జపనీయులు వ్యాసాలు రాసే ఒక తరహా ప్రక్రియని ‘జుహిత్సు’ (zuihitsu) అని పిలుస్తారు. వాళ్ళ భాషలో ‘Hitsu’ అంటే ‘కుంచె’ అనీ, ‘Zui’ అంటే ‘అనుసరించట’మనీ అర్థం. ‘జుహిత్సు’ అంటే కుంచెను అనుసరించటం. ఈ మాట ఒక తరహా బొమ్మలు వేసే పద్ధతిని సూచిస్తుంది. ఒక్కోసారి చిత్రకారుడు వేయాల్సిన బొమ్మంటూ మనసులో ఏమీ లేకుండానే కాన్వాస్ ముందు నిలబడతాడు. కుంచెను రంగులో ముంచి కాన్వాస్పై అది ఎటు తీసుకెళ్తే తను అటు పోతాడు. అంటే తన మనసులోని తక్షణ ప్రేరణలనూ స్ఫురణలనూ అనుసరి స్తాడు. జపనీయుల ‘జుహిత్సు’ వ్యాసాలూ ఇదే పద్ధతిలో సాగుతాయి. జుహిత్సు వ్యాస రచయిత ఒక ఇతివృత్తాన్ని అనుకోడు. మనసులో అప్పటి తన అనుభూతుల ఆలంబనగా కలాన్ని కదుపుతాడు.ఈ జుహిత్సు పద్ధతి జపాన్లో మొదట పదవ శతాబ్దంలో మొదలయింది. ఆనాటి ఒక రాజవంశంలో రాణికి అంతఃపుర చెలికత్తెగా పనిచేసే సై షోనగన్ (Sei Shonagon) అనే ఆమె రాసిన ‘పిల్లో బుక్’ అనే పుస్తకం ఈ పద్ధతికి నాందిగా చెబుతారు. ఆమె అంతఃపురంలో పనిచేస్తూ ఆ అనుభవాలను, అక్కడి కబుర్లను, అక్కడక్కడా తనకు వచ్చిన కవిత్వాన్ని, ప్రపంచం మీద పరిశీలనలను అన్నీ కలిపి పుస్తకాల్లో రాసుకుంది. ఉదాహరణకి కొన్ని పరిశీల నలు ఇలా సాగుతాయి:మామూలుకన్నా అందంగా చప్పుడు చేసేవి: కొత్త సంవత్సరం రోజు వీధిలో పోయే ఎద్దుల బండి, లేదా ఇంటి మీంచి కూసే కోడి. తెల్లవారగట్ల, ఎవరో గొంతు సవరించుకోవడం--లేదా సంగీత వాయిద్యాన్ని సవరించడం.బొమ్మ వేస్తే అందం పోగొట్టుకొనేవి: పింక్ రంగులు. వస మొక్క. చెర్రీ పళ్ళు. గొప్ప కథల్లో వర్ణించబడిన స్త్రీ పురుషులు. అట్లాగే బొమ్మ వేస్తే మరింత అందం పొందేవి: దేవదారు చెట్లు. కొండల మధ్య ఊళ్లు. కొండ దారులు.ఇబ్బంది పెట్టే విషయాలు: ఎవరో అతిథి నీకోసమే వచ్చారనుకొని పలకరించటానికి వెళ్ళడం, తీరా వేరెవరో పిలిపిస్తే వచ్చాడని తెలియటం. ఆ వచ్చినతను చేతిలో బహుమతి పట్టుకొని ఉంటే ఇంకా ఇబ్బంది. నువ్వో మనిషి గురించి చెడుగా మాట్లాడతావు, అక్కడున్న పసివాడెవరో అమాయకంగా దాన్ని తిరిగి ఆ మనిషి దగ్గరే చెబుతాడు. ఎవరో తమ జాలిగొలిపే కథను నీ ముందు వెళ్ళబోసుకుంటారు, కళ్ళమ్మటా నీళ్ళతో. అది ఎంత బాధపడాల్సిన విషయం అని నీకు తెలిసినా నీ కంటి నుంచి మాత్రం ఒక్క చుక్క రాలదు. ఇది చాలా ఇబ్బంది పెట్టే విషయం. నువ్వు కన్నీరు వస్తున్నట్టే ముఖం పెట్టి, వీలైనంత కదిలిపోయినట్టు కనపడటానికి ప్రయత్నిస్తావు. కానీ నీ వల్ల కాదు. కానీ ఏదైనా అద్భుతం చూడటమో, దాని గురించి వినడమో జరిగినపుడు మాత్రం నీ కంట కన్నీళ్ళు వాటంతటవే వచ్చేస్తాయి.-ఇలాంటి పరిశీలనలను, అనుభూతులను, అనుభవాలను పుస్తకాల్లో రాసుకొని సై షోనగన్ వాటిని తన తలగడల్లా వాడుకొనేది. అందుకే ఆమె తదనంతరం 17వ శతాబ్దంలో వాటిని పబ్లిష్ చేసేటపుడు ‘పిల్లో బుక్’ (తలగడ పుస్తకం) అన్న పేరుతో పబ్లిష్ చేశారు. తర్వాత్తర్వాత ఈ ‘జుహిత్సు’ పద్ధతిని చాలామంది జపనీస్ రచయితలు అనుసరించారు. అయితే ఈ పద్ధతిలో ఎంతమంది రాసినా, స్వభావరీత్యా ‘జుహిత్సు’కు స్పష్టమైన నిర్వచనమనేది ఎవరూ ఇవ్వలేకపోయారు.