పెద్దగా భావోద్వేగాలు కనిపించని ముఖంలోనూ, నడకలోనూ, నడవడిలోనూ, మాటలోనూ నెమ్మదితనం, తన ఆత్మగౌరవానికి దెబ్బ తగిలినప్పుడు తప్ప కోపగించుకోని లక్షణం, ఒకవేళ కోపం వచ్చినా అది ఎదుటివాణ్ణి కాల్చడానికి కాక తన అంతరాంతరాల్లోనే దుఃఖంగా మారి కుమిలిపోయే స్వభావం, మానవుడి వ్యథకు కులమత వర్గ రాజకీయ వివక్ష లేకుండా మనస్సులో రోదించకుండా ఉండలేని మనస్తత్వం, ఎవరు తన నుండి ఏమి ఆశించినా కాదనలేని గుణం, ఎవరికీ రుణపడడం ఇష్టంలేని తనం, మిత్రులను అపారంగా ప్రేమించి వారిని తనకు రుణగ్రస్తులను చేసుకొనే ఆకర్షణ వెరసి కాకాని చక్రపాణి.మేం మొదటిసారి కలుసుకున్నది 1974 జూలై 8న. ఆ రోజు ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు ప్రాచ్య కళాశాలలో నరహరి గారితో పాటు మేమిద్దరమూ కూడా లెక్చరర్లుగా నియమితులమయ్యాం. నాటి నుండి నేటి వరకు 42 సంవత్సరాలు విడదీయలేని స్నేహబంధంలో పెనవేసుకుపోయాం. ఆయన ఇంగ్లీషు లెక్చరర్, మేము తెలుగు లెక్చరర్లం. తెలుగు కాలేజీలో ఇంగ్లీషు లెక్చరర్లకు సామాన్యంగా ఉండే అతిశయం ఆయనలో ఏనాడూ లేదు.మొదటి కొద్ది సంవత్సరాల్లో ఆయన తెలుగులో కథలు రాస్తారని మాకెవరికీ తెలియదు. ఒకసారి తన ప్రచురితమైన కథల్ని చూపించారు. అప్పటికే ఆయన కథలు పత్రికల్లో బహుమతులు కూడా గెలుచుకున్నాయి. ఎందుకు మానేశారు, మళ్లీ రాయడం ప్రారంభించమని అడిగాను. మెల్లగా మళ్లీ రాయడం మొదలుపెట్టారు. ఏదీ రాయకుండా ప్రతిదాన్నీ ఖండించే అలవాటున్న నన్ను ‘చంద్రశేఖర్! రాయకపోతే మననెవరూ గుర్తుపెటుకోర’ని ప్రోత్సహించింది ఆయనే.అయినా నా సోమరితనం అంత తేలికగా వదిలేది కాదని తెలిసిన చక్రపాణి గారు ఇద్దరం కలిసి రాద్దామని ప్రతిపాదించి నా చేత రాయించారు, అనువాదాలు చేయించారు. అలా మొదలైన మా రచనా ప్రస్థానం నేటివరకూ కొనసాగుతూనే ఉంది.చక్రపాణి గారు మౌలికంగా సృజనాత్మక రచయిత. వందలాది కథలు రాశారు, కథలు అనువదించారు. నవలలు రాశారు, నవలలు తెలుగులోకి అనువదించారు. తెలుగు నుంచి ఇంగ్లీషులోకీ అనువదించారు. ‘రాజశేఖర చరిత్ర’, ‘అల్పజీవి’, ‘మైదానం’, ‘చివరకు మిగిలేది’ నవలలను ఇంగ్లీషులోకి ఫోర్ క్లాసిక్స్ పేరిట అనువదించారు.కథ రాయడమే కష్టం, నవల రాయడం తేలిక అంటారు చక్రపాణి గారు. నవలలో ఒకసారి పాత్రలను సృష్టించిన తర్వాత కథను అవే నడుపుతాయంటారు.చక్రపాణి గారి కథలూ, నవలలూ కూడా ఆయనకు బాగా తెలిసిన జీవితాన్నే వర్ణిస్తాయి. అందుకే ఆయన రచనల్లో ధనిక భూస్వాములూ, పెట్టుబడిదారుల ఇతివృత్తాలు అతి అరుదు. మధ్యతరగతి, దిగువ మధ్యతరగతి, అట్టడుగు వర్గపు మనుషుల జీవితాలే ఆయన ఇతివృత్తాలు. ఒక వేశ్య జీవితంలో ఉదాత్తతను ఆయన చూడగలిగారు. హుస్సేన్ సాగర్లో ఆత్మహత్య చేసుకున్న వారి శవాలను బయటికి తీయడమే ఉపాధిగా కలిగిన వ్యక్తికి తన పోషణ భారాన్ని తొలగిస్తూ ఆత్మహత్య చేసుకోవడం ద్వారా ఒకరోజు జీవితం గడవడానికి దోహదం చేసిన తండ్రి, ఆ తండ్రి శవాన్ని బయటికి తీసిన తర్వాత అది తన తండ్రి శవమని చెప్పుకోలేక గుండెల్లోనే దుఃఖాన్ని దిగమింగిన కొడుకు కథను మించిన మానవ దైన్యమూ, ఉదాత్తతా, త్యాగం మరొకటుంటుందా. ఆ తండ్రి శిబి చక్రవర్తికి ఏ విధంగా తీసిపోతాడు?