
 "ఇప్పుడేం పెళ్ళి?" అన్నారు కొందరు.
 "ఇప్పటికైనా సెటిల్ అవుతుంది. మంచిపనే చేస్తున్నది!" అన్నారు మరికొందరు.
 "అమ్మా, అక్కయ్య పెళ్ళి చేసుకుంటుందని మా క్లాసుమేట్స్ ఎగతాళి చేస్తున్నారమ్మా! ముసలమ్మకు పెళ్ళేమిటి? మీ బావగారికి మనుమలు కూడా ఉన్నారటగా అంటున్నారు" కాలేజీ బయలుదేరుతూ అన్నది సరళ.
 "నన్నేం చెయ్యమంటావే?" 
 "నాకు కాలేజీకి వెళ్ళాలంటే సిగ్గుగా ఉన్నది"
 "సరళా" దెబ్బతిన్న జంతువులా అరిచింది అప్పుడే ఆసుపత్రికి తయారై గదిలోనుంచి బయటకి వచ్చిన రేణుక.
 సరళ బిత్తరపోయింది.
 "బాగుంది. ఎవరో ఏదో అంటున్నారని అది అంటున్నది చిన్నపిల్ల. తోటివాళ్ళు ఎగతాళి చేస్తుంటే బాధపడుతుంది. సర్దిచెప్పాలి గాని అలా దాన్ని కసురుకుంటావేం?" అన్నది తల్లి.
 రేణుక తల్లిముఖంలోకి చూసింది.
 తల్లిలో కూడా ముభావంగా ఉంటున్నది రేణుక. తను వివాహం చేసుకోవడం తల్లికి కూడా ఇష్టం లేదని తెలిసినప్పుడు ఆమె మనసు లోతుగా గాయపడింది. ఎవరు సమర్ధించినా, సమర్థించకపోయినా తల్లి సంతోష పడుతుందని ఆశించింది.
 "నువ్వు దాన్ని సమర్థించడం లేదు. నీ మనసులో ఉన్న స్వార్థాన్ని బయట పెట్టుకుంటున్నావ్. అసలు నేను పెళ్ళిచేసుకోవడం నీకే ఇష్టం లేదు"
 "రేణూ!"
 "అవును! నీకు పెత్తనం చెయ్యడం బాగా అలవాటయింది. నేను కష్టపడి సంపాదించే డబ్బుతో అల్లుళ్ళనూ, కోడళ్ళనూ చాలా గొప్పగా గౌరవిస్తున్నావ్! నేను పెళ్ళి చేసుకుంటే నువ్వు ఎవరి పంచనో తల దాచుకోవాల్సి ఉంటుందని నీ భయం. ఇప్పుడు నిన్ను ఇంత గౌరవించే అల్లుడింటికి పోయి ఉండు. వాళ్ళు నిన్నెంత గౌరవిస్తారో! నీకా భయం అక్కర్లేదు. నేను పెళ్ళి చేసుకున్నా, చేసుకోకపోయినా నువ్వు నాదగ్గరే ఉంటావు. ఇంటి పెత్తనం నీచేతిలోనే ఉంటుంది" ఓ క్షణం ఆగి సరళకేసి చూసింది.
 "సరళా. నువ్వు పెద్ద పెద్ద మాటలు మాట్లాడుతున్నావ్ జాగ్రత్త"
 "నేనేమన్నాను?" ఏడుపు గొంతుతో అన్నది సరళ.
 "నీ స్నేహితుల వాగుడు నువ్వు పట్టించుకోకు. చేతనయితే హాయిగా వాళ్ళ మాటలకు నవ్వేసేయ్. మళ్ళీ మాట్లాడరు. నీ అక్క నువ్వు సిగ్గుపడేలాంటి పని ఏమీ చెయ్యడం లేదు. కాలేజీ దగ్గిర వదిలేసి వెళతాను" అంటూ చరచర కారుకేసి నడిచింది రేణుక.
 సరళ పిల్లిలా ఆమె వెనకే వెళ్ళి కార్లో కూర్చుంది.
