నాకు సర్వాధికారాలూ కట్టబెట్టి నియంతగా మార్చండి’ అని ఏ ప్రజాస్వామ్య దేశంలోనైనా పాలకుడు అడుగుతాడా, అడిగినా జనం అందుకు సరేనంటారా? కానీ, టర్కీలో జరిగింది ఇదే. అక్కడ ఆదివారం జరిపిన ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో దేశప్రజలు సగం మంది అధ్యక్షుడు ఎర్డగోన్కు విస్తృతాధికారాలు కట్టబెట్టారు. ఈ జనాభిప్రాయంతో బెదిరిపోయిన మేధావులు ఘనమైన గత చరిత్రనూ, భయానకమైన భవిష్యత్తునూ తలచుకొని భయపడిపోతున్నారు. తనను సర్వాధికారిని చేసిన పక్షంలోనే టర్కీ ఎదుర్కొంటున్న సమస్త సమస్యలను పరిష్కరించడం సాధ్యపడుతుందని వాదించిన ఎర్డగోన్కు ఈ రెఫరెండమ్లో అతిస్వల్ప మెజారిటీ మాత్రమే దక్కింది. గతంలో ఆయన కోసం లక్షలాదిమంది ప్రజలు రోడ్లమీదకు వచ్చి తిరుగుబాటు చేసిన సైనికులతోనూ, నాయకులతోనూ పోరాడిన దృశ్యాలను గుర్తుకు తెచ్చుకుంటే, ఇప్పుడు సగం జనం ఆయన మాటను కాదన్నారన్నది నిజం. అయినప్పటికీ, టర్కీని గాడినపెట్టే పేరుతో దేశాన్ని పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ నుంచి అధ్యక్షపాలనవైపు మళ్ళించి అనుకున్నది చేయడానికి ఇప్పుడు ఆయనకు సర్వస్వతంత్ర సంపూర్ణాధికారాలున్నాయి.టర్కీ అధ్యక్షుడికి ఇటీవలి కాలంలో రష్యామీద మోజు బాగా హెచ్చింది. రష్యా అన్నా దాని అధ్యక్షుడు పుతిన్ అన్నా ఒకప్పుడు మండిపడిన ఈయన సిరియా యుద్ధంలోకి రష్యా అడుగుపెట్టగానే దాని విమానాన్ని కూల్చేసి నాటోను సంతోషపెట్టాడు. అనంతరకాలంలో అవసరార్థం రష్యాకు సన్నిహితమై, దానినుంచి బాగా లాభపడుతున్నారు. పుతిన్ తరహా అధికారాలు తనకూ ఉండాలన్న ఈయన కోరికకు ఈ సాన్నిహిత్యమే కారణం. జర్మనీ, ఫ్రాన్స్ ఇత్యాది దేశాలు ఈయన విజయాన్ని ప్రశ్నిస్తూంటే పుతిన్ ఒక్కరే గట్టిగా వెనకేసుకొస్తున్నారు. అమెరికా కూడా అక్రమాల ఊసెత్తకుండా అభినందనలు తెలియచేసింది. గత ఏడాది జులైలో సైనిక కుట్ర తరువాత టర్కీలో అత్యయిక స్థితిని ప్రతి మూడునెలలకూ పెంచుతూ పోతున్న ఎర్డగోన్ ఈ రెఫరెండమ్ మర్నాడే మరోమారు దానిని పొడిగించారు. ఇటువంటి నిర్ణయాలే కాదు, మంత్రులనుంచి న్యాయమూర్తుల వరకూ అందరినీ ఇప్పుడాయన నియమించగలడు, తలుచుకోగానే పార్లమెంటును రద్దుచేయగలడు, అన్ని వ్యవస్థలనూ శాసించగలడు. పార్లమెంటు ఇక నామమాత్రమే. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే, ప్రపంచంలో ఏ దేశాధినేతకూ లేనన్ని విస్తృతాధికారాలు ఇప్పుడాయనకు దఖలుపడ్డాయి. ఆధునిక టర్కీ వ్యవస్థాపకుడు అటాటుర్క్ కూడా ఇంతటి అధికారం అనుభవించలేదు.నో చెప్పినవారితో పోలిస్తే యస్ అన్నవారి సంఖ్య కేవలం 1.