బెంగాల్ మొదలు కశ్మీరు వరకు విస్తరించిన భూభాగమంతా ముస్లిమ్ సమరయోధుల రుధిరంతో ఎరుపెక్కింది. కానీ దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం త్యాగాలు చేసిన ముస్లింలు నేడు అనుమానపు దృక్కులతో, సొంతగడ్డపైనే పరాయి వారుగా పరిగణించబడుతున్నారు!‘ఒకే ఒక్క కోరిక. అది తప్ప నాకు మరెలాంటి కోరికా లేదు. నా కఫన్ (శవంపై కప్పే వస్త్రం)లో నా జన్మభూమి మట్టిని కాస్త ఉంచండి చాలు’. దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం ఉరితాడును ముద్దాడుతూ భారతదేశ ముద్దుబిడ్డ అమరజీవి అష్ఫాఖుల్లాఖాన్ పలికిన మాటలివి. దేశ స్వాతంత్ర్య సాధనలో ముస్లింలు అనుపమానమైన, అసాధారణమైన పాత్ర పోషించారు. ఇళ్ళూవాకిళ్ళు వదిలిపెట్టారు, చెరసాలల పాలయ్యారు, ఉరికంబాలు ఎక్కారు. వారు తమ సర్వస్వాన్నీ తృణప్రాయంగా ధారదోసిన ఫలితంగా ఎట్టకేలకు దేశం ఆంగ్లేయుల పాలన నుంచి విముక్తి పొందింది.మన సుందర భారతావని నేడు సర్వస్వతంత్ర దేశం. ప్రతి యేటా గుండెలనిండా సంతోషంతో, కన్నుల పండువగా స్వాతంత్ర్య వేడుకలు ఘనంగా జరుపుకుంటున్నాం. కాని స్వాతంత్ర్య సాధన కోసం తమ ప్రాణాలను తృణప్రాయంగా అర్పించిన అష్ఫాఖుల్లా ఖాన్ లాంటి త్యాగధనులను విస్మరిస్తున్నాం. నిజానికి, వారి త్యాగాలను మరిపించే ప్రయత్నాలు ఉద్దేశపూర్వకంగా జరుగుతున్నాయి. స్వాతంత్ర్య సమరంలో ముస్లిముల పాత్రను తొలగించడానికి, తప్పనిసరి పరిస్థితులు ఏర్పడితే బాగా తగ్గించి చూపడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి, జరుగుతున్నాయి. నిజాయితీగా, చిత్తశుద్ధితో విశ్లేషణ చేసినట్లయితే, భారతావని స్వాతంత్ర్యం కోసం ముస్లింలు చేసిన ధన, ప్రాణ త్యాగాలు స్వాతంత్ర్య చరిత్రలో మరెవ్వరూ చేయలేదు. భారతదేశంలో కాంగ్రెస్ ఉనికి కూడా లేని సమయంలో ముస్లిములు స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడారు. మరి స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ప్రారంభ హీరోలుగా కాంగ్రెస్ నాయకులు ఎలా చలామణిలోకి వచ్చారో అంతుచిక్కని విషయం.మొట్టమొదట 1757లో బెంగాల్ పాలకుడైన నవాబ్ సిరాజుద్దౌలా ఆంగ్లేయులకు వ్యతిరేకంగా స్వాతంత్ర్యోద్యమానికి బీజం వేశాడు. కానీ, విచారకరమైన విషయం ఏమిటంటే, మీర్ జాఫర్ ఈ స్వతంత్ర పాలకునికి ద్రోహం తలపెట్టి ఆంగ్లేయులతో చేతులు కలిపాడు. ద్రోహపూరితమైన కుట్ర ఫలితంగా సిరాజుద్దౌలా అమరగతి పొందాడు. తరువాత ఆంగ్లమూక మైసూరును వశం చేసుకోవాలని మాయోపాయాలు పన్నింది. అప్పటి మైసూరు పాలకుడు సయ్యద్ హైదర్ అలీ అత్యంత ధైర్యస్థయిర్యాలతో ఆంగ్ల బలగాలను అడ్డుకున్నాడు. ఈయన మరణం తరువాత, అతని కుమారుడు, పరాక్రమవంతుడైన టిప్పుసుల్తాన్ 1799లో చెల్లాచెదురైన ముత్యాలను ఒకేదారంలో దండగుచ్చే ప్రయత్నం చేశాడు. ఆంగ్లమూకలకు సింహస్వప్నమై నిలిచాడు. కానీ, మీర్ జాఫర్ ఆత్మ మీర్ సాదిఖ్లో ప్రవేశించిన ఫలితంగా ‘టిప్పు’ కూడా అమరుడయ్యాడు. బ్రిటిష్ బలగాలతో వీరోచితంగా పోరాడుతూ, రణరంగంలోనే దేశం కోసం ప్రాణాలర్పించిన మొట్టమొదటి దేశభక్తుడిగా టిప్పు చరిత్ర అజరామరం.1817లో సయ్యద్ అహ్మద్ షహీద్ (రహ్మ), అల్లామా ఇస్మాయీల్ షహీద్ (ర)గార్లు దేశాన్ని బానిసత్వ సంకెళ్ళ నుంచి విముక్తి చేయడానికి కంకణ బద్ధులయ్యారు. ఈ యోధులిద్దరూ దేశస్వాతంత్ర్యం కోసం, ఆంగ్లమూకల బానిసత్వం నుంచి దేశానికి విముక్తి కల్పించడం కోసం ప్రాణాలకు తెగించి పోరాడుతూ 1831లో బాలాకోట్ అనే ప్రాంతంలో అమరులయ్యారు. ఈ ఘటనతో ముస్లిమ్ సమరయోధులకు కోలుకోలేని దెబ్బ తగిలింది. అయినప్పటికీ, వారు తమ ధైర్యస్థయిర్యాలను సడలనివ్వలేదు. ఇస్లామ్ బోధనల స్ఫూర్తితో 1857లో తిరుగుబాటు ఉద్యమం ఉగ్రరూపం దాల్చింది. స్వేచ్ఛాపతాకను చేబూని అగ్రభాగంలో నిలిచినవారిలో మౌలానా ఇనాయతుల్లాహ్ సాదిక్ పురి, మౌలానా ఖాసిం నానోత్వీ అగ్రగణ్యులు. ఈ త్యాగధనులు రగిలించిన స్ఫూర్తితో సాదిక్పూర్ వీధులు దేశ ప్రేమికులైన అమరవీరుల రుధిరంతో ఎరుపెక్కాయి. చివరికి 1857లోనే ఈ స్వాతంత్ర్య సమర పితామహులు అమరగతులయ్యారు.ఆ తరువాత ఈ మహత్తర ఉద్యమ బాధ్యతను మౌలానా అబ్దుల్లాహ్ కసూరి భుజాలకెత్తుకొని, నలభయ్యేళ్ళ పాటు అనుపమానమైన రీతిలో ముందుకు నడిపించారు. 1884లో మొట్టమొదటి కాంగ్రెస్ సమావేశం కొంతమంది మేధావులు, ఆలోచనాపరుల ఆధ్వర్యంలో జరిగింది. నాల్గవ సమావేశం 1887లో సయ్యద్ బద్రుద్దీన్ తయ్యబ్ జీ అధ్యక్షతన మద్రాసులో జరిగింది. ఈ సభకు కూడా అందరికంటే అధిక సంఖ్యలో ముస్లిములు హాజరయ్యారు. ఆనాటి కాంగ్రెస్ ప్రముఖుల్లో జౌహర్ అలీ, షౌకత్ అలీ (అలీ బ్రదర్స్) హస్రత్ మొహానీ, రఫీ అహ్మద్ కిద్వాయ్, మౌలానా సయ్యద్ హుసైన్ అహ్మద్ మదనీ, మౌలానా అబుల్ ఖాసిం సైఫ్ బనారసీ ఇత్యాదులు ముఖ్యులు.భారతీయ ముస్లింలు తమ దేశస్వాతంత్ర్యం కోసం ఆంగ్లేయులతో నిరంతరం పోరాడుతూ, సర్వస్వాన్నీ త్యాగం చేయడానికి సిద్ధపడి, అసామాన్యమైన ఆదర్శాలను నెలకొల్పారు. బెంగాల్ మొదలు కశ్మీరు వరకు విస్తరించిన భూభాగమంతా ముస్లిమ్ సమరయోధుల రుధిరంతో ఎరుపెక్కింది. ఆశ్చర్యకర విషయం ఏమిటంటే, దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం త్యాగాలు చేసిన ముస్లింలు నేడు అనుమానపు దృక్కులతో, సొంతగడ్డపైనే పరాయి వారుగా పరిగణించబడుతున్నారు! వారిని విదేశీయులనీ, విదేశీ ఏజెంట్లనీ నిందించడం, దేశం విడిచి వెళ్ళమని కూడా బెదిరించడం జరుగుతోంది. స్వాతంత్రోద్యమంతో సంబంధం లేని పరివార్ శక్తులు ముస్లింల దేశభక్తిని శంకించడం అతి పెద్దవిషాదం. దయ్యాలు వేదాలు వల్లించడమంటే ఇదే కాబోలు. ఇటువంటి విమర్శలకు సమాధానంగా ముస్లింలు భావసారూప్యత కలిగిన ఇతర మేధావి వర్గంతో కలసి చరిత్రను తెలియచెప్పవలసిన అవసరం ఉన్నది.యండి.