
భారత గణతంత్ర రాజ్య సంస్థాపకులు మన జాతి అస్తిత్వాన్ని మతం, భాష లేదా ఒక ఉమ్మడి శత్రువు పరంగా నిర్వచించడానికి తిరస్కరించడంలోనే జాతి నిర్మాణంలో భారత దేశ ప్రయోగపు గొప్పదనమూ, విశిష్టతా వున్నాయి. స్వాతంత్ర్యం సాధించిన ఏడు దశాబ్దాల అనంతరం పంజాబీలు, తమిళులు, బెంగాలీలు, మహారాష్ట్రియన్లు పరస్పరం భిన్నమైనవారమని భావించుకుంటూనే కలసి జీవించడానికి ఉమ్మడిగా జరుగుతున్న ప్రయత్నంలో భాగస్వాములుగా వున్నారు. కొత్త సంవత్సరం (2017) రెండో రోజు కూనూర్ హిల్ స్టేషన్ (పర్వత ప్రాంత పట్టణం) నుంచి ప్రాచీన నౌకాశ్రయ నగరమైన కోచికి కారులో వెళ్ళాను. అలా, జనవరిలో నా నిరంతర ప్రయాణాలు ప్రారంభమయ్యాయి. నింగిలోనూ, నేలమీద జరిగిన ఈ నా ప్రయాణాల్లో భారత ధాత్రిని అతి విస్తృతంగా చూశాను. కొండల నుంచి మైదానాల్లోకి దిగాను; పెద్ద నగరాలు, చిన్న పట్టణాలలో బస చేశాను; అనేక గ్రామాలలో ఆగి, మరీ ఆ పల్లెలను చూశాను; గంభీర హిందూ మహాసముద్రాన్నీ స్పృశించాను.పాఠశాల, కళాశాల విద్యార్థిగా నేను దేశవ్యాప్తంగా రైళ్ళు, బస్సులలో ప్రయాణించాను. ఈ ప్రయాణాలు బంధుమిత్రులను సందర్శించడానికి చేసినవి. మా తల్లిదండ్రులు డెహ్రాడూన్లో వుండేవారు. నాయనమ్మ, తాతయ్యలు బెంగళూరులో నివశిస్తుండేవారు. క్రికెట్ మ్యాచ్లు ఆడడం, క్విజ్ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడమే ఈ నా యాత్రల లక్ష్యం. ఆ తరువాత యువ పరిశోధకుడుగా దేశవ్యాప్తంగా అన్ని కొండ, అటవీ ప్రాంతాలకు వెళ్ళాను. అయితే మూడు పదుల వయస్సులోకి ప్రవేశించిన తరువాత భారత్లో నా ప్రయాణాలు తగ్గిపోగా, విదేశీ యాత్రలు అధికమయ్యాయి. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ఈ పరిస్థితి మారింది. నా దేశాన్ని గురించి తెలుసుకోవడానికై మళ్ళీ దేశంలో విస్తృతంగా ప్రయాణాలు చేయడం ప్రారంభించాను. గత నెలలో దాదాపుగా నిరంతరం ప్రయాణిస్తూనే వున్నాను. నా జీవితంలో ఒక్క నెలలో ఇంత అధికంగా వివిధ ప్రదేశాలను సందర్శించడం ఇదే మొదటిసారి. ఈ ఏడాది మొదటి నెలలో, భారత గణతంత్ర రాజ్యంలోని ఆరు రాష్ట్రాలు, రెండు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలతో పాటు ఒక పొరుగు దేశానికి కూడా వెళ్ళాను.2017 జనవరిలో నా విస్తృత పర్యటనల నుంచి నేను ఏమి తెలుసుకున్నాను? మళ్ళీ నేర్చుకున్నదేమిటి? తొలుత, ఈ దేశపు నాగరికతా మహత్వాన్ని ప్రగాఢంగా తెలుసుకున్నాను. ఆశ్చర్యపరిచే ఆ నాగరికత ప్రజ్ఞను అర్థం చేసుకున్నాను. వాస్తుకళలో ఆ అనుపమేయ ప్రతిభ స్పష్టంగా వ్యక్తమయింది. నేను చూసిన అతి సుందరమైన వాస్తుకట్టడం చాలా పురాతనమైనది కూడా. తంజావూరులోని బృహదీశ్వర దేవాలయం గురించి నేను ప్రస్తావిస్తున్నాను. ప్రపంచపు నిజమైన అద్భుత నిర్మాణమది. తాజ్మహల్ వలే అందమైన, వైభవోపేతమైన కట్టడమది. తాజ్మహల్ కంటే ఆరు శతాబ్దాల పూర్వమే బృహదీశ్వరాలయాన్ని నిర్మించారు.ఈ ప్రయాణాల్లో నేను ఆగ్రాకు వెళ్ళలేదు. అయితే చాలా అందమైన ఇస్లామిక్ స్మారక కట్టడాలు, ఇతర నిర్మాణాలను చూశాను. అహ్మదాబాద్లోని సిడ్డి సయ్యద్ మస్జీదు వాటిలో ఒకటి. తాజ్మహల్ కంటే డెబ్బై సంవత్సరాల ముందు నిర్మాణమయిన ఈ మస్జీదు అద్భుత నిర్మాణ కౌశలానికి ఆలవాలం. చారిత్రక ప్రసిద్ధి గల వివిధ చర్చ్లను కూడా సందర్శించాను. తమిళనాడులోని తరంగంబాడి (గతంలో ట్రాంక్వేబార్ అనేవారు) పట్టణంలో 18వ శతాబ్ది తొలినాళ్ళలో నిర్మాణమైన వాటిలో ఒకటి. భారతదేశంలో అత్యంత పురాతన ప్రొటెస్టెంట్ చర్చ్గా ఇది పేరు పొందింది. పోర్ట్ కోచిలో నేనుచూసిన ఒక కేథలిక్ చర్చ్ (వాస్కోడ గామాను తొలుత ఇక్కడే ఖననం చేశారు) 16వ శతాబ్ది తొలినాళ్ళలో నిర్మాణమయింది. ఫోర్ట్ కోచిలోనే వున్న యూదుల పేటను కూడా సందర్శించాను. తంజావూరులోని మ్యూజియంలో అద్భుత శిల్ప సౌందర్యానికి కాణాచిగా వున్న బుద్ధ ప్రతిమలను చూశాను. తంజావూరు, కుంభకోణం పట్టణాలలోను, వాటి పరిసర గ్రామాలలోని ఆలయాలను భక్తులు నిత్యం సందర్శిస్తుంటారు. అలాగే ఆ ప్రాంతాలలో నేను సందర్శించిన పురాతన చర్చ్లు, మస్జీదులు నన్ను విశేషంగా ఆకట్టుకున్నాయి. భారత ధాత్రి (బహుశా, ఎప్పుడూ) పూర్తిగా ‘హిందూ’ దేశం కాదనే భావనను అవి నాలో కల్గించాయి.భారతదేశపు వైవిధ్యం కేవలం మత, సాంస్కృతికపరమైనదే కాదు. అది పర్యావరణపరమైనది కూడా. నా ప్రయాణాలను ప్రారంభించిన నీలగిరుల ప్రాంతం తేయాకు తోటలకు నెలవు. కిక్కిరిసిన జనాభాతో కేరళ పట్టణాలు, గ్రామాలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోయినట్లుగా వుంటాయి. నేను సందర్శించిన కొన్ని అరణ్యాలు, గతంలో అక్కడే విలసిల్లిన అరణ్యాలకు అవశేషాలు మాత్రమే. నా ప్రయాణాల్లో నేను చూసిన అతి సుందరమైన గ్రామసీమలు దక్షిణ తమిళనాడులో వున్నాయి. జాతీయ రహదారికి దూరంగా వున్న పల్లెలవి. వరిపొలాలు, వెదురు వనాల మధ్యగుండా ఇరుకైన రహదారులలో ముందుకు సాగుతూ అనేక పురాతన వృక్షాలను కూడా చూశాను.2017 జనవరిలో నేను సందర్శించిన ఆరు రాష్ట్రాలు: తమిళనాడు, కేరళ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, పశ్చిమ బెంగాల్. ప్రతిదీ ఒక విభిన్న, విశిష్ట భాషాప్రాంతం. ఆయా భాషల సాహిత్యాలు, జానపద గాథలు సంబంధిత రాష్ట్ర ప్రజల బౌద్ధిక సంస్కృతిని తీర్చిదిద్దుతున్నాయి. రాష్ట్ర స్థాయి అస్తిత్వాలు ఎంత దృఢమైనవో ఈ ప్రయాణాల్లో నేను మరోసారి తెలసుకుని చకితుణ్ణయ్యాను. కేరళలో నేను రెండు రోజులు కోచి బైనియల్లో గడిపాను. ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకొకసారి జరిగే ఈ సాంస్కృతికోత్సవాలకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం (కాంగ్రెస్, వామపక్షాలలో ఎవరు అధికారంలో వున్నాసరే) పూర్తి మద్దతునిస్తుంది. కేరళ సంస్కృతిలో వేళ్ళూనుకుని వున్న ఈ సాంస్కృతికోత్సవాలు భారతీయ, ప్రపంచ సంస్కృతులను ఆవాహన చేసుకుంటాయి.ఇక పూణేకు నా ప్రయాణం కూడా ఒక రాష్ట్ర స్థాయి సాంస్కృతిక కార్యక్రమంలో పాల్గొనడానికే జరిగింది. ఉత్తర అమెరికాలో స్థిరపడిన మహారాష్ట్రియన్లు నిర్వహిస్తున్న మహారాష్ట్ర ఫౌండేషన్ వారు ‘సాధన’ అనే వారపత్రికతో కలిసి ఏటా నిర్వహించే కార్యక్రమమది. సంగీత సాహిత్యాలు, లలిత కళలు, సామాజిక సేవా రంగాలలో ప్రముఖులైన వారికి ఈ కార్యక్రమంలో అవార్డులతో సత్కరిస్తారు. ఇతర రాష్ట్రాలకు చెందిన ప్రవాస భారతీయులు కూడా ఇదే విధంగా నిర్మాణాత్మకంగా తమ తమ మాతృ రాష్ట్రాలకు చెందిన రచయితలు, కళాకారులతో సంబంధాలు కలిగి వుండాలని నేను ఆశిస్తున్నాను.భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందినాక ఏడాది అనంతరం భారత సైనికదళాల మాజీ ప్రధానాధికారి క్లాడ్ ఆషిన్లెక్ ఒక ఇలా రాశారు: ‘సిక్కులు ఒక ప్రత్యేక దేశాన్ని సాధించుకోవడానికి ప్రయత్నించే అవకాశమున్నది. వారు ఇందుకు ప్రయత్నించవచ్చని నేను భావిస్తున్నాను. ఇలా జరిగినప్పుడు భారత్ ఒక దేశమనే భావన విచ్ఛిన్నమవుతుంది. నిజానికి ఐరోపావలే భారత్ ఒక ఉపఖండం. ఒక స్కాట్ ఒక ఇటాలియన్కు ఎంత భిన్నమైన వాడో ఒక పంజాబీ ఒక మద్రాసీకి అంత భిన్నమైన వాడు. ఈ వైవిధ్యంలో ఒక సమైక్యతను సాధించడానికి బ్రిటిష్ వారు ప్రయత్నించారు. అయితే శాశ్వతమైన సమైక్యతను సాధించలేకపోయారు. అనేక జాతులతో కూడిన ఒక ఖండం నుంచి ఒక జాతిని రూపొందించడం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు’.అయితే యావద్భారత దేశాన్ని ఒక జాతిగా రూపొందించడంలో మనం సఫలమయ్యాం. భారత గణతంత్ర రాజ్య సంస్థాపకులు మన జాతి అస్తిత్వాన్ని ఒక ఉమ్మడి మతం, ఏక భాష లేదా ఒక ఉమ్మడి శత్రువు పరంగా నిర్వచించడానికి తిరస్కరించడంలోనే జాతి నిర్మాణంలో భారత దేశ ప్రయోగపు గొప్పదనమూ, విశిష్టతా వున్నాయి. జాతి ఐక్యతా సాధనలో మనం చాలవరకు విజయవంతమయ్యాము. స్వాతంత్ర్యం సాధించిన ఏడు దశాబ్దాల అనంతరం పంజాబీలు, తమిళులు, బెంగాలీలు, మహారాష్ట్రియన్లు పరస్పరం భిన్నమైనవారమని భావించుకుంటూనే కలసి జీవించడానికి ఉమ్మడి గా జరుగుతున్న ప్రయత్నంలో భాగస్వాములుగా వున్నారు. ఈ సహజీవనం చాలా వరకు శాంతియుతంగా కొనసాగుతోంది.2017 జనవరిలో నా ప్రయాణాలు సదా విజ్ఞానదాయకంగా జరిగాయి. కొన్నిసార్లు ఆసక్తిదాయకంగా జరిగాయి. అవి నిరుత్సాహకరంగా కూడా వున్నాయి. నేను సందర్శించిన విభిన్న రాష్ట్రాలన్నిటికీ ఒక అంశం ఉమ్మడిగా వున్నది. వెళ్ళిన ప్రతి చోటా ప్లాస్టిక్ సంచులు కన్పించడమే ఆ ఉమ్మడి అంశం. భాష, ప్రాంతం, మతం, నైసర్గికతకు అతీతంగా ప్లాస్టిక్ సంచులు ఎల్లెడలా కప్పించాయి. వీథులు, చెట్ల కింద, పొలాలు, దేవాలయాలు మొదలైన ప్రదేశాలలో అవి చెల్లాచెదురుగా పడవేసివున్నాయి. విచారకరమైన విషయమేమిటంటే నీరులేక ఎండిపోయి వున్న కావేరీ నదిలో ఈ తీరం నుంచి ఆ తీరం వరకు రంగురంగుల అసంఖ్యాక సంచులు కన్పించడం. ప్లాస్టిక్ చెత్త కన్పించని ప్రదేశం ఒక్కటే. అది, నా ప్రయాణాలు ప్రారంభమైన కూనూరు. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం ఉదక మండలం జిల్లాకు కలెక్టర్గా పనిచేసిన విజ్ఞుడు ఒకరు జిల్లాలో ప్లాస్టిక్ సంచుల వినియోగాన్ని పూర్తిగా నిషేధించారు. ఆ కలెక్టర్ బదిలీ అయి వెళ్ళిపోయిన తరువాత కూడా ఇప్పటికీ ఉదక మండలం జిల్లా (నీలగిరీస్ డిస్ట్రిక్ట్) ప్రజలు ఆ నిషేధాన్ని అమలుచేస్తూనే వున్నారు. ఈ కారణంగానే ఆ ప్రాంతం ఇప్పటికీ సుందరంగా, స్వచ్ఛంగా విలసిల్లుతోంది.ప్లాస్టిక్ సంచులు మూడు విధాల –సౌందర్యం, పర్యావరణం, సామాజిక పరిస్థితుల పరంగా– చాలా అనర్థదాయకమైనవి. అవి మనకు చాలా హాని చేస్తున్నాయి. అవి వికృతమైనవి. మన నేలను, నీటి వనరులను కలుషితం చేస్తున్నాయి. వాటి స్థానంలో వస్త్రం, కాగితంతో తయారుచేసిన సంచులను వాడితే మన పరిసరాలలో కాలుష్యం తగ్గిపోతుంది. భారతదేశం మరింత సుందరప్రదేశంగా రూపొందుతుంది. అంతేకాదు వస్త్ర, కాగితపు సంచుల వినియోగం వల్ల కొత్త ఉద్యోగాలు కూడా సృష్టి అవుతాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటికైనా ప్లాస్టిక్ సంచులను దేశవ్యాప్తంగా నిషేధించాలి. వాటి వలే మరేదీ మన దేశాన్ని వికృతపరచడం లేదు.(వ్యాసకర్త చరిత్రకారుడు)కొత్త సంవత్సరం (2017) రెండో రోజు కూనూర్ హిల్ స్టేషన్ (పర్వత ప్రాంత పట్టణం) నుంచి ప్రాచీన నౌకాశ్రయ నగరమైన కోచికి కారులో వెళ్ళాను. అలా, జనవరిలో నా నిరంతర ప్రయాణాలు ప్రారంభమయ్యాయి. నింగిలోనూ, నేలమీద జరిగిన ఈ నా ప్రయాణాల్లో భారత ధాత్రిని అతి విస్తృతంగా చూశాను. కొండల నుంచి మైదానాల్లోకి దిగాను; పెద్ద నగరాలు, చిన్న పట్టణాలలో బస చేశాను; అనేక గ్రామాలలో ఆగి, మరీ ఆ పల్లెలను చూశాను; గంభీర హిందూ మహాసముద్రాన్నీ స్పృశించాను.