౪ శాతం మాత్రమే అధికంగా ఉండటం గమనించాల్సిన విషయం. తాను ప్రజలమనిషిననీ, నియంతృత్వ ఛాయలు తనలో కనబడబోవని ఎర్డగోన్ ప్రజలకు హామీ ఇస్తున్నారు కానీ, ప్రజాస్వామిక ఛాయలు ఆయనలో ఉండి వుంటే, 49 శాతం మార్పును వ్యతిరేకిస్తున్న నేపథ్యంలో ఈ రెఫరెండమ్ను రద్దుచేసి వుండేవారు. ఫలితం తనకు అనుకూలంగా వస్తుందని ఆయనలో లేశమాత్రమైనా నమ్మకం లేదని ఆయన చర్యలే తెలియచేస్తున్నాయి. ఈ పాటి విజయం కూడా ఆయన ఎన్నో అకృత్యాలకు పాల్పడితేనే దక్కింది. అనేక పోలింగ్ బూతుల్లో అధికారులే ఆఖరు నిముషంలో బ్యాలెట్ పత్రాలమీద ‘యస్’ ముద్ర గుద్దేశారు. దాదాపు పదిహేను లక్షల ఓట్లు ఈ విధంగా పడ్డాయని అంటున్నారు. టర్కీలోని మారుమూల ప్రాంతాల్లో భద్రత పేరిట ప్రతిపక్ష రిపబ్లికన్ పీపుల్స్ పార్టీ ప్రతినిధులను బయటకు పంపించివేసి అధికారులు ఈ అకృత్యానికి పాల్పడ్డారు. అప్పటివరకూ ఓట్ల లెక్కింపును ఎప్పటికప్పుడు లైవ్గా ప్రకటిస్తూ వచ్చిన ఎన్నికల సంఘం హఠాత్తుగా దానిని నిలిపివేసి లెక్కలు తారుమారు చేసిందన్న ఆరోపణలూ ఉన్నాయి. ఈ కారణంగానే, రెఫరెండమ్లో కనీసం 60 శాతం వ్యతిరేక ఓట్లు పడతాయని లెక్కలు కట్టుకున్న ప్రతిపక్ష పార్టీ అనూహ్యమైన దెబ్బతిన్నది. ‘నో’ ఓటు గొంతునొక్కే అన్నిచర్యలూ ఎర్డగోన్ తీసుకున్నారు. ఒక బలమైన వ్యతిరేక గొంతుగా ఉన్న కుర్దిస్తాన్ నాయకుడిని ఉగ్రవాద ఆరోపణలపై జీవితఖైదుతో జైల్లో కుక్కారు. పరిమితులూ నిషేధాలు ‘నో’ ఓటు ర్యాలీలు బ్యానర్లు, గీతాలకు మాత్రమే వర్తించాయి.ఒక పాలకుడిని కొద్దిపాటి మెజారిటీతో ఎన్నుకోవడం వేరు, రాజ్యాంగాన్నే మార్చేసే ఒక కీలకమైన నిర్ణయం స్వల్పమెజారిటీతో గట్టెక్కడం వేరు. టర్కీ సమాజం ఈ నిర్ణయంపై ఎంతగా విడిపోయివున్నదో ఈ తేడా తెలియచేస్తున్నది. ఒకప్పుడు ఆయన పక్షాన నిలిచి జేజేలు కొట్టిన జనం ఇప్పుడు వీధుల్లో ఆయన విజయాన్ని నిరసిస్తూ ర్యాలీలు తీస్తున్నారు. సైనికకుట్ర అనంతరం లక్షమందిని ఉద్యోగాల్లో నుంచి పీకేసి, మరో యాభైవేల మందిని జైల్లో కుక్కి, అత్యయిక స్థితి అలాగే కొనసాగుతున్న వాతావరణంలోనే ఈ ప్రజాభిప్రాయం జరిగింది. ‘యూరోపియన్ యూనియన్ గేటు ముందు యాభైయ్యేళ్ళు పడిగాపులు కాశాం. ఇకచాలు, బ్రెగ్జిట్ మనకు ఆదర్శంగా ఉన్నది. ఈయూ మన కష్టాలను బేఖాతరు చేసిన పక్షంలో మనమూ అదేదారిలో పోతాం’ అని ఎర్డగోన్ విస్పష్టంగా ప్రకటించారు. ఆర్థిక కష్టాలతో కుదేలైపోయిన టర్కీని ఆదుకోవడంలో ఈయూ నిర్దయగా ఉన్నదన్న ఆయన వాదనలో వాస్తవం లేకపోలేదు. పింఛన్లు, జీతాలు, కార్పొరేట్ పెట్టుబడుల విషయంలో అది పెడుతున్న ఆంక్షలనూ, మార్గదర్శకత్వాన్నీ ఈయన తిరస్కరిస్తున్నారు. టర్కీ ప్రజల నిర్ణయం ఆ దేశాన్ని మాత్రమే పరిమితమైనది కాదు. నాటోలో సభ్యత్వం ఉన్న రెండు ముస్లిం దేశాల్లో అది ఒకటి. ఇస్లామిక్ స్టేట్పై పోరు నుంచి ఐరోపా వలసల సంక్షోభం వరకూ దాని పాత్ర కీలకమైనది. విశేషాధికారాలతో ఎర్డగోన్ టర్కీకి ప్రయోజనాలు సాధించుకొస్తారో, ప్రజలను పీడిస్తారో చూడాలి.