ఉస్మాన్ ఖాన్‘ఒకే ఒక్క కోరిక. అది తప్ప నాకు మరెలాంటి కోరికా లేదు. నా కఫన్ (శవంపై కప్పే వస్త్రం)లో నా జన్మభూమి మట్టిని కాస్త ఉంచండి చాలు’. దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం ఉరితాడును ముద్దాడుతూ భారతదేశ ముద్దుబిడ్డ అమరజీవి అష్ఫాఖుల్లాఖాన్ పలికిన మాటలివి. దేశ స్వాతంత్ర్య సాధనలో ముస్లింలు అనుపమానమైన, అసాధారణమైన పాత్ర పోషించారు. ఇళ్ళూవాకిళ్ళు వదిలిపెట్టారు, చెరసాలల పాలయ్యారు, ఉరికంబాలు ఎక్కారు. వారు తమ సర్వస్వాన్నీ తృణప్రాయంగా ధారదోసిన ఫలితంగా ఎట్టకేలకు దేశం ఆంగ్లేయుల పాలన నుంచి విముక్తి పొందింది.మన సుందర భారతావని నేడు సర్వస్వతంత్ర దేశం. ప్రతి యేటా గుండెలనిండా సంతోషంతో, కన్నుల పండువగా స్వాతంత్ర్య వేడుకలు ఘనంగా జరుపుకుంటున్నాం. కాని స్వాతంత్ర్య సాధన కోసం తమ ప్రాణాలను తృణప్రాయంగా అర్పించిన అష్ఫాఖుల్లా ఖాన్ లాంటి త్యాగధనులను విస్మరిస్తున్నాం. నిజానికి, వారి త్యాగాలను మరిపించే ప్రయత్నాలు ఉద్దేశపూర్వకంగా జరుగుతున్నాయి. స్వాతంత్ర్య సమరంలో ముస్లిముల పాత్రను తొలగించడానికి, తప్పనిసరి పరిస్థితులు ఏర్పడితే బాగా తగ్గించి చూపడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి, జరుగుతున్నాయి. నిజాయితీగా, చిత్తశుద్ధితో విశ్లేషణ చేసినట్లయితే, భారతావని స్వాతంత్ర్యం కోసం ముస్లింలు చేసిన ధన, ప్రాణ త్యాగాలు స్వాతంత్ర్య చరిత్రలో మరెవ్వరూ చేయలేదు. భారతదేశంలో కాంగ్రెస్ ఉనికి కూడా లేని సమయంలో ముస్లిములు స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడారు. మరి స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ప్రారంభ హీరోలుగా కాంగ్రెస్ నాయకులు ఎలా చలామణిలోకి వచ్చారో అంతుచిక్కని విషయం.మొట్టమొదట 1757లో బెంగాల్ పాలకుడైన నవాబ్ సిరాజుద్దౌలా ఆంగ్లేయులకు వ్యతిరేకంగా స్వాతంత్ర్యోద్యమానికి బీజం వేశాడు. కానీ, విచారకరమైన విషయం ఏమిటంటే, మీర్ జాఫర్ ఈ స్వతంత్ర పాలకునికి ద్రోహం తలపెట్టి ఆంగ్లేయులతో చేతులు కలిపాడు. ద్రోహపూరితమైన కుట్ర ఫలితంగా సిరాజుద్దౌలా అమరగతి పొందాడు. తరువాత ఆంగ్లమూక మైసూరును వశం చేసుకోవాలని మాయోపాయాలు పన్నింది. అప్పటి మైసూరు పాలకుడు సయ్యద్ హైదర్ అలీ అత్యంత ధైర్యస్థయిర్యాలతో ఆంగ్ల బలగాలను అడ్డుకున్నాడు. ఈయన మరణం తరువాత, అతని కుమారుడు, పరాక్రమవంతుడైన టిప్పుసుల్తాన్ 1799లో చెల్లాచెదురైన ముత్యాలను ఒకేదారంలో దండగుచ్చే ప్రయత్నం చేశాడు. ఆంగ్లమూకలకు సింహస్వప్నమై నిలిచాడు. కానీ, మీర్ జాఫర్ ఆత్మ మీర్ సాదిఖ్లో ప్రవేశించిన ఫలితంగా ‘టిప్పు’ కూడా అమరుడయ్యాడు. బ్రిటిష్ బలగాలతో వీరోచితంగా పోరాడుతూ, రణరంగంలోనే దేశం కోసం ప్రాణాలర్పించిన మొట్టమొదటి దేశభక్తుడిగా టిప్పు చరిత్ర అజరామరం.1817లో సయ్యద్ అహ్మద్ షహీద్ (రహ్మ), అల్లామా ఇస్మాయీల్ షహీద్ (ర)గార్లు దేశాన్ని బానిసత్వ సంకెళ్ళ నుంచి విముక్తి చేయడానికి కంకణ బద్ధులయ్యారు. ఈ యోధులిద్దరూ దేశస్వాతంత్ర్యం కోసం, ఆంగ్లమూకల బానిసత్వం నుంచి దేశానికి విముక్తి కల్పించడం కోసం ప్రాణాలకు తెగించి పోరాడుతూ 1831లో