ప్రభుత్వ రంగ ఆరోగ్య భద్రతా వ్యవస్థకు స్వస్తిచెప్పాలి. ప్రజారోగ్య పరిరక్షణ బాధ్యతలను ప్రైవేట్ సంస్థలకే వదిలివేయాలి. అవసరమైన వైద్యసేవలను ప్రైవేట్ ఆస్పత్రుల ద్వారా పొందేందుకు హెల్త్కేర్ ఓచర్ల రూపేణా ప్రజలకు ఆర్థిక తోడ్పాటును అందించాలి.గోరఖ్పూర్ విషాదం ప్రభుత్వాసుపత్రులలోని దుర్భర పరిస్థితులను బహిర్గతం చేసింది. ఇతర దేశాలలో ప్రజల ఆరోగ్య భద్రతా వ్యవస్థల నిర్వహణ తీరుతెన్నులను చూద్దాం. ప్రజల ఆరోగ్య భద్రతా బాధ్యతలను అమెరికా పూర్తిగా ప్రైవేట్ రంగానికి వదిలివేసింది. అత్యంత సమర్థంగా, ప్రభావశీలంగా పనిచేయడం అమెరికా అవలంభించిన ఆరోగ్య భద్రతా విధానంలో ఒక ప్రధాన సానుకూల అంశం. అత్యుత్తమ, అధునాతన సాంకేతికతలు వారికి అందుబాటులో వుంటాయి. తత్ఫలితంగా ఫలితాలూ ఇతర దేశాల్లో కంటే మెరుగ్గా వుంటాయి.అమెరికా ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీలు నిరంతరం కొత్త కొత్త ఔషధాలను రూపొందిస్తుంటాయి. అయితే ఇది, ఆరోగ్య భద్రతా వ్యయం మరింత పెరిగిపోవడానికే దారితీస్తోంది. ఉదాహరణకు మన దేశంలో ఎవరికైనా జలుబు చేస్తే మందుల దుకాణానికి వెళ్ళి యాభై రూపాయలతో యాన్టీ బయోటిక్స్ను కొనుక్కొని వేసుకోవడం ద్వారా బాధ నుంచి ఉపశమనం పొందడం జరుగుతోంది. అమెరికాలో ఇది సాధ్యంకాదు. ఎందుకంటే అక్కడ అమెరికాలో డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకపోతే దుకాణదారులు ఏ మందులూ ఎవరికీ విక్రయించరు. మరి డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ పొందాలంటే విధిగా 250 డాలర్లు (రూ. 13,000) డాక్టర్కు సమర్పించుకోవల్సిందే. చాలామంది అమెరికన్లు ఈ కారణంగానే ఆరోగ్య భద్రతా వ్యయాలను భరించలేకపోతున్నారు. ఈ వ్యయాలు అత్యధికంగా ఉండడంవల్లే అమెరికాలో 60 శాతం కుటుంబాలు వైద్యసేవలను పొందలేకపోతున్నాయి.మనం ఒక వాస్తవాన్ని అంగీకరించాలి. అమెరికాలోని ప్రైవేట్ ఆరోగ్యభద్రతా వ్యవస్థ నమ్మకంగా రోగులకు ఉపశమనం కల్గిస్తుంది. వైద్యశాస్త్ర పురోగతికి తోడ్పడే పరిశోధనలకు ఆస్కారమిచ్చి ప్రోత్సహిస్తుంది. అయితే ప్రజానుకూలంగా ఆ వ్యవస్థను క్రమబద్ధీకరించకపోవడం, డాక్టర్ల కొరత, మందుల భారీ ధరల కారణంగా అత్యధిక అమెరికన్లు అనారోగ్యం నుంచి సకాలంలో బయటపడలేక అనేక విధాల నష్టపోతున్నారు.మరి అమెరికా అనుభవం నుంచి మనం నేర్చుకోవల్సిన పాఠమేమిటి? ప్రైవేట్ ఆరోగ్య భద్రతా వ్యవస్థ ఆరోగ్యరక్షణలో మంచిఫలితాలను సాధిస్తుంది. అయితే ఇందుకు ఆస్పత్రులు, ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీల మధ్య పోటీ తీవ్రస్థాయిలో వుండాలి (ఈ పోటీని మనమూ ప్రోత్సహిస్తున్నాం). అలాగే డాక్టర్లు మరింత అధిక సంఖ్యలో వుండాలి (ఇది మనం చేయలేకపోతున్నాం).