ఇరాన్ అధ్యక్షపీఠం మీద హసన్ రౌహానీని మరోమారు కూర్చోబెట్టాలని ఇరానియన్లు నిర్ణయించుకున్నారు. ఆయన తన తొలివిడత పాలనలో ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను పెంచలేకపోవచ్చును గానీ, నిత్యమూ యుద్ధభయంతో వొణికిపోయే స్థితి నుంచి వారిని బయటపడవేశారు. నాలుగేళ్ళ క్రితం వరకూ రెండు పర్యాయాలు దేశాధ్యక్షుడిగా ఉన్న అహ్మదినెజాద్ అమెరికాతో అనుసరించిన ఘర్షణాత్మక వైఖరితో తమకు తీవ్రమైన నష్టం జరిగినట్లు ప్రజలు అర్థం చేసుకున్నారు. ఆయన స్థానంలో అధికారంలోకి వచ్చిన రౌహానీ తద్భిన్నంగా వ్యవహరించి, పాశ్చాత్యదేశాలతో అణుఒప్పందాన్ని కుదర్చుకొని దేశాన్ని ఆంక్షల ఊబినుంచి బయటపడవేశారు. ఇరాన్ చరిత్రలో తొలిసారిగా పోటాపోటీగా జరిగిన ఎన్నికల పోరులో, మతపెద్దల మద్దతు పెద్దగా లేకున్నా రౌహానీ గెలవడానికి ప్రధాన కారణం 2015 నాటి ఈ ఒప్పందమే.రౌహానీని గెలిపించినదీ, ఆయన గెలిచినందుకు సంతోషించి వీధుల్లో నృత్యాలు చేసిందీ ప్రధానంగా యువతరమే. పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి తొలిసారిగా తలుపులు తెరిచి, ఘర్షణను నివారించగలిగిన రౌహానీ మీద కొత్తతరానికి ఎంతో నమ్మకం ఉన్నది. ‘తలుపులు మూసుకొని కూర్చొనే కాలం కాదిది, మిగతా ప్రపంచంతో బలమైన బంధం మాత్రమే మనకు మేలుచేస్తుంది’ అన్న మాటలను ప్రజలు విశ్వసించారు. ‘అతివాదుల వాదనలకు కాలం చెల్లింది, వారి వల్ల వీసమెత్తు ప్రయోజనం లేదు. దేశాన్ని తిరిగి గతానికి నెట్టేస్తారు’ అన్న హెచ్చరికలో పరమార్థాన్ని గ్రహించి ఇబ్రహీం రైసీని ఓడించారు. ఇరానియన్లు సమూలమైన మార్పు కోరుకుంటున్నారనీ, ఆధునికత, సంస్కరణలు, హక్కులు, స్వేచ్ఛ, అమెరికాతో స్నేహం ఇత్యాది రౌహానీ లక్ష్యాలకు వారు మద్దతు ప్రకటించారని ఈ ఫలితాలు తెలియచెబుతున్నారు. రౌహానీ అమెరికాకు అమ్ముడుపోయారనీ, 2015 ఒప్పందంలో ఇరాన్ లాభపడిన దాని కంటే నష్టపోయిందే ఎక్కువని రైసీ ప్రచారం చేసినా, మతపెద్దలంతా ఆయన తరఫున మోహరించినా ప్రజలు మాత్రం 20 శాతం ఓట్ల తేడాతో రౌహానీనే అధికారంలో కూర్చోబెట్టడం విశేషం. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం విషయంలో పాశ్చాత్య ప్రపంచమంతా కలసికట్టుగా విషం కక్కుతున్న తరుణంలో, ఈ ‘రాయబార షేక్’ చర్చోపచర్చలతో దానిని దారికి తేవడానికి విశేష కృషి చేశారు. కానీ, అహ్మదినెజాద్ అధ్యక్షుడు కావడంతో వ్యవహారం మొదటికొచ్చింది. చివరకు నెజాద్తో విభేదించి ఇరాన్ అత్యున్నత నిర్ణాయక సంఘం ‘సుప్రీం నేషనల్ సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్’ నుంచి రౌహానీ తప్పుకోవలసి వచ్చింది. ఆ తరువాత అయతుల్లా ఖొమైనీ తన ప్రతినిధిగా కౌన్సిల్లో తిరిగి స్థానం కల్పించడం, 2013లో మిగతావారి అవసరార్థం అధ్యక్ష అభ్యర్థిగా వచ్చి, మాజీ అధ్యక్షుడు రఫ్సన్ జానీ మద్దతుతో అధ్యక్షుడు కావడం అనూహ్యంగా జరిగిపోయిన పరిణామాలు. అధ్యక్షుడైన కొద్దిరోజులకే అమెరికా అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒమాబాకు రౌహానీ చేసిన ఫోన్కాల్కు కూడా చరిత్రలో ప్రాధాన్యం ఉంది. 