సమాజంలోని అన్నిరంగాలకు అవసరమైన మానవ వనరులను తయారుచేసి, అందించే వేదికలు విద్యాసంస్థలు. ఆ వేదిక మీద పనిచేసే శిల్పులు ఉపాధ్యాయులు. సమాజాన్ని చెక్కే ఉపాధ్యాయులు తమ పనిముట్లకు పదనుపెట్టాలి. సక్రమ మార్గంలో సమాజ శిల్పాలను చెక్కాలి. నాసిరకం శిల్పాలను సమాజం మీదికి వదిలితే వారు సమాజాన్ని నాశనం చేస్తారు. ఇటువంటి వారు నేతలైతే ప్రజాస్వామ్యమే పరిహాసమవుతుంది.విద్య యొసగు వినయంబు’ అన్నాడు సుమతీ శతక కారుడు. ‘విద్య లేని వాడు వింత పశువు’ అన్నారు మన పెద్దలు మరొకచోట. అవన్నీ గురుకులాలలో గురువుకు సేవలు చేసుకుంటూ విద్యాభ్యాసం చేసిన కాలానికి సంబంధించిన మాటలుగా నేటి విద్యావంతులు కొట్టిపారేస్తున్నారు. వారి మాటలు, చేతలలో ఎక్కడా ‘వినయం’ అనేది మచ్చుకైనా కనిపించటం లేదు. విద్యావంతుల్లో కనిపిస్తున్న ఆవేశం, నిబంధనలను ధిక్కరించి నిర్వహించే ప్రవర్తన అనేవి వీధులను దాటి చట్టసభల్లోకి ప్రవేశించటం ఆందోళన కలిగిస్తున్నది. చట్టసభల పట్ల వుండాల్సిన కనీస గౌరవ మర్యాదలు లేని వారు ప్రజాప్రతినిధులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు. చట్టసభలు అర్థవంతమైన చర్చలకు వేదికలు కావాల్సి వుండగా వాటిని రాజకీయ యుద్ధాలకు వేదికగా మలుచుకుంటున్నారు. పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యంలో అధికార, ప్రతిపక్షాలు రెండూ తమ తమ వాదనలు వినిపించాలి. ఆ వాదనలను విని, ఆ వాదనల వెనకున్న వాస్తవాలను అర్థం చేసుకున్న ఓటర్లు తాము తీర్పు చెప్పే వేళ ఒక నిర్ణయం తీసుకుంటారు.కానీ నేడు మన చట్టసభలలో కనిపిస్తున్న సన్నివేశాలు ప్రజాస్వామ్యవాదులకు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. చట్టసభలలో వ్యక్తుల స్థానాలు శాశ్వతం కాదు. పార్టీల హోదాలు శాశ్వతం కాదు. ప్రజల తీర్పును బట్టి అన్నీ మారిపోతాయి. ఆ తీర్పు వచ్చే కాలం వరకు ఆగి వుండలేని అసహనం నేడు ప్రతిపక్షంలో కనిపిస్తున్నది. తమ అసలు స్థానం ప్రతిపక్షంలో కాదని అధికార పక్షంలో వుండాల్సిన తమని ప్రతిపక్షంలోకి నెట్టడంలో ఏదో భారీ కుట్ర జరిగిందన్న భావన ప్రతిపక్షంలో ఉన్న వారిలో కనిపిస్తున్నది. ప్రజా తీర్పుని గౌరవించలేని వారే అటువంటి ఆలోచన చెయ్యగలరు. భారతదేశ ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ప్రజా తీర్పును కోరక తప్పదు. ఆ ఎన్నికల వేళ ప్రజల నుంచి మద్దతు సంపాదించాలంటే చట్టసభలలో, చట్టసభల బయట కూడా మర్యాదగా వ్యవహరించాలి. తాము విద్యావంతులమేనని, జీవితమంతా ఫస్ట్క్లాస్ సాధించిన వారిమేనని నోటితో చెప్పుకోవటం కాక, విద్య ద్వారా వచ్చే వినయాన్ని ప్రదర్శించి, ప్రజలను మెప్పించగలగాలి. ముఖంలో కోపం, హావభావాలలో వికారంతో ప్రజలను మెప్పించలేరు. ప్రతిసారి కాబోయే నేతను నేనే అని ప్రకటించుకోవటం విద్యావంతుడి లక్షణం కాబోదు. అటువంటి హావభావాలు, ప్రకటనలు, నిబంధనలను గౌరవించలేని మనస్తత్వం, అధికార యంత్రాంగం మీద దాడులు ప్రజాప్రతినిధుల విద్యని ప్రశ్నించేలా చేస్తున్నాయి. వినయం యివ్వని విద్య మన విద్యావ్యవస్థను ప్రశ్నించేలా చేస్తుంది. వీధిలో నిలబడి నోటికి యిష్టం వచ్చిన రీతిలో అధికారులను నిందించే వారికి డిగ్రీలు ఇచ్చిన విశ్వవిద్యాలయాలు తలవంచుకుంటున్నాయి. ఫలానా వ్యక్తి మా సంస్థ విద్యార్థి అని గర్వంగా చెప్పుకునేలా విద్యావంతుల ప్రవర్తన వుండాలే కానీ ఆ వ్యక్తి గురించి ప్రస్తుతం తమ సంస్థలో చదివే విద్యార్థులకు తెలియకుండా వుండేందుకు ఆ సంస్థలు ప్రయత్నించేలా వుండకూడదు.ఒక ప్రజాప్రతినిధులే కాదు విద్యావంతులై, వివిధ హోదాలలో భిన్న బాధ్యతలను నిర్వహిస్తున్న వారంతా తాము చదువుకున్న చదువుకు, నేర్చుకున్న విలువలకు అనుగుణంగా పనిచేస్తున్నామా అని ఆలోచించుకోవాలి. అవినీతి కేసుల్లో దొరుకుతున్న అధికారులు, అధికారం అడ్డం పెట్టుకుని లక్షల కోట్ల రూపాయలను దోచుకున్న ప్రజాప్రతినిధులు తమ జీవితాలను సమీక్షించుకోవటం అవసరం. అడ్డంగా దొరికిపోయినా, వాస్తవాలన్నీ స్పష్టంగా కళ్ళముందు కనిపిస్తున్నా చట్టంలోని లొసుగులను అడ్డం పెట్టుకుని బయటపడగలమన్న ధీమాని కొందరు నేతలు ప్రదర్శిస్తున్నారు. తమ జీవితం కడిగిన ముత్యం వంటిదని, రాజకీయంగా మాత్రమే అవినీతి కేసులు ఎదుర్కొంటున్నామని బుకాయించే వారిని విద్యావంతులని ఎలా అనగలం! అదేవిధంగా నేడు సైబర్ నేరాలకు పాల్పడుతున్న వారు విద్యావంతులే. వరకట్న వేధింపులు చేస్తున్నది చదువుకున్న వారే. సొంతగా అధికారం ఉంటే ప్రత్యక్షంగానూ, తండ్రి, ఇతర బంధువులో అధికారంలో ఉంటే వారి అధికారం అడ్డం పెట్టుకుని ఆర్థిక నేరాలకు పాల్పడుతున్నది తాము విద్యలో దిట్టలమని చెప్పుకుంటున్నవారే.