 సుందరమ్మకు మతిపోయినట్టే అయింది కూతురి మాటలకు.
    30
 రామచంద్రం ఇదుగో వస్తాను, అదిగో వస్తాను ముహూర్తాలు పెట్టించమని రాశాడు.
 రేణుకకు అతన్ని చూడకుండా ముహూర్తం పెట్టించడం ఇష్టంలేదు.
 "ముహూర్తమేమిటి? నేనేమీ పూలజడవేసుకొని తల వంచుకొని పీటల మీద కూర్చోవటం లేదు" అన్నది రేణుక విసురుగా సీతాలక్ష్మితో.
 "అది కాదోయ్ పదిమంది ముందు దండలు మార్చుకొని చిన్న పార్టీ చేస్తే బాగుంటుంది. అదేరోజు రిజిష్టారు దగ్గిర సంతకాలు కూడా పెట్టుకోవచ్చును"
 "మీ ఇష్టం!" తన పెళ్ళి గురించి ఎక్కువగా మాట్లాడటం కూడా రేణుకకు ఇష్టం ఉండటంలేదు.
 అనేకసార్లు ఆలోచించింది.
 తను పెళ్ళి చేసుకోబోతున్నది. కాని తనకు సంతోషంగా ఉండటం లేదేం? ఏదో దిగులుగా ఉంటుందేం?
 సీతాలక్ష్మి కార్డులు వేయించింది.
 పెళ్ళి కొడుకూ, పెళ్ళి కూతురూ తమ పెళ్ళికి పిలుస్తున్నట్లు అధునాతనంగా కార్డులు వేయించింది.
 ఇంట్లో ఎవరూ ఆ విషయం ఎత్తడంలేదు.
 రేణుక చంద్రానికి ఉత్తరం రాసింది.
 సంతోషిస్తూ సమాధానం ఇచ్చాడు. శుభాకాంక్షలు తెలియజేశాడు. అదే ఉత్తరంలో తను ఒక బెంగాలీ అమ్మాయిని ప్రేమిస్తున్నట్టు, త్వరలోనే పెళ్ళి చేసుకోబోతున్నట్టు తెలియజేశాడు.
 రేణుక ఆ వార్త చదివి నవ్వుకుంది.
 మరి తనకోసం బ్రహ్మచారిగానే ఉంటానన్నాడుగా?
 ఛ! తమ్ముణ్ణి గురించి తను అలా ఆలోచించడం ఏమిటి? ఒకవేళ తను చేసుకోకపోయినా చంద్రాన్ని చేసుకోమని తను బలవంతం చేసి ఉండేది. ఏదో ఆవేశంలో అంటారు. అంతేగాని ఎవరికోసం ఎవరు తమ జీవితాలనూ, సుఖసంతోషాలనూ వదులుకుంటారు?
 ఏం చేసేవాళ్ళు లేరా? తనలాంటివాళ్ళు మధన పడసాగింది. తనను పెళ్ళికూతురిగా ఊహించుకోవాలంటే ఆమెకు ఎబ్బెట్టుగా తోచసాగింది.
 వివాహం మూడురోజులు ఉందనగా రామచంద్రం గుంటూరు చేరుకున్నాడు.
 బొంబాయిలో ఏదో పని ఉందని ఒకవారం ఉండిపోయాడు.
 బొంబాయి నుంచి రేణుకకు ఫోన్ చేశాడు. రేణుక ఏం మాట్లాడాలో తోచక తత్తరబిత్తర లాడింది.
 అతని మీద చిరాకు కలిగింది. కాని ఫోన్ పెట్టేశాక ఆ కంఠంలోని ఆత్మీయతనూ మెత్తదనాన్ని మళ్ళీ మళ్ళీ తలచుకోకుండా ఉండలేకపోయింది.
