
పీపుల్స్వార్ విప్లవకారుడు, కవి కె.జి. సత్యమూర్తి (శివసాగర్) మేనకోడలు సుజాత గిడ్ల భారత దేశంలో కుల వ్యవస్థ గురించీ, ఆ నేపథ్యంలో తన దళిత కుటుంబం గురించీ ఇంగ్లీషులో రాసిన పుస్తకం ఈ నెల విడుదలై అమెరికాలో మంచి సమీక్షలు అందుకొంటోంది. "Ants Among Elephants: An Untouchable Family and the Making of Modern India'  (ఏనుగుల మధ్య చీమలు: ఒక అస్పృశ్య కుటుంబమూ, ఆధునిక భారత నిర్మాణమూ) పేరిట విడుదలైన ఈ అనుభవాత్మక కథనాన్ని న్యూయార్క్ టైమ్స్తో సహా ప్రముఖ పత్రికలు ప్రశంసించాయి. చాన్నాళ్ళు ‘బ్యాంక్ ఆఫ్ న్యూయార్క్’లో పనిచేసి, 2009 ఆర్థిక సంక్షోభం సమయంలో ఉద్యోగాన్ని కోల్పోయిన 53ఏళ్ళ సుజాత ప్రస్తుతం అమెరికాలో న్యూయా ర్క్లో సబ్వే కండక్టర్గా పని చేస్తున్నారు. 26ఏళ్ళ వయసులో అమెరికాలో అడుగుపెట్టిన తర్వాత అప్పటిదాకా మోసిన కులం బరువు వదిలిపోవటం ఆమెకు భారత కుల వ్యవస్థ పట్ల ఒక దృక్పథాన్ని కలగజేసిందంటారు. తన తల్లి మంజుల నుంచీ, మావయ్య శివసాగర్ నుంచీ, ఇంకా ఎందరో కుటుంబ సభ్యుల నుంచీ సేకరించిన వివరాలను జోడించి ఆమె ఈ పుస్తకాన్ని రాసారు. శివసాగర్తో ఎన్నో గంటల పాటు ఫోన్లోనూ, ప్రత్యక్షంగానూ చేసిన ఇంటర్వ్యూలూ, ఆయన ఇచ్చిన ఆత్మకథ పుస్తకమూ ఇందుకు ఉపయోగపడ్డాయని ఆమె పుస్తకానికి రాసిన ముందుమాటలో రాశారు. ఈ ముందుమాటలో కొంత భాగానికి అనువాదం ఇది:-నా కథలు, నా కుటుంబం కథలు ఇండియాలో ఉన్నప్పుడు కథలు కావు. అవి మా జీవితాలు, అంతే. నేను అక్కడి నుంచి కొత్త దేశం వచ్చి కొత్త పరిచయాలు కలిగాక, అప్పుడు, నా కుటుంబానికి జరిగినవి, మేం చేసినవి అన్నీ కథలుగా మారాయి. చెప్పదగ్గ కథలు, రాయదగ్గ కథలు.నేను దక్షిణ భారతదేశంలో, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కాజీపేట అనే పట్టణంలో పుట్టాను. మాది దిగువ మధ్యతరగతి కుటుంబం. నా తల్లిదం డ్రులు కాలేజీ లెక్చరర్లు. నేను పుట్టుకతోనే అంటరానిదాన్ని.ఈ దేశం (అమెరికా) లోని వాళ్ళు అంటరానితనం అంటే ఏమిటి అని అడిగినప్పుడు, ఇక్కడ నల్లవారి పట్ల వివక్ష ఎలాంటిదో అక్కడ కులం అలాంటిది అని చెబుతాను. కానీ అప్పుడు వాళ్ళు, ‘‘అసలు మీ కులం ఏమిటనేది అవతలివాళ్ళకు ఎలా తెలుస్తుంది?’’ అని అడుగుతారు. కులం అనేది చర్మం రంగులా కళ్ళకు కనిపించేది కాదని వాళ్ళకు తెలుసు.అప్పుడు ఇలా వివరంగా చెబుతాను: భారత దేశంలోని ఊళ్ళల్లో ప్రతి ఒక్కరికీ ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసు. ప్రతి కులానికి ఒక ప్రత్యేకమైన పాత్ర, ఆ కులంవాళ్ళు ఉండటానికి ప్రత్యేకమైన చోటూ కేటాయించి ఉంటాయి. బ్రాహ్మలు (పూజా క్రతువులు నిర్వహించేవారు), కుమ్మర్లు, కమ్మర్లు, వడ్రంగులు, చాకళ్లు... ఇలా అందరికీ ఆ ఊళ్ళో ఉండటానికి ప్రత్యేకమైన చోట్లు ఉంటాయి. ఇక అంటరాని వాళ్ళకు కేటాయించిన ప్రత్యేక పాత్ర--వంశపారంపర్య బాధ్యత-- ఏమిటంటే వాళ్లు వేరేవాళ్ళ పొలాల్లో పనిచేస్తారు, హిందూ సమాజం చేయటానికి అసహ్యించుకునే పనులు చేసిపెడతారు. వాళ్ళకు అసలు ఊరిలోపల ఉండే అర్హత లేదు. ఊరి పొలిమేరలకు అవతలే వాళ్ళు ఉండాలి. గుడిలోపలికి రాకూడదు. మిగతా కులాలు తాగునీళ్ళు వాడుకునే చోట్లకు రాకూడదు. ఒక హిందూ కులస్థునితో పక్కన కూర్చుని భోజనం చేసే అర్హత గానీ, వారు వాడిన పాత్రలు వాడే అర్హత గానీ లేదు. ఇలాంటి వేలాది ఇతర నిషేధాలు, అవమానాలు ఒక్కో ప్రాంతానికి ఒక్కోలా మారుతూ ఉంటాయి. చెప్పులేసుకున్నందుకో, సైకిలు తొక్కినందుకో దెబ్బలు తిన్న, చచ్చిపోయిన అంటరానివారి గురించి నిత్యం దినపత్రికల్లో చదవచ్చు.