ఈ జుహిత్సును అనుసరించి కాకపోయినా ఈ తరహాలోనే పశ్చిమ దేశాల్లోనూ కొన్ని పద్ధతులు వచ్చాయి. వాటిల్లో ఒకటి ‘స్పాంటేనియస్ రైటింగ్’. బీట్నిక్ కవీ, రచయితా ఐన జాక్ కురవాక్ ఈ పద్ధతిని పాపులర్ చేశాడు. ఆయనకు పేరు తెచ్చిన ‘ఆన్ ద రోడ్’ను ఆయన ఈ పద్ధతిలోనే రాశానని చెప్పుకున్నాడు. స్పాంటేనియస్ రైటింగ్కి ఓ ముప్ఫై సూత్రాలు కూడా రాసుకున్నాడు. ‘‘అన్నిటికీ లొంగిపో, అంతరాత్మను తెరిచి వుంచుకో, విను’’; ‘‘ఏం రాయాలనుకున్నావో దాన్ని నీ అంతర్లోకపు అగాధాల్లోంచి ఉప్పొంగనీ’’; ‘‘కవిత్వానికి చోటు లేదు, ఉన్నదున్నట్టు రాయి’’; ‘‘నీ ముందున్న విషయానికి గుడ్డిగా వశమైపోయి కలలుగను’’; ‘‘ప్రపంచపు నిజమైన కథని అంతరంగ స్వగతంలాగా చెప్పు’’; ‘‘నీ కనుల ముందు చిత్రాన్ని ఇంకా స్పష్టంగా చూసే ప్రయత్నంలో పదాల గురించి తడుముకోకు’’; ‘‘సాహిత్య, వ్యాకరణ, వాక్య నిర్మాణ సంకోచాలన్నీ పక్కనపెట్టు’’... ఇలా సాగుతాయి ఆ సూత్రాల్లో కొన్ని. అయితే బీట్ మూవ్మెంట్కు (ఇది హిప్పీ మూవ్మెంట్కు మాతృక లాంటిదనవచ్చు) ఉన్న చరిష్మాలో పడి ఈ పద్ధతి గురించి పెద్ద ఎవరూ మాట్లాడుకోలేదు. పైగా కొందరు రచయితలు ‘స్పాంటేనియస్ రైటింగ్’పేరిట సంయమనం, కూడికా లేకుండా అప్పటికప్పుడు ఏది తడితే అది, ఎలా పడితే అలా రాస్తూపోవటంతో దానికున్న విలువా పోయింది.ఈ తరహా పద్ధతి మన తెలుగులో లేదా అంటే ఉంది. చలం ‘మ్యూజింగ్స్’ ఈ కోవలోకే వస్తాయి. ఇక్కడ ఈ పద్ధతి చలంతోనే మొదలై, చలంతోనే ఆఖరైందనుకోవాలి. చలం దీనికి ఆద్యుడు కాకపోయినా, ఎక్కడ్నుంచో అరువు తెచ్చుకున్నవాడైతే కాదనిపిస్తాడు. ప్రచండమైన ఆయన ఒరిజినాలిటీ తన లక్ష్యానికి అవసరమైన ఇలాంటి రచనా సౌష్టవాన్ని అప్రయత్నంగా కూర్చుకున్నదని అనిపిస్తుంది. వీటికి ఆయన ‘మ్యూజింగ్స్’ అని పేరు పెట్టుకోవడం కూడా- బహుశా ఇంకే పేరుతో వీటిని పిలిచినా అర్థవంతం అనిపించకే కాబోలు.‘జుహిత్సు’, చలం ‘మ్యూజింగ్స్’ తరహా ప్రక్రియలు పేరుకి వచన ప్రక్రియలే అయినా, వాటిలో చాలా కవిత్వాంశ ఉంటుంది. కానీ రాసేది వచనంలో కాబట్టి ఏ అలంకారాల ముసుగులు, సూచనగా వదిలేసే సౌలభ్యమూ, మెటాఫిజికల్ గెంతులూ వుండదు. అందుకే తెలుగులో ఈ ప్రక్రియ అనుసరించటానికి కష్టమై వుండొచ్చు. కవి ఖాళీలు వదిలే వీల్లేని వచనంలోకి ప్రవేశిం చాలనుకోడు. వచనకారుడు తన ప్రొజాయిక్ ఆలోచన లకి కవిత్వాన్ని రంగరించ లేడు. లేదూ, తెలుగు వాళ్ళకున్న కట్టుబడిపోయే మనస్తత్వమూ కొంత కార ణమై ఉంటుంది. ఎందుకో తెలుగువాళ్ళం వచనంలో ‘కథ’, ‘నవల’ ఈ రెండు ప్రక్రియలకే కట్టుబడి పోయాం. అదీగాక, మన దగ్గర ఏదైనా కొత్త రచనా పద్ధతి మొదలవగానే, ఆ కోవలో రెండో అడుగు పడేలోగానే దానికి సవాలక్షమంది లాక్షణికులు బయల్దేరి బోలెడన్ని నిర్వచనాలిచ్చేస్తారు. ఇక ఆ పద్ధతిని మెరుగుపరు స్తూనో, దానికి మరింత వైవిధ్యాన్నిస్తూనో వచ్చిచేరగలిగే ఎన్నో విలువైన కూర్పులన్నీ ఈ నిర్వచనాల గోడల వల్ల బయటే వుండిపోతాయి. మన ‘కథ’ ఇలాగే కొన్ని నిర్వచనాల కటకటాల్లో చిక్కుకుపోయింది.