naaku sarvaadhikaaraaluu kattabetti niyantagaa marchandi’ ani e prajaaswaamya desamlonaina palakudu adugutada, adigina janam anduku sarenantara? cony, tarkeelo jarigindi ide. akkada aadivaaram jaripina prajabhipraya sekaranalo deshaprajalu sagam mandi adhyakshudu erdagonku vistrutaadhikaaraalu kattabettaru. ee janaabhipraayamtho bediripoyina medhaavulu ghanamaina gatha charitranuu, bhayaanakamaina bhavishyattunuu talachukoni bhayapadipotunnaru. tananu sarvaadhikaarini chesina pakshamlone turky edurkontunna samasta samasyalanu parishkarinchadam saadhyapadutundani vaadinchina erdagonku ee referendomlo atiswalpa magerity matrame dakkindi. gatamlo aayana kosam lakshalaadimandi prajalu rodlameedaku vachi tirugubaatu chesina sainikulatoonuu, naayakulatoonuu poraadina drushyaalanu gurtuku tecchukunte, ippudu sagam janam aayana maatanu kaadannaarannadi nijam. ayinappatiki, tarkeeni gadinapette paerutho deshaanni parlamentary vyavastha nunchi adhyakshapaalanavaipu mallinchi anukunnadi cheyadaaniki ippudu aayanaku sarvaswatantra sampuurnaadhikaaraalunna.turky adhyakshudiki iteevali kaalamlo rashyaameeda moju baga hecchindi. rashya anna daani adhyakshudu putin anna okappudu mandipadina eeyana siria yuddhamloki rashya adugupettagaane daani vimaanaanni koolchesi natonu santoshapettaadu. anantarakaalamlo avasaraartham rashyaku sannihitamai, daaninunchi baga laabhapadutunnaaru. putin taraha adhikaaraalu tanakuu undaalanna eeyana korikaku ee saannihityame kaaranam. jarmani, frans ityaadi deshaalu eeyana vijayaanni prasnistoonte putin okkare gattigaa venakesukostunnaru. america kuudaa akramala oosettakundaa abhinandanalu teliyachesindi. gatha edaadi julailo sainika kutra taruvaata tarkeelo atyayika sthitini prati moodunelalakuu penchutuu potunna erdagon ee referendom marnade maromaru daanini podiginchaaru. ituvanti nirnayaale kaadu, mantrulanunchi nyaayamuurtula varakuu andarinee ippudaayana niyaminchagaladu, taluchukogaane paarlamentunu radducheyagaladu, anni vyavasthalanuu saasinchagaladu. paarlamentu ika namamatrame. okkamaatalo cheppalante, prapanchamlo e deshaadhinetakuu lenanni vistrutaadhikaaraalu ippudaayanaku dakhalupaddayi. aadhunika turky vyavasthaapakudu ataturk kuudaa intati adhikaaram anubhavinchaledu.noo cheppinavaaritho poliste yas annavari sankhya kevalam 1.u saatam matrame adhikamgaa undatam gamaninchaalsina vishayam. taanu prajalamanishinanii, niyantrutva chaayalu tanalo kanabadabovani erdagon prajalaku haami istunnaru cony, prajaaswaamika chaayalu aayanalo undi vunte, 49 saatam maarpunu vyatirekistunna nepathyamlo ee referendamnu radduchesi vundevaaru. phalitam tanaku anukuulamgaa vastundani aayanalo lesamaatramainaa