ఒక సామాన్య గీత కార్మికుడై వుండి, కేవలం ఐదవ తరగతి చదువుతోనే 22 సంవత్సరాలు బొమ్మన పెళ్లి గ్రామ సర్పంచ్గా, 20 సంవత్సరాలు ఇందుర్తి అసెంబ్లీ నియోజకవర్గ శాసన సభ్యునిగా, అదీ ఒక ప్రతిపక్ష పార్టీ అయిన సీపీఐ నుండి గెలుపొందడం అతని అసామాన్య రాజకీయ చతురతకు, ప్రజా పక్షపాత వ్యక్తిత్వానికి నిదర్శనం. దేశిని చినమల్లయ్య యుక్తవయసులో అతని స్వగ్రామం అయిన బొమ్మన పెళ్లి చుట్టుపక్కల ఉన్న మహ్మదాపూర్ గుట్టల శ్రేణుల్లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకత్వంలో తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాట కార్యక్రమాలు ఉవ్వెత్తున ఎగిసిపడుతున్నై. దేశిని కమ్యూనిస్టు రాజకీయాల పట్ల ఆకర్షితుడయినాడు. తాను కలలుగన్న సమసమాజ స్వప్నం కూలిపోగా రెక్కలు తెగిన పక్షిలా తిరిగి తన గీత వృత్తి వైపు రాక తప్పలేదు. సాయుధ పోరు విరమించిన సీపీఐ పార్టీ 1952లో ఎన్నికలబరిలో దిగింది. 1959 లో ఆంధ్రప్రదేశ్లో పంచాయత్ రాజ్ చట్టం అమలైంది. తదనంతరం నిజాయితీకి, నిస్వార్థానికి మారుపేరైన దేశిని మల్లయ్యను ప్రజలు బొమ్మనపెళ్లి గ్రామ సర్పంచుగా ఎన్నుకున్నారు. ఆనాటి నుండి 22 సంవత్సరాలు సర్పంచుగా పనిచేశాడు. ఎమర్జెన్సీ తర్వాత 1978లో వచ్చిన సాధారణ ఎన్నికల్లో ఇందుర్తి నియోజక వర్గం ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికకావడం సామాన్య విషయం కాదు. కాంగ్రెస్, జనతా పార్టీల అభ్యర్థులు సంపన్నులు, అగ్రవర్ణాలకు చెందిన వారు అయినప్పటికినీ సీపీఐ పార్టీ నుండి ఒక సామాన్య గీత కార్మికుడు గెలిచి రావడం ఒక అబ్బురమే ఆనాటికీ ఈనాటికీ. 1985, 1989, 1994 వరుసగా మూడుసార్లు ఇందుర్తి నియోజక వర్గం నుండి ప్రజల మద్దతుతో గెలుపొందాడు. 1999లో సీపీఐ కుల రాజకీయ చదరంగంలో దేశినికి ఇందుర్తి నుండి టికెట్ ఇవ్వలేదు. పైగా ప్రారంభంలో తెలంగాణ వాదాన్ని అది సమర్థించలేదు, కనుక అనివార్యంగా సీపీఐని విడిచి ప్రత్యేక తెలంగాణ సాధన ఉద్యమంలోకి ఉరికినాడు. నవంబర్ 11 నాడు తన అంతిమ శ్వాస విడిచేదాక పీడిత ప్రజానీకం గురించే తపించిన నిస్వార్థ జీవి.‘మా భూమి’ సినిమాలో ‘దొరా! మీరుకొట్టిన దెబ్బలకు గౌండ్ల నారిగాడు సచ్చిపోయిండు’. అంటాడు జీతగాడు. ‘గడీ గోడ అవుతల బొంద వెట్టుండ్రి’ అంటడు దొర. అటువంటి పరిస్థితిలో దేశిన చిన మల్లయ్య, ధర్మ భిక్షం గార్ల నేతృత్వంలో ఖమ్మం జిల్లా గార్లలో గీత కార్మికులతో పెద్ద మీటింగ్ జరిపి ‘కల్లు గీత కార్మిక సంఘం’ ఏర్పాటుజేసి, హర్రాజ్ విధానం రద్దు చేసి కొత్త విధానం రూపొందించి తాటి చెట్లు కల్లు గీత కార్మిక సంఘాలకు అప్పగించాలని ఉద్యమించారు. ప్రభుత్వం అప్పటినుంచి గీసే వాళ్ళకే చెట్లు అన్న హక్కును కలుగజేసి హర్రాజ్ విధానానికి స్వస్తి పలికింది. చెట్లపై నుండి గీతకార్మికులు పడి చనిపోతుంటే వారికి ప్రభుత్వం నష్టపరిహారం ఇవ్వాలని అసెంబ్లీలో పోరాడిన ఫలితంగా 5000 రూపాయలతో ప్రారంభమైన ఎక్స్ గ్రేషియా ఇప్పుడు 5 లక్షలకు చేరడానికి ఆద్యుడు దేశిని చినమల్లయ్య.వీరగొని పెంటయ్య(నవంబర్ 20న కరీంనగర్లో దేశిని చినమల్లయ్య సంస్మరణ సభ)
