మనుధర్మ శాస్త్రమైనా షరాయిత్ అయినా ఏదైనా సరే రాజ్యాంగంలోని సమానతా సూత్రానికి భిన్నంగా వుండి జనాభాలో సగంగా వున్న మహిళలకు నష్టం కలిగిస్తుంది గనక మార్చవలసిందే. ముస్లిం మతంలోని ప్రజాస్వామిక ప్రగతిశీల శక్తులూ మహిళా సంఘాలూ కూడా ఈ విజయాన్ని సుస్థిరం చేసుకునే మార్గాలు అన్వేషించాలి. అప్పుడే (తలాక్) తీర్పు సార్థకమవుతుంది.చరిత్ర పునరావృతమవుతుందన్న మార్క్స్ మాట కూడా పదేపదే పునరావృతమవుతూనే వుంటుంది. అయితే మొదటిసారి సుఖాంతమైన చరిత్ర రెండవ సారి అపహాస్యభాజనంగా వుంటుందని ఆయన ముక్తాయింపు. సుప్రీం కోర్టు తలాక్పై ఇచ్చిన తీర్పు, షా బానో నుంచి సయ్యారో బానో వరకూ నడిచిన ముప్పై ఏళ్ల చరిత్ర, అప్పటి కేంద్రం వ్యవహరించిన ఇప్పటి కేంద్రం వ్యవహరిస్తున్న తీరు అన్నీ ఆయన మాటను నిజం చేస్తున్నాయి. తలాక్ కింద విడాకులు ఇచ్చినంత మాత్రాన ఆ భార్య భరణానికి అనర్హురాలు కాదని 1986లో సుప్రీం కోర్టు చెప్పింది. సీపీసీ 125 కింద తనకు భరణం పొందే హక్కు వుందని (ఇంతాచేసి ఆమె కోరిన భరణం రూ.129) షాబానో చేసిన వాదనను కోర్టు ఆమోదించింది. దాని ఆధారంగా ముస్లిం మహిళలను ఆదుకునేందుకు ముందుకు రాకపోగా ముస్లిం మతంలోని ఛాందసులను సంతృప్తిపర్చడం కోసం రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వం ఆ తీర్పును వమ్ము చేయడానికి ముస్లిం మహిళల విడాకుల చట్టం తెచ్చింది. ఇది హిందూ మత ఛాందసులపై ప్రభావం చూపిస్తుంది గనక వారిని సంతోష పెట్టడానికి అయోధ్యలో అర్ధశతాబ్దంగా మూతపడిన వివాదాస్పద బాబరీ మసీదు/ రామజన్మభూమి తలుపులు తెరిపించింది. ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలనే మంత్రం జపించే బీజేపీ/ ఆరెస్సెస్లకు అయోధ్య రాముడి ఆశీస్సులతో మరింత పెద్ద ఓటు బ్యాంకు లభించింది. తర్వాత జరిగిందంతా చరిత్ర. బాగా చూసిన తెలిసిన చరిత్ర.ఇప్పుడు షాబానో స్థానంలో సయ్యారో బానో మరికొందరు వున్నారు. వీరు కూడా తలాక్ చెల్లదని ప్రాథమిక హక్కులకు భంగకరమని వాదించారు. ఇదే సమయంలో వీహెచ్పీ అధ్యక్షుడు తోగాడియా హైదరాబాదులోనే అయోధ్య రామమందిరం నిర్మాణం చేసి తీరతామని ప్రకటించారు. సుప్రీం కోర్టు తలాక్ చెల్లబోదని ప్రకటించడంతో తమ వాదన నెగ్గిందని పరివార్ పరవశిస్తున్నది. అయితే అప్పటి రాజీవ్ ప్రభుత్వం లాగానే ఈ ప్రభుత్వం కూడా అందుకోసం చట్టం తేవడానికి వెనుకాడటం విశేషం. చట్టం అవసరం లేదనీ, రాష్ట్రాలకు ఒక వర్తమానం పంపిస్తామని కేంద్రం చెబుతున్నది. తలాక్పైన ఇంతగా వాదించిన వారు అత్యున్నత న్యాయస్థానం తీర్పును ఆసరా చేసుకుని పకడ్బందీగా చట్టం ఎందుకు చేయకూడదు? ఎందుకంటే తమ చేతికి మట్టి అంటకుండా కాగల కార్యం గంధ ర్వులే తీర్చినట్టు కోర్టు పేరు మీద అనుకున్నది సాధించాలని వారనుకున్నారు. అదే జరగలేదు. మెజార్టీ తీర్పు మైనార్టీ తీర్పు కూడా తలాక్ బిద్దత్ లేదా తక్షణ తలాక్ చెల్లదనే తేల్చేశాయి. అయితే దాన్ని అలా అస్పష్టంగా వదిలేస్తే తీర్పు వల్ల రావలసిన మార్పు రాదు. మజ్లిస్తో సహా అందరూ స్వాగతించారు గనక వెంటనే అఖిలపక్ష చర్చ చేసి దానికి శాసన రూపం ఇవ్వాలి. న్యాయపరమైన ఉత్తర్వులే చాలవు. మైనార్టీ తీర్పులో ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఖేర్ చెప్పినట్టు బాల్య వివాహాలైనా సతీసహగమనమైనా చట్టంతో నిషేధించబడ్డాయే గాని తీర్పులతో కాదు.ఇక్కడ మహిళల సమస్య పేరిట మత తత్వాల పోరాటం వుంది గనకే ఎప్పటికప్పుడు సమస్య జటిలమవుతున్నది. కామన్ సివిల్ కోడ్, అయోధ్య, కాశ్మీర్ 370 అన్నవి బీజేపీ నినాద త్రయం. ఈ మూడు ఇప్పుడు రగిలించబడుతున్నాయంటే మార్క్స్ చెప్పిన చరిత్ర పునరావృతి ఇదే. అప్పటిలా గాక ఇప్పుడు ఏకంగా పూర్తి మెజార్టీతో మోదీ ప్రభుత్వం వుంది గనక గతంలో వలె రహస్య ఎజెండాగా గాక రాజకీయంగానే ముందుకు తెచ్చారు. కామన్ సివిల్ కోడ్ సమస్య అన్ని మతాలదీ. అలాగే మహిళలపై వివక్ష అనేక రూపాల్లో అన్ని మతాల్లో వుంది. ముస్లిం మతంలోనూ ఛాందసులు వారి