కొసరాజు కవిత్వంలో గురజాడ వ్యవహారిక భాషా ప్రయోగతత్వం, గిడుగు రామమూర్తిల భాషా విప్లవం దాగి ఉంది. కందుకూరిలోని సంఘ సంస్కరణ భావం, కవిరాజు భావ విప్లవపు వేడి, గుర్రం జాషువా కవిత్వంలోని కన్నీటి తడి, స్వాతంత్య్ర సమరోత్సాహాల, ప్రజాభ్యుదయాల ప్రభావం ఉంది. తెలుగునాట ఎన్నో సాహితీసమస్థలు ఏర్పడినప్పటికీ తాను ఏ సంస్థలో చేరక భావ కవిగా, అభ్యుదయ, ప్రజాకవిగా తన దారిన తాను సాగిపోయిన మహామనీషి             కొసరాజు రాఘవయ్య చౌదరి.తెలుగునాట తన సినీ గేయాల ద్వారా జానపద సాహిత్య సౌరభాలను వెదజల్లి, జ్ఞానప్రదమైన జానపద సాహిత్యం వైపు పండిత పామరులను ఆకర్షించిన ప్రముఖ కవి కొసరాజు రాఘవయ్య చౌదరి. కొసరాజుకు గురువులు ముగ్గురు. వారిలో అక్షరాభ్యాసం చేసిన వారు, పాండిత్యం గరిపిన వారొకరు, కవితా ఒరవడి దిద్దినవారు మరొకరు. జమ్ముల మడక శీనయ్య పంతులు ఐదేళ్ళ వయసులో అప్పికట్లలో అక్షరాభ్యాసం తనకు చేశారని తన జీవిత యాత్రలో కొసరాజు పేర్కొన్నారు. బాల్యం నుంచే సాహిత్యంపై ఆసక్తి పెంచుకుని పురాణ కావ్యాలపై పట్టుసాధించారు కొసరాజు. అశుకవిత్వంలో కొండముది నరసింహపంతులు దిట్ట. నరసింహ పంతులు సాంగత్యంతో భాషాపటిమకు మెరుగులు దిద్దుకున్నారు. కొసరాజుకు పినతండ్రి వరుస అయిన కవిరాజు త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి నుంచి అచ్చతెనుగు నుడికారం తర్క వితర్కాలు, తెలుగు భాషా సౌందర్యం తెలుసుకున్నారు. కొసరాజు కవిత్వంలో గురజాడ వ్యవహారిక భాషా ప్రయోగతత్వం, గిడుగు రామమూర్తిల భాషా విప్లవం దాగి ఉంది. కందుకూరిలోని సంఘ సంస్కరణ భావం, కవిరాజు భావ విప్లవపు వేడి, గుర్రం జాషువా కవిత్వంలోని కన్నీటి తడి, స్వాతంత్య్ర సమరోత్సాహాల, ప్రజాభ్యుదయాల ప్రభావం ఉంది. తెలుగునాట ఎన్నో సాహితీసమస్థలు ఏర్పడినప్పటికీ తాను ఏ సంస్థలో చేరక భావ కవిగా, అభ్యుదయ, ప్రజాకవిగా తన దారిన తాను సాగిపోయిన మహామనీషి కొసరాజు రాఘవయ్య చౌదరి.1930వ దశకంలో ఆంధ్ర ప్రాంతంలో జమీందార్లకు వ్యతిరేకంగా కర్షకోద్యమం ప్రారంభమైంది. చిత్తూరు నుంచి మునిస్వామి నాయుడు, నెల్లూరు నుంచి వెంకట్రామానాయుడు (జమీన్ రైతు పత్రిక వ్యవస్థాపకుడు) ఈ ఉద్యమానికి రథసారధ్యం వహించారు. మునిస్వామి నాయుడు ప్రోత్సాహంతో తిరుత్తణి ప్రాంత రైతులను ఉత్తేజ పర్చుట కొరకు కొసరాజు 1931లో ‘‘కడగండ్లు’’ అనే గేయాలు రాశారు. ఈ గేయాలు కొసరాజుకు మంచి కవిగా గుర్తింపు కలిగించాయి. 1936లో తిరుత్తణిలో రైతు సదస్సు జరిగింది. ఆ నాటి సభకు మాడభూషి అనంతశయనం అయ్యంగారు కూడా వచ్చారు. కొసరాజు చైతన్య ప్రతిభాపాటవాలకు ముగ్ధులై అనంతశయనం అయ్యంగారు రాఘవచౌదరిని ప్రశంసించి ‘‘కవిరత్న’’ బిరుదును ఇచ్చి ఘన సత్కారం గావించారు.కడగండ్లు గేయ రచనల ద్వారా ప్రసిద్ధులైన కొసరాజు ప్రత్యేక దర్శకనిర్మాత గూడవల్లి రామబ్రహ్మంగారి దృష్టి నాకర్షింపబడినారు. 1939వ సంవత్సరంలో గూడవల్లి దర్శకత్వం వహించిన ‘‘రైతుబిడ్డ’’ చిత్రానికి కొసరాజుచే పాటలు రాయించడమేగాక ఆ సినిమాలో ప్రధానమైన రామిరెడ్డి పాత్రకు వేషం ధరింపచేశాడు. ఈ చిత్రంలో కొన్ని పాటలు కొసరాజు స్వయంగా తన స్వీయగాత్రంతో గానం చేశారు. కెవి రెడ్డి కోరిక మీద కొసరాజు పెద్ద మనుషులు చిత్రం కోసం మూడు పాటలు రాశారు. ఈ విధంగా కొసరాజుకు సినీరంగ పున:ప్రవేశం జరిగింది. ఇది కొసరాజుకు జీవితంలో మలిఘట్టం. అయితే పాటలు రాసిన తరువాత ఒకటిన్నర సంవత్సరాలకు గానీ ‘‘పెద్ద మనుషులు’’ చిత్రం విడుదలకు నోచుకోలేదు. 