కులరాక్షసికి తోడు, తెలంగాణపై వాలడానికి మతతత్వ రాకాసి డేగకన్నువేసి కాచుకుని ఉన్నది. సామాజికార్థిక కారణాలతో విభజితమవుతున్న సమాజాలు మతతత్వానికి లోనుకావడం సులువు. ఒకరి ప్రయోజనాలను ఒకరికి ప్రతికూలమైనవని చెప్పి ద్వేషాలను రెచ్చగొట్టడం సులభమవుతుంది. ప్రజలను విశ్వాసంలోకి తీసుకుని,ఒకరి మేలు మరొకరికి కీడు కాని రీతిలో సమాజాన్ని నడిపించడం వివేకవంతులు చేసే పని. లేకపోతే, ప్రాంతీయ చాణక్యులను దెబ్బతీయడం జాతీయ చాణక్యులకు ఎంత పని?ఈ సహస్రాబ్ది ఆరంభంలో దక్షిణాఫ్రికా దర్బన్లో జాతివివక్షపై జరిగిన అంతర్జాతీయ సదస్సులో తెలంగాణలో జరిగిన ఒక సంఘటన ప్రస్తావనకు వచ్చింది. భారతదేశంలో కులవివక్షకు గుర్తుగా ప్రతినిధులు ప్రస్తావించిన ఆ సంఘటన మహబూబ్నగర్ జిల్లా కల్వకోల్ గ్రామంలో జరిగింది. నామాల బాలస్వామి అనే దళితుడిని గడ్డివాములో వేసి సజీవదహనం చేశారు. ఫిడెల్ కాస్ట్రో కూడా ఆ ఘటనను తీవ్రంగా ఖండించారు. అప్పటికి తెలంగాణ ఉద్యమం ఇంకా ఆరంభదశలోనే ఉన్నది. ఉద్యమం కోసం రాజకీయపార్టీ ఇంకా ఏర్పడిందో లేదో కూడా. కల్వకోల్ సంఘటనలో దోషులు ఒక బిసి కులానికి చెందినవారు.తెలంగాణలో కులసంబంధమైన అత్యాచారాలు జరగవని, కారంచేడు, చుండూరు వంటి సంఘటనలు తెలంగాణలో లేవని ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమసందర్భంగా ఘనంగా చెప్పుకునేవారు. ప్రతి ప్రాంతానికి కొన్ని ప్రత్యేకతలుంటాయి. ప్రజల గుణగుణాలకు కూడా ప్రాంతీయ స్వభావాలుంటాయి. సమూహాలుగా, శ్రేణులుగా, కులాలుగా, మతాలుగా స్పందించే తీరులో కూడా తేడాలు ఉండవచ్చును. అట్లాగే, తెలంగాణ చిత్రపటం కూడా భిన్నమైనది కావచ్చు. అందుకు కారణాలు, సహనం, ఔదార్యం, సమభావం వంటి విలువలు సహజాతాలుగా అలవడడం కాదు. అనేక చారిత్రక కారణాల వల్ల తెలంగాణ ప్రాంతంలో ప్రత్యేకమైన జనజీవనం నెలకొని ఉండింది. తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాటానికి కానీ, 70లలో, 80లలో ఉత్తర తెలంగాణలో ఉధృతంగా సాగిన మిలిటెంట్ విప్లవ ఉద్యమానికి కానీ ప్రేరణ, నేపథ్యం క్రూరమైన, తీవ్రమైన భూస్వామ్య పీడన. ఆ రోజుల్లో ప్రత్యేకమైన పరిగణనను చరిత్రకారులు, పరిశీలకులు ఇవ్వకపోయి ఉండవచ్చును కానీ, ఆ భూస్వామ్య పీడనలో అగ్రకులతత్వం కూడా ఒక ప్రధానభాగం. ఆయా ఉద్యమాల కాలంనాటి సంఘటనలను విడివిడిగా పరిశీలిస్తే, భూస్వాముల పెత్తనంలోను, ప్రజల ప్రతిఘటనలోనూ సామాజిక సమీకరణలను గుర్తించవచ్చు. 70 ఏళ్లకు పైగా అనేక పోరాటాలలో మునిగితేలినందువల్ల తెలంగాణ ప్రజల చైతన్యంలో లౌకికవాద అంశ గణనీయంగా అధికంగా కనిపించవచ్చు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్లో తెలంగాణ ఒక ‘వెనుకబడిన’ ప్రాంతంగా కొనసాగినందువల్ల, కొనసాగించినందువల్ల -ఇక్కడి ప్రజాశ్రేణుల మధ్య - ఒక్కోసారి పాలకశ్రేణులను కూడా కలుపుకుని- ఒక సంఘీభావం, ఐక్యత తరచు వ్యక్తమై ఉండవచ్చు. తెలంగాణేతర ఆంధ్రప్రదేశ్లో కుల అత్యాచారాలకు తక్షణ కారణాలుగా కనిపించే కొన్ని అంశాలు క్షేత్ర వాస్తవికత దృష్ట్యా తెలంగాణలో లేకపోవచ్చు. బహుశా, కుల ఉద్రిక్తతలు తీవ్రరూపం తీసుకోవడంలో కూడా తెలంగాణ ‘వెనుకబడి’ ఉండవచ్చు. తెలంగాణ ప్రాంతం కులతత్వానికి, దళితులు, బహుజనులపైనా అఘాయిత్యాలకు అతీతమైనది అనుకోవడం మాత్రం పొరపాటు.అయితే, కులతత్వానికి సంబంధించిన అనేక దుర్మార్గ దశలను అధిగమించడానికి తెలంగాణకు మంచి అవకాశాలు వచ్చిన మాట నిజం. ఇటీవలి తెలంగాణ ఉద్యమం సకలజనుల ఉద్యమంగా వ్యక్తం కావడానికి చేసిన ప్రయత్నం కూడా అటువంటి అవకాశమే. అనేక ఉద్యమాలు, సంస్థలు, వ్యక్తులు తెలంగాణ సమాజాన్ని ప్రజాస్వామ్యీకరించడానికి ప్రయత్నిస్తూనే ఉన్నారు. మిలిటెంట్ పోరాటాలు కరుడుగట్టిన ప్రత్యక్ష భూస్వామ్యాన్ని బలహీనపరచగలిగాయి. బడా సాంప్రదాయ భూస్వాములు ఊర్లను విడిచిపెట్టి వెళ్లిపోయారు. తరాలు గడుస్తున్న కొద్దీ పెద్దకమతాలు చిన్నవిగా విభజితమయ్యాయి. పట్టణ కేంద్రిత ఆర్థికరంగాలలోకి, చదువులలోకి బాటలు వేసుకున్న అగ్రకులాలన్నీ గ్రామాలను ఖాళీ చేస్తే, ఊళ్లల్లో భూసంబంధాలలో మార్పు రాకుండా ఉంటుందా? భూయజమానుల సామాజిక శ్రేణి మారుతూ వచ్చింది. దొరలు కాకపోయినా, ఐదుపదెకరాలు లేకపోయినా కూడా గ్రామంలో కొత్త సామాజికాధికార శ్రేణిలో భాగమయ్యే అవకాశం కొత్త భూయజమానులకు వచ్చింది. అట్టడుగున ఉన్నవారితో వారికి ఘర్షణ మొదలైంది. నామాల బాలస్వామి హత్య అటువంటి ఘర్షణలో భాగంగానే జరిగింది. ఆ ఘటన జరిగిన దాదాపు ఈ రెండు దశాబ్దాల కాలంలో తెలంగాణ క్షేత్రవాస్తవికత ఇంకెంతగా మారి ఉంటుంది? బయటి శత్రువును చూసి, ఉమ్మడి ప్రయోజనాలను కోరుకుని అనుమానంతోనే అయినా- ఏర్పరచుకున్న ఐక్యత తెలంగాణ అవతరణ తరువాత క్రమంగా విచ్ఛిన్నమైపోతే, ఎవరి ప్రయోజనాలు వారు వారి వారి సామాజిక శక్తి సామర్థ్యాలను బట్టి సాధించుకునే పరుగు మొదలైతే, తెలంగాణ పల్లెలు ఏమి కానున్నాయి? సమరశీల పోరాటాల వల్లనో, సంక్షేమ చర్యల వల్లనో, అస్తిత్వ వాద ఆత్మగౌరవ ఉద్యమాల వల్లనో తల ఎత్తుకుని నిలబడాలనుకుంటున్న దళితులు తమపై కొత్త కట్టుబాట్లను, వివక్షను, పీడనలను ప్రతిఘటించకుండా ఉంటారా?