హక్కులను దారుణంగా కాలరాస్తున్న మాట నిజం. షాబానోతో తన రోగిష్టి తల్లికి సేవ చేయించుకుని చదువుకుని బారిష్టర్ అయిన ఆమె భర్త తర్వాత చదువుకున్న అమ్మాయిని చేసుకుని ఆమెను వీధుల్లోకి గెంటేశాడు. అయినా పోరాడి గెలిస్తే రాజ్యం ఓడించింది. అప్పుడెప్పుడో త్రేతాయుంగంలోనే శ్రీరామచంద్రుడంతటి వారే సీతమ్మవారిని నిండుచూలాలని నిష్కారణంగా అడవులు పాలుచేసిన తీరుకు ఇప్పటికీ కంటతడి పెడుతుంటారే! సతీ సహగమనం, జోగిని, కన్యాశుల్కం, వరకట్నం వంటివి హిందూమతంలోనూ వున్నాయి. అంతెందుకు? ఇప్పుడు ఈ కేసు కూడా హిందూ మహిళల వారసత్వానికి సంబంధించిన విషయం విచారించే క్రమంలో కోర్టు తనుగా సుమోటోగా తీసుకున్నదే. ఈ సందర్భంలో ప్రభుత్వ అటార్నీ జనరల్ తలాక్ను గాకుండా ఉమ్మడి సివిల్ కోడ్ను గురించి మాట్లాడ్డం విచిత్రమైతే ముస్లిం పర్సనల్ లాబోర్డు తామే తలాక్ ఇచ్చిన వారిని బహిష్కరిస్తామని చెప్పడం మరో విడ్డూరం. షాబానో కేసు సందర్భంలో ఇలాగే వక్ఫ్ డబ్బుతో బాధిత మహిళలను ఆదుకుంటామని చెప్పారు గాని చేసింది లేదు.ఇప్పుడైనా సరే తలాక్ ఖురాన్ ప్రకారం సరైందా కాదా అనే చర్చ అప్రస్తుతం. 1937 షరాయిత్ చట్టం 2వ సెక్షన్ ప్రకారం చెల్లుతుందనే సాంకేతిక వాదనా అనవసరం. మను ధర్మ శాస్త్రమైనా షరాయిత్ అయినా ఏదైనా సరే రాజ్యాంగంలోని సమానతా సూత్రానికి భిన్నంగా వుండి జనాభాలో సగంగా వున్న మహిళలకు నష్టం కలిగిస్తుంది గనక మార్చవలసిందే. హిందూ కోడ్ బిల్లు తెచ్చినప్పుడు నాటి రాష్ట్రపతి రాజేంద్ర ప్రసాద్ కూడా వ్యతిరేకించారు. అయినా ఆపలేదు. ఇప్పుడైనా అన్ని మతాల విశ్వా సాలూ సంప్రదాయాలతో ముడిపడిన ఉమ్మడి సివిల్ కోడ్ తేనెతుట్టను కదిలించితే తక్షణ సమస్యగా వున్న తలాక్ తీర్పుకు నష్టం కలుగుతుంది. వెంటనే దాని అమలుకు అడుగు వేయడం అవసరం. మోదీ ప్రభుత్వం వాదించినట్టు సివిల్ కోడ్ వివాదం కోర్టు పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు గనక రాజకీయ ఎజెండాగా దాన్ని రుద్దడం హానికరం కూడా. తలాక్ తీర్పుపై చట్టం అవసరం లేదని చెప్పడంలో ప్రభుత్వం తనదైన వ్యూహం చేపట్టినా ఆచరణలో మాత్రం నాటి రాజీవ్ సర్కార్లాగే వ్యవహరిస్తున్నది. ఎందుకంటే ఓట్లు బ్యాంకులూ వీరికీ కావాలి మరి!ఒక మతంలో ఛాందసాన్ని మరో మత ఛాందసం సరిచేయడం కుదిరేపని కాదు. అన్ని మతాల్లోని ఛాందసాలనూ తొలగించడానికి దురాచారాలు నిర్మూలించడానికి సంస్కరణలూ సామాజిక చైతన్యం కావాలి. తీర్పులూ శాసనాలు అందుకు దోహదం చేస్తాయి. భిన్న మతాలు విశ్వాసాలతో కూడిన ఈ దేశంలో ఒకరే తప్పని మరొకరు గొప్పని చెప్పడానికేమీ లేదు. అన్నిమతాలూ మహిళల మూలుగులు పీల్చినవే. తక్కువ చేసినవే. మహత్తరమైందిగా భావించే బౌద్ధ మతం కూడా ఆరామాలలో స్త్రీలను రావద్దనే చెప్పింది. కనుక ఇక్కడ మహిళలను మనుషులుగా చూసి అసమానతలనూ అమానుషాలనూ అడ్డుకోవాలే గాని హిందూత్వ రాజకీయాల్లో అదో పాచికగాచూస్తే పొరబాటవుతుంది. దాని అమలును అస్పష్టంగా వదలితే గోరక్షణ చట్టాలలాగే అవాంఛనీయమైన వివాదాలకు కారణమవుతుంది. అది తిరిగి మరో మత తత్వానికి ఆజ్యం పోస్తుంది. 1986 షాబోనో కేసు ఉత్తరోత్తరా అయోధ్యకాండకు దారితీసినట్టే ఇప్పుడూ కాకుండా చూసుకోవాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వంపై వుంది. అందుకోసం సుదీర్ఘమైన రెండుతీర్పులనూ సమగ్రంగా అధ్యయనం చేయాలి. ముస్లిం మతంలోని ప్రజాస్వామిక ప్రగతిశీల శక్తులూ మహిళా సంఘాలూ కూడా ఈ విజయాన్ని సుస్థిరం చేసుకునే మార్గాలు అన్వేషించాలి. అప్పుడే తీర్పు సార్థకమవుతుంది. అంతేగాని తలాక్ తీర్పును రాజకీయ ఆయుధంగా ఎవరు చేసుకోజూసినా పొరబాటవుతుంది. మహిళా లోకం క్షమించదు.