ప్రపంచ వాణిజ్య సామ్రాజ్యంలో విస్తృతంగా ఉద్యోగ, ఉపాధి అవకాశాలను కలిగించటంలో ఆంగ్లం ప్రాధాన్యాన్ని అంగీకరించకపోవడం నేల విడిచి సాము చేయడమే. ఆంగ్ల భాషా నైపుణ్యం లేకపోయిన కారణంగా చేతివరకూ వచ్చిన అవకాశాన్ని జారవిడుచుకున్న నిర్భాగ్యులెందరో!ఇటీవల ప్రభుత్వ / పురపాలక  పాఠశాలల్లో తెలుగు మాధ్యమం స్థానే ఆంగ్ల మాధ్యమం ప్రవేశపెట్టే అంశంపై ప్రచురితమవుతున్న వ్యాసాలను ఆసక్తిగా చదువుతున్నాను. షేక్ బాజీ సైదా, హెచ్చార్కే, డాక్టర్ దాసరి రామకృష్ణ ప్రసాద్ వ్యాసాలు చదివాక స్పందించాలనిపించింది. ఉపాధ్యాయ వర్గాలూ, మాతృ భాషాభిమానుల వాదనలు ఎంత హేతుబద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ అవి తెలుగు భాషాభివృద్ధికి తోడ్పడేవిగా నాకు తోచలేదు. సైదా గారు మాధ్యమ సమస్యను ఉపాధ్యాయుల ప్రయోజనాల కోణంలో చూడగా, హెచ్చార్కే గారు భాషాభిమాన కోణంలోనూ, రామకృష్ణ ప్రసాదు గారు నైపుణ్య కోణంలోనూ తమ విశ్లేషణలు చేశారు. కానీ భాషకు సంబంధించి ఒక వర్గం ప్రయోజనాలు, భాష, వృత్తి నైపుణ్య కోణాలలో వీక్షించినపుడు ఒక దానితో మరొక దానికి పొంతన గోచరించదు. ‘‘కూడు పెట్టేది నైపుణ్యమే కానీ ఇంగ్లీషు కాదు’’ అని అభిప్రాయపడ్డారు డాక్టర్ రామకష్ణ ప్రసాదు గారు. ఈ విధమైన భావనలతో మిళితమైన భాషాభిమానంతో యువతకు లభించవలసిన ఉపాధి అవకాశాలను బలిచేస్తున్నామేమో అనిపిస్తుంది. ఎలాగో క్షేత్రస్థాయిలో ఈ యదార్థాలను గమనించండి.గత పుష్కర కాలంగా, ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన సాఫ్ట్వేర్ సంస్థలలో సిబ్బంది ఎంపిక, శిక్షణతో సహా వివిధ అనుబంధ విభాగాలలో కీలక హోదాలలో పనిచేస్తున్నాను. ఆ క్రమంలో కొన్ని వేల మంది ఉద్యోగార్థులతో సంభాషించిన అనుభవంలో ఒక తెలుగువాడిగా, ప్రస్తుత సందర్భానికి అన్వయించదగిన కొన్ని అంశాలను గమనించాను. వాటిలో ముఖ్యమైనది మాధ్యమాల ప్రభావం. చాలామందిలో విషయ పరిజ్ఞానం ఎంత బలంగాఉన్నా తాను నిష్ణాతుడైన వాటి నుంచి ఏదైనా ఒక సాంకేతిక అంశం ఇచ్చి వివరించమని అడిగినపుడు విషయ విపులీకరణలో గానీ, భావ వ్యక్తీకరణలో గానీ తెలుగు మాధ్యమంలో చదివిన వారికి ఆంగ్ల మాధ్యమంలో చదివిన వారికీ మధ్య విభజన స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఈ నైపుణ్యం లేకపోయిన కారణంగా చేతివరకూ వచ్చిన అవకాశాన్ని జారవిడుచుకున్న నిర్భాగ్యులెందరో! అంతటి ప్రతిభ ఉన్నప్పటికీ ఈ ఒక్క బలహీనత కారణంగా ఆ అభ్యర్థిని ఎంపిక చేయలేకపోయానే అని నేను విచారానికి లోనైన సందర్భాలు అనేకం. ఇలా నిరాకరణకు గురైన వారిలో సామాజిక నేపథ్యానికి, ఆర్థిక స్తోమతకూ ప్రత్యేకంగా ఏ సంబంధమూ కనబడలేదు. ఎంపిక అయిన వారిలోనూ, కానివారిలోనూ కూడా అన్నివర్గాల వారూ ఉన్నారు. అందుచేత, ఆంగ్ల మాధ్యమం వల్ల అగ్రవర్ణాల వారూ, ధనికులూ మాత్రమే ప్రయోజనం పొందుతున్నట్టూ దళితులూ, సామాజికంగానూ, ఆర్థికంగానూ వెనుకబడిన వర్గాల వారు మాత్రమే నష్టపోతున్నట్టుగా రామకృష్ణ ప్రసాదు గారు పేర్కొన్నది సత్యదూరమే. వారు ఉదహరించిన తెలుగు మాధ్యమంలో చదువుకున్న లేదా నాలుగైదు తరగతుల వరకు చదువుకున్న వారిలో ఆంగ్లంతో పాటు, బహుభాషా నైపుణ్యాలు ఉన్నవారు చాలామంది ఉన్నారు. ఒకప్పుడు చెన్నై సెంట్రల్ స్టేషనులో పోర్టర్లు, టాక్సీ వారు బండి ప్రయాణించి వచ్చిన రాష్ర్టాలను బట్టి అందులోంచి దిగిన ప్రయాణీకులతో ఆయా భాషలలో మాట్లాడేవారు.ఇక అధికార పక్షానికి చెందిన ప్రముఖుల విషయానికి వస్తే ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఉపసభాపతి మండలి బుద్ధ ప్రసాద్గారు ఈ నిర్ణ యాన్ని తనదైన శైలిలో సోదాహరణంగా వ్యతిరేకించారు. ఈ మధ్య జరి గిన సైన్సు కాంగ్రెస్ సభల్లో మహారాష్ట్ర గవర్నరు చెన్నమనేని  విద్యాసాగరరావు గారు, పది పన్నెండు తరగతుల వరకు సైన్సు బోధనకు తెలుగు మాధ్యమాన్ని సమర్థించారు. వీరిద్దరూ చెప్పినట్టు, మన పిల్లలు, సైన్స్ కానీ కామర్స్ కానీ ఇంటర్ వరకు తెలుగులోనే నేర్చుకున్నారని అను కుందాం. వారికి ఉద్యోగ అవకాశాల మాటేమిటి? ప్రభుత్వ రంగంలో (విద్య, వైద్యం, పోలీసు శాఖలు మినహాయిస్తే) ఉద్యోగావకాశాలు క్షీణ దశకు చేరుకొని ప్రైవేట్ రంగంలో విశేషంగా కేంద్రీకృతమైన ఈ రోజుల్లో, ఎన్ని ప్రభుత్వరంగ లేదా ప్రైవేటు సంస్థలు తమ వ్యాపారాలను తెలుగు భాష ఆధారంగా చేస్తున్నాయి? ఒకవైపు తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలు దేశ విదేశాల్లో పెద్ద ఉద్యోగాలు చేసి గణనీయంగా సంపాదించాలని ఆశిస్తుండగా మరోప్రక్క మాతృభాషాభిమానులు ప్రతిపాదించే చర్యలు మాత్రం  విదేశాలమాట దేవుడెరుగు, స్వరాష్ట్రంలోని పెద్ద నగరాలలోనూ, స్వదేశంలోనే వేరేరాష్ర్టాల్లోనూ ఉద్యోగాలు పొందటానికి అనర్హులని చేస్తున్నాయి. ఇందుకు భారత దేశంలో ఏ రాష్ట్రమూ మినహాయింపు కాదు. కనుకనే ఆయా రాష్ట్రాలు మాతృ భాషాభివృద్ధికి చేసే ఏ ప్రయత్నమూ సఫలీకృతం కావటం లేదు. అందుచేత చిన్న ఆర్థిక వ్యవస్థలు, విభిన్న భాషల మధ్య అసమానతలను దూరం చేసి, ఒకే వాణిజ్య సామ్రాజ్యంలో విస్తృతంగా ఉద్యోగ, ఉపాధి అవకాశాలను కలిగించటంలో ఆంగ్ల ప్రాధాన్యాన్ని అంగీకరించకపోవడం నేల విడిచి సాము చేయడమే.సరే! మరి తెలుగు మాటేమిటి?  జీవనోపాధి అంశం నుంచి వేరు చేసి, మాతృభాష పట్ల యువతరం దృక్పథాన్ని మార్చే ప్రయత్నం జరగాలి. ఈనాడు మన యువతరం మాట్లాడే ఒక తెలుగు (?) వాక్యంలో తొంభై శాతం ఆంగ్లం వినిపించడానికి మొదటి కారణం తెలుగు పదాలతో పరిచయం లేకపోవడం అయితే ఆంగ్లంలో మాట్లాడితే గొప్ప అని భావించడం రెండోది. మనం ఈ భావన నుంచి ముందు బయటపడాలి. ఈ దిశగా ప్రభుత్వం, ప్రసార మాధ్యమాలు, చలన చిత్రరంగం, విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు, తెలుగు కుటుంబాలు చేయవలసిన కృషి ఎంతైనా ఉంది. తెలుగు భాషాభిమానులు సూచించినట్టుగా, తెలుగు రాష్ట్రాలలో ఉన్న అన్ని పాఠశాలల్లో, విద్యా పరిషత్తుల అనుబంధంతో (CBSE, ICSE, State Board) నిమిత్తం లేకుండా వారి బోధనా మాధ్యమం ఏదైనా, పదో తరగతి వరకు తెలుగుని పాఠ్య అంశంగా తప్పనిసరి చెయ్యాలి. అంతేకాదు ఉత్తీర్ణతకు ఆకర్షణీయంగా ఉండే విధంగా (స్కోరింగ్ సబ్జెక్టుగా) రూప రచన చెయ్యాలి. రెండవ దశలో, వృద్ధి చెందుతున్న శాస్త్ర, సాంకేతిక పరిజ్ఞానానికి అనుగుణంగా తెలుగులో నూతన పద ఆవిష్కరణలు జరగాలి. ఈ విషయంలో విశ్వవిద్యాలయాలలోని తెలుగు విభాగాలు తగిన కృషి చెయ్యాలి. ఆ కృషి ఫలితాలను తెలుగు ప్రసార మాధ్యమాలు వాడుకోవాలి. ముఖ్యంగా తెలుగు యఫ్.యం రేడియో, టీవీ ఛానళ్ళు తెలుగులోనే మాట్లాడాలి. ‘వెల్కం బ్యాక్ టు ద న్యూస్’ బదులుగా హాయిగా ‘వార్తలకి మళ్ళీ స్వాగతం’ అనడంతో ఈ పరివర్తనం మొదలుకావాలి.మన యువతకి, భుక్తికి ఆంగ్లం ఎలా అనివార్యం అయిందో, జీవనంలో రక్తికి తెలుగు అలా అనివార్యం కావాలి. ఈ క్రమంలో యువత ఆసక్తిని చిత్ర రంగం నుంచి ఇతర తెలుగు కళలపై కూడా విస్తరింపజేసే కృషి జరగాలి. తెలుగులో నాటక రంగం ఒకప్పుడు ఒక వెలుగు వెలిగింది. గుజరాతీ, మరాఠీ, కన్నడ భాషల్లో నాటక రంగం ఇప్పటికీ ఆదరింపబడుతూనే ఉంది. ఆయా యాజమాన్యాల ఆధ్వర్యంలో ప్రతి కళాశాలలోనూ ఒక లలిత కళల విభాగం ఉండాలి. ప్రతిభావంతులైన విద్యార్థి గణాలను గుర్తించి ప్రోత్సాహకాలు ఇస్తే వారు మంచి ఫలితాలు చూపించగలరు. భారతదేశంలోని ఇతర రాష్ట్రాలలో గానీ, విదేశాలలోగానీ ఉండే ప్రవాసాంధ్రులు తమ పిల్లలు మాతృభాషకు దూరం కాకుండా కొన్ని తప్పనిసరి చర్యలు తీసుకోవాలి. సామాజిక అనివార్యతల రీత్యా ఇరుగు పొరుగు వారితోనూ, బయటా స్థానిక భాష మాట్లాడినా, ఇంట్లో మాత్రం ముఖ్యంగా అప్పుడే మాటలు వస్తున్న పిల్లలు ఉన్నవారు, వారి సమక్షంలో పూర్తిగా తెలుగులోనే మాట్లాడుకోవాలి. కోపం చూపించవలసిన సందర్భంలో స్థానిక భాష ఉపయోగించాలి. దీని వల్ల మాతృభాషకు చేకూరే ప్రయోజనం అంతా ఇంతా కాదు. ఉదయం లేచిన దగ్గర నుంచీ బడికివెళ్ళే సమయం వరకూ ‘వివిధభారతి’ గానీ మరే ఇతర ఆకాశవాణి తెలుగు ప్రధాన కేంద్ర ప్రసారాలు గానీ వినిపిస్తూ ఉండాలి. రేడియోలలో కొన్ని వాణిజ్య ప్రకటనలు సయితం భాష పరంగా పిల్లల ఆలోచనలను విశేషంగా ప్రభావితం చేస్తాయి.