తెలంగాణ సమాజంలో సామాజిక సంబంధాలలో, గ్రామీణ వనరుల యాజమాన్యంలో వస్తున్న మార్పులను ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమసమయంలోనే పరిగణనలోకి తీసుకుని ఉంటే బాగుండేది. భౌగోళిక తెలంగాణ అనే ప్రాతిపదికను మాత్రమే గుర్తించి, తక్కిన అన్ని అంశాలను పక్కనబెట్టడంతో, క్షేత్రస్థాయి సామాజిక అధ్యయనం తగినంత లేకుండానే ఉద్యమం కొనసాగింది. రాష్ట్రావతరణ అనంతరం ఉద్యమస్ఫూర్తికి కాలం చెల్లిందనే దృష్టితో, సంక్షేమం- అభివృద్ధి అనే స్థూలనినాదాలతో పరిపాలన సాగిస్తున్నారు. ఓట్లు ఎక్కువ ఉండే సామా జిక వర్గాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని సంక్షేమ రచన చేయడం ఒక వైపు, గ్రామా లలో కొత్తగా ఆధిపత్యంలోకి వచ్చిన సామాజిక శక్తులనే పునాదిగా చేసుకుని అధికారసోపానాల నిర్మాణం మరోవైపు జరుగుతోంది. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్లో తెలంగాణేతర ప్రాంతాలలోని సామాజిక ప్రత్యర్థుల అధికారపోరాటమే ప్రధానంగా ఉండేది. తెలంగాణ కానీ, ఇతర ‘వెనుకబడ్డ’ ప్రాంతాలు కానీ కేవలం అనుబంధ క్షేత్రాలుగా ఉండేవి. తెలంగాణ బిసిలు ఒక పార్టీకి మద్దతు ఇస్తూ వచ్చారు. రెడ్లు తమ సామాజిక వర్గానికే ప్రాధాన్యం ఇచ్చే పార్టీలో ద్వితీయశ్రేణి స్థానానికి పరిమితమయ్యారు. దళితులు కూడా ఉపకులాల వారీగా రెండు ప్రధాన పార్టీలకు అనుబంధంగా ఉండేవారు. తెలంగాణేతర ప్రాంతాల ప్రాబల్యశక్తులకు అదనపు బలంగా పనికివచ్చిన తెలంగాణ ప్రజాశ్రేణులు, ప్రత్యేక రాష్ట్రం వచ్చాక తాము సొంతంగా ఒక సమీకరణలోకి వెళ్లవలసిన పరిస్థితి వచ్చింది. ఒక రాజకీయార్థిక యూనిట్గా, ఒక సామాజిక సమగ్ర యూనిట్గా తెలంగాణను తీర్చిదిద్దడమే ప్రథమకర్తవ్యంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పనిచేస్తున్నది. ఈ క్రమం ఒక కొత్త రకం ఆధిపత్యకులాలు- – బాధిత కులాల ద్వంద్వం అవతరణకు దారితీస్తున్నది. వనరులతో ప్రత్యక్షంగా నిమిత్తం లేని బిసి కులాలు కానీ, దళితకులాలు కానీ రిజర్వేషన్ల వల్లనో, సంకేతాత్మకమైన సంక్షేమ చర్యల వల్లనో సంతృప్తి చెంది వైమనస్యాలకు దూరంగా ఉండవచ్చును కానీ, గ్రామీణ ప్రాంతాలలో వనరులను పంచుకోవలసివచ్చిన సందర్భంలో ఘర్షణలు అనివార్యం అవుతాయి. బడుగువర్గాలకు, దళితులకు మధ్యన, బడుగువర్గాలలో తమలో తమకు వైరుధ్యాలు పెరగడం -రాష్ట్రస్థాయి ప్రాబల్య వర్గాలకు సానుకూలమైన పరిణామం కాబట్టి, ఆ సమస్యను పరిష్కరించడం, లేదా ఉపశమింపజేయడం పాలకుల ఎజెండాలో ఉండదు.సాంప్రదాయ వృత్తికులాలు కానీ, చేతివృత్తుల వారు కానీ- ఆయా వృత్తులలో కొనసాగడానికి దోహదంచేయడం, అవసరమైతే ఆధునికీకరించడం, ఆ వృత్తులు మిగలవు అనుకున్న సందర్భంలో వారిని ఇతర మనుగడల్లోకి మళ్లించడం- విధాన నిర్ణేతలు ఎంతో ముందుచూపుతో చేయవలసిన పనులు. ఆ మార్గమే రాష్ట్రంలో అంతర్గతంగా సంపదను వృద్ధి చేస్తుంది. అట్లా వృద్ధి అయ్యే సంపద తనతో పాటు లౌకిక సంస్కారాన్ని, ఆధునిక భావాలను వ్యాపింపజేస్తుంది. చదువు, వైద్యం, ఉపాధి అవకాశాల కల్పన- అట్టడుగు ప్రజానీకం జీవితంలో మార్పులు తెచ్చే సాధనాలు. తెలంగాణ పల్లెల్లో ఏర్పడుతున్న కొత్త ఆధిపత్యాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని, సకలజనుల ప్రాతినిధ్యం అట్టడుగు స్థాయినుంచి పెంచడం ప్రభుత్వం చేయవలసిన పని. తెలంగాణ ఉద్యమం తీసుకువచ్చిన ఐక్యతాభావం, సమష్టి తత్వం కొనసాగించేందుకు అనుమతించి ఉంటే, ప్రభుత్వం తాను చేస్తున్నానని చెబుతున్న అభివృద్ధి, సమాజంలో సామరస్య అభివృద్ధిగా అనువాదం అవుతుంది.మంథని మధుకర్ హత్య కానీ, తెలంగాణలో ఈ మధ్యలో పెరిగిపోయిన పరువు హత్యలు కానీ- విస్ఫోటనకు సిద్ధంగా ఉన్న తెలంగాణ గ్రామీణ వైరుధ్యాలకు సూచికలు. స్థావరాలు మార్చుకుని, అహంకరిస్తున్న భూస్వామ్యానికి గుర్తులు. సామాజిక ఉద్యమాల ద్వారానే, అభివృద్ధిని కోరే వర్గాల పోరాటాలకు సామాజిక కోణాన్ని జోడించడం ద్వారానే పరిష్కారం అయ్యే జాడ్యాలు ఇవి. ఇటువంటి అమానవీయమైన హత్యలను చెదురుమదురు ఘటనలుగా పరిగ ణిస్తే, పల్లెల కడుపులో ఉడుకుతున్న నిప్పును చూడడానికి నిరాకరించినట్టే.కులరాక్షసికి తోడు, తెలంగాణపై వాలడానికి మతతత్వ రాకాసి డేగకన్నువేసి కాచుకుని ఉన్నది. సామాజికార్థిక కారణాలతో విభజితమవుతున్న సమాజాలు మతతత్వానికి లోనుకావడం సులువు. ఒకరి ప్రయోజనాలను ఒకరికి ప్రతికూలమైనవని చెప్పి ద్వేషాలను రెచ్చగొట్టడం సులభమవుతుంది. ఒక్కో వర్గానికి ఒక్కొక్క తాయిలం ఇచ్చి జోకొట్టడం, అందరి కంటె ముందు తామే స్వాములను తలకెక్కించుకోవడం- వంటి చిట్కాలు ప్రమాదాలను నివారించలేవు. ప్రజలను విశ్వాసంలోకి తీసుకుని, ఒకరి మేలు మరొకరికి కీడు కాని రీతిలో సమాజాన్ని నడిపించడం వివేకవంతులు చేసే పని. లేకపోతే, ప్రాంతీయ చాణక్యులను దెబ్బతీయడం జాతీయ చాణక్యులకు ఎంత పని? ఈ సహస్రాబ్ది ఆరంభంలో దక్షిణాఫ్రికా దర్బన్లో జాతివివక్షపై జరిగిన అంతర్జాతీయ సదస్సులో తెలంగాణలో జరిగిన ఒక సంఘటన ప్రస్తావనకు వచ్చింది. భారతదేశంలో కులవివక్షకు గుర్తుగా ప్రతినిధులు ప్రస్తావించిన ఆ సంఘటన మహబూబ్నగర్ జిల్లా కల్వకోల్ గ్రామంలో జరిగింది. నామాల బాలస్వామి అనే దళితుడిని గడ్డివాములో వేసి సజీవదహనం చేశారు. ఫిడెల్ కాస్ట్రో కూడా ఆ ఘటనను తీవ్రంగా ఖండించారు. అప్పటికి తెలంగాణ ఉద్యమం ఇంకా ఆరంభదశలోనే ఉన్నది. ఉద్యమం కోసం రాజకీయపార్టీ ఇంకా ఏర్పడిందో లేదో కూడా. కల్వకోల్ సంఘటనలో దోషులు ఒక బిసి కులానికి చెందినవారు.