సమాజానికి మార్గదర్శకులుగా నిలవవలసిన విద్యావంతులే దారితప్పి ప్రవర్తించటంలో, చట్టాన్ని ధిక్కరించి వ్యవహరించటంలో, సభా మర్యాదలు పక్కకునెట్టి గందరగోళాన్ని సృష్టించటంలో తప్పు ఎవరిది? చదివి దారితప్పిన వారిదా? వారిని సక్రమమైన పద్ధతిలో సమాజానికి అందించని విద్యా వ్యవస్థదా? మన దేశం నేడు ఒక యువశక్తి. జనాభాలో 65శాతం మంది 35ఏళ్ళ లోపువారే. వారందరి చేతిలో భిన్న రకాల డిగ్రీలున్నాయి. ఇటువంటి విద్యావంతుల వల్లనే దేశం లక్ష్యాన్ని సాధించగలదన్నది నమ్మకం. అయితే కేవలం డిగ్రీని ఒక సర్టిఫికేట్గా, పేరుపక్కన తగిలించుకునే అలంకార వస్తువుగా భావిస్తే విద్య లక్ష్యం నెరవేరదు. అటువంటి వారి వల్ల దేశానికి జరిగే మేలు వుండదు. విద్యార్థికి ఉన్నతమైన విద్యతో పాటు నాణ్యమైన విలువలు, నైతికత, నైపుణ్యాలు అందించగలగాలి. ఆలోచనా ధోరణిని, అలవాట్లని ప్రభావితం చెయ్యగలిగినదే విద్య. కానీ నేడు అందిస్తున్నది అటువంటి విద్య అనగలమా! విలువలతో కూడిన విద్య అందిస్తామని ప్రకటించటం మానేసి, మా విద్యాసంస్థలో ఉద్యోగాలు ఇప్పిస్తాం (క్యాంపస్ ప్లేస్మెంట్స్) అని ప్రచారం చేస్తున్నాయి. మా సంస్థలలో అద్భుతమైన టీచర్స్, ప్రొఫెసర్స్ ఉన్నారని చెప్పటం మానేసి, మా సంస్థలో ఏసీ క్లాసు రూములతో సహా ఎన్ని రకాల ఇతర సౌకర్యాలున్నాయో ప్రచారం చేస్తున్నారు. ఒకప్పుడు విద్యాసంస్థలలో ఉన్న ఉపాధ్యాయులను బట్టి ఆ సంస్థలో చదువుకునేందుకు విద్యార్థులు కష్టనష్టాలకు ఓర్చి వెళ్ళేవారు. కానీ నేడు విద్యాసంస్థలు విద్యార్థులను వెతుక్కుని తమ సంస్థలో చేర్చుకునేందుకు వెళుతున్నాయి. అందుకోసం కమిషన్ ఏజంట్లను, పీఆర్వోలను నియమించుకుంటున్నాయి. విద్య వ్యాపారమైంది. వ్యాపారంలో లాభార్జనదే పెద్ద పీట, నాణ్యతకుండదు స్థానం.ఒక విద్యార్థి విద్యాసంస్థలో తాను ఎంచుకున్న సబ్జెక్ట్స్తో పాటుగా నేర్చుకోవాల్సిన ఇతర అంశాలు అనేకం ఉన్నాయి. అసలు విద్య లక్ష్యం ఆ అదనపు అంశాలలోనే ఉంటాయి. విద్యార్థికి ఒక సమస్య పట్ల సమగ్ర అవగాహన అలవడాలి. తాను చూసిన సమస్యను పలు కోణాల నుంచి అధ్యయనం చేయాలి. అందుకు అవసరమైన సమస్త అంశాలను లైబ్రరీ నుంచి లేదా టీచర్స్ నుంచి సేకరించుకోగలగాలి. ఇది యుద్ధానికి వెళ్ళే వీరుడు ఆయుధాలను సమకూర్చుకోవటం వంటిది. విద్యార్థి దశలోనే వాదనా సామర్థ్యం సంపాదించాలి. నేడు విద్యార్థులు పిడివాదులవుతున్నారు. గొంతు పెట్టుకుని అరవటం, వందమందిని వెంటేసుకుని సిద్ధాంత ముఠాలుగా తయారై అవతలివారి మీద దాడి చెయ్యటం చేస్తున్నారు. కాలేజీలు, విశ్వవిద్యాలయాలలో మర్యాదపూర్వక, మేధోపరమైన చర్చలు జరగటం లేదు.ప్రజాస్వామ్య, భిన్నత్వంతో కూడిన సమాజంలో ఎలా వ్యవహరించాలో తెలియని యువతరాన్ని తయారుచేస్తున్నాం. వాదనలో గెలవలేకపోతే వెనువెంటనే హింసాత్మక చర్యలకు పాల్పడుతున్నారు. తమస్థాయి తెలుసుకోక, రాజ్యాంగంలో ఉన్న పదవులు వారికుండే ప్రత్యేక హోదాలను మరచిపోయి వారి మీద తెగబడటం సర్వసాధారణమైంది. ప్రజాస్వామ్య పోరాటాలు ఎలా చెయ్యాలో తెలియని రాజకీయ నేతలు పార్టీలను నడుపుతున్నారు. విద్యార్థి దశలో నేర్చుకోని విలువలు ఆ తర్వాతి కాలంలో వంటబట్టడం కష్టం. నైతిక విలువలు వంటబట్టిన విద్యార్థి నేతలే రాజకీయాలలోకి వెళ్ళి పదవులు సంపాదిస్తున్నారు. ప్రజాస్వామ్యం గురించి, ప్రజాస్వామ్య విలువల గురించి, చట్టసభల ప్రాధాన్యత గురించి తెలియని వారు ప్రజాప్రతినిధులవుతున్నారు. ప్రతిక్షణం పదవి మీదే దృష్టి. ప్రస్తుతం ఉన్న స్థానం కాక మరింత ప్రాధాన్యం ఉండే పదవి మీద కాంక్ష, మొత్తం వ్యవస్థను శాసించగలిగిన పదవి మీద కన్ను. అటువంటి విలువలు లేని వ్యక్తులకు పట్టం కడితే కనకపు సింహాసనం మీద శునకాన్ని కూర్చోబెట్టినట్టవుతుంది. ఆ తర్వాత అదుపుతప్పిన అవినీతిపరుల ముందు మిగిలిన పౌరులంతా చేతులు కట్టుకుని నిలబడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. విద్యావ్యవస్థను నిర్లక్ష్యం చేస్తే ఏం జరుగుతుందో చెప్పటానికి యిదే చక్కని ఉదాహరణ. ఇటువంటి నేతలే భవిష్యత్తులో విద్యావ్యవస్థను నియంత్రించగలిగిన పదవులు చేపట్టే ప్రమాదం ఉంటుంది. దేశ భవిష్యత్తు తరగతి గదుల్లో నిర్మించబడుతుందనేది నిజం. సమాజంలోని అన్ని రంగాలకు అవసరమైన మానవ వనరులను తయారు చేసి, అందించే వేదికలు విద్యాసంస్థలు. ఆ వేదిక మీద పనిచేసే శిల్పులు ఉపాధ్యాయులు. సమాజాన్ని చెక్కే ఉపాధ్యాయులు తమ పనిముట్లకు పదనుపెట్టాలి. సక్రమ మార్గంలో సమాజ శిల్పాలను చెక్కాలి. నాసిరకం శిల్పాలను సమాజం మీదికి వదిలితే వారు సమాజాన్ని నాశనం చేస్తారు. ఇటువంటి వారు నేతలైతే ప్రజాస్వామ్యమే పరిహాసమవుతుంది.ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ బలపడాలంటే సమాజంలోని వర్గాలన్నీ అప్రమత్తమై వుండాలి. సమాజ నిర్మాణం కోసం చిత్తశుద్ధితో పనిచేయగలిగిన నేతలకు పట్టం కట్టాలి. సంకుచిత ప్రచార అంశాల పాలిట పడి, పొరపాటు బటన్ని నొక్కితే ఆ తర్వాత ఎదురయ్యే విధ్వంసక రాజకీయాలకు బలవ్వాల్సి ఉంటుంది. ఆ పరిస్థితిని చక్కదిద్దాల్సింది ఉపాధ్యాయులు. చక్కదిద్దబడేది విద్యాలయాలు. ఇది ఎంత త్వరగా గుర్తెరిగితే సమాజానికి యువతరం అంత మేలు చేసిన వారవుతారు.