కొండూరు కిరణ్ కుమార్ఇటీవల ప్రభుత్వ / పురపాలక  పాఠశాలల్లో తెలుగు మాధ్యమం స్థానే ఆంగ్ల మాధ్యమం ప్రవేశపెట్టే అంశంపై ప్రచురితమవుతున్న వ్యాసాలను ఆసక్తిగా చదువుతున్నాను. షేక్ బాజీ సైదా, హెచ్చార్కే, డాక్టర్ దాసరి రామకృష్ణ ప్రసాద్ వ్యాసాలు చదివాక స్పందించాలనిపించింది. ఉపాధ్యాయ వర్గాలూ, మాతృ భాషాభిమానుల వాదనలు ఎంత హేతుబద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ అవి తెలుగు భాషాభివృద్ధికి తోడ్పడేవిగా నాకు తోచలేదు. సైదా గారు మాధ్యమ సమస్యను ఉపాధ్యాయుల ప్రయోజనాల కోణంలో చూడగా, హెచ్చార్కే గారు భాషాభిమాన కోణంలోనూ, రామకృష్ణ ప్రసాదు గారు నైపుణ్య కోణంలోనూ తమ విశ్లేషణలు చేశారు. కానీ భాషకు సంబంధించి ఒక వర్గం ప్రయోజనాలు, భాష, వృత్తి నైపుణ్య కోణాలలో వీక్షించినపుడు ఒక దానితో మరొక దానికి పొంతన గోచరించదు. ‘‘కూడు పెట్టేది నైపుణ్యమే కానీ ఇంగ్లీషు కాదు’’ అని అభిప్రాయపడ్డారు డాక్టర్ రామకష్ణ ప్రసాదు గారు. ఈ విధమైన భావనలతో మిళితమైన భాషాభిమానంతో యువతకు లభించవలసిన ఉపాధి అవకాశాలను బలిచేస్తున్నామేమో అనిపిస్తుంది. ఎలాగో క్షేత్రస్థాయిలో ఈ యదార్థాలను గమనించండి.గత పుష్కర కాలంగా, ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన సాఫ్ట్వేర్ సంస్థలలో సిబ్బంది ఎంపిక, శిక్షణతో సహా వివిధ అనుబంధ విభాగాలలో కీలక హోదాలలో పనిచేస్తున్నాను. ఆ క్రమంలో కొన్ని వేల మంది ఉద్యోగార్థులతో సంభాషించిన అనుభవంలో ఒక తెలుగువాడిగా, ప్రస్తుత సందర్భానికి అన్వయించదగిన కొన్ని అంశాలను గమనించాను. వాటిలో ముఖ్యమైనది మాధ్యమాల ప్రభావం. చాలామందిలో విషయ పరిజ్ఞానం ఎంత బలంగాఉన్నా తాను నిష్ణాతుడైన వాటి నుంచి ఏదైనా ఒక సాంకేతిక అంశం ఇచ్చి వివరించమని అడిగినపుడు విషయ విపులీకరణలో గానీ, భావ వ్యక్తీకరణలో గానీ తెలుగు మాధ్యమంలో చదివిన వారికి ఆంగ్ల మాధ్యమంలో చదివిన వారికీ మధ్య విభజన స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఈ నైపుణ్యం లేకపోయిన కారణంగా చేతివరకూ వచ్చిన అవకాశాన్ని జారవిడుచుకున్న నిర్భాగ్యులెందరో! అంతటి ప్రతిభ ఉన్నప్పటికీ ఈ ఒక్క బలహీనత కారణంగా ఆ అభ్యర్థిని ఎంపిక చేయలేకపోయానే అని నేను విచారానికి లోనైన సందర్భాలు అనేకం. ఇలా నిరాకరణకు గురైన వారిలో సామాజిక నేపథ్యానికి, ఆర్థిక స్తోమతకూ ప్రత్యేకంగా ఏ సంబంధమూ కనబడలేదు. ఎంపిక అయిన వారిలోనూ, కానివారిలోనూ కూడా అన్నివర్గాల వారూ ఉన్నారు. అందుచేత, ఆంగ్ల మాధ్యమం వల్ల అగ్రవర్ణాల వారూ, ధనికులూ మాత్రమే ప్రయోజనం పొందుతున్నట్టూ దళితులూ, సామాజికంగానూ, ఆర్థికంగానూ వెనుకబడిన వర్గాల వారు మాత్రమే నష్టపోతున్నట్టుగా రామకృష్ణ ప్రసాదు గారు పేర్కొన్నది సత్యదూరమే. వారు ఉదహరించిన తెలుగు మాధ్యమంలో చదువుకున్న లేదా నాలుగైదు తరగతుల వరకు చదువుకున్న వారిలో ఆంగ్లంతో పాటు, బహుభాషా నైపుణ్యాలు ఉన్నవారు చాలామంది ఉన్నారు. ఒకప్పుడు చెన్నై సెంట్రల్ స్టేషనులో పోర్టర్లు, టాక్సీ వారు బండి ప్రయాణించి వచ్చిన రాష్ర్టాలను బట్టి అందులోంచి దిగిన ప్రయాణీకులతో ఆయా భాషలలో మాట్లాడేవారు.ఇక అధికార పక్షానికి చెందిన ప్రముఖుల విషయానికి వస్తే ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఉపసభాపతి మండలి బుద్ధ ప్రసాద్గారు ఈ నిర్ణ యాన్ని తనదైన శైలిలో సోదాహరణంగా వ్యతిరేకించారు. ఈ మధ్య జరి గిన సైన్సు కాంగ్రెస్ సభల్లో మహారాష్ట్ర గవర్నరు చెన్నమనేని  విద్యాసాగరరావు గారు, పది పన్నెండు తరగతుల వరకు సైన్సు బోధనకు తెలుగు మాధ్యమాన్ని సమర్థించారు. వీరిద్దరూ చెప్పినట్టు, మన పిల్లలు, సైన్స్ కానీ కామర్స్ కానీ ఇంటర్ వరకు తెలుగులోనే నేర్చుకున్నారని అను కుందాం. వారికి ఉద్యోగ అవకాశాల మాటేమిటి? ప్రభుత్వ రంగంలో (విద్య, వైద్యం, పోలీసు శాఖలు మినహాయిస్తే) ఉద్యోగావకాశాలు క్షీణ దశకు చేరుకొని ప్రైవేట్ రంగంలో విశేషంగా కేంద్రీకృతమైన ఈ రోజుల్లో, ఎన్ని ప్రభుత్వరంగ లేదా ప్రైవేటు సంస్థలు తమ వ్యాపారాలను తెలుగు భాష ఆధారంగా చేస్తున్నాయి? ఒకవైపు తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలు దేశ విదేశాల్లో పెద్ద ఉద్యోగాలు చేసి గణనీయంగా సంపాదించాలని ఆశిస్తుండగా మరోప్రక్క మాతృభాషాభిమానులు ప్రతిపాదించే చర్యలు మాత్రం  విదేశాలమాట దేవుడెరుగు, స్వరాష్ట్రంలోని పెద్ద నగరాలలోనూ, స్వదేశంలోనే వేరేరాష్ర్టాల్లోనూ ఉద్యోగాలు పొందటానికి అనర్హులని చేస్తున్నాయి. ఇందుకు భారత దేశంలో ఏ రాష్ట్రమూ మినహాయింపు కాదు. కనుకనే ఆయా రాష్ట్రాలు మాతృ భాషాభివృద్ధికి చేసే ఏ ప్రయత్నమూ సఫలీకృతం కావటం లేదు. అందుచేత చిన్న ఆర్థిక వ్యవస్థలు, విభిన్న భాషల మధ్య అసమానతలను దూరం చేసి, ఒకే వాణిజ్య సామ్రాజ్యంలో విస్తృతంగా ఉద్యోగ, ఉపాధి అవకాశాలను కలిగించటంలో ఆంగ్ల ప్రాధాన్యాన్ని అంగీకరించకపోవడం నేల విడిచి సాము చేయడమే.