నీ ఊరిలో ప్రతి ఒక్కరికీ నీ కులమేమిటో తెలిసిపోతుంది: దాన్నుంచి తప్పించుకునే వీల్లేదు. మరి ఆ ప్రాంతం దాటివెళ్లినపుడు నీ కులమేమిటో ఎలాతెలుస్తుంది? అప్పుడు అవతలివాళ్ళు ‘‘మీరేవుంట్లూ’’ అని అడుగుతారు. ఈ ప్రశ్నని తప్పించుకోలేము. చెప్పను అనటానికి లేదు. సంప్రదాయం ప్రకారం నీ కులం తెలుసుకునే హక్కు ప్రతి ఒక్కరికీ ఉంది.ఒకవేళ నాలా చదువుకున్నవాళ్ళయితే, చూట్టానికి అంటరానివాళ్ళలా కనిపించకపోతే, అప్పుడు ఒక ఛాయిస్ ఉంది. నువ్వు నిజం చెప్పొచ్చు, తర్వాత వెలివేతకు గురై, వెటకారాలు భరిస్తూ, ఇబ్బందులు పడుతూ-- చివరకు ఆత్మహత్య దాకా వెళ్ళొచ్చు, యూనివర్సిటీల్లో ఇలా తరచూ జరుగు తుంటుంది.లేదంటే అబద్ధం చెప్పొచ్చు. అప్పుడు వాళ్ళకు నమ్మకం కలగకపోతే, వేరే పద్ధతుల్లో నీ కులం గురించి ఆరా తీసే ప్రయత్నం చేస్తారు. ‘‘మీ అన్న పెళ్ళికి గుర్రం మీద ఎక్కించారా? మీ భార్య పెళ్ళిలో ఎర్ర చీర కట్టుకుందా తెల్ల చీర కట్టుకుందా? ఆ చీర ఏ పద్ధతిలో కట్టుకుంది? మీరు గొడ్డు మాంసం తింటారా? మీరే దేవుడ్ని పూజిస్తారు?’’ లాంటి ప్రశ్నలు వేస్తారు. లేదంటే, మీ ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన వాళ్ళని ఆరా తీస్తారు.ఒకవేళ ఎలాగో అబద్ధం చెప్పి నమ్మించావే అనుకో, అప్పుడు నీ కథలు గానీ, నీ కుటుంబం కథలు గానీ వాళ్ళకు చెప్పుకునే వీలుండదు. నీ జీవితం గురించి వాళ్ళతో పంచుకొనే వీలుండదు. అలాచేస్తే నీ కులం బైటపడిపో తుంది. ఎందుకంటే నీ కులమే నీ జీవితం, నీ జీవితమే నీ కులం.అవతలివాళ్ళకు నిజం తెలిసినా తెలియకపోయినా, నీ అంటరాని జీవితం గురించి నువ్వెప్పటికీ ఎవరితోనూ మాట్లాడలేవు. పంజాబ్, ఢిల్లీ, బొంబే, బెంగళూరు, మద్రాస్, వరంగల్, కాన్పూర్ ఎక్కడైనా నా అనుభవం ఇదే.ఇరవై ఆరేళ్ళ వయస్సులో నేను అమెరికాకు వచ్చాను. ఇక్కడ జనానికి చర్మం రంగే తెలుస్తుంది, పుట్టుకతో వచ్చిపడే నీ స్థాయి ఏమిటో తెలీదు. ఇక్కడ కొందరు భారతీయుల్ని ఇష్టపడతారు, కొందరు అసహ్యించుకుం టారు, కానీ వాళ్ళలో ఆ భావాలు కులం వల్ల కలిగేవి కాదు. ఒకసారి అట్లాంటాలో ఒక బార్లో ఒక కుర్రాడికి నేను అంటరానిదాన్ని ("untouchable'') అని చెప్పాను. ‘‘మరి నిన్ను చాలా తాకబుద్ధవుతోందే’’  (""Oh, but you're so touchable'')  అన్నాడు. ఇక్కడ పరిచయమైన స్నేహితులతో మాట్లాడుతున్నప్పుడే నా కథలు, నా కుటుంబ కథలు చెప్పుకోవటానికి సిగ్గుపడాల్సినవి కాదని అర్థమయ్యింది.