తెలంగాణలో కులసంబంధమైన అత్యాచారాలు జరగవని, కారంచేడు, చుండూరు వంటి సంఘటనలు తెలంగాణలో లేవని ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమసందర్భంగా ఘనంగా చెప్పుకునేవారు. ప్రతి ప్రాంతానికి కొన్ని ప్రత్యేకతలుంటాయి. ప్రజల గుణగుణాలకు కూడా ప్రాంతీయ స్వభావాలుంటాయి. సమూహాలుగా, శ్రేణులుగా, కులాలుగా, మతాలుగా స్పందించే తీరులో కూడా తేడాలు ఉండవచ్చును. అట్లాగే, తెలంగాణ చిత్రపటం కూడా భిన్నమైనది కావచ్చు. అందుకు కారణాలు, సహనం, ఔదార్యం, సమభావం వంటి విలువలు సహజాతాలుగా అలవడడం కాదు. అనేక చారిత్రక కారణాల వల్ల తెలంగాణ ప్రాంతంలో ప్రత్యేకమైన జనజీవనం నెలకొని ఉండింది. తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాటానికి కానీ, 70లలో, 80లలో ఉత్తర తెలంగాణలో ఉధృతంగా సాగిన మిలిటెంట్ విప్లవ ఉద్యమానికి కానీ ప్రేరణ, నేపథ్యం క్రూరమైన, తీవ్రమైన భూస్వామ్య పీడన. ఆ రోజుల్లో ప్రత్యేకమైన పరిగణనను చరిత్రకారులు, పరిశీలకులు ఇవ్వకపోయి ఉండవచ్చును కానీ, ఆ భూస్వామ్య పీడనలో అగ్రకులతత్వం కూడా ఒక ప్రధానభాగం. ఆయా ఉద్యమాల కాలంనాటి సంఘటనలను విడివిడిగా పరిశీలిస్తే, భూస్వాముల పెత్తనంలోను, ప్రజల ప్రతిఘటనలోనూ సామాజిక సమీకరణలను గుర్తించవచ్చు. 70 ఏళ్లకు పైగా అనేక పోరాటాలలో మునిగితేలినందువల్ల తెలంగాణ ప్రజల చైతన్యంలో లౌకికవాద అంశ గణనీయంగా అధికంగా కనిపించవచ్చు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్లో తెలంగాణ ఒక ‘వెనుకబడిన’ ప్రాంతంగా కొనసాగినందువల్ల, కొనసాగించినందువల్ల -ఇక్కడి ప్రజాశ్రేణుల మధ్య - ఒక్కోసారి పాలకశ్రేణులను కూడా కలుపుకుని- ఒక సంఘీభావం, ఐక్యత తరచు వ్యక్తమై ఉండవచ్చు. తెలంగాణేతర ఆంధ్రప్రదేశ్లో కుల అత్యాచారాలకు తక్షణ కారణాలుగా కనిపించే కొన్ని అంశాలు క్షేత్ర వాస్తవికత దృష్ట్యా తెలంగాణలో లేకపోవచ్చు. బహుశా, కుల ఉద్రిక్తతలు తీవ్రరూపం తీసుకోవడంలో కూడా తెలంగాణ ‘వెనుకబడి’ ఉండవచ్చు. తెలంగాణ ప్రాంతం కులతత్వానికి, దళితులు, బహుజనులపైనా అఘాయిత్యాలకు అతీతమైనది అనుకోవడం మాత్రం పొరపాటు.అయితే, కులతత్వానికి సంబంధించిన అనేక దుర్మార్గ దశలను అధిగమించడానికి తెలంగాణకు మంచి అవకాశాలు వచ్చిన మాట నిజం. ఇటీవలి తెలంగాణ ఉద్యమం సకలజనుల ఉద్యమంగా వ్యక్తం కావడానికి చేసిన ప్రయత్నం కూడా అటువంటి అవకాశమే. అనేక ఉద్యమాలు, సంస్థలు, వ్యక్తులు తెలంగాణ సమాజాన్ని ప్రజాస్వామ్యీకరించడానికి ప్రయత్నిస్తూనే ఉన్నారు. మిలిటెంట్ పోరాటాలు కరుడుగట్టిన ప్రత్యక్ష భూస్వామ్యాన్ని బలహీనపరచగలిగాయి. బడా సాంప్రదాయ భూస్వాములు ఊర్లను విడిచిపెట్టి వెళ్లిపోయారు. తరాలు గడుస్తున్న కొద్దీ పెద్దకమతాలు చిన్నవిగా విభజితమయ్యాయి. పట్టణ కేంద్రిత ఆర్థికరంగాలలోకి, చదువులలోకి బాటలు వేసుకున్న అగ్రకులాలన్నీ గ్రామాలను ఖాళీ చేస్తే, ఊళ్లల్లో భూసంబంధాలలో మార్పు రాకుండా ఉంటుందా? భూయజమానుల సామాజిక శ్రేణి మారుతూ వచ్చింది. దొరలు కాకపోయినా, ఐదుపదెకరాలు లేకపోయినా కూడా గ్రామంలో కొత్త సామాజికాధికార శ్రేణిలో భాగమయ్యే అవకాశం కొత్త భూయజమానులకు వచ్చింది. అట్టడుగున ఉన్నవారితో వారికి ఘర్షణ మొదలైంది. నామాల బాలస్వామి హత్య అటువంటి ఘర్షణలో భాగంగానే జరిగింది. ఆ ఘటన జరిగిన దాదాపు ఈ రెండు దశాబ్దాల కాలంలో తెలంగాణ క్షేత్రవాస్తవికత ఇంకెంతగా మారి ఉంటుంది? బయటి శత్రువును చూసి, ఉమ్మడి ప్రయోజనాలను కోరుకుని అనుమానంతోనే అయినా- ఏర్పరచుకున్న ఐక్యత తెలంగాణ అవతరణ తరువాత క్రమంగా విచ్ఛిన్నమైపోతే, ఎవరి ప్రయోజనాలు వారు వారి వారి సామాజిక శక్తి సామర్థ్యాలను బట్టి సాధించుకునే పరుగు మొదలైతే, తెలంగాణ పల్లెలు ఏమి కానున్నాయి? సమరశీల పోరాటాల వల్లనో, సంక్షేమ చర్యల వల్లనో, అస్తిత్వ వాద ఆత్మగౌరవ ఉద్యమాల వల్లనో తల ఎత్తుకుని నిలబడాలనుకుంటున్న దళితులు తమపై కొత్త కట్టుబాట్లను, వివక్షను, పీడనలను ప్రతిఘటించకుండా ఉంటారా?తెలంగాణ సమాజంలో సామాజిక సంబంధాలలో, గ్రామీణ వనరుల యాజమాన్యంలో వస్తున్న మార్పులను ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమసమయంలోనే పరిగణనలోకి తీసుకుని ఉంటే బాగుండేది. భౌగోళిక తెలంగాణ అనే ప్రాతిపదికను మాత్రమే గుర్తించి, తక్కిన అన్ని అంశాలను పక్కనబెట్టడంతో, క్షేత్రస్థాయి సామాజిక అధ్యయనం తగినంత లేకుండానే ఉద్యమం కొనసాగింది. రాష్ట్రావతరణ అనంతరం ఉద్యమస్ఫూర్తికి కాలం చెల్లిందనే దృష్టితో, సంక్షేమం- అభివృద్ధి అనే స్థూలనినాదాలతో పరిపాలన సాగిస్తున్నారు. ఓట్లు ఎక్కువ ఉండే సామా జిక వర్గాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని సంక్షేమ రచన చేయడం ఒక వైపు, గ్రామా లలో కొత్తగా ఆధిపత్యంలోకి వచ్చిన సామాజిక శక్తులనే పునాదిగా చేసుకుని అధికారసోపానాల నిర్మాణం మరోవైపు జరుగుతోంది. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్లో తెలంగాణేతర ప్రాంతాలలోని సామాజిక ప్రత్యర్థుల అధికారపోరాటమే ప్రధానంగా ఉండేది. తెలంగాణ కానీ, ఇతర ‘వెనుకబడ్డ’ ప్రాంతాలు కానీ కేవలం అనుబంధ క్షేత్రాలుగా ఉండేవి. తెలంగాణ బిసిలు ఒక పార్టీకి మద్దతు ఇస్తూ వచ్చారు. రెడ్లు తమ సామాజిక వర్గానికే ప్రాధాన్యం ఇచ్చే పార్టీలో ద్వితీయశ్రేణి స్థానానికి పరిమితమయ్యారు. దళితులు కూడా ఉపకులాల వారీగా రెండు ప్రధాన పార్టీలకు అనుబంధంగా ఉండేవారు. తెలంగాణేతర ప్రాంతాల ప్రాబల్యశక్తులకు అదనపు బలంగా పనికివచ్చిన తెలంగాణ ప్రజాశ్రేణులు, ప్రత్యేక రాష్ట్రం వచ్చాక తాము సొంతంగా ఒక సమీకరణలోకి వెళ్లవలసిన పరిస్థితి వచ్చింది. ఒక రాజకీయార్థిక యూనిట్గా, ఒక సామాజిక సమగ్ర యూనిట్గా తెలంగాణను తీర్చిదిద్దడమే ప్రథమకర్తవ్యంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పనిచేస్తున్నది. ఈ క్రమం ఒక కొత్త రకం ఆధిపత్యకులాలు- – బాధిత కులాల ద్వంద్వం అవతరణకు దారితీస్తున్నది. వనరులతో ప్రత్యక్షంగా నిమిత్తం లేని బిసి కులాలు కానీ, దళితకులాలు కానీ రిజర్వేషన్ల వల్లనో, సంకేతాత్మకమైన సంక్షేమ చర్యల వల్లనో సంతృప్తి చెంది వైమనస్యాలకు దూరంగా ఉండవచ్చును కానీ, గ్రామీణ ప్రాంతాలలో వనరులను పంచుకోవలసివచ్చిన సందర్భంలో ఘర్షణలు అనివార్యం అవుతాయి. బడుగువర్గాలకు, దళితులకు మధ్యన, బడుగువర్గాలలో తమలో తమకు వైరుధ్యాలు పెరగడం -రాష్ట్రస్థాయి ప్రాబల్య వర్గాలకు సానుకూలమైన పరిణామం కాబట్టి, ఆ సమస్యను పరిష్కరించడం, లేదా ఉపశమింపజేయడం పాలకుల ఎజెండాలో ఉండదు.సాంప్రదాయ వృత్తికులాలు కానీ, చేతివృత్తుల వారు కానీ- ఆయా వృత్తులలో కొనసాగడానికి దోహదంచేయడం, అవసరమైతే ఆధునికీకరించడం, ఆ వృత్తులు మిగలవు అనుకున్న సందర్భంలో వారిని ఇతర మనుగడల్లోకి మళ్లించడం- విధాన నిర్ణేతలు ఎంతో ముందుచూపుతో చేయవలసిన పనులు. ఆ మార్గమే రాష్ట్రంలో అంతర్గతంగా సంపదను వృద్ధి చేస్తుంది. అట్లా వృద్ధి అయ్యే సంపద తనతో పాటు లౌకిక సంస్కారాన్ని, ఆధునిక భావాలను వ్యాపింపజేస్తుంది. చదువు, వైద్యం, ఉపాధి అవకాశాల కల్పన- అట్టడుగు ప్రజానీకం జీవితంలో మార్పులు తెచ్చే సాధనాలు. తెలంగాణ పల్లెల్లో ఏర్పడుతున్న కొత్త ఆధిపత్యాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని, సకలజనుల ప్రాతినిధ్యం అట్టడుగు స్థాయినుంచి పెంచడం ప్రభుత్వం చేయవలసిన పని. తెలంగాణ ఉద్యమం తీసుకువచ్చిన ఐక్యతాభావం, సమష్టి తత్వం కొనసాగించేందుకు అనుమతించి ఉంటే, ప్రభుత్వం తాను చేస్తున్నానని చెబుతున్న అభివృద్ధి, సమాజంలో సామరస్య అభివృద్ధిగా అనువాదం అవుతుంది.మంథని మధుకర్ హత్య కానీ, తెలంగాణలో ఈ మధ్యలో పెరిగిపోయిన పరువు హత్యలు కానీ- విస్ఫోటనకు సిద్ధంగా ఉన్న తెలంగాణ గ్రామీణ వైరుధ్యాలకు సూచికలు. స్థావరాలు మార్చుకుని, అహంకరిస్తున్న భూస్వామ్యానికి గుర్తులు. సామాజిక ఉద్యమాల ద్వారానే, అభివృద్ధిని కోరే వర్గాల పోరాటాలకు సామాజిక కోణాన్ని జోడించడం ద్వారానే పరిష్కారం అయ్యే జాడ్యాలు ఇవి. ఇటువంటి అమానవీయమైన హత్యలను చెదురుమదురు ఘటనలుగా పరిగ ణిస్తే, పల్లెల కడుపులో ఉడుకుతున్న నిప్పును చూడడానికి నిరాకరించినట్టే.కులరాక్షసికి తోడు, తెలంగాణపై వాలడానికి మతతత్వ రాకాసి డేగకన్నువేసి కాచుకుని ఉన్నది. సామాజికార్థిక కారణాలతో విభజితమవుతున్న సమాజాలు మతతత్వానికి లోనుకావడం సులువు. ఒకరి ప్రయోజనాలను ఒకరికి ప్రతికూలమైనవని చెప్పి ద్వేషాలను రెచ్చగొట్టడం సులభమవుతుంది. ఒక్కో వర్గానికి ఒక్కొక్క తాయిలం ఇచ్చి జోకొట్టడం, అందరి కంటె ముందు తామే స్వాములను తలకెక్కించుకోవడం- వంటి చిట్కాలు ప్రమాదాలను నివారించలేవు. ప్రజలను విశ్వాసంలోకి తీసుకుని, ఒకరి మేలు మరొకరికి కీడు కాని రీతిలో సమాజాన్ని నడిపించడం వివేకవంతులు చేసే పని. లేకపోతే, ప్రాంతీయ చాణక్యులను దెబ్బతీయడం జాతీయ చాణక్యులకు ఎంత పని?
kularaakshasiki thodu, telangaanapai vaaladaaniki matatatva rakasi degakannuvesi kachukuni unnadi. saamaajikaarthika kaaranaalatoe vibhajitamavutunna samaajaalu matatatvaaniki lonukavadam suluvu. okari prayojanaalanu okariki pratikuulamainavani cheppi dweshaalanu rechagottadam sulabhamavutundi. prajalanu vishwaasamloki teesukuni,okari melu marokariki keedu kaani reetilo samaajaanni nadipinchadam vivekavantulu chese pani. lekapothe, praantiiya chaanakyulanu debbateeyadam jaateeya chaanakyulaku entha pani?ee sahasrabdi aarambhamlo dakshinaafrikaa darbanlo jaativivakshapai jarigina antarjaatiiya sadassulo telamgaanalo jarigina oka sanghatana prastaavanaku vachindi. bhaaratadesamlo kulavivakshaku gurtugaa pratinidhulu prastaavinchina aa sanghatana mahabubnagar jilla kalwakol graamamlo jarigindi. naamaala balaswamy ane dalitudini gaddivamulo vesi sajeevadahanam chesaru. fidel castro kuudaa aa ghatananu teevramgaa khandinchaaru. appatiki telamgaana udyamam inka aarambhadasalone unnadi. udyamam kosam rajakeeyapaarti inka erpadindo ledho kuudaa. kalwakol sanghatanalo doshulu oka bisi kulaniki chendinavaaru.telamgaanalo kulasambandhamaina atyaachaaraalu jaragavani, kaaranchedu, chunduru vanti sanghatanalu telamgaanalo levani pratyeka rashtra udyamasandarbhamgaa