మావోయిస్టు పోరాటం ఎప్పుడూ విజయవంతంగా శత్రువులను ఎదురుకున్నది అని చెప్పడం కాకుండా ఈ పోరాటం ఎదురుకున్న అనేక ఎదురుదెబ్బల్ని అత్యంత వాస్తవికంగా చిత్రించినందుకు పి. చంద్ను అభినందించాలి.నక్సలైట్ ఉద్యమాన్ని చిత్రిస్తూ చాలా సాహిత్యం ఉత్పన్నమైంది. ఇదివరకు అల్లం రాజయ్య ‘వసంత గీతం’ అనే ఒక మంచి నవలను రచించాడు. అదే ఒరవడిలో పి.చంద్ ‘నల్లమల’ పేరుతో, ఒక దశలో నల్లమల అడవుల్లో కేంద్రీకృతమైన ఈ మావోయిస్టు ఉద్యమాన్ని అత్యంత వాస్తవికంగా చిత్రించాడు. నవలల్ని ఎవరూ చదవడంలేదనుకుంటున్న తరుణంలో 419 పేజీల ఈ బృహత్ నవలను రచించినందుకు పి.చంద్ను అభినందించాలి.1980లలో నక్సలైట్ ఉద్యమం నల్లమల అడవుల్లో కేంద్రీకృతమైంది. అంతకుముందు శ్రీకాకుళం ప్రాంతంలోనూ, ఉత్తర తెలంగాణ ప్రాంతంలోనూ కేంద్రీకృతమైన ఈ ఉద్యమం మహబూబ్ నగర్ - కర్నూలు జిల్లాల సరిహద్దు ప్రాంతంలో ఉన్న నల్లమల అడవులకు వెళ్లిపోయింది. నల్లమలలో 30సంవత్సరాల పాటు సాగిన ఈ  ఉద్యమ స్వరూపాన్ని సమగ్రంగా ఈ నవలారూపంలో మన ముందుంచటంలో పి.చంద్ చాలా వరకు కృతకృత్యుడయ్యాడనే చెప్పవచ్చు.‘నల్లమల’ నవలను వసంత అనే పాత్ర ‘నేనూ’ అంటూ ఉత్తమ పురుషలో చెప్పినట్టుగా రచయిత ఈ నవలకు రూపకల్పన చేశాడు. ఈ వసంత అనే బడుగు బలహీన వర్గానికి చెందిన స్త్రీ నక్సలైట్ ఉద్యమంలో చేరడంతో నవల ప్రారంభమౌతుంది. సాధారణంగా ఉత్తమపురుషలో కథచెప్పే పాత్ర నవలలో ప్రధానపాత్రగా ఉంటుంది. కానీ ఈ నవలలో వసంత ప్రధానపాత్ర కాదు. తన చుట్టూ జరుగుతున్న అనేక సంఘటనలకు ఆమె కేవలం సాక్షీభూతురాలు మాత్రమే. ఆమె మావోయిస్టు పార్టీలో చేరి పోరాటంలో పాల్గొన్నది కాబట్టి నవలంతా మావోయిస్టులకు అనుకూలంగానే, వాళ్లు చేపట్టిన ప్రతి చర్చను సమర్థిస్తూనే సాగుతుంది. రచయిత వసంత అనే మావోయిస్టు చేత కథ చెప్పిస్తున్నాడు కాబట్టి నవలంతా మావోయిస్టుల దృక్కోణంలోంచే సాగిందని ఎవరూ తప్పుపట్టటానికి వీల్లేకుండా రచయిత జాగ్రత్త పడ్డాడు. శిల్పపరంగా పి.చంద్ విజయమిది.అడవుల్లో పోలీసులకు, మావోయిస్టులకు మధ్య కాల్పులు జరగటం, అటువైపు కొందరు, ఇటువైపు కొందరు మరణించటం జరుగుతుం టుంది. ఈ నవలలోని ఇలాంటి సంఘటనలతో పాటు నల్లమల అడవుల్లో నివసిస్తున్న చెంచుల జీవన విధానాన్ని రచయిత ఎంతో వాస్తవికంగా చిత్రించటంవల్ల ఈ నవలకొక ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు లభిస్తున్నది. చెంచుల జీవితాలను లోతుగా చిత్రించటానికి ఈ రచయిత అడవుల్లోకి వెళ్లి కొంతకాలం చెంచులతో కలిసి జీవించాడని తెలుస్తున్నది. చెంచులను గురించి కిరణ్ అన్న మావోయిస్టు నాయకుడు ఇలా చెబుతాడు: ‘‘మొదట్నించి కూడా చెంచులు వేట మీద, అటవీ ఉత్పత్తుల మీద ఆధారపడి సంచార జీవితానికే అలవాటు పడ్డారు. వారికి వ్యవసాయం మీద ఆసక్తి ఉండేది కాదు. నిజాం కాలంలో చెంచులకు స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చెయ్యటానికి ఒక ప్రయత్నం జరిగింది. ఆరోజుల్లోనే ప్రముఖ మానవ పరిణామ శాస్త్రవేత్త హేమన్ డార్ఫు చెంచుల మీద అధ్యయనం చేసిన సూచనలను బల్మూరు, అచ్చంపేట తదితర ప్రాంతాల్లో అమలు చేసే ప్రయత్నమైతే జరిగింది కాని అది అంత సఫలం కాలేదు’’ అంటాడు.