చరిత్ర పునరావృతమవుతుందన్న మార్క్స్ మాట కూడా పదేపదే పునరావృతమవుతూనే వుంటుంది. అయితే మొదటిసారి సుఖాంతమైన చరిత్ర రెండవ సారి అపహాస్యభాజనంగా వుంటుందని ఆయన ముక్తాయింపు. సుప్రీం కోర్టు తలాక్పై ఇచ్చిన తీర్పు, షా బానో నుంచి సయ్యారో బానో వరకూ నడిచిన ముప్పై ఏళ్ల చరిత్ర, అప్పటి కేంద్రం వ్యవహరించిన ఇప్పటి కేంద్రం వ్యవహరిస్తున్న తీరు అన్నీ ఆయన మాటను నిజం చేస్తున్నాయి. తలాక్ కింద విడాకులు ఇచ్చినంత మాత్రాన ఆ భార్య భరణానికి అనర్హురాలు కాదని 1986లో సుప్రీం కోర్టు చెప్పింది. సీపీసీ 125 కింద తనకు భరణం పొందే హక్కు వుందని (ఇంతాచేసి ఆమె కోరిన భరణం రూ.129) షాబానో చేసిన వాదనను కోర్టు ఆమోదించింది. దాని ఆధారంగా ముస్లిం మహిళలను ఆదుకునేందుకు ముందుకు రాకపోగా ముస్లిం మతంలోని ఛాందసులను సంతృప్తిపర్చడం కోసం రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వం ఆ తీర్పును వమ్ము చేయడానికి ముస్లిం మహిళల విడాకుల చట్టం తెచ్చింది. ఇది హిందూ మత ఛాందసులపై ప్రభావం చూపిస్తుంది గనక వారిని సంతోష పెట్టడానికి అయోధ్యలో అర్ధశతాబ్దంగా మూతపడిన వివాదాస్పద బాబరీ మసీదు/ రామజన్మభూమి తలుపులు తెరిపించింది. ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలనే మంత్రం జపించే బీజేపీ/ ఆరెస్సెస్లకు అయోధ్య రాముడి ఆశీస్సులతో మరింత పెద్ద ఓటు బ్యాంకు లభించింది. తర్వాత జరిగిందంతా చరిత్ర. బాగా చూసిన తెలిసిన చరిత్ర.ఇప్పుడు షాబానో స్థానంలో సయ్యారో బానో మరికొందరు వున్నారు. వీరు కూడా తలాక్ చెల్లదని ప్రాథమిక హక్కులకు భంగకరమని వాదించారు. ఇదే సమయంలో వీహెచ్పీ అధ్యక్షుడు తోగాడియా హైదరాబాదులోనే అయోధ్య రామమందిరం నిర్మాణం చేసి తీరతామని ప్రకటించారు. సుప్రీం కోర్టు తలాక్ చెల్లబోదని ప్రకటించడంతో తమ వాదన నెగ్గిందని పరివార్ పరవశిస్తున్నది. అయితే అప్పటి రాజీవ్ ప్రభుత్వం లాగానే ఈ ప్రభుత్వం కూడా అందుకోసం చట్టం తేవడానికి వెనుకాడటం విశేషం. చట్టం అవసరం లేదనీ, రాష్ట్రాలకు ఒక వర్తమానం పంపిస్తామని కేంద్రం చెబుతున్నది. తలాక్పైన ఇంతగా వాదించిన వారు అత్యున్నత న్యాయస్థానం తీర్పును ఆసరా చేసుకుని పకడ్బందీగా చట్టం ఎందుకు చేయకూడదు? ఎందుకంటే తమ చేతికి మట్టి అంటకుండా కాగల కార్యం గంధ ర్వులే తీర్చినట్టు కోర్టు పేరు మీద అనుకున్నది సాధించాలని వారనుకున్నారు. అదే జరగలేదు. మెజార్టీ తీర్పు మైనార్టీ తీర్పు కూడా తలాక్ బిద్దత్ లేదా తక్షణ తలాక్ చెల్లదనే తేల్చేశాయి. అయితే దాన్ని అలా అస్పష్టంగా వదిలేస్తే తీర్పు వల్ల రావలసిన మార్పు రాదు. మజ్లిస్తో సహా అందరూ స్వాగతించారు గనక వెంటనే అఖిలపక్ష చర్చ చేసి దానికి శాసన రూపం ఇవ్వాలి. న్యాయపరమైన ఉత్తర్వులే చాలవు. మైనార్టీ తీర్పులో ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఖేర్ చెప్పినట్టు బాల్య వివాహాలైనా సతీసహగమనమైనా చట్టంతో నిషేధించబడ్డాయే గాని తీర్పులతో కాదు.ఇక్కడ మహిళల సమస్య పేరిట మత తత్వాల పోరాటం వుంది గనకే ఎప్పటికప్పుడు సమస్య జటిలమవుతున్నది. కామన్ సివిల్ కోడ్, అయోధ్య, కాశ్మీర్ 370 అన్నవి బీజేపీ నినాద త్రయం. ఈ మూడు ఇప్పుడు రగిలించబడుతున్నాయంటే మార్క్స్ చెప్పిన చరిత్ర పునరావృతి ఇదే. అప్పటిలా గాక ఇప్పుడు ఏకంగా పూర్తి మెజార్టీతో మోదీ ప్రభుత్వం వుంది గనక గతంలో వలె రహస్య ఎజెండాగా గాక రాజకీయంగానే ముందుకు తెచ్చారు. కామన్ సివిల్ కోడ్ సమస్య అన్ని మతాలదీ. అలాగే మహిళలపై వివక్ష అనేక రూపాల్లో అన్ని మతాల్లో వుంది. ముస్లిం మతంలోనూ ఛాందసులు వారి హక్కులను దారుణంగా కాలరాస్తున్న మాట నిజం. షాబానోతో తన రోగిష్టి తల్లికి సేవ చేయించుకుని చదువుకుని బారిష్టర్ అయిన ఆమె భర్త తర్వాత చదువుకున్న అమ్మాయిని చేసుకుని ఆమెను వీధుల్లోకి గెంటేశాడు. అయినా పోరాడి గెలిస్తే రాజ్యం ఓడించింది. అప్పుడెప్పుడో త్రేతాయుంగంలోనే శ్రీరామచంద్రుడంతటి వారే సీతమ్మవారిని నిండుచూలాలని నిష్కారణంగా అడవులు పాలుచేసిన తీరుకు ఇప్పటికీ కంటతడి పెడుతుంటారే! సతీ సహగమనం, జోగిని, కన్యాశుల్కం, వరకట్నం వంటివి హిందూమతంలోనూ వున్నాయి. అంతెందుకు? ఇప్పుడు ఈ కేసు కూడా హిందూ మహిళల వారసత్వానికి సంబంధించిన విషయం విచారించే క్రమంలో కోర్టు తనుగా సుమోటోగా తీసుకున్నదే. ఈ సందర్భంలో ప్రభుత్వ అటార్నీ జనరల్ తలాక్ను గాకుండా ఉమ్మడి సివిల్ కోడ్ను గురించి మాట్లాడ్డం విచిత్రమైతే ముస్లిం పర్సనల్ లాబోర్డు తామే తలాక్ ఇచ్చిన వారిని బహిష్కరిస్తామని చెప్పడం మరో విడ్డూరం. షాబానో కేసు సందర్భంలో ఇలాగే వక్ఫ్ డబ్బుతో బాధిత మహిళలను ఆదుకుంటామని చెప్పారు గాని చేసింది లేదు.