1954లో ఆచిత్రం వెలుగుచూసి విజయదుందుభి మ్రోగించింది. ఈ లోగా స్వస్థలం చేరుకున్న కొసరాజు భార్యకు శస్త్రచికిత్స నిమిత్తం 1954లో మద్రాసు వెళ్ళారు. భార్య చికిత్స అనంతరం తిరుగు ప్రయాణంలో ఉండగా దర్శకుడు బి.ఏ.సుబ్బారావు వచ్చి తన చిత్రం ‘‘రాజు – పేద’’కు పాటలు రాయమని అడిగారు. కొసరాజు డి.వి.నరసరాజు సూచన, సలహా మేరకు ప్రయాణాన్ని వాయిదా వేసుకుని రాజు–పేద చిత్రానికి కళ్ళుతెరిచి కనరా// సత్యము – ఒళ్ళుమరచి వినరా అనే పాట ఆ రోజుల్లో పల్లెటూళ్లలో మారుమ్రోగింది. ‘‘రాజుపేద’’ చిత్రం అఖండ విజయం సాధించి బాక్సాఫీసు బద్దలు కొట్టడంతో ఈ చిత్రంలోని పాటలూ ప్రజాదరణ పొందాయి. చల్లపల్లి రాజావారి తమ్ముడు, సారధి ఫిల్మ్ అధినేత యార్లగడ్డ రామకృష్ణ ప్రసాద్ తీస్తున్న ‘‘రోజులు మారాయి’’ సినిమాకు కొసరాజు ఏడు పాటలు రాశారు. అందులో ఒకటి ఏరువాక పాట తెలుగునాట మారుమ్రోగింది. అశేష తెలుగు రాష్ట్ర ప్రజలను విశేషంగా ఆబాలగోపాలాన్ని ఆకట్టుకున్నదంటే అబ్బురపడవలసిన పనిలేదు. అప్పటికీ.. ఇప్పటికీ... మరెప్పటికీ... ‘‘ఏరువాక సాగారో రన్నో చిన్నన్నా...’’ గీతము తెలుగు ప్రజల గుండెల్లో సజీవంగా నిలచిపోయిందంటే అతిశయోక్తిగా చెప్పనలవికాదు. ఏరువాక పాటలో రెండో చరణంలో పలికిన పదాలను నిశితంగా పరిశీలించిన పిదపపడమరదిక్కున వరదగుడేసే – ఉరుములు మెరుపుల వానలు గురిసే వాగులు వంకలు ఉరవడిజేసే – ఎండిన బీళ్ళు యిగుళ్ళు వేసే// ఏరువాక// ఈ పాటను కొసరాజు రాఘవయ్య రాసినప్పుడు, ఈ ఏరువాక ఏమిటో.. కొందరు పండిత కవులకు అర్థం కాలేదు. అదేదో వాగు, వంకా అనుకున్న వారు కూడా ఉన్నారు. అదే పాట చరణంలో ‘‘పడమట దిక్కున వరదగుడేస్తే’’ అని ప్రయోగిస్తే వరదగుడేంటయ్యా...! అని ఆక్షేపించిన వారు ఉన్నారు. ఒక చక్కని పడమటి సంధ్యా సమయంలో వర్షం కురిసి వెలసిన తరువాత పడమటి వైపు సప్తవర్ణంలో (7 రంగులు) అర్ధచంద్రాకారం తీరులో ఆకాశంలో చూడముచ్చటగా ఇంధ్రధనస్సు కనపడుతుంది. అట్టి ఇంధ్రధనస్సుకు చక్కని తెనుగుమాట ‘‘వరదగుడి’’. కొసరాజు వ్యవసాయ సంబంధమైన నేపథ్యం గల కవి. ఆ సాంకేతిక పద జాలంతో అత్యంత సహజంగా రాయడం వలన ఈ పాట సజీవమై శాశ్వతంగా నిలిచింది. చంద్రుని చుట్టూ ఏర్పడే కాంతివలయాన్ని వరదగుడిగా వ్యవహరించడం రాయలసీమ మాండలికము. అటువంటి పదప్రయోగం వల్లే ఈ పాట తెలుగునాట అన్ని ప్రాంతాల వారి ఆదరణ పొందింది. ఇదంతా జానపద భాష, ప్రజల భాష కొసరాజు వారు జానపద సాహిత్యాన్ని మదించి ఆ సారాన్ని పుక్కిటపట్టిన వారని చెప్పడానికి ఈ ఒక్క ఉదాహరణ చాలు.