పాఠశాల, కళాశాల విద్యార్థిగా నేను దేశవ్యాప్తంగా రైళ్ళు, బస్సులలో ప్రయాణించాను. ఈ ప్రయాణాలు బంధుమిత్రులను సందర్శించడానికి చేసినవి. మా తల్లిదండ్రులు డెహ్రాడూన్లో వుండేవారు. నాయనమ్మ, తాతయ్యలు బెంగళూరులో నివశిస్తుండేవారు. క్రికెట్ మ్యాచ్లు ఆడడం, క్విజ్ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడమే ఈ నా యాత్రల లక్ష్యం. ఆ తరువాత యువ పరిశోధకుడుగా దేశవ్యాప్తంగా అన్ని కొండ, అటవీ ప్రాంతాలకు వెళ్ళాను. అయితే మూడు పదుల వయస్సులోకి ప్రవేశించిన తరువాత భారత్లో నా ప్రయాణాలు తగ్గిపోగా, విదేశీ యాత్రలు అధికమయ్యాయి. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ఈ పరిస్థితి మారింది. నా దేశాన్ని గురించి తెలుసుకోవడానికై మళ్ళీ దేశంలో విస్తృతంగా ప్రయాణాలు చేయడం ప్రారంభించాను. గత నెలలో దాదాపుగా నిరంతరం ప్రయాణిస్తూనే వున్నాను. నా జీవితంలో ఒక్క నెలలో ఇంత అధికంగా వివిధ ప్రదేశాలను సందర్శించడం ఇదే మొదటిసారి. ఈ ఏడాది మొదటి నెలలో, భారత గణతంత్ర రాజ్యంలోని ఆరు రాష్ట్రాలు, రెండు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలతో పాటు ఒక పొరుగు దేశానికి కూడా వెళ్ళాను.2017 జనవరిలో నా విస్తృత పర్యటనల నుంచి నేను ఏమి తెలుసుకున్నాను? మళ్ళీ నేర్చుకున్నదేమిటి? తొలుత, ఈ దేశపు నాగరికతా మహత్వాన్ని ప్రగాఢంగా తెలుసుకున్నాను. ఆశ్చర్యపరిచే ఆ నాగరికత ప్రజ్ఞను అర్థం చేసుకున్నాను. వాస్తుకళలో ఆ అనుపమేయ ప్రతిభ స్పష్టంగా వ్యక్తమయింది. నేను చూసిన అతి సుందరమైన వాస్తుకట్టడం చాలా పురాతనమైనది కూడా. తంజావూరులోని బృహదీశ్వర దేవాలయం గురించి నేను ప్రస్తావిస్తున్నాను. ప్రపంచపు నిజమైన అద్భుత నిర్మాణమది. తాజ్మహల్ వలే అందమైన, వైభవోపేతమైన కట్టడమది. తాజ్మహల్ కంటే ఆరు శతాబ్దాల పూర్వమే బృహదీశ్వరాలయాన్ని నిర్మించారు.ఈ ప్రయాణాల్లో నేను ఆగ్రాకు వెళ్ళలేదు. అయితే చాలా అందమైన ఇస్లామిక్ స్మారక కట్టడాలు, ఇతర నిర్మాణాలను చూశాను. అహ్మదాబాద్లోని సిడ్డి సయ్యద్ మస్జీదు వాటిలో ఒకటి. తాజ్మహల్ కంటే డెబ్బై సంవత్సరాల ముందు నిర్మాణమయిన ఈ మస్జీదు అద్భుత నిర్మాణ కౌశలానికి ఆలవాలం. చారిత్రక ప్రసిద్ధి గల వివిధ చర్చ్లను కూడా సందర్శించాను. తమిళనాడులోని తరంగంబాడి (గతంలో ట్రాంక్వేబార్ అనేవారు) పట్టణంలో 18వ శతాబ్ది తొలినాళ్ళలో నిర్మాణమైన వాటిలో ఒకటి. భారతదేశంలో అత్యంత పురాతన ప్రొటెస్టెంట్ చర్చ్గా ఇది పేరు పొందింది. పోర్ట్ కోచిలో నేనుచూసిన ఒక కేథలిక్ చర్చ్ (వాస్కోడ గామాను తొలుత ఇక్కడే ఖననం చేశారు) 16వ శతాబ్ది తొలినాళ్ళలో నిర్మాణమయింది. ఫోర్ట్ కోచిలోనే వున్న యూదుల పేటను కూడా సందర్శించాను. తంజావూరులోని మ్యూజియంలో అద్భుత శిల్ప సౌందర్యానికి కాణాచిగా వున్న బుద్ధ ప్రతిమలను చూశాను. తంజావూరు, కుంభకోణం పట్టణాలలోను, వాటి పరిసర గ్రామాలలోని ఆలయాలను భక్తులు నిత్యం సందర్శిస్తుంటారు. అలాగే ఆ ప్రాంతాలలో నేను సందర్శించిన పురాతన చర్చ్లు, మస్జీదులు నన్ను విశేషంగా ఆకట్టుకున్నాయి. భారత ధాత్రి (బహుశా, ఎప్పుడూ) పూర్తిగా ‘హిందూ’ దేశం కాదనే భావనను అవి నాలో కల్గించాయి.భారతదేశపు వైవిధ్యం కేవలం మత, సాంస్కృతికపరమైనదే కాదు. అది పర్యావరణపరమైనది కూడా. నా ప్రయాణాలను ప్రారంభించిన నీలగిరుల ప్రాంతం తేయాకు తోటలకు నెలవు. కిక్కిరిసిన జనాభాతో కేరళ పట్టణాలు, గ్రామాలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోయినట్లుగా వుంటాయి. నేను సందర్శించిన కొన్ని అరణ్యాలు, గతంలో అక్కడే విలసిల్లిన అరణ్యాలకు అవశేషాలు మాత్రమే. నా ప్రయాణాల్లో నేను చూసిన అతి సుందరమైన గ్రామసీమలు దక్షిణ తమిళనాడులో వున్నాయి. జాతీయ రహదారికి దూరంగా వున్న పల్లెలవి. వరిపొలాలు, వెదురు వనాల మధ్యగుండా ఇరుకైన రహదారులలో ముందుకు సాగుతూ అనేక పురాతన వృక్షాలను కూడా చూశాను.2017 జనవరిలో నేను సందర్శించిన ఆరు రాష్ట్రాలు: తమిళనాడు, కేరళ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, పశ్చిమ బెంగాల్. ప్రతిదీ ఒక విభిన్న, విశిష్ట భాషాప్రాంతం. ఆయా భాషల సాహిత్యాలు, జానపద గాథలు సంబంధిత రాష్ట్ర ప్రజల బౌద్ధిక సంస్కృతిని తీర్చిదిద్దుతున్నాయి. రాష్ట్ర స్థాయి అస్తిత్వాలు ఎంత దృఢమైనవో ఈ ప్రయాణాల్లో నేను మరోసారి తెలసుకుని చకితుణ్ణయ్యాను. కేరళలో నేను రెండు రోజులు కోచి బైనియల్లో గడిపాను. ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకొకసారి జరిగే ఈ సాంస్కృతికోత్సవాలకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం (కాంగ్రెస్, వామపక్షాలలో ఎవరు అధికారంలో వున్నాసరే) పూర్తి మద్దతునిస్తుంది. కేరళ సంస్కృతిలో వేళ్ళూనుకుని వున్న ఈ సాంస్కృతికోత్సవాలు భారతీయ, ప్రపంచ సంస్కృతులను ఆవాహన చేసుకుంటాయి.ఇక పూణేకు నా ప్రయాణం కూడా ఒక రాష్ట్ర స్థాయి సాంస్కృతిక కార్యక్రమంలో పాల్గొనడానికే జరిగింది. ఉత్తర అమెరికాలో స్థిరపడిన మహారాష్ట్రియన్లు నిర్వహిస్తున్న మహారాష్ట్ర ఫౌండేషన్ వారు ‘సాధన’ అనే వారపత్రికతో కలిసి ఏటా నిర్వహించే కార్యక్రమమది. సంగీత సాహిత్యాలు, లలిత కళలు, సామాజిక సేవా రంగాలలో ప్రముఖులైన వారికి ఈ కార్యక్రమంలో అవార్డులతో సత్కరిస్తారు. ఇతర రాష్ట్రాలకు చెందిన ప్రవాస భారతీయులు కూడా ఇదే విధంగా నిర్మాణాత్మకంగా తమ తమ మాతృ రాష్ట్రాలకు చెందిన రచయితలు, కళాకారులతో సంబంధాలు కలిగి వుండాలని నేను ఆశిస్తున్నాను.భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందినాక ఏడాది అనంతరం భారత సైనికదళాల మాజీ ప్రధానాధికారి క్లాడ్ ఆషిన్లెక్ ఒక ఇలా రాశారు: ‘సిక్కులు ఒక ప్రత్యేక దేశాన్ని సాధించుకోవడానికి ప్రయత్నించే అవకాశమున్నది. వారు ఇందుకు ప్రయత్నించవచ్చని నేను భావిస్తున్నాను. ఇలా జరిగినప్పుడు భారత్ ఒక దేశమనే భావన విచ్ఛిన్నమవుతుంది. నిజానికి ఐరోపావలే భారత్ ఒక ఉపఖండం. ఒక స్కాట్ ఒక ఇటాలియన్కు ఎంత భిన్నమైన వాడో ఒక పంజాబీ ఒక మద్రాసీకి అంత భిన్నమైన వాడు. ఈ వైవిధ్యంలో ఒక సమైక్యతను సాధించడానికి బ్రిటిష్ వారు ప్రయత్నించారు. అయితే శాశ్వతమైన సమైక్యతను సాధించలేకపోయారు. అనేక జాతులతో కూడిన ఒక ఖండం నుంచి ఒక జాతిని రూపొందించడం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు’.అయితే యావద్భారత దేశాన్ని ఒక జాతిగా రూపొందించడంలో మనం సఫలమయ్యాం. భారత గణతంత్ర రాజ్య సంస్థాపకులు మన జాతి అస్తిత్వాన్ని ఒక ఉమ్మడి మతం, ఏక భాష లేదా ఒక ఉమ్మడి శత్రువు పరంగా నిర్వచించడానికి తిరస్కరించడంలోనే జాతి నిర్మాణంలో భారత దేశ ప్రయోగపు గొప్పదనమూ, విశిష్టతా వున్నాయి. జాతి ఐక్యతా సాధనలో మనం చాలవరకు విజయవంతమయ్యాము. స్వాతంత్ర్యం సాధించిన ఏడు దశాబ్దాల అనంతరం పంజాబీలు, తమిళులు, బెంగాలీలు, మహారాష్ట్రియన్లు పరస్పరం భిన్నమైనవారమని భావించుకుంటూనే కలసి జీవించడానికి ఉమ్మడి గా జరుగుతున్న ప్రయత్నంలో భాగస్వాములుగా వున్నారు. ఈ సహజీవనం చాలా వరకు శాంతియుతంగా కొనసాగుతోంది.2017 జనవరిలో నా ప్రయాణాలు సదా విజ్ఞానదాయకంగా జరిగాయి. కొన్నిసార్లు ఆసక్తిదాయకంగా జరిగాయి. అవి నిరుత్సాహకరంగా కూడా వున్నాయి. నేను సందర్శించిన విభిన్న రాష్ట్రాలన్నిటికీ ఒక అంశం ఉమ్మడిగా వున్నది. వెళ్ళిన ప్రతి చోటా ప్లాస్టిక్ సంచులు కన్పించడమే ఆ ఉమ్మడి అంశం. భాష, ప్రాంతం, మతం, నైసర్గికతకు అతీతంగా ప్లాస్టిక్ సంచులు ఎల్లెడలా కప్పించాయి. వీథులు, చెట్ల కింద, పొలాలు, దేవాలయాలు మొదలైన ప్రదేశాలలో అవి చెల్లాచెదురుగా పడవేసివున్నాయి. విచారకరమైన విషయమేమిటంటే నీరులేక ఎండిపోయి వున్న కావేరీ నదిలో ఈ తీరం నుంచి ఆ తీరం వరకు రంగురంగుల అసంఖ్యాక సంచులు కన్పించడం. ప్లాస్టిక్ చెత్త కన్పించని ప్రదేశం ఒక్కటే. అది, నా ప్రయాణాలు ప్రారంభమైన కూనూరు. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం ఉదక మండలం జిల్లాకు కలెక్టర్గా పనిచేసిన విజ్ఞుడు ఒకరు జిల్లాలో ప్లాస్టిక్ సంచుల వినియోగాన్ని పూర్తిగా నిషేధించారు. ఆ కలెక్టర్ బదిలీ అయి వెళ్ళిపోయిన తరువాత కూడా ఇప్పటికీ ఉదక మండలం జిల్లా (నీలగిరీస్ డిస్ట్రిక్ట్) ప్రజలు ఆ నిషేధాన్ని అమలుచేస్తూనే వున్నారు. ఈ కారణంగానే ఆ ప్రాంతం ఇప్పటికీ సుందరంగా, స్వచ్ఛంగా విలసిల్లుతోంది.ప్లాస్టిక్ సంచులు మూడు విధాల –సౌందర్యం, పర్యావరణం, సామాజిక పరిస్థితుల పరంగా– చాలా అనర్థదాయకమైనవి. అవి మనకు చాలా హాని చేస్తున్నాయి. అవి వికృతమైనవి. మన నేలను, నీటి వనరులను కలుషితం చేస్తున్నాయి. వాటి స్థానంలో వస్త్రం, కాగితంతో తయారుచేసిన సంచులను వాడితే మన పరిసరాలలో కాలుష్యం తగ్గిపోతుంది. భారతదేశం మరింత సుందరప్రదేశంగా రూపొందుతుంది. అంతేకాదు వస్త్ర, కాగితపు సంచుల వినియోగం వల్ల కొత్త ఉద్యోగాలు కూడా సృష్టి అవుతాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటికైనా ప్లాస్టిక్ సంచులను దేశవ్యాప్తంగా నిషేధించాలి. వాటి వలే మరేదీ మన దేశాన్ని వికృతపరచడం లేదు.(వ్యాసకర్త చరిత్రకారుడు)

bhaarata ganatantra rajya samsthaapakulu mana jaati astitvaanni matham, bhasha leda oka ummadi satruvu paramgaa nirvachinchadaaniki tiraskarinchadamlone jaati nirmaanamlo bhaarata desha prayogapu goppadanamuu, visishtataa vunnayi. swaatantryam saadhinchina edu dasaabdaala anantaram panjaabeelu, tamilulu, bengaaleelu, mahaaraashtriyanlu parasparam bhinnamainavaaramani bhaavinchukuntune kalasi jeevinchadaaniki ummadigaa jarugutunna prayatnamlo bhagaswamuluga vunnaru. kotta samvatsaram (2017) rendo roju koonur hill station (parvata praanta pattanam) nunchi praacheena naukaasraya nagaramaina kochiki kaarulo vellaanu. alaa, janavarilo naa nirantara prayaanaalu praarambhamayyaayi. ningiloonuu, neelameeda jarigina ee naa prayaanaallo bhaarata dhaatrini athi vistrutamgaa chushanu. kondala nunchi maidaanaalloki digaanu; pedda nagaraalu, chinna pattanaalalo basa cheshaanu; aneka graamaalalo aagi, mari aa pallelanu chushanu; gambheera hindu mahasamudraannii sprusinchaanu.paatasaala, kalasala vidyaarthigaa nenu desavyaaptamgaa raillu, bassulalo prayaaninchaanu. ee