వ్యక్తుల మధ్య స్నేహం, కుటుంబ సభ్యుల మధ్య సంబంధాలు, దాంపత్య బంధం, తండ్రీ కొడుకుల సంబంధాలు చక్రపాణి గారు చిత్రించినట్లు చిత్రించిన వారు అరుదు.మిత్ర బృందంతో కలిసి ఆంధ్రుల చరిత్రకు సంబంధించి ఆయన చేసిన అనువాదాలు కలకాలం నిలిచిపోతాయి. శాతవాహనుల నుంచి నిజాం నవాబుల వరకు అన్ని తెలుగు రాజ వంశాలకు సంబంధించిన ప్రామాణిక గ్రంథాల అనువాదం తెలుగు వారికి తరతరాల వరకు గుర్తుండిపోతాయి.ఉపేందర్ సింగ్ ప్రాచీన, మధ్యయుగాల భారతదేశ చరిత్ర, రామచంద్ర గుహ ‘గాంధీ అనంతర భారతదేశం’, ‘ఆధునిక భారత నిర్మాతలు’ వంటి గ్రంథాలెన్నో అనువదించారు. ఆయన సిద్ధాంత వ్యాసం ‘సాహిత్య ప్రభావం’ విశిష్టమైనది.మానవతే ప్రధాన ఇతివృత్తంగా రచనలు చేసిన చక్రపాణి గారిని ఏదో ఒక రాజకీయ సిద్ధాంతానికి పరిమితం చేసే ప్రయత్నాలు కూడా అప్పుడప్పుడూ జరిగాయి. కానీ మనిషి, అతని వ్యథే కేంద్ర బిందువుగా రచనలు చేసిన చక్రపాణి గారు ఇటువంటి సిద్ధాంతాల నిబద్ధతకు అతీతులు.చక్రపాణి గారు ఎప్పుడూ వక్తగా ఎవరితోనూ పోటీపడగలిగినవారు కాదు, కాని రచయితగా ఆయనకెప్పుడూ ఎవరూ పోటీ కాదు. అభివ్యక్తి సౌందర్యం ఆయనలో ఉన్నత శిఖరాలను అందుకుంది. చక్రపాణి రచనలన్నీ ఆయన తన జీవితంలో ఎవరెవరికి రుణపడ్డారో వారందరినీ గుర్తుచేసుకొనే సందర్భాలు. అంకితమన్నది ఆయన రచనలో ఒక అవిభాజ్య లక్షణం. ఆ అంకితాలు చదువుతూ ఉంటే అంకితం పొందిన వారు నిజంగా ఈ అంకితానికి తాము తగినవారమేనా అని సందేహించక తప్పదు. ఆయన అంకిత వాక్యాలు సాటి లేనివి. అంకితాల ద్వారా తన ఆత్మబంధువులందరికీ అజరామరమైన కీర్తిని కలిగించారు.ఆయన గొప్ప అధ్యాపకుడు, గొప్ప రచయిత, గొప్ప స్నేహితుడు. ఆ గొప్పతనాన్ని ఎప్పుడూ బయటకు కనిపించనివ్వని అసామాన్య సామాన్యుడు. ఆకులందున అణగిమణగీ గానం చేసిన కోయిల ఆయన.వ్యక్తుల జీవితాలకు ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ముగింపు ఉంటుంది, కాని వారి వారసత్వాన్ని అందిపుచ్చుకుని ముందుకు సాగే వారసులుంటే వారి భావాలు మాత్రం శాశ్వతంగా పరంపరగా సాగుతాయి.సంవత్సరం మారింది, కాలమనే పుస్తకంలో పుట మళ్లింది. ఈ 2017 జనవరి 2 రాకుండా ఉంటే ఎంత బాగుండు.-డి. చంద్రశేఖర రెడ్డిసంపాదకులు, ఎమెస్కో
peddagaa bhavodvegalu kanipinchani mukhamloonuu, nadakaloonuu, nadavadiloonuu, maataloonuu nemmaditanam, tana aatmagouravaaniki debba tagilinappudu tappa kopaginchukoni lakshanam, okavela kopam vachina adhi edutivaanni kaalchadaaniki kaaka tana antaraantaraallone dukkhamgaa maari kumilipoye swabhaavam, manavudi vyathaku kulamata varga rajakeeya vivaksha lekunda manassulo rodinchakunda undaleni manastatvam, evaru tana nundi