అంతేగాక, మన దగ్గర అనుభవాలూ, అనుభూతులూ, జ్ఞాపకా ల్లాంటివి రాయాలంటే ఆ మనిషి అంతకుముందే రచయితగానో, మరోలానో ప్రసిద్ధికెక్కి ఉండాలి. కేవలం ఆ అనుభవాల, అనుభూతుల కున్న స్వీయవిలువతో రచనలు నిలబడటం అరుదు. దీనికి భిన్నంగా జపనీస్ ప్రక్రియలైన హైకూ, జుహిత్సుల విషయంలో రచయిత ప్రాధాన్యం చాలా పరిమితం. రచయిత అక్కడ ఉన్నాడూ, ఆ పరిశీలన చేసాడూ అనే తప్ప, ఈ సృజనకు అతనే మూలం అన్న భావానికి చోటుండదు. జుహిత్సు తరహా రచనలకు ఆధునిక కాలంలో బ్లాగింగ్ వంటి మాధ్యమాలు వేదిక అయ్యాయి. కొన్నేళ్ళక్రితం (గత దశాబ్దం చివర్లో) తెలుగులో కూడా బ్లాగ్లు రాయటం మొదలైంది. ఎవరైనా ఏదైనా రాయొచ్చు, దాన్ని ఎంతోకొంతమంది జనం కళ్ళముందు పడేలా చేయొచ్చు అనే స్వేచ్ఛ వచ్చింది. అలా కొందరు వృత్తి రీత్యా రచయితలు కానివారు (ముఖ్యంగా స్త్రీలు) తమ అనుభవాల్ని ఏ సాహిత్యపరమైన బడాయిలూ లేకుండా చక్కగా రాసుకున్నారు. అయితే ఆ మాధ్యమానికి ఉన్న పరిమితుల వల్ల ఇంట్లో కంప్యూటర్లు ఉండి, సాఫ్ట్వేర్స్ తెలిసి, టైపింగ్ వచ్చినవారి నుంచే--అంటే సహజంగానే ఎన్నారైలు, లేదా సాఫ్ట్వేర్ ప్రొఫెషనల్స్ నుంచే-- ఈ బ్లాగింగ్ జరిగింది. అది కూడా కొంత కాలానికి వేరే మాధ్యమాల రాకడ వల్ల చల్లారిపోయింది.అమెరికన్ రచయిత లిదియా డేవిస్ ప్రస్తుతం జుహిత్సుకు దగ్గరగా ఉండే శైలితో రచనలు చేస్తున్నారు. ఆమె కథలు చిన్న పేరాల్లోనూ, ఒక్కో సారి రెండు మూడు వాక్యాల్లోనూ కూడా ఉంటాయి. ఆవిడ ఒకచోట- ‘‘షార్ట్ స్టోరీ ముందు నుంచి ‘షార్ట్’ అన్న ముక్క తీసేస్తే కథా ప్రక్రియకు ఎంతో స్వేచ్ఛ లభిస్తుంది’’ అంటారు. అప్పుడిక కథ అంటే ఏదైనా కావొచ్చు. ‘‘ఒక్కముక్కలో చెప్పమంటే, నా ఉద్దేశంలో కథలో ఏదో ఒకటి చెప్పటం జరగాలి, ‘ఆమె అన్నది’ అని ఉన్నా చాలు, ఇక దాని తర్వాత పాఠకుడిని వేరే ఏదో కాలానికీ, వేరే ఏదో చోటుకూ తీసుకుపోగలిగేపాటి సృజన ఉంటే సరిపోతుంది,’’ అని ఒక ఇంటర్వ్యూలో చెబుతారామె. తెలుగు కథకు ప్రస్తుతం కావాల్సింది ఇలాంటి బంధన విముక్తి.  సత్యశేషు
japaneeyulu vyaasaalu rase oka taraha prakriyani ‘juhitsu’ (zuihitsu) ani pilustaaru. vaalla bhashalo ‘Hitsu’ ante ‘kunche’ any, ‘Zui’ ante ‘anusarinchata’manee artham. ‘juhitsu’ ante kunchenu anusarinchatam. ee maata oka taraha bommalu vese paddhatini suuchistumdi. okkosari chitrakaarudu veyalsina bommantu manasulo emi lekundane conwas mundu nilabadataadu. kunchenu rangulo munchi kaanvaaspai adhi etu teesukelte tanu atu potaadu. ante tana manasuloni takshana preranalanuu sphuranalanuu anusari