కఫన్మున్షీ ప్రేమ్చంద్ ఆధునిక హిందీ, ఉర్దూ సాహిత్య రచయిత. ‘ధన్పత్రాయ్ శ్రీవాస్తవ్’గా పుట్టినాయన, ‘నవాబ్ రాయ్’ అన్న కలం పేరుతతో రాయడం ప్రారంభించి, ఆ తరువాత ప్రేమ్చంద్గా మారారు (31 జూలై 1880-8 అక్టోబర్ 1936). ఇంచుమించు 300 కథలూ, డజను నవలలూ, రెండు నాటికలూ రాశారు. యదార్థవాది. ఉపయోగించినది చాలా సరళమైన భాష. ఆ కాలపు సామాజిక పరిస్థితులని కళ్ళకి కట్టినట్టు రాసేవారు. ఆయన రచనల్లో- హృదయ విదారకమైన సంఘటనలూ, మానవ స్వభావాలని నిజాయితీగా వర్ణించడం, పల్లెవాసుల సామాజిక సమస్యలూ, ఆకలి, పేదవారి నిస్సహాయతా, దళిత అణచివేతా కనిపిస్తాయి. అందువల్లే, ఆయన బ్రాహ్మణుల/ ఉన్నత కులాల దాడికి గురయ్యారు. కఫన్ రాసిన తరువాత, దళిత రచయితల విమర్శలని కూడా చాలానే ఎదుర్కొన్నారు. ప్రేమ్చంద్ ప్రస్తావన లేని హిందీ సాహిత్యం అసంపూర్ణమైనదే అనుకోవచ్చు. ‘కఫన్’ ఆయన మరణానికి ముందు, 1936లో అచ్చయిన రచన. ఆయన రాసిన అతి విషాదకరమైన, అత్యంత ప్రసిద్ధమైన కథ. దీన్లో కరకుతనం, నిర్లిప్తత, ఒక విధమైన అనారోగ్యకరమైన హాస్యం స్పష్టంగా కనపడతాయి.ఒక శీతాకాలపు రాత్రి- 60ఏళ్ళ ఘిసూ, కొడుకు మాధవ్ తమ గుడిసె బయట బొగ్గులు రాజేసి, దొంగిలించి తెచ్చుకున్న బంగాళ దుంపల్ని కాల్చి, నాలిక చురుకుతున్నప్పటికీ వేడివే తింటూంటారు. లోపల మాధవ్ భార్య బుదియా ప్రసవ వేదన పడుతుంటుంది. తను 20 ఏళ్ళ కిందట విందులో తిన్న భోజనాన్ని ఘిసూ వర్ణిస్తాడు. ఆ పరిస్థితిలో, అది అసభ్యంగా, విచిత్రంగా అనిపిస్తుంది. ‘‘చావాలనే రాసిపెట్టుంటే త్వరగా ఎందుకు చావదు?’’ అని, భార్య గురించి చిరాకు పడుతూ అన్న మాధవ్ మాటలు అతని మనస్తత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. ఇద్దరూ నిద్రపోయి, తెల్లారి చూసేటప్పటికి బుదియా చనిపోయి వుంటుంది. తండ్రీ కొడుకులు పల్లెవాసుల నుంచి బుదియా  దహనానికి అవసరం అయిన అయిదు రూపాయలూ, కట్టెలూ సంపాదిస్తారు. శవం మీద కప్పే కఫన్ కోసం ఊరంతా తిరిగి కూడా, ధరెక్కువని కొనరు. ఆ తరువాత, మరేం తోస్తుందో కానీ ఆ డబ్బు సారా మీదా, తిండి మీదా ఖర్చు పెడతారు. వారు ఆ దుబారాని వేదాంత ధోరణిలో సమర్థించుకున్నప్పటికీ, పాఠకులకి సానుభూతే తప్ప విముఖత కల గదు. తమ నిర్లక్ష్యానికి కోడలు బలైందని తెలిసి కూడా, ‘మరణించిన తరువాత కూడా, ఆమె మనకి మంచే చేసింది కాబట్టి తప్పక స్వర్గానికే వెళుతుంద’ని, తండ్రి మాధవ్ని ఓదారుస్తాడు. ‘డబ్బు పోయిందని పల్లెవాసులకి చెప్తే, మళ్ళీ డబ్బిచ్చే అవకాశం ఉండదు, కానీ దహన సంస్కారాలు మాత్రం జరిపిస్తారులే’ అంటూ, జీవితం ఎరిగిన ఘిసూ కొడుకుకి భరోసా కలిగి స్తాడు. ఇద్దరూ పేద రైతుల పాటలు పాడుతూ, నర్తిస్తూ మైకంతో కళ్ళు తిరిగి కింద పడతారు.కథ చదివిన తర్వాత వాళ్ళని జడ్జ్ చేయాలో, చేయకూడదో మనకి అర్థం కాదు. వారిద్దరి పట్లా అయిష్టతని వ్యక్తపరచలేం కానీ, దుర్బరమైన జీవితాలని అర్థం చేసుకోవడానికి మాత్రం ప్రయత్నించగలం.-కృష్ణవేణి