1979 తరువాత ఈ రెండు దేశాల అధ్యక్షుల మధ్య సాగిన తొలిసంభాషణ ఇదే. ఒబామా కూడా ఇటువంటి కదలికనే కోరుకుంటున్న వ్యక్తి. రెండేళ్ళలోనే దశాబ్దంన్నర కాలంగా తెగని వివాదాన్ని ఇద్దరూ కలసికట్టుగా పరిష్కరించగలిగారు. భద్రతామండలిలోని ఐదు శాశ్వత సభ్యదేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లతో ఇరాన్ చేసుకున్న ఒప్పందంతో అధిక శాతం ఆంక్షలు తొలిగిపోయి, ఆర్థిక కష్టాల నుంచి బాగా గట్టెక్కగలిగే అవకాశం దక్కింది.రెండేళ్ళ క్రితం నాటి ఒప్పందం మరోమారు అధికారాన్ని అందించినా, ఇప్పుడు రౌహానీ నుంచి ప్రజలు ఆశిస్తున్నది ఎక్కువే. గాడినపడని ఆర్థిక వ్యవస్థను ఆయన చక్కదిద్దవలసి ఉన్నది. వివిధ రంగాల్లో పెట్టుబడులు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అవసరం. రౌహానీ ఎన్నిక విదేశీ పెట్టుబడిదారులకు అమితోత్సాహాన్ని ఇచ్చినప్పటికీ, అమెరికా మిగిల్చిన ఆంక్షలు కొన్ని అంతర్జాతీయ బ్యాంకులు, విదేశీ పెట్టుబడిదారులను భయపెడుతూనే ఉన్నాయి. దీనికి తోడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ రాకతో, ఇరాన్–అమెరికా సంబంధాలు ఎలా ఉంటాయో తెలియని వాతావరణం ఉన్నది. అణు ఒప్పందాన్ని రద్దుచేసుకుంటానని ఇరాన్ను బెదిరించిన ట్రంప్, రౌహానీ ఎన్నికైన సమయంలోనే సౌదీ అరేబియాలో నృత్యాలు చేస్తూ దానితో ఓ భారీ ఆయుధ ఒప్పందాన్ని కుదర్చుకున్నారు. ఇరాన్ను అదుపులో ఉంచడానికే ఈ ఒప్పందం అంటూ ఓ బెదిరింపు వ్యాఖ్య కూడా పారేశారు. యూరప్, ఆసియా దేశాలు ఆంక్షలు లేని ఇరాన్ను కోరుకుంటూ అక్కడి వనరులను, పెట్టుబడి అవకాశాలను చేజిక్కించుకోవాలని ఉవ్విళ్ళూరుతుండగా, ట్రంప్ మాత్రం ఒబామా సాధించిన విజయాన్ని వేగంగా నేలమట్టం చేయాలని ఉత్సాహపడుతున్నారు. దేశాన్ని ఆర్థికంగా నిలబెట్టడంతో పాటు, ఎన్నికల ప్రచారంలో స్వేచ్ఛ, పౌరహక్కులు, మహిళలకు ప్రాధాన్యం ఇత్యాది అంశాలపై తాను చేసిన ప్రమాణాలను నిలబెట్టుకోవాల్సిన లక్ష్యం కూడా రౌహానికి ఉన్నది. దేనినైనా వీటో చేయగలిగే సర్వశక్తిసంపన్నుడైన అయతుల్లా ఖొమైనీ, ముఖ్యమైన నిర్ణయాలను ఆమోదించవలసిన సుప్రీంకౌన్సిల్ ఆయన నెత్తిన ఉన్నాయి. ఖొమైనీ దన్నుతో అణుఒప్పందాన్ని కుదర్చుకోగలిగి, సుదీర్ఘకాలం సుప్రీంకౌన్సిల్ లోపలివ్యక్తిగా ఉన్న రౌహానీ కచ్చితంగా నెట్టుకురాగలరనే అనేకుల విశ్వాసం. రౌహానీ ఎన్నిక భారతదేశానికి సానుకూల పరిణామం. ఆంక్షలు ఎత్తివేయగానే గత ఏడాది ఇరాన్ నుంచి భారత్కు భారీగా చమురు దిగుమతయ్యింది. ఛబహార్ పోర్టు అభివృద్ధి విషయంలోనూ, భారత పశ్చిమతీరంలోని పోర్టులను ఇరాన్ మీదుగా యూరప్తో అనుసంధానించాలన్న ప్రణాళికల విషయంలోనూ రౌహానీ కాలంలో అడుగులు వేగంగా పడ్డాయి. డొనాల్డ్ ట్రంప్ తెలివితక్కువ చేష్టలతో రౌహానీని అహ్మదినెజాద్లాగా మార్చకుండా మిగిలిన ఆంక్షలను కూడా ఎత్తివేయడం అవసరం.