ఇప్పుడైనా సరే తలాక్ ఖురాన్ ప్రకారం సరైందా కాదా అనే చర్చ అప్రస్తుతం. 1937 షరాయిత్ చట్టం 2వ సెక్షన్ ప్రకారం చెల్లుతుందనే సాంకేతిక వాదనా అనవసరం. మను ధర్మ శాస్త్రమైనా షరాయిత్ అయినా ఏదైనా సరే రాజ్యాంగంలోని సమానతా సూత్రానికి భిన్నంగా వుండి జనాభాలో సగంగా వున్న మహిళలకు నష్టం కలిగిస్తుంది గనక మార్చవలసిందే. హిందూ కోడ్ బిల్లు తెచ్చినప్పుడు నాటి రాష్ట్రపతి రాజేంద్ర ప్రసాద్ కూడా వ్యతిరేకించారు. అయినా ఆపలేదు. ఇప్పుడైనా అన్ని మతాల విశ్వా సాలూ సంప్రదాయాలతో ముడిపడిన ఉమ్మడి సివిల్ కోడ్ తేనెతుట్టను కదిలించితే తక్షణ సమస్యగా వున్న తలాక్ తీర్పుకు నష్టం కలుగుతుంది. వెంటనే దాని అమలుకు అడుగు వేయడం అవసరం. మోదీ ప్రభుత్వం వాదించినట్టు సివిల్ కోడ్ వివాదం కోర్టు పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు గనక రాజకీయ ఎజెండాగా దాన్ని రుద్దడం హానికరం కూడా. తలాక్ తీర్పుపై చట్టం అవసరం లేదని చెప్పడంలో ప్రభుత్వం తనదైన వ్యూహం చేపట్టినా ఆచరణలో మాత్రం నాటి రాజీవ్ సర్కార్లాగే వ్యవహరిస్తున్నది. ఎందుకంటే ఓట్లు బ్యాంకులూ వీరికీ కావాలి మరి!ఒక మతంలో ఛాందసాన్ని మరో మత ఛాందసం సరిచేయడం కుదిరేపని కాదు. అన్ని మతాల్లోని ఛాందసాలనూ తొలగించడానికి దురాచారాలు నిర్మూలించడానికి సంస్కరణలూ సామాజిక చైతన్యం కావాలి. తీర్పులూ శాసనాలు అందుకు దోహదం చేస్తాయి. భిన్న మతాలు విశ్వాసాలతో కూడిన ఈ దేశంలో ఒకరే తప్పని మరొకరు గొప్పని చెప్పడానికేమీ లేదు. అన్నిమతాలూ మహిళల మూలుగులు పీల్చినవే. తక్కువ చేసినవే. మహత్తరమైందిగా భావించే బౌద్ధ మతం కూడా ఆరామాలలో స్త్రీలను రావద్దనే చెప్పింది. కనుక ఇక్కడ మహిళలను మనుషులుగా చూసి అసమానతలనూ అమానుషాలనూ అడ్డుకోవాలే గాని హిందూత్వ రాజకీయాల్లో అదో పాచికగాచూస్తే పొరబాటవుతుంది. దాని అమలును అస్పష్టంగా వదలితే గోరక్షణ చట్టాలలాగే అవాంఛనీయమైన వివాదాలకు కారణమవుతుంది. అది తిరిగి మరో మత తత్వానికి ఆజ్యం పోస్తుంది. 1986 షాబోనో కేసు ఉత్తరోత్తరా అయోధ్యకాండకు దారితీసినట్టే ఇప్పుడూ కాకుండా చూసుకోవాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వంపై వుంది. అందుకోసం సుదీర్ఘమైన రెండుతీర్పులనూ సమగ్రంగా అధ్యయనం చేయాలి. ముస్లిం మతంలోని ప్రజాస్వామిక ప్రగతిశీల శక్తులూ మహిళా సంఘాలూ కూడా ఈ విజయాన్ని సుస్థిరం చేసుకునే మార్గాలు అన్వేషించాలి. అప్పుడే తీర్పు సార్థకమవుతుంది. అంతేగాని తలాక్ తీర్పును రాజకీయ ఆయుధంగా ఎవరు చేసుకోజూసినా పొరబాటవుతుంది. మహిళా లోకం క్షమించదు.
manudharma saastramainaa sharait aina edaina sare raajyaangamlooni samanata suutraaniki bhinnamgaa vundi janabhalo sagamgaa vunna mahilalaku nashtam kaligistundi ganaka marchavalasinde. muslim matamloni prajaaswaamika pragatiseela saktuluu mahila sanghaaluu kuudaa ee vijayaanni susthiram chesukune maargaalu anveshinchaali. appude (talak) teerpu saarthakamavutundi.charitra punaraavrutamavutundanna marks maata kuudaa padepade punaraavrutamavutuune vuntundi. ayithe modatisaari sukhaantamaina charitra rendava saari apahasyabhajanamga vuntundani aayana muktaayimpu. supreem kortu talaakpai ichina teerpu, shaa bano nunchi sayyaro bano varakuu nadichina muppai ella charitra, appati kendram vyavaharinchina ippati kendram vyavaharistunna teeru annee aayana maatanu nijam chestunnayi. talak kinda vidaakulu