kafanmunshi premchand aadhunika hindi, urduu saahitya rachayita. ‘dhanpatray srivastav’gaa puttinaayana, ‘nawab raay’ anna kalam paerutatho rayadam praarambhinchi, aa taruvaata premchandgaa maaraaru (31 juulai 1880-8 actober 1936). inchuminchu 300 kathaluu, dazanu navalaluu, rendu naatikaluu raasaaru. yadaarthavaadi. upayoginchinadi chala saralamaina bhasha. aa kaalapu saamaajika paristhitulani kallaki kattinattu rasevaru. aayana rachanallo- hrudaya vidaarakamaina sanghatanaluu, manava swabhaavaalani nijaayitiigaa varninchadam, pallevaasula saamaajika samasyaluu, aakali, pedavaari nissahayata, dalita anachiveta kanipistaayi. anduvalle, aayana brahmanula/ unnata kulaala daadiki gurayyaru. cuffon raasina taruvaata, dalita rachayitala vimarsalani kuudaa chalane edurkonnaru. premchand prastaavana laeni hindi saahityam asampoornamainade anukovachhu. ‘cuffon’ aayana maranaaniki mundu, 1936loo achchayina rachana. aayana raasina athi vishaadakaramaina, atyanta prasiddhamaina katha. deenlo karakutanam, nirliptata, oka vidhamaina anaarogyakaramaina haasyam spashtamgaa kanapadataayi.oka sheethaakaalapu raatri- 60ella ghisoo, koduku madhav tama gudise bayata boggulu rajesi, dongilinchi tecchukunna bangaala dumpalni kaalchi, naalika churukutunnappatiki vedive tintuuntaaru. lopala madhav bharya budia prasava vedana padutuntundi. tanu 20 ella kindata vindulo tinna bhojanaanni ghisoo varnistaadu. aa paristhitilo, adhi asabhyamgaa, vichitramgaa anipistundi. ‘‘chavalane rasipettunte twaragaa enduku chaavadu?’’ ani, bharya gurinchi chiraaku paduthoo anna madhav maatalu athani manastatvaanni pratibimbistaayi. iddaruu nidrapoyi, tellari chusetappatiki budia chanipoyi vuntundi. tandri kodukulu pallevaasula nunchi budia  dahananiki avasaram ayina ayidu roopaayaluu, katteluu sampaadistaaru. shavam meeda kappe cuffon kosam oorantaa tirigi kuudaa, dharekkuvani konaru. aa taruvaata, marem tostundo cony aa dabbu sara meeda, tindi meeda kharchu pedataaru. vaaru aa dubarani vedaanta dhoranilo samarthinchukunnappati, paatakulaki saanubhoothe tappa vimukhata kala gadu. tama nirlakshyaaniki kodalu balaindani telisi kuudaa, ‘maraninchina taruvaata kuudaa, aame manaki manche chesindi kabatti tappaka swargaanike velutunda’ni, tandri maadhavni odaarustaadu. ‘dabbu poyindani pallevaasulaki chepte, mallee dabbichhe avakaasam undadu, cony dahana samskaaraalu maatram jaripistaarule’ antuu, jeevitam erigina ghisoo kodukuki bharosa kaligi staadu. iddaruu pedha raitula paatalu paadutuu, nartistuu maikamtho kallu tirigi kinda padataaru.katha chadivina tarvaata vaallani jadj cheyalo, cheyakudado manaki artham kaadu. vaariddari patla ayishtatani vyaktaparachalem cony, durbaramaina jeevitaalani artham chesukovadaniki maatram prayatninchagalam.-krishnaveni