2013 భూసేకరణ చట్టంలోని సెక్షన్ 23కి మినహాయింపునిస్తూ సెక్షన్ 23(ఎ)ని ప్రతిపాదించడం అప్రజాస్వామికం. జిల్లా కలెక్టర్ ముందు రైతులు ఆమోదం తెలిపిన తర్వాత ఇక ఎలాంటి విచారణ గ్రామసభ ఆమోదం లేకుండానే జిల్లా కలెక్టర్ భూసేకరణ అవార్డును ప్రతిపాదించడం పూర్తిగా తిరోగమన చర్య.సేకరణ– పునరావాస చట్టానికి గుజరాత్, తమిళనాడు, తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లో తీసుకువచ్చిన మాదిరిగా ఆంధ్రప్రదేశ్లో కూడా సవరణలు చేపట్టాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం యోచిస్తున్నది. ఇప్పటికే కొందరు న్యాయ నిపుణులను, నల్సార్ యూనివర్సిటీ వారిని ప్రభుత్వం సంప్రదించింది. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదించిన 2013 భూసేకరణ– పునరావాస చట్టానికి కొన్ని రాష్ట్రాల్లో చేసిన సవరణల వలన ఎవరికి ప్రయోజనం, ఎవరికి నష్టం అనే అంశాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించవలసి ఉన్నది.దీర్ఘకాలం పాటు అమలుచేయబడ్డ 1894 భూసేకరణ చట్టం అమలులో లోపాలను తొలగిస్తూ, భూయజమానులతో పాటు ఆ భూములపై ఆధారపడ్డ ప్రజానీకానికి కూడా మేలు చేకూరేలా 2013 భూసేకరణ చట్టం రూపొందించబడింది. అంతేగాక భూసేకరణలో అనుసరించే విధివిధానాలలో పారదర్శకతకు, ఆహారభద్రతకు, పర్యావరణ పరిరక్షణకు, శాస్త్రీయతకు కూడా చోటు కల్పించింది. అభివృద్ధి పథకాలను ముందుకు తీసుకువెళ్లాలి అంటే 2013 భూసేకరణ చట్టం అడ్డంకిగా ఉందని చెబుతూ మోదీ ప్రభుత్వం పలు ముఖ్య అంశాలకు సవరణలు ప్రతిపాదించి లోక్సభలో ఆమోదాన్ని పొందింది. కానీ రాజ్యసభలో మెజారిటీ లేక ఆ సవరణను ఆర్డినెన్స్ రూపంలో తీసుకువచ్చినా చివరకు వెనుకకు తిరగక తప్పలేదు.ఈ పరిస్థితుల్లో 2013 భూసేకరణ చట్టంలో పేర్కొన్న దానికన్నా ఇంకా ఎక్కువ అదనపు ప్రయోజనాలు రైతులకు, నిర్వాసితులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కల్పించాలనుకుంటే అలా చేయవచ్చు అని ఉన్న వెసులుబాటును సాకుగా తీసుకుని మోదీ ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ అసవరాలకు తగినట్టు భూసేకరణ చట్టంలో మార్పులు చేసుకోవడానికి అనుమతించింది. ఇప్పుడు గుజరాత్ మరికొన్ని రాష్ర్టాలు 2013 భూసేకరణ చట్టంలోని ఆశయాలకు విరుద్ధంగా అందులోని ముఖ్య అంశాలను నీరుగార్చుతూ రైతులు, పేదల ప్రయోజనాలను హరిస్తూ పారిశ్రామికవేత్తలు, బడా వ్యాపారవేత్తలకు మేలు చేకూర్చేలా సవరణలను తీసుకువస్తూ ఉన్నవి.ఇప్పుడు మన ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రతిపాదిస్తున్న సవరణలోని మంచి చెడులను పరిశీలిద్దాం. కేంద్ర చట్టంలోని సెక్షన్–10లో ఒక సరికొత్త సెక్షన్ 10(ఎ)ను ఈ సవరణ చట్టంలో ప్రవేశపెట్టబోతున్నారు. దీని ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రజాప్రయోజనం కోసం (ఎ) దేశ రక్షణ కోసం అవసరమైన ప్రాజెక్టులు రక్షణ రంగానికి సంబంధించిన ఉత్పత్తి ప్రాజెక్టులతో సహా, (బి) విద్యుత్, నీటి పారుదల వంటి సదుపాయాలు (సి) తక్కువ ఖర్చుతో చేసే గృహ నిర్మాణం, పేదల కొరకు గృహాలు, (డి) పారిశ్రామిక కారిడార్లు – రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, దాని అనుబంధ సంస్థల ద్వారా నెలకొల్పబడేవి (సదరు రోడ్లు లేదా రైల్వే లైన్లకు ఇరువైపులా కొంతదూరం ఉన్న భూములను సేకరించే విధంగా) (ఈ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల, పబ్సిక్– ప్రైవేట్ పార్టనర్షిప్ (పీపీపీ)లతో సహా (సేకరించిన భూమి పట్టా ప్రభుత్వం పేరు మీదనే ఉంటుంది). ఈ ప్రాజెక్టులకు సామాజిక ప్రభావం, ప్రజాప్రయోజనం నిర్ధారణ అంశం అన్న చాప్టర్–2 నుంచి, ఆహార భద్రత ప్రయోజనాల పరిరక్షణకు ప్రత్యేక నిబంధన ఉన్న చాప్టర్–3 నుంచి మినహాయింపు ఉండాలన్నది ప్రతిపాదన. ఈ ప్రతిపాదన అప్రజాస్వామికమే కాక అన్యాయమైనది, అసంబద్ధపూరితమైనది కూడా. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ కాలంలో రాజు అధికారాలకు తిరుగులేదు. దానిలో Eminent Domain సిద్ధాంతం ఉండేది. అంటే రాజు తరపున ప్రభుత్వానికి సంపూర్ణ అధికారం ఉంటుందన్న ప్రాతిపదికత. రాచరిక వ్యవస్థ పోయి రాజ్యాంగబద్ధమైన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో మనం ఉన్నందున ప్రభుత్వ ప్రతిపాదన నిజంగా ప్రజాప్రయోజనం కలుగజేస్తుందా? దాని వలన లాభాలు ఏ మేరకు, నష్టాలు ఏ మేరకు, సమాజంపై దాని ప్రభావం ఏమిటి? ప్రాజెక్టుల వల్ల నష్టపోయే భూ యజమానులే కాక ఇతర వర్గాల జాబితాలతో పాటు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తప్పనిసరిగా చేపట్టాల్సి ఉంటుంది. అంతేగాక సదరు ప్రాజెక్టుకు ఎంత భూమి అవసరమో అంతకు మించి సేకరిస్తున్నారా? ప్రతిపాదిత భూమికి ఇతర ప్రత్యామ్నాయాలు ఉన్నాయా? అన్న పలు విషయాలను పరిశీలించి, సదరు ప్రతిపాదన నిజంగా ప్రజాప్రయోజనం కొరకేనా అన్నది నిర్ధారించవలసిన అవసరం ఉంటుంది.పరిశీలన కమిటీ భావిస్తే ‘ఈ ప్రాజెక్టు ప్రజా ప్రయోజనాలకు కాదు’ అని నిర్ధారించే వెసులుబాటు కూడా ఈ కమిటీకి ఉంటుంది.సంవత్సరానికి 2, 3 పంటలు పండించే భూములను అసాధారణ పరిస్థితుల్లో ఆఖరి ప్రత్యామ్నాయంగా తప్ప తీసుకోరాదని చాప్టర్–3 నిర్దేశిస్తూ ఉన్నది. చాప్టర్–2, 3 నుంచి మినహాయింపు కోరడమంటే భూ యజమానులు ఆ భూములపై ఆధారపడ్డ ఇతర పేద వర్గాల ఇష్టాఇష్టాలు లేకుండా ఏకపక్షంగా ప్రభుత్వం వాస్తవ అవసరాలకు మించి బహుళ పంటలు పండే భూములు సహా భారీస్థాయిలో భూములను ప్రభుత్వంలోని పెద్దలు తమకు కావాలనుకున్న వారికి కట్టాబెట్టాలనుకునేందుకు అవకాశం పొందటమే. గతంలో లేపాక్షి నాలెడ్జ్ పార్క్, వాన్పిక్ ఉదంతాలకు తోడు ఇటీవలి కాలంలో అమరావతి రాజధాని కోసం 34 వేల ఎకరాల బహుళ పంటలు పండే భూములను భూసమీకరణ విధానంలో తీసుకున్న పరిస్థితి మన కళ్ల ముందే ఉన్నది. ఇప్పటికే ఏపీఐఐసీ కింద రాష్ట్రంలో దాదాపు 50 వేల ఎకరాలకు పైగా భూములు ఖాళీగా ఉన్నాయి. ఇంకా నూతనంగా పారిశ్రామికాభివృద్ధి, పర్యాటక రంగం, పోర్టులు– ఎయిర్పోర్టుల కోసం మొత్తం లక్షలాది ఎకరాల భూములను రైతుల నుంచి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తీసుకోవాలనుకుంటూ వున్న విషయం తెలిసినదే. ఇటీవల ఉమ్మడి హైకోర్టు 2013 భూసేకరణ చట్టాన్ని అనుసరించి దాని విధివిధానాల ప్రకారం, ప్రాజెక్టుల కోసం అవసరమయ్యే భూములను సేకరించుకోవచ్చని, భూ యజమానులకు నష్టపరిహారంతో పాటు ఆ భూములపై ఆధారపడ్డ ఇతరవర్గాలకూ చట్టంలో పేర్కొన్న ప్రకారం పునరావాసంతో పాటు ఇతర ప్రయోజనాలు కూడా అందించవలసిందిగా తీర్పు ఇచ్చిన విషయం గొడ్డలి పెట్టు కాగలదు.2013 భూసేకరణ చట్టంలోని సెక్షన్ 23కి మినహాయింపునిస్తూ సెక్షన్ 23(ఎ)ని ప్రతిపాదించడం అప్రజాస్వామికం. జిల్లా కలెక్టర్ ముందు రైతులు ఆమోదం తెలిపిన తర్వాత ఇక ఎలాంటి విచారణ గ్రామసభ ఆమోదం లేకుండానే జిల్లా కలెక్టర్ భూసేకరణ అవార్డును ప్రతిపాదించడం పూర్తిగా తిరోగమన చర్య. 1894 భూసేకరణ చట్టంలో ఇదే విధంగా ఉండేది. భూసేకరణ ప్రతిపాదిత భూమిపైన ఆధారపడిన పేద ప్రజల అభిప్రాయాలతో నిమిత్తం లేకుడా జిల్లా కలెక్టర్ అవార్డు ప్రకటించడం ఎంతమాత్రమూ సరికాదు.192 కిలోమీటర్ల అమరావతి ఔటర్ రింగ్రోడ్డుకు సుమారు 8వేల ఎకరాలు, అనంతపురం నుంచి అమరావతి రహదారి కోసం 26వేల ఎకరాలను భూసమీకరణ విధానంలో తీసుకోవాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకోవడం సరికాదు. ఎందుకంటే అనంతపురం నుంచి కర్నూలు జాతీయ రహదారిలో భాగమే. ఒకప్పటి ఆంధ్ర రాష్ట్ర రాజధాని కర్నూలు నుంచి గుంటూరుకు ఉన్న స్టేట్ హైవేను రాష్ట్ర ప్రభుత్వంపై ఎంతమాత్రం భారం పడకుండా కేంద్ర ప్రభుత్వం చేత జాతీయ రహదారిగా అభివృద్ధి చేయిస్తే సరిపోతుంది. అవసరానికి మించి పలు పథకాలకు హెచ్చు స్థాయిలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భూములను కేటాయిస్తూ ఉంది. అందుకోసం ఈ విధంగా 2013 భూసేకరణ పునరావాస చట్టాన్ని నీరుగార్చి బడా పారిశ్రామిక, వ్యాపారవేత్తలకు భూములుకట్టబెట్టే ప్రయత్నాన్ని విరమించుకోవడం ఎంతైనా అవసరం. రైతులు, సామాన్య ప్రజానీకం హక్కులకు భంగం కలిగించడం ఎంతమాత్రం న్యాయం కాదని ప్రభుత్వం గ్రహించాలి.వడ్డే శోభనాద్రీశ్వరరావుమాజీ ఎంపీసేకరణ– పునరావాస చట్టానికి గుజరాత్, తమిళనాడు, తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లో తీసుకువచ్చిన మాదిరిగా ఆంధ్రప్రదేశ్లో కూడా సవరణలు చేపట్టాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం యోచిస్తున్నది. ఇప్పటికే కొందరు న్యాయ నిపుణులను, నల్సార్ యూనివర్సిటీ వారిని ప్రభుత్వం సంప్రదించింది. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదించిన 2013 భూసేకరణ– పునరావాస చట్టానికి కొన్ని రాష్ట్రాల్లో చేసిన సవరణల వలన ఎవరికి ప్రయోజనం, ఎవరికి నష్టం అనే అంశాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించవలసి ఉన్నది.దీర్ఘకాలం పాటు అమలుచేయబడ్డ 1894 భూసేకరణ చట్టం అమలులో లోపాలను తొలగిస్తూ, భూయజమానులతో పాటు ఆ భూములపై ఆధారపడ్డ ప్రజానీకానికి కూడా మేలు చేకూరేలా 2013 భూసేకరణ చట్టం రూపొందించబడింది. అంతేగాక భూసేకరణలో అనుసరించే విధివిధానాలలో పారదర్శకతకు, ఆహారభద్రతకు, పర్యావరణ పరిరక్షణకు, శాస్త్రీయతకు కూడా చోటు కల్పించింది. అభివృద్ధి పథకాలను ముందుకు తీసుకువెళ్లాలి అంటే 2013 భూసేకరణ చట్టం అడ్డంకిగా ఉందని చెబుతూ మోదీ ప్రభుత్వం పలు ముఖ్య అంశాలకు సవరణలు ప్రతిపాదించి లోక్సభలో ఆమోదాన్ని పొందింది. కానీ రాజ్యసభలో మెజారిటీ లేక ఆ సవరణను ఆర్డినెన్స్ రూపంలో తీసుకువచ్చినా చివరకు వెనుకకు తిరగక తప్పలేదు.ఈ పరిస్థితుల్లో 2013 భూసేకరణ చట్టంలో పేర్కొన్న దానికన్నా ఇంకా ఎక్కువ అదనపు ప్రయోజనాలు రైతులకు, నిర్వాసితులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కల్పించాలనుకుంటే అలా చేయవచ్చు అని ఉన్న వెసులుబాటును సాకుగా తీసుకుని మోదీ ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ అసవరాలకు తగినట్టు భూసేకరణ చట్టంలో మార్పులు చేసుకోవడానికి అనుమతించింది. ఇప్పుడు గుజరాత్ మరికొన్ని రాష్ర్టాలు 2013 భూసేకరణ చట్టంలోని ఆశయాలకు విరుద్ధంగా అందులోని ముఖ్య అంశాలను నీరుగార్చుతూ రైతులు, పేదల ప్రయోజనాలను హరిస్తూ పారిశ్రామికవేత్తలు, బడా వ్యాపారవేత్తలకు మేలు చేకూర్చేలా సవరణలను తీసుకువస్తూ ఉన్నవి.ఇప్పుడు మన ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రతిపాదిస్తున్న సవరణలోని మంచి చెడులను పరిశీలిద్దాం. కేంద్ర చట్టంలోని సెక్షన్–10లో ఒక సరికొత్త సెక్షన్ 10(ఎ)ను ఈ సవరణ చట్టంలో ప్రవేశపెట్టబోతున్నారు. దీని ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రజాప్రయోజనం కోసం (ఎ) దేశ రక్షణ కోసం అవసరమైన ప్రాజెక్టులు రక్షణ రంగానికి సంబంధించిన ఉత్పత్తి ప్రాజెక్టులతో సహా, (బి) విద్యుత్, నీటి పారుదల వంటి సదుపాయాలు (సి) తక్కువ ఖర్చుతో చేసే గృహ నిర్మాణం, పేదల కొరకు గృహాలు, (డి) పారిశ్రామిక కారిడార్లు – రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, దాని అనుబంధ సంస్థల ద్వారా నెలకొల్పబడేవి (సదరు రోడ్లు లేదా రైల్వే లైన్లకు ఇరువైపులా కొంతదూరం ఉన్న భూములను సేకరించే విధంగా) (ఈ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల, పబ్సిక్– ప్రైవేట్ పార్టనర్షిప్ (పీపీపీ)లతో సహా (సేకరించిన భూమి పట్టా ప్రభుత్వం పేరు మీదనే ఉంటుంది). ఈ ప్రాజెక్టులకు సామాజిక ప్రభావం, ప్రజాప్రయోజనం నిర్ధారణ అంశం అన్న చాప్టర్–2 నుంచి, ఆహార భద్రత ప్రయోజనాల పరిరక్షణకు ప్రత్యేక నిబంధన ఉన్న చాప్టర్–3 నుంచి మినహాయింపు ఉండాలన్నది ప్రతిపాదన. ఈ ప్రతిపాదన అప్రజాస్వామికమే కాక అన్యాయమైనది, అసంబద్ధపూరితమైనది కూడా. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ కాలంలో రాజు అధికారాలకు తిరుగులేదు. దానిలో Eminent Domain సిద్ధాంతం ఉండేది. అంటే రాజు తరపున ప్రభుత్వానికి సంపూర్ణ అధికారం ఉంటుందన్న ప్రాతిపదికత. రాచరిక వ్యవస్థ పోయి రాజ్యాంగబద్ధమైన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో మనం ఉన్నందున ప్రభుత్వ ప్రతిపాదన నిజంగా ప్రజాప్రయోజనం కలుగజేస్తుందా? దాని వలన లాభాలు ఏ మేరకు, నష్టాలు ఏ మేరకు, సమాజంపై దాని ప్రభావం ఏమిటి? ప్రాజెక్టుల వల్ల నష్టపోయే భూ యజమానులే కాక ఇతర వర్గాల జాబితాలతో పాటు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తప్పనిసరిగా చేపట్టాల్సి ఉంటుంది. అంతేగాక సదరు ప్రాజెక్టుకు ఎంత భూమి అవసరమో అంతకు మించి సేకరిస్తున్నారా? ప్రతిపాదిత భూమికి ఇతర ప్రత్యామ్నాయాలు ఉన్నాయా? అన్న పలు విషయాలను పరిశీలించి, సదరు ప్రతిపాదన నిజంగా ప్రజాప్రయోజనం కొరకేనా అన్నది నిర్ధారించవలసిన అవసరం ఉంటుంది.