ఇంతకూ సమస్య ఏమిటి? ప్రజలకు ఏ ఇబ్బంది వచ్చినా, సమస్య వచ్చినా వాటిని తీర్చవలసిన బాధ్యత ప్రభుత్వానిదే గనుక, ప్రభుత్వానికి ఆ సమస్యలు తెలియజేయడానికి ఒక మార్గం తెరిచి ఉంచాలని ఎప్పుడో రాచరికం రోజుల్లోనే కలిగిన జ్ఞానం ధర్మగంట స్థాపనకు దారి తీసింది. ప్రజలలో ప్రజాస్వామిక చైతన్యం వెల్లివిరిసిన కొద్దీ ఆ ధర్మగంట స్థానాన్ని విజ్ఞప్తి చేయడానికి, సమస్య తెలియజేయడానికి, నిరసన ప్రకటించడానికి ప్రజాసమూహాలు ప్రదర్శనలు జరిపే సంప్రదాయం మొదలయింది. జీవితంలో ఒకేలాంటి అనుభవాన్ని పునర్జీవించే సందర్భాలు అరుదుగా వస్తాయి. ఈ సోమవారం మధ్యాహ్నం ఇందిరా పార్క్ ముందరి ధర్నా చౌక్ రోడ్డు మీద నడుస్తుంటే, అక్కడ అసంఖ్యాక మిత్రులతో, తెలంగాణ ఉద్యమ సహచరులతో కరచాలనం చేస్తుంటే, సంభాషిస్తుంటే 2011 మార్చ్ 10 టాంక్ బండ్ మీద మిలియన్ మార్చ్, 2012 సెప్టెంబర్ 30 నెక్లెస్ రోడ్ మీద సాగరహారం అనుభవాలు గుర్తుకొచ్చాయి. అసెంబ్లీ ముందర గపార్క్ లో ప్రదర్శనలు, తెలంగాణ వ్యాప్తంగా జరిగిన లెక్కలేనన్ని సభలు, సమావేశాలు, ధర్నాలు, ధూంధాంలు గుర్తుకొచ్చాయి. ఒకవైపు అదే పోలీసు జులుం, అదే పోలీసు మోహరింపు, అవే ముళ్ల కంచెలు. అవే పాలకుల కుట్రలు, అణచివేత ఎత్తుగడలు. మరొకవైపు ప్రదర్శనకారుల్లో అదే ఉత్తేజం, అదే ఆవేశం, అదే ప్రభుత్వ వ్యతిరేకత.మే 15 ధర్నాచౌక్ లో ఒక తేడా మాత్రం ఉంది. అంతకు ముందు ఎంత దుర్మార్గ ప్రభుత్వాలైనా ప్రజల న్యాయమైన ఆగ్రహ ప్రదర్శనలను అణచివేశాయి గాని, పోటీ ప్రదర్శనలను ప్రోత్సహించలేదు. తెలంగాణ ప్రదర్శనలు జరుగుతున్న చోటనే పోటీ ప్రదర్శన జరిపి శాంతిభద్రతల సమస్యను తామే సృష్టించి పబ్బం గడుపుకోవాలనే ఘనమైన ఊహ ఆ పాలకులకు కూడ వచ్చినట్టు లేదు. ఆ ప్రయోగం కూడ ఎట్లా ఉంటుందో మే 15 చూపింది. ఆ పని ఏమనుకుని చేశారో గాని కుహనా ప్రదర్శన ఓడిపోయింది. న్యాయం గెలుస్తుందని, గెలవకతప్పదని అసంకల్పితంగానే పాలకులు రుజువు చేశారు. ఇంతకూ సమస్య ఏమిటి? ప్రజలకు ఏ ఇబ్బంది వచ్చినా, సమస్య వచ్చినా వాటిని తీర్చవలసిన బాధ్యత ప్రభుత్వానిదే గనుక, ప్రభుత్వానికి ఆ సమస్యలు తెలియజేయడానికి ఒక మార్గం తెరిచి ఉంచాలని ఎప్పుడో రాచరికం రోజుల్లోనే కలిగిన జ్ఞానం ధర్మగంట స్థాపనకు దారి తీసింది. ప్రజలలో ప్రజాస్వామిక చైతన్యం వెల్లివిరిసిన కొద్దీ ఆ ధర్మగంట స్థానాన్ని విజ్ఞప్తి చేయడానికి, సమస్య తెలియజేయడానికి, నిరసన ప్రకటించడానికి ప్రజాసమూహాలు ప్రదర్శనలు జరిపే సంప్రదాయం మొదలయింది. అవి తెలియవలసినది ప్రభుత్వానికీ, ప్రజాప్రతినిధులనబడే శాసనకర్తలకూ గనుక ఆ ప్రదర్శనలకు సహజమైన స్థలం శాసనసభ, సచివాలయం అయ్యాయి. అందుకే చలో అసెంబ్లీ, చలో సెక్రటేరియట్ ప్రజాస్వామిక సంప్రదాయంలో అనివార్యమైన భాగాలయ్యాయి. శాసనకర్తలు, ప్రభుత్వాధికారులు నానాటికీ ప్రజలకు దూరమవుతూ, పోలీసు వలయంలో బందీలుగా మిగిలిపోయారు గనుక శాసనసభ ప్రజలకు అందుబాటులో లేకుండా పోయింది. ప్రజల సభ అని చెప్పుకునే శాసనసభకు రెండు కిమీ పరిధిలోకి ప్రజాసమూహాలు వెళ్లడానికే వీలులేని స్థితి వచ్చింది. 1980ల చివరి వరకు కూడ సెక్రటేరియట్ గేటు వరకూ ప్రదర్శనలను అనుమతించి, నలుగురైదుగురు ప్రతినిధి బృందాన్ని లోపలికి అనుమతించేవారు. సెక్రటేరియట్ గేటు ముందు నిరసన దీక్షా శిబిరాలు అనుమతించేవారు. 1990లలో వాటిని గేటు నుంచి ఒక ఫర్లాంగు అవతలికి తెలుగుతల్లి విగ్రహం దగ్గరికి జరిపారు. 