
 లవణ వధ:
  తెల్లవారింది. లవణుడు ఆహారంకోసం పట్నం విడిచి వెళ్లిపోయాడు. శత్రుఘ్నుడు వెళ్లి పుర ద్వారం ముందు నుంచున్నాడు. రెండు జాముల కల్లా వచ్చేశాడు లవణుడు తాను చంపిన వేల కొద్ది జంతువుల్ను పట్టించుకొని, ద్వారానికడ్డంగా వున్న శత్రుఘ్నుణ్ని చూసి వెకిలి నవ్వునవ్వి "నీ చేతులో వున్న ఆయుధంతో ఏం చేస్తావు?" అని అడిగాడు. "ఏం చేస్తానా? నీతల తీస్తాను. రా ద్వంద్వయుద్దానికి"అన్నాడు. మళ్లీ పెద్దగా నవ్వి "అయితే జరుగు ఆయుధం తెచ్చుకుంటా" అన్నాడు లవణుడు. "ఓరి వెర్రివాడా! చేజిక్కిన శత్రువును విడుచుకునే సమర్దుడుంటాడా? కాచుకో" అని బాణం సంధించాడు శత్రుఘ్నుడు. లవణుడు ఒక చెట్టులాగి విసిరాడు. దాన్ని తన బాణాల్తో ముక్కలు ముక్కలుగా నరికేశాడు శత్రుఘ్నుడు. వికటంగా నవ్వి మరో చెట్టును పెరికి విసిరాడు లవణుడు, ఆదెబ్బకు మూర్చపోయాడు శత్రుఘ్నుడు. శత్రుఘ్నుడు చనిపోయాడనుకున్నాడు లవణుడు. అవకాశం వుండిన్నీ ఆయుధం తెచ్చుకోలేదు. క్షణంలో తేరుకున్నాడు శత్రుఘ్నుడు. రాముడిచ్చిన శరం సంధించి బాణం ఆకర్ణాంతం లాగాడు. దాంతో భూమి వణికింది. చీకట్లు కమ్మాయి. మెరుపులాంటి శరం బాణయుక్తం అయి లవణుని గుండెలు బద్దలు కొట్టింది. రసాతలం దాకా భూమిలో చొచ్చుకొనిపోయి మళ్ళీ శత్రుఘ్నుని పొదిలో ప్రవేశించింది. వజ్రాయుధం దెబ్బతిన్న పర్వతంలా కూలి పడ్డాడు లవణుడు. లవణుడలా కూలగానే అతని పూజామందిరంలో వున్న శూలం రుద్రుని దగ్గరికి ఎగిరిపోయింది. దేవ దుందుభులు మోగాయి. పూలవాన కురిసింది. ఇంద్రుడూ మొదలైన దేవతలంతా ప్రత్యక్షం అయి వరం కోరుకొమ్మన్నారు శత్రుఘ్నుణ్ని "మధువనం రకరకాల దివ్యభవనాల్తో మధురాపురం అయిపోవాలి "అని కోరాడు శత్రుఘ్నుడు చేతులు జోడించి 'తథాస్తు' అన్నారు దేవతలు. చూస్తూ చూస్తూనే మహానగరం అయిపోయిందావనం అంతా. శత్రుఘ్నుడు శ్రావణమాసంలో ఆ పురంలో ప్రవేశించాడు. పన్నెండు సంవత్సరాలు అక్కడ వున్నాడు శత్ర్గుఘ్నుడు. ఆ తరువాత కొంత పరివారాన్ని తీసుకుని అయోధ్యకు బయల్దేరాడు.
 రామ కథ:
 మెల్లగా నడుస్తూ ఏడెనిమిది మాసాలకు అతడు వాల్మీకి ఆశ్రమం చేరుకున్నాడు శత్రుఘ్నుడు. వాల్మీకి అతనికి అర్ఘ్యపాద్యాదులిచ్చి సత్కరించాడు. లవణుణ్ని చంపినందుకు అనేకరకాల కొనియాడాడు. తరువాత శత్రుఘ్నుడు అక్కడ చక్కని సంగీతం విన్నాడు. అది రామకథ. గాయకులు తంబురా శ్రుతిచేసుకుని లయ తప్పకుండా పాడుతున్నారు. అది వింటూంటే రాముని చరిత్ర యావత్తూ కళ్ళముందు జరుగుతున్నట్లనిపించింది శత్రుఘ్నునికి. అతడు పరవశుడైపోయి ఆనందబాష్పాలు రాల్చాడు. అతని పరివారం గూడా పరవశులై రామకథను విన్నారు. "మనం ఎక్కడ వున్నాం? ఇది కలా? నిజమా? జరిగిన కథంతా కళ్ళకు కట్టినట్లు కనిపిస్తూంది. ఈ పాటల వల్లనే మనకి కల వచ్చిందేమో" అనుకొని ఆశ్చర్యంలో మునిగిపోయారు. వారు తమ ప్రభువును అదంతా ఏమిటో తెలుసుకోవలసిందిగా ప్రార్దించారు. అందుకతడు "మహర్షుల ఆశ్రమాల్లో ఇలాంటివి ఎన్నో జరుగుతుంటాయి. వాటన్నింటికీ కారణాలు మనం అడగ్గూడదు" అన్నాడు. ఆ రాత్రి అక్కడే పడుకున్నారు వారంతా పడుకున్నాడనే కాని నిద్రపట్టిందికాదు శత్రుఘ్నునికి. తంబురాధ్వని అతని చెవుల్లో గింగురుమంటూనే వుంది. అలా రాత్రి గడిచిపోయింది. తెల్లవారగానే వాల్మీకితో శలవుపుచ్చుకొని రథం ఎక్కాడు శత్రుఘ్నుడు.
