2030 నాటికి ఆసియా పసిఫిక్ దేశాల్లో స్మార్ట్ గ్రిడ్ తన సేవలు 75 శాతం  మేరకు విస్తరిస్తుందని ఒక అంచనా.  ఇదే గనుక జరిగితే రానున్న 15 సంవత్సరాల్లో 24X7 గంటల నిరంతర, నాణ్యమైన విద్యుత్ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ప్రతి గృహానికి అందుబాటులోకొస్తుంది.తొంభయ్యో దశకంలో పి.వి. నరసింహారావు నేతృత్వంలోని కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలుపరిచిన ఆర్థిక సంస్కరణల ఫలాలు నేటికీ మనం అనుభవిస్తున్నాం. ఏ పథకమైనా పటిష్ఠంగా అమలుపరచగలిగితే దీర్ఘకాలంలో మంచి ఫలితాలు అందిస్తాయనటంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇప్పటికే ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలోని ప్రభుత్వం ‘స్టార్టప్ ఇండియా’, ‘డిజిటల్ ఇండియా’, ‘మేకిన్ ఇండియా’ వంటి ఎన్నో కార్యక్రమాలను ప్రారంభించటం జరిగింది. అయితే క్షేత్రస్థాయిలో వీటి అమలుకు మాత్రం శ్రద్ధ వహించకపోవటంతో ప్రభుత్వ చిత్తశుద్ధిని శంకించవలసిన పరిస్థితి వస్తోంది. ముఖ్యంగా ‘డిజిటల్ ఇండియా’ను అమలుపరచాలంటే మన దేశంలోని అన్ని గ్రామాలకు విద్యుచ్ఛక్తి, అంతర్జాల సదుపాయం కల్పించాలి. కానీ నేటికీ దేశంలోని ఐదవ వంతు జనాభాకు విద్యుత్ కనెక్షన్లు అందుబాటులో లేవు.2015లో కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం సహకారంతో ఇంధన, పర్యావరణ, త్రాగునీటి కౌన్సిల్ 714 గ్రామాల్లో చేపట్టిన ఒక సర్వేలో వెల్లడైన వివరాలు మన విద్యుత్ శాఖ పనితీరులోని డొల్లతనాన్ని ఎత్తిచూపింది. ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్, జార్ఖండ్, మధ్యప్రదేశ్, ఒడిశా, వెస్ట్ బెంగాల్ వంటి రాష్ర్టాల్లోని గ్రామాల్లో జరిపిన ఈ సర్వే ప్రకారం 50 శాతం గ్రామీణ గృహాలకు కనీసం 12 గంటలు కూడా విద్యుత్ అందుబాటులో లేదు. ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్, జార్ఖండ్ రాష్ట్రాల్లో రాత్రివేళల్లో కనీసం 3 గంటలు కూడా విద్యుత్ సరఫరా జరగడం లేదంటే ప్రజలు ఎంత అవస్థ పడుతున్నారో అర్థం చేసుకోవచ్చు. కిరోసిన్ దీపాలపైనే ఇప్పటికీ ఆధారపడుతున్న వీరికి ‘డిజిటల్ ఇండియా’ ఎప్పటికి కనుచూపు మేరలోకి వస్తుంది.నాణ్యమైన, స్థిరమైన విద్యుత్ను అందించాలంటే రాష్ట్ర విద్యుచ్ఛక్తి బోర్డులదే ప్రధాన పాత్ర. రాష్ట్ర విద్యుత్ సరఫరా సంస్థలు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనల, సకాలంలో విద్యుత్ అంతరాయాలను నివారించటంలో విఫలమవుతున్నాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 24 గంటలు విద్యుత్ సరఫరా అందుబాటు, నెలకు నాలుగు రోజులు కూడా లేదంటే వీటి పనితీరు ఏరకంగా వుందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.ఈ సమస్యకు మరో ముఖ్యమైన కారణం అనధికారిక విద్యుత్ కనెక్షన్లు. ఉత్తరప్రదేశ్లో కేవలం 15 శాతం మంది వినియోగదారులే మీటర్ల ద్వారా వాడిన విద్యుత్తుకు డబ్బు చెల్లిస్తున్నారు. మిగిలిన వారు ఎటువంటి రుసుము చెల్లించకుండా విద్యుత్ వినియోగించుకోవటమే కాక, వేరొకరికి విద్యుత్ సరఫరా అందించి అక్రమంగా సంపాదిస్తున్నారు. ఈ క్రమంలో విద్యుత్ మాఫియా ఏర్పడింది.2016 నాటికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభత్వుం 13 జిల్లాల్లో నూరు శాతం విద్యుత్ కనెక్షన్లు అందించటంలో సఫలమై గుజరాత్, పంజాబ్ల సరసన నిలిచింది. ఇంకా 8 లక్షల గృహాలకు ఈ సదుపాయం అందించాల్సిన అవసరం వుంది. ‘దీన్దయాళ్ ఉపాధ్యాయ గ్రామజ్యోతి యోజన’ క్రింద ఆంధ్రప్రదేశ్కు రూ. 400 కోట్లు కేటాయించటం (60 శాతం గ్రాంట్, 40 శాతం రుణం) జరిగింది. ఈ నిధులతో 2019 నాటికి ప్రతి గృహంలో విద్యుత్ వెలుగులు వెదజల్లాలనే లక్ష్యంతో ముందుకెళుతోంది. ఇదేవిధంగా గ్రామీణ విద్యుత్ సరఫరా సంస్థ తెలంగాణకు కూడా రూ. 24,000 కోట్ల రుణం అందించటం ద్వారా మూడు అతిపెద్ద విద్యుత్ ప్రాజెక్టులకు ప్రాణం పోయనుంది. వీటిద్వారా కొత్తగూడెం – 800 మెగావాట్లు, భద్రాద్రి – 1080 మెగావాట్లు, దామరచర్ల – 4400 మెగావాట్ల విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు అందుబాటులోకి రానున్నాయి. ఇవి రానున్న రెండేళ్ళలో అందుబాటులోకి రాగలిగితే ఆ రాష్ట్రం కూడా నూరు శాతం గృహావసరాలకు విద్యుత్ అందించటంలో సఫలమవుతుంది.దీన్దయాళ్ ఉపాధ్యాయ గ్రామజ్యోతి యోజన కింద గ్రామీణ ప్రాంతాలకు విద్యుత్ అందించటమే కాక, విద్యుత్ సరఫరా తీవ్రతను కూడా పెంచటం జరుగుతోంది. కేవలం గ్రామాలకు విద్యుత్ అందించటమే కాక, గ్రామంలో ఎన్ని గృహాలకు విద్యుత్ అందించామనేది సరఫరా తీవ్రతను తెలియజేస్తుంది. నూరు శాతం విద్యుత్ గ్రామాలున్న గుజరాత్, పంజాబ్, ఆంధ్రప్రదేశ్లలో సరఫరా తీవ్రత మాత్రం నూరు శాతం లేదు. ఆ దిశగా ఈ రాష్ర్టాలు తమ పనులకు పదును పెడుతున్నాయి.