2000లో రెండు కిమీ అవతలికి, అప్పటికి ఎవరికీ వినిపించని కనిపించని చోటుగా ఉన్న ఇందిరాపార్క్ గేటు ముందుకు జరిపారు. అలా గత ఆంధ్రప్రదేశ్ లో డెమొక్రటిక్ స్పేస్ కుంచించుకుపోతూ, దూరం జరుగుతూ వచ్చింది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం దీన్ని మరింత “అభివృద్ధి” చేసి మొత్తంగా ధర్నా చౌక్ నే రద్దు చేసింది. ఇరవై కిమీ అవతల ఒక స్థలం సూచిస్తానని అన్నది. ప్రభుత్వానికీ డెమొక్రటిక్ స్పేస్ కూ దూరం అలా పెరుగుతూ పోతున్నదన్న మాట.నిజానికి భిన్నాభిప్రాయం ప్రకటించడం, నిరసన తెలపడం, తన అభిప్రాయాల కోసం, తన ప్రయోజనాల కోసం ఆందోళన చేయడం మనిషికి జన్మహక్కు. ఆ నైసర్గిక, సహజ హక్కును అరికట్టే, ఆ హక్కు మీద ఆంక్షలు విధించే అధికారం ఏ ప్రభుత్వానికీ ఉండదు. పైగా స్వయంగా తానే అటువంటి ఆంక్షలను ధిక్కరించి, పోరాడి అధికారంలోకి వచ్చిన పార్టీ ప్రభుత్వం అటువంటి ఆంక్షలనే విధించడం హాస్యాస్పదం, వంచన. అందువల్లనే ధర్నాచౌక్ రద్దు నిర్ణయం పట్ల తెలంగాణ ప్రజానీకంలో పెద్ద ఎత్తున అసంతృప్తి చెలరేగింది. నెల రోజుల పాటు విభిన్న ప్రజా సమూహాలు ప్రతి రోజూ రిలే నిరాహార దీక్షలు జరిపాయి. ధర్నా చౌక్ మీద ఆంక్షలు తొలగించమని ప్రభుత్వానికి అనేక రూపాల్లో విజ్ఞప్తి చేశాయి. ఈ నెలరోజుల్లో ప్రభుత్వం వైపు నుంచి కనీస చర్చలు లేవు, ఈ ప్రతిష్టంభనను తొలగించడానికి సామరస్యపూర్వక ప్రయత్నాలు లేవు. నిన్నటివరకూ తానూ గొంతెత్తిన ధర్నా చౌక్ ను ఇవాళ ఎందుకు మూసివేయవలసి వస్తున్నదో ఒక కనీస వివరణ లేదు.చివరికి మే 15 వచ్చేసరికి ధర్నా చౌక్ స్థానికుల అభ్యంతరాలు అనే సాకులు ముందుకొచ్చాయి. ఆ అభ్యంతరాలేవీ వాదనకు నిలిచేవి కావు. అభ్యంతరం చెప్పినవారిలో వాకర్స్ ఇందిరాపార్క్ను వాడుకునేది ఉదయం ఐదు నుంచి ఎనిమిది వరకు మాత్రమే. ధర్నాల సమయం పదకొండు నుంచి సాయంత్రం ఐదు వరకు గనుక వాకర్స్ కూ ధర్నాలకూ సంబంధమే లేదు. ఎంత పెద్ద ధర్నా జరిగినా రోడ్డు మూసివేయడం చాల అరుదుగా జరిగింది గనుక, ఈ ఫర్లాంగు మినహాయిస్తే కనీసం మూడు ప్రత్యామ్నాయ రోడ్లు ఉన్నాయి గనుక మిగిలిన స్థానికులకూ ధర్నాల గురించి ప్రశ్నించే అవకాశమే లేదు. స్థానికుల పేరుతో జరిగిన ధర్నా చౌక్ వ్యతిరేక ప్రదర్శనలో పోలీసు అధికారులు, కానిస్టేబుళ్లు, ఇరవై కిమీ అవతలి ప్రాంతాల అధికారపార్టీ నాయకులు పాల్గొన్నారనే వాస్తవం, ధర్నాచౌక్ ను పునరుద్ధరించాలనే ప్రదర్శకులకు స్థానికులు తమ ఇళ్లలోంచి మంచినీరు సరఫరా చేసి ఆదుకున్నారనే వాస్తవం ప్రభుత్వం, పోలీసులు చెపుతున్న అబద్ధాలను బట్టబయలు చేస్తున్నాయి. ఇలా ప్రదర్శనకారులకు, “స్థానికులకు” మధ్య ఘర్షణ సృష్టించి శాంతి భద్రతల సమస్యగా మార్చాలని చేసిన ప్రయత్నం చివరికి ధర్నాచౌక్ మరొకసారి రక్తసిక్తం కావడానికి దారి తీసింది. ధర్నాచౌక్ ను పునరుద్ధరించాలనే ప్రదర్శన వేలాది మందితో విజయవంతమైంది. ప్రజల సహజ ప్రజాస్వామిక హక్కును గౌరవిస్తానని ఇప్పటికైనా హుందాగా అంగీకరించడం ప్రభుత్వానికి తన గౌరవం కాపాడుకోవడానికి అవసరం. -ఎన్. వేణుగోపాల్జీవితంలో ఒకేలాంటి అనుభవాన్ని పునర్జీవించే సందర్భాలు అరుదుగా వస్తాయి. ఈ సోమవారం మధ్యాహ్నం ఇందిరా పార్క్ ముందరి ధర్నా చౌక్ రోడ్డు మీద నడుస్తుంటే, అక్కడ అసంఖ్యాక మిత్రులతో, తెలంగాణ ఉద్యమ సహచరులతో కరచాలనం చేస్తుంటే, సంభాషిస్తుంటే 