    "దయచేసి మా అమ్మనేమీ అనకండి. ఆమె చేసింది తప్పే నాకూ విపరీతంగా కోపం వస్తూ వుంటుంది. అలా అని తెగ తెంపులు చేసుకోలేను."
 
 "తెగతెంపులు చేసుకొమ్మని నేనూ అనటంలేదు. ఆ మాట కొస్తే మీ అమ్మగారి ప్రరవ్తనలో నాకేమీ అస్వభావికత కనపడటం లేదు. మీ అమ్మలాంటి వాళ్ళు కోకొల్లలు. రవ్వంత ఆప్యాయత కోసం జీవితాన్ని ఫణంగా పెడతారు. తమ ప్రవర్తనకి అనుగుణంగా తమ సిద్దాంతాన్ని నిర్మించుకుంటారు. ఆ మత్తు తమకి ఆనందం ఇస్తున్నంతకాలం అందులోంచి బయటపడరు. ఆ మత్తు చీరెలు, కావచ్చు, డబ్బు కావచ్చు. దురద్రుష్టవశాత్తు మీ అమ్మగారి విషయంలో అది "మగవాడు" అయ్యాడు. ఆమె జీవితంలో కోల్పోయినదంతా అతన్నుంచి రాబట్టుకోవాలనుకుంది. ఆమె ఆ మత్తులో ఎంత మునిగి వున్నదంటే, తన జీవన విధానాన్నీ, సిద్దాంతాల్నీ నీ చేత వప్పించడం కూడా తప్పుకాదు అని మనసావాచా నమ్మింది. ఈ వ్యవహార మంతా రహస్యంగా జరగాలని ఆమె కూడా అనుకుంటూ వుండొచ్చుగా!" సాహితి అతడివైపు అప్రతిభురాలై చూసింది. తనెప్పుడూ ఈ కోణంలోంచి ఆలోచించలేదు.
 
 అంతలో అతనన్నాడు - "అసలు నీ సమస్యకీ, నీ ఇంటికీ ఏం సంబంధమో నాకు అర్ధంకాలేదు. నీ చదువు నువ్వు చదువుకుంటావు. నీ పెళ్ళి నువ్వు చేసుకోవటమో, లేక ఉద్యోగం చేయటమో నువ్వు నిర్ణయించుకుంటావు. జీవితమంటే కేవలం నీ తల్లీ, ఆమె భర్త కాదుకదా! తిండి, గుడ్డా, ఇల్లు, చదువు, అన్నీ వున్న నువ్వే ఇలా బేలవైపోతే ఎలా సాహితీ? ఆలోచించుకో."
 
 "కారు వెనక్కి తిప్పండి" క్లుప్తంగా అంది.
 
 అతడు తన ఆశ్చర్యాన్ని తనలోనే దాచుకుని వాహనాన్ని వెనక్కి తిప్పాడు. దాదాపు ఇల్లు చేరబోతూ వుండగా సాహితి అంది- "ఒకరికి ఎంతో పెద్ద సమస్య మరొకరికి చాలా చిన్నదిగా తోడవచ్చు. అంతమాత్రంచేత హేళన చేయడం అనవసరం మీరేదో నా సమస్యకు పరిష్కారం చెపుతారని అనుకుని, ఎవరికీ చెప్పని మా కుటుంబగాధ అంతా మీకు చెప్పాను. చెప్పి చులకన అయ్యాను. ఒకరికి ఆకలిబాధ వుండవచ్చు. మరొకరికి అపురూపంగా పెంచుకున్న కుక్క చనిపోవటంవల్ల బాధ కలగవచ్చు. 'మొదటిదానితో పోల్చుకుంటే రెండోది ఎంత' అనటం అవతలివారిని హేళన చేయటమే. ప్రేమా ఆప్యాయతలనేవి వుంటాయండీ! వాటిని తెగతెంపులు చేసుకోవటం అంత సులభం కాదు. నేనిలా మాట్లాడుతున్నందుకు మీరేమీ తప్పుగా అనుకోవటం లేదుకదా!"
 