రాష్ర్టాల కింద నడుస్తున్న విద్యుత్ సరఫరా సంస్థలలో తగినంత మంది సిబ్బంది లేకపోవటంతో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వీటి సేవలు అంతంతమాత్రంగానే వున్నాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నాలుగో వంతు విద్యుత్ మీటర్లున్న గృహాలకు ప్రతి నెలా ఒకేవిధంగా స్థిరమైన రుసుము వసూలు చేస్తున్నారు. దీనికి కారణం విద్యుత్ మీటర్ల రీడింగ్ ప్రకారం బిల్లులు తయారుచేసిచ్చే సిబ్బంది లేకపోవటమే. విద్యుత్ చౌర్యం, అనధికారిక కనెక్షన్లను గుర్తించటానికి కూడా ఈ శాఖలో సరైన విజిలెన్స్ సిబ్బంది లేకపోవటంతో డిస్కమ్లు నష్టాలను చవిచూస్తున్నాయి.ఈ సమస్యలన్నింటినీ అధిగమించాలంటే నూతన పరిష్కార మార్గాలను అన్వేషించక తప్పదు. డ్వాక్రా సంఘాల తరహాలో గ్రామీణ ఔత్సాహిక యువకులను ‘గ్రామీణ విద్యుత్ సంఘాలు’గా ఏర్పరిచి విద్యుత్ బిల్లుల రూపకల్పన, బిల్లుల వసూళ్ళు, రిపేర్లు వంటి వాటిని వీరి ద్వారా అందించవచ్చు. తద్వారా ఆదాయం పెంపుదల, విద్యుత్ చౌర్యాన్ని నిరోధించటమే కాక గ్రామీణ యువతకు ఉపాధి కల్పించిన వాళ్ళమవుతాం.విద్యుత్ సరఫరాలో సమస్యలను ఎదుర్కోవటానికి మరొక ప్రత్యామ్నాయ మార్గం ప్రీపెయిడ్ కార్డుల వినియోగం, స్మార్ట్ మీటర్లను ఉపయోగించటం. పైలెట్ ప్రాజెక్టు కింద ఉత్తరప్రదేశ్, హర్యానా రాష్ర్టాల్లో ఐదు మిలియన్ స్మార్ట్ మీటర్లను బిగించటానికి పూనుకున్నారు. ఈ స్మార్ట్ మీటర్ల ద్వారా ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడు దగ్గర్లో ఉన్న విద్యుత్ సంస్థలు వాటిని కంప్యూటర్లో ఇంటర్నెట్ సహాయంతో నమోదు చేయవచ్చు. 2019 నాటికి 35 మిలియన్ గృహాలకు ఈ స్మార్ట్ మీటర్లు బిగించాలనే లక్ష్యం పెట్టుకున్నా అది నెరవేరేలా లేదు. నేటికీ కేవలం 2 మిలియన్ మీటర్ల మీటర్లను మాత్రమే ఏర్పాటుచేయగలిగింది మన దేశం. ఈ అంశంలో 476 మిలియన్ మీటర్లను ఏర్పాటు చేసి విద్యుత్ నష్టాలను పూర్తిగా అరికట్టటంలో ప్రపంచంలోనే చైనా మొదటి స్థానంలో వుండగా, 77 మిలియన్ల మీటర్లతో అమెరికా రెండో స్థానంలో వుంది. వీటిని ఏర్పాటు చెయ్యటంలో మన దేశం వెనకబడి వుండటం వల్ల విద్యుత్ నష్టాలను ఏమాత్రం అరికట్టలేక పోతోంది. మన దేశంలోని రాష్ర్టాలు సగటున 21 శాతం నష్టాలను చవిచూస్తున్నాయి. వీటి నష్టాలన్నీ కలిపి 2015 సెప్టెంబర్ నాటికి 67 బిలియన్ డాలర్లు దాటిపోయింది.కేవలం విద్యుత్ చౌర్యం వల్ల ఏటా 16.2 బిలియన్ డాలర్ల నష్టాన్ని దేశీయ విద్యుత్ సంస్థలు చవిచూస్తున్నాయి. వీటిని అరికట్టటానికి ఇప్పటికే ‘జాతీయ స్మార్ట్ గ్రిడ్ మిషన్’, ‘ఉజ్వల డిస్కమ్ ఎస్యూరెన్స్ యోజన’ వంటివి ఏర్పాటుచెయ్యటం జరిగింది. విద్యుత్ రంగంలో ఈవోటీని అనుసంధానం చెయ్యటం వల్ల విద్యుత్ చౌర్యాన్ని అరికట్టటమే కాక, విద్యుత్ పొదుపును కూడా పెంచవచ్చు. ఈవోటీ వినియోగం వల్ల కేవలం విద్యుత్ కాక నీరు, సహజవాయువుల గృహావసరాల వినియోగాన్ని సమర్థంగా నిర్వహించవచ్చు. ఇప్పటికే ‘గేటెడ్ కమ్యూనిటీ’ల్లో ఈ తరహా ఏర్పాట్లు చెయ్యటం వల్ల వినియోగదారుడు అంతర్జాలంలో ఎప్పటికప్పుడు ఎంత వినియోగించిందీ తెలుసుకోవటమే కాక ఆన్లైన్లో బిల్లులు కూడా చెల్లించవచ్చు. సకాలంలో బిల్లు చెల్లించని వారికి విద్యుత్ సరఫరాను ఈవోటీ సహాయంతో నిలిపివేసే సదుపాయం కూడా అందుబాటులోకి వస్తోంది.ప్రస్తుతం వున్న 200 మిలియన్ డిజిటల్ మీటర్ల స్థానంలో 2021 నాటికి 130 మిలియన్ స్మార్ట్ మీటర్లను బిగించాలనే లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చటానికి 21 బిలియన్ డాలర్లను ‘స్మార్ట్ గ్రిడ్’ కోసం ప్రభుత్వం వెచ్చించటానికి నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇప్పటికే దేశంలోని 100 నగరాలను ‘స్మార్ట్ సిటీ’లుగా అభివృద్ధి చేయటానికి నిర్ణయించుకున్నారు. ఇప్పటికే వీటిలో 14 నగరాల్లో స్మార్ట్ గ్రిడ్ పైలెట్ ప్రాజెక్టులు ప్రారంభమవ్వగా మరో 20 నగరాల్లో రానున్న రెండు నెలల్లో ఈ ప్రాజెక్టులు మొదలవ్వబోతున్నాయి.ఒక ప్రాంతంలోని గృహాలన్నిటినీ ఒక క్లస్టర్గా ఏర్పరిచి, వాటన్నిటినీ వైర్లెస్ మెషిన్ నెట్వర్క్ ద్వారా అనుసంధానం చేస్తారు. ఇదివరకటిలా మీటరు రీడింగ్ నమోదుకు ప్రతి ఇల్లూ తిరగకుండా, ప్రతి క్లస్టర్కు ఒక చేతి పరికరంతో అనుసంధానించి దాని ద్వారా గృహాలలోని మీటర్ల రీడింగ్లను సేకరించవచ్చు. ఇది జిగ్బి/ వైఫై టెక్నాలజీతో సాధ్యపడుతుంది. చేతి పరికరాన్ని అంతర్జాలానికి అనుసంధానం చేసి సమాచారం మొత్తాన్ని క్లౌడ్ అప్లికేషన్ ద్వారా విద్యుత్ సంస్థ సర్వర్లకు పంపుతారు. ఈ విధానాన్ని మొబైల్ ద్వారా కూడా నిర్వర్తించటానికి సాఫ్ట్వేర్ను రూపొందిస్తున్నారు. రానున్న కాలంలో ఎవ్వరి మొబైల్ ఫోన్లతో వారే మీటరు రీడింగ్ను నిర్ణీత కాలంలో ‘డిస్కమ్’కు పంపే ఏర్పాటుకు, బిల్లులు మొబైల్లో చెల్లించటానికి సాఫ్ట్వేర్ను అభివృద్ధి పరుస్తున్నారు.2030 నాటికి ఆసియా పసిఫిక్ దేశాల్లో స్మార్ట్ గ్రిడ్ తన సేవలు 75 శాతం మేరకు విస్తరిస్తుందని ఒక అంచనా. ఇదే గనుక జరిగితే రానున్న 15 సంవత్సరాల్లో 24X7 గంటల నిరంతర, నాణ్యమైన విద్యుత్ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ప్రతి గృహానికి అందుబాటులోకి వస్తుంది. ఆనాటికన్నా ‘డిజిటల్ ఇండియా’ కల సాకారమవుతుందని ఆశిద్దాం.ఈదర శ్రీనివాసరెడ్డిప్రిన్సిపాల్, ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయంతొంభయ్యో దశకంలో పి.