అమెరికాకు పూర్తిగా విరుద్ధమైన ఆరోగ్యభద్రతా విధానాన్ని బ్రిటన్ అనుసరిస్తోంది. ఈ దేశంలో ప్రభుత్వాసుపత్రులు ప్రజారోగ్య పరిరక్షణలో ప్రధానపాత్ర వహిస్తున్నాయి. బ్రిటన్లో ప్రతి పౌరుడికీ ప్రభుత్వాసుపత్రులలో అత్యున్నత స్థాయి వైద్యసేవలు పూర్తిగా అందుబాటులో వుంటాయి. అయితే దీనివల్ల ఆస్పత్రుల పనిభారం ఇతోధికంగా పెరిగిపోతోంది. తత్కారణంగా చిన్న ఆపరేషన్ చేయించుకోవాలన్నా నెలల తరబడి వేచివుండవలసి వస్తోంది. ప్రభుత్వాసుపత్రులకు కేటాయింపులు పెంచడంలో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాలు విఫలమవుతున్నాయి. తత్ఫలితంగా ప్రజలకు సకాలంలో నాణ్యమైన వైద్యసేవలు అందడం లేదు. బ్రిటన్ అనుభవం మనకు రెండు పాఠాలను నేర్పుతుంది. ఒకటి– ప్రభుత్వాసుపత్రుల్లో నాణ్యమైన వైద్యసేవలను ప్రజలందరికీ అందుబాటులో ఉంచడం సాధ్యమే. రెండు– డిమాండ్ అత్యధికంగా ఉండడం వల్ల ప్రతి ఒక్కరికీ ఉత్కృష్ట వైద్య సేవలను ప్రభుత్వాసుపత్రుల ద్వారా సమకూర్చడం అసాధ్యం.సరే, ప్రజారోగ్యం విషయంలో మన పరిస్థితి మరింత ఘోరమైనది. ఎందుకంటే మన దేశ జనాభా 130కోట్లకు పైగా ఉన్నది. అవినీతి అపారంగా ఉన్నది. ఈ కారణంగానే గోరఖ్పూర్ విషాదం సంభవించింది. కనుక ప్రభుత్వ వ్యవస్థ ద్వారా వైద్యసేవలందించడమనే బ్రిటిష్ విధానం మనకు అనుసరణయోగ్యం కాదు. అయితే మన రాజ్యాంగం సంక్షేమ రాజ్యాన్ని నిర్మించాలని ప్రభుత్వాలను నిర్దేశిస్తుంది. దీన్ని మనం పాటించవలసి వున్నది. మరి మార్గాంతరమేమిటి? ప్రభుత్వ ఆరోగ్యభద్రతా వ్యవస్థను కూల్చివేయాలి. అమెరికా విధానాన్ని అనుసరించాలి. ప్రైవేట్ ఆస్పత్రుల నుంచి ఆరోగ్యభద్రతా సేవలు పొందేందుకు ప్రతి ఒక్కరికీ హెల్త్కేర్ ఓచర్ల రూపేణా ఆర్థికతోడ్పాటు అందించాలి.మనం అనుసరిస్తున్న ఆరోగ్యభద్రతా విధానంలో కొన్ని ప్రజానుకూల అంశాలు వున్నాయి. ప్రైవేట్ ఆరోగ్య భద్రతా సంస్థలు మరింత జవాబుదారీగా వుండే పరిస్థితిని చట్టబద్ధంగా కల్పించాం. అనేక ఔషధాలు సరసమైన ధరలకు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంటున్నాయి. ఫలితంగా ఆరోగ్యభద్రతా వ్యయం స్వల్పస్థాయిలో వుంటోంది. ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీల మధ్య పోటీని ప్రోత్సహించడంలో మనం సఫలమయ్యాం. ప్రపంచంలో మరే దేశంలో లేనివిధంగా మన దేశంలోనే చాలా మందులు స్వల్ప ధరకే అసంఖ్యాక ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంటున్నాయి. అలాగే ఆస్పత్రుల మధ్య పోటీని కూడా బాగా పెంచాం. ఈ కారణంగా మనదేశం ప్రపంచ ఆరోగ్యపర్యటనా కేంద్రంగా ఆవిర్భవిస్తోంది.అయినప్పటికీ గోరఖ్పూర్ విషాదం లాంటివి మన దేశంలో చోటుచేసుకొంటున్నాయి. ప్రభుత్వరంగ ఆరోగ్యభద్రతా వ్యవస్థకు ప్రాధాన్యం పూర్తిగా తగ్గించి, ప్రజలందరికీ హెల్త్ కేర్ ఓచర్లు ఇవ్వాలి. వాటి ద్వారా వారు తమకు అవసరమైన సేవలను ప్రైవేట్ ఆస్పత్రుల నుంచి కొనుగోలు చేసుకోగలుగుతారు. అవసరం లేకపోయినా వైద్య పరీక్షలు నిర్వహించడం, అనవసర మందులను ప్రిస్క్రైబ్ చేయడం మొదలైన విషయాల్లో మనం మరింత జాగ్రత్త చర్యలు తీసుకోవల్సిన అవసరం ఎంతైనా వున్నది. బహుశా బాధిత రోగి, సరైన వైద్యం చేయని డాక్టరు లేదా ఆస్పత్రిపై ఫిర్యాదు చేయగానే సత్వరమే చర్య తీసుకొనేలా సమాంతర ‘హెల్త్ పోలీస్’ వ్యవస్థనొకదాన్ని సృష్టించుకోవడం అన్ని విధాల మంచిది.(వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)గోరఖ్పూర్ విషాదం ప్రభుత్వాసుపత్రులలోని దుర్భర పరిస్థితులను బహిర్గతం చేసింది. ఇతర దేశాలలో ప్రజల ఆరోగ్య భద్రతా వ్యవస్థల నిర్వహణ తీరుతెన్నులను చూద్దాం. ప్రజల ఆరోగ్య భద్రతా బాధ్యతలను అమెరికా పూర్తిగా ప్రైవేట్ రంగానికి వదిలివేసింది. అత్యంత సమర్థంగా, ప్రభావశీలంగా పనిచేయడం అమెరికా అవలంభించిన ఆరోగ్య భద్రతా విధానంలో ఒక ప్రధాన సానుకూల అంశం. అత్యుత్తమ, అధునాతన సాంకేతికతలు వారికి అందుబాటులో వుంటాయి. తత్ఫలితంగా ఫలితాలూ ఇతర దేశాల్లో కంటే మెరుగ్గా వుంటాయి.అమెరికా ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీలు నిరంతరం కొత్త కొత్త ఔషధాలను రూపొందిస్తుంటాయి. అయితే ఇది, ఆరోగ్య భద్రతా వ్యయం మరింత పెరిగిపోవడానికే దారితీస్తోంది. ఉదాహరణకు మన దేశంలో ఎవరికైనా జలుబు చేస్తే మందుల దుకాణానికి వెళ్ళి యాభై రూపాయలతో యాన్టీ బయోటిక్స్ను కొనుక్కొని వేసుకోవడం ద్వారా బాధ నుంచి ఉపశమనం పొందడం జరుగుతోంది. అమెరికాలో ఇది సాధ్యంకాదు. ఎందుకంటే అక్కడ అమెరికాలో డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకపోతే దుకాణదారులు ఏ మందులూ ఎవరికీ విక్రయించరు. మరి డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ పొందాలంటే విధిగా 250 డాలర్లు (రూ. 13,000) డాక్టర్కు సమర్పించుకోవల్సిందే. చాలామంది అమెరికన్లు ఈ కారణంగానే ఆరోగ్య భద్రతా వ్యయాలను భరించలేకపోతున్నారు. ఈ వ్యయాలు అత్యధికంగా ఉండడంవల్లే అమెరికాలో 60 శాతం కుటుంబాలు వైద్యసేవలను పొందలేకపోతున్నాయి.మనం ఒక వాస్తవాన్ని అంగీకరించాలి. అమెరికాలోని ప్రైవేట్ ఆరోగ్యభద్రతా వ్యవస్థ నమ్మకంగా రోగులకు ఉపశమనం కల్గిస్తుంది. వైద్యశాస్త్ర పురోగతికి తోడ్పడే పరిశోధనలకు ఆస్కారమిచ్చి ప్రోత్సహిస్తుంది. అయితే ప్రజానుకూలంగా ఆ వ్యవస్థను క్రమబద్ధీకరించకపోవడం, డాక్టర్ల కొరత, మందుల భారీ ధరల కారణంగా అత్యధిక అమెరికన్లు అనారోగ్యం నుంచి సకాలంలో బయటపడలేక అనేక విధాల నష్టపోతున్నారు.మరి అమెరికా అనుభవం నుంచి మనం నేర్చుకోవల్సిన పాఠమేమిటి? ప్రైవేట్ ఆరోగ్య భద్రతా వ్యవస్థ ఆరోగ్యరక్షణలో మంచిఫలితాలను సాధిస్తుంది. అయితే ఇందుకు ఆస్పత్రులు, ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీల మధ్య పోటీ తీవ్రస్థాయిలో వుండాలి (ఈ పోటీని మనమూ ప్రోత్సహిస్తున్నాం). అలాగే డాక్టర్లు మరింత అధిక సంఖ్యలో వుండాలి (ఇది మనం చేయలేకపోతున్నాం).అమెరికాకు పూర్తిగా విరుద్ధమైన ఆరోగ్యభద్రతా విధానాన్ని బ్రిటన్ అనుసరిస్తోంది. ఈ దేశంలో ప్రభుత్వాసుపత్రులు ప్రజారోగ్య పరిరక్షణలో ప్రధానపాత్ర వహిస్తున్నాయి. బ్రిటన్లో ప్రతి పౌరుడికీ ప్రభుత్వాసుపత్రులలో అత్యున్నత స్థాయి వైద్యసేవలు పూర్తిగా అందుబాటులో వుంటాయి. అయితే దీనివల్ల ఆస్పత్రుల పనిభారం ఇతోధికంగా పెరిగిపోతోంది. తత్కారణంగా చిన్న ఆపరేషన్ చేయించుకోవాలన్నా నెలల తరబడి వేచివుండవలసి వస్తోంది. ప్రభుత్వాసుపత్రులకు కేటాయింపులు పెంచడంలో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాలు విఫలమవుతున్నాయి. తత్ఫలితంగా ప్రజలకు సకాలంలో నాణ్యమైన వైద్యసేవలు అందడం లేదు. బ్రిటన్ అనుభవం మనకు రెండు పాఠాలను నేర్పుతుంది. ఒకటి– ప్రభుత్వాసుపత్రుల్లో నాణ్యమైన వైద్యసేవలను ప్రజలందరికీ అందుబాటులో ఉంచడం సాధ్యమే. రెండు– డిమాండ్ అత్యధికంగా ఉండడం వల్ల ప్రతి ఒక్కరికీ ఉత్కృష్ట వైద్య సేవలను ప్రభుత్వాసుపత్రుల ద్వారా సమకూర్చడం అసాధ్యం.