 "లేదుకానీ ఒక విషయానికి సమాధానం చెప్పు. నేను చెప్పిన పరిష్కారం చాలా మెటీరియలిస్టిక్ గానే వుంది నిజమే! కానీ సెంట్ మెంటుని ఆశ్రయించి నువ్వు సాధించింది బాధ తప్ప మరేదయినా వుందా? కట్నంలేక పెళ్ళికాక బాధపడతారు కొందరు. కాలేజీలో రాగింగ్ భరించలేక ఆత్మహత్య చేసుకుంటారు కొందరు. అన్నిటికీ ఒకటే పరిష్కారం! వ్యక్తిత్వాన్ని పెంచుకోవటం! మనిషి తనకి ఏది కావాలో ఏదో అక్కరలేదో తెలుసుకోవాలి. నీ తల్లి నీకు అవసరం లేదనుకుంటే అసలు సమస్యేలేదు. కావాలి అనుకుంటే తల్లితోపాటూ నువ్వు అతన్ని వప్పుకోవటం మరో పరిష్కారం."
 
 "ఎంత దారుణంగా మాట్లాడుతున్నారు మీరు?"
 
 "మనం సుఖంగా వుండాలి. మన సుఖం ఎవరికీ ఈ ప్రపంచంలో దుఃఖం కలిగించకూడదు. మన ప్రస్తుత సుఖం మనకి భవిష్యత్తులో గిల్ట్ ఫీలింగ్ ఇవ్వకూడదు. ఈ మూడు సిద్దాంతాల్నీ నమ్మిన మనిషి జీవితమంతా ఆనందప్రధమే అయితే ఈ 'సుఖం' కోసం తను ఎవరిమీదా ఆధారపడక, స్వశక్తితో దాన్ని సాధించుకోవాలి. అలా ప్రయత్నించి చూడు, కొన్నాళ్ళకి నీ తల్లే నిన్ను మెచ్చుకుంటుంది. నీ పెంపుడు తండ్రి నిన్ను 'మామూలుగా' ముట్టుకోవటానికి కూడా సందేహిస్తాడు. ఒక్కచూపుతో మనుషుల్ని శాసించే అధికారం నీకు వస్తుంది. 'బాధో.....బాధో' అని బాధపడటం తగ్గిపోతుంది."
 
 "అదే మా ఇల్లు మీరు కారు ఆపుచేస్తారా?"
 
 "ఇంతసేపూ నేను చెప్పింది....."
 
 "మంచి నవలగా వ్రాయండి. మామూలు మనుష్యులు ఎవరూ ఆచరించలేని గొప్ప గొప్ప నీతి సూత్రాలున్నాయి అందులో." అతను హర్ట్ అయ్యాడు. అయినా ఆమె ప్రస్తుత మానసిక పరిస్థితి అర్ధం చేసుకున్నవాడు కానుక నవ్వి "అలాగే వ్రాస్తాను. కానీ నువ్వు మాత్రం ఏ దారుణమూ తలపెట్టనని మాటివ్వు" అన్నాడు.
 
 ఆమె కూడా తను నోరు జారి అన్న మాటలకు బాధపడుతూ, "సారీ! తప్పకుండా" అని కారు దిగి వెళ్ళిపోయింది.
 
 కారు బారువైపు పోనిస్తూ భరద్వాజ అనుకున్నాడు. "లాభం లేదు. ఈ రోజు ఇంకో రెండు పెగ్గులు ఎక్కువ తాగాలి. అక్కడ సభలో శ్రోతలూ అర్ధం చేసుకోలేదు. ఇక్కడ సమస్య వున్న పాఠకులూ అర్ధం చేసుకోవటం లేదు. విమర్శకులు దెప్పిపొడిచినట్టు నిజంగానే నాకు సామాజిక స్పృహతో పరిష్కారాలు చెప్పటం సాధ్యం కావటంలేదేమో! నా యీ సమస్యకి పరిష్కారం ఏమిటబ్బా?"
 
 .....సరిగ్గా నాలుగ్గంటల తరువాత అతడి సమస్యకి పరిష్కారం దొరికింది.
 
   5
 
 ఆ రాత్రి పావనికి ఎందుకో చాలా టెన్షన్ గా వుంది. అది ఏదో కారణంవల్ల వచ్చిందికాదు. ఈ మధ్య ఎప్పుడూ అలాగే వుంటూంది గత రెండు నెలలుగా భాస్కరరామ్మూర్తి మరింత శాడిస్ట్ గా తయారయ్యాడు. ఇంట్లోనే బారు పెట్టేశాడు.
 