వి. నరసింహారావు నేతృత్వంలోని కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలుపరిచిన ఆర్థిక సంస్కరణల ఫలాలు నేటికీ మనం అనుభవిస్తున్నాం. ఏ పథకమైనా పటిష్ఠంగా అమలుపరచగలిగితే దీర్ఘకాలంలో మంచి ఫలితాలు అందిస్తాయనటంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇప్పటికే ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలోని ప్రభుత్వం ‘స్టార్టప్ ఇండియా’, ‘డిజిటల్ ఇండియా’, ‘మేకిన్ ఇండియా’ వంటి ఎన్నో కార్యక్రమాలను ప్రారంభించటం జరిగింది. అయితే క్షేత్రస్థాయిలో వీటి అమలుకు మాత్రం శ్రద్ధ వహించకపోవటంతో ప్రభుత్వ చిత్తశుద్ధిని శంకించవలసిన పరిస్థితి వస్తోంది. ముఖ్యంగా ‘డిజిటల్ ఇండియా’ను అమలుపరచాలంటే మన దేశంలోని అన్ని గ్రామాలకు విద్యుచ్ఛక్తి, అంతర్జాల సదుపాయం కల్పించాలి. కానీ నేటికీ దేశంలోని ఐదవ వంతు జనాభాకు విద్యుత్ కనెక్షన్లు అందుబాటులో లేవు.2015లో కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం సహకారంతో ఇంధన, పర్యావరణ, త్రాగునీటి కౌన్సిల్ 714 గ్రామాల్లో చేపట్టిన ఒక సర్వేలో వెల్లడైన వివరాలు మన విద్యుత్ శాఖ పనితీరులోని డొల్లతనాన్ని ఎత్తిచూపింది. ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్, జార్ఖండ్, మధ్యప్రదేశ్, ఒడిశా, వెస్ట్ బెంగాల్ వంటి రాష్ర్టాల్లోని గ్రామాల్లో జరిపిన ఈ సర్వే ప్రకారం 50 శాతం గ్రామీణ గృహాలకు కనీసం 12 గంటలు కూడా విద్యుత్ అందుబాటులో లేదు. ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్, జార్ఖండ్ రాష్ట్రాల్లో రాత్రివేళల్లో కనీసం 3 గంటలు కూడా విద్యుత్ సరఫరా జరగడం లేదంటే ప్రజలు ఎంత అవస్థ పడుతున్నారో అర్థం చేసుకోవచ్చు. కిరోసిన్ దీపాలపైనే ఇప్పటికీ ఆధారపడుతున్న వీరికి ‘డిజిటల్ ఇండియా’ ఎప్పటికి కనుచూపు మేరలోకి వస్తుంది.నాణ్యమైన, స్థిరమైన విద్యుత్ను అందించాలంటే రాష్ట్ర విద్యుచ్ఛక్తి బోర్డులదే ప్రధాన పాత్ర. రాష్ట్ర విద్యుత్ సరఫరా సంస్థలు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనల, సకాలంలో విద్యుత్ అంతరాయాలను నివారించటంలో విఫలమవుతున్నాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 24 గంటలు విద్యుత్ సరఫరా అందుబాటు, నెలకు నాలుగు రోజులు కూడా లేదంటే వీటి పనితీరు ఏరకంగా వుందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.ఈ సమస్యకు మరో ముఖ్యమైన కారణం అనధికారిక విద్యుత్ కనెక్షన్లు. ఉత్తరప్రదేశ్లో కేవలం 15 శాతం మంది వినియోగదారులే మీటర్ల ద్వారా వాడిన విద్యుత్తుకు డబ్బు చెల్లిస్తున్నారు. మిగిలిన వారు ఎటువంటి రుసుము చెల్లించకుండా విద్యుత్ వినియోగించుకోవటమే కాక, వేరొకరికి విద్యుత్ సరఫరా అందించి అక్రమంగా సంపాదిస్తున్నారు. ఈ క్రమంలో విద్యుత్ మాఫియా ఏర్పడింది.2016 నాటికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభత్వుం 13 జిల్లాల్లో నూరు శాతం విద్యుత్ కనెక్షన్లు అందించటంలో సఫలమై గుజరాత్, పంజాబ్ల సరసన నిలిచింది. ఇంకా 8 లక్షల గృహాలకు ఈ సదుపాయం అందించాల్సిన అవసరం వుంది. ‘దీన్దయాళ్ ఉపాధ్యాయ గ్రామజ్యోతి యోజన’ క్రింద ఆంధ్రప్రదేశ్కు రూ. 400 కోట్లు కేటాయించటం (60 శాతం గ్రాంట్, 40 శాతం రుణం) జరిగింది. ఈ నిధులతో 2019 నాటికి ప్రతి గృహంలో విద్యుత్ వెలుగులు వెదజల్లాలనే లక్ష్యంతో ముందుకెళుతోంది. ఇదేవిధంగా గ్రామీణ విద్యుత్ సరఫరా సంస్థ తెలంగాణకు కూడా రూ. 24,000 కోట్ల రుణం అందించటం ద్వారా మూడు అతిపెద్ద విద్యుత్ ప్రాజెక్టులకు ప్రాణం పోయనుంది. వీటిద్వారా కొత్తగూడెం – 800 మెగావాట్లు, భద్రాద్రి – 1080 మెగావాట్లు, దామరచర్ల – 4400 మెగావాట్ల విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు అందుబాటులోకి రానున్నాయి. ఇవి రానున్న రెండేళ్ళలో అందుబాటులోకి రాగలిగితే ఆ రాష్ట్రం కూడా నూరు శాతం గృహావసరాలకు విద్యుత్ అందించటంలో సఫలమవుతుంది.దీన్దయాళ్ ఉపాధ్యాయ గ్రామజ్యోతి యోజన కింద గ్రామీణ ప్రాంతాలకు విద్యుత్ అందించటమే కాక, విద్యుత్ సరఫరా తీవ్రతను కూడా పెంచటం జరుగుతోంది. కేవలం గ్రామాలకు విద్యుత్ అందించటమే కాక, గ్రామంలో ఎన్ని గృహాలకు విద్యుత్ అందించామనేది సరఫరా తీవ్రతను తెలియజేస్తుంది. నూరు శాతం విద్యుత్ గ్రామాలున్న గుజరాత్, పంజాబ్, ఆంధ్రప్రదేశ్లలో సరఫరా తీవ్రత మాత్రం నూరు శాతం లేదు. ఆ దిశగా ఈ రాష్ర్టాలు తమ పనులకు పదును పెడుతున్నాయి.రాష్ర్టాల కింద నడుస్తున్న విద్యుత్ సరఫరా సంస్థలలో తగినంత మంది సిబ్బంది లేకపోవటంతో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వీటి సేవలు అంతంతమాత్రంగానే వున్నాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నాలుగో వంతు విద్యుత్ మీటర్లున్న గృహాలకు ప్రతి నెలా ఒకేవిధంగా స్థిరమైన రుసుము వసూలు చేస్తున్నారు. దీనికి కారణం విద్యుత్ మీటర్ల రీడింగ్ ప్రకారం బిల్లులు తయారుచేసిచ్చే సిబ్బంది లేకపోవటమే. విద్యుత్ చౌర్యం, అనధికారిక కనెక్షన్లను గుర్తించటానికి కూడా ఈ శాఖలో సరైన విజిలెన్స్ సిబ్బంది లేకపోవటంతో డిస్కమ్లు నష్టాలను చవిచూస్తున్నాయి.