వందవాసు సర్వేశ్వరరావుసామాజిక కార్యకర్త(నేడు కొసరాజు వర్ధంతి)తెలుగునాట తన సినీ గేయాల ద్వారా జానపద సాహిత్య సౌరభాలను వెదజల్లి, జ్ఞానప్రదమైన జానపద సాహిత్యం వైపు పండిత పామరులను ఆకర్షించిన ప్రముఖ కవి కొసరాజు రాఘవయ్య చౌదరి. కొసరాజుకు గురువులు ముగ్గురు. వారిలో అక్షరాభ్యాసం చేసిన వారు, పాండిత్యం గరిపిన వారొకరు, కవితా ఒరవడి దిద్దినవారు మరొకరు. జమ్ముల మడక శీనయ్య పంతులు ఐదేళ్ళ వయసులో అప్పికట్లలో అక్షరాభ్యాసం తనకు చేశారని తన జీవిత యాత్రలో కొసరాజు పేర్కొన్నారు. బాల్యం నుంచే సాహిత్యంపై ఆసక్తి పెంచుకుని పురాణ కావ్యాలపై పట్టుసాధించారు కొసరాజు. అశుకవిత్వంలో కొండముది నరసింహపంతులు దిట్ట. నరసింహ పంతులు సాంగత్యంతో భాషాపటిమకు మెరుగులు దిద్దుకున్నారు. కొసరాజుకు పినతండ్రి వరుస అయిన కవిరాజు త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి నుంచి అచ్చతెనుగు నుడికారం తర్క వితర్కాలు, తెలుగు భాషా సౌందర్యం తెలుసుకున్నారు. కొసరాజు కవిత్వంలో గురజాడ వ్యవహారిక భాషా ప్రయోగతత్వం, గిడుగు రామమూర్తిల భాషా విప్లవం దాగి ఉంది. కందుకూరిలోని సంఘ సంస్కరణ భావం, కవిరాజు భావ విప్లవపు వేడి, గుర్రం జాషువా కవిత్వంలోని కన్నీటి తడి, స్వాతంత్య్ర సమరోత్సాహాల, ప్రజాభ్యుదయాల ప్రభావం ఉంది. తెలుగునాట ఎన్నో సాహితీసమస్థలు ఏర్పడినప్పటికీ తాను ఏ సంస్థలో చేరక భావ కవిగా, అభ్యుదయ, ప్రజాకవిగా తన దారిన తాను సాగిపోయిన మహామనీషి కొసరాజు రాఘవయ్య చౌదరి.1930వ దశకంలో ఆంధ్ర ప్రాంతంలో జమీందార్లకు వ్యతిరేకంగా కర్షకోద్యమం ప్రారంభమైంది. చిత్తూరు నుంచి మునిస్వామి నాయుడు, నెల్లూరు నుంచి వెంకట్రామానాయుడు (జమీన్ రైతు పత్రిక వ్యవస్థాపకుడు) ఈ ఉద్యమానికి రథసారధ్యం వహించారు. మునిస్వామి నాయుడు ప్రోత్సాహంతో తిరుత్తణి ప్రాంత రైతులను ఉత్తేజ పర్చుట కొరకు కొసరాజు 1931లో ‘‘కడగండ్లు’’ అనే గేయాలు రాశారు. ఈ గేయాలు కొసరాజుకు మంచి కవిగా గుర్తింపు కలిగించాయి. 1936లో తిరుత్తణిలో రైతు సదస్సు జరిగింది. ఆ నాటి సభకు మాడభూషి అనంతశయనం అయ్యంగారు కూడా వచ్చారు. కొసరాజు చైతన్య ప్రతిభాపాటవాలకు ముగ్ధులై అనంతశయనం అయ్యంగారు రాఘవచౌదరిని ప్రశంసించి ‘‘కవిరత్న’’ బిరుదును ఇచ్చి ఘన సత్కారం గావించారు.కడగండ్లు గేయ రచనల ద్వారా ప్రసిద్ధులైన కొసరాజు ప్రత్యేక దర్శకనిర్మాత గూడవల్లి రామబ్రహ్మంగారి దృష్టి నాకర్షింపబడినారు. 1939వ సంవత్సరంలో గూడవల్లి దర్శకత్వం వహించిన ‘‘రైతుబిడ్డ’’ చిత్రానికి కొసరాజుచే పాటలు రాయించడమేగాక ఆ సినిమాలో ప్రధానమైన రామిరెడ్డి పాత్రకు వేషం ధరింపచేశాడు. ఈ చిత్రంలో కొన్ని పాటలు కొసరాజు స్వయంగా తన స్వీయగాత్రంతో గానం చేశారు. కెవి రెడ్డి కోరిక మీద కొసరాజు పెద్ద మనుషులు చిత్రం కోసం మూడు పాటలు రాశారు. ఈ విధంగా కొసరాజుకు సినీరంగ పున:ప్రవేశం జరిగింది. ఇది కొసరాజుకు జీవితంలో మలిఘట్టం. అయితే పాటలు రాసిన తరువాత ఒకటిన్నర సంవత్సరాలకు గానీ ‘‘పెద్ద మనుషులు’’ చిత్రం విడుదలకు నోచుకోలేదు. 1954లో ఆచిత్రం వెలుగుచూసి విజయదుందుభి మ్రోగించింది. ఈ లోగా స్వస్థలం చేరుకున్న కొసరాజు భార్యకు శస్త్రచికిత్స నిమిత్తం 1954లో మద్రాసు వెళ్ళారు. భార్య చికిత్స అనంతరం తిరుగు ప్రయాణంలో ఉండగా దర్శకుడు బి.ఏ.సుబ్బారావు వచ్చి తన చిత్రం ‘‘రాజు – పేద’’కు పాటలు రాయమని అడిగారు. కొసరాజు డి.వి.