
కవిత్వానికి ప్రాచీనము ఆధునికము అను పేర్లు పెట్టడం ఎందుకు? సంప్రదాయ రీతికి భిన్నంగా ఛందస్సు లేకుండా ఉన్న రచనలను ఆధునికం అంటున్నారు. సంప్రదాయ కవిత్వం ఎక్కువగా దైవత్వానికీ, పురాణ పురుషులకూ సంబంధించి నదిగా ఉంటుంది. ఆధునిక కవిత్వంలో దైవ ప్రస్తావన, ప్రకృతి వర్ణనలు, వలపులు, శృంగారము మొదలయినవి నిషిద్ధాలు. నేడు మనం చూసే ఆధునిక కవిత అంతా గేయ రూపంలోనే కనిపిస్తుంది. దీనినే వచన కవిత అని కూడా అంటున్నారా? లేక వచన కవిత వేరుగా ఉంటుందా? శేషేంద్ర ‘ఆధునిక మహాభారతం’లో గేయ కవిత, వచన కవిత వేరువేరుగా చూపబడ్డాయి. ‘‘పద్యాలు రాసే బదులు ఛందస్సు లేకుండా రాయడాన్ని నేను ఆధునిక లక్షణంగా గుర్తించడం లేదు. వ్యక్తీకరణలో ఆధునికత ఉండాలి. నిజానికి శ్రీశ్రీ ‘కవితా ఓ కవితా’ ఛందస్సులోనే ఉంది. కాబట్టి దీన్ని గురించి చర్చ అనవసరం’’ అన్నారు సాహితీ విమర్శకులు చే.రా. చాలాకాలం క్రితం అనగా 28.02.86వ తేదీన ‘‘చేరా నారా సంవాదం’’ (చేకూరి రామారావు, వెల్చేరు నారాయణరావు) అను శీర్షిక కింద ఆంధ్రజ్యోతి వారపత్రికలో కావ్య సంబం ధమైన ఎన్నో విలువైన విషయాలు ప్రకటింపబడ్డాయి. సమర్థుడైన రచయిత కత్తికి రెండువైపులా పదును కలిగినట్టివాడు. అతడు తన భావ ప్రకటన సంప్రదాయ రీతిలోనూ, ఆధునిక రీతిలోనూ వ్యక్తం చేయగలడు. తిలక్, నగ్నముని మొదలయిన వారి రచనలు గేయ రూపంలోనే కనిపిస్తాయి. ‘‘కవిత్వం ఒక ఆల్కెమీ. దాని రహస్యం కవికే తెలుసు. కాళిదాసుకు తెలుసు. పెద్దన్నకు తెలుసు. కృష్ణశాసి్త్రకి తెలుసు. శ్రీశ్రీకి తెలుసు.’’ అన్నాడు తిలక్. ‘‘పాదాలకు పూసుకుని ఎగిరే లేపనాల్లో అంటుకున్న కవిత్వం అబద్ధం’’ అన్నాడు నగ్నముని తన ‘కొయ్యగుఱ్ఱం’ కావ్యంలో. ఇదేం న్యాయం? ఇక్కడ కవిత్వం ప్రధానమా? వస్తువు ప్రధానమా? ‘‘విశ్వనాథవారు వెనక్కి నడవగా నడవగా వేదకాలం ఇంకా వెనక్కి పోయిందట’’ అన్నాడు తిలక్. విశ్వనాథ వారిని వ్యంగ్యంగా చిత్రీకరించడం ఎందుకు? అంటే ఇక్కడ అభిప్రాయమే ప్రధానం కాని కవిత్వం కాదా? విశ్వనాథ గొప్ప సామ్యవాది అని చాలామంది ఎరుగరు. తెలుగు సాహిత్యంలో ఆయన స్పృశించని ప్రక్రియ లేదు. ఆయన వ్యావహారిక భాషలో వ్రాసిన ‘నందిగ్రామరాజ్యం’ నవలలో ఆధునిక ప్రజాస్వామ్యం, రెడ్టేపిజం నిశితంగా విమర్శింపబడ్డాయి. కనుక కవుల అభిప్రాయాలు పక్కనపెట్టి కవితా రీతులు పరిశీలించాలి. ఒక అభిప్రాయం అనే వలయం గీసుకుని దాని నుండి ఈవలకు రాను అనకూ డదు. ఇప్పుడు వివిధ పత్రికలలో ఆధునిక కవితలు ప్రకటింపబడుతు న్నాయి. హైకూలు, గజల్సు, నానీలు అని రకరకాల పేర్లు పెడుతున్నారు. వీటికి గణ యతి ప్రాస నియమం లేకపోయినా పంక్తులు కొన్ని పొట్టిగా కొన్ని పొడవుగా ఉంటున్నాయి. ఆధునిక కవిత్వానికి వస్తువు కూడా ఆధునికంగానే ఉండాలని నియమం కనిపిస్తుంది. ఏ ప్రక్రియలో వ్రాసినా అందులో కవిత్వంపాళ్లు కనిపించాలి. ‘‘ఒక కొత్త ప్రక్రియ సాహిత్యంలో స్థిర పడటానికి చేసే ప్రయత్నంలో సంప్రదాయవాదుల ఆమోదం కూడా ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం’’ అన్నాడు కుందుర్తి. వేదుల సత్యనారాయణ

