"లేదు"
లత కళ్ళు ముందు రావుగారి ఆఫర్ మెదిలింది. ఆ రోజు ఆయనకు ఫోన్ చేసి హాస్టలుకి తిరిగి రాగానే విమర్శగా ఆలోచించి చూసుకుంటే రావుగారు నిజంగానే తెలివితక్కువ మనిషేనేమో అన్న అనుమానం కలిగింది. లేకపోతే చాలా తెలివైనవాడైనా అయివుండాలి.
రోజుకి అరగంట ఫోన్ చేస్తే పన్నెండొందల రూపాయలు ఇస్తారా ఎవరైనా? జోకయి ఉండాలి.
అందుకే మరునాటికి ఆ సంగతి మర్చిపోయింది. రావుగారికి మళ్ళీ ఫోన్ చెయ్యలేదు.
"అయితే నీ ఉద్యోగం ఊడిందన్నమాట!" అంది అమృతవల్లి, తెరిపిన పడ్డట్లు చూస్తూ అమృతవల్లి గొంతులో విషం వెల్లువగా పొంగింది. చిన్నదిగా ఉన్న పురుగుని ఒడుపుగా నాలుక జాచి పట్టుకునేముందు బల్లి చూసినట్లు మిడిగుడ్లతో లతను చూసింది.
"అవును"
అమృతవల్లి విలాసంగా వెనక్కి జారగిలబడి కూర్చుంది. బద్దకంగా తలతిప్పి కాలెండర్ వైపు చూసింది. "మైగాడ్! అప్పుడే ఇవాళ మూడో తారీకే! హాస్టల్ ఫీజు కట్టేశావా?"
లత హాస్టల్ ఫీజు ఇంకా కట్టలేదని ఆమెకి బాగా తెలుసు. అయితే ఇన్నాళ్ళూ లతని అడగడానికి భయపడింది. అసలు ఇవాళ రూముకి పిలిపించడానికి కారణం, మెల్లిగా మాటల సందర్భంలో ఆ విషయం గుర్తుచేద్దామనే. లతకి ఉద్యోగం పోయిందన్న సంగతి తెలియగానే ఆమెకి కొండంత ధైర్యం వచ్చింది.
"కట్టలేదు" అంది లత ఆవిడ మొహంలోకి సూటిగా చూడకుండా.
"ఓకే! ఓకే! ఏం ఫర్వాలేదమ్మా! మరేం ఫర్వాలేదు. ఇంకా ఒంటిగంట కాలేదు. మూడవటానికి ఇంకా రెండు గంటలు టైముంది. అందమైన గుంటలకి రెండు గంటల్లో రెండొందలు సంపాదించడం ఎంతపని?" అంది అమృతవల్లి విశాఖపట్నం యాసతో. విరిగిపోయిన పలక ఉన్న అల్లరిపాప, పక్క పాపకి ఉన్న అందమైన పలక విరిగిపోతే సంతోషించినట్లు, ఎదగని మనస్తత్వంతో, లత పరిస్థితిని చూసి పరిహాసం చేసిందామె.
"రెండు గంటలు! రెండు వందలు!" అంది అమృతవల్లి.
"ఇప్పుడు వంద కడతాను. ఒక్క వారం రోజుల టైమిస్తే మిగతా..."
"వారం రోజులు టైమ్!" అందామె వెక్కిరింపుగా.
"ఇది అభ్యర్ధనా? ఆర్డరా?"
"రిక్వెస్టు చేస్తున్నాను."
"ఓకే! ఓకే! రిక్వెస్టు, ఆబ్లిగేషన్, అభ్యర్ధనా, మొహమాటం, ఇవన్నీ ఒకే జాతికి చెందినవి. ఇచ్చిపుచ్చుకోవడాలన్న మాట! నేను నీకు ఏడురోజులు టైమిస్తే, నీ టైమ్ ఏడుగంటలు నాకు ఒప్పగించగలవా?"
లేచి నిలబడింది లత.
"లతా! నీ సామాన్లు సర్దుకోవడానికెంతసేపు పడుతుంది? ఎక్కువసేపు పట్టకపోవచ్చులే. ఏమున్నాయ్ మహా! రెండు నైలాన్ చీరలు, రెండుకతాన్ చీరెలూ! అంతేగా! పాత సూట్ కేసులో సగానికి రావు. సూట్ వేసుకునేవాడి కేస్ ఒకటి తగిలితేకాని, సూట్ కేస్ నిండా బట్టలుండవునీకు."