సరే! మరి తెలుగు మాటేమిటి?  జీవనోపాధి అంశం నుంచి వేరు చేసి, మాతృభాష పట్ల యువతరం దృక్పథాన్ని మార్చే ప్రయత్నం జరగాలి. ఈనాడు మన యువతరం మాట్లాడే ఒక తెలుగు (?) వాక్యంలో తొంభై శాతం ఆంగ్లం వినిపించడానికి మొదటి కారణం తెలుగు పదాలతో పరిచయం లేకపోవడం అయితే ఆంగ్లంలో మాట్లాడితే గొప్ప అని భావించడం రెండోది. మనం ఈ భావన నుంచి ముందు బయటపడాలి. ఈ దిశగా ప్రభుత్వం, ప్రసార మాధ్యమాలు, చలన చిత్రరంగం, విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు, తెలుగు కుటుంబాలు చేయవలసిన కృషి ఎంతైనా ఉంది. తెలుగు భాషాభిమానులు సూచించినట్టుగా, తెలుగు రాష్ట్రాలలో ఉన్న అన్ని పాఠశాలల్లో, విద్యా పరిషత్తుల అనుబంధంతో (CBSE, ICSE, State Board) నిమిత్తం లేకుండా వారి బోధనా మాధ్యమం ఏదైనా, పదో తరగతి వరకు తెలుగుని పాఠ్య అంశంగా తప్పనిసరి చెయ్యాలి. అంతేకాదు ఉత్తీర్ణతకు ఆకర్షణీయంగా ఉండే విధంగా (స్కోరింగ్ సబ్జెక్టుగా) రూప రచన చెయ్యాలి. రెండవ దశలో, వృద్ధి చెందుతున్న శాస్త్ర, సాంకేతిక పరిజ్ఞానానికి అనుగుణంగా తెలుగులో నూతన పద ఆవిష్కరణలు జరగాలి. ఈ విషయంలో విశ్వవిద్యాలయాలలోని తెలుగు విభాగాలు తగిన కృషి చెయ్యాలి. ఆ కృషి ఫలితాలను తెలుగు ప్రసార మాధ్యమాలు వాడుకోవాలి. ముఖ్యంగా తెలుగు యఫ్.యం రేడియో, టీవీ ఛానళ్ళు తెలుగులోనే మాట్లాడాలి. ‘వెల్కం బ్యాక్ టు ద న్యూస్’ బదులుగా హాయిగా ‘వార్తలకి మళ్ళీ స్వాగతం’ అనడంతో ఈ పరివర్తనం మొదలుకావాలి.మన యువతకి, భుక్తికి ఆంగ్లం ఎలా అనివార్యం అయిందో, జీవనంలో రక్తికి తెలుగు అలా అనివార్యం కావాలి. ఈ క్రమంలో యువత ఆసక్తిని చిత్ర రంగం నుంచి ఇతర తెలుగు కళలపై కూడా విస్తరింపజేసే కృషి జరగాలి. తెలుగులో నాటక రంగం ఒకప్పుడు ఒక వెలుగు వెలిగింది. గుజరాతీ, మరాఠీ, కన్నడ భాషల్లో నాటక రంగం ఇప్పటికీ ఆదరింపబడుతూనే ఉంది. ఆయా యాజమాన్యాల ఆధ్వర్యంలో ప్రతి కళాశాలలోనూ ఒక లలిత కళల విభాగం ఉండాలి. ప్రతిభావంతులైన విద్యార్థి గణాలను గుర్తించి ప్రోత్సాహకాలు ఇస్తే వారు మంచి ఫలితాలు చూపించగలరు. భారతదేశంలోని ఇతర రాష్ట్రాలలో గానీ, విదేశాలలోగానీ ఉండే ప్రవాసాంధ్రులు తమ పిల్లలు మాతృభాషకు దూరం కాకుండా కొన్ని తప్పనిసరి చర్యలు తీసుకోవాలి. సామాజిక అనివార్యతల రీత్యా ఇరుగు పొరుగు వారితోనూ, బయటా స్థానిక భాష మాట్లాడినా, ఇంట్లో మాత్రం ముఖ్యంగా అప్పుడే మాటలు వస్తున్న పిల్లలు ఉన్నవారు, వారి సమక్షంలో పూర్తిగా తెలుగులోనే మాట్లాడుకోవాలి. కోపం చూపించవలసిన సందర్భంలో స్థానిక భాష ఉపయోగించాలి. దీని వల్ల మాతృభాషకు చేకూరే ప్రయోజనం అంతా ఇంతా కాదు. ఉదయం లేచిన దగ్గర నుంచీ బడికివెళ్ళే సమయం వరకూ ‘వివిధభారతి’ గానీ మరే ఇతర ఆకాశవాణి తెలుగు ప్రధాన కేంద్ర ప్రసారాలు గానీ వినిపిస్తూ ఉండాలి. రేడియోలలో కొన్ని వాణిజ్య ప్రకటనలు సయితం భాష పరంగా పిల్లల ఆలోచనలను విశేషంగా ప్రభావితం చేస్తాయి.కొండూరు కిరణ్ కుమార్
prapancha vaanijya saamraajyamlo vistrutamgaa udyoga, upaadhi avakaasaalanu kaliginchatamlo aanglam praadhaanyaanni angeekarinchakapovadam neela vidichi saamu cheyadame. aangla bhasha naipunyam lekapoyina kaaranamgaa chetivarakuu vachina avakaasaanni jaaraviduchukunna nirbhaagyulendaro!iteevala prabhutva / purapaalaka  paatasaalallo telugu maadhyamam sthaane aangla maadhyamam pravesapette amsampai prachuritamavutunna vyaasaalanu aasaktigaa chaduvutunnanu. shek baji saida, hecharke, dactor dasari ramakrishna prasad vyaasaalu chadivaka spandinchaalanipinchinda. upadhyaya vargaaluu, maatru bhaashaabhimaanula vaadanalu entha hetubaddhamgaa unnappatikii avi telugu bhaashaabhivruddhiki todpadeviga naaku thochaledu. saida gaaru maadhyama samasyanu upaadhyaayula prayojanaala konamlo chudagaa, hecharke gaaru bhashabhimana konamloonuu, ramakrishna prasaadu gaaru naipunya konamloonuu tama vislaeshanhalu chesaru. cony bhashaku sambandhinchi oka vargam prayojanaalu, bhasha, vrutti naipunya konaalalo veekshinchinapudu oka daanitho maroka daaniki pontana gocharinchadu. ‘‘kuudu