ghanamgaa cheppukunevaaru. prati praantaaniki konni pratyekataluntaayi. prajala gunagunaalaku kuudaa praantiiya swabhaavaaluntaayi. samuuhaalugaa, shrenulugaa, kulaluga, mataalugaa spandinche teerulo kuudaa tedaalu undavacchunu. atlage, telamgaana chitrapatam kuudaa bhinnamainadi kaavachhu. anduku kaaranaalu, sahanam, audaaryam, samabhavam vanti viluvalu sahajaataalugaa alavadadam kaadu. aneka chaaritraka kaaranaala valla telamgaana praantamlo pratyekamaina janajeevanam nelakoni undindi. telamgaana saayudha raitanga poraataaniki cony, 70lalo, 80lalo uttara telamgaanalo udhrutamgaa saagina militent viplava udyamaaniki cony prerana, nepathyam krooramaina, teevramaina bhuswamya peedana. aa rojullo pratyekamaina pariganananu charitrakaarulu, pariseelakulu ivvakapoyi undavacchunu cony, aa bhuswamya peedanalo agrakulatatvam kuudaa oka pradhaanabhaagam. aayaa udyamaala kalamnati sanghatanalanu vidividigaa pariseeliste, bhuswamula pettanamloonu, prajala pratighatanaloonuu saamaajika sameekaranalanu gurtinchavacchu. 70 ellaku paiga aneka poraataalalo munigitelinanduvalla telamgaana prajala chaitanyamlo loukikavaada amsha gananeeyamgaa adhikamgaa kanipinchavacchu. ummadi aandhrapradeshlo telamgaana oka ‘venukabadina’ praantamgaa konasaginanduvalla, konasaginchinanduvalla -ikkadi prajaashraenula madhya - okkosari paalakashrenulanu kuudaa kalupukuni- oka sanghibhavam, aikyata tarachu vyaktamai undavacchu. telangaanetara aandhrapradeshlo kula atyaachaaraalaku takshana kaaranaalugaa kanipinche konni amsaalu kshetra vaastavikata drishtya telamgaanalo lekapovachhu. bahusa, kula udriktatalu teevraroopam teesukovadamlo kuudaa telamgaana ‘venukabadi’ undavacchu. telamgaana praantam kulatatvaaniki, dalitulu, bahujanulapaina aghaayityaalaku ateetamainadi anukovadam maatram porapaatu.ayithe, kulatatvaaniki sambandhinchina aneka durmarga dasalanu adhigaminchadaaniki telangaanaku manchi avakaasaalu vachina maata nijam. iteevali telamgaana udyamam sakalajanula udyamangaa vyaktam kaavadaaniki chesina prayatnam kuudaa atuvanti avakasame. aneka udyamaalu, samsthalu, vyaktulu telamgaana samaajaanni prajaaswaamyeekarinchada prayatnistune unnaaru. militent poraataalu karudugattina pratyaksha bhuswamyanni balaheenaparachagaligaayi. bada saampradaaya bhuswamulu oorlanu vidichipetti vellipoyaaru. taraalu gadustunna koddi peddakamataalu chinnavigaa vibhajitamayyaayi. pattana kendrita aardhikaramgaalaloki, chaduvulaloki baatalu vesukunna agrakulaalannii graamaalanu khaalii cheste, oollallo bhusambandhaalalo maarpu rakunda untundaa? bhuyajamaanula saamaajika shreni maarutuu vachindi. doralu kakapoyina, aidupadekaraalu lekapoyina kuudaa graamamlo kotta saamaajikaadhikaara shrenilo bhagamayye avakaasam kotta bhuyajamaanulaku vachindi. attaduguna unnavaaritoe vaariki gharshana modalaindi. naamaala balaswamy hatya atuvanti gharshanalo bhagamgane jarigindi. aa ghatana jarigina daadaapu ee rendu dasaabdaala kaalamlo telamgaana kshetravaastavikata inkentagaa maari untundi? bayati satruvunu chusi, ummadi prayojanaalanu korukuni anumaanamtoone aina- erparachukunna aikyata telamgaana avatarana taruvaata kramangaa vichchinnamaipothe, evari prayojanaalu vaaru vaari vaari saamaajika sakti saamarthyaalanu batti saadhinchukune parugu modalaite, telamgaana pallelu emi kaanunnaayi? samaraseela poraataala vallano, sankshema charyala vallano, astitva vaada aatmagourava udyamaala vallano tala ettukuni nilabadaalanukuntunna dalitulu tamapai kotta kattubaatlanu, vivakshanu, peedanalanu pratighatinchakundaa untara?telamgaana samaajamlo saamaajika sambandhaalalo, graameena vanarula yaajamaanyamlo vastunna maarpulanu pratyeka rashtra udyamasamayamlone parigananaloki teesukuni unte bagundedi. bhougolika telamgaana ane praatipadikanu matrame gurtinchi, takkina anni amsaalanu pakkanabettadamto, kshetrasthaayi saamaajika adhyayanam taginanta lekundane udyamam konasagindi. raashtraavatarana anantaram udyamasphoorthiki kaalam chellindane drushtitho, sankshemam- abhivruddhi ane sthoolaninaadaalatoo paripaalana saagistunnaaru. otlu ekkuva unde sama jika vargaalanu drushtilo pettukuni sankshema rachana cheyadam oka vaipu, grama