డాక్టర్ కె. లక్ష్మీనారాయణఐఏఎస్ (విశ్రాంత)విద్య యొసగు వినయంబు’ అన్నాడు సుమతీ శతక కారుడు. ‘విద్య లేని వాడు వింత పశువు’ అన్నారు మన పెద్దలు మరొకచోట. అవన్నీ గురుకులాలలో గురువుకు సేవలు చేసుకుంటూ విద్యాభ్యాసం చేసిన కాలానికి సంబంధించిన మాటలుగా నేటి విద్యావంతులు కొట్టిపారేస్తున్నారు. వారి మాటలు, చేతలలో ఎక్కడా ‘వినయం’ అనేది మచ్చుకైనా కనిపించటం లేదు. విద్యావంతుల్లో కనిపిస్తున్న ఆవేశం, నిబంధనలను ధిక్కరించి నిర్వహించే ప్రవర్తన అనేవి వీధులను దాటి చట్టసభల్లోకి ప్రవేశించటం ఆందోళన కలిగిస్తున్నది. చట్టసభల పట్ల వుండాల్సిన కనీస గౌరవ మర్యాదలు లేని వారు ప్రజాప్రతినిధులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు. చట్టసభలు అర్థవంతమైన చర్చలకు వేదికలు కావాల్సి వుండగా వాటిని రాజకీయ యుద్ధాలకు వేదికగా మలుచుకుంటున్నారు. పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యంలో అధికార, ప్రతిపక్షాలు రెండూ తమ తమ వాదనలు వినిపించాలి. ఆ వాదనలను విని, ఆ వాదనల వెనకున్న వాస్తవాలను అర్థం చేసుకున్న ఓటర్లు తాము తీర్పు చెప్పే వేళ ఒక నిర్ణయం తీసుకుంటారు.కానీ నేడు మన చట్టసభలలో కనిపిస్తున్న సన్నివేశాలు ప్రజాస్వామ్యవాదులకు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. చట్టసభలలో వ్యక్తుల స్థానాలు శాశ్వతం కాదు. పార్టీల హోదాలు శాశ్వతం కాదు. ప్రజల తీర్పును బట్టి అన్నీ మారిపోతాయి. ఆ తీర్పు వచ్చే కాలం వరకు ఆగి వుండలేని అసహనం నేడు ప్రతిపక్షంలో కనిపిస్తున్నది. తమ అసలు స్థానం ప్రతిపక్షంలో కాదని అధికార పక్షంలో వుండాల్సిన తమని ప్రతిపక్షంలోకి నెట్టడంలో ఏదో భారీ కుట్ర జరిగిందన్న భావన ప్రతిపక్షంలో ఉన్న వారిలో కనిపిస్తున్నది. ప్రజా తీర్పుని గౌరవించలేని వారే అటువంటి ఆలోచన చెయ్యగలరు. భారతదేశ ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ప్రజా తీర్పును కోరక తప్పదు. ఆ ఎన్నికల వేళ ప్రజల నుంచి మద్దతు సంపాదించాలంటే చట్టసభలలో, చట్టసభల బయట కూడా మర్యాదగా వ్యవహరించాలి. తాము విద్యావంతులమేనని, జీవితమంతా ఫస్ట్క్లాస్ సాధించిన వారిమేనని నోటితో చెప్పుకోవటం కాక, విద్య ద్వారా వచ్చే వినయాన్ని ప్రదర్శించి, ప్రజలను మెప్పించగలగాలి. ముఖంలో కోపం, హావభావాలలో వికారంతో ప్రజలను మెప్పించలేరు. ప్రతిసారి కాబోయే నేతను నేనే అని ప్రకటించుకోవటం విద్యావంతుడి లక్షణం కాబోదు. అటువంటి హావభావాలు, ప్రకటనలు, నిబంధనలను గౌరవించలేని మనస్తత్వం, అధికార యంత్రాంగం మీద దాడులు ప్రజాప్రతినిధుల విద్యని ప్రశ్నించేలా చేస్తున్నాయి. వినయం యివ్వని విద్య మన విద్యావ్యవస్థను ప్రశ్నించేలా చేస్తుంది. వీధిలో నిలబడి నోటికి యిష్టం వచ్చిన రీతిలో అధికారులను నిందించే వారికి డిగ్రీలు ఇచ్చిన విశ్వవిద్యాలయాలు తలవంచుకుంటున్నాయి. ఫలానా వ్యక్తి మా సంస్థ విద్యార్థి అని గర్వంగా చెప్పుకునేలా విద్యావంతుల ప్రవర్తన వుండాలే కానీ ఆ వ్యక్తి గురించి ప్రస్తుతం తమ సంస్థలో చదివే విద్యార్థులకు తెలియకుండా వుండేందుకు ఆ సంస్థలు ప్రయత్నించేలా వుండకూడదు.ఒక ప్రజాప్రతినిధులే కాదు విద్యావంతులై, వివిధ హోదాలలో భిన్న బాధ్యతలను నిర్వహిస్తున్న వారంతా తాము చదువుకున్న చదువుకు, నేర్చుకున్న విలువలకు అనుగుణంగా పనిచేస్తున్నామా అని ఆలోచించుకోవాలి. అవినీతి కేసుల్లో దొరుకుతున్న అధికారులు, అధికారం అడ్డం పెట్టుకుని లక్షల కోట్ల రూపాయలను దోచుకున్న ప్రజాప్రతినిధులు తమ జీవితాలను సమీక్షించుకోవటం అవసరం. అడ్డంగా దొరికిపోయినా, వాస్తవాలన్నీ స్పష్టంగా కళ్ళముందు కనిపిస్తున్నా చట్టంలోని లొసుగులను అడ్డం పెట్టుకుని బయటపడగలమన్న ధీమాని కొందరు నేతలు ప్రదర్శిస్తున్నారు. తమ జీవితం కడిగిన ముత్యం వంటిదని, రాజకీయంగా మాత్రమే అవినీతి కేసులు ఎదుర్కొంటున్నామని బుకాయించే వారిని విద్యావంతులని ఎలా అనగలం! అదేవిధంగా నేడు సైబర్ నేరాలకు పాల్పడుతున్న వారు విద్యావంతులే. వరకట్న వేధింపులు చేస్తున్నది చదువుకున్న వారే. సొంతగా అధికారం ఉంటే ప్రత్యక్షంగానూ, తండ్రి, ఇతర బంధువులో అధికారంలో ఉంటే వారి అధికారం అడ్డం పెట్టుకుని ఆర్థిక నేరాలకు పాల్పడుతున్నది తాము విద్యలో దిట్టలమని చెప్పుకుంటున్నవారే.సమాజానికి మార్గదర్శకులుగా నిలవవలసిన విద్యావంతులే దారితప్పి ప్రవర్తించటంలో, చట్టాన్ని ధిక్కరించి వ్యవహరించటంలో, సభా మర్యాదలు పక్కకునెట్టి గందరగోళాన్ని సృష్టించటంలో తప్పు ఎవరిది? చదివి దారితప్పిన వారిదా? వారిని సక్రమమైన పద్ధతిలో సమాజానికి అందించని విద్యా వ్యవస్థదా? మన దేశం నేడు ఒక యువశక్తి. జనాభాలో 65శాతం మంది 35ఏళ్ళ లోపువారే. వారందరి చేతిలో భిన్న రకాల డిగ్రీలున్నాయి. ఇటువంటి విద్యావంతుల వల్లనే దేశం లక్ష్యాన్ని సాధించగలదన్నది నమ్మకం. అయితే కేవలం డిగ్రీని ఒక సర్టిఫికేట్గా, పేరుపక్కన తగిలించుకునే అలంకార వస్తువుగా భావిస్తే విద్య లక్ష్యం నెరవేరదు. అటువంటి వారి వల్ల దేశానికి జరిగే మేలు వుండదు. విద్యార్థికి ఉన్నతమైన విద్యతో పాటు నాణ్యమైన విలువలు, నైతికత, నైపుణ్యాలు అందించగలగాలి. ఆలోచనా ధోరణిని, అలవాట్లని ప్రభావితం చెయ్యగలిగినదే విద్య. కానీ నేడు అందిస్తున్నది అటువంటి విద్య అనగలమా! విలువలతో కూడిన విద్య అందిస్తామని ప్రకటించటం మానేసి, మా విద్యాసంస్థలో ఉద్యోగాలు ఇప్పిస్తాం (క్యాంపస్ ప్లేస్మెంట్స్) అని ప్రచారం చేస్తున్నాయి. మా సంస్థలలో అద్భుతమైన టీచర్స్, ప్రొఫెసర్స్ ఉన్నారని చెప్పటం మానేసి, మా సంస్థలో ఏసీ క్లాసు రూములతో సహా ఎన్ని రకాల ఇతర సౌకర్యాలున్నాయో ప్రచారం చేస్తున్నారు. ఒకప్పుడు విద్యాసంస్థలలో ఉన్న ఉపాధ్యాయులను బట్టి ఆ సంస్థలో చదువుకునేందుకు విద్యార్థులు కష్టనష్టాలకు ఓర్చి వెళ్ళేవారు. కానీ నేడు విద్యాసంస్థలు విద్యార్థులను వెతుక్కుని తమ సంస్థలో చేర్చుకునేందుకు వెళుతున్నాయి. అందుకోసం కమిషన్ ఏజంట్లను, పీఆర్వోలను నియమించుకుంటున్నాయి. విద్య వ్యాపారమైంది. వ్యాపారంలో లాభార్జనదే పెద్ద పీట, నాణ్యతకుండదు స్థానం.