బాలాకోట్ అనే ప్రాంతంలో అమరులయ్యారు. ఈ ఘటనతో ముస్లిమ్ సమరయోధులకు కోలుకోలేని దెబ్బ తగిలింది. అయినప్పటికీ, వారు తమ ధైర్యస్థయిర్యాలను సడలనివ్వలేదు. ఇస్లామ్ బోధనల స్ఫూర్తితో 1857లో తిరుగుబాటు ఉద్యమం ఉగ్రరూపం దాల్చింది. స్వేచ్ఛాపతాకను చేబూని అగ్రభాగంలో నిలిచినవారిలో మౌలానా ఇనాయతుల్లాహ్ సాదిక్ పురి, మౌలానా ఖాసిం నానోత్వీ అగ్రగణ్యులు. ఈ త్యాగధనులు రగిలించిన స్ఫూర్తితో సాదిక్పూర్ వీధులు దేశ ప్రేమికులైన అమరవీరుల రుధిరంతో ఎరుపెక్కాయి. చివరికి 1857లోనే ఈ స్వాతంత్ర్య సమర పితామహులు అమరగతులయ్యారు.ఆ తరువాత ఈ మహత్తర ఉద్యమ బాధ్యతను మౌలానా అబ్దుల్లాహ్ కసూరి భుజాలకెత్తుకొని, నలభయ్యేళ్ళ పాటు అనుపమానమైన రీతిలో ముందుకు నడిపించారు. 1884లో మొట్టమొదటి కాంగ్రెస్ సమావేశం కొంతమంది మేధావులు, ఆలోచనాపరుల ఆధ్వర్యంలో జరిగింది. నాల్గవ సమావేశం 1887లో సయ్యద్ బద్రుద్దీన్ తయ్యబ్ జీ అధ్యక్షతన మద్రాసులో జరిగింది. ఈ సభకు కూడా అందరికంటే అధిక సంఖ్యలో ముస్లిములు హాజరయ్యారు. ఆనాటి కాంగ్రెస్ ప్రముఖుల్లో జౌహర్ అలీ, షౌకత్ అలీ (అలీ బ్రదర్స్) హస్రత్ మొహానీ, రఫీ అహ్మద్ కిద్వాయ్, మౌలానా సయ్యద్ హుసైన్ అహ్మద్ మదనీ, మౌలానా అబుల్ ఖాసిం సైఫ్ బనారసీ ఇత్యాదులు ముఖ్యులు.భారతీయ ముస్లింలు తమ దేశస్వాతంత్ర్యం కోసం ఆంగ్లేయులతో నిరంతరం పోరాడుతూ, సర్వస్వాన్నీ త్యాగం చేయడానికి సిద్ధపడి, అసామాన్యమైన ఆదర్శాలను నెలకొల్పారు. బెంగాల్ మొదలు కశ్మీరు వరకు విస్తరించిన భూభాగమంతా ముస్లిమ్ సమరయోధుల రుధిరంతో ఎరుపెక్కింది. ఆశ్చర్యకర విషయం ఏమిటంటే, దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం త్యాగాలు చేసిన ముస్లింలు నేడు అనుమానపు దృక్కులతో, సొంతగడ్డపైనే పరాయి వారుగా పరిగణించబడుతున్నారు! వారిని విదేశీయులనీ, విదేశీ ఏజెంట్లనీ నిందించడం, దేశం విడిచి వెళ్ళమని కూడా బెదిరించడం జరుగుతోంది. స్వాతంత్రోద్యమంతో సంబంధం లేని పరివార్ శక్తులు ముస్లింల దేశభక్తిని శంకించడం అతి పెద్దవిషాదం. దయ్యాలు వేదాలు వల్లించడమంటే ఇదే కాబోలు. ఇటువంటి విమర్శలకు సమాధానంగా ముస్లింలు భావసారూప్యత కలిగిన ఇతర మేధావి వర్గంతో కలసి చరిత్రను తెలియచెప్పవలసిన అవసరం ఉన్నది.యండి.ఉస్మాన్ ఖాన్
bengal modalu kashmeeru varaku vistarinchina bhuubhaagamantaa muslim samarayodhula rudhiramtho erupekkindi. cony desha swaatantryam kosam tyaagaalu chesina muslimlu nedu anumaanapu drukkulatho, sontagaddapaine paraayi vaarugaa pariganinchabadutunnaaru!