పెద్దనోట్ల రద్దు నాటి పరిస్థితులు ఇప్పుడు మళ్ళీ తలెత్తుతున్నాయి. అధికశాతం ఏటీఎంలలో డబ్బుల్లేవు, బ్యాంకులు అడిగినంత సొమ్ము ఇవ్వడం లేదు. పింఛనులే చెల్లించలేని స్థితిలో అవి ఉన్నాయి. నగదు ఉపసంహరణలపై రిజర్వుబ్యాంకు పరిమితులను ఎత్తివేసినా అనధికారికంగా అవి అమలవుతున్నాయి. పెద్దనోట్ల రద్దు కాలంలో డిపాజిట్ చేసిన మొత్తాలను జనం ఇప్పుడు తిరిగి తీసుకుంటున్నందువల్ల ఈ విపత్కరస్థితి ఏర్పడిందని కొందరూ, సరిపడా నగదులో సగం మాత్రమే రిజర్వుబ్యాంకు ఇప్పటికీ సరఫరా చేయగలుగుతున్నదని మరికొందరూ అంటున్నారు. దేశంలో నవంబరు 8 ముందునాటి కరెన్సీస్థాయి సాధించాలంటే మరో రెండుమూడు నెలలు పడుతుందని రెండురోజుల క్రితమే రిజర్వుబ్యాంకు డిప్యూటీ గవర్నర్ విరళ్ ఆచార్య చెప్పేశారు. ఒకపక్కన సామాన్యుడి మీద రుద్దిన పెద్దనోట్ల రద్దు కష్టాలు పూర్తిగా తీరకముందే బ్యాంకులు మరొకమారు నడ్డివిరిచేయడానికి సిద్ధపడ్డాయి. ఖాతాలో డబ్బు వేసినా, తీసినా, చెప్పినంత సొమ్ములేకున్నా వందల రూపాయల పెనాల్టీలు వసూలు చేయాలని బ్యాంకులు అనుకోవడం ఆశ్చర్యకరం. ఈ నిర్ణయానికి జన్ధన్ ఎకౌంట్లు అసలు కారణమంటున్నారు ఎస్బీఐ చైర్పర్సన్ అరుంధతీ భట్టాచార్య. ప్రభుత్వం తమమీద బలవంతంగా రుద్దిన ఈ లక్షలాది ఎకౌంట్ల నిర్వహణ తమకు పెనుభారంగా పరిణమించిందనీ, అందువల్ల నిర్వహణ వ్యయాన్ని మిగతావారికి పంచక తప్పడం లేదని అంటున్నారు ఆమె. ఈ ఎకౌంట్లను రుద్దిన ప్రభుత్వమూ, రుద్దించుకున్న బ్యాంకులూ ఆ భారాన్ని భరించవు కానీ మిగతాఖాతాదారులు వాటిని మోయాలి. మంది సొమ్ముతో బ్యాంకులు, ప్రభుత్వం దీనజనోద్ధరణ ఫోజు మాత్రమే కొడుతుంటాయి. తాము ప్రకటించిన చర్యలు పాతవేనంటూ, అత్యధిక శాతం ఖాతాల్లో ౫ వేల రూపాయల కనీస నిల్వ ఎలాగూ ఉంటున్నదనీ, అలాగే అత్యధికులకు మూడునాలుగుసార్ల కంటే ఏటీఎం నుంచి డబ్బులు తీయవలసిన అవసరం ఉండదనీ భట్టాచార్య విశ్లేషిస్తున్నారు. కేవలం కొద్దిమంది వల్ల అందరిమీదా ఆంక్షలు విధించవలసిన అవసరం ఏమున్నది? ఆ కొద్దిపాటి ఖాతాలను కూడా భరించలేనంత దైన్యస్థితిలో బ్యాంకులు ఉన్నాయా?ప్రజలు దాచుకున్న డబ్బుతో బ్యాంకులు వడ్డీ వ్యాపారం చేసుకుంటున్నాయి. దోచుకున్నవారిని విదేశాలకు పంపేస్తూ దాచుకున్నవారిని మాత్రం శిక్షిస్తున్నాయి. సామాన్యుడు తన అవసరార్థం తీసుకొనే రుణాలపై బ్యాంకులు వసూలు చేస్తున్న వడ్డీలు తగ్గడం లేదు కానీ, అతడు దాచుకున్న మొత్తాలకు బ్యాంకులు చెల్లించాల్సిన వడ్డీ మాత్రం ఏయేటికాయేడు తగ్గిపోతోంది. బ్యాంకుల్లో ఇచ్చే వడ్డీ తక్కువైనా దాచుకున్న సొమ్ము భద్రంగా ఉంటుందన్న బలహీనత ఖాతాదారు నడ్డివిరిస్తోంది. వడ్డీ ఆకర్షణ లేకున్నా, సౌకర్యాలూ సౌలభ్యాలూ అందకున్నా, బ్యాంకులను నమ్మిన ఖాతాదారు మీద అదనపు భారం పడుతోంది. ఒకపక్కన, పోపుల డబ్బాలో దాచిన సొమ్మును పాపపు సొమ్ముగా, అలా దాచుకోవడం దేశానికి చేస్తున్న అన్యాయంగా ప్రభుత్వమే చిత్రీకరిస్తోంది. చేతిసొమ్ము పాపిష్టిదనీ, ఖాతాల్లోనూ, కార్డుల్లోనూ ఉన్నదే స్వచ్ఛ ధనమని చెబుతూ జనం తప్పనిసరిగా