nammakam ledani aayana charyale teliyachestunnaayi. ee paati vijayam kuudaa aayana enno akrutyaalaku paalpadithene dakkindi. aneka poling boothullo adhikaarule aakharu nimushamlo ballet patraalameeda ‘yas’ mudra guddesaru. daadaapu padihenu lakshala otlu ee vidhamgaa paddayani antunnaru. tarkeelooni maarumuula praantaallo bhadrata paerita pratipaksha repablican peepuls party pratinidhulanu bayataku pampinchivesi adhikaarulu ee akrutyaaniki palpaddaru. appativarakuu otla lekkimpunu eppatikappudu laivga prakatistuu vachina ennikala sangham hataattugaa daanini nilipivesi lekkalu taarumaaru chesindanna aaropanaluu unnaayi. ee kaaranamgaane, referendomlo kaneesam 60 saatam vyatireka otlu padataayani lekkalu kattukunna pratipaksha party anoohyamaina debbatinnadi. ‘noo’ otu gontunokke annicharyaluu erdagon teesukunnaru. oka balamaina vyatireka gontugaa unna kurdistan nayakudini ugravaada aaropanalapai jeevitakhaiduto jaillo kukkaru. parimituluu nishedhaalu ‘noo’ otu ryaaleelu byaanarlu, geetaalaku matrame vartinchaayi.oka paalakudini koddipati mejaaritiitoe ennukovadam vaeru, raajyaamgaanne marchese oka keelakamaina nirnayam swalpamejaaritiito gattekkadam vaeru. turky samajam ee nirnayampai entagaa vidipoyivunnado ee teda teliyachestunnadi. okappudu aayana pakshaana nilichi jejelu kottina janam ippudu veedhullo aayana vijayaanni nirasistuu ryaaleelu teestunnaaru. sainikakutra anantaram lakshamandini udyogaallo nunchi peekesi, maro yabhaivela mandini jaillo kukki, atyayika sthiti alaage konasaagutunna vaataavaranamloonae ee prajabhiprayam jarigindi. ‘europian unian getu mundu yaabhaiyyellu padigaapulu kasam. ikachaalu, breggit manaku aadarsamgaa unnadi. eeu mana kashtaalanu bekhaataru chesina pakshamlo manamuu adedaarilo potam’ ani erdagon vispashtamgaa prakatinchaaru. aardhika kashtaalatho kudelaipoyina tarkeeni aadukovadamlo eeu nirdayagaa unnadanna aayana vaadanalo vaastavam lekapoledu. pinchanlu, jeetaalu, carporate pettubadula vishayamlo adhi pedutunna aankshalanuu, maargadarsakatvaannii eeyana tiraskaristunnaaru. turky prajala nirnayam aa deshaanni matrame parimitamainadi kaadu. natolo sabhyatvam unna rendu muslim deshaallo adhi okati. islamic statepai poru nunchi iropa valasala sankshobham varakuu daani paatra keelakamainadi. visheshaadhikaaraalatho erdagon tarkeeki prayojanaalu saadhinchukostaaro, prajalanu peedistaaro chudali.