పరిశీలన కమిటీ భావిస్తే ‘ఈ ప్రాజెక్టు ప్రజా ప్రయోజనాలకు కాదు’ అని నిర్ధారించే వెసులుబాటు కూడా ఈ కమిటీకి ఉంటుంది.సంవత్సరానికి 2, 3 పంటలు పండించే భూములను అసాధారణ పరిస్థితుల్లో ఆఖరి ప్రత్యామ్నాయంగా తప్ప తీసుకోరాదని చాప్టర్–3 నిర్దేశిస్తూ ఉన్నది. చాప్టర్–2, 3 నుంచి మినహాయింపు కోరడమంటే భూ యజమానులు ఆ భూములపై ఆధారపడ్డ ఇతర పేద వర్గాల ఇష్టాఇష్టాలు లేకుండా ఏకపక్షంగా ప్రభుత్వం వాస్తవ అవసరాలకు మించి బహుళ పంటలు పండే భూములు సహా భారీస్థాయిలో భూములను ప్రభుత్వంలోని పెద్దలు తమకు కావాలనుకున్న వారికి కట్టాబెట్టాలనుకునేందుకు అవకాశం పొందటమే. గతంలో లేపాక్షి నాలెడ్జ్ పార్క్, వాన్పిక్ ఉదంతాలకు తోడు ఇటీవలి కాలంలో అమరావతి రాజధాని కోసం 34 వేల ఎకరాల బహుళ పంటలు పండే భూములను భూసమీకరణ విధానంలో తీసుకున్న పరిస్థితి మన కళ్ల ముందే ఉన్నది. ఇప్పటికే ఏపీఐఐసీ కింద రాష్ట్రంలో దాదాపు 50 వేల ఎకరాలకు పైగా భూములు ఖాళీగా ఉన్నాయి. ఇంకా నూతనంగా పారిశ్రామికాభివృద్ధి, పర్యాటక రంగం, పోర్టులు– ఎయిర్పోర్టుల కోసం మొత్తం లక్షలాది ఎకరాల భూములను రైతుల నుంచి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తీసుకోవాలనుకుంటూ వున్న విషయం తెలిసినదే. ఇటీవల ఉమ్మడి హైకోర్టు 2013 భూసేకరణ చట్టాన్ని అనుసరించి దాని విధివిధానాల ప్రకారం, ప్రాజెక్టుల కోసం అవసరమయ్యే భూములను సేకరించుకోవచ్చని, భూ యజమానులకు నష్టపరిహారంతో పాటు ఆ భూములపై ఆధారపడ్డ ఇతరవర్గాలకూ చట్టంలో పేర్కొన్న ప్రకారం పునరావాసంతో పాటు ఇతర ప్రయోజనాలు కూడా అందించవలసిందిగా తీర్పు ఇచ్చిన విషయం గొడ్డలి పెట్టు కాగలదు.2013 భూసేకరణ చట్టంలోని సెక్షన్ 23కి మినహాయింపునిస్తూ సెక్షన్ 23(ఎ)ని ప్రతిపాదించడం అప్రజాస్వామికం. జిల్లా కలెక్టర్ ముందు రైతులు ఆమోదం తెలిపిన తర్వాత ఇక ఎలాంటి విచారణ గ్రామసభ ఆమోదం లేకుండానే జిల్లా కలెక్టర్ భూసేకరణ అవార్డును ప్రతిపాదించడం పూర్తిగా తిరోగమన చర్య. 1894 భూసేకరణ చట్టంలో ఇదే విధంగా ఉండేది. భూసేకరణ ప్రతిపాదిత భూమిపైన ఆధారపడిన పేద ప్రజల అభిప్రాయాలతో నిమిత్తం లేకుడా జిల్లా కలెక్టర్ అవార్డు ప్రకటించడం ఎంతమాత్రమూ సరికాదు.192 కిలోమీటర్ల అమరావతి ఔటర్ రింగ్రోడ్డుకు సుమారు 8వేల ఎకరాలు, అనంతపురం నుంచి అమరావతి రహదారి కోసం 26వేల ఎకరాలను భూసమీకరణ విధానంలో తీసుకోవాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకోవడం సరికాదు. ఎందుకంటే అనంతపురం నుంచి కర్నూలు జాతీయ రహదారిలో భాగమే. ఒకప్పటి ఆంధ్ర రాష్ట్ర రాజధాని కర్నూలు నుంచి గుంటూరుకు ఉన్న స్టేట్ హైవేను రాష్ట్ర ప్రభుత్వంపై ఎంతమాత్రం భారం పడకుండా కేంద్ర ప్రభుత్వం చేత జాతీయ రహదారిగా అభివృద్ధి చేయిస్తే సరిపోతుంది. అవసరానికి మించి పలు పథకాలకు హెచ్చు స్థాయిలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భూములను కేటాయిస్తూ ఉంది. అందుకోసం ఈ విధంగా 2013 భూసేకరణ పునరావాస చట్టాన్ని నీరుగార్చి బడా పారిశ్రామిక, వ్యాపారవేత్తలకు భూములుకట్టబెట్టే ప్రయత్నాన్ని విరమించుకోవడం ఎంతైనా అవసరం. రైతులు, సామాన్య ప్రజానీకం హక్కులకు భంగం కలిగించడం ఎంతమాత్రం న్యాయం కాదని ప్రభుత్వం గ్రహించాలి.వడ్డే శోభనాద్రీశ్వరరావుమాజీ ఎంపీ
2013 bhusekarana chattamloni section 23ki minahaayimpunistuu section 23(e)ni pratipaadinchadam aprajaswamikam. jilla kalektar mundu raitulu aamodam telipina tarvaata ika elanti vichaarana gramasabha aamodam lekundane jilla kalektar bhusekarana avaardunu pratipaadinchadam puurtigaa tirogamana charya.sekarana– punaravasa chattaniki gujarat, tamilanadu, telamgaana rashtrallo teesukuvacchina maadirigaa aandhrapradeshlo kuudaa savaranalu chepattalani rashtra prabhutvam yochistunnadi. ippatike kondaru nyaaya nipunulanu, nalsar university vaarini prabhutvam sampradinchindi. ee nepathyamlo kendra prabhutvam aamodinchina 2013 