ఇంకా చెంచులను గురించి కిరణ్ ఇలా చెబుతాడు:‘‘ఒక స్థాయిలో చెంచులకు వ్యవసాయం అలవాటు చెయ్యటానికి చాలా ప్రయత్నాలు జరిగినవి. చెంచులకు భూమి ఇవ్వటమే కాకుండా పశువులను, పనిముట్లను ఇవ్వడం కూడా జరిగింది. దానికి తోడు మైదాన ప్రాంతాలకు చెందిన సుగాలీలు, పేదలైన మాలమాదిగలకు కూడా కొంత భూమిని ఇచ్చి వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహించారు. కనీసం వారిని చూసైనా చెంచులు స్థిరనివాసానికి అలవాటు పడ్తారని ఆశించారు. కానీ ఆ ప్రయత్నం కూడా విఫలమైంది. చివరకు చెంచులు ప్రభుత్వం ఇచ్చిన భూములను, పశువులను కూడా అమ్ముకొని మరింత లోతట్టు అడివి ప్రాంతాలకు పోయి బతికిండ్రు తప్ప వ్యవసాయానికి అలవాటు పడలేదు’’.స్వాతంత్య్రం తర్వాత చెంచుల పరిస్థితి మెరుగు కాకపోవటం అటుంచి ఇంకా దిగజారింది అంటాడు కిరణ్. అడవిలో బతికే చెంచుల మీద ప్రభుత్వం అనేక ఆంక్షలు విధించటంతో వాళ్ళ బతుకులు ఇంకా అధ్వాన్నమైపోయాయంటాడు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో చెంచుల గుడారాల్లోకి మావోయిస్టులు ప్రవేశించారు. చెంచు తెగకు చెందిన లక్ష్మక్క కుటుంబ హింసను ధిక్కరించి మావోయిస్టు ఉద్యమంలో చేరుతుంది.ఈ నవలలోని ముఖ్య పాత్రల్లో మాధవ్ ఒకడు. అతని జీవిత సహచరి శాంత కూడా ఒక ముఖ్య పాత్రే. నిజానికి ఈ నవలలో మాధవే నవలంతా ఉండాలి, అతని చుట్టే నవలంతా తిరుగుతుంది అనుకుంటాం. కానీ చెంచు జాతికి చెందిన అనేకమందిని పాత్రలుగా ఈ నవలలోకి తీసుకురావడంతో మాధవ్ పాత్రకు లభించాల్సినంత ప్రాధాన్యత లభించలేదనిపిస్తుంది. ఒక నాయకుడి పాత్ర ద్వారానే నవలంతా నడిచి ఉంటే ఈ నవల ఇంకా ఆసక్తికరంగా ఉండేది.నల్లమలలోని భౌగోళిక వాతావరణాన్ని చెబుతూ రచయిత ‘‘నల్లమలలో అన్ని కాలాలు అతిగానే ఉంటాయి. ఎండాకాలంలో ఎండలు మండిపోతాయి. ఆకురాల్చిన అడవిలో నీడ కూడా దొరకదు. తాగేందుకు గుక్కెడు నీళ్ళు దొరకవు. వర్షాకాలంలో చిన్న వానకే పొంగే సెలయేర్లు, ఎండా కాలంలో బీటలువారి రాళ్లు తేలుతాయి. నిల్వ ఉండే చిన్నచిన్న నీటి గుంటలు (మడకలు) కూడా ఎండిపోతాయి. అక్కడక్కడ కొన్ని మడకల్లో నీరు ఉంటుంది. ఆ నీరు అడవిలోని పశు పక్ష్యాదులకు దాహం తీరుస్తుంది. అటువంటిచోట పులి అడవి జంతువుల కోసం మాటువేసుకొని నీళ్లు తాగటానికి వచ్చిన జంతువులను వేటాడుతుంది.’’‘‘ఎండాకాలంలో నీళ్ళ తావులకాడ పోలీసులు దళాల కోసం మాటువేసుకొని ఉంటారు. అటువంటి సమయంలో పరిమితమైన నీటితోనే రోజులు గడపాల్సి వచ్చేది. గొంతులు తడారిపోతోంటే గుక్కెడు గుక్కెడు నీళ్ళతో కాలం వెళ్ళదీయాల్సి వచ్చేది’’ అంటుంది ఈ కథ చెబుతున్న వసంత.‘‘చెంచులు బుడ్డగోసులు పెట్టుకొని శతాబ్దాల తరబడి ఈ అడవిలో ఇలాగే బతుకుతున్నారు. ఈ చలికి, ఎండకి, వానకు వాళ్ళ శరీరాలు అలవాటుపడిపోయాయి’’- ఇలా నల్లమల అడవుల్లో నివసిస్తున్న చెంచుల జీవితాలకు, వారి జీవన విధానాలకు అద్దం పడుతుందీ నవల. అలాగే నల్లమల అడవుల్లోని ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని కూడా ఈ రచయిత అద్భుతంగా వర్ణించాడు.  