‘oke okka korika. adhi tappa naaku marelanti korika ledu. naa cuffon (savampai kappe vastram)loo naa janmabhoomi mattini kaasta unchandi chaalu’. desha swaatantryam kosam uritaadunu muddaadutuu bharatadesa muddubidda amarajeevi ashfakhullakhan palikina matalivi. desha swaatantrya saadhanalo muslimlu anupamaanamaina, asaadhaaranamaina paatra pooshinchaaru. illuuvaakillu vadilipettaaru, cherasalala palayyaru, urikambaalu ekkaaru. vaaru tama sarvaswanni trunapraayamgaa dharadosina phalitamgaa ettakelaku desham aangleyula paalana nunchi vimukti pondindi.mana sundara bhaaratavani nedu sarvaswatantra desham. prati yeta gundelaninda santoshamto, kannula panduvagaa swaatantrya vedukalu ghanamgaa jarupukuntunnam. kaani swaatantrya saadhana kosam tama praanaalanu trunapraayamgaa arpinchina ashfakhulla khan lanti tyaagadhanulanu vismaristunnam. nijaaniki, vaari tyaagaalanu maripinche prayatnaalu uddesapurvakamgaa jarugutunnaayi. swaatantrya samaramlo muslimula paatranu tolaginchadaaniki, tappanisari paristhitulu erpadithe baga tagginchi chuupadaaniki prayatnaalu jarigai, jarugutunnaayi. nijaayitiigaa, chittasuddhito vislaeshana chesinatlayithe, bhaaratavani swaatantryam kosam muslimlu chesina dhana, praana tyaagaalu swaatantrya charitralo marevvaruu cheyaledu. bhaaratadesamlo congress uniki kuudaa laeni samayamlo muslimulu swaatantryam kosam poraadaaru. mari swaatantrya udyamaaniki praarambha heerolugaa congress naayakulu ela chalaamaniloki vacharo antuchikkani vishayam.mottamodata 1757loo bengal paalakudaina nawab sirajuddaula aangleyulaku vyatirekamgaa swaatantryodyamani beejam vaesaadu. cony, vichaarakaramaina vishayam emitante, meer jaffer ee swatantra paalakuniki droham talapetti aangleyulatho chetulu kalipadu. drohapuuritamaina kutra phalitamgaa sirajuddaula amaragati pondaadu. taruvaata aanglamooka maisurunu vasham chesukovalani mayopayalu pannindi. appati maisuru palakudu sayyad haider aly atyanta dhairyasthayiryaalatho aangla balagaalanu addukunnadu. eeyana maranam taruvaata, athani kumarudu, paraakramavantudaina tippusultan 1799loo chellaacheduraina mutyaalanu okedaaramlo dandaguche prayatnam cheshaadu. aanglamookalaku simhaswapnamai nilichaadu. cony, meer jaffer aatma meer saadikhlo pravesinchina phalitamgaa ‘tippu’ kuudaa amarudayyaadu. british balagaalato veerochitamgaa poraadutuu, ranarangamlone desham kosam praanaalarpinchina mottamodati deshabhaktudigaa tippu charitra ajaramaram.1817loo sayyad ahmad shahid (rahma), allama ismayeel shahid (ra)gaarlu deshaanni banisatva sankella nunchi vimukti cheyadaaniki kankana baddhulayyaaru. ee yodhuliddaru