నరసరాజు సూచన, సలహా మేరకు ప్రయాణాన్ని వాయిదా వేసుకుని రాజు–పేద చిత్రానికి కళ్ళుతెరిచి కనరా// సత్యము – ఒళ్ళుమరచి వినరా అనే పాట ఆ రోజుల్లో పల్లెటూళ్లలో మారుమ్రోగింది. ‘‘రాజుపేద’’ చిత్రం అఖండ విజయం సాధించి బాక్సాఫీసు బద్దలు కొట్టడంతో ఈ చిత్రంలోని పాటలూ ప్రజాదరణ పొందాయి. చల్లపల్లి రాజావారి తమ్ముడు, సారధి ఫిల్మ్ అధినేత యార్లగడ్డ రామకృష్ణ ప్రసాద్ తీస్తున్న ‘‘రోజులు మారాయి’’ సినిమాకు కొసరాజు ఏడు పాటలు రాశారు. అందులో ఒకటి ఏరువాక పాట తెలుగునాట మారుమ్రోగింది. అశేష తెలుగు రాష్ట్ర ప్రజలను విశేషంగా ఆబాలగోపాలాన్ని ఆకట్టుకున్నదంటే అబ్బురపడవలసిన పనిలేదు. అప్పటికీ.. ఇప్పటికీ... మరెప్పటికీ... ‘‘ఏరువాక సాగారో రన్నో చిన్నన్నా...’’ గీతము తెలుగు ప్రజల గుండెల్లో సజీవంగా నిలచిపోయిందంటే అతిశయోక్తిగా చెప్పనలవికాదు. ఏరువాక పాటలో రెండో చరణంలో పలికిన పదాలను నిశితంగా పరిశీలించిన పిదపపడమరదిక్కున వరదగుడేసే – ఉరుములు మెరుపుల వానలు గురిసే వాగులు వంకలు ఉరవడిజేసే – ఎండిన బీళ్ళు యిగుళ్ళు వేసే// ఏరువాక// ఈ పాటను కొసరాజు రాఘవయ్య రాసినప్పుడు, ఈ ఏరువాక ఏమిటో.. కొందరు పండిత కవులకు అర్థం కాలేదు. అదేదో వాగు, వంకా అనుకున్న వారు కూడా ఉన్నారు. అదే పాట చరణంలో ‘‘పడమట దిక్కున వరదగుడేస్తే’’ అని ప్రయోగిస్తే వరదగుడేంటయ్యా...! అని ఆక్షేపించిన వారు ఉన్నారు. ఒక చక్కని పడమటి సంధ్యా సమయంలో వర్షం కురిసి వెలసిన తరువాత పడమటి వైపు సప్తవర్ణంలో (7 రంగులు) అర్ధచంద్రాకారం తీరులో ఆకాశంలో చూడముచ్చటగా ఇంధ్రధనస్సు కనపడుతుంది. అట్టి ఇంధ్రధనస్సుకు చక్కని తెనుగుమాట ‘‘వరదగుడి’’. కొసరాజు వ్యవసాయ సంబంధమైన నేపథ్యం గల కవి. ఆ సాంకేతిక పద జాలంతో అత్యంత సహజంగా రాయడం వలన ఈ పాట సజీవమై శాశ్వతంగా నిలిచింది. చంద్రుని చుట్టూ ఏర్పడే కాంతివలయాన్ని వరదగుడిగా వ్యవహరించడం రాయలసీమ మాండలికము. అటువంటి పదప్రయోగం వల్లే ఈ పాట తెలుగునాట అన్ని ప్రాంతాల వారి ఆదరణ పొందింది. ఇదంతా జానపద భాష, ప్రజల భాష కొసరాజు వారు జానపద సాహిత్యాన్ని మదించి ఆ సారాన్ని పుక్కిటపట్టిన వారని చెప్పడానికి ఈ ఒక్క ఉదాహరణ చాలు.వందవాసు సర్వేశ్వరరావుసామాజిక కార్యకర్త(నేడు కొసరాజు వర్ధంతి)
kosaraju kavitvamlo gurajada vyavahaarika bhasha prayogatatvam, gidugu ramamurtila bhasha viplavam daagi undi. kandukuurilooni sangha samskarana bhavam, kaviraju bhaava viplavapu vedi, gurram jashuva kavitvamloni kanneeti tadi, swaatantyra samarotsaahaala, prajaabhyudayaala prabhaavam undi. telugunaata enno saahitiisamasthalu erpadinappatiki taanu e samsthalo cheraka bhaava kaviga, abhyudaya, prajaakavigaa tana daarina taanu saagipoyina mahamanishi             kosaraju raghavayya chaudari.telugunaata tana cinee geyala dwara jaanapada saahitya sourabhaalanu vedajalli, ghnaanapradamaina jaanapada saahityam vaipu pandita paamarulanu aakarshinchina pramukha kavi kosaraju raghavayya chaudari. kosarajuku guruvulu mugguru. vaarilo aksharaabhyaasam chesina vaaru, paandityam garipina vaarokaru, kavita oravadi diddinavaaru marokaru. jammula madaka sheenayya pantulu aidella