2011 మార్చ్ 10 టాంక్ బండ్ మీద మిలియన్ మార్చ్, 2012 సెప్టెంబర్ 30 నెక్లెస్ రోడ్ మీద సాగరహారం అనుభవాలు గుర్తుకొచ్చాయి. అసెంబ్లీ ముందర గపార్క్ లో ప్రదర్శనలు, తెలంగాణ వ్యాప్తంగా జరిగిన లెక్కలేనన్ని సభలు, సమావేశాలు, ధర్నాలు, ధూంధాంలు గుర్తుకొచ్చాయి. ఒకవైపు అదే పోలీసు జులుం, అదే పోలీసు మోహరింపు, అవే ముళ్ల కంచెలు. అవే పాలకుల కుట్రలు, అణచివేత ఎత్తుగడలు. మరొకవైపు ప్రదర్శనకారుల్లో అదే ఉత్తేజం, అదే ఆవేశం, అదే ప్రభుత్వ వ్యతిరేకత.మే 15 ధర్నాచౌక్ లో ఒక తేడా మాత్రం ఉంది. అంతకు ముందు ఎంత దుర్మార్గ ప్రభుత్వాలైనా ప్రజల న్యాయమైన ఆగ్రహ ప్రదర్శనలను అణచివేశాయి గాని, పోటీ ప్రదర్శనలను ప్రోత్సహించలేదు. తెలంగాణ ప్రదర్శనలు జరుగుతున్న చోటనే పోటీ ప్రదర్శన జరిపి శాంతిభద్రతల సమస్యను తామే సృష్టించి పబ్బం గడుపుకోవాలనే ఘనమైన ఊహ ఆ పాలకులకు కూడ వచ్చినట్టు లేదు. ఆ ప్రయోగం కూడ ఎట్లా ఉంటుందో మే 15 చూపింది. ఆ పని ఏమనుకుని చేశారో గాని కుహనా ప్రదర్శన ఓడిపోయింది. న్యాయం గెలుస్తుందని, గెలవకతప్పదని అసంకల్పితంగానే పాలకులు రుజువు చేశారు. ఇంతకూ సమస్య ఏమిటి? ప్రజలకు ఏ ఇబ్బంది వచ్చినా, సమస్య వచ్చినా వాటిని తీర్చవలసిన బాధ్యత ప్రభుత్వానిదే గనుక, ప్రభుత్వానికి ఆ సమస్యలు తెలియజేయడానికి ఒక మార్గం తెరిచి ఉంచాలని ఎప్పుడో రాచరికం రోజుల్లోనే కలిగిన జ్ఞానం ధర్మగంట స్థాపనకు దారి తీసింది. ప్రజలలో ప్రజాస్వామిక చైతన్యం వెల్లివిరిసిన కొద్దీ ఆ ధర్మగంట స్థానాన్ని విజ్ఞప్తి చేయడానికి, సమస్య తెలియజేయడానికి, నిరసన ప్రకటించడానికి ప్రజాసమూహాలు ప్రదర్శనలు జరిపే సంప్రదాయం మొదలయింది. అవి తెలియవలసినది ప్రభుత్వానికీ, ప్రజాప్రతినిధులనబడే శాసనకర్తలకూ గనుక ఆ ప్రదర్శనలకు సహజమైన స్థలం శాసనసభ, సచివాలయం అయ్యాయి. అందుకే చలో అసెంబ్లీ, చలో సెక్రటేరియట్ ప్రజాస్వామిక సంప్రదాయంలో అనివార్యమైన భాగాలయ్యాయి. శాసనకర్తలు, ప్రభుత్వాధికారులు నానాటికీ ప్రజలకు దూరమవుతూ, పోలీసు వలయంలో బందీలుగా మిగిలిపోయారు గనుక శాసనసభ ప్రజలకు అందుబాటులో లేకుండా పోయింది. ప్రజల సభ అని చెప్పుకునే శాసనసభకు రెండు కిమీ పరిధిలోకి ప్రజాసమూహాలు వెళ్లడానికే వీలులేని స్థితి వచ్చింది. 1980ల చివరి వరకు కూడ సెక్రటేరియట్ గేటు వరకూ ప్రదర్శనలను అనుమతించి, నలుగురైదుగురు ప్రతినిధి బృందాన్ని లోపలికి అనుమతించేవారు. సెక్రటేరియట్ గేటు ముందు నిరసన దీక్షా శిబిరాలు అనుమతించేవారు. 1990లలో వాటిని గేటు నుంచి ఒక ఫర్లాంగు అవతలికి తెలుగుతల్లి విగ్రహం దగ్గరికి జరిపారు. 2000లో రెండు కిమీ అవతలికి, అప్పటికి ఎవరికీ వినిపించని కనిపించని చోటుగా ఉన్న ఇందిరాపార్క్ గేటు ముందుకు జరిపారు. అలా గత ఆంధ్రప్రదేశ్ లో డెమొక్రటిక్ స్పేస్ కుంచించుకుపోతూ, దూరం జరుగుతూ వచ్చింది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం దీన్ని మరింత “అభివృద్ధి” చేసి మొత్తంగా ధర్నా చౌక్ నే రద్దు చేసింది. ఇరవై కిమీ అవతల ఒక స్థలం సూచిస్తానని అన్నది. ప్రభుత్వానికీ డెమొక్రటిక్ స్పేస్ కూ దూరం అలా పెరుగుతూ పోతున్నదన్న మాట.