pettedi naipunyame cony ingleeshu kaadu’’ ani abhipraayapaddaaru dactor ramakashna prasaadu gaaru. ee vidhamaina bhaavanalatho militamaina bhaashaabhimaanamto yuvataku labhinchavalasina upaadhi avakaasaalanu balichestunnamemo anipistundi. elago kshetrasthaayilo ee yadaarthaalanu gamaninchandi.gatha pushkara kaalamgaa, prapancha prasiddhi chendina saftvare samsthalalo sibbandi empika, shikshanatho sahaa vividha anubandha vibhaagaalalo keelaka hodalalo panichestunnaanu. aa kramamlo konni vela mandi udyogaarthulatho sambhaashinchina anubhavamlo oka teluguvaadigaa, prastuta sandarbhaaniki anvayinchadagina konni amsaalanu gamaninchaanu. vaatilo mukhyamainadi maadhyamaala prabhaavam. chaalaamandilo vishaya parignaanam entha balangaaunnaa taanu nishnaatudaina vaati nunchi edaina oka saanketika amsam ichi vivarinchamani adiginapudu vishaya vipuleekaranalo gaanee, bhaava vyakteekaranalo gaanee telugu maadhyamamlo chadivina vaariki aangla maadhyamamlo chadivina vaarikii madhya vibhajana spashtamgaa telustundi. ee naipunyam lekapoyina kaaranamgaa chetivarakuu vachina avakaasaanni jaaraviduchukunna nirbhaagyulendaro! antati pratibha unnappatikii ee okka balaheenata kaaranamgaa aa abhyardhini empika cheyalekapoyane ani nenu vichaaraaniki lonaina sandarbhaalu anekam. ilaa niraakaranaku guraina vaarilo saamaajika nepathyaaniki, aardhika stomatakuu pratyekamgaa e sambandhamuu kanabadaledu. empika ayina vaariloonuu, kaanivaariloonuu kuudaa annivargaala vaaruu unnaaru. anducheta, aangla maadhyamam valla agravarnaala vaaruu, dhanikuluu matrame prayojanam pondutunnattuu dalituluu, saamaajikamgaanuu, aardhikamgaanuu venukabadina vargala vaaru matrame nashtapotunnattugaa ramakrishna prasaadu gaaru perkonnadi satyadurame. vaaru udaharinchina telugu maadhyamamlo chaduvukunna leda naalugaidu taragatula varaku chaduvukunna vaarilo aanglamtho paatu, bahubhasha naipunyaalu unnavaaru chaalaamandi unnaaru. okappudu chennai central stationulo porterlu, taxi vaaru bandi prayaaninchi vachina raashrtaalanu batti andulonchi digina prayaaneekulatoe aayaa bhaashalalo matladevaru.ika adhikara pakshaaniki chendina pramukhula vishayaaniki vaste andhrapradesh saasanasabha upasabhaapati mandali buddha prasaadgaaru ee nirna yaanni tanadaina saililo sodaaharanamgaa vyatirekinchaaru. ee madhya jari gina sainsu congress sabhallo maharashtra gavarnaru chennamaneni  vidyaasaagararaavu gaaru, padi pannendu taragatula varaku sainsu bodhanaku telugu maadhyamaanni samarthinchaaru. veeriddaruu cheppinattu, mana pillalu, sains cony comers cony inter varaku telugulone neerchukunnaarani anu kundam. vaariki udyoga avakaasaala matemiti? prabhutva rangamlo (vidya, vaidyam, polisu saakhalu minahaayisthe) udyogaavakaasaalu ksheena dasaku cherukoni private rangamlo visaeshamgaa kendreekrutamaina ee rojullo, enni prabhutvaranga leda praivetu samsthalu tama vyaapaaraalanu telugu bhasha aadhaaramgaa chestunnayi? okavaipu tallidandrulu tama pillalu desha videsaallo pedda udyogaalu chesi gananeeyamgaa sampaadinchaalani aasistundagaa maroprakka maatrubhaashaabhimaanulu pratipaadinche charyalu maatram  videsalamata devuderugu, swaraashtramloni pedda nagaraalaloonuu, swadesamlone veraeraashrtaalloonoo udyogaalu pondataaniki anarhulani chestunnayi. induku bhaarata desamlo e rashtramuu minahaayimpu kaadu. kanukane aayaa rashtralu maatru bhaashaabhivruddhiki chese e prayatnamuu safaleekrutam kaavatam ledu. anducheta chinna aardhika vyavasthalu, vibhinna bhashala madhya asamaanatalanu dooram chesi, oke vaanijya saamraajyamlo vistrutamgaa udyoga, upaadhi avakaasaalanu kaliginchatamlo aangla praadhaanyaanni angeekarinchakapovadam neela vidichi saamu cheyadame.sare! mari telugu matemiti?  