prayaanaalu bandhumitrulanu sandarsinchadaaniki chesinavi. maa tallidandrulu dehradoonlo vundevaaru. nayanamma, taatayyalu bengalurulo nivasistundevaaru. cricket myachlu aadadam, kwiz kaaryakramaallo palgonadame ee naa yaatrala lakshyam. aa taruvaata yuva parisodhakudugaa desavyaaptamgaa anni konda, atavi praantaalaku vellaanu. ayithe moodu padula vayassuloki pravesinchina taruvaata bhaaratlo naa prayaanaalu taggipogaa, videshee yaatralu adhikamayyaayi. iteevali samvatsaraalalo ee paristhiti maarindi. naa deshaanni gurinchi telusukovadaanikai mallee desamlo vistrutamgaa prayaanaalu cheyadam praarambhinchaanu. gatha nelalo daadaapugaa nirantaram prayaanistuunae vunnaanu. naa jeevitamlo okka nelalo inta adhikamgaa vividha pradesaalanu sandarsinchadam ide modatisaari. ee edaadi modati nelalo, bhaarata ganatantra raajyamlooni aaru rashtralu, rendu kendra paalita praantaalatoe paatu oka porugu deshaniki kuudaa vellaanu.2017 janavarilo naa vistruta paryatanala nunchi nenu emi telusukunnaanu? mallee nerchukunnademiti? toluta, ee deshapu nagarikata mahatvaanni pragaadamgaa telusukunnaanu. aascharyapariche aa naagarikata prajnanu artham chesukunnanu. vaastukalalo aa anupameya pratibha spashtamgaa vyaktamayindi. nenu chusina athi sundaramaina vaastukattadam chala puraatanamainadi kuudaa. tanjaavuurulooni bruhadishwara devalayam gurinchi nenu prastaavistunnaanu. prapanchapu nijamaina adbhuta nirmaanamadi. tajmahal vale andamaina, vaibhavopetamaina kattadamadi. tajmahal kante aaru sataabdaala poorvame bruhadeeswaraalayaanni nirminchaaru.ee prayaanaallo nenu aagraaku vellaledu. ayithe chala andamaina islamic smaraka kattadaalu, itara nirmaanaalanu chushanu. ahmadaabaadloni siddy sayyad masjeedu vaatilo okati. tajmahal kante debbai samvatsaraala mundu nirmaanamayina ee masjeedu adbhuta nirmaana kausalaaniki aalavaalam. chaaritraka prasiddhi gala vividha charchlanu kuudaa sandarsinchaanu. tamilanaadulooni tarangambadi (gatamlo trankwabar anevaaru) pattanamlo 18va satabdi tolinaallalo nirmaanamaina vaatilo okati. bhaaratadesamlo atyanta puraatana protestant charchga idhi paeru pondindi. port kochilo nenuchusina oka kethalik charch (vaskoda gaamaanu toluta ikkade khananam chesaru) 16va satabdi tolinaallalo nirmaanamayindi. fort kochilone vunna yoodula paetanu kuudaa sandarsinchaanu. tanjaavuurulooni musionlo adbhuta shilpa soundaryaaniki kaanaachigaa vunna buddha pratimalanu chushanu. tanjavuru, kumbhakonam pattanaalalonu, vaati parisara graamaalaloni aalayaalanu bhaktulu nityam sandarsistuntaaru. alaage aa praantaalalo nenu sandarsinchina puraatana charchlu, masjeedulu nannu visaeshamgaa aakattukunnaayi. bhaarata dhatri (bahusa, eppuduu) puurtigaa ‘hindu’ desham kaadane bhavananu avi naalo kalginchaayi.bhaaratadesapu vaividhyam kevalam matha, saamskrutikaparamainade kaadu. adhi paryaavaranaparamainadi kuudaa. naa prayaanaalanu praarambhinchina neelagirula praantam teyaaku thotalaku nelavu. kikkirisina janabhato kerala pattanaalu, graamaalu okadaanito okati kalisipoyinatlugaa vuntaayi. nenu sandarsinchina konni aranyaalu, gatamlo akkade vilasillina aranyaalaku avasheshaalu matrame. naa prayaanaallo nenu chusina athi sundaramaina graamaseemalu dakshina tamilanaadulo vunnayi. jaateeya rahadaariki dooramgaa vunna pallelavi. varipolaalu, veduru vanaala madhyagunda irukaina rahadaarulalo munduku saagutuu aneka puraatana vrukshaalanu kuudaa chushanu.2017 janavarilo nenu sandarsinchina aaru rashtralu: tamilanadu, kerala, karnaataka, maharashtra, gujarat, paschima bengal. pratidee oka vibhinna, visishta bhaashaapraantam. aayaa bhashala saahityaalu, jaanapada gaathalu sambandhita rashtra prajala bouddhika samskrutini teerchididdutunnaaya. rashtra sthaayi astitvaalu entha drudamainavo ee prayaanaallo nenu marosari telasukuni chakitunnayyanu. keralalo nenu rendu rojulu kochi bainiyallo gadipaanu. prati rendu samvatsaraalakokasaari jarige ee saamskrutikotsavaalaku rashtra prabhutvam (congress, vaamapakshaalalo evaru adhikaaramlo vunnasare) puurti maddatunistundi. kerala samskrutilo vaelluunukuni vunna ee saamskrutikotsavaalu bhaarateeya, prapancha samskrutulanu aavahana