నిజానికి భిన్నాభిప్రాయం ప్రకటించడం, నిరసన తెలపడం, తన అభిప్రాయాల కోసం, తన ప్రయోజనాల కోసం ఆందోళన చేయడం మనిషికి జన్మహక్కు. ఆ నైసర్గిక, సహజ హక్కును అరికట్టే, ఆ హక్కు మీద ఆంక్షలు విధించే అధికారం ఏ ప్రభుత్వానికీ ఉండదు. పైగా స్వయంగా తానే అటువంటి ఆంక్షలను ధిక్కరించి, పోరాడి అధికారంలోకి వచ్చిన పార్టీ ప్రభుత్వం అటువంటి ఆంక్షలనే విధించడం హాస్యాస్పదం, వంచన. అందువల్లనే ధర్నాచౌక్ రద్దు నిర్ణయం పట్ల తెలంగాణ ప్రజానీకంలో పెద్ద ఎత్తున అసంతృప్తి చెలరేగింది. నెల రోజుల పాటు విభిన్న ప్రజా సమూహాలు ప్రతి రోజూ రిలే నిరాహార దీక్షలు జరిపాయి. ధర్నా చౌక్ మీద ఆంక్షలు తొలగించమని ప్రభుత్వానికి అనేక రూపాల్లో విజ్ఞప్తి చేశాయి. ఈ నెలరోజుల్లో ప్రభుత్వం వైపు నుంచి కనీస చర్చలు లేవు, ఈ ప్రతిష్టంభనను తొలగించడానికి సామరస్యపూర్వక ప్రయత్నాలు లేవు. నిన్నటివరకూ తానూ గొంతెత్తిన ధర్నా చౌక్ ను ఇవాళ ఎందుకు మూసివేయవలసి వస్తున్నదో ఒక కనీస వివరణ లేదు.చివరికి మే 15 వచ్చేసరికి ధర్నా చౌక్ స్థానికుల అభ్యంతరాలు అనే సాకులు ముందుకొచ్చాయి. ఆ అభ్యంతరాలేవీ వాదనకు నిలిచేవి కావు. అభ్యంతరం చెప్పినవారిలో వాకర్స్ ఇందిరాపార్క్ను వాడుకునేది ఉదయం ఐదు నుంచి ఎనిమిది వరకు మాత్రమే. ధర్నాల సమయం పదకొండు నుంచి సాయంత్రం ఐదు వరకు గనుక వాకర్స్ కూ ధర్నాలకూ సంబంధమే లేదు. ఎంత పెద్ద ధర్నా జరిగినా రోడ్డు మూసివేయడం చాల అరుదుగా జరిగింది గనుక, ఈ ఫర్లాంగు మినహాయిస్తే కనీసం మూడు ప్రత్యామ్నాయ రోడ్లు ఉన్నాయి గనుక మిగిలిన స్థానికులకూ ధర్నాల గురించి ప్రశ్నించే అవకాశమే లేదు. స్థానికుల పేరుతో జరిగిన ధర్నా చౌక్ వ్యతిరేక ప్రదర్శనలో పోలీసు అధికారులు, కానిస్టేబుళ్లు, ఇరవై కిమీ అవతలి ప్రాంతాల అధికారపార్టీ నాయకులు పాల్గొన్నారనే వాస్తవం, ధర్నాచౌక్ ను పునరుద్ధరించాలనే ప్రదర్శకులకు స్థానికులు తమ ఇళ్లలోంచి మంచినీరు సరఫరా చేసి ఆదుకున్నారనే వాస్తవం ప్రభుత్వం, పోలీసులు చెపుతున్న అబద్ధాలను బట్టబయలు చేస్తున్నాయి. ఇలా ప్రదర్శనకారులకు, “స్థానికులకు” మధ్య ఘర్షణ సృష్టించి శాంతి భద్రతల సమస్యగా మార్చాలని చేసిన ప్రయత్నం చివరికి ధర్నాచౌక్ మరొకసారి రక్తసిక్తం కావడానికి దారి తీసింది. ధర్నాచౌక్ ను పునరుద్ధరించాలనే ప్రదర్శన వేలాది మందితో విజయవంతమైంది. ప్రజల సహజ ప్రజాస్వామిక హక్కును గౌరవిస్తానని ఇప్పటికైనా హుందాగా అంగీకరించడం ప్రభుత్వానికి తన గౌరవం కాపాడుకోవడానికి అవసరం. -ఎన్. వేణుగోపాల్
intakuu samasya emiti? prajalaku e ibbandi vachina, samasya vachina vaatini teerchavalasina baadhyata prabhutvaanide ganuka, prabhutvaaniki aa samasyalu teliyajeyadaaniki oka maargam terichi unchaalani eppudo racharikam rojullone kaligina ghnaanam dharmaganta sthaapanaku daari teesindi. prajalalo prajaaswaamika chaitanyam vellivirisina koddi aa dharmaganta sthaanaanni vignapti cheyadaaniki, samasya teliyajeyadaaniki, nirasana prakatinchadaaniki prajaasamuuhaalu pradarsanalu jaripe sampradaayam modalayindi. jeevitamlo okelanti anubhavaanni punarjeevinche sandarbhaalu arudugaa vastaayi. ee somavaram madhyaahnam indira park mundari dharna chouk roddu meeda nadustunte, akkada asankhyaka mitrulatho, telamgaana udyama sahacharulatho karachaalanam chestunte, sambhashistunte 2011 march 10 tank bund meeda millian march, 2012 september 30 necless rod meeda