bhusekarana– punaravasa chattaniki konni rashtrallo chesina savaranala valana evariki prayojanam, evariki nashtam ane amsaalanu kshunnamgaa pariseelinchavalasi unnadi.deerghakaalam paatu amalucheyabadda 1894 bhusekarana chattam amalulo lopalanu tolagistuu, bhuuyajamaanulatoe paatu aa bhoomulapai aadhaarapadda prajaaneekaaniki kuudaa melu chekurela 2013 bhusekarana chattam roopondinchabadindi. antegaaka bhusekaranalo anusarinche vidhividhaanaalalo paaradarsakataku, aahaarabhadrataku, paryaavarana parirakshanaku, saastreeyataku kuudaa chotu kalpinchindi. abhivruddhi pathakaalanu munduku teesukuvellaali ante 2013 bhusekarana chattam addankigaa undani chebutuu modii prabhutvam palu mukhya amsaalaku savaranalu pratipaadinchi loksabhalo aamodaanni pondindi. cony rajyasabhalo magerity leka aa savarananu ardinence roopamlo teesukuvacchinaa chivaraku venukaku tiragaka tappaledu.ee paristhitullo 2013 bhusekarana chattamlo perkonna danikanna inka ekkuva adanapu prayojanaalu raitulaku, nirvaasitulaku rashtra prabhutvaalu kalpinchaalanukunte alaa cheyavachu ani unna vesulubaatunu saakugaa teesukuni modii prabhutvam, rashtra prabhutvaalu tama asavaraalaku taginattu bhusekarana chattamlo maarpulu chesukovadaniki anumatinchindi. ippudu gujarat marikonni rashrtalu 2013 bhusekarana chattamloni aasayaalaku viruddhamgaa andulooni mukhya amsaalanu neerugaarchutuu raitulu, pedala prayojanaalanu haristuu paarisraamikavettalu, bada vyaapaaravaettalaku melu chekurchela savaranalanu teesukuvastuu unnavi.ippudu mana andhrapradesh prabhutvam pratipaadistunna savaranaloni manchi chedulanu pariseeliddaam. kendra chattamloni section–10loo oka sarikotta section 10(e)nu ee savarana chattamlo pravesapettabotunna. deeni prakaaram rashtra prabhutvam prajaaprayojanam kosam (e) desha rakshana kosam avasaramaina praajektulu rakshana rangaaniki sambandhinchina utpatti praajektulato sahaa, (bi) vidyut, neeti paarudala vanti sadupaayaalu (si) takkuva kharchuto chese gruha nirmaanam, pedala koraku gruhalu, (di) paarisraamika kaaridaarlu – rashtra prabhutvam, daani anubandha samsthala dwara nelakolpabadevi (sadaru rodlu leda railve lainlaku iruvaipula kontaduram unna bhoomulanu sekarinche vidhamgaa) (ee moulika sadupayala praajektula, pabsic– private partonership (ppp)latho sahaa (sekarinchina bhoomi patta prabhutvam paeru meedane untundi). ee praajektulaku saamaajika prabhaavam, prajaaprayojanam nirdhaarana amsam anna chapter–2 nunchi, aahaara bhadrata prayojanaala parirakshanaku pratyeka nibandhana unna chapter–3 nunchi minahaayimpu undaalannadi pratipaadana. ee pratipaadana aprajaswamikame kaaka anyaayamainadi, asambaddhapooritamainadi kuudaa. british prabhutva kaalamlo raju adhikaaraalaku tiruguledu. daanilo Eminent Domain siddhaantam undedi. ante raju tarapuna prabhutvaaniki sampuurna adhikaaram untundanna praatipadikata. racharika vyavastha poyi raajyaangabaddhamaina prajaaswaamya vyavasthalo manam unnanduna prabhutva pratipaadana nijamgaa prajaaprayojanam kalugajestunda? daani valana labhalu e meraku, nashtaalu e meraku, samajampai daani prabhaavam emiti? praajektula valla nashtapoye bhoo yajamanule kaaka itara vargala jaabitaalatoe paatu prajabhipraya sekarana tappanisarigaa chepattalsi untundi. antegaaka sadaru praajektuku entha bhoomi avasaramo antaku minchi sekaristunnara? pratipaadita bhoomiki itara