
‘శ్రీకాకుళం పోరాటానికి యాభై ఏళ్ళు’ (అక్టోబర్ 31) శీర్షికన వరవరరావు రాసిన వ్యాసం చదివాను. సిద్ధాంతాలూ, ఎత్తుగడల అంశంలోనే కాదు, వాస్తవాల విషయంలోనూ వీళ్లు తాము అనుకున్నదే పదేపదే రాస్తారని నాకు ఎరుక అయింది. నాకు కూడా పదేపదే వీటిని సరిచేయాలనే కోరిక ఎందుకనేది కూడా అర్ధం కాని విషయం. బహుశా, చరిత్రను నమోదు చేసే విద్యార్థిగా తప్పుడు సమాచారాన్ని సరిచేయాలనే ‘దుగ్ధ’ నన్నీపనికి ఎప్పుడూ పురికొల్పుతుంది.(1) పోరాటానికి ప్రారంభ ముహూర్తంగా ‘మరణం’ అనే అంశాన్ని ముందుకు తెచ్చే ధోరణికి అడ్డుకట్ట వేయాలని నేను భావిస్తాను. దానికి బదులుగా కోరన్న, మంగన్నల అమరత్వానికి 50 సంవత్సరాలు అంటే అర్థవంతంగా ఉంటుంది. (2) ఉద్యమానికి నేతృత్వం వహించిన ఆదిభట్ల కైలాసం 1955 నాటికే ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి పూర్తికాలం కార్యకర్తగా వెళ్లారు. ఏజెన్సీలో ఆయన ఉపాధ్యాయునిగా ఉంటూ ఉద్యమానికి వెళ్లలేదని గుర్తించాలి. (3) మరీముఖ్యంగా కోరన్న, మంగన్నలను చంపింది రాజమండ్రి నుంచి వచ్చిన భూస్వామి కాదు. అతను స్థానికుడే. అతని పేరు మేడిద సత్యం. (4) ఉద్యమానికి మద్దతు కూడగట్టడం గురించి చూస్తే ఆనాటికి ఆ ఉద్యమానికి నేతృత్వం వహిస్తున్న భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్క్సిస్టు), తర్వాత కాలంలో క్రమశిక్షణను ఉల్లంఘించి పనిచేయాలనుకున్న ఆనాటి ఆంధ్ర విప్లవకారులు ఇచ్చిన కార్యక్రమంలో భాగంగానే పాణిగ్రాహి ఉద్యమంపై జరుగుతున్న దాడులను బహిర్గతపరచడానికీ, సంఘీభావం కూడగట్టడానికీ వెళ్లారు. వ్యక్తి ప్రాధాన్యతను ఎక్కువ చేసి చెప్పడానికి పార్టీ నాయకత్వ పాత్రను మరుగుపరచనక్కరలేదు. బహుశా ఈ ధోరణి ‘వ్యక్తులే గొప్ప’ అనే స్థితికి చేర్చింది. కోరన్న, మంగన్నల హత్యపై పార్టీ ఆదేశం మేరకు నండూరి ప్రసాదరావు, కొల్లా వెంకయ్య నేతృత్వంలో ఒక నిజ నిర్ధారణ కమిటీ  మొత్తం ఘటన నేపథ్యాన్ని వివరించిందని గమనించాలి. (5) 1964 సంవత్సరం అని ఎందుకు రాసారో గానీ, 1959 నుంచే శ్రీకాకుళం గిరిజనుల్లో పార్టీ నిర్మాణం ఆరంభమైంది. (6) వరవరరావు పేర్కొన్నట్లు అది గరుడభద్రపురం కాదు గరుడభద్ర మాత్రమే. రామభద్రపురంలో శ్రీకాకుళం ఉద్యమ ఆనవాళ్లుగానీ, సంఘటనలుగానీ ఏమీ లేవని గుర్తించాలి. (7) పోలరైజేషన్నూ విరసం ఏర్పాటునూ పట్టించుకునేంత వెసులుబాటులో శ్రీకాకుళ ఉద్యమ నాయకత్వం ఉందని నాకైతే ఎటువంటి ఆధారాలున్నట్లు కనిపించదు.వెంకట్

‘srikaakulam poraataaniki yabhai ellu’ (actober 31) sheershikana varavararao raasina vyaasam chadivaanu. siddhaantaaluu, ettugadala amsamlone kaadu, vaastavaala vishayamloonuu veellu taamu anukunnade padepade raastaarani naaku eruka ayindi. naaku kuudaa padepade veetini saricheyaalane korika endukanedi kuudaa ardham kaani vishayam. bahusa, charitranu namodu chese vidyaarthigaa tappudu samaachaaraanni saricheyaalane ‘dugdha’ nanneepaniki eppuduu purikolputundi.(1) poraataaniki praarambha muhuurtamgaa ‘maranam’ ane amsaanni munduku techhe dhoraniki addukatta veyalani nenu bhaavistaanu. daaniki badulugaa koranna, mangannala amaratvaaniki 50 samvatsaraalu ante ardhavantamgaa untundi. (2) udyamaaniki netrutvam vahinchina aadibhatla kailasam 1955 naatike udyogaaniki rajinama chesi puurtikaalam kaaryakartagaa vellaaru. agencylo aayana upaadhyaayunigaa untuu udyamaaniki vellaledani gurtinchaali. (3) mareemukhyamgaa koranna, mangannalanu champindi rajamandri nunchi vachina bhuswami kaadu. atanu sthaanikude. athani paeru medida satyam. (4) udyamaaniki maddatu koodagattadam gurinchi chuste aanaatiki aa udyamaaniki netrutvam vahistunna bhaarata kamyuunistu party (marksistu), tarvaata kaalamlo kramasikshananu ullanghinchi panicheyaalanukunna aanaati aandhra viplavakaarulu ichina kaaryakramamlo bhagamgane panigrahi udyamampai jarugutunna daadulanu bahirgataparachadaaniki, sanghibhavam kuudagattadaanikii vellaaru. vyakti praadhaanyatanu ekkuva chesi cheppadaaniki party nayakatva paatranu maruguparachanakkaraledu. bahusa ee dhorani ‘vyaktule goppa’ ane sthitiki cherchindi. koranna, mangannala hatyapai party aadesam meraku nanduri prasaadaraavu, kolla venkayya netrutvamlo oka nija nirdhaarana commity  mottam ghatana nepathyaanni vivarinchindani gamaninchaali. (5) 1964 samvatsaram ani enduku rasaro gaanee, 1959 nunche srikaakulam girijanullo party nirmaanam aarambhamaindi. (6) varavararao perkonnatlu adhi garudabhadrapuram kaadu garudabhadra matrame. ramabhadrapuramlo srikaakulam udyama aanavaallugaanii, sanghatanalugaanee emi levani gurtinchaali. (7) polaraijeshannu virasam erpaatunuu pattinchukunenta vesulubaatulo srikaakula udyama naayakatvam undani naakaithe etuvanti aadhaaraalunnatlu kanipinchadu.venkat