 ఒకప్పుడు తండ్రి అండ వుందికదా అనుకునేది పావని. అతడేం చేసినా చాలా ఆలోచించి, విశ్లేషించి చేస్తాడని ఆమె గట్టి నమ్మకం. ఎప్పుడైతే విశ్వపతి కూడా తన భర్తనే సమర్ధించాడో ఆమె ధైర్యం అంతా పిరికితనంగా మారిపోయింది. దుఃఖం కలిగింది. గొంతులో దుఃఖం కాదు. గుండెల్లో దుఃఖం.
 
 భాస్కరరామ్మూర్తి పనిమాత్రం చాలా బావుంది. చేతినిండా మామగారిచ్చిన డబ్బుంది. ఇష్టం వచ్చినట్టు ఖర్చు పెడుతున్నాడు. అతడు తాగి అరవడం చుట్టుప్రక్కల అందరికీ అలవాటై పోయింది.
 
 ఆ అందరిలో రామనాథం ఒకడు. ముందు మరదలి వరస కలిపాడు. తరువాత పాలప్యాకెట్లు తెచ్చి ఇచ్చేవాడు. నెమ్మదిగా గంటా రెండు గంటలు కూర్చునేవాడు. జ్యోతిష్యం చూసేవాడు. ప్రేమంటే ఏమిటో చెప్పేవాడు. తన భార్య గురించి చెప్పేవాడు. మనిషి ఆనందించటంలో తప్పులేదని సోదాహరణగా వివరించాడు. వాసంతిని తిట్టేవాడు.
 
 ఈ ప్రపంచంలో చిత్రమేమిటంటే పరాయి మగవాడితో ఎంతోకాలం మాటలు గడిచాకగానీ, ఆ మగవాడు తనతో "ఆ దృష్టి" తో మాట్లాడుతున్నాడని స్త్రీ తెలుసుకోలేదు. పావనికి మొదట అర్ధంకాలేదు.
 
 ఒకరోజు మధ్యాహ్నం రామనాథం వచ్చి తలుపుతట్టి, ఆమె తలుపు తీయగానే ఓ ప్యాకెట్టు చేతిలో పెట్టి హడావుడిగా వెళ్ళిపోయాడు. ఆమెకి అర్ధంగాక దాన్ని విప్పింది. అందులో మరొక ప్యాకెట్టు, అలా విప్పుకుంటూ పోతే చివరగా ఓ చాక్లెట్టు.....సగం కొరికింది వుంది......పావని కంపరంగా దాన్ని తీసుకెళ్ళి చెత్తబుట్టలో వేసింది.
 
 దిండులో తల పెట్టుకుని చాలాసేపు ఏడ్చింది.
 
 ఆ మరుసటిరోజు మధ్యాహ్నం అతనొస్తే తలుపు తీయలేదు. ఆ తరువాత రోజూ అలాగే జరిగింది. అప్పుడు అతను ఏం చెప్పాడో తెలీదు కానీ భాస్కరరామ్మూర్తి ఎగిరిపడ్డాడు. "ఆ మాత్రం ఇంగితజ్ఞానం వుండక్కర్లా? పాపం తాళం చెవి లేక అతడు కాసేపు ఇంట్లో కూర్చుంటానంటే వెళ్ళగొడతావా?" అని అరిచాడు.
 
 "అతడి వాలకం నాకు నచ్చలేదు" అంది పావని.
 
 "పచ్చకామెర్ల వాడికి లోకం అంతా పచ్చగానే కన్పిస్తుంది. నీ బుద్ది అలాంటిది కాబట్టి అతడూ అంతే అనుకుంటున్నావు" అని వెళ్ళిపోయాడు.
 
 ఆ నాల్గుగోడల మధ్య జరిగింది రామనాథం ఊహించి వుంటాడు. మరింత విజ్రుంభించాడు.
 