saagarahaaram anubhavaalu gurtukochayi. assembley mundara gapark loo pradarsanalu, telamgaana vyaaptamgaa jarigina lekkalenanni sabhalu, samavesalu, dharnalu, dhoondhaamlu gurtukochayi. okavaipu adhe polisu julum, adhe polisu moharimpu, ave mulla kanchelu. ave paalakula kutralu, anachiveta ettugadalu. marokavaipu pradarsanakaarullo adhe uttejam, adhe aavesam, adhe prabhutva vyatirekata.mee 15 dharnachouk loo oka teda maatram undi. antaku mundu entha durmarga prabhutvaalainaa prajala nyaayamaina agraha pradarsanalanu anachivesaayi gaani, poty pradarsanalanu prothsahinchaledu. telamgaana pradarsanalu jarugutunna chotane poty pradarsana jaripi saantibhadratala samasyanu taame srushtinchi pabbam gadupukovalane ghanamaina ooha aa paalakulaku kuuda vachinattu ledu. aa prayogam kuuda etla untundo mee 15 chuupindi. aa pani emanukuni chesharo gaani kuhana pradarsana odipoyindi. nyaayam gelustundani, gelavakatappadani asankalpitamgaane paalakulu rujuvu chesaru. intakuu samasya emiti? prajalaku e ibbandi vachina, samasya vachina vaatini teerchavalasina baadhyata prabhutvaanide ganuka, prabhutvaaniki aa samasyalu teliyajeyadaaniki oka maargam terichi unchaalani eppudo racharikam rojullone kaligina ghnaanam dharmaganta sthaapanaku daari teesindi. prajalalo prajaaswaamika chaitanyam vellivirisina koddi aa dharmaganta sthaanaanni vignapti cheyadaaniki, samasya teliyajeyadaaniki, nirasana prakatinchadaaniki prajaasamuuhaalu pradarsanalu jaripe sampradaayam modalayindi. avi teliyavalasinadi prabhutvaanikii, prajaapratinidhulanabeda saasanakartalakuu ganuka aa pradarsanalaku sahajamaina sthalam saasanasabha, sachivalayam ayyai. anduke chalo assembley, chalo secretariat prajaaswaamika sampradaayamlo anivaaryamaina bhagalayyayi. saasanakartalu, prabhutvaadhikaarulu naanaatikii prajalaku dooramavutuu, polisu valayamlo bandeelugaa migilipoyaru ganuka saasanasabha prajalaku andubaatulo lekunda poyindi. prajala sabha ani cheppukune saasanasabhaku rendu kimi paridhiloki prajaasamuuhaalu velladaanike veeluleni sthiti vachindi. 1980la chivari varaku kuuda secretariat getu varakuu pradarsanalanu anumatinchi, naluguraiduguru pratinidhi brundaanni lopaliki anumatinchevaaru. secretariat getu mundu nirasana deeksha sibiraalu anumatinchevaaru. 1990lalo vaatini getu nunchi oka farlangu avataliki telugutalli vigraham daggariki jariparu. 