బయటకు నడిచింది లత.
"గుర్తుంచుకో! మూడు గంటల్లోపల..." నవ్వుతూ రిసీవరెత్తి ఫోన్ డయల్ చెయ్యడం మొదలెట్టింది అమృతవల్లి.
 
 * * *
 
తల భారంగా ఉంది లతకు. అప్రయత్నంగానే హాస్టల్ బయటికి నడిచింది. ఎటు వెళుతోందో తెలియకుండానే చాలాదూరం నడిచింది.
ఎలా? ఎలా? ఎలా?
ఈ నెలలో ఇరవై ఆరు రోజులు ఎక్స్చేంజిలో పనిచేసింది తను. దాదాపు ఐదొందలు జీతమొచ్చింది.
కానీ... తను చేసిన పొరబాటు పని ఒకటుంది. ఒక్కొక్క శారీ కొనుక్కోవడం బోర్ అనిపించి, ఒక్కసారిగా మూడు చీరెలు కొనేసింది ఇన్ స్టాల్ మెంటు పద్దతి మీద. అతను ఎక్స్చేంజికి వచ్చి, చీరెలు అమ్ముతుంటాడు. మూడొందల యాభై రూపాయలయింది. నెలకి అరవై చొప్పున కట్టడం కష్టమనిపించలేదు. ఇంకా మొదటి ఇన్ స్టాల్ మెంటు కట్టక ముందే ఉద్యోగం పోయింది. అందుకని మొత్తం మూడొందల యాభై ఒక్కసారే వసూలు చేసుకున్నాడు చీరెల వ్యాపారస్థుడు. మిగిలింది 150 రూపాయలు, అందులో 50 రూపాయలు ఖర్చయిపోయింది. 100 రూపాయలు కడతానంటే ఒప్పుకోవడం లేదు వార్డెన్.
మిగతా వందా ఎలా వస్తుంది? ఎలా? ఏమిటి దిక్కు తనకి?
'దిక్కులేనివాడికి దేవుడే దిక్కు' అని చిన్నప్పుడు చదువుకున్న నీతి వాక్యం వెక్కిరిస్తున్నట్లు కళ్ళముందు మెదిలింది.
గుడిగంటలు వినిపించాయి.
చటుక్కున ఆగింది లత.
రోషంతో ఆమె ముక్కుపుటాలు పెద్దవయ్యాయి. కళ్ళు విశాలమయ్యాయి. శ్వాస తీవ్రమవటంతో ఉన్నతంగా ఉన్న పక్షం ఎగసి పడుతోంది.
రామాలయం కనబడుతోంది ఎదురుగా.
తనని తాను అదుపులోకి తెచ్చుకుంటూ గుడిలోకి నడిచింది లత.
మధ్యాహ్నం వేళ కావడం వల్ల గుడిలో జనంలేరు. అంతవరకూ గంటలు మ్రోగించి దండాలు పెట్టిన భక్తుడు వెళ్ళిపోయేదాకా అక్కడే నిలబడింది లత.
లంచాలు మరిగి, విద్యుక్తధర్మాన్ని మరిచిన ఉద్యోగి తాలూకు ఆఫీసు మీదికి ఇన్స్పెక్షన్ కొచ్చిన అతి స్ట్రిక్టు ఆఫీసరులాగా అన్నిటినీ పరికించి చూస్తూ చేతులు వెనకపెట్టుకుని గంభీరంగా నిలబడింది.
పూజారి ఇల్లు గుడి ప్రాకారంలోనే ఉంది. ఆయన ఇంట్లోకి వెళ్ళినట్లున్నాడు. 
గంట దగ్గరగా వెళ్ళి నిలుచుంది.
లత బాగా పొడుగవటం మూలాన గంట చాలా తేలిగ్గా చేతికందుతోంది.
ఆవేశంగా దేవుడిని చూస్తూ గంట గణగణ మ్రోగించింది - ఆయన దృష్టిని ఆకర్షించడానికన్నట్లు.
