

 వాడి పిక పిసికేద్డామన్నంత కోపం వచ్చిందిగాని తమాయించుకున్నం.

 ఆంధ్రుల చరిత్ర గురించి సారధి వాడికి వివరంగా అరగంట సేపు వివరించి చెప్పడు.

 "అలాగా! మిమ్మల్ని కలుసుకున్నందుకు చాలా సంతోషంగా వుంది" అంటూ మాతో కరచాలనం చేశాడతను.

 "ఇంతకూ ఆంద్రూలు మీ నలుగురేనా , ఇంకా ఎవరయినా వున్నారా మీ రాష్టంలో ? మళ్ళి ఆడగాడాతను.

 "మేము నలుగురమే కాదురా బాబూ! మాతోపాటు మరో ఆరున్నర కోట్లమంది వున్నారు-"

 "వాడు మరింత ఆశ్చర్యపోయారు.

 "ఎమన్నారు ఆరున్నర కోట్లా?"

 "అవును!"

 "ఆరున్నర కోట్లమంది ఆంద్రాస్ వున్నారా?"

 "ఉన్నారు!"

 "ఎక్కడ?"

 "మా రాష్టంలో!"

 "వాళ్ళేప్పడూ మీ రాష్టం వదిలి బయటకు రారా?"

 "రారు!" చెప్పాడు సారధి.

 "రారా?"

 "రారు!"

 "ఎందుకని?"

 "ఏమో తెలిదు! కాని రాష్టం వదిలి మాత్రం బయటకు పోరు."

 "చాలా ఆశ్చర్యం కదూ?" అడిగాడతను.

 "మాకేం ఆశ్చర్యం లేదు."

 వాడిదగ్గర సెలవు తీసుకొని బయటికోచ్చాము మళ్ళి. చలి మరింత ఎక్కువయిందిప్పుడు. చీకట్లు మరింత ఎక్కువయిపోవడం వల్ల సాయంత్రం నాలుగింటికే విధిదీపాలు వేలుగాసాగినయ్ అక్కడకు దగ్గర్లోనే వున్న గార్డెన్ లో కెళ్ళి కూర్చున్నాం అందరం.

 ఇంకా చాలామంది టూరిస్టులు గార్డెన్ లో కూర్చుని ఉన్నారు.

 "అబ్బ! ఎంత బావుందో ఈ ప్లేస్ ! ఇంత చక్కటి హిల్ స్టేషన్స్ ఉన్నాయని కూడా తెలిదు మనకి!" అంది సారది భార్య.

 "మన ప్రభుత్వం "విదేశీ యాత్రికులు" కావాలో అంటూ ఊరికే హడావుడి చేస్తుంది గాని- స్వదేశీ యాత్రికుల సంగతే పట్టించుకొదు! మన దేశం ఎలా వుంటుందో మనకే తెలీని పరిస్ధితి వున్నాం! ఇంక 'ఇంటిగ్రేషన్' అని ఎంత మొత్తుకుంటే మాత్రం ఏమొస్తుంది?" అన్నాడు సారధి కోపంగా.

 హఠాత్తుగా మా పక్కనే పెద్ద శబ్దంతో ప్రేలుడు వినిపించేసరికి అందరం అదిరిపోయి లేచి నిలబడ్డము. మాకు కొద్ది దూరంలోనే ఓ కుక్క బాధగా ఆరుస్తూ కిందకు ఒరిగిపోయింది. పరుగుతో వెళ్ళి చూశాం దానిని. మాతోపాటు మరికొంతమంది టూరిస్టులు కూడా మూగారు. ఎవరోదానిని తపాకితో కాల్చి చంపారు.

 ఎవరు చంపారిలా?" అడిగాను ఓ పెద్దమనిషిని ఇంగ్లీష్ లో.

 "కుక్కల్ని ఇలా చంపటం ఇక్కడ మామూలే! ఇక్కడి మున్సిపాలిటి కొంతమంది కుక్కలు చంపెవారికి ల్తెసేన్స్ ఇస్తుంది. వాళ్ళు చెదురుమదురుగా కనిపించిన కుక్కల్ని కాల్చి చంపేస్తే మున్సిపాలిటి వారికి డబ్బిస్తుంది-" అన్నాడతను.

