. లేదూ ఆ ఇంటాయనకి తుపాకుల పిచ్చి ఉండొచ్చు. అదీ కాదంటే, ఇంటీరియర్ డెకరేటర్ దాన్నక్కడ తగిలించి వుండొచ్చు.’’ చెప్పొచ్చేదేమిటంటే- జీవితాన్నీ, దాని పద్ధతీపాడూ లేనితనాన్నీ వచనం మన్నిస్తుంది, పట్టింపులేమీ లేకుండా రానిస్తుంది.  మెహెర్

‘‘pustakaalanevi kavitvaaniki oka sandarbham matrame’’ (Books are only occasions for poetry) ani antaadu borhes. ee maatalooni bhavanne konasagiste, asalu manam kavitvam ani piliche prakriya kuudaa kavitvaaniki okanoka sandarbham matrame anavacchu. pai maataku munde borhes, ‘‘jeevitam saantam kavitva nirmitam. kavitvamem paraayidi kaadu, chuttupakkale nakki vuntundi. e kshanamainaa mana meedaku gentavacchu’’ antaadu. alaa meedaku genthe kavitvaanni aksharaallo pattukunenduku padyamenta saayapadutundo, vachanamuu anthe saayapadutundi. (ee vyaasamlo ‘padyam’ ante naa uddesam chandobaddha, vachana kavitvaalu rendoonu.)manavaallu ‘‘vaakyam rasatmakam kaavyam’’ annaru. noti maatala teerulo undi, vyaakaranabaddhamaina vaakyaala sanchayamaithe chaalu adhi vachanam avutundi. Prose'  ane padaaniki konni ingleesh nighantuvullo kaneesam swatantramaina nirvachanam kuudaa ledu. daaniki padyam kante verainadi ani matrame artham chebutaaru. aa padaanni visaeshanamgaa vaadinapudu ‘chappaga’, ‘neerasamgaa’ ane ardhamlo vaadataaru. cony ikkada nenu charitra pustakaalloonuu, aatmakathalloonuu, vaartaapatrikalloonuu, karapatraalloonuu, vyaasaalloonuu, prabhutva aafiisu lekhalloonuu kanipinche vachanam gurinchi matladatam ledu. vachanam ante ikkada naa uddesam kathalu cheppe vachanam. endukante, migatavatila gaaka kathaa, kavitvamuu oohaashaktiki sambandhinchinavi. rashyan rachayita vladimar nabokov saahityam puttuka gurinchi ilaa oohistaadu: ‘‘oka aadima baludu ‘thodelu thodelu!’ ani loyalonchi aruchukuntu vachinappuduu, atadni ventaadutuu pedda thodelu kanipinchinappuduu kaadu saahityam puttindi; oka aadima baludu ‘thodelu thodelu!’ ani loyalonchi aruchukuntu vachinappuduu, venaka e thodeluu lenappuduu saahityam puttindi.’’modatlo padyam okkate undedi. mahakavyala (epics) kaalamlo kathalni kuudaa padyaallone cheppaaru. manavudi anubhava prapancham vistrutamayye koddi padyam teesukune itivru ttaalu sunisitamayyaayi. aa itivruttaalni sweekarinchenduku padyaaniki katha ane chatram addamayyindi. daamto katha cheppe baadhyatanu vachanam teesukundi. padyaalu kattevallu kavuluu, kathalu rasevallu kathakuluu ayyaru. ayithe ilaa marchi raayataaniki veelleni vaakyaalni flabe navalallo kuudaa mahaa ayithe pejeeki moonnaalugu matrame pattukogalamani anukuntaanu. navala mottam alaa okka vaakyamuu ‘‘maarchataaniki veelleni’’ vachanam rayatam aayanake kaadu, evariki veelu kaadane anukuntaanu. asalu aayana pettukunna aadarsaale vachanaaniki taganivi. layaatmakatamgaa saage vachanam katha cheppataaniki addam kaadaa? praasaanupraasaadi vinyaasaalatoe vunna vachanaanni enni paejeela daka bharinchagalam? avannee padyaaniki tagina lakshanaalu. adhi kuudaa chandobaddhamaina padyaaniki. aadhunika padyaaniki metafer, simili, imagery ityaadulu pradhaanaangaalayyaayi. ivi vachanamloonuu antarbhagame. cony vachanam cheyagalige inkenno vishayaalato poliste veeti praadhaanyata takkuve. vachanam kavitvam kaavataaniki unna daarulu vaeru.ee vaakyamlooni saaramantaa"gathering web of insinuations'' ane padaallo undi. ee padaallo mottam vaakyaanike saktinistunna "insinuations'' ane padaanni