vayasulo appikatlalo aksharaabhyaasam tanaku chesarani tana jeevita yaatralo kosaraju perkonnaru. balyam nunche saahityampai aasakti penchukuni puraana kaavyaalapai pattusaadhinchaaru kosaraju. asukavitvamlo kondamudi narasimhapantulu ditta. narasimha pantulu saangatyamtho bhaashaapatimaku merugulu diddukunnaru. kosarajuku pinatandri varusa ayina kaviraju tripuraneni ramaswamy chaudari nunchi achchatenugu nudikaram tarka vitarkaalu, telugu bhasha soundaryam telusukunnaru. kosaraju kavitvamlo gurajada vyavahaarika bhasha prayogatatvam, gidugu ramamurtila bhasha viplavam daagi undi. kandukuurilooni sangha samskarana bhavam, kaviraju bhaava viplavapu vedi, gurram jashuva kavitvamloni kanneeti tadi, swaatantyra samarotsaahaala, prajaabhyudayaala prabhaavam undi. telugunaata enno saahitiisamasthalu erpadinappatiki taanu e samsthalo cheraka bhaava kaviga, abhyudaya, prajaakavigaa tana daarina taanu saagipoyina mahamanishi kosaraju raghavayya chaudari.1930va dasakamlo aandhra praantamlo jameendaarlaku vyatirekamgaa karshakodyamam praarambhamaindi. chitturu nunchi muniswamy nayudu, nelluru nunchi venkatraamaanaayudu (jameen raitu patrika vyavasthaapakudu) ee udyamaaniki rathasaaradhyam vahinchaaru. muniswamy nayudu prothsaahamtho tiruttani praanta raitulanu utteja parchuta koraku kosaraju 1931loo ‘‘kadagandlu’’ ane geyalu raasaaru. ee geyalu kosarajuku manchi kaviga gurtimpu kaliginchaayi. 1936loo tiruttanilo raitu sadassu jarigindi. aa naati sabhaku madabhushi anantasayanam ayyamgaaru kuudaa vachaaru. kosaraju chaitanya pratibhaapaatavaalaku mugdhulai anantasayanam ayyamgaaru raghavachoudarini prasamsinchi ‘‘kaviratna’’ birudunu ichi ghana satkaaram gaavinchaaru.kadagandlu geya rachanala dwara prasiddhulaina kosaraju pratyeka darsakanirmaata goodavalli ramabrahmangari drushti naakarshimpabadinaaru. 1939va samvatsaramlo goodavalli darsakatvam vahinchina ‘‘raitubidda’’ chitraaniki kosarajuche paatalu raayinchadamegaaka aa cinemalo pradhaanamaina ramireddy paatraku vesham dharimpachesadu. ee chitramlo konni paatalu kosaraju swayamgaa tana sweeyagaatramtho gaanam chesaru. kevi reddi korika meeda kosaraju pedda manushulu chitram kosam moodu paatalu raasaaru. ee vidhamgaa kosarajuku sineeranga puna:pravesam jarigindi. idhi kosarajuku jeevitamlo malighattam. ayithe paatalu raasina taruvaata okatinnara samvatsaraalaku gaanee ‘‘pedda manushulu’’ chitram vidudalaku nochukoledu. 