సరే, ప్రజారోగ్యం విషయంలో మన పరిస్థితి మరింత ఘోరమైనది. ఎందుకంటే మన దేశ జనాభా 130కోట్లకు పైగా ఉన్నది. అవినీతి అపారంగా ఉన్నది. ఈ కారణంగానే గోరఖ్పూర్ విషాదం సంభవించింది. కనుక ప్రభుత్వ వ్యవస్థ ద్వారా వైద్యసేవలందించడమనే బ్రిటిష్ విధానం మనకు అనుసరణయోగ్యం కాదు. అయితే మన రాజ్యాంగం సంక్షేమ రాజ్యాన్ని నిర్మించాలని ప్రభుత్వాలను నిర్దేశిస్తుంది. దీన్ని మనం పాటించవలసి వున్నది. మరి మార్గాంతరమేమిటి? ప్రభుత్వ ఆరోగ్యభద్రతా వ్యవస్థను కూల్చివేయాలి. అమెరికా విధానాన్ని అనుసరించాలి. ప్రైవేట్ ఆస్పత్రుల నుంచి ఆరోగ్యభద్రతా సేవలు పొందేందుకు ప్రతి ఒక్కరికీ హెల్త్కేర్ ఓచర్ల రూపేణా ఆర్థికతోడ్పాటు అందించాలి.మనం అనుసరిస్తున్న ఆరోగ్యభద్రతా విధానంలో కొన్ని ప్రజానుకూల అంశాలు వున్నాయి. ప్రైవేట్ ఆరోగ్య భద్రతా సంస్థలు మరింత జవాబుదారీగా వుండే పరిస్థితిని చట్టబద్ధంగా కల్పించాం. అనేక ఔషధాలు సరసమైన ధరలకు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంటున్నాయి. ఫలితంగా ఆరోగ్యభద్రతా వ్యయం స్వల్పస్థాయిలో వుంటోంది. ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీల మధ్య పోటీని ప్రోత్సహించడంలో మనం సఫలమయ్యాం. ప్రపంచంలో మరే దేశంలో లేనివిధంగా మన దేశంలోనే చాలా మందులు స్వల్ప ధరకే అసంఖ్యాక ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంటున్నాయి. అలాగే ఆస్పత్రుల మధ్య పోటీని కూడా బాగా పెంచాం. ఈ కారణంగా మనదేశం ప్రపంచ ఆరోగ్యపర్యటనా కేంద్రంగా ఆవిర్భవిస్తోంది.అయినప్పటికీ గోరఖ్పూర్ విషాదం లాంటివి మన దేశంలో చోటుచేసుకొంటున్నాయి. ప్రభుత్వరంగ ఆరోగ్యభద్రతా వ్యవస్థకు ప్రాధాన్యం పూర్తిగా తగ్గించి, ప్రజలందరికీ హెల్త్ కేర్ ఓచర్లు ఇవ్వాలి. వాటి ద్వారా వారు తమకు అవసరమైన సేవలను ప్రైవేట్ ఆస్పత్రుల నుంచి కొనుగోలు చేసుకోగలుగుతారు. అవసరం లేకపోయినా వైద్య పరీక్షలు నిర్వహించడం, అనవసర మందులను ప్రిస్క్రైబ్ చేయడం మొదలైన విషయాల్లో మనం మరింత జాగ్రత్త చర్యలు తీసుకోవల్సిన అవసరం ఎంతైనా వున్నది. బహుశా బాధిత రోగి, సరైన వైద్యం చేయని డాక్టరు లేదా ఆస్పత్రిపై ఫిర్యాదు చేయగానే సత్వరమే చర్య తీసుకొనేలా సమాంతర ‘హెల్త్ పోలీస్’ వ్యవస్థనొకదాన్ని సృష్టించుకోవడం అన్ని విధాల మంచిది.(వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)
prabhutva ranga aarogya bhadrata vyavasthaku swasticheppaali. prajarogya parirakshana baadhyatalanu private samsthalake vadiliveyaali. avasaramaina vaidyasevalanu private aaspatrula dwara pondenduku helthker ocharla roopena prajalaku aardhika thodpaatunu andinchaali.gorakhpur vishaadam prabhutvaasupatrulalo durbhara paristhitulanu bahirgatam chesindi. itara deshaalalo prajala aarogya bhadrata vyavasthala nirvahana teerutennulanu chuddam. prajala aarogya bhadrata baadhyatalanu america puurtigaa private