 అయోధ్య చేరగానే రాముని దగ్గరికి వెళ్లాడు శత్రుఘ్నుడు. అన్నకు పాదాభివందనం చేసి రాముని ఆజ్ఞ నిర్వర్తించానని నివేదించాడు. రాముడు మిక్కిలి సంతోషించి తమ్ముణ్ని కౌగలించుకున్నాడు. అప్పుడు శత్రుఘ్నుడు తాను అన్నల్లు వదిలి వుండలేననీ తనను అయోధ్యలోనే వుండడానికి అనుమతించాలనీ రాముణ్ణి వేడుకున్నాడు. కాని రాముడు అందుకు అంగీకరించలేదు. స్వధర్మం నిర్వర్తించడానికి కొంత బాధ అనుభవించాల్సిందేనన్నాడు. అవసరం అవుతే మధ్యమధ్య అయోద్యకు వచ్చి వెళ్తుండవలసిందని చెప్పాడు. అన్న మాటను కాదనలేకపోయాడు తమ్ముడు. అయోధ్యలో ఏడు రాత్రులు మాత్రమే వుండి రామ, లక్ష్మణ, భరతుల శలవు పొంది మధురాపురం వెళ్ళిపోయాడు.
 శంబూక వధ:
 అలా కొంతకాలం గడిచింది. ఒకనాడు ఒక పల్లె బ్రాహ్మడు తన మృత పుత్రుణ్ని తీసుకొనివచ్చి రాజద్వారంలో కూర్చొని ఏడవసాగాడు. "రాజు ధర్మంగా పాలించకపోతే ప్రజల కిలాంటి విపత్తులు వస్తాయి. పితృ కార్యాలు నిర్వర్తించకుండా మనిషి చావడం రాజు చేసిన తప్పిదాన్నే సూచిస్తూంది. ఇది రాజు దోషం అనడానికి ఎలాంటి సందేబమున్నూ లేదు. నేనూ నా భార్యా ఈ రాజద్వారం ముందే ప్రాణాలు విడుస్తాం. బ్రహ్మహత్యా పాతకం కట్టుకొని రాజును కులకనీ" అని ఏడవడం మొదలుపెట్టాడు బాపడు.
 ఆ ఏడుపు విని రాముని చాల దుఃఖం కలిగింది. అతడు మంత్రుల్నూ పురోహితుల్నూ పిలిపించాడు. తండ్రిముందు కొడుకు చావడానిగ్గల కారణం ఏమిటని అడిగాడు అప్పుడు నారదుడు "రామా! ఈ బాలుడు అకాలమరణం పొందడానికి కారణం లేకపోలేదు. కృతయుగంలో బ్రాహ్మలూ, త్రేతాయుగంలో బ్రాహ్మలూ, క్షత్రియులూ, ద్వాపరంలో వైశ్యులున్నూ, కలియుగంలో నాలుగు వర్ణాలవారున్నూ తపస్సు చేయాలి. ఇది త్రేతాయుగం. ఇప్పుడు నీరాజ్యంలో ఒక శూద్రుడు తపస్సు చేస్తున్నాడు. కాబట్టి నీ రాజ్యం అంతా వెతికించి దోషిని శిక్షించావంటే బాలుడు జీవిస్తాడు"అన్నాడు.