 సీతాలక్ష్మి ఇంట్లో భోజనాలు ఏర్పాటు చేసి రేణుకను తీసుకెళ్ళడానికి ఆమె వచ్చింది. రామంగాని, రాధగానీ వస్తే బాగుంటుందని సుందరమ్మ దగ్గిర, రామచంద్రం తెల్లవారి వస్తాడనగా అన్నది. ఆమె మాట్లాడలేదు.
 రేణుక కారు దిగి సీతాలక్ష్మి లోపలకి వస్తుంటే, కళ్ళలో వణుకులా అనిపించింది. అరచేతుల్లో చమట పట్టింది. గుండె దడదడలాడింది.
 కారులో కూర్చున్నప్పుడు కూడా ఏదో అనుభూతి ఆమె మనసుకు చుట్టేసింది.
 ఏం మాట్లాడాలి?
 తనను కళ్ళప్పగించి చూస్తాడేమో!
 అలాంటి చూపులంటే తనకు అసహ్యం!
 హాల్లో సీతాలక్ష్మి భర్తతో నల్లగా చింతపండు బస్తాలో ఉన్న వ్యక్తితో మాట్లాడుతూ ఉన్నాడు.
 "రండి! రండి!" అంటూ సీతాలక్ష్మి భర్త రేణుకను ఆహ్వానించాడు.
 "కూర్చోవోయ్" అంటూ సీతాలక్ష్మి ఖాళీ కుర్చీలో కూర్చుంది. ఆమె పక్కనే రేణుక కూర్చుంది.
 "రేణూ! ఈయనే రామచంద్రం! నీ ఉడ్ బీ!"
 రేణుక మర్యాదకూడా మర్చిపోయి కళ్ళప్పగించి చూస్తూ ఉండిపోయింది.
 ఇతనికి నలభై ఏడు ఏళ్ళా?

 "ippudem pelli?" annaru kondaru.
 "ippatikaina setil avutundi. manchipane chestunnadi!" annaru marikondaru.
 "amma, akkayya pelli chesukuntundani maa classmates egataali chestunnaramma! musalammaku pellemiti? mee baavagaariki manumalu kuudaa unnaaratagaa antunnaru" callagy bayaludaerutuu annadi sarala.
 "nannem cheyyamantave?" 
 "naaku kaalejeeki vellalante siggugaa unnadi"
 "saralaa" debbatinna jantuvula arichindi appude aasupatriki tayaarai gadiloonunchi bayataki vachina renuka.
 sarala bittarapoyindi.
 "bagundi. evaro edho antunnaarani adhi antunnadi chinnapilla. thotivaallu egataali chestunte baadhapadutundi. sardicheppaali gaani alaa daanni kasurukuntavem?" annadi talli.
 renuka tallimukhamloki chusindi.
 tallilo kuudaa mubhaavamgaa untunnadi renuka. tanu vivaham chesukovadam talliki kuudaa ishtam ledani telisinappudu aame manasu lothugaa gaayapadindi. evaru samardhinchinaa, samarthinchakapoyina talli santosha padutundani aasinchindi.
 "nuvvu daanni samarthinchadam ledu. nee manasulo unna swaarthaanni bayata pettukuntunnav. asalu nenu pellichesukovadam neeke ishtam ledu"
 "raenuu!"
 "avunu! neeku pettanam cheyyadam baga alavaatayindi. nenu kashtapadi sampadinche dabbutho allullanuu, kodallanuu chala goppagaa gouravistunnav! nenu pelli chesukunte nuvvu evari panchano tala dachukovalsi untundani nee bhayam. ippudu ninnu inta gowravinche alludintiki poyi undu. vaallu ninnenta gouravistaaro! neeka bhayam akkarledu. nenu pelli chesukunna, chesukokapoyina nuvvu nadaggare untaavu. inti pettanam neechetilone untundi" oo kshanam aagi saralakesi chusindi.
 "saralaa. nuvvu pedda pedda maatalu matladutunnav jaagratta"
 "nenemannanu?" edupu gontuto annadi sarala.