గంట! అసలు గంట ఎందుకు గుళ్ళో? ఇంటికి కాలింగ్ బెల్లులాగా దేవుడి దగ్గరకు వచ్చినవాళ్ళు తమ రాకని తెలుపుతూ గంట మ్రోగించాలా? అప్పటికి గానీ ఈ రాతిదేవుడు గమనించడా? అడుగుల చప్పుడూ, కదలికలనిబట్టి దగ్గరలో మనిషి ఉన్నాడని గుర్తు పట్టలేడా? గంట కొడితే తప్ప మూడుగజాల దూరంలో ఉన్న మనిషిని గమనించలేని ఈ దేవుడు ముల్లోకాలకీ రక్షకుడా? ఇక ఈయన మూగవేదనని ఎలా అర్ధం చేసుకుంటాడు?
అదనుకానివేళ ఆదమరిచి మొద్దునిద్ర పోతున్నవాడిని లేపడానికి అసహనంగా శబ్దాలు చేసినట్టు మళ్ళీ గంట మోగించింది లత.
"లే? ఇది మిట్ట మధ్యాహ్నం! శాస్త్ర ప్రకారం నీకు సుప్రభాతం పాడి మేలుకొలుపులు చెప్పిన తరువాత ఇక రాత్రి పవ్వళింపుసేవ అయ్యేదాకా పడుకోవడానికి వీల్లేదు. ఇప్పుడు ఒకటి ముప్పావవుతోంది. మూడుగంటల్లోపల నేను వంద రూపాయలు కట్టాలి. అర్ధమైందా? వంద రూపాయలు కట్టాలి. లేకపోతే హాస్టల్లోంచి బయటికి గెంటుతుంది అమృతవల్లి. చెప్పు! ఎందుకు వచ్చింది నాకిలాంటి పరిస్థితి! టెల్ మీ! నిద్రపోకు! గురకపెట్టకు! జవాబు చెప్పు!" మనసులోనే మాట్లాడుతోంది ఆమె. మాటలు పెదిమలు దాటి రావడం లేదు.
"ledu"
latha kallu mundu ravugari affer medilindi. aa roju aayanaku fon chesi hastaluki tirigi ragane vimarsagaa aalochinchi chusukunte ravugaru nijamgaane telivitakkuva manishenemo anna anumanam kaligindi. lekapothe chala telivainavaadainaa ayivundaali.
rojuki araganta fon cheste pannendondala roopaayalu istara evaraina? jokayi undaali.
anduke marunatiki aa sangati marchipoyindi. raavugaariki mallee fon cheyyaledu.
"ayithe nee udyogam oodindannamaata!" andi amrutavalli, teripina paddatlu chustuu amrutavalli gontulo visham velluvagaa pongindi. chinnadigaa unna puruguni odupugaa naaluka jachi pattukunemundu balli chusinatlu midigudlatho latanu chusindi.
"avunu"
amrutavalli vilaasamgaa venakki jaragilabadi koorchundi. baddakamgaa talatippi calender vaipu chusindi. "migad! appude ivaala moodo taareeke! hastla feeju kattesava?"
latha hastla feeju inka kattaledani aameki baga telusu. ayithe innaalluu lathani adagadaaniki bhayapadindi. asalu ivaala roomuki pilipinchadaaniki kaaranam, melliga maatala sandarbhamlo aa vishayam gurtucheddamane. lataki udyogam poindanna sangati teliyagaane aameki kondanta dhairyam vachindi.
"kattaledu" andi latha aavida mohamloki suutigaa chudakunda.
"oke! oke! yem farvaledamma! marem farvaledu. inka ontiganta kaaledu. muudavataaniki inka rendu gantalu taimundi. andamaina guntalaki rendu gantallo rendondalu sampaadinchadam entapani?" andi amrutavalli visaakhapatnam yasatho. virigipoyina palaka unna allaripapa, pakka paapaki unna andamaina palaka virigipothe santoshinchinatlu, edagani manastatvamto, latha paristhitini chusi parihasam chesindame.
"rendu gantalu! rendu vandalu!" andi amrutavalli.
"ippudu vanda kadataanu. okka vaaram rojula timiste migata..."
"vaaram rojulu time!" andame vekkirimpugaa.
"idhi abhyardhanaa? ardara?"
"rikwestu chestunnanu."
"oke! oke! rikwestu, abligation, abhyardhanaa, mohamatam, ivannee oke jaatiki chendinavi. ichipuchukchovadalann maata! nenu neeku edurojulu timiste, nee time edugantalu naaku oppaginchagalava?"
lechi nilabadindi latha.