chesukuntayi.ika pooneku naa prayaanam kuudaa oka rashtra sthaayi saamskrutika kaaryakramamlo palgonadanike jarigindi. uttara americalo sthirapadina mahaaraashtriyanlu nirvahistunna maharashtra foundation vaaru ‘saadhana’ ane vaarapatrikato kalisi eta nirvahinche kaaryakramamadi. sangeeta saahityaalu, lalita kalalu, saamaajika seva rangaalalo pramukhulaina vaariki ee kaaryakramamlo avaardulatho satkaristaaru. itara rashtralaku chendina pravasa bhaaratheeyulu kuudaa ide vidhamgaa nirmaanaatmakamgaa tama tama maatru rashtralaku chendina rachayitalu, kalaakaarulatoe sambandhaalu kaligi vundaalani nenu aasistunnaanu.bharatadesam swaatantryam pondinaaka edaadi anantaram bhaarata sainikadalaala maji pradhaanaadhikaari claud ashinleck oka ilaa raasaaru: ‘sikkulu oka pratyeka deshaanni saadhinchukoovadaaniki prayatninche avakaasamunnadi. vaaru induku prayatninchavacchani nenu bhaavistunnaanu. ilaa jariginappudu bharat oka deshamane bhavana vichchinnamavutundi. nijaaniki airopaola bharat oka upakhandam. oka scat oka italianku entha bhinnamaina vado oka panjabi oka madraaseeki anta bhinnamaina vaadu. ee vaividhyamlo oka samaikyatanu saadhinchadaaniki british vaaru prayatninchaaru. ayithe saasvatamaina samaikyatanu saadhinchalekapoyaaru. aneka jaatulato kuudina oka khandam nunchi oka jaatini roopondinchadam evariki saadhyam kaadu’.ayithe yaavadbhaarata deshaanni oka jaatigaa roopondinchadamlo manam safalamayyam. bhaarata ganatantra rajya samsthaapakulu mana jaati astitvaanni oka ummadi matham, eka bhasha leda oka ummadi satruvu paramgaa nirvachinchadaaniki tiraskarinchadamlone jaati nirmaanamlo bhaarata desha prayogapu goppadanamuu, visishtataa vunnayi. jaati aikyata saadhanalo manam chaalavaraku vijayavantamayyamu. swaatantryam saadhinchina edu dasaabdaala anantaram panjaabeelu, tamilulu, bengaaleelu, mahaaraashtriyanlu parasparam bhinnamainavaaramani bhaavinchukuntune kalasi jeevinchadaaniki ummadi gaa jarugutunna prayatnamlo bhagaswamuluga vunnaru. ee sahajeevanam chala varaku saantiyutamgaa konasagutondi.2017 janavarilo naa prayaanaalu sadaa vignaanadaayakamgaa jarigai. konnisaarlu aasaktidaayakamgaa jarigai. avi nirutsaahakaramgaa kuudaa vunnayi. nenu sandarsinchina vibhinna rashtralannitiki oka amsam ummadigaa vunnadi. vellina prati chota plastic sanchulu kanpinchadame aa ummadi amsam. bhasha, praantam, matham, naisargikataku ateetamgaa plastic sanchulu elledala kappinchaayi. veedhulu, chetla kinda, polaalu, devalayalu modalaina pradesaalalo avi chellaachedurugaa padavesivunnaayi. vichaarakaramaina vishayamemitante neeruleka endipoyi vunna kaaveri nadilo ee teeram nunchi aa teeram varaku rangurangula asankhyaka sanchulu kanpinchadam. plastic chetta kanpinchani pradesam okkate. adhi, naa prayaanaalu praarambhamaina kuunuru. konni samvatsaraala kritam udaka mandalam jillaaku kalektarga panichesina vignudu okaru jillaalo plastic sanchula viniyogaanni puurtigaa nishedhinchaaru. aa kalektar badili ayi vellipoyina taruvaata kuudaa ippatikee udaka mandalam jilla (neelagirees district) prajalu aa nishedhaanni amaluchestune vunnaru. ee kaaranamgaane aa praantam ippatikee sundaramgaa, swachchamgaa vilasillutondi.plastic sanchulu moodu vidhaala –soundaryam, paryaavaranam, saamaajika paristhitula paramgaa– chala anarthadaayakamainavi. avi manaku chala haani chestunnayi. avi vikrutamainavi. mana neelanu, neeti vanarulanu kalushitam chestunnayi. vaati sthaanamlo vastram, kaagitamto tayaaruchesina sanchulanu vaadithe mana parisaraalalo kaalushyam taggipotundi. bharatadesam marinta sundarapradesamgaa roopondutundi. antekaadu vastra, kaagitapu sanchula viniyogam valla kotta udyogaalu kuudaa srushti avtayi. kendra prabhutvam ippatikaina plastic sanchulanu desavyaaptamgaa nishedhinchaali. vaati vale maredi mana deshaanni vikrutaparachadam ledu.