peepulswar viplavakaarudu, kavi ke.ji. satyamurthy (shivasagar) menakodalu sujaata gidla bhaarata desamlo kula vyavastha gurinchi, aa nepathyamlo tana dalita kutumbam gurinchi ingleeshulo raasina pustakam ee nela vidudalai americalo manchi sameekshalu andukontondi. "Ants Among Elephants: An Untouchable Family and the Making of Modern India'  (enugula madhya cheemalu: oka asprushya kutumbamuu, aadhunika bhaarata nirmaanamuu) paerita vidudalaina ee anubhavaatmaka kathanaanni neuark timesto sahaa pramukha patrikalu prasamsinchaayi. chaannaallu ‘bank af neuark’loo panichesi, 2009 aardhika sankshobham samayamlo udyogaanni kolpoina 53ella sujaata prastutam americalo neuya rklo sabwe kandaktarga pani chestunnaru. 26ella vayasulo americalo adugupettina tarvaata appatidaka mosina kulam baruvu vadilipovatam aameku bhaarata kula vyavastha patla oka drukpathaanni kalagajesindantaru. tana talli manjula nunchi, mavayya shivasagar nunchi, inka endaro kutumba sabhyula nunchi sekarinchina vivaraalanu jodinchi aame ee pustakaanni rasaru. sivasaagartho enno gantala paatu phonlonu, pratyakshamgaanuu chesina interviewluu, aayana ichina aatmakatha pustakamuu induku upayogapaddaayani aame pustakaaniki raasina mundumaatalo raasaaru. ee mundumaatalo kontha bhaagaaniki anuvaadam idhi:-naa kathalu, naa kutumbam kathalu indialo unnappudu kathalu kaavu. avi maa jeevitaalu, anthe. nenu akkadi nunchi kotta desham vachi kotta parichayaalu kaligaaka, appudu, naa kutumbaaniki jariginavi, mem chesinavi annee kathalugaa marai. cheppadagga kathalu, rayadagga kathalu.nenu dakshina bhaaratadesamlo, aandhra pradesh rashtramlo kajipet ane pattanamlo puttaanu. maadi diguva madhyataragati kutumbam. naa tallidam drulu callagy lecturerlu. nenu puttukathone antaraanidaanni.ee desham (america) loni vaallu antaraanitanam ante emiti ani adiginappudu, ikkada nallavari patla vivaksha elantido akkada kulam alantidi ani chebutaanu. cony appudu vaallu, ‘‘asalu mee kulam emitanedi avatalivaallaku ela telustundi?’’ ani adugutaaru. kulam anedi charmam rangula kallaku kanipinchedi kaadani vaallaku telusu.appudu ilaa vivaramgaa chebutaanu: bhaarata desamloni oollallo prati okkarikee prati okkaruu telusu. prati kulaniki oka pratyekamaina paatra, aa kulamvaallu undataaniki pratyekamaina chotoo ketayinchi untaayi. brahmalu (poojaa kratuvulu nirvahinchevaaru), kummarlu, kammarlu, vadrangulu, chaakallu... ilaa andarikee aa oollo undataaniki pratyekamaina chotlu untaayi. ika antaraani vaallaku ketayinchina pratyeka paatra--vamsapaaramparya baadhyata-- emitante vaallu verevalla polaallo panichestaaru, hindu samajam cheyataniki asahyinchukune panulu chesipedataaru. vaallaku asalu oorilopala unde arhata ledu. oori polimeralaku avatale vaallu undaali. gudilopaliki rakudadu. migata kulaalu