ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో విశ్వహిందూ పరిషత్ స్థాపనకు, అభివృద్ధికి సారథ్యం వహించిన ప్రముఖులలో కల్లూరి భోగేశ్వర సోమయాజులు ఒకరు. అలుపెరుగని కార్యదీక్షకు, అంకితభావానికి, నిస్వార్థానికీ నిలువుటద్దమైన ఆయన జీవితం హిందూ సమాజ అభ్యున్నతికి కృషిచేసే అసంఖ్యాక కార్యకర్తలకు స్ఫూర్తిదాయకం. 84 ఏళ్ల వయసులో ఈనెల 13న కాలధర్మం చెందిన సోమయాజులు గొప్ప సంఘటన దక్షునిగా, నిర్వహణవేత్తగా విశ్వహిందూ పరిషత్ చరిత్రలో చిరంజీవిగా నిలిచిపోయారు.పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలో ఒక పండిత కుటుంబంలో జన్మించిన సోమయాజులు విద్వత్ వారసత్వాన్ని అందిపుచ్చుకుంటూనే సామాజిక కార్యక్షేత్రంలో సమర్థులైన కార్యకర్తగా ఎదిగారు. వారి తండ్రి వేంకట సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులు నారాయణీయం, మూకపంచశతి వంటి విశిష్ట కృతుల, అష్టాదశపురాణాల అనువాదకులుగా, గురుకృపాలహరి వంటి సంస్కృత కావ్యాలను రచించిన కవిగా, పురాణ పరిశోధకులుగా సుప్రసిద్ధులు. పినతండ్రి వీరభద్రశాస్త్రి పౌరాణికులుగా, త్యాగరాజ కృతుల వ్యాఖ్యాతగా జగమెరిగినవారు. వీరిద్దరి ఒరవడిలో పౌరాణికునిగా, గ్రంథకర్తగా గుర్తింపును పొందుతూనే మంచి వాగ్ధాటి గల వక్తగా, రంగస్థల నటునిగా కూడా ప్రసిద్ధిని పొందిన బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి సోమయాజులు.కొంతకాలం ఆయన వికారాబాద్ జిల్లా తాండూర్, వరంగల్ జిల్లా పెదపెండ్యాల, ఖమ్మం జిల్లా కామేపల్లి, కొత్తగూడెం లలో ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసారు. ఆ తర్వాత ఉద్యోగం విరమించి తిలక్ స్వామీజీ అనే యావద్భారత పాదచారి వెంట రాష్ట్రమంతటా పర్యటిస్తూ వారు ఆంగ్లంలో, హిందీలో చేసే ఆధ్యాత్మిక ప్రసంగాలను తెలుగులోకి అనువాదం చేశారు.  అరవైదశకంలో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో విశ్వహిందూ పరిషత్ ను స్థాపించినప్పుడు పూర్తిసమయం వెచ్చించి పరిషత్ లో పనిచేయడం ప్రారంభించారు. తూములూరి లక్ష్మీనారాయణ, కరెడ్ల సత్యనారాయణ, జి. పుల్లారెడ్డి, తాటికొండ లింగమూర్తి వంటి ప్రముఖులతో కలసి పరిషత్ నిర్మాణంలో పాలుపంచుకున్న  సోమయాజులు పరిషత్కు రాష్ట్ర సంఘటన కార్యదర్శిగా, ప్రధానకార్యదర్శిగా వ్యవహరించారు. అరవై దశకం చివరిలో అఖిల భారత పరిషత్లో ప్రముఖపాత్ర వహిస్తూవచ్చిన మేవార్ మహారాణా వారసుడు భగవత్ సింగ్ను హైదరాబాద్కు ఆహ్వానించి పర్స్ ప్రజెంట్ చేయడంలో సోమయాజులు నిర్వహించిన కీలకపాత్ర మరవలేనిది. ఆ సందర్భంలో వివిధ పంథాలకు చెందిన పీఠాధిపతులను, సాధుసంతులను ఒకే వేదిక మీదికి తెచ్చి నిజాం కాలేజీ గ్రౌండ్స్లో బహిరంగ సభా నిర్వహణలో ఆయన చూపిన దక్షతను ఇప్పటికీ పరిషత్ వర్గాలు స్మరించుకుంటూ ఉంటాయి. తిరుపతిలో ధర్మసమ్మేళన నిర్వహణను కూడా ఆయన  నైపుణ్యానికి కొండగుర్తుగా ఇప్పటికీ చెప్పుకుంటూ ఉంటారు. హైదరాబాద్లో జరిగే గణేశ్ నిమజ్జనోత్సవానికి రూపురేఖలు కల్పించి, ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చిన ముఖ్యులలో ఆయన ఒకరు.పౌరాణికులుగా ‘ధార్మిక వాగ్భూషణ’ బిరుదు పొందిన సోమయాజులు భారతవాణి, ఆనందతీర్థ, రవిప్రభలు, వెలుగు రవ్వలు, స్వాతిముత్యాల వంటి రచనలతోపాటు పత్రికలలో అనేక వ్యాసాలు రాశారు. అనేక సభలలో ప్రసంగాలు చేశారు.దురదృష్టవశాత్తూ ఇరవై ఏళ్ల క్రితం జరిగిన ఒక పెద్ద రోడ్డు ప్రమాదం ఎంతో చురుకైన నిర్విరామమైన ఆయన  క్రియాశీల జీవితానికి అడ్డుకట్ట అయింది. కుడి కాలును మోకాలి వరకు తొలగించవలసి వచ్చింది. ఆ స్థితిలో కూడా గుండె నిబ్బరాన్ని నిలుపుకుంటూ ఆయన యథాశక్తి పర్యటనలు చేస్తూ వచ్చారు. రచనలను వెలువరిస్తూ, ధార్మిక ప్రసంగాలతో శ్రోతలను అలరిస్తూ వచ్చారు. చివరిగా ఇరవై రోజులపాటు ఆసుపత్రిలో ఇంటెన్సివ్ కేర్ యూనిట్లో ఉండి మృత్యువుతో పోరాడడంలోనూ ప్రతిఘటనశీలాన్ని చాటుకున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలలో విశ్వహిందూ పరిషత్ నిర్మాణ చరిత్రలో సోమయాజులు ఒక ముఖ్య అధ్యాయంగా మిగిలిపోతారు. వర్తమాన, భవిష్యత్ కార్యకర్తలందరిలోనూ ఒక ఉత్తేజకర స్మృతిగా నిలిచిపోతారు. ఆయనకు నివాళి అర్పిస్తూ...కె.కె.వి. శర్మసంస్కారభారతి తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి
ummadi andhrapradesh rashtramlo vishwahinduu parishat sthaapanaku, abhivruddhiki saarathyam vahinchina pramukhulalo kalluri bhogeshwara somayajulu okaru. aluperugani kaaryadeekshaku, ankitabhaavaaniki, niswaarthaanikii niluvutaddamaina aayana jeevitam hindu samaja abhyunnatiki krushichese asankhyaka kaaryakartalaku sphuurtidaayakam. 84 ella vayasulo eenela 13na kaaladharmam chendina somayajulu goppa sanghatana dakshunigaa, nirvahanavettagaa vishwahinduu parishat charitralo chiranjeevigaa nilichipoyaaru.paschimagodavari jillaalo oka pandita kutumbamlo janminchina somayajulu vidvat vaarasatvaanni andipuchukuntune saamaajika kaaryakshetramlo samarthulaina kaaryakartagaa edigaaru. vaari tandri venkata subrahmanya deekshitulu narayaneeyam, mookapanchasati vanti visishta krutula, ashtaadasapuraanaala anuvaadakulugaa, gurukrupalahari vanti samskruta kaavyaalanu rachinchina kaviga, puraana parisodhakulugaa suprasiddhulu. pinatandri veerabhadrasaastri pouraanikulugaa, tyagaraja krutula vyaakhyaatagaa jagameriginavaaru. veeriddari oravadilo pouraanikunigaa, grandhakartagaa gurtimpunu pondutune manchi vagdhati gala vaktagaa, rangasthala natunigaa kuudaa prasiddhini pondina bahumukha pragnaasaali somayajulu.kontakaalam aayana vikarabad jilla tandur, varangal jilla pedapendyaala, khammam jilla kamepalli, kottagudem lalo upaadhyaayunigaa panichesaaru. aa tarvaata udyogam viraminchi tilak swamiji ane yaavadbhaarata paadachaari venta rashtramantata paryatistuu vaaru aanglamlo, hindeelo chese aadhyaatmika prasangaalanu teluguloki anuvaadam chesaru.  aravaidasakamlo ummadi andhrapradesh rashtramlo vishwahinduu parishat nu sthaapinchinappudu puurtisamayam vecchinchi parishat loo panicheyadam praarambhinchaaru. thoomuluri lakshminarayana, karedla satyanarayana, ji. pullareddy, tatikonda lingamurthy vanti pramukhulatho kalasi parishat nirmaanamlo paalupanchukunna  somayajulu parishatku rashtra sanghatana kaaryadarsigaa, pradhaanakaaryadarshigaa vyavaharinchaaru. aravai dasakam chivarilo akhila bhaarata parishatlo pramukhapaatra vahistuuvachchina mevar maharana vaarasudu bhagavat singnu hyderabadku aahvaaninchi purs prajent cheyadamlo somayajulu nirvahinchina keelakapatra maravalenidi. aa sandarbhamlo vividha panthaalaku chendina peethaadhipathulanu, saadhusantulanu oke vedika meediki tecchi nijam callagy groundslo bahiranga sabhaa nirvahanalo aayana chuupina dakshatanu ippatikee parishat vargaalu smarinchukuntu untaayi. tirupatilo dharmasammelana nirvahananu kuudaa aayana  naipunyaaniki kondagurtugaa ippatikee cheppukuntu untaaru. hyderabadlo jarige ganesh nimajjanotsavaaniki roopurekhalu kalpinchi, praachuryamloki tecchina mukhyulalo aayana okaru.pouraanikulugaa ‘dharmika vaagbhuushana’ birudu pondina somayajulu bharatavani, aanandatiirtha, raviprabhalu, velugu ravvalu, swaatimutyaala vanti rachanalathopaatu patrikalalo aneka vyaasaalu raasaaru. aneka sabhalalo prasangaalu chesaru.duradrushtavasaattuu iravai ella kritam jarigina oka pedda roddu pramaadam entho churukaina nirviraamamaina aayana  kriyaaseela jeevitaaniki addukatta ayindi. kudi kaalunu mokali varaku tolaginchavalasi vachindi. aa sthitilo kuudaa gunde nibbaraanni nilupukuntu aayana yathaashakti paryatanalu chestu vachaaru. rachanalanu veluvaristuu, dharmika prasamgaalato shrotalanu alaristuu vachaaru. chivarigaa iravai rojulapatu aasupatrilo intensive ker unitlo undi mrutyuvutho poraadadamloonuu pratighatanaseelaanni chaatukunnaaru. andhrapradesh, telamgaana rashtralalo vishwahinduu parishat nirmaana charitralo somayajulu oka mukhya adhyaayamgaa migilipotaru. vartamaana, bhavishyat kaaryakartalandariloonuu oka uttejakara smrutigaa nilichipotaaru. aayanaku nivaali arpistuu...ke.ke.vi. sarmasamskaarabhaarati telamgaana rashtra pradhaana kaaryadarsi