desaswatantryam kosam, aanglamookala baanisatvam nunchi deshaniki vimukti kalpinchadam kosam praanaalaku teginchi poraadutuu 1831loo balacot ane praantamlo amarulayyaru. ee ghatanatho muslim samarayodhulaku kolukoleni debba tagilindi. ayinappatiki, vaaru tama dhairyasthayiryaalanu sadalanivvaledu. islam bodhanala sphuurtithoo 1857loo tirugubaatu udyamam ugraroopam daalchindi. swechchaapataakanu chebooni agrabhaagamlo nilichinavaarilo moulana inayatullah sadik puri, moulana khasim nanothwee agraganyulu. ee tyaagadhanulu ragilinchina sphuurtithoo sadikpur veedhulu desha premikulaina amaraveerula rudhiramtho erupekkaayi. chivariki 1857lone ee swaatantrya samara pitaamahulu amaragatulayyaaru.aa taruvaata ee mahattara udyama baadhyatanu moulana abdullah kasuri bhujaalakettukoni, nalabhayyella paatu anupamaanamaina reetilo munduku nadipinchaaru. 1884loo mottamodati congress samavesam kontamandi medhaavulu, aalochanaaparula aadhvaryamlo jarigindi. nalgava samavesam 1887loo sayyad badruddin tayyab jee adhyakshatana madraasulo jarigindi. ee sabhaku kuudaa andarikante adhika sankhyalo muslimulu haajarayyaaru. aanaati congress pramukhullo jaahar aly, shoukat aly (aly bradars) hasrat mohani, rafy ahmad kidwai, moulana sayyad husain ahmad madanee, moulana abul khasim saif banarasi ityaadulu mukhyulu.bhaarateeya muslimlu tama desaswatantryam kosam aangleyulatho nirantaram poraadutuu, sarvaswanni tyaagam cheyadaaniki siddapadi, asaamaanyamaina aadarsaalanu nelakolpaaru. bengal modalu kashmeeru varaku vistarinchina bhuubhaagamantaa muslim samarayodhula rudhiramtho erupekkindi. aascharyakara vishayam emitante, desha swaatantryam kosam tyaagaalu chesina muslimlu nedu anumaanapu drukkulatho, sontagaddapaine paraayi vaarugaa pariganinchabadutunnaaru! vaarini videsheeyulanee, videshee agentlany nindinchadam, desham vidichi vellamani kuudaa bedirinchadam jarugutondi. swaatantrodyamamto sambandham laeni pariwar saktulu muslimla deshabhaktini sankinchadam athi peddavishaadam. dayyalu vaedaalu vallinchadamante ide kaabolu. ituvanti vimarsalaku samaadhaanamgaa muslimlu bhaavasaaruupyata kaligina itara medhavi vargamtho kalasi charitranu teliyacheppavalasina avasaram unnadi.yandi.usman khan‘oke okka korika. adhi tappa naaku marelanti korika ledu. naa cuffon (savampai kappe vastram)loo naa janmabhoomi mattini kaasta unchandi