daani negetive chaayalato sahaa teluguloki anuvadinchatam kashtam: ‘‘vachanaanni paiki kaadu, raatrullu manaku manam ontarigaa chaduvukovali. vachanam kavitvamla chappuna panicheyadu. adhi mellagaa kammukone anyapadesala vala...’’ ani ujjaayimpugaa anuvadinchukovachhu. cheppadalchukunnadanna manchi vachanam oke chota saandramgaa vyaktam cheyadu. daanni paatyamantataa palchagaa vedajallutundi. akkado suuchanaa ikkado suuchanaa minuku minukumantu, paathakudni kalipi chaduvukommani, kathanu allukommani aahvaanistaayi.alaage vachanaanike saadhyamayye maro lakshanam, adhi manushulni raanistundi. srishree ‘bhikshuvarsheeyasi’, tilak ‘tapala bantrothu’ lanti padyaallo manushulu lera ante unnaaru. cony padyamlo vaallu nerugaa kanipincharu. kavi antarangaputaddampai vaari pratibimbaalu matrame kanipistaayi. vachanamlooniki manushulu nerugaa nadichi vastaaru, tama maatalu taame maatlaadataaru. ante daanartham rachayita taanunna chotu nunchi matladdam gaaka, vaalla vaipu velli matlade prayatnam chestaadu. (asalu manam manalni tappite pakkanunna manishini telusukovatam saadhyam kaadane teevramaina aatmaasrayatvam vachanamane vyavasthane kuppakuulustundi. paraayi prapanchaala patla kutuuhalamuu, aartee kathalalle vachanakarudi kaneesa arhatalu.)manushulaki anukaranalo (Mimesis) edho chepparaani santosham dorukutundi. ee anukaranani avadhula daka teesukellagaligedi vachanam. kathalu rasewadu saakshaattuu devudne anukaristaadu (ikkada devudante srushtilo atisaktivantamaina metafer). devudu kuurchoni manushulaku potha posinattu, ee kathalu rase manishi kaagitam mundu kuurchoni needallanti manushulaku pothapostaadu. vaallu tama vethaluu santoshaalato sahaa edho nijamgaa bhoommeeda masalina manushullah manaku gurtundipotaru. samasta prakrutini vachanamlo anukarinchinanta daggaragaa padyamlo anukarinchalemu. anduke pushkinni udaharistuu nabokov- kavullo embision mudirithe ika kavitvaanni pakkapetti kathala vaipu mallutaarani antaadu. ikkada embision ante keerti daahamuu atlantivi kaadu. tanatho sahaa srushtinantatnii aksharaalloki techiposeyyaayyaalanee daaham. nabokov maatallo: "the art of seeing the world as the potentiality of fiction.'' (prapanchaanni kathalu todukunenduku panikochedigaa chuse kala.)baibillo devudu aadaamni srushtinchi, aa tarvaata jantujaalaannantaa srushtistaadu. jantuvulannintini aadaamu munduku teesukuvacchi vaatiki atanu e paerlu pedatado ave khayam chestaadu. denikaina paeru petti idhee ani cheppatamlo manishiki edho aanandam undi. jeevitamlonchi erukunna drushyaalni kalpana saayamtho atuditugaa chesi kaagitampai kharchucheyatamlo aanandam undi. noti maatalni unnadunnattu pattukovatamlo aanandamundi. aa maatala venaka tachade jeevitaalnii, mare antaranga chaayalnee suuchimchatamloo aanandamundi. manushula roopaalnee, kavalikalnee, bhangimalnee, paddhatulnee sphurimpajeyatamlo aanandam undi. falana paristhitula madhya vachipadda manushula swabhaavaalno, falana manushula swabhaavaala valla vachipadda paristhitulano jatakuurchatamlo aanandam undi. ive vachanaaniki pratyekamainavee, vachanaanni kavitvam cheseveenu. dastoyevsky ‘crime and panishment’loo marmeladov taagubotu upanyaasam ninda dorle batuku beebhatsamuu; talstay ‘anna karenina’loo vramsky palgone gurrala resu kallaku kattinche homaric soundaryamuu; cafca ‘metamarphusis’loo keetakamgaa maarina