emi aasinchinaa kaadanaleni gunam, evariki runapadadam ishtamleni tanam, mitrulanu apaaramgaa preminchi vaarini tanaku runagrastulanu chesukone aakarshana verasi kakani chakrapani.mem modatisaari kalusukunnadi 1974 juulai 8na. aa roju aandhra saarasvata parishattu prachya kalaasaalalo narahari gaaritho paatu memiddaramuu kuudaa lekchararlugaa niyamitulamayyam. naati nundi neti varaku 42 samvatsaraalu vidadeeyaleni snehabandhamlo penavesukupoyam. aayana ingleeshu lecturer, memu telugu lecturerlam. telugu kaalejeelo ingleeshu lekchararlaku saamaanyamgaa unde atisayam aayanalo enaaduu ledu.modati koddi samvatsaraallo aayana telugulo kathalu raastaarani makevariki teliyadu. okasari tana prachuritamaina kathalni chuupimchaaru. appatike aayana kathalu patrikallo bahumatulu kuudaa geluchukunnaayi. enduku maanesaaru, malli rayadam praarambhinchamani adigaanu. mellagaa malli rayadam modalupettaaru. edhee rayakunda pratidaannii khandinche alavaatunna nannu ‘chandrasekhar! rayakapothe mananevaruu gurthupetukora’ni prothsahinchindi aayane.aina naa somaritanam anta telikagaa vadiledi kaadani telisina chakrapani gaaru iddaram kalisi raaddaamani pratipaadinchi naa chetha raayinchaaru, anuvaadaalu cheyinchaaru. alaa modalaina maa rachana prasthaanam netivarakuu konasagutune undi.chakrapani gaaru moulikamgaa srujanaatmaka rachayita. vandalaadi kathalu raasaaru, kathalu anuvadinchaaru. navalalu raasaaru, navalalu teluguloki anuvadinchaaru. telugu nunchi ingleeshuloki anuvadinchaaru. ‘rajasekhara charitra’, ‘alpajeevi’, ‘maidanam’, ‘chivaraku migiledi’ navalalanu ingleeshuloki for classics paerita anuvadinchaaru.katha rayadame kashtam, navala rayadam telika antaaru chakrapani gaaru. navalalo okasari paatralanu srushtinchina tarvaata kathanu ave naduputaayantaaru.chakrapani gaari kathaluu, navalaluu kuudaa aayanaku baga telisina jeevitaanne varnistaayi. anduke aayana rachanallo dhanika bhuuswaamuluu, pettubadidaarula itivruttaalu athi arudu. madhyataragati, diguva madhyataragati, attadugu vargapu manushula jeevitaale aayana itivruttaalu. oka vaesya jeevitamlo udaattatanu aayana chudagaligaaru. hussen saagarlo aatmahatya chesukunna vaari savaalanu bayatiki teeyadame upaadhigaa kaligina vyaktiki tana poshana bhaaraanni tolagistuu aatmahatya chesukovadam dwara okaroju jeevitam gadavadaaniki dohadam chesina tandri, aa tandri shavaanni