taaguneellu vaadukune chotlaku rakudadu. oka hindu kulasthunitho pakkana kuurchuni bhojanam chese arhata gaanee, vaaru vaadina paatralu vade arhata gaanee ledu. ilanti velaadi itara nishedhaalu, avamaanaalu okko praantaaniki okkola maarutuu untaayi. cheppulesukunnanduka, saikilu tokkinanduko debbalu tinna, chachipoyina antaraanivaari gurinchi nityam dinapatrikallo chadavachu.nee oorilo prati okkarikee nee kulamemito telisipotundi: daannunchi tappinchukune veelledu. mari aa praantam daativellinapudu nee kulamemito elaatelustundi? appudu avatalivaallu ‘‘meerevuntlu’’ ani adugutaaru. ee prasnani tappinchukolemu. cheppanu anataniki ledu. sampradaayam prakaaram nee kulam telusukune hakku prati okkarikee undi.okavela nala chaduvukunnavallayite, chuuttaaniki antaraanivaallaalaa kanipinchakapothe, appudu oka chaayis undi. nuvvu nijam cheppochu, tarvaata velivetaku gurai, vetakaaraalu bharistuu, ibbandulu paduthoo-- chivaraku aatmahatya daka vellochu, universityllo ilaa tarachuu jarugu tuntundi.ledante abaddham cheppochu. appudu vaallaku nammakam kalagakapothe, vere paddhatullo nee kulam gurinchi aaraa teese prayatnam chestaaru. ‘‘mee anna pelliki gurram meeda ekkinchara? mee bharya pellilo erra cheera kattukunda tella cheera kattukunda? aa cheera e paddhatilo kattukundi? meeru goddu maamsam tintara? meere devudni poojistaaru?’’ lanti prasnalu vestaaru. ledante, mee praantam nunchi vachina vaallani aaraa teestaaru.okavela elago abaddham cheppi namminchave anuko, appudu nee kathalu gaanee, nee kutumbam kathalu gaanee vaallaku cheppukune veelundadu. nee jeevitam gurinchi vaallatho panchukone veelundadu. alachesthe nee kulam baitapadipo tundi. endukante nee kulame nee jeevitam, nee jeevitame nee kulam.avatalivaallaku nijam telisina teliyakapoyina, nee antaraani jeevitam gurinchi nuvveppatikii evaritoonuu matladalevu. panjab, dhilli, bombe, bengaluru, madras, varangal, kanpur ekkadaina naa anubhavam ide.iravai aarella vayassulo nenu americaku vachanu. ikkada jananiki charmam range telustundi, puttukatho vachipade nee sthaayi emito teleedu. ikkada kondaru bhaarateeyulni ishtapadataaru, kondaru asahyinchukum taaru, cony vaallalo aa bhaavaalu kulam valla kaligevi kaadu. okasari atlantalo oka barlo oka kurradiki nenu antaraanidaanni ("untouchable'') ani cheppaanu. ‘‘mari ninnu chala taakabuddhavutonde’’  (""Oh, but you're so touchable'')  annadu. ikkada parichayamaina snehitulato matladutunnappude naa kathalu, naa kutumba kathalu cheppukovataaniki siggupadaalsinavi kaadani ardhamayyindi.