jeevanopadhi amsam nunchi vaeru chesi, matrubhasha patla yuvataram drukpathaanni marche prayatnam jaragali. eenaadu mana yuvataram matlade oka telugu (?) vaakyamlo tombhai saatam aanglam vinipinchadaaniki modati kaaranam telugu padaalatoe parichayam lekapovadam ayithe aanglamlo matladithe goppa ani bhavinchadam rendodi. manam ee bhavana nunchi mundu bayatapadaali. ee disagaa prabhutvam, prasara maadhyamaalu, chalana chitrarangam, vishwavidyaalayaalu, kalaasaalalu, telugu kutumbaalu cheyavalasina krushi entainaa undi. telugu bhaashaabhimaanulu suuchimchinattugaa, telugu rashtralalo unna anni paatasaalallo, vidya parishattula anubandhamtho (CBSE, ICSE, State Board) nimittam lekunda vaari bodhana maadhyamam edaina, padho taragati varaku teluguni paatya amsamgaa tappanisari cheyyali. antekaadu utteernataku aakarshaneeyamgaa unde vidhamgaa (scoring sabjektugaa) roopa rachana cheyyali. rendava dasalo, vruddhi chendutunna saastra, saanketika parignaanaaniki anugunamgaa telugulo noothana pada aavishkaranalu jaragali. ee vishayamlo vishwavidyaalayaalaloni telugu vibhaagaalu tagina krushi cheyyali. aa krushi phalitaalanu telugu prasara maadhyamaalu vadukovali. mukhyamgaa telugu yaf.yam radio, tv chhaanallu telugulone matladali. ‘velkam byak tu da neus’ badulugaa haayigaa ‘vaartalaki mallee swaagatam’ anadamtho ee parivartanam modalukaavaali.mana yuvataki, bhuktiki aanglam ela anivaaryam ayindo, jeevanamlo raktiki telugu alaa anivaaryam kavali. ee kramamlo yuvata aasaktini chitra rangam nunchi itara telugu kalalapai kuudaa vistarimpajese krushi jaragali. telugulo naataka rangam okappudu oka velugu veligindi. gujaraatii, maraatii, kannada bhaashallo naataka rangam ippatikee aadarimpabadutune undi. aayaa yajamanyala aadhvaryamlo prati kalaasaalaloonuu oka lalita kalala vibhagam undaali. pratibhaavantulaina vidyaarthi ganaalanu gurtinchi prothsaahakaalu iste vaaru manchi phalitaalu chupinchagalaru. bhaaratadesamlooni itara rashtralalo gaanee, videsaalalogaanii unde pravaasaandhrulu tama pillalu maatrubhaashaku dooram kakunda konni tappanisari charyalu teesukovali. saamaajika anivaaryatala reetya irugu porugu vaaritoonuu, bayata sthaanika bhasha matladina, intlo maatram mukhyamgaa appude maatalu vastunna pillalu unnavaaru, vaari samakshamlo puurtigaa telugulone matladukovali. kopam choopinchavalasina sandarbhamlo sthaanika bhasha upayoginchaali. deeni valla maatrubhaashaku chekure prayojanam antaa intaa kaadu. udayam lechina daggara nunchi badikivelle samayam varakuu ‘vividhabhaarati’ gaanee mare itara aakaasavaani telugu pradhaana kendra prasaaraalu gaanee vinipistuu undaali. radiolalo konni vaanijya prakatanalu sayitam bhasha paramgaa pillala aalochanalanu visaeshamgaa prabhaavitam chestayi.konduru kiran kumariitiivala prabhutva / purapaalaka  paatasaalallo telugu maadhyamam sthaane aangla maadhyamam pravesapette amsampai prachuritamavutunna vyaasaalanu aasaktigaa chaduvutunnanu. shek baji saida, hecharke, dactor dasari ramakrishna prasad vyaasaalu chadivaka spandinchaalanipinchinda. upadhyaya vargaaluu, maatru bhaashaabhimaanula vaadanalu entha hetubaddhamgaa unnappatikii avi telugu bhaashaabhivruddhiki