ఆర్థిక మంత్రి జైట్లీ ప్రవేశపెట్టిన 2017–18 వార్షిక బడ్జెట్ ఊహించినంత ఘనంగా లేదు. పెద్ద నోట్ల రద్దు ప్రజాజీవితాన్ని అతలాకుతలం చేసిన నేపథ్యంలో, 2017–18 వార్షిక బడ్జెట్పై అన్ని వర్గాల ప్రజల్లోనూ అంచనాలు భారీగా పెరిగాయి. ప్రధాని మోదీ మార్గదర్శకత్వంలో ఆర్థిక మంత్రి అరుణ్ జైట్లీ ఈసారి బడ్జెట్లో విప్లవాత్మక ప్రతిపాదనలు ముందుకు తెస్తారన్న భావన వ్యాపించింది. పెద్ద నోట్ల రద్దు కారణంగా తలెత్తిన దుష్పరిణామాలకు విరుగుడు బడ్జెట్ ద్వారా అందిస్తారన్న ఆశలు కనిపించాయి. బహుశ అంచనాలు తారస్థాయికి చేరిన కారణంగా కూడా కావచ్చు ఈ బడ్జెట్ చాలామందికి నిరుత్సాహాన్ని కలిగించింది. వేతన జీవులను ఉర్రూతలూగించే పన్నుల ప్రతిపాదనలు గానీ, ఆమ్ జనతాకు కిర్రెక్కించే జనాకర్షక పథకాలు గానీ బడ్జెట్లో లేవు. కీలకమైన కొన్ని ప్రతిపాదనలున్నప్పటికీ గత బడ్జెట్లతో పోలిస్తే దీన్ని ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టే అంశాలు ఏమీ లేవు. ఫిబ్రవరి 1న ప్రవేశట్టడం, రైల్వే బడ్జెట్ను కలిపేయడం వంటి ప్రత్యేకతలు తప్ప. ప్రభుత్వం అవినీతి రహిత, నల్లధన రహిత సమాజం కోసం పెద్ద నోట్లను రద్దు చేసినట్టు చెబుతోంది. నోట్ల రద్దు విజయం వల్ల కొత్త బంగారులోకం ఆవిష్కారమవుతోందన్న విశ్వాసాన్ని కూడా ప్రభుత్వం వ్యక్తం చేస్తోంది. ప్రభుత్వానికి కలిగిన నమ్మకం, ప్రజల్లోనూ కలగాలంటే పెద్ద నోట్ల రద్దు వల్ల ఒనగూడిన లాభాల జాబితాను ప్రభుత్వం వెల్లడి చేయాలి. ఎంతో ప్రతిష్టాత్మకంగా, అట్టహాసంగా, యావత ప్రపంచం దృష్టిని ఆకర్షించే విధంగా తలపెట్టిన పెద్ద నోట్ల రద్దు వల్ల, ఎంతనల్ల ధనం బయటపడింది, ఆర్థిక రంగానికి ఎంత లాభం జరిగింది, నష్టాలేమైనా జరిగాయా, సర్కారు ఖజానాకు అదనంగా కలిసివచ్చిన సొమ్ము ఎంత.. ఈ వివరాలేవీ ఆర్థిక మంత్రి జైట్లీ బయటపెట్టలేదు. పెద్ద నోట్ల రద్దు వల్ల సమాజానికీ, యావత ప్రజానీకానికి అసాధారణమైన మేలు జరుగుతుందని చెబుతున్న ప్రభుత్వం అందుకు కనీసం కొన్ని ఆధారాలైనా చూపించాలా వద్దా? లక్ష్యం మంచిదైతే, వైఫల్యం ఉండదు... ఇది జాతిపిత మహాత్మాగాంధీ సూక్తి. బడ్జెట్ ప్రసంగంలో జైట్లీ దీనిని ఉటంకించారు. పెద్ద నోట్ల రద్దు అవ్యవస్థీకృత రంగాన్ని పెను సంక్షోభంలో ముంచింది. ఇప్పటికీ ఆ రంగాన్ని ఆశ్రయించుకొని జీవనోపాధి పొందుతున్న కోట్లాది ప్రజలు ఇంకా కోలుకోలేదు. వ్యవసాయం, నిర్మాణ రంగాలపై దాని ప్రభావం ప్రత్యక్షంగానే కనిపిస్తోంది. చిన్నచిన్న వ్యాపారాలు చేసుకునేవారు, స్వయంఉపాధిపై బ్రతికేవారు బతుకుతెరువు నష్టపోయారు. ఈ నష్టాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే మహాత్ముని సూక్తి ఇక్కడ ఎంతవరకు సరిపోతుందనేది ప్రశ్న. లక్ష్యం మంచిది కావడమే కాదు దానిని చేరుకునే మార్గం కూడా మరొకరికి నష్టం చేయనిదిగా ఉండాలా వద్దా? బడ్జెట్ విషయం పక్కనబెడితే బడ్జెట్ పఠనం కూడా ఎందుకో పేలవంగా సాగినట్టు కనిపించింది. పైకి చెప్పకపోయినా, పెద్ద నోట్ల రద్దు వల్ల ప్రత్యక్షంగా దెబ్బతిన్న వర్గాలు ఎవరో ప్రభుత్వానికి స్పష్టంగా తెలుసు. అందుకే గ్రామీణ, వ్యవసాయ రంగాలను బడ్జెట్లో ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. జిడిపిలో వ్యవసాయం వాటా చాలా తక్కువగానే ఉండొచ్చు. అయితే ఈ రంగంపై ఆధారపడి జీవిస్తున్నవారి సంఖ్య 60 శాతం వరకు ఉంటుంది. వ్యవసాయ రంగంలో నెలకొన్న సంక్షోభాన్ని మరీ ముఖ్యంగా నోట్ల రద్దు వల్ల ఈ రంగానికి కలిగిన అపకారాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుంటే బడ్జెట్లో ఈ రంగం కోసం ప్రభుత్వం మరిన్ని నిర్ధుష్ట చర్యలు ప్రకటిస్తే బాగుండేది. కేవలం పరపతి లక్ష్యాన్ని పెంచినంత మాత్రాన, అర్హులైన, అవసరార్ధులైన రైతులందరికీ పరపతి సౌకర్యం చేరదు. గ్రామీణ, వ్యవసాయ రంగాల్లో నెలకొన్న సంక్షోభాలకూ, వాటిని పరిష్కరించేందుకు ప్రభుత్వం చేస్తున్న ప్రయత్నాలకు మధ్య అగాధం ఉంది. దీనిని గుర్తించనంత కాలం, ఎన్ని వార్షికబడ్జెట్లు వచ్చినా పరిస్థితి మారదు. ప్రత్యక్ష పన్నులకు సంబంధించి మధ్యతరగతి వేతన జీవులు ప్రభుత్వం నుంచి ఘనమైన రాయితీలనే ఆశించారు. అవి లభించలేదు. ప్రత్యక్ష పన్నుల్లో అతి స్వల్ప ఊరట మాత్రమే కల్పించారు. జిఎస్టి ఎలాగూ వస్తోందనే సాకుతో పరోక్ష పన్నులను ముట్టుకోలేదు. విదేశీ పెట్టుబడులకు అవరోధాలను తొలగించడం కోసం ఏకంగా విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రోత్సాహక మండలినే ఎత్తివేయాలని నిర్ణయించారు. ఆర్థిక రంగాన్ని విదేశీ పెట్టుబడుల ఆధారంగా, ఎగుమతులను పెంచడం ద్వారా నిర్మించాలనుకునే భావన నుంచే బడ్జెట్లు రూపుదిద్దుకుంటున్నాయి. అంతర్జాతీయంగా చోటుచేసుకుంటున్న కొత్త పరిణామాలు ఈ నమూనాను, దానిని నమ్ముకున్న దేశాలను ప్రమాదంలో పడవేస్తాయి. ఉపాధి అవకాశాలు లేని అభివృద్ధి అంకెల్లో ఎంత ఘనంగా ఉన్నా ప్రజలందరికీ అన్నం పెట్టదు. 125 కోట్ల మంది ప్రజలను బలోపేతం చేసే విధానాలు, ఆర్థిక లక్ష్యాలు, వీటికి అనుగుణమైన బడ్జెట్లే మనకు కావాలి.
aardhika mantri jaitley pravesapettina 2017–18 vaarshika budget oohinchinanta ghanamgaa ledu. pedda notla raddu prajaajeevitaanni atalaakutalam chesina nepathyamlo, 2017–18 vaarshika badjetpai anni vargala prajalloonuu anchanaalu bhariga perigaayi. pradhaani modii maargadarsakatvamlo aardhika mantri arun jaitley eesaari badjetlo viplavaatmaka pratipaadanalu munduku testaranna bhavana vyaapinchindi. pedda notla raddu kaaranamgaa talettina dushparinaamaalaku virugudu budget dwara andistaaranna aasalu kanipinchaayi. bahusha anchanaalu taarasthaayiki cherina kaaranamgaa kuudaa kaavachhu ee budget chaalaamandiki nirutsaahaanni kaliginchindi. vetana jeevulanu urrootaluginche pannula pratipaadanalu gaanee, aam janataaku kirrekkinche janakarshaka pathakaalu gaanee badjetlo levu. keelakamaina konni pratipaadanalunnappati gatha badjetlatho poliste deenni pratyekamgaa nilabette amsaalu emi levu. fibravari 1na pravesattadam, railve badjetnu kalipeyadam vanti pratyekatalu tappa. prabhutvam avineeti rahita, nalladhana rahita samajam kosam pedda notlanu raddu chesinattu chebutondi. notla raddu vijayam valla kotta bangarulokam aavishkaaramavutondanna vishwaasaanni kuudaa prabhutvam vyaktam chestondi. prabhutvaaniki kaligina nammakam, prajalloonuu kalagalante pedda notla raddu valla onagudina labhala jaabitaanu prabhutvam velladi cheyali. entho pratishtaatmakamgaa, attahaasamgaa, yaavata prapancham drushtini aakarshinche vidhamgaa talapettina pedda notla raddu valla, entanalla dhanam bayatapadindi, aardhika rangaaniki entha laabham jarigindi, nashtalemaina jarigaya, sarkaaru khajanaku adanamgaa kalisivacchina sommu entha.. ee vivaralevi aardhika