తన దారికొచ్చే వాతావరణాన్ని కల్పించింది. బ్యాంకు లావాదేవీలను బలవంతంగా రుద్దుతున్న ఈ దశలో, ఉచితంగా అందాల్సిన వ్యక్తిగత ఖాతాల నిర్వహణను ఖరీదైన వ్యవహారంగా మార్చివేయడం సముచితం కాదు. నగదు వాడకాన్ని నిరుత్సాహపరచే ప్రక్రియలోనే ప్రస్తుత నిబంధనలు కూడా పుట్టుకొచ్చాయి. కానీ, నగదురహిత లావాదేవీలకు ప్రోత్సాహం మాటల్లో కనిపించినంత చర్యల్లో లేదు. ఇప్పటికీ, కార్డులు సతాయిస్తుండటంతో చాలాచోట్ల క్యాష్ ఇచ్చేయమంటున్నారు. చిన్న దుకాణాలకు సైతం స్వైపింగ్ యంత్రాలు అందిస్తామన్న హమీ కూడా క్రమంగా నీరసించిపోయింది. బ్యాంకులు విధిస్తున్న చార్జీలు సామాన్యుడికి జరిమానాలుగా, శిక్షలుగా అనిపిస్తున్నాయి. ఖాతాదారుల సొమ్ముతో చక్కగా వ్యాపారం చేసుకొని పరస్పర ప్రయోజనం నెరవేర్చుకోవాల్సిన బ్యాంకులు తమ నష్టాలను భర్తీచేసుకోవడానికి వారిని కష్టాలు పెట్టడం సమంజసం కాదు. తననెత్తిన జన్ధన్ ఖాతాలు రుద్దిన ప్రభుత్వం నుంచి స్టేట్బ్యాంకు సత్తావుంటే ఖర్చు వసూలు చేయాలి, లేదా ప్రభుత్వమే స్వచ్ఛందంగా ఆ పనిచేయాలి. పునరాలోచించమని ఆ బ్యాంకుకు ఓ సలహా పారేసినంత మాత్రాన ప్రభుత్వ బాధ్యత తీరిపోదు.
peddanotla raddu naati paristhitulu ippudu mallee talettutunnaayi. adhikasaatam atmlalo dabbullevu, byaankulu adiginanta sommu ivvadam ledu. pinchanule chellinchaleni sthitilo avi unnaayi. nagadu upasamharanalapai rijarvubyaanku parimitulanu ettivesina anadhikaarikamgaa avi amalavutunnaayi. peddanotla raddu kaalamlo depazit chesina mottaalanu janam ippudu tirigi teesukuntunnanduvalla ee vipatkarasthiti erpadindani kondaruu, saripada nagadulo sagam matrame rijarvubyaanku ippatikee sarafara cheyagalugutunnadani marikondaruu antunnaru. desamlo navambaru 8 mundunati karenseesthaayi saadhinchaalante maro rendumudu nelalu padutundani rendurojula kritame rijarvubyaanku deputy gavarnar viral aachaarya cheppesaaru. okapakkana saamaanyudi meeda ruddina peddanotla raddu kashtaalu puurtigaa teerakamunde byaankulu marokamaru naddiviricheyadaaniki siddapaddaayi. khaataalo dabbu vesina, teesinaa, cheppinanta sommulekunna vandala roopaayala penaalteelu vasulu cheyalani byaankulu anukovadam aascharyakaram. ee nirnayaaniki jandhan ekountlu asalu kaaranamantunnaaru esbi chairparson arundhatii bhattacharya. prabhutvam tamameeda balavantamgaa ruddina ee lakshalaadi ecountla nirvahana tamaku penubhaaramgaa parinaminchindanii, anduvalla nirvahana vyayaanni migataavaariki panchaka tappadam ledani antunnaru aame. ee ekountlanu ruddina prabhutvamuu, ruddinchukunna byaankuluu aa bhaaraanni bharinchavu cony migataakhaataadaarulu vaatini moyali. mandi sommutho byaankulu, prabhutvam