ఒక విద్యార్థి విద్యాసంస్థలో తాను ఎంచుకున్న సబ్జెక్ట్స్తో పాటుగా నేర్చుకోవాల్సిన ఇతర అంశాలు అనేకం ఉన్నాయి. అసలు విద్య లక్ష్యం ఆ అదనపు అంశాలలోనే ఉంటాయి. విద్యార్థికి ఒక సమస్య పట్ల సమగ్ర అవగాహన అలవడాలి. తాను చూసిన సమస్యను పలు కోణాల నుంచి అధ్యయనం చేయాలి. అందుకు అవసరమైన సమస్త అంశాలను లైబ్రరీ నుంచి లేదా టీచర్స్ నుంచి సేకరించుకోగలగాలి. ఇది యుద్ధానికి వెళ్ళే వీరుడు ఆయుధాలను సమకూర్చుకోవటం వంటిది. విద్యార్థి దశలోనే వాదనా సామర్థ్యం సంపాదించాలి. నేడు విద్యార్థులు పిడివాదులవుతున్నారు. గొంతు పెట్టుకుని అరవటం, వందమందిని వెంటేసుకుని సిద్ధాంత ముఠాలుగా తయారై అవతలివారి మీద దాడి చెయ్యటం చేస్తున్నారు. కాలేజీలు, విశ్వవిద్యాలయాలలో మర్యాదపూర్వక, మేధోపరమైన చర్చలు జరగటం లేదు.ప్రజాస్వామ్య, భిన్నత్వంతో కూడిన సమాజంలో ఎలా వ్యవహరించాలో తెలియని యువతరాన్ని తయారుచేస్తున్నాం. వాదనలో గెలవలేకపోతే వెనువెంటనే హింసాత్మక చర్యలకు పాల్పడుతున్నారు. తమస్థాయి తెలుసుకోక, రాజ్యాంగంలో ఉన్న పదవులు వారికుండే ప్రత్యేక హోదాలను మరచిపోయి వారి మీద తెగబడటం సర్వసాధారణమైంది. ప్రజాస్వామ్య పోరాటాలు ఎలా చెయ్యాలో తెలియని రాజకీయ నేతలు పార్టీలను నడుపుతున్నారు. విద్యార్థి దశలో నేర్చుకోని విలువలు ఆ తర్వాతి కాలంలో వంటబట్టడం కష్టం. నైతిక విలువలు వంటబట్టిన విద్యార్థి నేతలే రాజకీయాలలోకి వెళ్ళి పదవులు సంపాదిస్తున్నారు. ప్రజాస్వామ్యం గురించి, ప్రజాస్వామ్య విలువల గురించి, చట్టసభల ప్రాధాన్యత గురించి తెలియని వారు ప్రజాప్రతినిధులవుతున్నారు. ప్రతిక్షణం పదవి మీదే దృష్టి. ప్రస్తుతం ఉన్న స్థానం కాక మరింత ప్రాధాన్యం ఉండే పదవి మీద కాంక్ష, మొత్తం వ్యవస్థను శాసించగలిగిన పదవి మీద కన్ను. అటువంటి విలువలు లేని వ్యక్తులకు పట్టం కడితే కనకపు సింహాసనం మీద శునకాన్ని కూర్చోబెట్టినట్టవుతుంది. ఆ తర్వాత అదుపుతప్పిన అవినీతిపరుల ముందు మిగిలిన పౌరులంతా చేతులు కట్టుకుని నిలబడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. విద్యావ్యవస్థను నిర్లక్ష్యం చేస్తే ఏం జరుగుతుందో చెప్పటానికి యిదే చక్కని ఉదాహరణ. ఇటువంటి నేతలే భవిష్యత్తులో విద్యావ్యవస్థను నియంత్రించగలిగిన పదవులు చేపట్టే ప్రమాదం ఉంటుంది. దేశ భవిష్యత్తు తరగతి గదుల్లో నిర్మించబడుతుందనేది నిజం. సమాజంలోని అన్ని రంగాలకు అవసరమైన మానవ వనరులను తయారు చేసి, అందించే వేదికలు విద్యాసంస్థలు. ఆ వేదిక మీద పనిచేసే శిల్పులు ఉపాధ్యాయులు. సమాజాన్ని చెక్కే ఉపాధ్యాయులు తమ పనిముట్లకు పదనుపెట్టాలి. సక్రమ మార్గంలో సమాజ శిల్పాలను చెక్కాలి. నాసిరకం శిల్పాలను సమాజం మీదికి వదిలితే వారు సమాజాన్ని నాశనం చేస్తారు. ఇటువంటి వారు నేతలైతే ప్రజాస్వామ్యమే పరిహాసమవుతుంది.ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ బలపడాలంటే సమాజంలోని వర్గాలన్నీ అప్రమత్తమై వుండాలి. సమాజ నిర్మాణం కోసం చిత్తశుద్ధితో పనిచేయగలిగిన నేతలకు పట్టం కట్టాలి. సంకుచిత ప్రచార అంశాల పాలిట పడి, పొరపాటు బటన్ని నొక్కితే ఆ తర్వాత ఎదురయ్యే విధ్వంసక రాజకీయాలకు బలవ్వాల్సి ఉంటుంది. ఆ పరిస్థితిని చక్కదిద్దాల్సింది ఉపాధ్యాయులు. చక్కదిద్దబడేది విద్యాలయాలు. ఇది ఎంత త్వరగా గుర్తెరిగితే సమాజానికి యువతరం అంత మేలు చేసిన వారవుతారు.డాక్టర్ కె. లక్ష్మీనారాయణఐఏఎస్ (విశ్రాంత)
samaajamlooni annirangaalaku avasaramaina manava vanarulanu tayaaruchesi, andinche vedikalu vidyaasamsthalu. aa vedika meeda panichese silpulu upaadhyaayulu. samaajaanni chekke upaadhyaayulu tama panimutlaku padanupettaali. sakrama maargamlo samaja silpaalanu chekkali. naasirakam silpaalanu samajam meediki vadilithe vaaru samaajaanni naasanam chestaaru. ituvanti vaaru nethalaithe prajaaswaamyame parihaasamavutundi.vidya yosagu vinayambu’ annadu sumatii sataka kaarudu. ‘vidya laeni vaadu vinta pasuvu’ annaru mana peddalu marokachota. avannee gurukulaalalo guruvuku sevalu chesukuntu vidyaabhyaasam chesina kaalaaniki sambandhinchina maatalugaa neti vidyaavantulu kottipaarestunnaar. vaari maatalu, chetalalo ekkada ‘vinayam’ anedi machukaina kanipinchatam ledu. vidyaavantullo kanipistunna aavesam, nibandhanalanu dhikkarinchi nirvahinche pravartana anevi veedhulanu daati chattasabhalloki pravesinchatam aandolana kaligistunnadi. chattasabhala patla vundaalsina kaneesa gaurava maryaadalu laeni vaaru prajaapratinidhulugaa vyavaharistunnaaru. chattasabhalu ardhavantamaina charchalaku vedikalu kavalsi vundagaa vaatini rajakeeya