chaalu’. desha swaatantryam kosam uritaadunu muddaadutuu bharatadesa muddubidda amarajeevi ashfakhullakhan palikina matalivi. desha swaatantrya saadhanalo muslimlu anupamaanamaina, asaadhaaranamaina paatra pooshinchaaru. illuuvaakillu vadilipettaaru, cherasalala palayyaru, urikambaalu ekkaaru. vaaru tama sarvaswanni trunapraayamgaa dharadosina phalitamgaa ettakelaku desham aangleyula paalana nunchi vimukti pondindi.mana sundara bhaaratavani nedu sarvaswatantra desham. prati yeta gundelaninda santoshamto, kannula panduvagaa swaatantrya vedukalu ghanamgaa jarupukuntunnam. kaani swaatantrya saadhana kosam tama praanaalanu trunapraayamgaa arpinchina ashfakhulla khan lanti tyaagadhanulanu vismaristunnam. nijaaniki, vaari tyaagaalanu maripinche prayatnaalu uddesapurvakamgaa jarugutunnaayi. swaatantrya samaramlo muslimula paatranu tolaginchadaaniki, tappanisari paristhitulu erpadithe baga tagginchi chuupadaaniki prayatnaalu jarigai, jarugutunnaayi. nijaayitiigaa, chittasuddhito vislaeshana chesinatlayithe, bhaaratavani swaatantryam kosam muslimlu chesina dhana, praana tyaagaalu swaatantrya charitralo marevvaruu cheyaledu. bhaaratadesamlo congress uniki kuudaa laeni samayamlo muslimulu swaatantryam kosam poraadaaru. mari swaatantrya udyamaaniki praarambha heerolugaa congress naayakulu ela chalaamaniloki vacharo antuchikkani vishayam.mottamodata 1757loo bengal paalakudaina nawab sirajuddaula aangleyulaku vyatirekamgaa swaatantryodyamani beejam vaesaadu. cony, vichaarakaramaina vishayam emitante, meer jaffer ee swatantra paalakuniki droham talapetti aangleyulatho chetulu kalipadu. drohapuuritamaina kutra phalitamgaa sirajuddaula amaragati pondaadu. taruvaata aanglamooka maisurunu vasham chesukovalani mayopayalu pannindi. appati maisuru palakudu sayyad haider aly atyanta dhairyasthayiryaalatho aangla balagaalanu addukunnadu. eeyana maranam taruvaata, athani kumarudu, paraakramavantudaina tippusultan 1799loo chellaacheduraina mutyaalanu okedaaramlo dandaguche prayatnam cheshaadu. aanglamookalaku simhaswapnamai nilichaadu. cony, meer jaffer aatma meer saadikhlo pravesinchina phalitamgaa ‘tippu’ kuudaa amarudayyaadu. british balagaalato veerochitamgaa poraadutuu, ranarangamlone desham kosam praanaalarpinchina mottamodati deshabhaktudigaa tippu charitra ajaramaram.1817loo sayyad ahmad shahid (rahma), allama