staadu. japaneeyula ‘juhitsu’ vyaasaaluu ide paddhatilo saagutaayi. juhitsu vyaasa rachayita oka itivruttaanni anukodu. manasulo appati tana anubhoothula aalambanagaa kalaanni kaduputaadu.ee juhitsu paddhati japaanlo modata padava sataabdamlo modalayindi. aanaati oka rajavamsamlo raaniki antahpura chelikattegaa panichese sai shonagan (Sei Shonagon) ane aame raasina ‘pillo buk’ ane pustakam ee paddhatiki naandigaa chebutaaru. aame antahpuramlo panichestuu aa anubhavaalanu, akkadi kaburlanu, akkadakkada tanaku vachina kavitvaanni, prapancham meeda pariseelanalanu annee kalipi pustakaallo rasukundi. udaaharanaki konni pariseela nalu ilaa saagutaayi:mamulukanna andamgaa chappudu chesevi: kotta samvatsaram roju veedhilo poye eddula bandi, leda inti meenchi kuse kodi. tellavaaragatla, evaro gontu savarinchukovadam--leda sangeeta vaayidyaanni savarinchadam.bomma veste andam pogottukonevi: pink rangulu. vasa mokka. cherri pallu. goppa kathallo varninchabadina stree purushulu. atlage bomma veste marinta andam pondevi: devadaaru chetlu. kondala madhya oollu. konda daarulu.ibbandi pette vishayaalu: evaro athithi neekosame vacharanukoni palakarinchataaniki velladam, tiiraa verevaro pilipiste vachaadani teliyatam. aa vachinatanu chetilo bahumati pattukoni unte inka ibbandi. nuvvo manishi gurinchi chedugaa matladatavu, akkadunna pasivadevaro amaayakamgaa daanni tirigi aa manishi daggare chebutaadu. evaro tama jaaligolipe kathanu nee mundu vellabosukuntaaru, kallammata neellatho. adhi entha baadhapadaalsina vishayam ani neeku telisina nee kanti nunchi maatram okka chukka raaladu. idhi chala ibbandi pette vishayam. nuvvu kanneeru vastunnatte mukham petti, veelainanta kadilipoyinattu kanapadataaniki prayatnistaavu. cony nee valla kaadu. cony edaina adbhutam chudatamo, daani gurinchi vinadamo jariginapudu maatram nee kanta kanneellu vaatantatave vachestaayi.-ilanti pariseelanalanu, anubhoothulanu, anubhavaalanu pustakaallo rasukoni sai shonagan vaatini tana talagadalla vaadukonedi. anduke aame tadanantaram 17va sataabdamlo vaatini publish chesetapudu ‘pillo buk’ (talagada pustakam) anna paerutho publish chesaru. tarvaattarvaata ee ‘juhitsu’ paddhatini chaalaamandi japanees rachayitalu anusarinchaaru. ayithe ee paddhatilo entamandi rasina, swabhaavareetyaa ‘juhitsu’ku spashtamaina nirvachanamanedi