ఈ సమస్యలన్నింటినీ అధిగమించాలంటే నూతన పరిష్కార మార్గాలను అన్వేషించక తప్పదు. డ్వాక్రా సంఘాల తరహాలో గ్రామీణ ఔత్సాహిక యువకులను ‘గ్రామీణ విద్యుత్ సంఘాలు’గా ఏర్పరిచి విద్యుత్ బిల్లుల రూపకల్పన, బిల్లుల వసూళ్ళు, రిపేర్లు వంటి వాటిని వీరి ద్వారా అందించవచ్చు. తద్వారా ఆదాయం పెంపుదల, విద్యుత్ చౌర్యాన్ని నిరోధించటమే కాక గ్రామీణ యువతకు ఉపాధి కల్పించిన వాళ్ళమవుతాం.విద్యుత్ సరఫరాలో సమస్యలను ఎదుర్కోవటానికి మరొక ప్రత్యామ్నాయ మార్గం ప్రీపెయిడ్ కార్డుల వినియోగం, స్మార్ట్ మీటర్లను ఉపయోగించటం. పైలెట్ ప్రాజెక్టు కింద ఉత్తరప్రదేశ్, హర్యానా రాష్ర్టాల్లో ఐదు మిలియన్ స్మార్ట్ మీటర్లను బిగించటానికి పూనుకున్నారు. ఈ స్మార్ట్ మీటర్ల ద్వారా ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడు దగ్గర్లో ఉన్న విద్యుత్ సంస్థలు వాటిని కంప్యూటర్లో ఇంటర్నెట్ సహాయంతో నమోదు చేయవచ్చు. 2019 నాటికి 35 మిలియన్ గృహాలకు ఈ స్మార్ట్ మీటర్లు బిగించాలనే లక్ష్యం పెట్టుకున్నా అది నెరవేరేలా లేదు. నేటికీ కేవలం 2 మిలియన్ మీటర్ల మీటర్లను మాత్రమే ఏర్పాటుచేయగలిగింది మన దేశం. ఈ అంశంలో 476 మిలియన్ మీటర్లను ఏర్పాటు చేసి విద్యుత్ నష్టాలను పూర్తిగా అరికట్టటంలో ప్రపంచంలోనే చైనా మొదటి స్థానంలో వుండగా, 77 మిలియన్ల మీటర్లతో అమెరికా రెండో స్థానంలో వుంది. వీటిని ఏర్పాటు చెయ్యటంలో మన దేశం వెనకబడి వుండటం వల్ల విద్యుత్ నష్టాలను ఏమాత్రం అరికట్టలేక పోతోంది. మన దేశంలోని రాష్ర్టాలు సగటున 21 శాతం నష్టాలను చవిచూస్తున్నాయి. వీటి నష్టాలన్నీ కలిపి 2015 సెప్టెంబర్ నాటికి 67 బిలియన్ డాలర్లు దాటిపోయింది.కేవలం విద్యుత్ చౌర్యం వల్ల ఏటా 16.2 బిలియన్ డాలర్ల నష్టాన్ని దేశీయ విద్యుత్ సంస్థలు చవిచూస్తున్నాయి. వీటిని అరికట్టటానికి ఇప్పటికే ‘జాతీయ స్మార్ట్ గ్రిడ్ మిషన్’, ‘ఉజ్వల డిస్కమ్ ఎస్యూరెన్స్ యోజన’ వంటివి ఏర్పాటుచెయ్యటం జరిగింది. విద్యుత్ రంగంలో ఈవోటీని అనుసంధానం చెయ్యటం వల్ల విద్యుత్ చౌర్యాన్ని అరికట్టటమే కాక, విద్యుత్ పొదుపును కూడా పెంచవచ్చు. ఈవోటీ వినియోగం వల్ల కేవలం విద్యుత్ కాక నీరు, సహజవాయువుల గృహావసరాల వినియోగాన్ని సమర్థంగా నిర్వహించవచ్చు. ఇప్పటికే ‘గేటెడ్ కమ్యూనిటీ’ల్లో ఈ తరహా ఏర్పాట్లు చెయ్యటం వల్ల వినియోగదారుడు అంతర్జాలంలో ఎప్పటికప్పుడు ఎంత వినియోగించిందీ తెలుసుకోవటమే కాక ఆన్లైన్లో బిల్లులు కూడా చెల్లించవచ్చు. సకాలంలో బిల్లు చెల్లించని వారికి విద్యుత్ సరఫరాను ఈవోటీ సహాయంతో నిలిపివేసే సదుపాయం కూడా అందుబాటులోకి వస్తోంది.ప్రస్తుతం వున్న 200 మిలియన్ డిజిటల్ మీటర్ల స్థానంలో 2021 నాటికి 130 మిలియన్ స్మార్ట్ మీటర్లను బిగించాలనే లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చటానికి 21 బిలియన్ డాలర్లను ‘స్మార్ట్ గ్రిడ్’ కోసం ప్రభుత్వం వెచ్చించటానికి నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇప్పటికే దేశంలోని 100 నగరాలను ‘స్మార్ట్ సిటీ’లుగా అభివృద్ధి చేయటానికి నిర్ణయించుకున్నారు. ఇప్పటికే వీటిలో 14 నగరాల్లో స్మార్ట్ గ్రిడ్ పైలెట్ ప్రాజెక్టులు ప్రారంభమవ్వగా మరో 20 నగరాల్లో రానున్న రెండు నెలల్లో ఈ ప్రాజెక్టులు మొదలవ్వబోతున్నాయి.ఒక ప్రాంతంలోని గృహాలన్నిటినీ ఒక క్లస్టర్గా ఏర్పరిచి, వాటన్నిటినీ వైర్లెస్ మెషిన్ నెట్వర్క్ ద్వారా అనుసంధానం చేస్తారు. ఇదివరకటిలా మీటరు రీడింగ్ నమోదుకు ప్రతి ఇల్లూ తిరగకుండా, ప్రతి క్లస్టర్కు ఒక చేతి పరికరంతో అనుసంధానించి దాని ద్వారా గృహాలలోని మీటర్ల రీడింగ్లను సేకరించవచ్చు. ఇది జిగ్బి/ వైఫై టెక్నాలజీతో సాధ్యపడుతుంది. చేతి పరికరాన్ని అంతర్జాలానికి అనుసంధానం చేసి సమాచారం మొత్తాన్ని క్లౌడ్ అప్లికేషన్ ద్వారా విద్యుత్ సంస్థ సర్వర్లకు పంపుతారు. ఈ విధానాన్ని మొబైల్ ద్వారా కూడా నిర్వర్తించటానికి సాఫ్ట్వేర్ను రూపొందిస్తున్నారు. రానున్న కాలంలో ఎవ్వరి మొబైల్ ఫోన్లతో వారే మీటరు రీడింగ్ను నిర్ణీత కాలంలో ‘డిస్కమ్’కు పంపే ఏర్పాటుకు, బిల్లులు మొబైల్లో చెల్లించటానికి సాఫ్ట్వేర్ను అభివృద్ధి పరుస్తున్నారు.2030 నాటికి ఆసియా పసిఫిక్ దేశాల్లో స్మార్ట్ గ్రిడ్ తన సేవలు 75 శాతం మేరకు విస్తరిస్తుందని ఒక అంచనా. ఇదే గనుక జరిగితే రానున్న 15 సంవత్సరాల్లో 24X7 గంటల నిరంతర, నాణ్యమైన విద్యుత్ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ప్రతి గృహానికి అందుబాటులోకి వస్తుంది. ఆనాటికన్నా ‘డిజిటల్ ఇండియా’ కల సాకారమవుతుందని ఆశిద్దాం.ఈదర శ్రీనివాసరెడ్డిప్రిన్సిపాల్, ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం
2030 naatiki asia pasific deshaallo smart grid tana sevalu 75 saatam  meraku vistaristundani oka anchana.  ide ganuka jarigithe raanunna 15 samvatsaraallo 24X7 gantala nirantara, naanhyamaina vidyut graameena praantaallooni prati gruhaniki andubaatulokostundi.tombhayyo dasakamlo pi.vi. narasimhaaraavu netrutvamloni kendra prabhutvam amaluparichina aardhika samskaranala phalaalu netiki manam anubhavistunnam. e pathakamainaa patishtamgaa amaluparachagaligite deerghakaalamlo manchi phalitaalu andistaayanatamlo elanti sandeham ledu. ippatike pradhaani narendra modii naayakatvamloni prabhutvam ‘startop india’, ‘disital india’, ‘mekin india’ vanti enno kaaryakramaalanu praarambhinchatam jarigindi. ayithe kshetrasthaayilo veeti amaluku maatram shraddha vahinchakapovatamto prabhutva chittasuddhini sankinchavalasina paristhiti vastondi. mukhyamgaa ‘disital india’nu amaluparachaalante mana desamloni anni graamaalaku vidyuchchakti, antarjaala sadupayam kalpinchaali. cony netiki desamloni aidava vantu janabhaku vidyut kanekshanlu andubaatulo levu.2015loo kolambia vishwavidyaalayam sahakaaramtho indhana, paryaavarana, traaguneeti counsil 714 graamaallo chepattina oka sarvelo velladaina vivaraalu mana vidyut saakha paniteerulooni dollatanaanni ettichupindi. uttarapradesh, bihar, jarkhand, madhyapradesh, odisa, west bengal vanti rashrtalloni graamaallo jaripina ee sarve prakaaram 50 saatam graameena gruhalaku kaneesam 12 gantalu kuudaa vidyut andubaatulo ledu. uttarapradesh, bihar, jarkhand rashtrallo raatrivelallo kaneesam 3 gantalu kuudaa vidyut sarafara jaragadam ledante prajalu entha avastha padutunnaro artham chesukovachhu. kirosin deepaalapaine ippatikee aadhaarapadutunna veeriki ‘disital india’ eppatiki kanuchuupu meraloki vastundi.naanhyamaina, sthiramaina vidyutnu andinchaalante rashtra vidyuchchakti bordulade pradhaana paatra. rashtra vidyut sarafara samsthalu moulika sadupayala kalpanala, sakaalamlo vidyut antaraayaalanu nivaarinchatamlo viphalamavutunnaayi. graameena praantaallo 24 gantalu vidyut sarafara andubaatu, nelaku naalugu rojulu kuudaa ledante veeti paniteeru erakamgaa vundo artham chesukovachhu.ee samasyaku maro mukhyamaina kaaranam anadhikaarika vidyut kanekshanlu. uttarapradeshlo kevalam 15 saatam mandi viniyogadaarule meaterla dwara vaadina vidyuttuku dabbu chellistunnaru. migilina vaaru etuvanti rusumu chellinchakunda vidyut viniyoginchukovatame kaaka, verokariki vidyut sarafara andinchi akramamgaa sampaadistunnaaru. ee kramamlo vidyut mafia erpadindi.2016 naatiki andhrapradesh prabhatvum 13 jillaallo nooru saatam vidyut kanekshanlu andinchatamlo safalamai gujarat, panjabla sarasana nilichindi. inka 8 lakshala gruhalaku ee sadupayam andinchaalsina avasaram vundi. ‘deendayal upadhyaya graamajyoti yojana’ krinda aandhrapradeshku roo. 400 kotlu ketayinchatam (60 saatam grant, 40 saatam runam) jarigindi. ee nidhulatho 2019 naatiki prati gruhamlo vidyut velugulu vedajallaalane lakshyamto mundukelutondi. idevidhamgaa graameena vidyut sarafara samstha telangaanaku kuudaa roo. 24,000 kotla runam andinchatam dwara moodu atipedda vidyut praajektulaku praanam poyanundi. veetidwara kottagudem – 800 megavatlu, bhadradri – 1080 megavatlu, damaracharla – 4400 megavatla vidyut praajektulu andubaatuloki ranunnayi. ivi raanunna rendellalo andubaatuloki ragaligithe aa rashtram kuudaa nooru saatam gruhaavasaraalaku vidyut andinchatamlo safalamavutundi.deendayal upadhyaya graamajyoti yojana kinda graameena praantaalaku vidyut andinchatame kaaka, vidyut sarafara teevratanu kuudaa penchatam jarugutondi. kevalam graamaalaku vidyut andinchatame kaaka, graamamlo enni gruhalaku vidyut andinchaamanedi sarafara teevratanu teliyajestundi. nooru saatam vidyut graamaalunna gujarat, panjab, aandhrapradeshlalo sarafara teevrata maatram nooru saatam ledu. aa disagaa ee rashrtalu tama panulaku padunu pedutunnaayi.rashrtala kinda nadustunna vidyut sarafara samsthalalo taginanta mandi sibbandi lekapovatamto graameena praantaallo veeti sevalu antantamaatramgaane vunnayi. graameena praantaallo naalugo vantu vidyut meetarlunna gruhalaku prati nela okevidhamgaa sthiramaina rusumu vasulu chestunnaru. deeniki kaaranam vidyut meaterla reading prakaaram billulu tayaaruchesichhe sibbandi lekapovatame. vidyut chouryam, anadhikaarika kanekshanlanu gurtinchataaniki kuudaa