ichinanta maatraana aa bharya bharananiki anarhuraalu kaadani 1986loo supreem kortu cheppindi. cpc 125 kinda tanaku bharanam ponde hakku vundani (intachesi aame korina bharanam roo.129) shabano chesina vaadananu kortu aamodinchindi. daani aadhaaramgaa muslim mahilalanu aadukunenduku munduku rakapoga muslim matamloni chhandasulanu santruptiparchadam kosam rajiv gaandhi prabhutvam aa teerpunu vammu cheyadaaniki muslim mahilala vidaakula chattam tecchindi. idhi hindu matha chaandasulapai prabhaavam choopistundi ganaka vaarini santosha pettadaaniki ayodhyalo ardhasataabdamgaa moothapadina vivaadaaspada babari maseedu/ ramajanmabhoomi talupulu teripinchindi. otu byaanku rajakeeyaalane mantram japinche bgfa/ aaresseslaku ayodhya ramudi aasiissulatoe marinta pedda otu byaanku labhinchindi. tarvaata jarigindantaa charitra. baga chusina telisina charitra.ippudu shabano sthaanamlo sayyaro bano marikondaru vunnaru. veeru kuudaa talak chelladani praathamika hakkulaku bhangakaramani vaadinchaaru. ide samayamlo veehechpee adhyakshudu togadia hyderabadulone ayodhya ramamandiram nirmaanam chesi tiirataamani prakatinchaaru. supreem kortu talak chellabodani prakatinchadamtho tama vaadana neggindani pariwar paravasistunnadi. ayithe appati rajiv prabhutvam lagane ee prabhutvam kuudaa andukosam chattam tevadaaniki venukaadatam visesham. chattam avasaram ledanee, rashtralaku oka vartamaanam pampistaamani kendram chebutunnadi. talaakpaina intagaa vaadinchina vaaru atyunnata nyaayasthaanam teerpunu asara chesukuni pakadbandiigaa chattam enduku cheyakudadu? endukante tama chetiki matti antakunda kaagala kaaryam gandha rvule teerchinattu kortu paeru meeda anukunnadi saadhinchaalani vaaranukunnaaru. adhe jaragaledu. mejarty teerpu minarty teerpu kuudaa talak biddat leda takshana talak chelladane telchesaayi. ayithe daanni alaa aspashtamgaa vadileste teerpu valla raavalasina maarpu raadu. majlisto sahaa andaruu swaagatinchaaru ganaka ventane akhilapaksha charcha chesi daaniki saasana roopam ivvali. nyaayaparamaina uttarvule chaalavu. minarty teerpulo pradhaana nyaayamuurti kher cheppinattu balya vivahalaina satiisahagamanamainaa chattamtho nishedhinchabaddaaye gaani teerpulatho kaadu.ikkada mahilala samasya paerita matha tatvaala poratam vundi ganake eppatikappudu samasya jatilamavutunnadi. kaman sivil kod, ayodhya, kashmir 370 annavi bgfa ninaada trayam. ee moodu ippudu ragilinchabadutunnaayanta marks cheppina charitra punaraavruti ide. appatila gaaka ippudu ekamgaa puurti mejartitho modii prabhutvam vundi ganaka gatamlo vale rahasya ezendaagaa gaaka raajakeeyamgaane munduku tecchaaru. kaman sivil kod samasya anni mataladi. alaage mahilalapai vivaksha aneka roopaallo anni mataallo vundi. muslim matamloonuu chhandasulu vaari hakkulanu daarunamgaa kaalaraastunna maata nijam. shabanoto tana rogishti talliki seva cheyinchukuni chaduvukuni barishter ayina aame bharta tarvaata chaduvukunna ammayini chesukuni aamenu veedhulloki gentesadu. aina poradi geliste rajyam odinchindi. appudeppudo tretayungamlone sriraamachandrudantati vaare seetammavaarini ninduchuulaalani nishkaaranamgaa adavulu paaluchesina teeruku