(vyaasakarta charitrakaarudu)kotta samvatsaram (2017) rendo roju koonur hill station (parvata praanta pattanam) nunchi praacheena naukaasraya nagaramaina kochiki kaarulo vellaanu. alaa, janavarilo naa nirantara prayaanaalu praarambhamayyaayi. ningiloonuu, neelameeda jarigina ee naa prayaanaallo bhaarata dhaatrini athi vistrutamgaa chushanu. kondala nunchi maidaanaalloki digaanu; pedda nagaraalu, chinna pattanaalalo basa cheshaanu; aneka graamaalalo aagi, mari aa pallelanu chushanu; gambheera hindu mahasamudraannii sprusinchaanu.paatasaala, kalasala vidyaarthigaa nenu desavyaaptamgaa raillu, bassulalo prayaaninchaanu. ee prayaanaalu bandhumitrulanu sandarsinchadaaniki chesinavi. maa tallidandrulu dehradoonlo vundevaaru. nayanamma, taatayyalu bengalurulo nivasistundevaaru. cricket myachlu aadadam, kwiz kaaryakramaallo palgonadame ee naa yaatrala lakshyam. aa taruvaata yuva parisodhakudugaa desavyaaptamgaa anni konda, atavi praantaalaku vellaanu. ayithe moodu padula vayassuloki pravesinchina taruvaata bhaaratlo naa prayaanaalu taggipogaa, videshee yaatralu adhikamayyaayi. iteevali samvatsaraalalo ee paristhiti maarindi. naa deshaanni gurinchi telusukovadaanikai mallee desamlo vistrutamgaa prayaanaalu cheyadam praarambhinchaanu. gatha nelalo daadaapugaa nirantaram prayaanistuunae vunnaanu. naa jeevitamlo okka nelalo inta adhikamgaa vividha pradesaalanu sandarsinchadam ide modatisaari. ee edaadi modati nelalo, bhaarata ganatantra raajyamlooni aaru rashtralu, rendu kendra paalita praantaalatoe paatu oka porugu deshaniki kuudaa vellaanu.2017 janavarilo naa vistruta paryatanala nunchi nenu emi telusukunnaanu? mallee nerchukunnademiti? toluta, ee deshapu nagarikata mahatvaanni pragaadamgaa telusukunnaanu. aascharyapariche aa naagarikata prajnanu artham chesukunnanu. vaastukalalo aa anupameya pratibha spashtamgaa vyaktamayindi. nenu chusina athi sundaramaina vaastukattadam chala puraatanamainadi kuudaa. tanjaavuurulooni bruhadishwara devalayam gurinchi nenu prastaavistunnaanu. prapanchapu nijamaina adbhuta nirmaanamadi. tajmahal vale andamaina, vaibhavopetamaina kattadamadi. tajmahal kante aaru sataabdaala poorvame bruhadeeswaraalayaanni nirminchaaru.ee prayaanaallo nenu aagraaku vellaledu. ayithe chala andamaina islamic smaraka kattadaalu, itara nirmaanaalanu chushanu. ahmadaabaadloni siddy sayyad masjeedu vaatilo okati. tajmahal kante debbai samvatsaraala mundu nirmaanamayina ee masjeedu adbhuta nirmaana kausalaaniki aalavaalam. chaaritraka prasiddhi gala vividha charchlanu kuudaa sandarsinchaanu. tamilanaadulooni tarangambadi (gatamlo trankwabar anevaaru) pattanamlo 18va satabdi tolinaallalo nirmaanamaina vaatilo okati. bhaaratadesamlo atyanta puraatana protestant charchga idhi paeru pondindi. port kochilo nenuchusina oka kethalik charch (vaskoda gaamaanu toluta ikkade khananam chesaru) 16va satabdi tolinaallalo nirmaanamayindi. fort kochilone vunna yoodula paetanu kuudaa sandarsinchaanu. tanjaavuurulooni musionlo adbhuta shilpa soundaryaaniki kaanaachigaa vunna buddha pratimalanu chushanu. tanjavuru, kumbhakonam pattanaalalonu, vaati parisara graamaalaloni aalayaalanu bhaktulu nityam sandarsistuntaaru. alaage aa praantaalalo nenu sandarsinchina puraatana charchlu, masjeedulu nannu visaeshamgaa aakattukunnaayi. bhaarata dhatri (bahusa, eppuduu) puurtigaa ‘hindu’ desham kaadane bhavananu avi naalo kalginchaayi.bhaaratadesapu vaividhyam kevalam matha, saamskrutikaparamainade kaadu. adhi paryaavaranaparamainadi kuudaa. naa prayaanaalanu praarambhinchina neelagirula praantam teyaaku thotalaku nelavu. kikkirisina janabhato kerala pattanaalu, graamaalu okadaanito okati kalisipoyinatlugaa vuntaayi. nenu sandarsinchina konni aranyaalu, gatamlo akkade vilasillina aranyaalaku avasheshaalu matrame. naa prayaanaallo nenu chusina athi sundaramaina graamaseemalu dakshina tamilanaadulo vunnayi. jaateeya rahadaariki dooramgaa vunna pallelavi. varipolaalu, veduru vanaala madhyagunda irukaina rahadaarulalo munduku saagutuu aneka puraatana vrukshaalanu kuudaa chushanu.2017 janavarilo nenu sandarsinchina aaru rashtralu: tamilanadu, kerala, karnaataka, maharashtra, gujarat, paschima bengal. pratidee oka vibhinna, visishta bhaashaapraantam. aayaa bhashala saahityaalu, jaanapada gaathalu sambandhita rashtra prajala bouddhika samskrutini teerchididdutunnaaya. rashtra sthaayi astitvaalu entha drudamainavo ee prayaanaallo nenu marosari telasukuni chakitunnayyanu. keralalo nenu rendu rojulu kochi