iran adhyakshapeetam meeda hasan rouhaaneeni maromaru koorchobettaalani iraaniyanlu nirnayinchukunnaaru. aayana tana tolividata paalanalo prajala jeevana pramaanaalanu penchalekapovachhunu gaanee, nityamuu yuddhabhayamtho vonikipoye sthiti nunchi vaarini bayatapadavesaaru. naalugella kritam varakuu rendu paryayalu deshaadhyakshudigaa unna ahmadinejad americatho anusarinchina gharshanaatmaka vaikharitho tamaku teevramaina nashtam jariginatlu prajalu artham chesukunnaru. aayana sthaanamlo adhikaaramloki vachina rauhani tadbhinnamgaa vyavaharinchi, paaschaatyadesaalato anuppandaanni kudarchukoni deshaanni aankshala oobinunchi bayatapadavesaaru. iran charitralo tolisaarigaa potapotiga jarigina ennikala porulo, matapeddala maddatu peddagaa lekunna rauhani gelavadaaniki pradhaana kaaranam 2015 naati ee oppandame.rouhaaneeni gelipinchinadii, aayana gelichinanduku santoshinchi veedhullo nrutyaalu chesindi pradhaanamgaa yuvatarame. paaschaatya prapanchaaniki tolisaarigaa talupulu terichi, gharshananu nivaarinchagaligina rauhani meeda kottataraaniki entho nammakam unnadi. ‘talupulu moosukoni koorchone kaalam kaadidi, migata prapanchamtho balamaina bandham matrame manaku meluchestundi’ anna maatalanu prajalu vishwasinchaaru. ‘ativaadula vaadanalaku kaalam chellindi, vaari valla veesamettu prayojanam ledu. deshaanni tirigi gataaniki nettestaaru’ anna hecharikalo paramaarthaanni grahinchi ibraheem raiseeni odinchaaru. iraaniyanlu samuulamaina maarpu korukuntunnarani, aadhunikata, samskaranalu, hakkulu, swechha, americatho sneham ityaadi rauhani lakshyaalaku vaaru maddatu prakatinchaarani ee phalitaalu teliyachebutunnaaru. rauhani americaku ammudupoyarani, 2015 oppandamlo iran laabhapadina daani kante nashtapoyinde ekkuvani risey prachaaram chesina, matapeddalantaa aayana tarafuna moharinchina prajalu maatram 20 saatam otla tedaatho rouhaaneene adhikaaramlo koorchobettadam visesham. iran anhu kaaryakramam vishayamlo paaschaatya prapanchamantaa kalasikattugaa visham kakkutunna tarunamlo, ee ‘rayabara shek’ charchopacharchalatho daanini daariki tevadaaniki visesha krushi chesaru. cony, ahmadinejad adhyakshudu kaavadamtho vyavahaaram modatikochindi. chivaraku nejaadto vibhedinchi iran atyunnata nirnaayaka sangham ‘supreem neshanal security counsil’ nunchi rauhani tappukovalasi vachindi. aa taruvaata ayatullah khomaini tana pratinidhigaa kounsillo tirigi sthaanam kalpinchadam, 2013loo migatavari avasaraartham adhyaksha abhyardhigaa vachi, maji adhyakshudu rafson jaanii maddatuto adhyakshudu kaavadam anoohyamgaa jarigipoyina parinaamaalu. adhyakshudaina koddirojulake america adhyakshudu barak omabaku rauhani chesina foncalku kuudaa charitralo praadhaanyam undi. 1979 taruvaata ee rendu