ippatikee kantatadi pedutuntare! sathee sahagamanam, jogini, kanyasulkam, varakatnam vantivi hinduumatamloonuu vunnayi. antenduku? ippudu ee kesu kuudaa hindu mahilala vaarasatvaaniki sambandhinchina vishayam vichaarinche kramamlo kortu tanugaa sumotoga teesukunnade. ee sandarbhamlo prabhutva atarni janaral talaaknu gakunda ummadi sivil kodnu gurinchi matladdam vichitramaithe muslim parsanal labordu taame talak ichina vaarini bahishkaristaamani cheppadam maro vidduram. shabano kesu sandarbhamlo ilaage wakf dabbutho baadhita mahilalanu aadukuntaamani cheppaaru gaani chesindi ledu.ippudaina sare talak khuran prakaaram sarainda kaadaa ane charcha aprastutam. 1937 sharait chattam 2va section prakaaram chellutundane saanketika vaadanaa anavasaram. manu dharma saastramainaa sharait aina edaina sare raajyaangamlooni samanata suutraaniki bhinnamgaa vundi janabhalo sagamgaa vunna mahilalaku nashtam kaligistundi ganaka marchavalasinde. hindu kod billu tecchinappudu naati rashtrapati rajendra prasad kuudaa vyatirekinchaaru. aina aapaledu. ippudaina anni mataala vishwa saaluu sampradaayaalato mudipadina ummadi sivil kod thenethuttanu kadilinchite takshana samasyagaa vunna talak teerpuku nashtam kalugutundi. ventane daani amaluku adugu veyadam avasaram. modii prabhutvam vaadinchinattu sivil kod vivaadam kortu parigananaloki teesukoledu ganaka rajakeeya ezendaagaa daanni ruddadam hanikaram kuudaa. talak teerpupai chattam avasaram ledani cheppadamlo prabhutvam tanadaina vyuham chepattina aacharanalo maatram naati rajiv sarkarlage vyavaharistunnadi. endukante otlu byaankuluu veerikee kavali mari!oka matamlo chhandasanni maro matha chaandasam saricheyadam kudirepani kaadu. anni mataalloni chhandasalanu tolaginchadaaniki duraachaaraalu nirmuulinchadaaniki samskaranaluu saamaajika chaitanyam kavali. teerpuluu saasanaalu anduku dohadam chestayi. bhinna mataalu vishwaasaalatho kuudina ee desamlo okare tappani marokaru goppani cheppadaanikemi ledu. annimataaluu mahilala moolugulu peelchinave. takkuva chesinave. mahattaramaindigaa bhavinche bouddha matham kuudaa aaraamaalalo streelanu ravaddane cheppindi. kanuka ikkada mahilalanu manushulugaa chusi asamaanatalanuu amaanushaalanuu addukovale gaani hindutva rajakeeyaallo adho paachikagaachuusthe porabaatavutundi. daani amalunu aspashtamgaa vadalithe gorakshana chattalalage avaanchaneeyamaina vivaadaalaku kaaranamavutundi. adhi tirigi maro matha tatvaaniki aajyam postundi. 1986 shabono kesu uttarottara ayodhyakaandaku daariteesinatte ippuduu kakunda chusukovalsina baadhyata prabhutvampai vundi. andukosam sudeerghamaina rendutiirpulanuu samagramgaa adhyayanam cheyali. muslim matamloni prajaaswaamika pragatiseela saktuluu mahila sanghaaluu kuudaa ee vijayaanni susthiram chesukune maargaalu anveshinchaali. appude teerpu saarthakamavutundi. antegaani talak teerpunu rajakeeya aayudhamgaa evaru chesukojusina porabaatavutundi. mahila lokam kshaminchadu.charitra punaraavrutamavutundanna marks maata kuudaa padepade punaraavrutamavutuune vuntundi. ayithe modatisaari sukhaantamaina charitra rendava saari apahasyabhajanamga vuntundani aayana muktaayimpu. supreem kortu