todpadeviga naaku thochaledu. saida gaaru maadhyama samasyanu upaadhyaayula prayojanaala konamlo chudagaa, hecharke gaaru bhashabhimana konamloonuu, ramakrishna prasaadu gaaru naipunya konamloonuu tama vislaeshanhalu chesaru. cony bhashaku sambandhinchi oka vargam prayojanaalu, bhasha, vrutti naipunya konaalalo veekshinchinapudu oka daanitho maroka daaniki pontana gocharinchadu. ‘‘kuudu pettedi naipunyame cony ingleeshu kaadu’’ ani abhipraayapaddaaru dactor ramakashna prasaadu gaaru. ee vidhamaina bhaavanalatho militamaina bhaashaabhimaanamto yuvataku labhinchavalasina upaadhi avakaasaalanu balichestunnamemo anipistundi. elago kshetrasthaayilo ee yadaarthaalanu gamaninchandi.gatha pushkara kaalamgaa, prapancha prasiddhi chendina saftvare samsthalalo sibbandi empika, shikshanatho sahaa vividha anubandha vibhaagaalalo keelaka hodalalo panichestunnaanu. aa kramamlo konni vela mandi udyogaarthulatho sambhaashinchina anubhavamlo oka teluguvaadigaa, prastuta sandarbhaaniki anvayinchadagina konni amsaalanu gamaninchaanu. vaatilo mukhyamainadi maadhyamaala prabhaavam. chaalaamandilo vishaya parignaanam entha balangaaunnaa taanu nishnaatudaina vaati nunchi edaina oka saanketika amsam ichi vivarinchamani adiginapudu vishaya vipuleekaranalo gaanee, bhaava vyakteekaranalo gaanee telugu maadhyamamlo chadivina vaariki aangla maadhyamamlo chadivina vaarikii madhya vibhajana spashtamgaa telustundi. ee naipunyam lekapoyina kaaranamgaa chetivarakuu vachina avakaasaanni jaaraviduchukunna nirbhaagyulendaro! antati pratibha unnappatikii ee okka balaheenata kaaranamgaa aa abhyardhini empika cheyalekapoyane ani nenu vichaaraaniki lonaina sandarbhaalu anekam. ilaa niraakaranaku guraina vaarilo saamaajika nepathyaaniki, aardhika stomatakuu pratyekamgaa e sambandhamuu kanabadaledu. empika ayina vaariloonuu, kaanivaariloonuu kuudaa annivargaala vaaruu unnaaru. anducheta, aangla maadhyamam valla agravarnaala vaaruu, dhanikuluu matrame prayojanam pondutunnattuu dalituluu, saamaajikamgaanuu, aardhikamgaanuu venukabadina vargala vaaru matrame nashtapotunnattugaa ramakrishna prasaadu gaaru perkonnadi satyadurame. vaaru udaharinchina telugu maadhyamamlo chaduvukunna leda naalugaidu taragatula varaku chaduvukunna vaarilo aanglamtho paatu, bahubhasha naipunyaalu unnavaaru chaalaamandi unnaaru. okappudu chennai central stationulo porterlu, taxi vaaru bandi prayaaninchi vachina raashrtaalanu batti andulonchi digina prayaaneekulatoe aayaa bhaashalalo matladevaru.ika adhikara pakshaaniki chendina pramukhula vishayaaniki vaste andhrapradesh saasanasabha upasabhaapati mandali buddha prasaadgaaru ee nirna yaanni tanadaina saililo sodaaharanamgaa vyatirekinchaaru. ee madhya jari gina sainsu congress sabhallo maharashtra gavarnaru chennamaneni  vidyaasaagararaavu gaaru, padi pannendu taragatula varaku sainsu bodhanaku telugu maadhyamaanni samarthinchaaru. veeriddaruu cheppinattu, mana pillalu, sains cony comers cony inter varaku telugulone neerchukunnaarani anu kundam. vaariki udyoga avakaasaala matemiti? prabhutva rangamlo (vidya, vaidyam, polisu saakhalu minahaayisthe) udyogaavakaasaalu ksheena dasaku cherukoni private rangamlo visaeshamgaa kendreekrutamaina ee rojullo, enni prabhutvaranga leda praivetu samsthalu tama vyaapaaraalanu telugu bhasha aadhaaramgaa chestunnayi? okavaipu tallidandrulu tama pillalu desha videsaallo pedda udyogaalu chesi gananeeyamgaa sampaadinchaalani