 అది విని వారినందర్నీ పంపించాడు రాముడు. లక్ష్మణుణ్ని పిలిచి మృతదేహాన్ని తైలద్రోణిలో భద్రపర్చమనీ బాపణ్ణి ఓదార్చమనీ చెప్పాడు. పుష్పకాన్ని స్మరించాడు. పుష్పకం ఎక్కి నాలుగు దిక్కులూ తిరిగి చూశాడు. దక్షిణ దిక్కున అతనికి ఒక సరస్సు కనిపించింది. అక్కడ ఒకడు అధోముఖంగా వుండి తపస్సు చేస్తున్నాడు. అక్కడికి వెళ్లి రాముడు అతణ్ని "నువ్వెవరు? ఏమి కోరి తపస్సు చేస్తున్నావు. సత్యం చెప్పు. నేను దశరథపుత్రుణ్ని. రాముణ్ని"అన్నాడు.
 అందుకతడు "అయ్యా! నేను శూద్రుణ్ణి. నాపేరు శంబూకుడు. బొందిలో స్వర్గానికి వెళ్లాలని తపస్సు చేస్తున్నాడు. ఇది సత్యం. నేను అసత్యం పలుకడంలేదు" అన్నాడు. వినయవంతుని - జనునే హింసింప?రాజ జన్మము నింద్యంబనిరోసి ఒరనుండి కత్తి లాగి శంబూకుని తలనరికేశాడు రాముడు. దేవతలంతావచ్చి రాముడు చేసిన పనికి మెచ్చుకొని ఆ బ్రాహ్మణ బాలుణ్ని బ్రతికించాల్సిందని వేడుకున్నారు. రాముడు దేవతల్ను "నువ్వు శంబూకుణ్ని సంహరించినప్పుడే ఆ బాలునికి ప్రాణాలు వచ్చాయి. " అన్నారు దేవతలు. అగస్త్యుని పన్నెండేళ్లు జలశయ్యావ్రతం నాటికి ముగిసిందని తామంతా అక్కడికే వెళ్తున్నామమని చెప్పి రాముణ్ని తమతమ విమానాలు ఎక్కి వెళ్ళిపోయింతర్వాత పుష్పకంలో బైల్దేరాడు రాముడు.

 lavana vadha:
  tellavaarindi. lavanudu aahaaramkosam patnam vidichi vellipoyaadu. satrughnudu velli pura dwaram mundu nunchunnaadu. rendu jaamula kalla vachesadu lavanudu taanu champina vela koddi jantuvulnu pattinchukoni, dwaaraanikaddamgaa vunna satrughnunni chusi vekili navvunavvi "nee chetulo vunna aayudhamtho yem chestavu?" ani adigaadu. "yem chestana? neetala teestaanu. raa dwandvayuddaaniki"annadu. malli peddagaa navvi "ayithe jarugu aayudham tecchukunta" annadu lavanudu. "ori verrivada! chejikkina satruvunu viduchukune samarduduntada? kachuko" ani baanam sandhinchaadu satrughnudu. lavanudu oka chettulaagi visiraadu. daanni tana baanaaltoe mukkalu mukkalugaa narikesadu satrughnudu. vikatamgaa navvi maro chettunu periki visiraadu lavanudu, aadebbaku moorchapoyaadu satrughnudu. satrughnudu chanipoyadanukunnadu lavanudu. avakaasam vundinnee aayudham techukoledu. kshanamlo terukunnadu satrughnudu. raamudicchina sharam sandhinchi baanam aakarnaantam lagadu. daamto bhoomi vanikindi. cheekatlu kammai. merupulanti sharam baanayuktam ayi lavanuni gundelu baddalu kottindi. rasatalam daka bhoomilo chochukonipoyi mallee satrughnuni podilo pravesinchindi. vajraayudham debbatinna parvatamlaa kuuli paddaadu lavanudu. lavanudala koolagaane athani poojaamandiramlo vunna shoolam rudruni daggariki egiripoyindi. deva dundubhulu mogai. poolavaana kurisindi. indruduu modalaina devatalanta pratyaksham ayi varam korukommannaru satrughnunni "madhuvanam rakarakaala divyabhavanaaltho madhurapuram aipovali "ani koradu satrughnudu chetulu jodinchi 'tathaastu' annaru devatalu. chustuu chustune mahanagaram ayipoyindaavanam antaa. satrughnudu sraavanamaasamlo aa puramlo pravesinchaadu. pannendu samvatsaraalu akkada vunnadu satrgughnudu. aa taruvaata kontha parivaaraanni teesukuni ayodhyaku bayalderaadu.