talaakpai ichina teerpu, shaa bano nunchi sayyaro bano varakuu nadichina muppai ella charitra, appati kendram vyavaharinchina ippati kendram vyavaharistunna teeru annee aayana maatanu nijam chestunnayi. talak kinda vidaakulu ichinanta maatraana aa bharya bharananiki anarhuraalu kaadani 1986loo supreem kortu cheppindi. cpc 125 kinda tanaku bharanam ponde hakku vundani (intachesi aame korina bharanam roo.129) shabano chesina vaadananu kortu aamodinchindi. daani aadhaaramgaa muslim mahilalanu aadukunenduku munduku rakapoga muslim matamloni chhandasulanu santruptiparchadam kosam rajiv gaandhi prabhutvam aa teerpunu vammu cheyadaaniki muslim mahilala vidaakula chattam tecchindi. idhi hindu matha chaandasulapai prabhaavam choopistundi ganaka vaarini santosha pettadaaniki ayodhyalo ardhasataabdamgaa moothapadina vivaadaaspada babari maseedu/ ramajanmabhoomi talupulu teripinchindi. otu byaanku rajakeeyaalane mantram japinche bgfa/ aaresseslaku ayodhya ramudi aasiissulatoe marinta pedda otu byaanku labhinchindi. tarvaata jarigindantaa charitra. baga chusina telisina charitra.ippudu shabano sthaanamlo sayyaro bano marikondaru vunnaru. veeru kuudaa talak chelladani praathamika hakkulaku bhangakaramani vaadinchaaru. ide samayamlo veehechpee adhyakshudu togadia hyderabadulone ayodhya ramamandiram nirmaanam chesi tiirataamani prakatinchaaru. supreem kortu talak chellabodani prakatinchadamtho tama vaadana neggindani pariwar paravasistunnadi. ayithe appati rajiv prabhutvam lagane ee prabhutvam kuudaa andukosam chattam tevadaaniki venukaadatam visesham. chattam avasaram ledanee, rashtralaku oka vartamaanam pampistaamani kendram chebutunnadi. talaakpaina intagaa vaadinchina vaaru atyunnata nyaayasthaanam teerpunu asara chesukuni pakadbandiigaa chattam enduku cheyakudadu? endukante tama chetiki matti antakunda kaagala kaaryam gandha rvule teerchinattu kortu paeru meeda anukunnadi saadhinchaalani vaaranukunnaaru. adhe jaragaledu. mejarty teerpu minarty teerpu kuudaa talak biddat leda takshana talak chelladane telchesaayi. ayithe daanni alaa aspashtamgaa vadileste teerpu valla raavalasina maarpu raadu. majlisto sahaa andaruu swaagatinchaaru ganaka ventane akhilapaksha charcha chesi daaniki saasana roopam ivvali. nyaayaparamaina uttarvule chaalavu. minarty teerpulo pradhaana nyaayamuurti kher cheppinattu balya vivahalaina satiisahagamanamainaa chattamtho nishedhinchabaddaaye gaani teerpulatho kaadu.ikkada mahilala samasya paerita matha tatvaala poratam vundi ganake eppatikappudu samasya jatilamavutunnadi. kaman sivil kod, ayodhya, kashmir 370 annavi bgfa ninaada trayam. ee moodu ippudu ragilinchabadutunnaayanta marks cheppina charitra punaraavruti ide. appatila gaaka ippudu ekamgaa puurti mejartitho modii prabhutvam vundi ganaka gatamlo vale rahasya ezendaagaa gaaka raajakeeyamgaane munduku tecchaaru. kaman sivil kod samasya anni mataladi. alaage mahilalapai vivaksha aneka roopaallo anni mataallo vundi. muslim matamloonuu chhandasulu vaari hakkulanu daarunamgaa kaalaraastunna maata nijam. shabanoto tana rogishti talliki seva cheyinchukuni chaduvukuni barishter ayina aame bharta tarvaata chaduvukunna ammayini