greger chuttu mare athani kutumba sabhyula swabhaavaaluu; flabe ‘centimental education’loo kalachakram jeevitaanni nimpaadigaa tokkukuntu potunnappudu yavvanaputaasalu kindapadi nalige chappuduu idantaa vachanaaniki matrame saadhyamayye kavitvam. ilaa vachanaaniki tanadantuu oka kavitvam undi. adhi vadilesi, padyaaniki oppe konni lakshanaalni vachanamlo pradarsinchinanta maatraana, aa okka kaaranaanike daanni goppa vachanam analemu. aaluri bairagi ‘jebudonga’loo ee ibbandi chustaanu. aa katha modatloonuu chivarloonuu bairagi pure padyaanni vaakyaalugaa kalipi rasestadu. ‘‘mellagaa kammukone anyapadesala vala’’ni pannataaniki badulu, cheppadalchukunnadanta saandramgaa okechota kummarinchestaadu: ‘‘marafirangula jolapata, mattugala cheekatla konetlo pasaruneerula kadalika. aakaasapu aavulinta. kabandhuni kaugilintalo pagilina mattimunta. aho! jeevitapu raktojvala muktikshanama’’ antuu modalayye ee kathalo kavitvamaite undi, cony adhi vachanam taaluuku kavitvam kaadu. aayana kathe ‘darabaanu’loo ee ibbandi ledu. ‘jebudonga’ kathalo mana munduku aa jebudonga raadu, cony ‘darabaanu’ kathalo aa darabaanu (nepali goorkha) nerugaa mana mundukostaadu. bairagi tanaloni padyakaarudni tokkipatti, kathakunigaa tana oohanu darabaanu vaipu prasarimpajestaadu. palleturi nunchi paraayi deshapu mahaa nagaramloniki vachipadda aa manishi ontaritanaanni aartigaa sprusistaadu. alaage patanjali kavitaatmakamgaa raasina katha ani cheppe ‘chuupunna paata’ kante, haasya katha ani cheppe ‘rajugoru’loo ekkuva kavitvam undi. paathakullo udvegam kaliginchaalsindi poyi raastunna rachayithe udvegamto ooginappuduu, magicrialism ane trendki manamuu edoti raaddaamani aatrapadinappuduu vache katha ‘chuupunna paata’. cony ‘rajugoru’ maatram paiki haasya kathalaa nadustune, vachanaaniki matrame veelayye entho kavitvaanni poduvukunna katha. aayana vyavasthapai dhikkaaramantuu raasina ‘khakivanam’, ‘pempudu jantuvulu’ lanti mediocor rachanala kanna entho ettu nunna katha. patanjali indulo mettu tarvaata mettu annattu kramabaddha sameekaranamlaaga katha cheppadu. vivaraalni entho alavokagaa kathantaa vedajallutaadu. tanu katha cheppatame kaadu, paatrala notammata kuudaa enno kathalni kammaga cheppistaadu. vachanam venuka jeevitapu naadi kottukovadam telustundi. katha modalavatame, kathatho e sambandhamuu lekunda pedasavitlo kuurchuni hukka peelustunna peda appalraju gaaritoonuu, vaidyam kosam vachina appalnayudni aayana kaalakshepaaniki nilesi kaburlu cheppatamtoonuu modalavutundi. ilaaga mana jeevita kathalatho nerugaa e sambandhamuu lekunda oorake chuttu musurukune vivaraallooni kavitvaanni vachanam baga pattukuntundi. hemingway ‘da art af shart story’ ane vyaasamlo chehov cheppina oka niyamaanni ilaa kottiparestadu: ‘‘katha modalupettinappudu goda meeda tupaki veladutondante padnaalugo paejeelogaa adhi paeli tiiraalii anna maatalo nijam ledu. asalu naa uddesamlo, alaa godaku tagilinchina tupaki paelanu kuudaa pelakapovachhu. manchi rachayita raasina kathalo aithe evado panikimalinodu aa tupaakeeni chuuttaaniki bagundani akkada tagilinchi untaadanthe. ledhoo aa intaayanaki tupaakula picchi undochu. adhee kaadante, interiar decorator daannakkada tagilinchi vundochu.’’ cheppochedemitante- jeevitaannii, daani paddhatiipaaduu lenitanaannii vachanam mannistundi, pattimpulemi lekunda raanistundi.  meher