 పావని వాళ్ళది రెండిళ్ళ పోర్షను. బాత్ రూమ్ వెనుకవైపు వుంటుంది. అక్కడ కాపువేసి చీకట్లోకి ఆమె రాగానే గట్టిగా పట్టుకుని నోట్లో నోరు పెట్టి ముద్దు పెట్టుకున్నాడు. ఊహించని ఆ పరిణామానికి ఆమె బిత్తరపోయింది. దీన్ని సమాధానంగా తీసుకుని అతడు మరింత ముందుకి సాగాడు. పావని అతన్ని విదిలించుకుని లోపలికి పరుగెత్తింది.
 
 చాలాసేపటికిగానీ ఆమెకు గుండెదడ తగ్గలేదు. ఆమెకేం చేయాలో కూడా తోచలేదు. అసలు ఎవరికయినా ఇలాంటి సమస్య వస్తుందా అనుకుంది. తను భర్తకి చెప్పలేదు. తనే అతడికి బుద్దిచెప్పటానికి ధైర్యంలేదు. రేపొద్దున తన జీవితం ఏమవుతుందోనన్న భయం కాస్త కాలేజీలో చదివినా లాగిపెట్టి కొట్టే ధైర్యం వుండేది కదా అనుకుంది. (కాలేజీలో చదివిన చాలామంది అమ్మాయిలకి కూడా రోడ్ సైడ్ రోమియోల్ని, వంటిని తాకే రౌడీల్ని కనీసం ఎదిరించి మాట్లాడేశక్తి వుండదనీ, తమలోతామే కుమిలిపోతారనీ పావనికి తెలీదు.) ఆ తరువాత రామనాథం కొన్నాళ్ళు కనిపించలేదు. కనిపించినా పట్టనట్టు తిరిగేవాడు. ఆమె సంతోషించింది. అయితే అదో టెక్నిక్ అని ఆమెకు తెలియదు. ముందు కొంత ఇంట్రస్టు చూపించి తరువాత అకస్మాత్తుగా మానేస్తే ఆడదానిలో ఉత్సుకత పెరుగుతుంది.
 
 అయితే పావనిలో అసలు అలాంటి ఉత్సాహమే లేకపోవటంతో అతడి టెక్నిక్కు ఫలించలేదు. పదిరోజులు గడిచాయి. ఒకరోజు తలుపు చప్పుడుకి వంటింట్లో పని చేసుకుంటున్న పావని వచ్చి తలుపు తీసింది. రామనాథం!
 
 "రామ్మూర్తి లేడా?"
 
 "లేరు. బయటకు వెళ్ళారు" అని ఆమె తలుపు వెయ్యబోతుంటే వెనక్కి తోసి.....
    "dayachesi maa ammanemy anakandi. aame chesindi tappe naakuu vipareetamgaa kopam vastuu vuntundi. alaa ani tega tempulu chesukolenu."
 
 "tegatempulu chesukommani nenuu anatamledu. aa maata koste mee ammagari praravtanalo nakemi aswabhaavikata kanapadatam ledu. mee ammalanti vaallu kokollalu. ravvanta aapyaayata kosam jeevitaanni phanamgaa pedataaru. tama pravartanaki anugunamgaa tama siddaantaanni nirminchukuntaaru. aa mattu tamaki aanandam istunnantakaalam andulonchi bayatapadaru. aa mattu cheerelu, kaavachhu, dabbu kaavachhu. duradrushtavasaattu mee ammagari vishayamlo adhi "magavaadu" ayyadu. aame jeevitamlo kolpoyinadanta atannunchi rabattukovalanukundi. aame aa mattulo entha munigi vunnadante, tana jeevana vidhaanaannii, siddaantaalnii nee chetha vappinchadam kuudaa tappukaadu ani manasavacha nammindi. ee vyavahara mantaa rahasyamgaa jaragaalani aame kuudaa anukuntu vundochugaa!" saahiti atadivaipu apratibhuraalai chusindi. taneppuduu ee konamlonchi aalochinchaledu.
 
 antalo atanannadu - "asalu nee samasyakee, nee intiki yem sambandhamo naaku ardhamkaaledu. nee chaduvu nuvvu chaduvukuntavu. nee pelli nuvvu chesukovatamo, leka udyogam cheyatamo nuvvu nirnayinchukuntavu. jeevitamante kevalam nee talli, aame bharta kadukada! tindi, gudda, illu, chaduvu, annee vunna nuvve ilaa belavaipothe ela saahitii? aalochinchuko."
 
