
జీవితపు చిట్టచివరిమలుపులో ఎవరైనా మిమ్మల్ని ఆపి, జీవితంతో మీకున్న అనుభవం గురించి రెండు ముక్కలు రాసిపెట్టి వెళ్ళమంటే మీరేం రాస్తారు? జీవిత సారాన్నంతా కుదించి రెండే రెండు ముక్కల్లో కవితాత్మకంగా చెప్పడం చాలా కష్టమైన పని, అదీ చనిపోవ డానికి అతికొద్ది రోజుల ముందు. బతికున్నప్పుడు వీలునామా రాసే ఆచారం అంతటా ఉంది కాని, ఇలా బతుక్కి వీడ్కోలు కవితలు రాసుకునే ఆచారం ఒక్క జపాన్లోనే ఉన్నట్టుంది. చనిపోవడానికి ముందు డెత పొయెమ్స్ రాసే ఆచారం జపాన్లో వందల ఏళ్ల క్రితం నుంచే ఉందట. డెత పొయెమ్ను జపనీయుల సంప్రదాయంలో ‘జిసే’ (Jisei) అంటారు. ఈ కవితల్లో మనకు ఎక్కువగా తారసపడే ‘వస్తువులు’- ప్రకృతి, రుతువులు, జీవితంలోని అనిశ్చితి, తత్వం, విచారం, క్షోభ, దుఃఖం, ఎరుక. ఈ కవితలు ఎక్కువగా తత్వాన్ని ప్రతిబింబించేవి కావడం వల్ల నిగూఢంగా, గంభీరంగా, కాస్త వేదాంత ధోరణితో కూడుకుని వున్నట్టు అనిపిస్తాయి. మానవుని జీవితానికి ప్రకృతితో సంబంధం అనివార్యం కనుక, అటువంటి కవితలలో ఎక్కువ వరకు ప్రకృతి ప్రధానాంశంగా ఉంటుంది. జిసేలు రాయడానికి ప్రత్యేకమైన నిర్మాణ పద్ధతులు, నిబంధనలు అంటూ ఏమీ లేకపోయినా వీటిని ప్రముఖంగా టంకా, హైకూ అనే కవితా రూపాలలో పొందుపరుస్తారు. Yoel Hoffmann కూర్చిన ""Japanese Death Poems' పుస్తకం నిండా జెన్ బౌద్ధ సన్యాసులు, హైకూ కవులు చనిపోతూ రాసిన ఎన్నో మనసును కరిగించే హైకూలున్నాయి. పొయెమ్స్తో పాటు ఆయా కవుల తత్వ సంప్రదాయాన్ని, నేపథ్యాన్ని, కవితల్ని రాసిన సమయంలో వారనుభవించిన స్థితిని వివరిస్తూ పుస్తకంలో నోట్స్ కూడా ప్రచురించారు.  రవి వీరెల్లిravinder.verelly@gmail.com

jeevitapu chittachivarimalupulo evaraina mimmalni aapi, jeevitamtho meekunna anubhavam gurinchi rendu mukkalu rasipetty vellamante meerem raastaaru? jeevita saaraannantaa kudinchi rende rendu mukkallo kavitaatmakamgaa cheppadam chala kashtamaina pani, adhee chanipova daaniki atikoddi rojula mundu. batikunnappudu veelunama rase aachaaram antataa undi kaani, ilaa batukki veedkolu kavitalu rasukune aachaaram okka japanlone unnattundi. chanipovadaniki mundu detha poyems rase aachaaram japaanlo vandala ella kritam nunche undata. detha poyemnu japaneeyula sampradaayamlo ‘jise’ (Jisei) antaaru. ee kavitallo manaku ekkuvagaa tarasapade ‘vastuvulu’- prakruti, rutuvulu, jeevitamlooni anischiti, tatvam, vichaaram, kshobha, dukkham, eruka. ee kavitalu ekkuvagaa tatvaanni pratibimbimchevi kaavadam valla niguudamgaa, gambheeramgaa, kaasta vedaanta dhoranitho koodukuni vunnattu anipistaayi. maanavuni jeevitaaniki prakrutitho sambandham anivaaryam kanuka, atuvanti kavitalalo ekkuva varaku prakruti pradhaanaamsamgaa untundi. jiselu raayadaaniki pratyekamaina nirmaana paddhatulu, nibandhanalu antuu emi lekapoyina veetini pramukhamgaa tanka, haikuu ane kavita roopaalalo ponduparustaaru. Yoel Hoffmann kuurchina ""Japanese Death Poems' pustakam ninda jen bouddha sanyaasulu, haikuu kavulu chanipothu raasina enno manasunu kariginche haikuulunnaayi. poyemsto paatu aayaa kavula tatva sampradaayaanni, nepathyaanni, kavitalni raasina samayamlo vaaranubhavinchina sthitini vivaristuu pustakamlo nots kuudaa prachurinchaaru.  ravi veerelliravinder.verelly@gmail.com