 కానీ పాపం ఎందుకలా చంపటం వాటిని ?"

 "చంపకపోతే అవి మనుషుల్ని కరవటం -మనుషుల ప్రాణాలకు ప్రమాదం కలగటం జరుగదంటయ్య?" చికాకుగా అన్నాడతను.

 మాకు ఆంద్రప్రదేశ్ గుర్తుకొచ్చింది. అక్కడా పిచ్చి కుక్క లున్నాయ్. అక్కాడా మునిసిపాలిటిలు ఉన్నాయి. అయినా గాని ఎవరూ ఆ కుక్కల గురించి పట్టించుకోరు. ఎంతోమందిని ఆ కుక్కలు కరవటం వాళ్లల్లో అనేకమంది చనిపోయిన ఆ విషయం మాట్లాడరు. మా ఊళ్ళో మా యింటికి దగ్గర్లోనే ఉండే ఓ పాపప్ స్కూలు కెళ్ళి వస్తోంటే ఓ కుక్క కరిచింది. పదిరోజులపాటు ఆ పాపను మేమంతా కలసి డాక్టర్ దగ్గరకు తీసుకెళ్ళి ఇంజేక్షన్స్ చేయించాం! అయినాగాని పాప బ్రతకలేదు. అది తలుచుకున్నప్పడల్లా గుండెలు తరుక్కుపోతుంటాయ్.

 అందరం లాడ్జికి చేరుకొని భోజనం చేశాం. ఆ రాత్రికి చలి మరి విపరీతమయిపోయింది. అందరం స్వెట్టర్స్ వేసుకుని, మఫ్లర్లు కట్టుకుని మా దుప్పట్లు కప్పుకుని వాటిమీద రగ్గులు కప్పకున్నా ఏమీ ఉపయోగం లేకపోయింది. బట్టలు ధరించి ఐస్ మీద పడుకున్నట్లు ఉంది.

 ఎవరికీ ఆ చలికి నిద్రపట్టలేదు.

 తెల్లారి ఎనిమిదియినా ఎవ్వరికి పక్కలమీద నుంచి కిందకు దిగటానికి ద్తేర్యం చాలటంలేదు. పడిగంటలకు కొంచెం ఎండ వచ్చింది. అప్పుడు లేచి త్వర త్వరగా రడి అయి 'టెన్సింగ్ మౌంట్ నీరింగ్ ఇన్ స్టిట్యూట్' చూడ్డానికెళ్ళాము ఎవరెస్ట్ శిఖరం అధిరోహించిన ఇద్దరిలో టెన్సింగ్ ఒకరు. ఆయనే ఆ ఇనిస్టిట్యూట్ నడుపుతున్నారు. ఇన్ స్టిట్యూట్ చూస్తున్నంత సేపూ సారధి తనూ అక్కడే ఉండి శిఖరాలు ఎక్కటం నేర్చుకోవాలని ముచ్చటపడుతూ వచ్చాడుగాని వాళ్ళావిడ వప్పకోలేదు.

 "మీరిక్కడ కొండలేక్కుతూ హాయిగా తిరుగుతూంటే అక్కడ ఇంటిదగ్గర అన్ని పనులూ నేనే చేసుకుని చావాలా? ఏంకుదరదు? నేనే ఈ ఇన్ స్టిట్యూట్ లో చె'ర్తాను. మీరు చిన్నిగాడిని పెట్టుకుని ఇంటి దగ్గర ఉండండి!" అందమె.


 vaadi pika pisikeddamannanta kopam vachindigaani tamaayinchukunnam.

 aandhrula charitra gurinchi saaradhi vaadiki vivaramgaa araganta sepu vivarinchi cheppadu.

 "alaga! mimmalni kalusukunnanduku chala santoshamgaa vundi" antuu maatho karachaalanam chesadatanu.

 "intakuu aandruulu mee nalugurena , inka evarayina vunnara mee rashtamlo ? malli aadagaadaatanu.

 "memu nalugurame kadura baaboo! mathopatu maro aarunnara kotlamandi vunnaru-"

 "vaadu marinta aascharyapoyaaru.