ee saakhalo saraina visilens sibbandi lekapovatamto discomlu nashtaalanu chavichustunnayi.ee samasyalannintini adhigaminchaalante noothana parishkaara maargaalanu anveshinchaka tappadu. dwacra sanghaala tarahaalo graameena autsaahika yuvakulanu ‘graameena vidyut sanghaalu’gaa erparichi vidyut billula roopakalpana, billula vasoollu, reparlu vanti vaatini veeri dwara andinchavachhu. tadwara aadaayam pempudala, vidyut chouryaanni nirodhinchatame kaaka graameena yuvataku upaadhi kalpinchina vallamavutam.vidyut sarafaraalo samasyalanu edurkovataniki maroka pratyaamnaaya maargam prepaid kaardula viniyogam, smart meetarlanu upayoginchatam. pilet praajektu kinda uttarapradesh, haryana rashrtallo aidu millian smart meetarlanu biginchataaniki poonukunnaaru. ee smart meaterla dwara eppudu kavalante appudu daggarlo unna vidyut samsthalu vaatini computerlo internet sahaayamtho namodu cheyavachu. 2019 naatiki 35 millian gruhalaku ee smart meetarlu biginchaalane lakshyam pettukunna adhi neraverela ledu. netiki kevalam 2 millian meaterla meetarlanu matrame erpatucheyagaligindi mana desham. ee amsamlo 476 millian meetarlanu erpaatu chesi vidyut nashtaalanu puurtigaa arikattatamlo prapanchamlone chaina modati sthaanamlo vundagaa, 77 millianla meterlatho america rendo sthaanamlo vundi. veetini erpaatu cheyyatamlo mana desham venakabadi vundatam valla vidyut nashtaalanu ematram arikattaleka potondi. mana desamloni rashrtalu sagatuna 21 saatam nashtaalanu chavichustunnayi. veeti nashtalanni kalipi 2015 september naatiki 67 billian daalarlu daatipoyindi.kevalam vidyut chouryam valla eta 16.2 billian dalarla nashtaanni desheeya vidyut samsthalu chavichustunnayi. veetini arikattataaniki ippatike ‘jaateeya smart grid mishan’, ‘ujwala discom esurence yojana’ vantivi erpatucheyyatam jarigindi. vidyut rangamlo eevoteeni anusandhaanam cheyyatam valla vidyut chouryaanni arikattatame kaaka, vidyut podupunu kuudaa penchavacchu. eevoti viniyogam valla kevalam vidyut kaaka neeru, sahajavaayuvula gruhaavasaraala viniyogaanni samarthamgaa nirvahinchavacchu. ippatike ‘gated community’llo ee taraha erpaatlu cheyyatam valla viniyogadaarudu antarjaalamlo eppatikappudu entha viniyoginchindii telusukovatame kaaka aanlainlo billulu kuudaa chellinchavacchu. sakaalamlo billu chellinchani vaariki vidyut sarafaraanu eevoti sahaayamtho nilipivese sadupayam kuudaa andubaatuloki vastondi.prastutam vunna 200 millian disital meaterla sthaanamlo 2021 naatiki 130 millian smart meetarlanu biginchaalane lakshyaanni neraverchataaniki 21 billian daalarlanu ‘smart grid’ kosam prabhutvam vechinchataaniki nirnayam teesukundi. ippatike desamloni 100 nagaraalanu ‘smart city’luga abhivruddhi cheyataniki nirnayinchukunnaaru. ippatike veetilo 14 nagaraallo smart grid pilet praajektulu praarambhamavvagaa maro 20 nagaraallo raanunna rendu nelallo ee praajektulu modalavvabotunnayi.oka praantamlooni gruhalannitini oka clusterga erparichi, vaatannitinii vireles meshin netwark dwara anusandhaanam chestaaru. idivarakatila meetaru reading namoduku prati illu tiragakunda, prati clusterku oka cheti parikaramtho anusandhaaninchi daani dwara gruhaalalooni meaterla reedinglanu sekarinchavacchu. idhi jigbi/ vaifai technologytho saadhyapadutundi. cheti parikaraanni antarjaalaaniki anusandhaanam chesi samacharam mottaanni cloud application dwara vidyut samstha sarvarlaku pamputaaru. ee vidhaanaanni mobail dwara kuudaa nirvartinchataaniki saftvernu roopondistunnaaru. raanunna kaalamlo evvari mobail phonlatho vaare meetaru reedingnu nirneeta kaalamlo ‘discom’ku pampe erpaatuku, billulu mobaillo chellinchataaniki saftvernu abhivruddhi parustunnaaru.2030 naatiki asia pasific deshaallo smart grid tana sevalu 75 saatam meraku vistaristundani oka anchana. ide ganuka jarigithe raanunna 15 samvatsaraallo 24X7 gantala nirantara, naanhyamaina vidyut graameena praantaallooni prati gruhaniki andubaatuloki vastundi. anatikanna ‘disital india’ kala saakaaramavutundani aasiddaam.eedara srinivasaredpirpari, aachaarya nagarjuna vishwavidyaalayamtobhaya