 "kaaru venakki tippandi" kluptamgaa andi.
 
 atadu tana aascharyaanni tanalone daachukuni vaahanaanni venakki tippadu. daadaapu illu cherabothu vundagaa saahiti andi- "okariki entho pedda samasya marokariki chala chinnadigaa thodavachu. antamaatrancheta helana cheyadam anavasaram meeredo naa samasyaku parishkaaram cheputaarani anukuni, evariki cheppani maa kutumbagaadha antaa meeku cheppaanu. cheppi chulakana ayyanu. okariki aakalibaadha vundavacchu. marokariki apuruupamgaa penchukunna kukka chanipovatamvalla baadha kalagavacchu. 'modatidaanito polchukunte rendodi entha' anatam avatalivaarini helana cheyatame. prema aapyaayatalanevi vuntayandi! vaatini tegatempulu chesukovatam anta sulabham kaadu. nenila maatlaadutunnanduku meeremi tappugaa anukovatam ledukada!"
 
 "ledukani oka vishayaaniki samadhanam cheppu. nenu cheppina parishkaaram chala materialistic gaane vundi nijame! cony sent mentuni aasrayinchi nuvvu saadhinchindi baadha tappa maredayina vunda? katnamleka pellikaaka baadhapadataaru kondaru. kaalejeelo raging bharinchaleka aatmahatya chesukuntaru kondaru. annitikee okate parishkaaram! vyaktitvaanni penchukovatam! manishi tanaki edhi kaavaalo edho akkaraledo telusukovali. nee talli neeku avasaram ledanukunte asalu samasyeledu. kavali anukunte tallithopaatuu nuvvu atanni vappukovatam maro parishkaaram."
 
 "entha daarunamgaa maatlaadutunnaaru meeru?"
 
 "manam sukhamgaa vundaali. mana sukham evariki ee prapanchamlo dukkham kaliginchakudadu. mana prastuta sukham manaki bhavishyattulo gilt feeling ivvakudadu. ee moodu siddaantaalnii nammina manishi jeevitamantaa aanandapradhame ayithe ee 'sukham' kosam tanu evarimeedaa aadhaarapadaka, swasaktito daanni saadhinchukovaali. alaa prayatninchi chudu, konnaallaki nee talle ninnu mecchukuntundi. nee pempudu tandri ninnu 'maamuulugaa' muttukovataniki kuudaa sandehistaadu. okkachuuputoe manushulni saasinche adhikaaram neeku vastundi. 'badho.....badho' ani badhapadatam taggipotundi."
 
 "adhe maa illu meeru kaaru apuchestara?"
 
 "intasepuu nenu cheppindi....."
 
 "manchi navalagaa vraayandi. maamuulu manushyulu evaruu aacharinchaleni goppa goppa neethi suutraalunnaayi andulo." atanu hurt ayyadu. aina aame prastuta maanasika paristhiti ardham chesukunnavadu kaanuka navvi "alaage vraastaanu. cony nuvvu maatram e daarunamuu talapettanani maativvu" annadu.
 
 aame kuudaa tanu noru jaari anna maatalaku baadhapadutuu, "saarii! tappakunda" ani kaaru digi vellipoyindi.
 
 kaaru baaruvaipu ponistuu bharadwaja anukunnadu. "laabham ledu. ee roju inko rendu peggulu ekkuva taagaali. akkada sabhalo shrotaluu ardham chesukoledu. ikkada samasya vunna paathakuluu ardham chesukovatam ledu. vimarsakulu deppipodichinattu nijamgaane naaku saamaajika spruhatho parishkaaraalu cheppatam saadhyam kavatamledemo! naa yee samasyaki parishkaaram emitabba?"
 
 .....sarigga naaluggantala taruvaata atadi samasyaki parishkaaram dorikindi.
 