oka saamaanya geetha kaarmikudai vundi, kevalam aidava taragati chaduvutone 22 samvatsaraalu bommana pelli grama sarpanchgaa, 20 samvatsaraalu indurti assembley niyojakavarga saasana sabhyunigaa, adhee oka pratipaksha party ayina cpi nundi gelupondadam athani asaamaanya rajakeeya chaturataku, praja pakshapaata vyaktitvaaniki nidarsanam. deshini chinamallaiah yuktavayasulo athani swagraamam ayina bommana pelli chuttupakkala unna mahmadapur guttala shrenullo kamyuunistu party naayakatvamlo telamgaana saayudha raitanga porata kaaryakramaalu uvvettuna egisipadutunnai. deshini kamyuunistu rajakeeyala patla aakarshitudayinaadu. taanu kalaluganna samasamaja swapnam koolipogaa rekkalu tegina pakshila tirigi tana geetha vrutti vaipu raaka tappaledu. saayudha poru viraminchina cpi party 1952loo ennikalabarilo digindi. 1959 loo aandhrapradeshlo panchayat raj chattam amalaindi. tadanantaram nijaayiteeki, niswaarthaaniki maaruperaina deshini mallayyanu prajalu bommanapelli grama sarpanchugaa ennukunnaru. aanaati nundi 22 samvatsaraalu sarpanchugaa panichesaadu. emergency tarvaata 1978loo vachina saadhaarana ennikallo indurti niyojaka vargam emmelyega ennikakaavadam saamaanya vishayam kaadu. congress, janata paarteela abhyardhulu sampannulu, agravarnaalaku chendina vaaru ayinappatikini cpi party nundi oka saamaanya geetha kaarmikudu gelichi ravadam oka abburame aanaatikii eenaatikee. 1985, 1989, 1994 varusagaa moodusaarlu indurti niyojaka vargam nundi prajala maddatuto gelupondaadu. 1999loo cpi kula rajakeeya chadarangamlo desiniki indurti nundi ticket ivvaledu. paiga praarambhamlo telamgaana vaadaanni adhi samarthinchaledu, kanuka anivaaryamgaa cpin vidichi pratyeka telamgaana saadhana udyamamloki urikinaadu. navambar 11 naadu tana antima shwasa vidichedaaka peedita prajaaneekam gurinche tapinchina niswartha jeevi.‘maa bhoomi’ cinemalo ‘dora! meerukottina debbalaku goundla naarigaadu sachipoyindu’. antaadu jeetagaadu. ‘gady goda avutala bonda vettundri’ antadu dora. atuvanti paristhitilo deshina china mallayya, dharma bhiksham gaarla netrutvamlo khammam jilla gaarlalo geetha kaarmikulatoe pedda meating jaripi ‘kallu geetha kaarmika sangham’ erpatujesi, harraj vidhaanam raddu chesi kotta vidhaanam roopondinchi taati chetlu kallu geetha kaarmika sanghaalaku appaginchaalani udyaminchaaru. prabhutvam appatinunchi geese vaallake chetlu anna hakkunu kalugajesi harraj vidhaanaaniki swasti palikindi. chetlapai nundi geetakaarmikulu padi chanipotunte vaariki prabhutvam nashtapariharam ivvaalani assembleelo poraadina phalitamgaa 5000 roopaayalatho praarambhamaina ex gratia ippudu 5 lakshalaku cheradaaniki aadyudu deshini chinamallaiah.veeragoni pentayya(navambar 20na kareemnagarlo deshini chinamallaiah samsmarana sabha)