dasakamlo pi.vi. narasimhaaraavu netrutvamloni kendra prabhutvam amaluparichina aardhika samskaranala phalaalu netiki manam anubhavistunnam. e pathakamainaa patishtamgaa amaluparachagaligite deerghakaalamlo manchi phalitaalu andistaayanatamlo elanti sandeham ledu. ippatike pradhaani narendra modii naayakatvamloni prabhutvam ‘startop india’, ‘disital india’, ‘mekin india’ vanti enno kaaryakramaalanu praarambhinchatam jarigindi. ayithe kshetrasthaayilo veeti amaluku maatram shraddha vahinchakapovatamto prabhutva chittasuddhini sankinchavalasina paristhiti vastondi. mukhyamgaa ‘disital india’nu amaluparachaalante mana desamloni anni graamaalaku vidyuchchakti, antarjaala sadupayam kalpinchaali. cony netiki desamloni aidava vantu janabhaku vidyut kanekshanlu andubaatulo levu.2015loo kolambia vishwavidyaalayam sahakaaramtho indhana, paryaavarana, traaguneeti counsil 714 graamaallo chepattina oka sarvelo velladaina vivaraalu mana vidyut saakha paniteerulooni dollatanaanni ettichupindi. uttarapradesh, bihar, jarkhand, madhyapradesh, odisa, west bengal vanti rashrtalloni graamaallo jaripina ee sarve prakaaram 50 saatam graameena gruhalaku kaneesam 12 gantalu kuudaa vidyut andubaatulo ledu. uttarapradesh, bihar, jarkhand rashtrallo raatrivelallo kaneesam 3 gantalu kuudaa vidyut sarafara jaragadam ledante prajalu entha avastha padutunnaro artham chesukovachhu. kirosin deepaalapaine ippatikee aadhaarapadutunna veeriki ‘disital india’ eppatiki kanuchuupu meraloki vastundi.naanhyamaina, sthiramaina vidyutnu andinchaalante rashtra vidyuchchakti bordulade pradhaana paatra. rashtra vidyut sarafara samsthalu moulika sadupayala kalpanala, sakaalamlo vidyut antaraayaalanu nivaarinchatamlo viphalamavutunnaayi. graameena praantaallo 24 gantalu vidyut sarafara andubaatu, nelaku naalugu rojulu kuudaa ledante veeti paniteeru erakamgaa vundo artham chesukovachhu.ee samasyaku maro mukhyamaina kaaranam anadhikaarika vidyut kanekshanlu. uttarapradeshlo kevalam 15 saatam mandi viniyogadaarule meaterla dwara vaadina vidyuttuku dabbu chellistunnaru. migilina vaaru etuvanti rusumu chellinchakunda vidyut viniyoginchukovatame kaaka, verokariki vidyut sarafara andinchi akramamgaa sampaadistunnaaru. ee kramamlo vidyut mafia erpadindi.2016 naatiki andhrapradesh prabhatvum 13 jillaallo nooru saatam vidyut kanekshanlu andinchatamlo safalamai gujarat, panjabla sarasana nilichindi. inka 8 lakshala gruhalaku ee sadupayam andinchaalsina avasaram vundi. ‘deendayal upadhyaya graamajyoti yojana’ krinda aandhrapradeshku roo. 400 kotlu ketayinchatam (60 saatam grant, 40 saatam runam) jarigindi. ee nidhulatho 2019 naatiki prati gruhamlo vidyut velugulu vedajallaalane lakshyamto mundukelutondi. idevidhamgaa graameena vidyut sarafara samstha telangaanaku kuudaa roo. 24,000 kotla runam andinchatam dwara moodu atipedda vidyut praajektulaku praanam poyanundi. veetidwara kottagudem – 800 megavatlu, bhadradri – 1080 megavatlu, damaracharla – 4400 megavatla vidyut praajektulu andubaatuloki ranunnayi. ivi raanunna rendellalo andubaatuloki ragaligithe aa rashtram kuudaa nooru saatam gruhaavasaraalaku vidyut andinchatamlo safalamavutundi.deendayal upadhyaya graamajyoti yojana kinda graameena praantaalaku vidyut andinchatame kaaka, vidyut sarafara teevratanu kuudaa penchatam jarugutondi. kevalam graamaalaku vidyut andinchatame kaaka, graamamlo enni gruhalaku vidyut andinchaamanedi sarafara teevratanu teliyajestundi. nooru saatam vidyut graamaalunna gujarat, panjab, aandhrapradeshlalo sarafara teevrata maatram nooru saatam ledu. aa disagaa ee rashrtalu tama panulaku padunu pedutunnaayi.rashrtala kinda nadustunna vidyut sarafara samsthalalo taginanta mandi sibbandi lekapovatamto graameena praantaallo veeti sevalu antantamaatramgaane vunnayi. graameena praantaallo naalugo vantu vidyut meetarlunna gruhalaku prati nela okevidhamgaa sthiramaina rusumu vasulu chestunnaru. deeniki kaaranam vidyut meaterla reading prakaaram billulu tayaaruchesichhe sibbandi lekapovatame. vidyut chouryam, anadhikaarika kanekshanlanu gurtinchataaniki