"lataa! nee saamaanlu sardukovadaanikentasepa padutundi? ekkuvasepu pattakapovachhule. emunnay mahaa! rendu nailan cheeralu, rendukatan cheereluu! antegaa! paata suut kesulo sagaaniki raavu. suut vesukunevadi kes okati tagilitekaani, suut kes ninda battalundavuneeku."
bayataku nadichindi latha.
"gurtunchuko! moodu gantallopala..." navvutuu riseevaretti fon dial cheyyadam modalettindi amrutavalli.
 
 * * *
 
tala bhaaramgaa undi lataku. aprayatnamgaane hastla bayatiki nadichindi. etu velutondo teliyakundaane chaalaaduuram nadichindi.
ela? ela? ela?
ee nelalo iravai aaru rojulu exchengylo panichesindi tanu. daadaapu aidondalu jeetamochindi.
cony... tanu chesina porabaatu pani okatundi. okkokka shaarii konukkovadam bor anipinchi, okkasariga moodu cheerelu konesindi in stal mentu paddati meeda. atanu exchengiki vachi, cheerelu ammutuntaadu. moodondala yabhai roopaayalayindi. nelaki aravai choppuna kattadam kashtamanipinchaledu. inka modati in stal mentu kattaka munde udyogam poyindi. andukani mottam moodondala yabhai okkasare vasulu chesukunnadu cheerela vyaapaarasthudu. migilindi 150 roopaayalu, andulo 50 roopaayalu kharchayipoyindi. 100 roopaayalu kadatanante oppukovadam ledu warden.
migata vanda ela vastundi? ela? emiti dikku tanaki?
'dikkulenivadiki devude dikku' ani chinnappudu chaduvukunna neethi vaakyam vekkiristunnatlu kallamundu medilindi.
gudigantalu vinipinchaayi.
chatukkuna aagindi latha.
roshamtho aame mukkuputaalu peddavayyaayi. kallu visaalamayyaayi. shwasa teevramavatamtho unnatamgaa unna paksham egasi padutondi.
ramalayam kanabadutondi edurugaa.
tanani taanu adupuloki tecchukuntu gudiloki nadichindi latha.
madhyaahnam vaela kaavadam valla gudilo janamleru. antavarakuu gantalu mroginchi dandaalu pettina bhaktudu vellipoyedaka akkade nilabadindi latha.
lanchaalu marigi, vidyuktadharmaanni marichina udyogi taaluuku aafiisu meediki inspection kochina athi strictu aafisarulaga annitinee parikinchi chustuu chetulu venakapettukuni gambheeramgaa nilabadindi.
poojaari illu gudi praakaaramloonae undi. aayana intloki vellinatlunnadu. 
ganta daggaragaa velli niluchundi.
latha baga podugavatam muulaana ganta chala teliggaa chetikandutondi.
aavesamgaa devudini chustuu ganta ganagana mroginchindi - aayana drushtini aakarshinchadaanikannatla.
ganta! asalu ganta enduku gullo? intiki calling bellulaga devudi daggaraku vachinavaallu tama raakani teluputuu ganta mroginchala? appatiki gaanee ee ratidevudu gamaninchada? adugula chappuduu, kadalikalanibatti daggaralo manishi unnaadani gurtu pattaleda? ganta kodithe tappa moodugajaala dooramlo unna manishini gamaninchaleni ee devudu mullokalaki rakshakuda? ika eeyana moogavedanani ela ardham chesukuntadu?
adanukaanivela aadamarichi moddunidra potunnavaadini lepadaniki asahanamgaa sabdaalu chesinattu mallee ganta moginchindi latha.
"lee? idhi mitta madhyaahnam! saastra prakaaram neeku suprabhaatam paadi melukolupulu cheppina taruvaata ika raatri pavvalimpuseva ayyedaka padukovadaaniki veelledu. ippudu okati muppavavutondi. moodugantallopala nenu vanda roopaayalu kattali. ardhamaindaa? vanda roopaayalu kattali. lekapothe hastallonchi bayatiki gentutundi amrutavalli. cheppu! enduku vachindi nakilanti paristhiti! tel mee! nidrapoku! gurakapettaku! jawabu cheppu!" manasulone matladutondi aame. maatalu pedimalu daati ravadam ledu.