pratyaamnaayaalu unnaya? anna palu vishayaalanu pariseelinchi, sadaru pratipaadana nijamgaa prajaaprayojanam korakena annadi nirdhaarinchavalasina avasaram untundi.pariseelana commity bhaviste ‘ee praajektu praja prayojanaalaku kaadu’ ani nirdhaarinche vesulubaatu kuudaa ee kamiteeki untundi.samvatsaraaniki 2, 3 pantalu pandinche bhoomulanu asaadhaarana paristhitullo akhari pratyaamnaayamgaa tappa teesukoraadani chapter–3 nirdesistuu unnadi. chapter–2, 3 nunchi minahaayimpu koradamante bhoo yajamaanulu aa bhoomulapai aadhaarapadda itara pedha vargala ishtaaishtaalu lekunda ekapakshamgaa prabhutvam vaastava avasaraalaku minchi bahula pantalu pande bhoomulu sahaa bhaariisthaayilo bhoomulanu prabhutvamloni peddalu tamaku kavalanukunna vaariki kattaabettaalanukunem avakaasam pondatame. gatamlo lepakshi naledge park, vanpic udantaalaku thodu iteevali kaalamlo amaravati rajadhani kosam 34 vela ekaraala bahula pantalu pande bhoomulanu bhusameekarana vidhaanamlo teesukunna paristhiti mana kalla munde unnadi. ippatike apici kinda rashtramlo daadaapu 50 vela ekaraalaku paiga bhoomulu khaaliigaa unnaayi. inka noothanamgaa paarisraamikaabhivrudh, paryaataka rangam, portulu– airportula kosam mottam lakshalaadi ekaraala bhoomulanu raitula nunchi rashtra prabhutvam teesukovaalanukuntu vunna vishayam telisinade. iteevala ummadi hycortu 2013 bhusekarana chattaanni anusarinchi daani vidhividhaanaala prakaaram, praajektula kosam avasaramayye bhoomulanu sekarinchukovachhani, bhoo yajamaanulaku nashtaparihaaramtho paatu aa bhoomulapai aadhaarapadda itaravargaalakuu chattamlo perkonna prakaaram punaraavaasamtoe paatu itara prayojanaalu kuudaa andinchavalasindigaa teerpu ichina vishayam goddali pettu kaagaladu.2013 bhusekarana chattamloni section 23ki minahaayimpunistuu section 23(e)ni pratipaadinchadam aprajaswamikam. jilla kalektar mundu raitulu aamodam telipina tarvaata ika elanti vichaarana gramasabha aamodam lekundane jilla kalektar bhusekarana avaardunu pratipaadinchadam puurtigaa tirogamana charya. 1894 bhusekarana chattamlo ide vidhamgaa undedi. bhusekarana pratipaadita bhoomipaina aadhaarapadina pedha prajala abhipraayaalato nimittam lekuda jilla kalektar avaardu prakatinchadam entamaatramuu sarikaadu.192 kilometerla amaravati outer ringrodduku sumaru 8vela ekaraalu, anantapuram nunchi amaravati rahadari kosam 26vela ekaraalanu bhusameekarana vidhaanamlo teesukovaalani rashtra prabhutvam nirnayam teesukovadam sarikaadu. endukante anantapuram nunchi karnoolu jaateeya rahadaarilo bhagame. okappati aandhra rashtra rajadhani karnoolu nunchi gunturuku unna state haivenu rashtra prabhutvampai entamaatram bharam padakunda kendra prabhutvam chetha jaateeya rahadaarigaa abhivruddhi cheyiste saripotundi. avasaraaniki minchi palu pathakaalaku hechu sthaayilo rashtra prabhutvam bhoomulanu ketaayistuu undi. andukosam ee vidhamgaa 2013 bhusekarana punaravasa chattaanni neerugaarchi bada paarisraamika, vyaapaaravaettalaku bhoomulukattabette prayatnaanni viraminchukovadam entainaa avasaram. raitulu, saamaanya prajaaneekam hakkulaku bhangam kaliginchadam entamaatram nyaayam kaadani prabhutvam grahinchaali.vadde sobhanaadreeswararaomaam empeesekarana– punaravasa chattaniki gujarat, tamilanadu, telamgaana rashtrallo teesukuvacchina maadirigaa aandhrapradeshlo kuudaa savaranalu chepattalani rashtra prabhutvam