2000loo rendu kimi avataliki, appatiki evariki vinipinchani kanipinchani chotugaa unna indirapark getu munduku jariparu. alaa gatha andhrapradesh loo democratic space kunchinchukupothu, dooram jarugutuu vachindi. telamgaana prabhutvam deenni marinta “abhivruddhi” chesi mottamgaa dharna chouk nee raddu chesindi. iravai kimi avatala oka sthalam suuchistaanani annadi. prabhutvaanikii democratic space kuu dooram alaa perugutuu potunnadanna maata.nijaaniki bhinnabhiprayam prakatinchadam, nirasana telapadam, tana abhipraayaala kosam, tana prayojanaala kosam aandolana cheyadam manishiki janmahakku. aa naisargika, sahaja hakkunu arikatte, aa hakku meeda aankshalu vidhinche adhikaaram e prabhutvaanikii undadu. paiga swayamgaa taane atuvanti aankshalanu dhikkarinchi, poradi adhikaaramloki vachina party prabhutvam atuvanti aankshalane vidhinchadam haasyaaspadam, vanchana. anduvallane dharnachouk raddu nirnayam patla telamgaana prajaaneekamlo pedda ettuna asantrupti chelaregindi. nela rojula paatu vibhinna praja samuuhaalu prati roojoo rile nirahara deekshalu jaripai. dharna chouk meeda aankshalu tolaginchamani prabhutvaaniki aneka roopaallo vignapti chesaayi. ee nelarojullo prabhutvam vaipu nunchi kaneesa charchalu levu, ee pratishtambhananu tolaginchadaaniki saamarasyapoorvaka prayatnaalu levu. ninnativarakuu taanuu gontettina dharna chouk nu ivaala enduku moosiveyavalasi vastunnado oka kaneesa vivarana ledu.chivariki mee 15 vachesariki dharna chouk sthaanikula abhyantaraalu ane saakulu mundukochayi. aa abhyantaraalevii vaadanaku nilichevi kaavu. abhyantaram cheppinavaarilo wackers indiraapaarknu vaadukunedi udayam aidu nunchi enimidi varaku matrame. dharnala samayam padakondu nunchi saayantram aidu varaku ganuka wackers kuu dharnaalakuu sambandhame ledu. entha pedda dharna jarigina roddu moosiveyadam chaala arudugaa jarigindi ganuka, ee farlangu minahaayisthe kaneesam moodu pratyaamnaaya rodlu unnaayi ganuka migilina sthaanikulakuu dharnala gurinchi prasninche avakasame ledu. sthaanikula paerutho jarigina dharna chouk vyatireka pradarsanalo polisu adhikaarulu, kaanistebullu, iravai kimi avatali praantaala adhikaraparti naayakulu palgonnarane vaastavam, dharnachouk nu punaruddharinchaalane pradarsakulaku sthaanikulu tama illalonchi manchineeru sarafara chesi aadukunnarane vaastavam prabhutvam, poliisulu cheputunna abaddhaalanu battabayalu chestunnayi. ilaa pradarsanakaarulaku, “sthaanikulaku” madhya gharshana srushtinchi saanti bhadratala samasyagaa maarchaalani chesina prayatnam chivariki dharnachouk marokasari raktasiktam kaavadaaniki daari teesindi. dharnachouk nu punaruddharinchaalane pradarsana velaadi manditho vijayavantamaindi. prajala sahaja prajaaswaamika hakkunu gouravistaanani ippatikaina hundaagaa angeekarinchadam prabhutvaaniki tana gowravam kapadukovadaniki avasaram. -en. venugopaljeevitamlo okelanti anubhavaanni punarjeevinche sandarbhaalu arudugaa vastaayi. ee somavaram madhyaahnam indira park mundari dharna chouk roddu meeda nadustunte, akkada