chesukuni aamenu veedhulloki gentesadu. aina poradi geliste rajyam odinchindi. appudeppudo tretayungamlone sriraamachandrudantati vaare seetammavaarini ninduchuulaalani nishkaaranamgaa adavulu paaluchesina teeruku ippatikee kantatadi pedutuntare! sathee sahagamanam, jogini, kanyasulkam, varakatnam vantivi hinduumatamloonuu vunnayi. antenduku? ippudu ee kesu kuudaa hindu mahilala vaarasatvaaniki sambandhinchina vishayam vichaarinche kramamlo kortu tanugaa sumotoga teesukunnade. ee sandarbhamlo prabhutva atarni janaral talaaknu gakunda ummadi sivil kodnu gurinchi matladdam vichitramaithe muslim parsanal labordu taame talak ichina vaarini bahishkaristaamani cheppadam maro vidduram. shabano kesu sandarbhamlo ilaage wakf dabbutho baadhita mahilalanu aadukuntaamani cheppaaru gaani chesindi ledu.ippudaina sare talak khuran prakaaram sarainda kaadaa ane charcha aprastutam. 1937 sharait chattam 2va section prakaaram chellutundane saanketika vaadanaa anavasaram. manu dharma saastramainaa sharait aina edaina sare raajyaangamlooni samanata suutraaniki bhinnamgaa vundi janabhalo sagamgaa vunna mahilalaku nashtam kaligistundi ganaka marchavalasinde. hindu kod billu tecchinappudu naati rashtrapati rajendra prasad kuudaa vyatirekinchaaru. aina aapaledu. ippudaina anni mataala vishwa saaluu sampradaayaalato mudipadina ummadi sivil kod thenethuttanu kadilinchite takshana samasyagaa vunna talak teerpuku nashtam kalugutundi. ventane daani amaluku adugu veyadam avasaram. modii prabhutvam vaadinchinattu sivil kod vivaadam kortu parigananaloki teesukoledu ganaka rajakeeya ezendaagaa daanni ruddadam hanikaram kuudaa. talak teerpupai chattam avasaram ledani cheppadamlo prabhutvam tanadaina vyuham chepattina aacharanalo maatram naati rajiv sarkarlage vyavaharistunnadi. endukante otlu byaankuluu veerikee kavali mari!oka matamlo chhandasanni maro matha chaandasam saricheyadam kudirepani kaadu. anni mataalloni chhandasalanu tolaginchadaaniki duraachaaraalu nirmuulinchadaaniki samskaranaluu saamaajika chaitanyam kavali. teerpuluu saasanaalu anduku dohadam chestayi. bhinna mataalu vishwaasaalatho kuudina ee desamlo okare tappani marokaru goppani cheppadaanikemi ledu. annimataaluu mahilala moolugulu peelchinave. takkuva chesinave. mahattaramaindigaa bhavinche bouddha matham kuudaa aaraamaalalo streelanu ravaddane cheppindi. kanuka ikkada mahilalanu manushulugaa chusi asamaanatalanuu amaanushaalanuu addukovale gaani hindutva rajakeeyaallo adho paachikagaachuusthe porabaatavutundi. daani amalunu aspashtamgaa vadalithe gorakshana chattalalage avaanchaneeyamaina vivaadaalaku kaaranamavutundi. adhi tirigi maro matha tatvaaniki aajyam postundi. 1986 shabono kesu uttarottara ayodhyakaandaku daariteesinatte ippuduu kakunda chusukovalsina baadhyata prabhutvampai vundi. andukosam sudeerghamaina rendutiirpulanuu samagramgaa adhyayanam cheyali. muslim matamloni prajaaswaamika pragatiseela saktuluu mahila sanghaaluu kuudaa ee vijayaanni susthiram chesukune maargaalu anveshinchaali. appude teerpu saarthakamavutundi. antegaani talak teerpunu rajakeeya aayudhamgaa evaru chesukojusina porabaatavutundi. mahila lokam kshaminchadu.