1954loo aachitram veluguchusi vijayadundubhi mroginchindi. ee loga swasthalam cherukunna kosaraju bhaaryaku shastrachikitsa nimittam 1954loo madrasu vellaaru. bharya chikitsa anantaram tirugu prayaanamlo undagaa darsakudu bi.e.subbarao vachi tana chitram ‘‘raju – pedha’’ku paatalu rayamani adigaaru. kosaraju di.vi.narasaraju suuchana, salaha meraku prayaanaanni vaayidaa vesukuni raju–pedha chitraaniki kalluterichi kanara// satyamu – ollumarachi vinara ane paata aa rojullo palletoollalo maarumrogindi. ‘‘rajupeda’’ chitram akhanda vijayam saadhinchi baxafice baddalu kottadamtho ee chitramloni paataluu prajaadarana pondaayi. challapalli rajavari tammudu, saaradhi fillm adhinetha yarlagadda ramakrishna prasad teestunna ‘‘rojulu marai’’ sinimaaku kosaraju edu paatalu raasaaru. andulo okati eruvaka paata telugunaata maarumrogindi. ashesha telugu rashtra prajalanu visaeshamgaa aabaalagopaalaanni aakattukunnadante abburapadavalasina paniledu. appatikee.. ippatikee... mareppatiki... ‘‘eruvaka sagaro ranno chinnanna...’’ geetamu telugu prajala gundello sajeevamgaa nilachipoyindante atisayoktigaa cheppanalavikaadu. eruvaka paatalo rendo charanamlo palikina padaalanu nisitamgaa pariseelinchina pidapapadamaradikkuna varadagudese – urumulu merupula vaanalu gurise vaagulu vankalu uravadijese – endina beellu yigullu vese// eruvaka// ee paatanu kosaraju raghavayya rasinappudu, ee eruvaka emito.. kondaru pandita kavulaku artham kaaledu. adedo vaagu, vanka anukunna vaaru kuudaa unnaaru. adhe paata charanamlo ‘‘padamata dikkuna varadagudeste’’ ani prayogiste varadagudentayya...! ani aakshepinchina vaaru unnaaru. oka chakkani padamati sandhya samayamlo varsham kurisi velasina taruvaata padamati vaipu saptavarnamlo (7 rangulu) ardhachandraakaaram teerulo aakaasamlo chudamuchhatagaa indhradhanassu kanapadutundi. atti indhradhanassuku chakkani tenugumaata ‘‘varadagudi’’. kosaraju vyavasaaya sambandhamaina nepathyam gala kavi. aa saanketika pada jaalamtho atyanta sahajamgaa rayadam valana ee paata sajeevamai saasvatamgaa nilichindi. chandruni chuttu erpade kaantivalayaanni varadagudigaa vyavaharinchadam rayalaseema mandalikamu. atuvanti padaprayogam valle ee paata telugunaata anni praantaala vaari aadarana pondindi. idantaa jaanapada bhasha, prajala bhasha kosaraju vaaru jaanapada saahityaanni madinchi aa saaraanni pukkitapattina vaarani cheppadaaniki ee okka udaaharana chaalu.vandavaasu sarveshwararaosamaasaafi kaaryakarta(nedu kosaraju vardhanti)telugunaata tana cinee geyala dwara jaanapada saahitya sourabhaalanu vedajalli, ghnaanapradamaina jaanapada saahityam vaipu pandita paamarulanu aakarshinchina pramukha kavi kosaraju raghavayya