దేశీయ ఆర్థిక రంగంలో పన్ను వ్యవస్థ ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తోంది. సరైన పన్ను విధానం లేకుండా ఎన్ని ఆర్థిక సంస్కరణలు చేపట్టినా అది ఆశించిన స్థాయిలో ఫలితాన్ని ఇవ్వదు. ఎంత ఆకర్షణీయమైన పారిశ్రామిక విధానాన్ని రూపొందించినా, విదేశీ పెట్టుబడులను రాబట్టుకోవడానికి ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినా పన్నుల వ్యవస్థ సహేతుకంగా లేకుంటే ప్రయోజనం ఉండదు. అందుకే పన్ను విధానం అనేది ఇతర దేశాలతో పోల్చితే సహేతుకంగా ఉండాలి. అలాగే దేశీయ ఆర్థిక రంగ వృద్ధికి ఊతమిచ్చేదిగా ఉండాలి. అంతేకాకుండా లోపరహితంగా ఉండాలి. పన్ను చెల్లింపుదారులకు భారంగా ఉండకూడదు. అదేవిధంగా అతిగా పన్ను మినహాయింపులు ఇస్తే అది దేశీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ మీద ప్రభావం చూపుతుంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో అందరికీ ఆమోదయోగ్యంగా పన్ను వ్యవస్థను రూపొందించడం కత్తిమీద సాములాంటిది. అందుకే పన్నుల సమీక్షా అనేది నిరంతర ప్రక్రియ. ఇందులో అత్యంత ముఖ్యమైనది పరోక్ష పన్నుల విధానం.కేంద్ర, రాష్ట్ర పన్నులివే..మన దేశ ఫెడరల్ స్పూర్తికి అనుగుణంగా సెంట్రల్ ఎక్సైజ్, కస్టమ్స్, సివిడి, ఎస్ఎడి, కేంద్ర ప్రభుత్వ సెస్, సేవా పన్ను మొదలైనవి కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆధీనంలోఉండగా.. అమ్మకపు పన్ను, మద్యంపై విధించే ఎక్సైజ్, లగ్జరీ పన్ను, ఎంట్రీ టాక్స్, వినోదపు పన్ను, గుర్రపు పందేల బెట్టింగులు, ఆక్ర్టాయ్, కొనుగోలు పన్ను, రాష్ట్ర సెస్, సర్చార్జీలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉంటాయి. రాష్ర్టాలు తమ తమ ఆదాయం కోసం కేంద్రం మీద ఆధార పడకూడదు అనే ఫెడరల్ స్పూర్తి రాజ్యాంగంలోని ఏడో షెడ్యూల్ ప్రకారం ఈ విధమైన అధికార వికేంద్రీకరణ జరిగింది. అయితే వీటన్నింటిలో ఏవో కొన్ని ఇబ్బందులు ఎదురుకావడం ముఖ్యంగా పన్ను మీద పన్ను (కాస్కేడింగ్ ఎఫెక్ట్), ఒక్కొక్క రాష్ట్రంలో ఒక్కొక్క టాక్స్ విధానం, అంతర్ రాష్ట్ర సరఫరా మీద పన్ను విధానంతో ఇవన్నీ సహేతుకతను కోల్పోయాయి. అలాగే ప్రపంచదేశాలతో పోటీ పడాలంటే దేశవ్యాప్తంగా ఒకే పన్ను విధానం ఉండాలి. వీటిని దృష్టిలో ఉంచుకుని రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాలు తమ తమ పరిధిలో పన్నుల విధానాన్ని సమీక్షించుకుంటూ సవరణలు చేస్తూ వచ్చాయి. ఇందులో భాగంగానే సెంట్రల్ ఎక్సైజ్కి సంబంధించి మోడ్వ్యాట్, సెన్వ్యాట్ ప్రవేశపెట్టడం, సేల్స్ టాక్స్ స్థానంలో వ్యాట్ రావడం, సర్వీస్ టాక్స్కి సంబంధించి నెగిటివ్ లిస్ట్ ప్రవేశ పెట్టడం జరిగింది. దీని వల్ల కొంత సరళీకరణ జరిగి ముందు స్టేజీలో చెల్లించిన పన్నును మినహాయించుకునే సదుపాయం (సెట్ ఆఫ్) కలిగినప్పటికీ అది ఆయా టాక్స్ల మధ్యే పరిమితం అయింది. అంటే వ్యాట్కి సంబంధించిన టాక్స్ను తదుపరి కట్టబోయే వ్యాట్కి మాత్రమే వినియోగించాలి. అలాగే సెంట్రల్ ఎక్సైజ్, సర్వీస్ టాక్స్లకు సంబంధించిన సెన్వ్యాట్ను ఈ రెండింటికి (ఈ రెండింటి మధ్య ఎలా అయినా వాడవచ్చు) మాత్రమే వాడాలి. అంతేగానీ సెన్వ్యాట్ను వ్యాట్కు, వ్యాట్ను సెన్వ్యాట్కు వాడకూడదు. అలాగే సరుకు అంతర్రాష్ట్ర రవాణా అప్పుడు సరిహద్దుల్లో తనిఖీల పేరుతో బోలెడ్ సమయం వృధా అవుతుంది. అంతేకాకుండా వివిధ రకాల పన్నుల వల్ల వినియోగదారుని మీద భారం పెరుగుతుంది. వ్యాపారంలో ఉండే పోటీతత్వం వల్ల రేటు తగ్గించి అమ్మటానికి వ్యాపారస్తులు పన్ను ఎగవేయటం సాధారణ విషయమైంది. ఇదంతా కాకుండా అంతర్జాతీయంగా పోటీతత్వం నెలకొనాలన్నా, విదేశీ పెట్టుబడులను మరింతగా ఆకర్షించాలన్నా దేశంలో ఒక ప్రాంతం నుంచి మరొక ప్రాంతానికి స్వేచ్ఛగా సరుకులు, సేవలు సరఫరా చేయడానికి దేశమంతా ఒకే పన్ను విధానం ఉండాలి అన్న ఆలోచన నుంచి పుట్టిందే వస్తు సేవల పన్ను (జిఎస్టి). ఇప్పటికే ఎన్నో దేశాల్లో అమల్లో ఉన్న జిఎస్టికి మన దేశంలో అమల్లో ఉన్న ఫెడరల్ రాజ్యాంగాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని రూపొందించారు.-గొండాల రాంబాబు