lalo kottagaa aadhipatyamloki vachina saamaajika saktulane punaadigaa chesukuni adhikaarasopaanaala nirmaanam marovaipu jarugutondi. ummadi aandhrapradeshlo telangaanetara praantaalalooni saamaajika pratyarthula adhikaraporatame pradhaanamgaa undedi. telamgaana cony, itara ‘venukabadda’ praantaalu cony kevalam anubandha kshetraalugaa undevi. telamgaana bisilu oka paarteeki maddatu istuu vachaaru. redlu tama saamaajika vargaanike praadhaanyam iche paartiiloo dviteeyashreni sthaanaaniki parimitamayyaaru. dalitulu kuudaa upakulaala vaareegaa rendu pradhaana paarteelaku anubandhamgaa undevaaru. telangaanetara praantaala praabalyasaktulaku adanapu balangaa panikivacchina telamgaana prajaashraenulu, pratyeka rashtram vachaka taamu sontamgaa oka sameekaranaloki vellavalasina paristhiti vachindi. oka raajakeeyaarthika unitga, oka saamaajika samagra unitga telangaananu teerchididdadame pradhamakartavyamgaa rashtra prabhutvam panichestunnadi. ee kramam oka kotta rakam aadhipatyakulaalu- – baadhita kulaala dwandvam avataranaku daariteestunnadi. vanarulatho pratyakshamgaa nimittam laeni bisi kulaalu cony, dalitakulaalu cony reservationla vallano, sanketaatmakamaina sankshema charyala vallano santrupti chendi vaimanasyaalaku dooramgaa undavacchunu cony, graameena praantaalalo vanarulanu panchukovalasivachchina sandarbhamlo gharshanalu anivaaryam avtayi. baduguvargaalaku, dalitulaku madhyana, baduguvargaalalo tamalo tamaku vairudhyaalu peragadam -rashtrasthayi praabalya vargaalaku saanukuulamaina parinaamam kabatti, aa samasyanu parishkarinchadam, leda upasamimpajeyadam paalakula ezendaalo undadu.saampradaaya vruttikulaalu cony, chetivruttula vaaru cony- aayaa vruttulalo konasaagadaaniki dohadancheyadam, avasaramaite aadhunikeekarinchadam, aa vruttulu migalavu anukunna sandarbhamlo vaarini itara manugadalloki mallinchadam- vidhaana nirnetalu entho munduchuuputoe cheyavalasina panulu. aa margame rashtramlo antargatamgaa sampadanu vruddhi chestundi. atla vruddhi ayye sampada tanatho paatu loukika samskaaraanni, aadhunika bhaavaalanu vyaapimpajestundi. chaduvu, vaidyam, upaadhi avakaasaala kalpana- attadugu prajaaneekam jeevitamlo maarpulu techhe saadhanaalu. telamgaana pallello erpadutunna kotta aadhipatyaalanu parigananaloki teesukuni, sakalajanula praatinidhyam attadugu sthaayinunchi penchadam prabhutvam cheyavalasina pani. telamgaana udyamam teesukuvacchina aikyataabhaavam, samashti tatvam konasaginchenduku anumatinchi unte, prabhutvam taanu chestunnanani chebutunna abhivruddhi, samaajamlo saamarasya abhivruddhigaa anuvaadam avutundi.manthani madhukar hatya cony, telamgaanalo ee madhyalo perigipoyina paruvu hatyalu cony- visphotanaku siddamgaa unna telamgaana graameena vairudhyaalaku suuchikalu. sthaavaraalu maarchukuni, ahankaristunna bhuuswaamyaaniki gurtulu. saamaajika udyamaala dwarane, abhivruddhini kore vargala poraataalaku saamaajika konanni jodinchadam dwarane parishkaaram ayye jaadyaalu ivi. ituvanti amaanaveeyamaina hatyalanu chedurumaduru ghatanalugaa pariga niste, pallela kadupulo udukutunna nippunu chudadaniki niraakarinchinatte.kularaakshasiki thodu, telangaanapai vaaladaaniki matatatva rakasi degakannuvesi kachukuni unnadi. saamaajikaarthika kaaranaalatoe vibhajitamavutunna samaajaalu matatatvaaniki lonukavadam suluvu. okari prayojanaalanu okariki pratikuulamainavani cheppi dweshaalanu rechagottadam sulabhamavutundi. okko vargaaniki okkokka taayilam ichi jokottadam, andari kante mundu taame swaamulanu talakekkinchukovadam- vanti chitkaalu pramaadaalanu nivaarinchalevu. prajalanu vishwaasamloki teesukuni, okari melu marokariki keedu kaani reetilo samaajaanni nadipinchadam vivekavantulu chese pani. lekapothe, praantiiya chaanakyulanu debbateeyadam jaateeya chaanakyulaku entha pani? ee sahasrabdi aarambhamlo dakshinaafrikaa darbanlo jaativivakshapai jarigina antarjaatiiya sadassulo telamgaanalo jarigina oka sanghatana prastaavanaku vachindi. bhaaratadesamlo kulavivakshaku gurtugaa pratinidhulu prastaavinchina aa sanghatana mahabubnagar jilla kalwakol graamamlo jarigindi. naamaala balaswamy ane dalitudini gaddivamulo vesi sajeevadahanam chesaru. fidel castro