yochistunnadi. ippatike kondaru nyaaya nipunulanu, nalsar university vaarini prabhutvam sampradinchindi. ee nepathyamlo kendra prabhutvam aamodinchina 2013 bhusekarana– punaravasa chattaniki konni rashtrallo chesina savaranala valana evariki prayojanam, evariki nashtam ane amsaalanu kshunnamgaa pariseelinchavalasi unnadi.deerghakaalam paatu amalucheyabadda 1894 bhusekarana chattam amalulo lopalanu tolagistuu, bhuuyajamaanulatoe paatu aa bhoomulapai aadhaarapadda prajaaneekaaniki kuudaa melu chekurela 2013 bhusekarana chattam roopondinchabadindi. antegaaka bhusekaranalo anusarinche vidhividhaanaalalo paaradarsakataku, aahaarabhadrataku, paryaavarana parirakshanaku, saastreeyataku kuudaa chotu kalpinchindi. abhivruddhi pathakaalanu munduku teesukuvellaali ante 2013 bhusekarana chattam addankigaa undani chebutuu modii prabhutvam palu mukhya amsaalaku savaranalu pratipaadinchi loksabhalo aamodaanni pondindi. cony rajyasabhalo magerity leka aa savarananu ardinence roopamlo teesukuvacchinaa chivaraku venukaku tiragaka tappaledu.ee paristhitullo 2013 bhusekarana chattamlo perkonna danikanna inka ekkuva adanapu prayojanaalu raitulaku, nirvaasitulaku rashtra prabhutvaalu kalpinchaalanukunte alaa cheyavachu ani unna vesulubaatunu saakugaa teesukuni modii prabhutvam, rashtra prabhutvaalu tama asavaraalaku taginattu bhusekarana chattamlo maarpulu chesukovadaniki anumatinchindi. ippudu gujarat marikonni rashrtalu 2013 bhusekarana chattamloni aasayaalaku viruddhamgaa andulooni mukhya amsaalanu neerugaarchutuu raitulu, pedala prayojanaalanu haristuu paarisraamikavettalu, bada vyaapaaravaettalaku melu chekurchela savaranalanu teesukuvastuu unnavi.ippudu mana andhrapradesh prabhutvam pratipaadistunna savaranaloni manchi chedulanu pariseeliddaam. kendra chattamloni section–10loo oka sarikotta section 10(e)nu ee savarana chattamlo pravesapettabotunna. deeni prakaaram rashtra prabhutvam prajaaprayojanam kosam (e) desha rakshana kosam avasaramaina praajektulu rakshana rangaaniki sambandhinchina utpatti praajektulato sahaa, (bi) vidyut, neeti paarudala vanti sadupaayaalu (si) takkuva kharchuto chese gruha nirmaanam, pedala koraku gruhalu, (di) paarisraamika kaaridaarlu – rashtra prabhutvam, daani anubandha samsthala dwara nelakolpabadevi (sadaru rodlu leda railve lainlaku iruvaipula kontaduram unna bhoomulanu sekarinche vidhamgaa) (ee moulika sadupayala praajektula, pabsic– private partonership (ppp)latho sahaa (sekarinchina bhoomi patta prabhutvam paeru meedane untundi). ee praajektulaku saamaajika prabhaavam, prajaaprayojanam nirdhaarana amsam anna chapter–2 nunchi, aahaara bhadrata prayojanaala parirakshanaku pratyeka nibandhana unna chapter–3 nunchi minahaayimpu undaalannadi pratipaadana. ee pratipaadana aprajaswamikame kaaka anyaayamainadi, asambaddhapooritamainadi kuudaa. british prabhutva kaalamlo raju adhikaaraalaku tiruguledu. daanilo Eminent Domain siddhaantam undedi. ante raju tarapuna prabhutvaaniki sampuurna adhikaaram untundanna praatipadikata. racharika vyavastha poyi raajyaangabaddhamaina prajaaswaamya vyavasthalo manam unnanduna prabhutva pratipaadana nijamgaa prajaaprayojanam kalugajestunda? daani valana labhalu e meraku, nashtaalu e meraku, samajampai daani prabhaavam emiti? praajektula valla nashtapoye bhoo yajamanule kaaka itara vargala jaabitaalatoe paatu prajabhipraya