bayatiki teesina tarvaata adhi tana tandri savamani cheppukoleka gundellone dukkhanni digamingina koduku kathanu minchina manava dainyamuu, udaattataa, tyaagam marokatuntunda. aa tandri shibi chakravartiki e vidhamgaa teesipotaadu?vyaktula madhya sneham, kutumba sabhyula madhya sambandhaalu, daampatya bandham, tandri kodukula sambandhaalu chakrapani gaaru chitrinchinatlu chitrinchina vaaru arudu.mitra brundamtho kalisi aandhrula charitraku sambandhinchi aayana chesina anuvaadaalu kalakaalam nilichipotaayi. saatavaahanula nunchi nijam navaabula varaku anni telugu raja vamsaalaku sambandhinchina praamaanika grandhaala anuvaadam telugu vaariki tarataraala varaku gurtundipotayi.upender sing praacheena, madhyayugaala bharatadesa charitra, ramachandra guha ‘gaandhi anantara bharatadesam’, ‘aadhunika bhaarata nirmaatalu’ vanti grandhaalenno anuvadinchaaru. aayana siddhaanta vyaasam ‘saahitya prabhaavam’ vishishtamainadi.maanavathe pradhaana itivruttamgaa rachanalu chesina chakrapani gaarini edho oka rajakeeya siddhaantaaniki parimitam chese prayatnaalu kuudaa appudappuduu jarigai. cony manishi, athani vyathe kendra binduvugaa rachanalu chesina chakrapani gaaru ituvanti siddhaantaala nibaddhataku ateetulu.chakrapani gaaru eppuduu vaktagaa evaritoonuu potipadagaliginavaaru kaadu, kaani rachayitagaa aayanakeppuduu evaruu poty kaadu. abhivyakti soundaryam aayanalo unnata sikharaalanu andukundi. chakrapani rachanalanni aayana tana jeevitamlo evarevariki runapaddaro vaarandarinee gurtuchesukone sandarbhaalu. ankitamannadi aayana rachanalo oka avibhajya lakshanam. aa ankitaalu chaduvutuu unte ankitam pondina vaaru nijamgaa ee ankitaaniki taamu taginavaaramenaa ani sandehinchaka tappadu. aayana ankita vaakyaalu saati lenivi. ankitaala dwara tana aatmabandhuvulandariki ajaraamaramaina keertini kaliginchaaru.aayana goppa adhyapakudu, goppa rachayita, goppa snehitudu. aa goppatanaanni eppuduu bayataku kanipinchanivvani asaamaanya saamaanyudu. aakulanduna anagimanagee gaanam chesina koyila aayana.vyaktula jeevitaalaku eppudo okappudu mugimpu untundi, kaani vaari vaarasatvaanni andipucchukuni munduku saage vaarasulunte vaari bhaavaalu maatram saasvatamgaa paramparagaa saagutaayi.samvatsaram maarindi, kaalamane pustakamlo puta mallindi. ee 2017 janavari 2 rakunda unte entha bagundu.-di. chandrasekhara reddisampaadakulu, emesco