evaruu ivvalekapoyaru.ee juhitsunu anusarinchi kakapoyina ee tarahaalone paschima deshaalloonuu konni paddhatulu vachayi. vaatillo okati ‘spantanius raiting’. beatnik kavi, rachayita aina jak kurawak ee paddhatini papular cheshaadu. aayanaku paeru tecchina ‘aan da rod’nu aayana ee paddhatilone raasaanani cheppukunnadu. spantanius raitingki oo mupfai suutraalu kuudaa rasukunnadu. ‘‘annitikee longipo, antaraatmanu terichi vunchuko, vinu’’; ‘‘yem rayalanukunnavo daanni nee antarlokapu agaadhaalloonchi upponganee’’; ‘‘kavitvaaniki chotu ledu, unnadunnattu raayi’’; ‘‘nee mundunna vishayaaniki guddiga vasamaipoyi kalaluganu’’; ‘‘prapanchapu nijamaina kathani antaranga swagatamlaagaa cheppu’’; ‘‘nee kanula mundu chitraanni inka spashtamgaa chuse prayatnamlo padaala gurinchi tadumukoku’’; ‘‘saahitya, vyaakarana, vaakya nirmaana sankochaalannii pakkanapettu’’... ilaa saagutaayi aa suutraallo konni. ayithe beat moovmentku (idhi hippi moovmentku maatruka lantidanavachhu) unna charishmaalo padi ee paddhati gurinchi pedda evaruu matladukoledu. paiga kondaru rachayitalu ‘spantanius raiting’paerita samyamanam, kudika lekunda appatikappudu edhi tadite adhi, ela padithe alaa rastupovatamto daanikunna viluwa poyindi.ee taraha paddhati mana telugulo leda ante undi. chalam ‘musings’ ee kovaloke vastaayi. ikkada ee paddhati chalamtone modalai, chalamtone aakharaindanukovali. chalam deeniki aadyudu kakapoyina, ekkadnuncho aruvu tecchukunnavaadaite kaadanipistaadu. prachandamaina aayana originality tana lakshyaaniki avasaramaina ilanti rachana soushtavaanni aprayatnamgaa koorchukunnadani anipistundi. veetiki aayana ‘musings’ ani paeru pettukovadam kuudaa- bahusa inke paerutho veetini pilichina ardhavantam anipinchake kaabolu.‘juhitsu’, chalam ‘musings’ taraha prakriyalu peruki vachana prakriyale aina, vaatilo chala kavitvaamsa untundi. cony rasedi vachanamlo kabatti e alankarala musugulu, suuchanagaa vadilese soulabhyamuu, metafisical gentuluu vundadu. anduke telugulo ee prakriya anusarinchataaniki kashtamai vundochu. kavi khaaliilu vadile veelleni vachanamloki pravesim chalanukodu. vachanakaarudu tana prozoic aalochana laki kavitvaanni rangarincha ledu. ledhoo, telugu vaallakunna kattubadipoye manastatvamuu kontha kaara namai untundi. enduko teluguvaallam vachanamlo ‘katha’, ‘navala’ ee rendu