kuudaa ee saakhalo saraina visilens sibbandi lekapovatamto discomlu nashtaalanu chavichustunnayi.ee samasyalannintini adhigaminchaalante noothana parishkaara maargaalanu anveshinchaka tappadu. dwacra sanghaala tarahaalo graameena autsaahika yuvakulanu ‘graameena vidyut sanghaalu’gaa erparichi vidyut billula roopakalpana, billula vasoollu, reparlu vanti vaatini veeri dwara andinchavachhu. tadwara aadaayam pempudala, vidyut chouryaanni nirodhinchatame kaaka graameena yuvataku upaadhi kalpinchina vallamavutam.vidyut sarafaraalo samasyalanu edurkovataniki maroka pratyaamnaaya maargam prepaid kaardula viniyogam, smart meetarlanu upayoginchatam. pilet praajektu kinda uttarapradesh, haryana rashrtallo aidu millian smart meetarlanu biginchataaniki poonukunnaaru. ee smart meaterla dwara eppudu kavalante appudu daggarlo unna vidyut samsthalu vaatini computerlo internet sahaayamtho namodu cheyavachu. 2019 naatiki 35 millian gruhalaku ee smart meetarlu biginchaalane lakshyam pettukunna adhi neraverela ledu. netiki kevalam 2 millian meaterla meetarlanu matrame erpatucheyagaligindi mana desham. ee amsamlo 476 millian meetarlanu erpaatu chesi vidyut nashtaalanu puurtigaa arikattatamlo prapanchamlone chaina modati sthaanamlo vundagaa, 77 millianla meterlatho america rendo sthaanamlo vundi. veetini erpaatu cheyyatamlo mana desham venakabadi vundatam valla vidyut nashtaalanu ematram arikattaleka potondi. mana desamloni rashrtalu sagatuna 21 saatam nashtaalanu chavichustunnayi. veeti nashtalanni kalipi 2015 september naatiki 67 billian daalarlu daatipoyindi.kevalam vidyut chouryam valla eta 16.2 billian dalarla nashtaanni desheeya vidyut samsthalu chavichustunnayi. veetini arikattataaniki ippatike ‘jaateeya smart grid mishan’, ‘ujwala discom esurence yojana’ vantivi erpatucheyyatam jarigindi. vidyut rangamlo eevoteeni anusandhaanam cheyyatam valla vidyut chouryaanni arikattatame kaaka, vidyut podupunu kuudaa penchavacchu. eevoti viniyogam valla kevalam vidyut kaaka neeru, sahajavaayuvula gruhaavasaraala viniyogaanni samarthamgaa nirvahinchavacchu. ippatike ‘gated community’llo ee taraha erpaatlu cheyyatam valla viniyogadaarudu antarjaalamlo eppatikappudu entha viniyoginchindii telusukovatame kaaka aanlainlo billulu kuudaa chellinchavacchu. sakaalamlo billu chellinchani vaariki vidyut sarafaraanu eevoti sahaayamtho nilipivese sadupayam kuudaa andubaatuloki vastondi.prastutam vunna 200 millian disital meaterla sthaanamlo 2021 naatiki 130 millian smart meetarlanu biginchaalane lakshyaanni neraverchataaniki 21 billian daalarlanu ‘smart grid’ kosam prabhutvam vechinchataaniki nirnayam teesukundi. ippatike desamloni 100 nagaraalanu ‘smart city’luga abhivruddhi cheyataniki nirnayinchukunnaaru. ippatike veetilo 14 nagaraallo smart grid pilet praajektulu praarambhamavvagaa maro 20 nagaraallo raanunna rendu nelallo ee praajektulu modalavvabotunnayi.oka praantamlooni gruhalannitini oka clusterga erparichi, vaatannitinii vireles meshin netwark dwara anusandhaanam chestaaru. idivarakatila meetaru reading namoduku prati illu tiragakunda, prati clusterku oka cheti parikaramtho anusandhaaninchi daani dwara gruhaalalooni meaterla reedinglanu sekarinchavacchu. idhi jigbi/ vaifai technologytho saadhyapadutundi. cheti parikaraanni antarjaalaaniki anusandhaanam chesi samacharam mottaanni cloud application dwara vidyut samstha sarvarlaku pamputaaru. ee vidhaanaanni mobail dwara kuudaa nirvartinchataaniki saftvernu roopondistunnaaru. raanunna kaalamlo evvari mobail phonlatho vaare meetaru reedingnu nirneeta kaalamlo ‘discom’ku pampe erpaatuku, billulu mobaillo chellinchataaniki saftvernu abhivruddhi parustunnaaru.2030 naatiki asia pasific deshaallo smart grid tana sevalu 75 saatam meraku vistaristundani oka anchana. ide ganuka jarigithe raanunna 15 samvatsaraallo 24X7 gantala nirantara, naanhyamaina vidyut graameena praantaallooni prati gruhaniki andubaatuloki vastundi. anatikanna ‘disital india’ kala saakaaramavutundani aasiddaam.eedara srinivasaredpirpari, aachaarya nagarjuna vishwavidyaalayam