 raama katha:
 mellagaa nadustuu edenimidi maasaalaku atadu valmiki aashramam cherukunnadu satrughnudu. valmiki ataniki arghyapaadyaadulich satkarinchaadu. lavanunni champinanduku anekarakaala koniyadadu. taruvaata satrughnudu akkada chakkani sangeetam vinnadu. adhi ramakatha. gaayakulu tambura srutichesukuni laya tappakunda paadutunnaaru. adhi vintoonte ramuni charitra yaavattuu kallamundu jarugutunnatlanipinchi satrughnuniki. atadu paravasudaipoyi aanandabaashpaalu ralchadu. athani parivaaram guda paravasulai ramakathanu vinnaru. "manam ekkada vunnam? idhi kalaa? nijama? jarigina kathantaa kallaku kattinatlu kanipistuundi. ee paatala vallane manaki kala vachindemo" anukoni aascharyamlo munigipoyaaru. vaaru tama prabhuvunu adanta emito telusukovalasindigaa praardinchaaru. andukatadu "maharshula aashramaallo ilantivi enno jarugutuntaayi. vaatannintikii kaaranaalu manam adaggudadu" annadu. aa raatri akkade padukunnaru vaarantaa padukunnadane kaani nidrapattindikaadu satrughnuniki. tamburaadhvani athani chevullo gingurumantune vundi. alaa raatri gadichipoyindi. tellavaaragaane vaalmeekitoe salavupuchukoni ratham ekkaadu satrughnudu.
 ayodhya cheragaane ramuni daggariki vellaadu satrughnudu. annaku paadaabhivandanam chesi ramuni aagna nirvartinchaanani nivedinchaadu. ramudu mikkili santoshinchi tammunni kaugalinchukunnadu. appudu satrughnudu taanu annallu vadili vundalenanee tananu ayodhyalone vundadaaniki anumatinchaalanii ramunni vedukunnadu. kaani ramudu anduku angeekarinchaledu. swadharmam nirvartinchadaaniki kontha baadha anubhavinchaalsindenna. avasaram avute madhyamadhya ayodyaku vachi veltundavalasindani cheppaadu. anna maatanu kaadanalekapoyaadu tammudu. ayodhyalo edu raatrulu matrame vundi raama, lakshmana, bharatula salavu pondi madhurapuram vellipoyaadu.
 sambooka vadha:
 alaa kontakaalam gadichindi. okanadu oka palle brahmadu tana mruta putrunni teesukonivacchi rajadwaramlo kuurchoni edavasagadu. "raju dharmanga paalinchakapothe prajala kilanti vipattulu vastaayi. pitru kaaryaalu nirvartinchakundaa manishi chaavadam raju chesina tappidaanne suuchistuundi. idhi raju dosham anadaaniki elanti sandebamunnu ledu. nenuu naa bharya ee rajadwaram munde praanaalu vidustam. brahmahatya paatakam kattukoni rajunu kulakanee" ani edavadam modalupettaadu bapadu.
 aa edupu vini ramuni chaala dukkham kaligindi. atadu mantrulnuu purohitulnuu pilipinchaadu. tandrimundu koduku chaavadaaniggala kaaranam emitani adigaadu appudu naradudu "rama! ee baludu akaalamaranam pondadaaniki kaaranam lekapoledu. krutayugamlo braahmaluu, tretaayugamlo braahmaluu, kshatriyuluu, dwaaparamlo vaisyulunnuu, kaliyugamlo naalugu varnaalavaarunnuu tapassu cheyali. idhi tretaayugam. ippudu neeraajyamlo oka shoodrudu tapassu chestunnadu. kabatti nee rajyam antaa vetikinchi doshini sikshinchaavante baludu jeevistaadu"annadu.
 adhi vini vaarinandarnii pampinchaadu ramudu. lakshmanunni pilichi mrutadehaanni tailadronilo bhadraparchamanii baapanni odaarchamanee cheppaadu. pushpakaanni smarinchaadu. pushpakam ekki naalugu dikkuluu tirigi chushadu. dakshina dikkuna ataniki oka sarassu kanipinchindi. akkada okadu adhomukhamgaa vundi tapassu chestunnadu. akkadiki velli ramudu atanni "nuvvevaru? emi kori tapassu chestunnavu. satyam cheppu. nenu dasarathaputrunni. ramunni"annadu.
 andukatadu "ayya! nenu shoodrunni. naperu sambookudu. bondilo swargaaniki vellaalani tapassu chestunnadu. idhi satyam. nenu asatyam palukadamledu" annadu. vinayavantuni - janune himsimpa?raja janmamu nindyambanirosi oranundi katti laagi sambookuni talanarikesadu ramudu. devatalantavachi ramudu chesina paniki mecchukoni aa brahmana baalunni bratikinchaalsindani vedukunnaru. ramudu devatalnu "nuvvu sambookunni samharinchinappude aa baluniki praanaalu vachayi. " annaru devatalu. agastyuni pannendellu jalasayyaavratam naatiki mugisindani tamanta akkadike veltunnamamani cheppi ramunni tamatama vimaanaalu ekki vellipoyintarvaata pushpakamlo bailderadu ramudu.