asankhyaka mitrulatho, telamgaana udyama sahacharulatho karachaalanam chestunte, sambhashistunte 2011 march 10 tank bund meeda millian march, 2012 september 30 necless rod meeda saagarahaaram anubhavaalu gurtukochayi. assembley mundara gapark loo pradarsanalu, telamgaana vyaaptamgaa jarigina lekkalenanni sabhalu, samavesalu, dharnalu, dhoondhaamlu gurtukochayi. okavaipu adhe polisu julum, adhe polisu moharimpu, ave mulla kanchelu. ave paalakula kutralu, anachiveta ettugadalu. marokavaipu pradarsanakaarullo adhe uttejam, adhe aavesam, adhe prabhutva vyatirekata.mee 15 dharnachouk loo oka teda maatram undi. antaku mundu entha durmarga prabhutvaalainaa prajala nyaayamaina agraha pradarsanalanu anachivesaayi gaani, poty pradarsanalanu prothsahinchaledu. telamgaana pradarsanalu jarugutunna chotane poty pradarsana jaripi saantibhadratala samasyanu taame srushtinchi pabbam gadupukovalane ghanamaina ooha aa paalakulaku kuuda vachinattu ledu. aa prayogam kuuda etla untundo mee 15 chuupindi. aa pani emanukuni chesharo gaani kuhana pradarsana odipoyindi. nyaayam gelustundani, gelavakatappadani asankalpitamgaane paalakulu rujuvu chesaru. intakuu samasya emiti? prajalaku e ibbandi vachina, samasya vachina vaatini teerchavalasina baadhyata prabhutvaanide ganuka, prabhutvaaniki aa samasyalu teliyajeyadaaniki oka maargam terichi unchaalani eppudo racharikam rojullone kaligina ghnaanam dharmaganta sthaapanaku daari teesindi. prajalalo prajaaswaamika chaitanyam vellivirisina koddi aa dharmaganta sthaanaanni vignapti cheyadaaniki, samasya teliyajeyadaaniki, nirasana prakatinchadaaniki prajaasamuuhaalu pradarsanalu jaripe sampradaayam modalayindi. avi teliyavalasinadi prabhutvaanikii, prajaapratinidhulanabeda saasanakartalakuu ganuka aa pradarsanalaku sahajamaina sthalam saasanasabha, sachivalayam ayyai. anduke chalo assembley, chalo secretariat prajaaswaamika sampradaayamlo anivaaryamaina bhagalayyayi. saasanakartalu, prabhutvaadhikaarulu naanaatikii prajalaku dooramavutuu, polisu valayamlo bandeelugaa migilipoyaru ganuka saasanasabha prajalaku andubaatulo lekunda poyindi. prajala sabha ani cheppukune saasanasabhaku rendu kimi paridhiloki prajaasamuuhaalu velladaanike veeluleni sthiti vachindi. 1980la chivari varaku kuuda secretariat getu varakuu pradarsanalanu anumatinchi, naluguraiduguru pratinidhi brundaanni lopaliki anumatinchevaaru. secretariat getu mundu nirasana deeksha sibiraalu anumatinchevaaru. 1990lalo vaatini getu nunchi oka farlangu avataliki telugutalli vigraham daggariki jariparu. 