bainiyallo gadipaanu. prati rendu samvatsaraalakokasaari jarige ee saamskrutikotsavaalaku rashtra prabhutvam (congress, vaamapakshaalalo evaru adhikaaramlo vunnasare) puurti maddatunistundi. kerala samskrutilo vaelluunukuni vunna ee saamskrutikotsavaalu bhaarateeya, prapancha samskrutulanu aavahana chesukuntayi.ika pooneku naa prayaanam kuudaa oka rashtra sthaayi saamskrutika kaaryakramamlo palgonadanike jarigindi. uttara americalo sthirapadina mahaaraashtriyanlu nirvahistunna maharashtra foundation vaaru ‘saadhana’ ane vaarapatrikato kalisi eta nirvahinche kaaryakramamadi. sangeeta saahityaalu, lalita kalalu, saamaajika seva rangaalalo pramukhulaina vaariki ee kaaryakramamlo avaardulatho satkaristaaru. itara rashtralaku chendina pravasa bhaaratheeyulu kuudaa ide vidhamgaa nirmaanaatmakamgaa tama tama maatru rashtralaku chendina rachayitalu, kalaakaarulatoe sambandhaalu kaligi vundaalani nenu aasistunnaanu.bharatadesam swaatantryam pondinaaka edaadi anantaram bhaarata sainikadalaala maji pradhaanaadhikaari claud ashinleck oka ilaa raasaaru: ‘sikkulu oka pratyeka deshaanni saadhinchukoovadaaniki prayatninche avakaasamunnadi. vaaru induku prayatninchavacchani nenu bhaavistunnaanu. ilaa jariginappudu bharat oka deshamane bhavana vichchinnamavutundi. nijaaniki airopaola bharat oka upakhandam. oka scat oka italianku entha bhinnamaina vado oka panjabi oka madraaseeki anta bhinnamaina vaadu. ee vaividhyamlo oka samaikyatanu saadhinchadaaniki british vaaru prayatninchaaru. ayithe saasvatamaina samaikyatanu saadhinchalekapoyaaru. aneka jaatulato kuudina oka khandam nunchi oka jaatini roopondinchadam evariki saadhyam kaadu’.ayithe yaavadbhaarata deshaanni oka jaatigaa roopondinchadamlo manam safalamayyam. bhaarata ganatantra rajya samsthaapakulu mana jaati astitvaanni oka ummadi matham, eka bhasha leda oka ummadi satruvu paramgaa nirvachinchadaaniki tiraskarinchadamlone jaati nirmaanamlo bhaarata desha prayogapu goppadanamuu, visishtataa vunnayi. jaati aikyata saadhanalo manam chaalavaraku vijayavantamayyamu. swaatantryam saadhinchina edu dasaabdaala anantaram panjaabeelu, tamilulu, bengaaleelu, mahaaraashtriyanlu parasparam bhinnamainavaaramani bhaavinchukuntune kalasi jeevinchadaaniki ummadi gaa jarugutunna prayatnamlo bhagaswamuluga vunnaru. ee sahajeevanam chala varaku saantiyutamgaa konasagutondi.2017 janavarilo naa prayaanaalu sadaa vignaanadaayakamgaa jarigai. konnisaarlu aasaktidaayakamgaa jarigai. avi nirutsaahakaramgaa kuudaa vunnayi. nenu sandarsinchina vibhinna rashtralannitiki oka amsam ummadigaa vunnadi. vellina prati chota plastic sanchulu kanpinchadame aa ummadi amsam. bhasha, praantam, matham, naisargikataku ateetamgaa plastic sanchulu elledala kappinchaayi. veedhulu, chetla kinda, polaalu, devalayalu modalaina pradesaalalo avi chellaachedurugaa padavesivunnaayi. vichaarakaramaina vishayamemitante neeruleka endipoyi vunna kaaveri nadilo ee teeram nunchi aa teeram varaku rangurangula asankhyaka sanchulu kanpinchadam. plastic chetta kanpinchani pradesam okkate. adhi, naa prayaanaalu praarambhamaina kuunuru. konni samvatsaraala kritam udaka mandalam jillaaku kalektarga panichesina vignudu okaru jillaalo plastic sanchula viniyogaanni puurtigaa nishedhinchaaru. aa kalektar badili ayi vellipoyina taruvaata kuudaa ippatikee udaka mandalam jilla (neelagirees district) prajalu aa nishedhaanni amaluchestune vunnaru. ee kaaranamgaane aa praantam ippatikee sundaramgaa, swachchamgaa vilasillutondi.plastic sanchulu moodu vidhaala –soundaryam, paryaavaranam, saamaajika paristhitula paramgaa– chala anarthadaayakamainavi. avi manaku chala haani chestunnayi. avi vikrutamainavi. mana neelanu, neeti vanarulanu kalushitam chestunnayi. vaati sthaanamlo vastram, kaagitamto tayaaruchesina sanchulanu vaadithe mana parisaraalalo kaalushyam taggipotundi. bharatadesam marinta sundarapradesamgaa roopondutundi. antekaadu vastra, kaagitapu sanchula viniyogam valla kotta udyogaalu kuudaa srushti avtayi. kendra prabhutvam ippatikaina plastic sanchulanu desavyaaptamgaa nishedhinchaali. vaati vale maredi mana deshaanni vikrutaparachadam ledu.(vyaasakarta charitrakaarudu)