rangaaniki vadilivesindi. atyanta samarthamgaa, prabhaavaseelamgaa panicheyadam america avalambhinchina aarogya bhadrata vidhaanamlo oka pradhaana saanukuula amsam. atyuttama, adhunaatana saanketikatalu vaariki andubaatulo vuntaayi. tatphalitamgaa phalitaaluu itara deshaallo kante merugga vuntaayi.america formasutical companylu nirantaram kotta kotta aushadhaalanu roopondistuntaayi. ayithe idhi, aarogya bhadrata vyayam marinta perigipovadaanike daariteestoondi. udaaharanaku mana desamlo evarikainaa jalubu cheste mandula dukaanaaniki velli yabhai roopaayalatho anty bioticsnu konukkoni vesukovadam dwara baadha nunchi upasamanam pondadam jarugutondi. americalo idhi saadhyamkaadu. endukante akkada americalo dactor priscription lekapothe dukaanadaarulu e manduluu evariki vikrayincharu. mari dactor priscription pondalante vidhigaa 250 daalarlu (roo. 13,000) daaktarku samarpinchukovalsinde. chaalaamandi americanlu ee kaaranamgaane aarogya bhadrata vyayaalanu bharinchalekapotunnaru. ee vyayaalu atyadhikamgaa undadamvalle americalo 60 saatam kutumbaalu vaidyasevalanu pondalekapotunnayi.manam oka vaastavaanni angeekarinchaali. americaloni private aarogyabhadrataa vyavastha nammakamgaa rogulaku upasamanam kalgistundi. vaidyasaastra purogatiki thodpade parisoedhanalaku aaskaaramicchi prothsahistundi. ayithe prajaanukuulamgaa aa vyavasthanu kramabaddheekarinchapadavo, doctorla korata, mandula bhari dharala kaaranamgaa atyadhika americanlu anarogyam nunchi sakaalamlo bayatapadaleka aneka vidhaala nashtapotunnaru.mari america anubhavam nunchi manam nerchukovalsina paathameemiti? private aarogya bhadrata vyavastha aarogyarakshanalo manchiphalitaalanu saadhistundi. ayithe induku aaspatrulu, formasutical companyla madhya poty teevrasthaayilo vundaali (ee poteeni manamuu prothsahistunnam). alaage daaktarlu marinta adhika sankhyalo vundaali (idhi manam cheyalekapotunnam).americaku puurtigaa viruddhamaina aarogyabhadrataa vidhaanaanni briton anusaristondi. ee desamlo prabhutvaasupatrulu prajarogya parirakshanalo pradhaanapaatra vahistunnaayi. britonlo prati pourudiki prabhutvaasupatrulalo atyunnata sthaayi vaidyasevalu puurtigaa andubaatulo vuntaayi. ayithe deenivalla aaspatrula panibharam itodhikamgaa perigipotondi. tatkaaranamgaa chinna aperation cheyinchukovalanna nelala tarabadi vechivundavalasi vastondi. prabhutvaasupatrulaku ketayimpulu penchadamlo british prabhutvaalu viphalamavutunnaayi. tatphalitamgaa prajalaku sakaalamlo naanhyamaina vaidyasevalu andadam ledu. briton anubhavam