kuudaa aa ghatananu teevramgaa khandinchaaru. appatiki telamgaana udyamam inka aarambhadasalone unnadi. udyamam kosam rajakeeyapaarti inka erpadindo ledho kuudaa. kalwakol sanghatanalo doshulu oka bisi kulaniki chendinavaaru.telamgaanalo kulasambandhamaina atyaachaaraalu jaragavani, kaaranchedu, chunduru vanti sanghatanalu telamgaanalo levani pratyeka rashtra udyamasandarbhamgaa ghanamgaa cheppukunevaaru. prati praantaaniki konni pratyekataluntaayi. prajala gunagunaalaku kuudaa praantiiya swabhaavaaluntaayi. samuuhaalugaa, shrenulugaa, kulaluga, mataalugaa spandinche teerulo kuudaa tedaalu undavacchunu. atlage, telamgaana chitrapatam kuudaa bhinnamainadi kaavachhu. anduku kaaranaalu, sahanam, audaaryam, samabhavam vanti viluvalu sahajaataalugaa alavadadam kaadu. aneka chaaritraka kaaranaala valla telamgaana praantamlo pratyekamaina janajeevanam nelakoni undindi. telamgaana saayudha raitanga poraataaniki cony, 70lalo, 80lalo uttara telamgaanalo udhrutamgaa saagina militent viplava udyamaaniki cony prerana, nepathyam krooramaina, teevramaina bhuswamya peedana. aa rojullo pratyekamaina pariganananu charitrakaarulu, pariseelakulu ivvakapoyi undavacchunu cony, aa bhuswamya peedanalo agrakulatatvam kuudaa oka pradhaanabhaagam. aayaa udyamaala kalamnati sanghatanalanu vidividigaa pariseeliste, bhuswamula pettanamloonu, prajala pratighatanaloonuu saamaajika sameekaranalanu gurtinchavacchu. 70 ellaku paiga aneka poraataalalo munigitelinanduvalla telamgaana prajala chaitanyamlo loukikavaada amsha gananeeyamgaa adhikamgaa kanipinchavacchu. ummadi aandhrapradeshlo telamgaana oka ‘venukabadina’ praantamgaa konasaginanduvalla, konasaginchinanduvalla -ikkadi prajaashraenula madhya - okkosari paalakashrenulanu kuudaa kalupukuni- oka sanghibhavam, aikyata tarachu vyaktamai undavacchu. telangaanetara aandhrapradeshlo kula atyaachaaraalaku takshana kaaranaalugaa kanipinche konni amsaalu kshetra vaastavikata drishtya telamgaanalo lekapovachhu. bahusa, kula udriktatalu teevraroopam teesukovadamlo kuudaa telamgaana ‘venukabadi’ undavacchu. telamgaana praantam kulatatvaaniki, dalitulu, bahujanulapaina aghaayityaalaku ateetamainadi anukovadam maatram porapaatu.ayithe, kulatatvaaniki sambandhinchina aneka durmarga dasalanu adhigaminchadaaniki telangaanaku manchi avakaasaalu vachina maata nijam. iteevali telamgaana udyamam sakalajanula udyamangaa vyaktam kaavadaaniki chesina prayatnam kuudaa atuvanti avakasame. aneka udyamaalu, samsthalu, vyaktulu telamgaana samaajaanni prajaaswaamyeekarinchada prayatnistune unnaaru. militent poraataalu karudugattina pratyaksha bhuswamyanni balaheenaparachagaligaayi. bada saampradaaya bhuswamulu oorlanu vidichipetti vellipoyaaru. taraalu gadustunna koddi peddakamataalu chinnavigaa vibhajitamayyaayi. pattana kendrita aardhikaramgaalaloki, chaduvulaloki baatalu vesukunna agrakulaalannii graamaalanu khaalii cheste, oollallo bhusambandhaalalo maarpu rakunda untundaa? bhuyajamaanula saamaajika shreni maarutuu vachindi. doralu kakapoyina, aidupadekaraalu lekapoyina kuudaa graamamlo kotta saamaajikaadhikaara shrenilo bhagamayye avakaasam kotta bhuyajamaanulaku vachindi. attaduguna unnavaaritoe vaariki gharshana modalaindi. naamaala balaswamy hatya atuvanti gharshanalo bhagamgane jarigindi. aa ghatana jarigina daadaapu ee rendu dasaabdaala kaalamlo telamgaana kshetravaastavikata inkentagaa maari untundi? bayati satruvunu chusi, ummadi prayojanaalanu korukuni anumaanamtoone aina- erparachukunna aikyata telamgaana avatarana taruvaata kramangaa vichchinnamaipothe, evari prayojanaalu vaaru vaari vaari saamaajika sakti saamarthyaalanu batti saadhinchukune parugu modalaite, telamgaana pallelu emi kaanunnaayi? samaraseela poraataala vallano, sankshema charyala vallano, astitva vaada aatmagourava udyamaala vallano tala ettukuni nilabadaalanukuntunna dalitulu tamapai kotta kattubaatlanu, vivakshanu, peedanalanu pratighatinchakundaa untara?telamgaana samaajamlo saamaajika sambandhaalalo, graameena vanarula yaajamaanyamlo vastunna maarpulanu pratyeka rashtra udyamasamayamlone parigananaloki teesukuni unte bagundedi. bhougolika telamgaana ane praatipadikanu matrame