తెలంగాణలో 27 కులాలు గుర్తింపు కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి. బీసీ, ఎస్సీ, ఎస్టీ జాబితాలలో ఎన్నో కులాలున్నా, ఏ గుర్తింపు లేని కులాలు రాష్ట్రంలో 27 వరకు ఉన్నాయి. ఈ కులాలను ఇంకా ఎందుకు గుర్తించడం లేదన్నది ప్రశ్న. ఉదాహరణకు కొన్నింటిని చూద్దాం. ప్రాచీన కళలకు పెట్టింది పేరు బాగోతులవాళ్లు, తోలుబొమ్మలాటల వాళ్లు. ఈ రెండు కులాలు తెలంగాణలో ఉన్నాయి. తోలు బొమ్మలాట ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధిగాంచింది. ఇప్పుడు వారి కళ మరుగున పడింది. వారి కులం సర్కారు రికార్డుల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ కాదు కాబట్టి వారిని జనరల్గానే పరిగణిస్తున్నారు. ఊరూరా సంచార జీవనం సాగిస్తూ తమ కళలతో భిక్షాటన చేసుకునే కులాలు ఇవి. ఒక్కో కులంలో ఓ ఐదొందల కుటుంబాలే ఉన్నాయి కనుక తమ వాణి వినిపించలేని దైన్య స్థితి వారిది. చివరకు అనాథ కులంగా మిగిలారు. అలాగే, సాదనాసూరుల కులం వారి హిప్నాటిజం, కనికట్టు విద్య మరువలేనిది. సాదనాసూరులు తెలంగాణలో పద్మశాలీల ఆశ్రిత కులం. వీరు కూడా ఏ కుల జాబితాలో లేరు. ఇక అత్యంత వెనుకబడిన కులాల్లో ఒకటైన రజకులు బీసీ–ఏలో ఉన్నారు కానీ, రజకుల కుల చరిత్ర (మడెల్ పురాణం) చెబుతూ వారి ఆశ్రిత కులంగా ఉన్న గంజికూటి వారు, బొప్పలవారు, కేవలం ఆ కులాన్ని మాత్రమే యాచించే అద్దపు వాళ్లు ఏ కుల జాబితాలోనూ లేకుండాపోవడం విడ్డూరం. బీసీ–బీలో ఉన్న గౌడ కులస్థుల చరిత్ర, పురాణాలు చెప్పే ఏనూటి, గౌడజెట్టి వారు కూడా ఏ కుల జాబితాలో లేరు. మాలల కుల చరిత్ర చెప్పే గుర్రపువారు కూడా ఇప్పుడు కనిపించకుండా పోయారు. ముదిరాజుల కుల చరిత్ర చెప్పి ఆ కులాన్ని మాత్రమే యాచించి జీవించే కాకిపడగల వారికీ ఏ కుల గుర్తింపు లేదు. కుమ్మరుల ఆశ్రిత కులమైన పెక్కర, గొల్ల కథలు చెప్పే తెరచీరల, విశ్వకర్మల ఆశ్రిత కులంగా పేరున్న రుంజ, పనస, పెరిక కుల చరిత్ర చెప్పే సన్నాయి కులాల వారికి ఏ కుల జాబితాలోనూ గుర్తింపు లేదు. గాడిదల మీద బరువులు మోపి సంచార జీవనం సాగించే ఓడ్లు, వివిధ కథలు చెప్పే మాసయ్య, డేరాలేసుకుని సంచారం సాగించే బైలుకమ్మరోల్లు, మహారాష్ట్ర నుంచి వలసవచ్చిన కడారి తైదరోళ్లు.. ఈ ఆశ్రిత కులాల వారు ఒక్కమాటలో చెప్పుకోవాలంటే కులగురువులు. వీరు చెబితే తప్ప ఆయా కులాల పురాణ గాథలు సమాజానికి తెలిసే అవకాశం లేదు. అలాంటి ఆశ్రిత కులాలు, అనాథ కులాలకు తెలంగాణ రాష్ట్రంలో తక్షణ గుర్తింపు రావాల్సిన అవసరమున్నది.ఇవాళ ప్రభుత్వం ముస్లింల కోసం, బోయ వాల్మీకి, కాగితపు లంబాడలను ఎస్టీ జాబితాలో చేర్చేందుకు కమిషన్లు వేసి, అసెంబ్లీలో తీర్మానం చేసి ఆమోదానికి పంపింది. నిజానికి ఎస్టీ జాబితాలో చేర్చాలని రెండున్నర దశాబ్దాల క్రితం పూసలకేక పేరుతో పూసల కులస్థులు అలుపెరగని ఆందోళన చేశారు. తమనూ గుర్తించాలని వడ్డెరలు సభలు పెట్టి తమ వాణి వినిపించారు. కానీ టీఆర్ఎస్ ప్రభుత్వం ఓ రెండు కులాలకు మాట ఇచ్చినందున వాటిని మాత్రమే ఎస్టీ జాబితాలో చేర్చే పనిలో ఉన్నది. అర్హత కలిగిన మిగిలిన కులాలను పట్టించుకునే దిక్కు లేకుండా పోయింది. అందువల్ల, తెలంగాణలో బీసీ కమిషన్ సంచార జాతులు, ఎంబీసీలను గుర్తిస్తున్న క్రమంలో ముందుగా గుర్తింపులేని కులాలపై అధ్యయనం చేసి ప్రభుత్వానికి ఓ నివేదిక సమర్పించి, అర్హతలను బట్టి ఆయా కుల జాబితాల్లో చేర్చితే, కనీసం కుల ధ్రువీకరణ పత్రాలు తీసుకుంటారు. ఇంకా స్థిర నివసాలు లేక, డేరాలలోనే బతుకులీడిస్తున్న వీరి అనాథ జీవితాలపై అధ్యయనం సాగించాల్సిన అవసరం ఉన్నది. ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీల జాబితాలో లేకపోయే సరికి వీరింకా సంచార జీవులుగా పరిగణనలో ఉన్నారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సంచార జాతులకంటూ ఓ ప్రత్యేక కమిషన్, కార్పొరేషన్ నియమిస్తే సంచార జాతుల కులాలతో పాటు ఆశ్రిత కులాలకు పూర్తిస్థాయిలో న్యాయం జరిగే అవకాశం ఉన్నది. ఇదే సమయంలో బీసీ కమిషన్లో సంచార జాతులకు ప్రాధాన్యతనిస్తే ఆ జాతుల జీవన ప్రమాణాలపై అధ్యయనం చేసే వీలుంటుంది.గుంటిపల్లి వెంకట్జాతీయ కో–కన్వీనర్, సంచార జాతుల సంఘం