mantri jaitley bayatapettaledu. pedda notla raddu valla samaajaanikii, yaavata prajaaneekaaniki asaadhaaranamaina melu jarugutundani chebutunna prabhutvam anduku kaneesam konni aadhaaraalainaa chupinchala vadda? lakshyam manchidaite, vaiphalyam undadu... idhi jaatipita mahatmagandhi suukti. budget prasangamlo jaitley deenini utankinchaaru. pedda notla raddu avyavastheekruta rangaanni penu sankshobhamlo munchindi. ippatikee aa rangaanni aasrayinchukoni jeevanopadhi pondutunna kotladi prajalu inka kolukoledu. vyavasaayam, nirmaana rangaalapai daani prabhaavam pratyakshamgaane kanipistondi. chinnachinna vyaapaaraalu chesukunevaru, swayamupaadhipai bratikevaaru batukuteruvu nashtapoyaru. ee nashtaalanu parigananaloki teesukunte mahaatmuni suukti ikkada entavaraku saripotundanedi prasna. lakshyam manchidi kavadame kaadu daanini cherukune maargam kuudaa marokariki nashtam cheyanidigaa undala vadda? budget vishayam pakkanabedithe budget pathanam kuudaa enduko paelavamgaa saaginattu kanipinchindi. paiki cheppakapoyina, pedda notla raddu valla pratyakshamgaa debbatinna vargaalu evaro prabhutvaaniki spashtamgaa telusu. anduke graameena, vyavasaaya rangaalanu badjetlo pratyekamgaa prastaavinchaaru. jidipilo vyavasaayam wata chala takkuvagaane undochu. ayithe ee rangampai aadhaarapadi jeevistunnavaari sankhya 60 saatam varaku untundi. vyavasaaya rangamlo nelakonna sankshobhaanni mari mukhyamgaa notla raddu valla ee rangaaniki kaligina apakaaraanni drushtilo unchukunte badjetlo ee rangam kosam prabhutvam marinni nirdhushta charyalu prakatiste bagundedi. kevalam parapati lakshyaanni penchinanta maatraana, arhulaina, avasaraardhulaina raitulandarikii parapati soukaryam cheradu. graameena, vyavasaaya rangaallo nelakonna sankshobhaalakuu, vaatini parishkarinchenduku prabhutvam chestunna prayatnaalaku madhya agaadham undi. deenini gurtinchananta kaalam, enni vaarshikabadjetlu vachina paristhiti maaradu. pratyaksha pannulaku sambandhinchi madhyataragati vetana jeevulu prabhutvam nunchi ghanamaina raayiteelane aasinchaaru. avi labhinchaledu. pratyaksha pannullo athi swalpa oorata matrame kalpinchaaru. jst elaaguu vastondane saakutho paroksha pannulanu muttukoledu. videshee pettubadulaku avarodhaalanu tolaginchadam kosam ekamgaa videshee pettubadula prothsaahaka mandaline ettiveyaalani nirnayinchaaru. aardhika rangaanni videshee pettubadula aadhaaramgaa, egumatulanu penchadam dwara nirminchaalanukune bhavana nunche badjetlu roopudiddukuntunnaa. antarjaatiiyamgaa chotuchesukuntunna kotta parinaamaalu ee namuunaanu, daanini nammukunna deshaalanu pramaadamlo padavestaayi. upaadhi avakaasaalu laeni abhivruddhi ankello entha ghanamgaa unna prajalandarikee annam pettadu. 125 kotla mandi prajalanu balopetam chese vidhaanaalu, aardhika lakshyaalu, veetiki anugunamaina badjetle manaku kavali.