2000loo rendu kimi avataliki, appatiki evariki vinipinchani kanipinchani chotugaa unna indirapark getu munduku jariparu. alaa gatha andhrapradesh loo democratic space kunchinchukupothu, dooram jarugutuu vachindi. telamgaana prabhutvam deenni marinta “abhivruddhi” chesi mottamgaa dharna chouk nee raddu chesindi. iravai kimi avatala oka sthalam suuchistaanani annadi. prabhutvaanikii democratic space kuu dooram alaa perugutuu potunnadanna maata.nijaaniki bhinnabhiprayam prakatinchadam, nirasana telapadam, tana abhipraayaala kosam, tana prayojanaala kosam aandolana cheyadam manishiki janmahakku. aa naisargika, sahaja hakkunu arikatte, aa hakku meeda aankshalu vidhinche adhikaaram e prabhutvaanikii undadu. paiga swayamgaa taane atuvanti aankshalanu dhikkarinchi, poradi adhikaaramloki vachina party prabhutvam atuvanti aankshalane vidhinchadam haasyaaspadam, vanchana. anduvallane dharnachouk raddu nirnayam patla telamgaana prajaaneekamlo pedda ettuna asantrupti chelaregindi. nela rojula paatu vibhinna praja samuuhaalu prati roojoo rile nirahara deekshalu jaripai. dharna chouk meeda aankshalu tolaginchamani prabhutvaaniki aneka roopaallo vignapti chesaayi. ee nelarojullo prabhutvam vaipu nunchi kaneesa charchalu levu, ee pratishtambhananu tolaginchadaaniki saamarasyapoorvaka prayatnaalu levu. ninnativarakuu taanuu gontettina dharna chouk nu ivaala enduku moosiveyavalasi vastunnado oka kaneesa vivarana ledu.chivariki mee 15 vachesariki dharna chouk sthaanikula abhyantaraalu ane saakulu mundukochayi. aa abhyantaraalevii vaadanaku nilichevi kaavu. abhyantaram cheppinavaarilo wackers indiraapaarknu vaadukunedi udayam aidu nunchi enimidi varaku matrame. dharnala samayam padakondu nunchi saayantram aidu varaku ganuka wackers kuu dharnaalakuu sambandhame ledu. entha pedda dharna jarigina roddu moosiveyadam chaala arudugaa jarigindi ganuka, ee farlangu minahaayisthe kaneesam moodu pratyaamnaaya rodlu unnaayi ganuka migilina sthaanikulakuu dharnala gurinchi prasninche avakasame ledu. sthaanikula paerutho jarigina dharna chouk vyatireka pradarsanalo polisu adhikaarulu, kaanistebullu, iravai kimi avatali praantaala adhikaraparti naayakulu palgonnarane vaastavam, dharnachouk nu punaruddharinchaalane pradarsakulaku sthaanikulu tama illalonchi manchineeru sarafara chesi aadukunnarane vaastavam prabhutvam, poliisulu cheputunna abaddhaalanu battabayalu chestunnayi. ilaa pradarsanakaarulaku, “sthaanikulaku” madhya gharshana srushtinchi saanti bhadratala samasyagaa maarchaalani chesina prayatnam chivariki dharnachouk marokasari raktasiktam kaavadaaniki daari teesindi. dharnachouk nu punaruddharinchaalane pradarsana velaadi manditho vijayavantamaindi. prajala sahaja prajaaswaamika hakkunu gouravistaanani ippatikaina hundaagaa angeekarinchadam prabhutvaaniki tana gowravam kapadukovadaniki avasaram. -en. venugopal