kavitvaaniki praacheenamu aadhunikamu anu paerlu pettadam enduku? sampradaaya reetiki bhinnamgaa chhandassu lekunda unna rachanalanu aadhunikam antunnaru. sampradaaya kavitvam ekkuvagaa daivatvaanikii, puraana purushulakuu sambandhinchi nadigaa untundi. aadhunika kavitvamlo daiva prastaavana, prakruti varnanalu, valapulu, shrungaaramu modalayinavi nishiddhaalu. nedu manam chuse aadhunika kavita antaa geya roopamlone kanipistundi. deenine vachana kavita ani kuudaa antunnara? leka vachana kavita vaerugaa untundaa? seshendra ‘aadhunika mahabharatam’loo geya kavita, vachana kavita veruverugaa chuupabaddaayi. ‘‘padyaalu rase badulu chhandassu lekunda rayadanni nenu aadhunika lakshanamgaa gurtinchadam ledu. vyakteekaranalo aadhunikata undaali. nijaaniki srishree ‘kavita oo kavita’ chhandassulone undi. kabatti deenni gurinchi charcha anavasaram’’ annaru saahitii vimarsakulu chee.raa. chalakalam kritam anagaa 28.02.86va tedeena ‘‘chera nara samvaadam’’ (chekuri ramarao, velcheru narayanarao) anu sheershika kinda aandhrajyoti vaarapatrikalo kaavya sambam dhamaina enno viluvaina vishayaalu prakatimpabaddaayi. samarthudaina rachayita kattiki renduvaipula padunu kaliginattivaadu. atadu tana bhaava prakatana sampradaaya reetiloonuu, aadhunika reetiloonuu vyaktam cheyagaladu. tilak, nagnamuni modalayina vaari rachanalu geya roopamlone kanipistaayi. ‘‘kavitvam oka alckemy. daani rahasyam kavike telusu. kaalidaasuku telusu. peddannaku telusu. krishnasaasitraki telusu. srisriiki telusu.’’ annadu tilak. ‘‘paadaalaku poosukuni egire lepanallo antukunna kavitvam abaddham’’ annadu nagnamuni tana ‘koyyagerm’ kaavyamlo. idem nyaayam? ikkada kavitvam pradhanama? vastuvu pradhanama? ‘‘vishwanaathavaaru venakki nadavaga nadavaga vedakaalam inka venakki poyindata’’ annadu tilak. vishwanaatha vaarini vyangyamgaa chitreekarinchadam enduku? ante ikkada abhiprayame pradhaanam kaani kavitvam kaadaa? vishwanaatha goppa saamyavaadi ani chaalaamandi erugaru. telugu saahityamlo aayana sprusinchani prakriya ledu. aayana vyaavahaarika bhashalo vraasina ‘nandigraamarajyam’ navalalo aadhunika prajaaswaamyam, redtepism nisitamgaa vimarsimpabaddaayi. kanuka kavula abhipraayaalu pakkanapetti kavita reetulu pariseelinchaali. oka abhiprayam ane valayam geesukuni daani nundi eevalaku raanu anakuu dadu. ippudu vividha patrikalalo aadhunika kavitalu prakatimpabadutu nnaayi. haikuulu, gajalsu, naaneelu ani rakarakaala paerlu pedutunnaaru. veetiki gana yathi prasa niyamam lekapoyina panktulu konni pottigaa konni podavugaa untunnaayi. aadhunika kavitvaaniki vastuvu kuudaa aadhunikamgaane undaalani niyamam kanipistundi. e prakriyalo vrasina andulo kavitvampaallu kanipinchaali. ‘‘oka kotta prakriya saahityamlo sthira padataaniki chese prayatnamlo sampradaayavaadula aamodam kuudaa oka mukhyamaina ghattam’’ annadu kundurti. vedula satyanarayana