deshaala adhyakshula madhya saagina tolisambhashana ide. obama kuudaa ituvanti kadalikane korukuntunna vyakti. rendellalone dasabdamnnara kaalamgaa tegani vivaadaanni iddaruu kalasikattugaa parishkarinchagaligaaru. bhadrataamandalilooni aidu saashwata sabhyadesaalu, europian uniyanlatho iran chesukunna oppandamtho adhika saatam aankshalu toligipoyi, aardhika kashtala nunchi baga gattekkagalige avakaasam dakkindi.rendella kritam naati oppandam maromaru adhikaaraanni andinchinaa, ippudu rauhani nunchi prajalu aasistunnadi ekkuve. gaadinapadani aardhika vyavasthanu aayana chakkadiddavalasi unnadi. vividha rangaallo pettubadulu, saanketika parignaanam avasaram. rauhani ennika videshee pettubadidaarulaku amitotsaahaanni ichinappatiki, america migilchina aankshalu konni antarjaatiiya byaankulu, videshee pettubadidaarulanu bhayapedutune unnaayi. deeniki thodu donald trump raakatho, iran–america sambandhaalu ela untayo teliyani vaataavaranam unnadi. anhu oppandaanni radduchesukuntaanani iraannu bedirinchina trump, rauhani ennikaina samayamlone soudi arabialo nrutyaalu chestu daanitho oo bhari aayudha oppandaanni kudarchukunnaru. iraannu adupulo unchadaanike ee oppandam antuu oo bedirimpu vyaakhya kuudaa paaresaaru. eurap, asia deshaalu aankshalu laeni iraannu korukuntu akkadi vanarulanu, pettubadi avakaasaalanu chejikkinchukovalani uvvillurutundagaa, trump maatram obama saadhinchina vijayaanni vegamgaa nelamattam cheyalani utsaahapadutunnaaru. deshaanni aardhikamgaa nilabettadamtho paatu, ennikala prachaaramlo swechha, pourahakkulu, mahilalaku praadhaanyam ityaadi amsaalapai taanu chesina pramaanaalanu nilabettukovalsina lakshyam kuudaa rouhaniki unnadi. deninainaa veeto cheyagalige sarvasaktisampannudaina ayatullah khomaini, mukhyamaina nirnayaalanu aamodinchavalasina supreenkouncel aayana nettina unnaayi. khomaini dannutho anuppandaanni kudarchukogaligi, sudiirghakaalam supreenkouncel lopalivyaktigaa unna rauhani kachitamgaa nettukuraagalarane anekula vishwaasam. rauhani ennika bhaaratadesaaniki saanukuula parinaamam. aankshalu ettiveyagaane gatha edaadi iran nunchi bhaaratku bhariga chamuru digumatayyindi. chabahar portu abhivruddhi vishayamloonuu, bhaarata paschimatiiramlooni portulanu iran meedugaa yooraptho anusandhaaninchaalanna pranaalikala vishayamloonuu rauhani kaalamlo adugulu vegamgaa paddai. donald trump telivitakkuva cheshtalatho rouhaaneeni ahmadinejaadlaagaa marchakunda migilina aankshalanu kuudaa ettiveyadam avasaram.