chaudari. kosarajuku guruvulu mugguru. vaarilo aksharaabhyaasam chesina vaaru, paandityam garipina vaarokaru, kavita oravadi diddinavaaru marokaru. jammula madaka sheenayya pantulu aidella vayasulo appikatlalo aksharaabhyaasam tanaku chesarani tana jeevita yaatralo kosaraju perkonnaru. balyam nunche saahityampai aasakti penchukuni puraana kaavyaalapai pattusaadhinchaaru kosaraju. asukavitvamlo kondamudi narasimhapantulu ditta. narasimha pantulu saangatyamtho bhaashaapatimaku merugulu diddukunnaru. kosarajuku pinatandri varusa ayina kaviraju tripuraneni ramaswamy chaudari nunchi achchatenugu nudikaram tarka vitarkaalu, telugu bhasha soundaryam telusukunnaru. kosaraju kavitvamlo gurajada vyavahaarika bhasha prayogatatvam, gidugu ramamurtila bhasha viplavam daagi undi. kandukuurilooni sangha samskarana bhavam, kaviraju bhaava viplavapu vedi, gurram jashuva kavitvamloni kanneeti tadi, swaatantyra samarotsaahaala, prajaabhyudayaala prabhaavam undi. telugunaata enno saahitiisamasthalu erpadinappatiki taanu e samsthalo cheraka bhaava kaviga, abhyudaya, prajaakavigaa tana daarina taanu saagipoyina mahamanishi kosaraju raghavayya chaudari.1930va dasakamlo aandhra praantamlo jameendaarlaku vyatirekamgaa karshakodyamam praarambhamaindi. chitturu nunchi muniswamy nayudu, nelluru nunchi venkatraamaanaayudu (jameen raitu patrika vyavasthaapakudu) ee udyamaaniki rathasaaradhyam vahinchaaru. muniswamy nayudu prothsaahamtho tiruttani praanta raitulanu utteja parchuta koraku kosaraju 1931loo ‘‘kadagandlu’’ ane geyalu raasaaru. ee geyalu kosarajuku manchi kaviga gurtimpu kaliginchaayi. 1936loo tiruttanilo raitu sadassu jarigindi. aa naati sabhaku madabhushi anantasayanam ayyamgaaru kuudaa vachaaru. kosaraju chaitanya pratibhaapaatavaalaku mugdhulai anantasayanam ayyamgaaru raghavachoudarini prasamsinchi ‘‘kaviratna’’ birudunu ichi ghana satkaaram gaavinchaaru.kadagandlu geya rachanala dwara prasiddhulaina kosaraju pratyeka darsakanirmaata goodavalli ramabrahmangari drushti naakarshimpabadinaaru. 1939va samvatsaramlo goodavalli darsakatvam vahinchina ‘‘raitubidda’’ chitraaniki kosarajuche paatalu raayinchadamegaaka aa cinemalo pradhaanamaina ramireddy paatraku vesham dharimpachesadu. ee chitramlo konni paatalu kosaraju swayamgaa tana sweeyagaatramtho gaanam chesaru. kevi reddi korika meeda kosaraju pedda manushulu chitram kosam moodu paatalu raasaaru. ee vidhamgaa kosarajuku sineeranga puna:pravesam jarigindi. idhi kosarajuku jeevitamlo malighattam. ayithe paatalu raasina taruvaata okatinnara samvatsaraalaku gaanee ‘‘pedda manushulu’’ chitram vidudalaku nochukoledu. 