manaku rendu paataalanu neerputundi. okati– prabhutvasupatrulla naanhyamaina vaidyasevalanu prajalandarikee andubaatulo unchadam saadhyame. rendu– demand atyadhikamgaa undadam valla prati okkarikee utkrushta vaidya sevalanu prabhutvaasupatrula dwara samakuurchadam asaadhyam.sare, prajaarogyam vishayamlo mana paristhiti marinta ghoramainadi. endukante mana desha janabha 130kotlaku paiga unnadi. avineeti apaaramgaa unnadi. ee kaaranamgaane gorakhpur vishaadam sambhavinchindi. kanuka prabhutva vyavastha dwara vaidyasevalandinchadamane british vidhaanam manaku anusaranayogyam kaadu. ayithe mana raajyaangam sankshema rajyanni nirminchaalani prabhutvaalanu nirdesistundi. deenni manam paatinchavalasi vunnadi. mari maargaantaramemiti? prabhutva aarogyabhadrataa vyavasthanu koolchiveyaali. america vidhaanaanni anusarinchaali. private aaspatrula nunchi aarogyabhadrataa sevalu pondenduku prati okkarikee helthker ocharla roopena aardhikathodpaatu andinchaali.manam anusaristunna aarogyabhadrataa vidhaanamlo konni prajaanukuula amsaalu vunnayi. private aarogya bhadrata samsthalu marinta javabudariga vunde paristhitini chattabaddhamgaa kalpincham. aneka aushadhaalu sarasamaina dharalaku prajalaku andubaatulo untunnaayi. phalitamgaa aarogyabhadrataa vyayam swalpasthaayilo vuntondi. formasutical companyla madhya poteeni prothsahinchadamlo manam safalamayyam. prapanchamlo mare desamlo lenividhamgaa mana desamlone chala mandulu swalpa dharake asankhyaka prajalaku andubaatulo untunnaayi. alaage aaspatrula madhya poteeni kuudaa baga pencham. ee kaaranamgaa manadesam prapancha aarogyaparyatana kendramgaa aavirbhavistondi.ayinappatiki gorakhpur vishaadam lantivi mana desamlo chotuchesukontunnayi. prabhutvaranga aarogyabhadrataa vyavasthaku praadhaanyam puurtigaa tagginchi, prajalandarikee helth ker ocharlu ivvali. vaati dwara vaaru tamaku avasaramaina sevalanu private aaspatrula nunchi konugolu chesukogalugutaru. avasaram lekapoyina vaidya pareekshalu nirvahinchadam, anavasara mandulanu priscrib cheyadam modalaina vishayaallo manam marinta jaagratta charyalu teesukovalsina avasaram entainaa vunnadi. bahusa baadhita rogi, saraina vaidyam cheyani daaktaru leda aaspatripai firyaadu cheyagaane satvarame charya teesukonela samantara ‘helth polies’ vyavasthanokadaanni srushtinchukovadam anni vidhaala manchidi.(vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)gorakhpur vishaadam prabhutvaasupatrulalo durbhara paristhitulanu bahirgatam chesindi. itara deshaalalo prajala aarogya bhadrata vyavasthala nirvahana teerutennulanu chuddam. prajala aarogya bhadrata baadhyatalanu america puurtigaa private rangaaniki vadilivesindi. atyanta samarthamgaa, prabhaavaseelamgaa panicheyadam america avalambhinchina aarogya bhadrata vidhaanamlo oka pradhaana saanukuula amsam. atyuttama, adhunaatana saanketikatalu vaariki andubaatulo vuntaayi. tatphalitamgaa phalitaaluu itara deshaallo kante merugga vuntaayi.america formasutical companylu nirantaram kotta kotta aushadhaalanu roopondistuntaayi. ayithe idhi, aarogya bhadrata vyayam marinta perigipovadaanike daariteestoondi. udaaharanaku mana desamlo evarikainaa jalubu cheste mandula dukaanaaniki velli yabhai roopaayalatho anty bioticsnu konukkoni vesukovadam dwara baadha nunchi upasamanam pondadam jarugutondi. americalo idhi saadhyamkaadu. endukante akkada americalo dactor priscription lekapothe dukaanadaarulu e manduluu evariki vikrayincharu. mari dactor priscription pondalante vidhigaa 250 daalarlu (roo. 13,000) daaktarku samarpinchukovalsinde. chaalaamandi americanlu ee kaaranamgaane aarogya bhadrata vyayaalanu bharinchalekapotunnaru. ee vyayaalu atyadhikamgaa undadamvalle americalo 60 saatam kutumbaalu vaidyasevalanu pondalekapotunnayi.manam oka vaastavaanni angeekarinchaali. americaloni private aarogyabhadrataa vyavastha nammakamgaa rogulaku upasamanam kalgistundi. vaidyasaastra purogatiki thodpade parisoedhanalaku aaskaaramicchi prothsahistundi. ayithe prajaanukuulamgaa aa vyavasthanu kramabaddheekarinchapadavo, doctorla korata, mandula bhari dharala kaaranamgaa atyadhika americanlu anarogyam nunchi sakaalamlo bayatapadaleka aneka vidhaala nashtapotunnaru.mari america anubhavam nunchi manam nerchukovalsina paathameemiti? private aarogya bhadrata vyavastha aarogyarakshanalo manchiphalitaalanu saadhistundi. ayithe induku aaspatrulu, formasutical companyla madhya poty teevrasthaayilo vundaali (ee poteeni manamuu prothsahistunnam). alaage daaktarlu marinta adhika sankhyalo vundaali (idhi manam cheyalekapotunnam).americaku puurtigaa viruddhamaina aarogyabhadrataa vidhaanaanni briton anusaristondi. ee desamlo prabhutvaasupatrulu prajarogya parirakshanalo pradhaanapaatra vahistunnaayi. britonlo prati pourudiki prabhutvaasupatrulalo atyunnata sthaayi vaidyasevalu puurtigaa andubaatulo vuntaayi. ayithe deenivalla aaspatrula panibharam itodhikamgaa perigipotondi. tatkaaranamgaa chinna aperation cheyinchukovalanna nelala tarabadi vechivundavalasi vastondi. prabhutvaasupatrulaku ketayimpulu penchadamlo british