   5
 
 aa raatri paavaniki enduko chala tension gaa vundi. adhi edho kaaranamvalla vachindikaadu. ee madhya eppuduu alaage vuntuundi gatha rendu nelalugaa bhaskararammurthy marinta sadist gaa tayaarayyaadu. intlone baaru pettesaadu.
 
 okappudu tandri anda vundikadaa anukunedi paavani. atadem chesina chala aalochinchi, vislaeshinchi chestadani aame gatti nammakam. eppudaithe vishwapati kuudaa tana bhartane samardhinchaado aame dhairyam antaa pirikitanamgaa maaripoyindi. dukkham kaligindi. gontulo dukkham kaadu. gundello dukkham.
 
 bhaskararammurthy panimaatram chala bavundi. chetininda maamagaaricchina dabbundi. ishtam vachinattu kharchu pedutunnadu. atadu taagi aravadam chuttuprakkala andarikee alavatai poyindi.
 
 aa andarilo ramanatham okadu. mundu maradali varasa kalipadu. taruvaata paalapyaaketlu tecchi ichevaadu. nemmadigaa ganta rendu gantalu kurchunevadu. jyotishyam chusevadu. premante emito cheppevaadu. tana bharya gurinchi cheppevaadu. manishi aanandinchatamlo tappuledani sodaaharanagaa vivarinchaadu. vaasantini tittevaadu.
 
 ee prapanchamlo chitramemitante paraayi magavaadito entokalam maatalu gadichaakagaanii, aa magavaadu tanatho "aa drushti" thoo matladutunnadani stree telusukoledu. paavaniki modata ardhamkaaledu.
 
 okaroju madhyaahnam ramanatham vachi taluputatti, aame talupu teeyagaane oo pyaakettu chetilo petti hadavudiga vellipoyaadu. aameki ardhamgaaka daanni vippindi. andulo maroka pyaakettu, alaa vippukuntuu pothe chivaragaa oo chaaklettu.....sagam korikindi vundi......paavani kamparamgaa daanni teesukelli chettabuttalo vesindi.
 
 dindulo tala pettukuni chaalaasepu edchindi.
 
 aa marusatiroju madhyaahnam atanoste talupu teeyaledu. aa taruvaata roojoo alaage jarigindi. appudu atanu yem cheppado teleedu cony bhaskararammurthy egiripaddadu. "aa maatram ingitagnaanam vundakkarla? paapam taalam chevi leka atadu kasepu intlo koorchuntanante vellagodatava?" ani arichaadu.
 
 "atadi vaalakam naaku nachaledu" andi paavani.
 
 "pachakaamerla vaadiki lokam antaa pachchagaane kanpistundi. nee buddi alantidi kabatti ataduu anthe anukuntunnavu" ani vellipoyaadu.
 
 aa nalgugodala madhya jarigindi ramanatham oohinchi vuntaadu. marinta vijrumbhinchaadu.
 
 paavani vaalladi rendilla porshanu. bath room venukavaipu vuntundi. akkada kapuvesi cheekatloki aame ragane gattigaa pattukuni notlo noru petti muddu pettukunnadu. oohinchani aa parinaamaaniki aame bittarapoyindi. deenni samaadhaanamgaa teesukuni atadu marinta munduki saagaadu. paavani atanni vidilinchukuni lopaliki parugettindi.
 
 chaalaasepatikigaanii aameku gundedada taggaledu. aamekem cheyalo kuudaa thochaledu. asalu evarikayina ilanti samasya vastundaa anukundi. tanu bhartaki cheppaledu. tane atadiki buddicheppataaniki dhairyamledu. repodduna tana jeevitam emavutundonanna bhayam kaasta kaalejeelo chadivina lagipetti kotte dhairyam vundedi kada anukundi. (kaalejeelo chadivina chaalaamandi ammayilaki kuudaa rod said romiolni, vantini taake roudiilni kaneesam edirinchi matladesakti vundadanee, tamalotame kumilipotarani paavaniki teleedu.) aa taruvaata ramanatham konnaallu kanipinchaledu. kanipinchinaa pattanattu tirigevaadu. aame santoshinchindi. ayithe adho technic ani aameku teliyadu. mundu kontha intrastu chuupinchi taruvaata akasmaattugaa maanesthe aadadaanilo utsukata perugutundi.
 
 ayithe paavanilo asalu alanti utsaahame lekapovatamto atadi teknikku phalinchaledu. padirojulu gadichayi. okaroju talupu chappuduki vantintlo pani chesukuntunna paavani vachi talupu teesindi. ramanatham!
 
 "rammurthy leda?"
 
 "leru. bayataku vellaaru" ani aame talupu veyyabotunte venakki thosi.....