yuddhaalaku vedikagaa maluchukuntunnaru. parlamentary prajaaswaamyamlo adhikara, pratipakshaalu rendoo tama tama vaadanalu vinipinchaali. aa vaadanalanu vini, aa vaadanala venakunna vaastavaalanu artham chesukunna otarlu taamu teerpu cheppe vaela oka nirnayam teesukuntaaru.cony nedu mana chattasabhalalo kanipistunna sannivesaalu prajaasvaamyavaadulaku aandolana kaligistunnaayi. chattasabhalalo vyaktula sthaanaalu saasvatam kaadu. paarteela hodalu saasvatam kaadu. prajala teerpunu batti annee maaripotaayi. aa teerpu vache kaalam varaku aagi vundaleni asahanam nedu pratipakshamlo kanipistunnadi. tama asalu sthaanam pratipakshamlo kaadani adhikara pakshamlo vundaalsina tamani pratipakshamloki nettadamlo edho bhari kutra jarigindanna bhavana pratipakshamlo unna vaarilo kanipistunnadi. praja teerpuni gowravinchaleni vaare atuvanti aalochana cheyyagalaru. bharatadesa prajaaswaamyamlo prati aidu samvatsaraalaku okasari praja teerpunu koraka tappadu. aa ennikala vaela prajala nunchi maddatu sampadinchalante chattasabhalalo, chattasabhala bayata kuudaa maryaadagaa vyavaharinchaali. taamu vidyaavantulamenani, jeevitamantaa fustklas saadhinchina vaarimenani notitho cheppukovatam kaaka, vidya dwara vache vinayaanni pradarsinchi, prajalanu meppinchagalagaali. mukhamlo kopam, haavabhaavaalalo vikaaramtho prajalanu meppinchaleru. pratisaari kaboye netanu nene ani prakatinchukovatam vidyaavantudi lakshanam kabodu. atuvanti haavabhaavaalu, prakatanalu, nibandhanalanu gowravinchaleni manastatvam, adhikara yantraangam meeda daadulu prajaapratinidhula vidyani prasninchela chestunnayi. vinayam yivvani vidya mana vidyaavyavasthanu prasninchela chestundi. veedhilo nilabadi notiki yishtam vachina reetilo adhikaarulanu nindinche vaariki degreelu ichina vishwavidyaalayaalu talavanchukuntunnaayi. falana vyakti maa samstha vidyaarthi ani garvamgaa cheppukunela vidyaavantula pravartana vundaale cony aa vyakti gurinchi prastutam tama samsthalo chadive vidyaarthulaku teliyakunda vundenduku aa samsthalu prayatninchelaa vundakudadu.oka prajaapratinidhule kaadu vidyaavantulai, vividha hodalalo bhinna baadhyatalanu nirvahistunna vaarantaa taamu chaduvukunna chaduvuku, nerchukunna viluvalaku anugunamgaa panichestunnama ani alochinchukovali. avineeti kesullo dorukutunna adhikaarulu, adhikaaram addam pettukuni lakshala kotla roopaayalanu dochukunna prajaapratinidhulu tama jeevitaalanu sameekshinchukovatam avasaram. addamgaa dorikipoyina, vaastavaalannii spashtamgaa kallamundu kanipistunna chattamloni losugulanu addam pettukuni bayatapadagalamanna dheemani kondaru nethalu pradarsistunnaaru. tama jeevitam kadigina mutyam vantidani, raajakeeyamgaa matrame avineeti kesulu edurkontunnamani bukayinche vaarini vidyaavantulani ela anagalam! adevidhamgaa nedu saibar neraalaku paalpadutunna vaaru vidyaavantule. varakatna vedhimpulu chestunnadi chaduvukunna vaare. sontagaa adhikaaram unte pratyakshamgaanuu, tandri, itara bandhuvulo adhikaaramlo unte vaari adhikaaram addam pettukuni aardhika neraalaku paalpadutunnadi taamu vidyalo dittalamani cheppukuntunnavare.samaajaaniki maargadarsakulugaa nilavavalasina vidyaavantule daaritappi pravartinchatamlo, chattaanni dhikkarinchi vyavaharinchatamlo, sabhaa maryaadalu pakkakunetti gandaragolaanni srushtinchatamlo tappu evaridi? chadivi daaritappina varida? vaarini sakramamaina paddhatilo samaajaaniki andinchani vidya vyavasthadaa? mana desham nedu oka yuvasakti. janabhalo 65saatam mandi 35ella lopuware. vaarandari chetilo bhinna rakala degreelunnayi. ituvanti vidyaavantula vallane desham lakshyaanni saadhinchagaladannadi nammakam. ayithe kevalam degreeni oka certificatega, perupakkana tagilinchukune alankara vastuvugaa bhaviste vidya lakshyam neraveradu. atuvanti vaari valla deshaniki jarige melu vundadu. vidyaarthiki unnatamaina vidyatho paatu naanhyamaina viluvalu, naitikata, naipunyaalu andinchagalagaali. alochana dhoranini, alavaatlani prabhaavitam cheyyagaliginade vidya. cony nedu andistunnadi atuvanti vidya anagalama! viluvalatho kuudina vidya andistaamani prakatinchatam manesi, maa vidyaasamsthalo udyogaalu ippistam (campus placements) ani prachaaram chestunnayi. maa samsthalalo adbhutamaina teachers, professors unnaarani cheppatam manesi, maa samsthalo ac klaasu roomulatho sahaa enni rakala itara soukaryaalunnaayo prachaaram chestunnaru. okappudu vidyaasamsthalalo unna upaadhyaayulanu batti aa samsthalo chaduvukunenduku vidyaarthulu kashtanashtaalaku orchi vellevaaru. cony nedu vidyaasamsthalu vidyaarthulanu vetukkuni tama samsthalo cherchukunenduku velutunnaayi. andukosam kamishan ejantlanu, pr niyaminchukuntunnaayi. vidya vyaapaaramaindi. vyaapaaramlo labharjanade pedda peeta, naanhyatakundadu sthaanam.oka vidyaarthi vidyaasamsthalo taanu enchukunna subjectsto paatugaa nerchukovalsina itara amsaalu anekam unnaayi. asalu vidya lakshyam aa adanapu amsaalaloonae untaayi. vidyaarthiki oka samasya patla samagra avagaahana alavadaali. taanu chusina samasyanu palu konaala nunchi adhyayanam cheyali. anduku avasaramaina samasta amsaalanu librari nunchi leda teachers nunchi sekarinchukogalagaali. idhi yuddhaaniki velle veerudu aayudhaalanu samakurchukovatam vantidi. vidyaarthi dasalone vaadanaa saamarthyam sampaadinchaali. nedu vidyaarthulu pidivaadulavutunnaaru. gontu pettukuni aravatam, vandamandini ventesukuni siddhaanta mutaalugaa tayaarai avatalivaari meeda daadi cheyyatam chestunnaru. kaalejeelu, vishwavidyaalayaalalo maryaadapuurvaka, medhoparamaina charchalu jaragatam ledu.prajaaswaamya, bhinnatvamto kuudina samaajamlo ela vyavaharinchaalo teliyani yuvataraanni tayaaruchestunnaam. vaadanalo gelavalekapothe venuventane himsaatmaka charyalaku paalpadutunnaaru. tamasthai telusukoka, raajyaangamlo unna padavulu vaarikunde pratyeka hodalanu marachipoyi vaari meeda tegabadatam sarvasaadhaaranamaindi. prajaaswaamya poraataalu ela cheyyaalo teliyani rajakeeya nethalu paarteelanu naduputunnaru. vidyaarthi dasalo nerchukoni viluvalu aa tarvaati kaalamlo vantabattadam kashtam. naitika viluvalu vantabattina vidyaarthi nethale raajakeeyaalaloki velli padavulu sampaadistunnaaru. prajaaswaamyam gurinchi, prajaaswaamya viluvala gurinchi, chattasabhala praadhaanyata gurinchi teliyani vaaru prajaapratinidhulavutu. pratikshanam padavi meede drushti. prastutam unna sthaanam kaaka marinta praadhaanyam unde padavi meeda kanksha, mottam vyavasthanu saasinchagaligina padavi meeda kannu. atuvanti viluvalu laeni vyaktulaku pattam kadithe kanakapu simhaasanam meeda sunakaanni koorchobettinattuvathu. aa tarvaata aduputappina avineetiparula mundu migilina pourulantaa chetulu kattukuni nilabadaalsina paristhiti erpadutundi. vidyaavyavasthanu nirlakshyam cheste yem jarugutundo cheppataaniki yide chakkani udaaharana. ituvanti nethale bhavishyattulo vidyaavyavasthanu niyantrinchagaligina padavulu chepatte pramaadam untundi. desha bhavishyattu taragati gadullo nirminchabadutundanedi nijam. samaajamlooni anni rangaalaku avasaramaina manava vanarulanu tayaaru chesi, andinche vedikalu vidyaasamsthalu. aa vedika meeda panichese silpulu upaadhyaayulu. samaajaanni chekke upaadhyaayulu tama panimutlaku padanupettaali. sakrama maargamlo samaja silpaalanu chekkali. naasirakam silpaalanu samajam meediki vadilithe vaaru samaajaanni naasanam chestaaru. ituvanti vaaru nethalaithe prajaaswaamyame parihaasamavutundi.prajaaswaamya vyavastha balapadalante samaajamlooni vargaalannii apramattamai vundaali. samaja nirmaanam kosam chittasuddhito panicheyagaligina nethalaku pattam kattali. sankuchita prachaara amsaala palita padi, porapaatu batanni nokkithe aa tarvaata edurayye vidhvamsaka raajakeeyaalaku balavvalsi untundi. aa paristhitini chakkadiddaalsindi upaadhyaayulu. chakkadiddabadedi vidyaalayaalu. idhi entha twaragaa gurterigite samaajaaniki yuvataram anta melu chesina vaaravutaaru.dactor ke. lakshminarayaneese (vishraanta)vidya yosagu vinayambu’ annadu sumatii sataka kaarudu. ‘vidya laeni vaadu vinta pasuvu’ annaru mana peddalu marokachota. avannee gurukulaalalo guruvuku sevalu chesukuntu vidyaabhyaasam chesina kaalaaniki sambandhinchina maatalugaa neti vidyaavantulu kottipaarestunnaar. vaari maatalu, chetalalo ekkada ‘vinayam’ anedi machukaina kanipinchatam ledu. vidyaavantullo