 "emannaru aarunnara kotla?"

 "avunu!"

 "aarunnara kotlamandi andras vunnara?"

 "unnaaru!"

 "ekkada?"

 "maa rashtamlo!"

 "vaalleppaduu mee rashtam vadili bayataku rara?"

 "raaru!" cheppaadu saaradhi.

 "rara?"

 "raaru!"

 "endukani?"

 "emo telidu! kaani rashtam vadili maatram bayataku poru."

 "chala aascharyam kadhuu?" adigaadatanu.

 "makem aascharyam ledu."

 vadidaggara selavu teesukoni bayatikochamu malli. chali marinta ekkuvayindippudu. cheekatlu marinta ekkuvayipovadam valla saayantram naalugintike vidhideepaalu velugasaginay akkadaku daggarlone vunna garden loo kelli kurchunnam andaram.

 inka chaalaamandi tooristulu garden loo kuurchuni unnaaru.

 "abba! entha bavundo ee plays ! inta chakkati hill stations unnaayani kuudaa telidu manaki!" andi saaradi bharya.

 "mana prabhutvam "videshee yaatrikulu" kaavaalo antuu oorike hadavudi chestundi gaani- swadeshee yaatrikula sangathe pattinchukodu! mana desham ela vuntundo manake teleeni parisdhiti vunnam! inka 'intigration' ani entha mottukunte maatram emostundi?" annadu saaradhi kopanga.

 hataattugaa maa pakkane pedda sabdamto preludu vinipinchesariki andaram adiripoyi lechi nilabaddamu. maaku koddi dooramlone oo kukka badhaga aarustuu kindaku origipoyindi. parugutho velli chusham daanini. mathopatu marikontamandi tooristulu kuudaa moogaaru. evarodaanini tapaakito kaalchi champaaru.

 evaru champarila?" adigaanu oo peddamanishini ingleesh loo.

 "kukkalni ilaa champatam ikkada maamoole! ikkadi munsipality kontamandi kukkalu champevaariki ltessanes istundi. vaallu chedurumadurugaa kanipinchina kukkalni kaalchi champeste munsipality vaariki dabbistundi-" annaadatanu.

 cony paapam endukala champatam vaatini ?"

 "champakapothe avi manushulni karavatam -manushula praanaalaku pramaadam kalagatam jarugadantayya?" chikakuga annaadatanu.

 maaku andrapradesh gurtukochindi. akkada picchi kukka lunnay. akkada munisipaalitilu unnaayi. aina gaani evaruu aa kukkala gurinchi pattinchukoru. entomandini aa kukkalu karavatam vaallallo anekamandi chanipoyina aa vishayam matladaru. maa oollo maa yintiki daggarlone unde oo papap skoolu kelli vastonte oo kukka karichindi. padirojulapaatu aa paapanu memanta kalasi dactor daggaraku teesukelli injekshans cheyinchaam! ayinagani paapa bratakaledu. adhi taluchukunnappadalla gundelu tarukkupotuntay.

 andaram ladjiki cherukoni bhojanam chesham. aa raatriki chali mari vipareetamayipoyindi. andaram swetters vesukuni, maflarlu kattukuni maa duppatlu kappukuni vaatimeeda raggulu kappakunna emi upayogam lekapoyindi. battalu dharinchi ais meeda padukunnatlu undi.

 evariki aa chaliki nidrapattaledu.

 tellari enimidiyina evvariki pakkalameeda nunchi kindaku digataaniki dteryam chalatamledu. padigantalaku konchem enda vachindi. appudu lechi twara twaragaa radi ayi 'tensing mount neering in stitute' chuddanikellamu everest sikharam adhirohinchina iddarilo tensing okaru. aayane aa inistitute naduputunnaru. in stitute chustunnanta sepoo saaradhi tanuu akkade undi sikharaalu ekkatam nerchukovalani muchchatapadutuu vachaadugaani vallavida vappakoledu.

 "meerikkada kondalekkutuu haayigaa tirugutunte akkada intidaggara anni panuluu nene chesukuni chavala? enkudaradu? nene ee in stitute loo che'rtaanu. meeru chinnigaadini pettukuni inti daggara undandi!" andame.