telamgaanalo 27 kulaalu gurtimpu kosam eduruchustunnaayi. bc, essy, esty jaabitaalalo enno kulalunna, e gurtimpu laeni kulaalu rashtramlo 27 varaku unnaayi. ee kulaalanu inka enduku gurtinchadam ledannadi prasna. udaaharanaku konnintini chuddam. praacheena kalalaku pettindi paeru bagotulavallu, tholubommalatala vaallu. ee rendu kulaalu telamgaanalo unnaayi. tholu bommalata prapanchavyaaptamgaa prasiddhigaanchindi. ippudu vaari kala maruguna padindi. vaari kulam sarkaaru recordullo essy, esty, bc kaadu kabatti vaarini janaralgaane pariganistunnaaru. ooruraa sanchaara jeevanam saagistuu tama kalalatho bhikshaatana chesukune kulaalu ivi. okko kulamlo oo aidondala kutumbale unnaayi kanuka tama vaani vinipinchaleni dainya sthiti vaaridi. chivaraku anatha kulangaa migilaru. alaage, saadanaasuurula kulam vaari hipnatism, kanikattu vidya maruvalenidi. saadanaasuurulu telamgaanalo padmasaaliila aashrita kulam. veeru kuudaa e kula jaabitaalo leru. ika atyanta venukabadina kulaallo okataina rajakulu bc–elo unnaaru cony, rajakula kula charitra (madel puraanam) chebutuu vaari aashrita kulangaa unna ganjikuti vaaru, boppalavaaru, kevalam aa kulaanni matrame yachinche addapu vaallu e kula jaabitaaloonuu lekundapovadam vidduram. bc–beelo unna gauda kulasthula charitra, puraanaalu cheppe enuuti, goudajetti vaaru kuudaa e kula jaabitaalo leru. maalala kula charitra cheppe gurrapuvaaru kuudaa ippudu kanipinchakunda poyaru. mudirajula kula charitra cheppi aa kulaanni matrame yachinchi jeevinche kaakipadagala vaarikii e kula gurtimpu ledu. kummarula aashrita kulamaina pekkara, golla kathalu cheppe teracheerala, vishwakarmala aashrita kulangaa paerunna runja, panasa, perika kula charitra cheppe sannayi kulaala vaariki e kula jaabitaaloonuu gurtimpu ledu. gaadidala meeda baruvulu mopi sanchaara jeevanam saaginche oodlu, vividha kathalu cheppe masayya, deralesukuni sanchaaram saaginche bailukammarollu, maharashtra nunchi valasavacchina kadari taidarollu.. ee aashrita kulaala vaaru okkamaatalo cheppukovalante kulaguruvulu. veeru chebithe tappa aayaa kulaala puraana gaathalu samaajaaniki telise avakaasam ledu. alanti aashrita kulaalu, anatha kulaalaku telamgaana rashtramlo takshana gurtimpu ravalsina avasaramunnadi.ivaala prabhutvam muslimla kosam, boya valmiki, kaagitapu lambaadalanu esty jaabitaalo cherchenduku kamishanlu vesi, assembleelo teermaanam chesi aamodaaniki pampindi. nijaaniki esty jaabitaalo cherchaalani rendunnara dasaabdaala kritam poosalakeka paerutho poosala kulasthulu aluperagani aandolana chesaru. tamanuu gurtinchaalani vadderalu sabhalu petti tama vaani vinipinchaaru. cony trs prabhutvam oo rendu kulaalaku maata ichinanduna vaatini matrame esty jaabitaalo cherche panilo unnadi. arhata kaligina migilina kulaalanu pattinchukune dikku lekunda poyindi. anduvalla, telamgaanalo bc kamishan sanchaara jaatulu, embiciilanu gurtistunna kramamlo mundugaa gurtimpuleni kulaalapai adhyayanam chesi prabhutvaaniki oo nivedika samarpinchi, arhatalanu batti aayaa kula jaabitaallo cherchithe, kaneesam kula dhruveekarana patraalu teesukuntaaru. inka sthira nivasaalu leka, deralalone batukuleedistunna veeri anatha jeevitaalapai adhyayanam saaginchaalsina avasaram unnadi. essy, esty, beeseela jaabitaalo lekapoye sariki veerinka sanchaara jeevulugaa parigananalo unnaaru. rashtra prabhutvam sanchaara jaatulakantuu oo pratyeka kamishan, carporation niyamiste sanchaara jaatula kulaalatho paatu aashrita kulaalaku puurtisthaayiloo nyaayam jarige avakaasam unnadi. ide samayamlo bc kamishanlo sanchaara jaatulaku praadhaanyataniste aa jaatula jeevana pramaanaalapai adhyayanam chese veeluntundi.guntipalli venkatjaatiiya koo–conveaner, sanchaara jaatula sangham