aasistundagaa maroprakka maatrubhaashaabhimaanulu pratipaadinche charyalu maatram  videsalamata devuderugu, swaraashtramloni pedda nagaraalaloonuu, swadesamlone veraeraashrtaalloonoo udyogaalu pondataaniki anarhulani chestunnayi. induku bhaarata desamlo e rashtramuu minahaayimpu kaadu. kanukane aayaa rashtralu maatru bhaashaabhivruddhiki chese e prayatnamuu safaleekrutam kaavatam ledu. anducheta chinna aardhika vyavasthalu, vibhinna bhashala madhya asamaanatalanu dooram chesi, oke vaanijya saamraajyamlo vistrutamgaa udyoga, upaadhi avakaasaalanu kaliginchatamlo aangla praadhaanyaanni angeekarinchakapovadam neela vidichi saamu cheyadame.sare! mari telugu matemiti?  jeevanopadhi amsam nunchi vaeru chesi, matrubhasha patla yuvataram drukpathaanni marche prayatnam jaragali. eenaadu mana yuvataram matlade oka telugu (?) vaakyamlo tombhai saatam aanglam vinipinchadaaniki modati kaaranam telugu padaalatoe parichayam lekapovadam ayithe aanglamlo matladithe goppa ani bhavinchadam rendodi. manam ee bhavana nunchi mundu bayatapadaali. ee disagaa prabhutvam, prasara maadhyamaalu, chalana chitrarangam, vishwavidyaalayaalu, kalaasaalalu, telugu kutumbaalu cheyavalasina krushi entainaa undi. telugu bhaashaabhimaanulu suuchimchinattugaa, telugu rashtralalo unna anni paatasaalallo, vidya parishattula anubandhamtho (CBSE, ICSE, State Board) nimittam lekunda vaari bodhana maadhyamam edaina, padho taragati varaku teluguni paatya amsamgaa tappanisari cheyyali. antekaadu utteernataku aakarshaneeyamgaa unde vidhamgaa (scoring sabjektugaa) roopa rachana cheyyali. rendava dasalo, vruddhi chendutunna saastra, saanketika parignaanaaniki anugunamgaa telugulo noothana pada aavishkaranalu jaragali. ee vishayamlo vishwavidyaalayaalaloni telugu vibhaagaalu tagina krushi cheyyali. aa krushi phalitaalanu telugu prasara maadhyamaalu vadukovali. mukhyamgaa telugu yaf.yam radio, tv chhaanallu telugulone matladali. ‘velkam byak tu da neus’ badulugaa haayigaa ‘vaartalaki mallee swaagatam’ anadamtho ee parivartanam modalukaavaali.mana yuvataki, bhuktiki aanglam ela anivaaryam ayindo, jeevanamlo raktiki telugu alaa anivaaryam kavali. ee kramamlo yuvata aasaktini chitra rangam nunchi itara telugu kalalapai kuudaa vistarimpajese krushi jaragali. telugulo naataka rangam okappudu oka velugu veligindi. gujaraatii, maraatii, kannada bhaashallo naataka rangam ippatikee aadarimpabadutune undi. aayaa yajamanyala aadhvaryamlo prati kalaasaalaloonuu oka lalita kalala vibhagam undaali. pratibhaavantulaina vidyaarthi ganaalanu gurtinchi prothsaahakaalu iste vaaru manchi phalitaalu chupinchagalaru. bhaaratadesamlooni itara rashtralalo gaanee, videsaalalogaanii unde pravaasaandhrulu tama pillalu maatrubhaashaku dooram kakunda konni tappanisari charyalu teesukovali. saamaajika anivaaryatala reetya irugu porugu vaaritoonuu, bayata sthaanika bhasha matladina, intlo maatram mukhyamgaa appude maatalu vastunna pillalu unnavaaru, vaari samakshamlo puurtigaa telugulone matladukovali. kopam choopinchavalasina sandarbhamlo sthaanika bhasha upayoginchaali. deeni valla maatrubhaashaku chekure prayojanam antaa intaa kaadu. udayam lechina daggara nunchi badikivelle samayam varakuu ‘vividhabhaarati’ gaanee mare itara aakaasavaani telugu pradhaana kendra prasaaraalu gaanee vinipistuu undaali. radiolalo konni vaanijya prakatanalu sayitam bhasha paramgaa pillala aalochanalanu visaeshamgaa prabhaavitam chestayi.konduru kiran kumar