kanipistunna aavesam, nibandhanalanu dhikkarinchi nirvahinche pravartana anevi veedhulanu daati chattasabhalloki pravesinchatam aandolana kaligistunnadi. chattasabhala patla vundaalsina kaneesa gaurava maryaadalu laeni vaaru prajaapratinidhulugaa vyavaharistunnaaru. chattasabhalu ardhavantamaina charchalaku vedikalu kavalsi vundagaa vaatini rajakeeya yuddhaalaku vedikagaa maluchukuntunnaru. parlamentary prajaaswaamyamlo adhikara, pratipakshaalu rendoo tama tama vaadanalu vinipinchaali. aa vaadanalanu vini, aa vaadanala venakunna vaastavaalanu artham chesukunna otarlu taamu teerpu cheppe vaela oka nirnayam teesukuntaaru.cony nedu mana chattasabhalalo kanipistunna sannivesaalu prajaasvaamyavaadulaku aandolana kaligistunnaayi. chattasabhalalo vyaktula sthaanaalu saasvatam kaadu. paarteela hodalu saasvatam kaadu. prajala teerpunu batti annee maaripotaayi. aa teerpu vache kaalam varaku aagi vundaleni asahanam nedu pratipakshamlo kanipistunnadi. tama asalu sthaanam pratipakshamlo kaadani adhikara pakshamlo vundaalsina tamani pratipakshamloki nettadamlo edho bhari kutra jarigindanna bhavana pratipakshamlo unna vaarilo kanipistunnadi. praja teerpuni gowravinchaleni vaare atuvanti aalochana cheyyagalaru. bharatadesa prajaaswaamyamlo prati aidu samvatsaraalaku okasari praja teerpunu koraka tappadu. aa ennikala vaela prajala nunchi maddatu sampadinchalante chattasabhalalo, chattasabhala bayata kuudaa maryaadagaa vyavaharinchaali. taamu vidyaavantulamenani, jeevitamantaa fustklas saadhinchina vaarimenani notitho cheppukovatam kaaka, vidya dwara vache vinayaanni pradarsinchi, prajalanu meppinchagalagaali. mukhamlo kopam, haavabhaavaalalo vikaaramtho prajalanu meppinchaleru. pratisaari kaboye netanu nene ani prakatinchukovatam vidyaavantudi lakshanam kabodu. atuvanti haavabhaavaalu, prakatanalu, nibandhanalanu gowravinchaleni manastatvam, adhikara yantraangam meeda daadulu prajaapratinidhula vidyani prasninchela chestunnayi. vinayam yivvani vidya mana vidyaavyavasthanu prasninchela chestundi. veedhilo nilabadi notiki yishtam vachina reetilo adhikaarulanu nindinche vaariki degreelu ichina vishwavidyaalayaalu talavanchukuntunnaayi. falana vyakti maa samstha vidyaarthi ani garvamgaa cheppukunela vidyaavantula pravartana vundaale cony aa vyakti gurinchi prastutam tama samsthalo chadive vidyaarthulaku teliyakunda vundenduku aa samsthalu prayatninchelaa vundakudadu.oka prajaapratinidhule kaadu vidyaavantulai, vividha hodalalo bhinna baadhyatalanu nirvahistunna vaarantaa taamu chaduvukunna chaduvuku, nerchukunna viluvalaku anugunamgaa panichestunnama ani alochinchukovali. avineeti kesullo dorukutunna adhikaarulu, adhikaaram addam pettukuni lakshala kotla roopaayalanu dochukunna prajaapratinidhulu tama jeevitaalanu sameekshinchukovatam avasaram. addamgaa dorikipoyina, vaastavaalannii spashtamgaa kallamundu kanipistunna chattamloni losugulanu addam pettukuni bayatapadagalamanna dheemani kondaru nethalu pradarsistunnaaru. tama jeevitam kadigina mutyam vantidani, raajakeeyamgaa matrame avineeti kesulu edurkontunnamani bukayinche vaarini vidyaavantulani ela anagalam! adevidhamgaa nedu saibar neraalaku paalpadutunna vaaru vidyaavantule. varakatna vedhimpulu chestunnadi chaduvukunna vaare. sontagaa adhikaaram unte pratyakshamgaanuu, tandri, itara bandhuvulo adhikaaramlo unte vaari adhikaaram addam pettukuni aardhika neraalaku paalpadutunnadi taamu vidyalo dittalamani cheppukuntunnavare.samaajaaniki maargadarsakulugaa nilavavalasina vidyaavantule daaritappi pravartinchatamlo, chattaanni dhikkarinchi vyavaharinchatamlo, sabhaa maryaadalu pakkakunetti gandaragolaanni srushtinchatamlo tappu evaridi? chadivi daaritappina varida? vaarini sakramamaina paddhatilo samaajaaniki andinchani vidya vyavasthadaa? mana desham nedu oka yuvasakti. janabhalo 65saatam mandi 35ella lopuware. vaarandari chetilo bhinna rakala degreelunnayi. ituvanti vidyaavantula vallane desham lakshyaanni saadhinchagaladannadi nammakam. ayithe kevalam degreeni oka certificatega, perupakkana tagilinchukune alankara vastuvugaa bhaviste vidya lakshyam neraveradu. atuvanti vaari