మావోయిస్టులకు, పోలీసులకు మధ్య ఒక భీకర పోరాటంతో రచయిత నవలను ముగించాడు. నల్లమల పోరాటం అత్యంత విషాదాంతంగా ముగిసిందన్న ధ్వని ఈ ముగింపులో ఉంది. నవలలోని చివరిపేజీల్లో ఆ పోరాటాన్ని రచయిత వర్ణించిన తీరు చదువుతున్నవారి గుండెల్ని పిండేసేలా సాగింది.మావోయిస్టు పోరాటం ఎప్పుడూ విజయవంతంగా శత్రువులను ఎదురుకున్నది అని చెప్పడం కాకుండా ఈ పోరాటం ఎదురుకున్న అనేక ఎదురుదెబ్బల్ని అత్యంత వాస్తవికంగా చిత్రించినందుకు పి. చంద్ను అభినందించాలి. 400పేజీలకు పైగా సాగిన ఈ నవల ఎక్కడా విసిగించకుండా చదివిస్తుంది. మావోయిస్టుల పోరాటాన్ని గూర్చి, పోలీసులకు మావోయిస్టులకు మధ్య జరిగే ఎదురు కాల్పులను గురించి వినడమే కాని ప్రత్యక్షంగా మనం చూడలేం. కానీ ఈ నవలను చదువుతోంటే అలాంటి దృశ్యాలను ప్రత్యక్షంగా చూసిన అనుభూతి కలుగుతుంది. అంపశయ్య నవీన్
mavoistu poratam eppuduu vijayavantamgaa satruvulanu edurukunnadi ani cheppadam kakunda ee poratam edurukunna aneka edurudebbalni atyanta vaastavikamgaa chitrinchinanduku pi. chandnu abhinandinchaali.naksalite udyamaanni chitristuu chala saahityam utpannamaindi. idivaraku allam rajayya ‘vasanta geetam’ ane oka manchi navalanu rachinchaadu. adhe oravadilo pi.chand ‘nallamala’ paerutho, oka dasalo nallamala adavullo kendreekrutamaina ee mavoistu udyamaanni atyanta vaastavikamgaa chitrinchaadu. navalalni evaruu chadavadamledanukuntunna tarunamlo 419 paejeela ee bruhat navalanu rachinchinanduku pi.chandnu abhinandinchaali.1980lalo naksalite udyamam nallamala adavullo kendreekrutamaindi. antakumundu srikaakulam praantamloonuu, uttara telamgaana praantamloonuu kendreekrutamaina ee udyamam mahaboob nagar - karnoolu jillala sarihaddu praantamlo unna nallamala adavulaku vellipoyindi. nallamalalo 30samvatsaraala paatu saagina ee  udyama swaroopaanni samagramgaa ee navalaaroopamlo mana mundunchatamlo pi.chand chala varaku krutakrutyudayyadane cheppavachhu.‘nallamala’ navalanu vasanta ane paatra ‘nenuu’ antuu uttama purushalo cheppinattugaa rachayita ee navalaku roopakalpana cheshaadu. ee vasanta ane badugu balaheena vargaaniki chendina stree naksalite udyamamlo cheradamtho navala praarambhamoutundi. saadhaaranamgaa uttamapurushalo kathacheppe paatra navalalo pradhaanapaatragaa untundi. cony ee navalalo vasanta pradhaanapaatra kaadu. tana chuttu jarugutunna aneka sanghatanalaku aame kevalam saaksheebhooturaalu matrame. aame mavoistu paartiiloo cheri poraatamlo paalgonnadi kabatti navalanta mavoistulaku anukuulamgaane, vaallu chepattina