desheeya aardhika rangamlo pannu vyavastha mukhya paatra pooshistoondi. saraina pannu vidhaanam lekunda enni aardhika samskaranalu chepattina adhi aasinchina sthaayilo phalitaanni ivvadu. entha aakarshaneeyamaina paarisraamika vidhaanaanni roopondinchinaa, videshee pettubadulanu rabattukovadaniki enni prayatnaalu chesina pannula vyavastha sahetukamgaa lekunte prayojanam undadu. anduke pannu vidhaanam anedi itara deshaalatho polchithe sahetukamgaa undaali. alaage desheeya aardhika ranga vruddhiki ootamichedigaa undaali. antekakunda loparahitamgaa undaali. pannu chellimpudaarulaku bhaaramgaa undakudadu. adevidhamgaa atigaa pannu minahaayimpulu iste adhi desheeya aardhika vyavastha meeda prabhaavam chuuputundi. ilanti paristhitullo andarikee aamodayogyamgaa pannu vyavasthanu roopondinchadam kattimeeda saamulaantidi. anduke pannula sameeksha anedi nirantara prakriya. indulo atyanta mukhyamainadi paroksha pannula vidhaanam.kendra, rashtra pannulive..mana desha federal spuurtiki anugunamgaa central exise, customs, sividi, sd, kendra prabhutva ses, seva pannu modalainavi kendra prabhutva aadheenamlooundagaa.. ammakapu pannu, madyampai vidhinche exise, lagjari pannu, entry tax, vinodapu pannu, gurrapu pandela bettingulu, acrtay, konugolu pannu, rashtra ses, sarchaarjeelu rashtra prabhutva aadheenamlo untaayi. rashrtalu tama tama aadaayam kosam kendram meeda aadhaara padakudadu ane federal spuurti raajyaangamlooni edo shedule prakaaram ee vidhamaina adhikara vikendreekarana jarigindi. ayithe veetannintilo evo konni ibbandulu edurukavadam mukhyamgaa pannu meeda pannu (cascading effect), okkokka rashtramlo okkokka tax vidhaanam, antar rashtra sarafara meeda pannu vidhaanamtho ivannee sahetukatanu kolpoyayi. alaage prapanchadesaalato poty padalante desavyaaptamgaa oke pannu vidhaanam undaali. veetini drushtilo unchukuni rashtra, kendra prabhutvaalu tama tama paridhilo pannula vidhaanaanni sameekshinchukuntu savaranalu chestu vachayi. indulo bhagamgane central exisechy sambandhinchi modwat, senvat pravesapettadam, sales tax sthaanamlo vyat ravadam, survies taxky sambandhinchi negitive list pravesha pettadam jarigindi. deeni valla kontha saralikarana jarigi mundu stageelo chellinchina pannunu minahaayinchukune sadupayam (sett af) kaliginappatiki adhi aayaa taxla madhye parimitam ayindi. ante vyaatki sambandhinchina taxnu tadupari kattaboye vyaatki matrame viniyoginchaali. alaage central exise, survies taxlaku sambandhinchina senvyaatnu ee rendintiki (ee rendinti madhya ela aina vaadavacchu) matrame vaadaali. antegaanee senvyaatnu vyaatku, vyaatnu senvyaatku vaadakuudadu. alaage saruku antarrashtra rawana appudu sarihaddullo tanikheela paerutho boled samayam vrudhaa avutundi. antekakunda vividha rakala pannula valla viniyogadaaruni meeda bharam perugutundi. vyaapaaramlo unde potitatvam valla retu tagginchi ammataniki vyaapaarastulu pannu egaveyatam saadhaarana vishayamaindi. idantaa kakunda antarjaatiiyamgaa potitatvam nelakonaalannaa, videshee pettubadulanu marintagaa aakarshinchaalannaa desamlo oka praantam nunchi maroka praantaaniki swechhagaa sarukulu, sevalu sarafara cheyadaaniki deshamanta oke pannu vidhaanam undaali anna aalochana nunchi puttinde vastu sevala pannu (jst). ippatike enno deshaallo amallo unna jeestiki mana desamlo amallo unna federal raajyaamgaanni drushtilo pettukuni roopondinchaaru.-gondaala rambabu