valla deshaniki jarige melu vundadu. vidyaarthiki unnatamaina vidyatho paatu naanhyamaina viluvalu, naitikata, naipunyaalu andinchagalagaali. alochana dhoranini, alavaatlani prabhaavitam cheyyagaliginade vidya. cony nedu andistunnadi atuvanti vidya anagalama! viluvalatho kuudina vidya andistaamani prakatinchatam manesi, maa vidyaasamsthalo udyogaalu ippistam (campus placements) ani prachaaram chestunnayi. maa samsthalalo adbhutamaina teachers, professors unnaarani cheppatam manesi, maa samsthalo ac klaasu roomulatho sahaa enni rakala itara soukaryaalunnaayo prachaaram chestunnaru. okappudu vidyaasamsthalalo unna upaadhyaayulanu batti aa samsthalo chaduvukunenduku vidyaarthulu kashtanashtaalaku orchi vellevaaru. cony nedu vidyaasamsthalu vidyaarthulanu vetukkuni tama samsthalo cherchukunenduku velutunnaayi. andukosam kamishan ejantlanu, pr niyaminchukuntunnaayi. vidya vyaapaaramaindi. vyaapaaramlo labharjanade pedda peeta, naanhyatakundadu sthaanam.oka vidyaarthi vidyaasamsthalo taanu enchukunna subjectsto paatugaa nerchukovalsina itara amsaalu anekam unnaayi. asalu vidya lakshyam aa adanapu amsaalaloonae untaayi. vidyaarthiki oka samasya patla samagra avagaahana alavadaali. taanu chusina samasyanu palu konaala nunchi adhyayanam cheyali. anduku avasaramaina samasta amsaalanu librari nunchi leda teachers nunchi sekarinchukogalagaali. idhi yuddhaaniki velle veerudu aayudhaalanu samakurchukovatam vantidi. vidyaarthi dasalone vaadanaa saamarthyam sampaadinchaali. nedu vidyaarthulu pidivaadulavutunnaaru. gontu pettukuni aravatam, vandamandini ventesukuni siddhaanta mutaalugaa tayaarai avatalivaari meeda daadi cheyyatam chestunnaru. kaalejeelu, vishwavidyaalayaalalo maryaadapuurvaka, medhoparamaina charchalu jaragatam ledu.prajaaswaamya, bhinnatvamto kuudina samaajamlo ela vyavaharinchaalo teliyani yuvataraanni tayaaruchestunnaam. vaadanalo gelavalekapothe venuventane himsaatmaka charyalaku paalpadutunnaaru. tamasthai telusukoka, raajyaangamlo unna padavulu vaarikunde pratyeka hodalanu marachipoyi vaari meeda tegabadatam sarvasaadhaaranamaindi. prajaaswaamya poraataalu ela cheyyaalo teliyani rajakeeya nethalu paarteelanu naduputunnaru. vidyaarthi dasalo nerchukoni viluvalu aa tarvaati kaalamlo vantabattadam kashtam. naitika viluvalu vantabattina vidyaarthi nethale raajakeeyaalaloki velli padavulu sampaadistunnaaru. prajaaswaamyam gurinchi, prajaaswaamya viluvala gurinchi, chattasabhala praadhaanyata gurinchi teliyani vaaru prajaapratinidhulavutu. pratikshanam padavi meede drushti. prastutam unna sthaanam kaaka marinta praadhaanyam unde padavi meeda kanksha, mottam vyavasthanu saasinchagaligina padavi meeda kannu. atuvanti viluvalu laeni vyaktulaku pattam kadithe kanakapu simhaasanam meeda sunakaanni koorchobettinattuvathu. aa tarvaata aduputappina avineetiparula mundu migilina pourulantaa chetulu kattukuni nilabadaalsina paristhiti erpadutundi. vidyaavyavasthanu nirlakshyam cheste yem jarugutundo cheppataaniki yide chakkani udaaharana. ituvanti nethale bhavishyattulo vidyaavyavasthanu niyantrinchagaligina padavulu chepatte pramaadam untundi. desha bhavishyattu taragati gadullo nirminchabadutundanedi nijam. samaajamlooni anni rangaalaku avasaramaina manava vanarulanu tayaaru chesi, andinche vedikalu vidyaasamsthalu. aa vedika meeda panichese silpulu upaadhyaayulu. samaajaanni chekke upaadhyaayulu tama panimutlaku padanupettaali. sakrama maargamlo samaja silpaalanu chekkali. naasirakam silpaalanu samajam meediki vadilithe vaaru samaajaanni naasanam chestaaru. ituvanti vaaru nethalaithe prajaaswaamyame parihaasamavutundi.prajaaswaamya vyavastha balapadalante samaajamlooni vargaalannii apramattamai vundaali. samaja nirmaanam kosam chittasuddhito panicheyagaligina nethalaku pattam kattali. sankuchita prachaara amsaala palita padi, porapaatu batanni nokkithe aa tarvaata edurayye vidhvamsaka raajakeeyaalaku balavvalsi untundi. aa paristhitini chakkadiddaalsindi upaadhyaayulu. chakkadiddabadedi vidyaalayaalu. idhi entha twaragaa gurterigite samaajaaniki yuvataram anta melu chesina vaaravutaaru.dactor ke. lakshminarayaneese (vishraanta)