deenajanoddharana foju matrame kodutuntaayi. taamu prakatinchina charyalu paatavenantuu, atyadhika saatam khaataallo u vela roopaayala kaneesa nilva elaaguu untunnadanee, alaage atyadhikulaku moodunaalugusaarla kante atm nunchi dabbulu teeyavalasina avasaram undadanee bhattacharya vislaeshistunnaaru. kevalam koddimandi valla andarimeedaa aankshalu vidhinchavalasina avasaram emunnadi? aa koddipati khaataalanu kuudaa bharinchalenanta dainyasthitilo byaankulu unnaya?prajalu daachukunna dabbutho byaankulu vaddi vyaparam chesukuntunnayi. dochukunnavaarini videsaalaku pampestuu daachukunnavaarini maatram sikshistunnaayi. saamaanyudu tana avasaraartham teesukone runaalapai byaankulu vasulu chestunna vaddeelu taggadam ledu cony, atadu daachukunna mottaalaku byaankulu chellinchaalsina vaddi maatram eyetikayedu taggipotondi. byaankullo iche vaddi takkuvaina daachukunna sommu bhadramgaa untundanna balaheenata khaataadaaru naddiviristondi. vaddi aakarshana lekunna, soukaryaaluu soulabhyaaluu andakunna, byaankulanu nammina khaataadaaru meeda adanapu bharam padutondi. okapakkana, popula dabbalo daachina sommunu paapapu sommugaa, alaa dachukovadam deshaniki chestunna anyaayamgaa prabhutvame chitrikaristondi. chetisommu paapishtidanii, khaataalloonuu, kaardulloonuu unnade swachcha dhanamani chebutuu janam tappanisarigaa tana daarikoche vaataavaranaanni kalpinchindi. byaanku lavadevilanu balavantamgaa ruddutunna ee dasalo, uchitamgaa andaalsina vyaktigata khatala nirvahananu khareedaina vyavahaaramgaa marchiveyadam samuchitam kaadu. nagadu vaadakaanni nirutsaahaparachae prakriyalone prastuta nibandhanalu kuudaa puttukochayi. cony, nagadurahita lavadevilaku prothsaaham maatallo kanipinchinanta charyallo ledu. ippatikee, kaardulu sataayistundatamto chalachotla kyash icheyamantunnaru. chinna dukaanaalaku saitam swaiping yantraalu andistaamanna hami kuudaa kramangaa neerasinchipoyindi. byaankulu vidhistunna chaarjeelu saamaanyudiki jarimanaluga, sikshalugaa anipistunnaayi. khaataadaarula sommutho chakkaga vyaparam chesukoni paraspara prayojanam neraverchukovalsina byaankulu tama nashtaalanu bhartichesukovadaniki vaarini kashtaalu pettadam samanjasam kaadu. tananettina jandhan khaataalu ruddina prabhutvam nunchi statebyaanku sattavunte kharchu vasulu cheyali, leda prabhutvame swachchandamgaa aa panicheyaali. punaraalochinchamani aa byaankuku oo salaha paaresinanta maatraana prabhutva baadhyata teeripodu.