 "nee snehitula vaagudu nuvvu pattinchukoku. chetanayithe haayigaa vaalla maatalaku navvesey. mallee matladaru. nee akka nuvvu siggupadelanti pani emi cheyyadam ledu. callagy daggira vadilesi velataanu" antuu charachara karukesi nadichindi renuka.
 sarala pillila aame venake velli kaarlo koorchundi.
 sundarammaku matipoyinatte ayindi koothuri maatalaku.
    30
 ramachandram idugo vastaanu, adigo vastaanu muhuurtaalu pettinchamani raasaadu.
 renukaku atanni chudakunda muhurtam pettinchadam ishtamledu.
 "muhurtamemiti? nenemi poolajadavesukoni tala vanchukoni peetala meeda koorchovatam ledu" annadi renuka visurugaa seetaalakshmitho.
 "adhi kadoy padimandi mundu dandalu maarchukoni chinna party cheste baguntundi. aderoju rijishtaaru daggira santakaalu kuudaa pettukovachhunu"
 "mee ishtam!" tana pelli gurinchi ekkuvagaa matladatam kuudaa renukaku ishtam undatamledu.
 anekasaarlu aalochinchindi.
 tanu pelli chesukobotunnadi. kaani tanaku santoshamgaa undatam ledem? edho digulugaa untundem?
 seetalakshmi kaardulu veyinchindi.
 pelli kodukuu, pelli koothuruu tama pelliki pilustunnatlu adhunaatanamgaa kaardulu veyinchindi.
 intlo evaruu aa vishayam ettadamledu.
 renuka chandraniki uttaram rasindi.
 santoshistuu samadhanam ichadu. subhaakaankshalu teliyajesaadu. adhe uttaramlo tanu oka bengali ammayini premistunnattu, twaralone pelli chesukobotunnattu teliyajesaadu.
 renuka aa vaarta chadivi navvukundi.
 mari tanakosam brahmachaarigaane untaanannaadugaa?
 cha! tammunni gurinchi tanu alaa aalochinchadam emiti? okavela tanu chesukokapoyina chandraanni chesukomani tanu balavantam chesi undedi. edho aavesamlo antaaru. antegaani evarikosam evaru tama jeevitaalanuu, sukhasamtoshaalanuu vadulukuntaaru?
 yem chesevallu lera? tanalaantivaallu madhana padasaagindi. tananu pellikuuturigaa oohinchukovaalante aameku ebbettuga thochasaagindi.
 vivaham moodurojulu undanagaa ramachandram gunturu cherukunnadu.
 bombailo edho pani undani okavaaram undipoyaadu.
 bombai nunchi renukaku fon cheshaadu. renuka yem matladalo thochaka tattarabittara laadindi.
 athani meeda chiraaku kaligindi. kaani fon pettesaka aa kantamlooni aatmeeyatanuu mettadanaanni mallee mallee talachukokunda undalekapoyindi.
 seetalakshmi intlo bhojanaalu erpaatu chesi renukanu teesukelladaaniki aame vachindi. ramangani, raadhagaanii vaste baguntundani sundaramma daggira, ramachandram tellavaari vastaadanagaa annadi. aame matladaledu.
 renuka kaaru digi seetalakshmi lopalaki vastunte, kallalo vanukula anipinchindi. arachetullo chamata pattindi. gunde dadadadalaadindi.
 kaarulo koorchunnappudu kuudaa edho anubhooti aame manasuku chuttesindi.
 yem matladali?
 tananu kallappaginchi chustademo!
 alanti chupulante tanaku asahyam!
 hallo seetalakshmi bhartatho nallagaa chintapandu bastaalo unna vyaktito maatlaadutuu unnaadu.
 "randi! randi!" antuu seetalakshmi bharta renukanu aahvaaninchaadu.
 "koorchovoy" antuu seetalakshmi khaalii kurcheelo koorchundi. aame pakkane renuka koorchundi.
 "raenuu! eeyane ramachandram! nee ud bee!"
 renuka maryadakuda marchipoyi kallappaginchi chustuu undipoyindi.
 itaniki nalabhai edu ellaa?