prati charchanu samarthistune saagutundi. rachayita vasanta ane mavoistu chetha katha cheppistunnadu kabatti navalanta mavoistula drukkonamlonche saagindani evaruu tappupattataaniki veellekunda rachayita jaagratta paddaadu. silpaparamgaa pi.chand vijayamidi.adavullo polisulaku, mavoistulaku madhya kaalpulu jaragatam, atuvaipu kondaru, ituvaipu kondaru maraninchatam jarugutum tundi. ee navalaloni ilanti sanghatanalatho paatu nallamala adavullo nivasistunna chenchula jeevana vidhaanaanni rachayita entho vaastavikamgaa chitrinchatamvalla ee navalakoka pratyekamaina gurtimpu labhistunnadi. chenchula jeevitaalanu lothugaa chitrinchataaniki ee rachayita adavulloki velli kontakaalam chenchulatho kalisi jeevinchaadani telustunnadi. chenchulanu gurinchi kiran anna mavoistu nayakudu ilaa chebutaadu: ‘‘modatninchi kuudaa chenchulu veta meeda, atavi utpattula meeda aadhaarapadi sanchaara jeevitaanike alavaatu paddaaru. vaariki vyavasaayam meeda aasakti undedi kaadu. nijam kaalamlo chenchulaku sthira nivasam erpaatu cheyyataaniki oka prayatnam jarigindi. aarojullone pramukha manava parinaama saastravetta heman daarfu chenchula meeda adhyayanam chesina suuchanalanu balmooru, achampeta taditara praantaallo amalu chese prayatnamaite jarigindi kaani adhi anta safalam kaaledu’’ antaadu.inka chenchulanu gurinchi kiran ilaa chebutaadu:‘‘oka sthaayilo chenchulaku vyavasaayam alavaatu cheyyataaniki chala prayatnaalu jariginavi. chenchulaku bhoomi ivvatame kakunda pasuvulanu, panimutlanu ivvadam kuudaa jarigindi. daaniki thodu maidaana praantaalaku chendina sugaaleelu, pedalaina maalamaadigalaku kuudaa kontha bhoomini ichi vyavasaayaanni prothsahinchaaru. kaneesam vaarini chusaina chenchulu sthiranivaasaaniki alavaatu padtaarani aasinchaaru. cony aa prayatnam kuudaa viphalamaindi. chivaraku chenchulu prabhutvam ichina bhoomulanu, pasuvulanu kuudaa ammukoni marinta lothattu adivi praantaalaku poyi batikindru tappa vyavasaayaaniki alavaatu padaledu’’.swaatantyram tarvaata chenchula paristhiti merugu kakapovatam atunchi inka digajaarindi antaadu kiran. adavilo batike chenchula meeda prabhutvam aneka aankshalu vidhinchatamtho vaalla batukulu inka adhvaannamaipoyayantaada. ilanti paristhitullo chenchula gudaralloki mavoistulu pravesinchaaru. chenchu tegaku chendina lakshmakka kutumba himsanu dhikkarinchi mavoistu udyamamlo cherutundi.ee navalaloni mukhya paatrallo madhav okadu. athani jeevita sahachari