gurtinchi, takkina anni amsaalanu pakkanabettadamto, kshetrasthaayi saamaajika adhyayanam taginanta lekundane udyamam konasagindi. raashtraavatarana anantaram udyamasphoorthiki kaalam chellindane drushtitho, sankshemam- abhivruddhi ane sthoolaninaadaalatoo paripaalana saagistunnaaru. otlu ekkuva unde sama jika vargaalanu drushtilo pettukuni sankshema rachana cheyadam oka vaipu, grama lalo kottagaa aadhipatyamloki vachina saamaajika saktulane punaadigaa chesukuni adhikaarasopaanaala nirmaanam marovaipu jarugutondi. ummadi aandhrapradeshlo telangaanetara praantaalalooni saamaajika pratyarthula adhikaraporatame pradhaanamgaa undedi. telamgaana cony, itara ‘venukabadda’ praantaalu cony kevalam anubandha kshetraalugaa undevi. telamgaana bisilu oka paarteeki maddatu istuu vachaaru. redlu tama saamaajika vargaanike praadhaanyam iche paartiiloo dviteeyashreni sthaanaaniki parimitamayyaaru. dalitulu kuudaa upakulaala vaareegaa rendu pradhaana paarteelaku anubandhamgaa undevaaru. telangaanetara praantaala praabalyasaktulaku adanapu balangaa panikivacchina telamgaana prajaashraenulu, pratyeka rashtram vachaka taamu sontamgaa oka sameekaranaloki vellavalasina paristhiti vachindi. oka raajakeeyaarthika unitga, oka saamaajika samagra unitga telangaananu teerchididdadame pradhamakartavyamgaa rashtra prabhutvam panichestunnadi. ee kramam oka kotta rakam aadhipatyakulaalu- – baadhita kulaala dwandvam avataranaku daariteestunnadi. vanarulatho pratyakshamgaa nimittam laeni bisi kulaalu cony, dalitakulaalu cony reservationla vallano, sanketaatmakamaina sankshema charyala vallano santrupti chendi vaimanasyaalaku dooramgaa undavacchunu cony, graameena praantaalalo vanarulanu panchukovalasivachchina sandarbhamlo gharshanalu anivaaryam avtayi. baduguvargaalaku, dalitulaku madhyana, baduguvargaalalo tamalo tamaku vairudhyaalu peragadam -rashtrasthayi praabalya vargaalaku saanukuulamaina parinaamam kabatti, aa samasyanu parishkarinchadam, leda upasamimpajeyadam paalakula ezendaalo undadu.saampradaaya vruttikulaalu cony, chetivruttula vaaru cony- aayaa vruttulalo konasaagadaaniki dohadancheyadam, avasaramaite aadhunikeekarinchadam, aa vruttulu migalavu anukunna sandarbhamlo vaarini itara manugadalloki mallinchadam- vidhaana nirnetalu entho munduchuuputoe cheyavalasina panulu. aa margame rashtramlo antargatamgaa sampadanu vruddhi chestundi. atla vruddhi ayye sampada tanatho paatu loukika samskaaraanni, aadhunika bhaavaalanu vyaapimpajestundi. chaduvu, vaidyam, upaadhi avakaasaala kalpana- attadugu prajaaneekam jeevitamlo maarpulu techhe saadhanaalu. telamgaana pallello erpadutunna kotta aadhipatyaalanu parigananaloki teesukuni, sakalajanula praatinidhyam attadugu sthaayinunchi penchadam prabhutvam cheyavalasina pani. telamgaana udyamam teesukuvacchina aikyataabhaavam, samashti tatvam konasaginchenduku anumatinchi unte, prabhutvam taanu chestunnanani chebutunna abhivruddhi, samaajamlo saamarasya abhivruddhigaa anuvaadam avutundi.manthani madhukar hatya cony, telamgaanalo ee madhyalo perigipoyina paruvu hatyalu cony- visphotanaku siddamgaa unna telamgaana graameena vairudhyaalaku suuchikalu. sthaavaraalu maarchukuni, ahankaristunna bhuuswaamyaaniki gurtulu. saamaajika udyamaala dwarane, abhivruddhini kore vargala poraataalaku saamaajika konanni jodinchadam dwarane parishkaaram ayye jaadyaalu ivi. ituvanti amaanaveeyamaina hatyalanu chedurumaduru ghatanalugaa pariga niste, pallela kadupulo udukutunna nippunu chudadaniki niraakarinchinatte.kularaakshasiki thodu, telangaanapai vaaladaaniki matatatva rakasi degakannuvesi kachukuni unnadi. saamaajikaarthika kaaranaalatoe vibhajitamavutunna samaajaalu matatatvaaniki lonukavadam suluvu. okari prayojanaalanu okariki pratikuulamainavani cheppi dweshaalanu rechagottadam sulabhamavutundi. okko vargaaniki okkokka taayilam ichi jokottadam, andari kante mundu taame swaamulanu talakekkinchukovadam- vanti chitkaalu pramaadaalanu nivaarinchalevu. prajalanu vishwaasamloki teesukuni, okari melu marokariki keedu kaani reetilo samaajaanni nadipinchadam vivekavantulu chese pani. lekapothe, praantiiya chaanakyulanu debbateeyadam jaateeya chaanakyulaku entha pani?