prakriyalake kattubadi poyam. adeegaaka, mana daggara edaina kotta rachana paddhati modalavagaane, aa kovalo rendo adugu padelogane daaniki savalakshamandi laakshanikulu bayalderi boledanni nirvachanaalichestaar. ika aa paddhatini meruguparu stoono, daaniki marinta vaividhyaannistuunoo vachichaeragalige enno viluvaina kuurpulannii ee nirvachanaala godala valla bayate vundipotaayi. mana ‘katha’ ilaage konni nirvachanaala katakataallo chikkukupoyindi.antegaaka, mana daggara anubhavaaluu, anubhoothuluu, ghnaapakaa llantivi rayalante aa manishi antakumunde rachayitagaano, marolano prasiddhikekki undaali. kevalam aa anubhavaala, anubhoothula kunna sweeyaviluvatho rachanalu nilabadatam arudu. deeniki bhinnamgaa japanees prakriyalaina haikuu, juhitsula vishayamlo rachayita praadhaanyam chala parimitam. rachayita akkada unnaaduu, aa pariseelana chesadu ane tappa, ee srujanaku athane moolam anna bhavaniki chotundadu. juhitsu taraha rachanalaku aadhunika kaalamlo blaging vanti maadhyamaalu vedika ayyai. konnellakritam (gatha dasabdam chivarlo) telugulo kuudaa blaglu rayatam modalaindi. evaraina edaina rayochu, daanni entokontamandi janam kallamundu padela cheyochu ane swechha vachindi. alaa kondaru vrutti reetya rachayitalu kaanivaaru (mukhyamgaa streelu) tama anubhavaalni e saahityaparamaina badaayiluu lekunda chakkaga raasukunnaaru. ayithe aa maadhyamaaniki unna parimitula valla intlo computerlu undi, saftvares telisi, tiping vachinavaari nunche--ante sahajamgaane ennaarailu, leda saftvare professionls nunche-- ee blaging jarigindi. adhi kuudaa kontha kaalaaniki vere maadhyamaala rakada valla challaripoyindi.american rachayita lidia davis prastutam juhitsuku daggaragaa unde sailitoe rachanalu chestunnaru. aame kathalu chinna paeraalloonuu, okko saari rendu moodu vaakyaalloonuu kuudaa untaayi. aavida okachota- ‘‘shart story mundu nunchi ‘shart’ anna mukka teeseste kathaa prakriyaku entho swechha labhistundi’’ antaaru. appudika katha ante edaina kaavochu. ‘‘okkamukkalo cheppamante, naa uddesamlo kathalo edho okati cheppatam jaragali, ‘aame annadi’ ani unna chaalu, ika daani tarvaata paatakudini vere edho kaalaanikii, vere edho chotukuu teesukupogaligepati srujana unte saripotundi,’’ ani oka interviewlo chebutarame. telugu kathaku prastutam kaavaalsindi ilanti bandhana vimukti.  satyaseshu