saanta kuudaa oka mukhya paatre. nijaaniki ee navalalo madhave navalanta undaali, athani chutte navalanta tirugutundi anukuntam. cony chenchu jaatiki chendina anekamandini paatralugaa ee navalaloki teesukuraavadamto madhav paatraku labhinchaalsinanta praadhaanyata labhinchaledanipistundi. oka nayakudi paatra dwarane navalanta nadichi unte ee navala inka aasaktikaramgaa undedi.nallamalaloni bhougolika vaataavaranaanni chebutuu rachayita ‘‘nallamalalo anni kaalaalu atigaane untaayi. endaakaalamlo endalu mandipotayi. aakuraalchina adavilo needa kuudaa dorakadu. taagenduku gukkedu neellu dorakavu. varshaakaalamlo chinna vaanake ponge selayerlu, enda kaalamlo beetaluvaari raallu telutaayi. nilva unde chinnachinna neeti guntalu (madakalu) kuudaa endipotayi. akkadakkada konni madakallo neeru untundi. aa neeru adavilooni pashu pakshyaadulaku daaham teerustundi. atuvantichota puli adavi jantuvula kosam matuvesukoni neellu taagataaniki vachina jantuvulanu vetaadutundi.’’‘‘endaakaalamlo neella tavulakada poliisulu dalaala kosam matuvesukoni untaaru. atuvanti samayamlo parimitamaina neetithone rojulu gadapalsi vachedi. gontulu tadaripotonte gukkedu gukkedu neellatho kaalam velladeeyaalsi vachedi’’ antundi ee katha chebutunna vasanta.‘‘chenchulu buddagosulu pettukoni sataabdaala tarabadi ee adavilo ilaage batukutunnaru. ee chaliki, endaki, vaanaku vaalla sareeraalu alavatupadipoyayi’’- ilaa nallamala adavullo nivasistunna chenchula jeevitaalaku, vaari jeevana vidhaanaalaku addam padutundii navala. alaage nallamala adavulloni prakruti soundaryaanni kuudaa ee rachayita adbhutamgaa varninchaadu.  mavoistulaku, polisulaku madhya oka bheekara poraatamtho rachayita navalanu muginchaadu. nallamala poratam atyanta vishaadaantamgaa mugisindanna dhwani ee mugimpulo undi. navalaloni chivaripejillo aa poraataanni rachayita varninchina teeru chaduvutunnavaari gundelni pindesela saagindi.mavoistu poratam eppuduu vijayavantamgaa satruvulanu edurukunnadi ani cheppadam kakunda ee poratam edurukunna aneka edurudebbalni atyanta vaastavikamgaa chitrinchinanduku pi. chandnu abhinandinchaali. 400paejeelaku paiga saagina ee navala ekkada visiginchakundaa chadivistundi. mavoistula poraataanni goorchi, polisulaku mavoistulaku madhya jarige eduru kaalpulanu gurinchi vinadame kaani pratyakshamgaa manam chudalem. cony ee navalanu chaduvutonte alanti drushyaalanu pratyakshamgaa chusina anubhooti kalugutundi. ampasayya naveen