prabhutvaalu viphalamavutunnaayi. tatphalitamgaa prajalaku sakaalamlo naanhyamaina vaidyasevalu andadam ledu. briton anubhavam manaku rendu paataalanu neerputundi. okati– prabhutvasupatrulla naanhyamaina vaidyasevalanu prajalandarikee andubaatulo unchadam saadhyame. rendu– demand atyadhikamgaa undadam valla prati okkarikee utkrushta vaidya sevalanu prabhutvaasupatrula dwara samakuurchadam asaadhyam.sare, prajaarogyam vishayamlo mana paristhiti marinta ghoramainadi. endukante mana desha janabha 130kotlaku paiga unnadi. avineeti apaaramgaa unnadi. ee kaaranamgaane gorakhpur vishaadam sambhavinchindi. kanuka prabhutva vyavastha dwara vaidyasevalandinchadamane british vidhaanam manaku anusaranayogyam kaadu. ayithe mana raajyaangam sankshema rajyanni nirminchaalani prabhutvaalanu nirdesistundi. deenni manam paatinchavalasi vunnadi. mari maargaantaramemiti? prabhutva aarogyabhadrataa vyavasthanu koolchiveyaali. america vidhaanaanni anusarinchaali. private aaspatrula nunchi aarogyabhadrataa sevalu pondenduku prati okkarikee helthker ocharla roopena aardhikathodpaatu andinchaali.manam anusaristunna aarogyabhadrataa vidhaanamlo konni prajaanukuula amsaalu vunnayi. private aarogya bhadrata samsthalu marinta javabudariga vunde paristhitini chattabaddhamgaa kalpincham. aneka aushadhaalu sarasamaina dharalaku prajalaku andubaatulo untunnaayi. phalitamgaa aarogyabhadrataa vyayam swalpasthaayilo vuntondi. formasutical companyla madhya poteeni prothsahinchadamlo manam safalamayyam. prapanchamlo mare desamlo lenividhamgaa mana desamlone chala mandulu swalpa dharake asankhyaka prajalaku andubaatulo untunnaayi. alaage aaspatrula madhya poteeni kuudaa baga pencham. ee kaaranamgaa manadesam prapancha aarogyaparyatana kendramgaa aavirbhavistondi.ayinappatiki gorakhpur vishaadam lantivi mana desamlo chotuchesukontunnayi. prabhutvaranga aarogyabhadrataa vyavasthaku praadhaanyam puurtigaa tagginchi, prajalandarikee helth ker ocharlu ivvali. vaati dwara vaaru tamaku avasaramaina sevalanu private aaspatrula nunchi konugolu chesukogalugutaru. avasaram lekapoyina vaidya pareekshalu nirvahinchadam, anavasara mandulanu priscrib cheyadam modalaina vishayaallo manam marinta jaagratta charyalu teesukovalsina avasaram entainaa vunnadi. bahusa baadhita rogi, saraina vaidyam cheyani daaktaru leda aaspatripai firyaadu cheyagaane satvarame charya teesukonela samantara ‘helth polies’ vyavasthanokadaanni srushtinchukovadam anni vidhaala manchidi.(vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)