1954loo aachitram veluguchusi vijayadundubhi mroginchindi. ee loga swasthalam cherukunna kosaraju bhaaryaku shastrachikitsa nimittam 1954loo madrasu vellaaru. bharya chikitsa anantaram tirugu prayaanamlo undagaa darsakudu bi.e.subbarao vachi tana chitram ‘‘raju – pedha’’ku paatalu rayamani adigaaru. kosaraju di.vi.narasaraju suuchana, salaha meraku prayaanaanni vaayidaa vesukuni raju–pedha chitraaniki kalluterichi kanara// satyamu – ollumarachi vinara ane paata aa rojullo palletoollalo maarumrogindi. ‘‘rajupeda’’ chitram akhanda vijayam saadhinchi baxafice baddalu kottadamtho ee chitramloni paataluu prajaadarana pondaayi. challapalli rajavari tammudu, saaradhi fillm adhinetha yarlagadda ramakrishna prasad teestunna ‘‘rojulu marai’’ sinimaaku kosaraju edu paatalu raasaaru. andulo okati eruvaka paata telugunaata maarumrogindi. ashesha telugu rashtra prajalanu visaeshamgaa aabaalagopaalaanni aakattukunnadante abburapadavalasina paniledu. appatikee.. ippatikee... mareppatiki... ‘‘eruvaka sagaro ranno chinnanna...’’ geetamu telugu prajala gundello sajeevamgaa nilachipoyindante atisayoktigaa cheppanalavikaadu. eruvaka paatalo rendo charanamlo palikina padaalanu nisitamgaa pariseelinchina pidapapadamaradikkuna varadagudese – urumulu merupula vaanalu gurise vaagulu vankalu uravadijese – endina beellu yigullu vese// eruvaka// ee paatanu kosaraju raghavayya rasinappudu, ee eruvaka emito.. kondaru pandita kavulaku artham kaaledu. adedo vaagu, vanka anukunna vaaru kuudaa unnaaru. adhe paata charanamlo ‘‘padamata dikkuna varadagudeste’’ ani prayogiste varadagudentayya...! ani aakshepinchina vaaru unnaaru. oka chakkani padamati sandhya samayamlo varsham kurisi velasina taruvaata padamati vaipu saptavarnamlo (7 rangulu) ardhachandraakaaram teerulo aakaasamlo chudamuchhatagaa indhradhanassu kanapadutundi. atti indhradhanassuku chakkani tenugumaata ‘‘varadagudi’’. kosaraju vyavasaaya sambandhamaina nepathyam gala kavi. aa saanketika pada jaalamtho atyanta sahajamgaa rayadam valana ee paata sajeevamai saasvatamgaa nilichindi. chandruni chuttu erpade kaantivalayaanni varadagudigaa vyavaharinchadam rayalaseema mandalikamu. atuvanti padaprayogam valle ee paata telugunaata anni praantaala vaari aadarana pondindi. idantaa jaanapada bhasha, prajala bhasha kosaraju vaaru jaanapada saahityaanni madinchi aa saaraanni pukkitapattina vaarani cheppadaaniki ee okka udaaharana chaalu.vandavaasu sarveshwararaosamaasaafi kaaryakarta(nedu kosaraju vardhanti)