sekarana tappanisarigaa chepattalsi untundi. antegaaka sadaru praajektuku entha bhoomi avasaramo antaku minchi sekaristunnara? pratipaadita bhoomiki itara pratyaamnaayaalu unnaya? anna palu vishayaalanu pariseelinchi, sadaru pratipaadana nijamgaa prajaaprayojanam korakena annadi nirdhaarinchavalasina avasaram untundi.pariseelana commity bhaviste ‘ee praajektu praja prayojanaalaku kaadu’ ani nirdhaarinche vesulubaatu kuudaa ee kamiteeki untundi.samvatsaraaniki 2, 3 pantalu pandinche bhoomulanu asaadhaarana paristhitullo akhari pratyaamnaayamgaa tappa teesukoraadani chapter–3 nirdesistuu unnadi. chapter–2, 3 nunchi minahaayimpu koradamante bhoo yajamaanulu aa bhoomulapai aadhaarapadda itara pedha vargala ishtaaishtaalu lekunda ekapakshamgaa prabhutvam vaastava avasaraalaku minchi bahula pantalu pande bhoomulu sahaa bhaariisthaayilo bhoomulanu prabhutvamloni peddalu tamaku kavalanukunna vaariki kattaabettaalanukunem avakaasam pondatame. gatamlo lepakshi naledge park, vanpic udantaalaku thodu iteevali kaalamlo amaravati rajadhani kosam 34 vela ekaraala bahula pantalu pande bhoomulanu bhusameekarana vidhaanamlo teesukunna paristhiti mana kalla munde unnadi. ippatike apici kinda rashtramlo daadaapu 50 vela ekaraalaku paiga bhoomulu khaaliigaa unnaayi. inka noothanamgaa paarisraamikaabhivrudh, paryaataka rangam, portulu– airportula kosam mottam lakshalaadi ekaraala bhoomulanu raitula nunchi rashtra prabhutvam teesukovaalanukuntu vunna vishayam telisinade. iteevala ummadi hycortu 2013 bhusekarana chattaanni anusarinchi daani vidhividhaanaala prakaaram, praajektula kosam avasaramayye bhoomulanu sekarinchukovachhani, bhoo yajamaanulaku nashtaparihaaramtho paatu aa bhoomulapai aadhaarapadda itaravargaalakuu chattamlo perkonna prakaaram punaraavaasamtoe paatu itara prayojanaalu kuudaa andinchavalasindigaa teerpu ichina vishayam goddali pettu kaagaladu.2013 bhusekarana chattamloni section 23ki minahaayimpunistuu section 23(e)ni pratipaadinchadam aprajaswamikam. jilla kalektar mundu raitulu aamodam telipina tarvaata ika elanti vichaarana gramasabha aamodam lekundane jilla kalektar bhusekarana avaardunu pratipaadinchadam puurtigaa tirogamana charya. 1894 bhusekarana chattamlo ide vidhamgaa undedi. bhusekarana pratipaadita bhoomipaina aadhaarapadina pedha prajala abhipraayaalato nimittam lekuda jilla kalektar avaardu prakatinchadam entamaatramuu sarikaadu.192 kilometerla amaravati outer ringrodduku sumaru 8vela ekaraalu, anantapuram nunchi amaravati rahadari kosam 26vela ekaraalanu bhusameekarana vidhaanamlo teesukovaalani rashtra prabhutvam nirnayam teesukovadam sarikaadu. endukante anantapuram nunchi karnoolu jaateeya rahadaarilo bhagame. okappati aandhra rashtra rajadhani karnoolu nunchi gunturuku unna state haivenu rashtra prabhutvampai entamaatram bharam padakunda kendra prabhutvam chetha jaateeya rahadaarigaa abhivruddhi cheyiste saripotundi. avasaraaniki minchi palu pathakaalaku hechu sthaayilo rashtra prabhutvam bhoomulanu ketaayistuu undi. andukosam ee vidhamgaa 2013 bhusekarana punaravasa chattaanni neerugaarchi bada paarisraamika, vyaapaaravaettalaku bhoomulukattabette prayatnaanni viraminchukovadam entainaa avasaram. raitulu, saamaanya prajaaneekam hakkulaku bhangam kaliginchadam entamaatram nyaayam kaadani prabhutvam grahinchaali.vadde sobhanaadreeswararaomaam empy