ismayeel shahid (ra)gaarlu deshaanni banisatva sankella nunchi vimukti cheyadaaniki kankana baddhulayyaaru. ee yodhuliddaru desaswatantryam kosam, aanglamookala baanisatvam nunchi deshaniki vimukti kalpinchadam kosam praanaalaku teginchi poraadutuu 1831loo balacot ane praantamlo amarulayyaru. ee ghatanatho muslim samarayodhulaku kolukoleni debba tagilindi. ayinappatiki, vaaru tama dhairyasthayiryaalanu sadalanivvaledu. islam bodhanala sphuurtithoo 1857loo tirugubaatu udyamam ugraroopam daalchindi. swechchaapataakanu chebooni agrabhaagamlo nilichinavaarilo moulana inayatullah sadik puri, moulana khasim nanothwee agraganyulu. ee tyaagadhanulu ragilinchina sphuurtithoo sadikpur veedhulu desha premikulaina amaraveerula rudhiramtho erupekkaayi. chivariki 1857lone ee swaatantrya samara pitaamahulu amaragatulayyaaru.aa taruvaata ee mahattara udyama baadhyatanu moulana abdullah kasuri bhujaalakettukoni, nalabhayyella paatu anupamaanamaina reetilo munduku nadipinchaaru. 1884loo mottamodati congress samavesam kontamandi medhaavulu, aalochanaaparula aadhvaryamlo jarigindi. nalgava samavesam 1887loo sayyad badruddin tayyab jee adhyakshatana madraasulo jarigindi. ee sabhaku kuudaa andarikante adhika sankhyalo muslimulu haajarayyaaru. aanaati congress pramukhullo jaahar aly, shoukat aly (aly bradars) hasrat mohani, rafy ahmad kidwai, moulana sayyad husain ahmad madanee, moulana abul khasim saif banarasi ityaadulu mukhyulu.bhaarateeya muslimlu tama desaswatantryam kosam aangleyulatho nirantaram poraadutuu, sarvaswanni tyaagam cheyadaaniki siddapadi, asaamaanyamaina aadarsaalanu nelakolpaaru. bengal modalu kashmeeru varaku vistarinchina bhuubhaagamantaa muslim samarayodhula rudhiramtho erupekkindi. aascharyakara vishayam emitante, desha swaatantryam kosam tyaagaalu chesina muslimlu nedu anumaanapu drukkulatho, sontagaddapaine paraayi vaarugaa pariganinchabadutunnaaru! vaarini videsheeyulanee, videshee agentlany nindinchadam, desham vidichi vellamani kuudaa bedirinchadam jarugutondi. swaatantrodyamamto sambandham laeni pariwar saktulu muslimla deshabhaktini sankinchadam athi peddavishaadam. dayyalu vaedaalu vallinchadamante ide kaabolu. ituvanti vimarsalaku samaadhaanamgaa muslimlu bhaavasaaruupyata kaligina itara medhavi vargamtho kalasi charitranu teliyacheppavalasina avasaram unnadi.yandi.usman khan