ప్యారిస్ ‘వాతావరణ మార్పు’ ఒప్పందం నుంచి తప్పుకోవాలని అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ తీసుకున్న నిర్ణయంపై అంతర్జాతీయ సమాజం మండిపడింది. భూతాపాన్ని నివారించేందుకు ప్రపంచ దేశాలన్నీ ఏకమై హరిత వాయువుల వెలువరింపుల తగ్గింపుపై కుదుర్చుకున్న అత్యంత సరళమైన, నిర్నిబంధ అమలు లక్ష్యాలతో కూడిన ప్యారిస్ ఒప్పందానికి ట్రంప్ నిర్ణయం తూట్లు పొడవనుంది. ‘ముందుగా అమెరికా..’ అంటూ సంకుచిత జాతీయవాదాన్ని ఎలుగెత్తి చాటుతూ గురువారం అమెరికాలోని రోజ్ గార్డెన్ ప్రసంగంలో ట్రంప్ ప్యారిస్ ఒప్పందం నుంచి తప్పుకుంటున్నామనే నిర్ణయాన్ని ప్రకటించారు. వాతావరణ ఒప్పందం నుంచి వైదొలగడం అమెరికాకు ఇది తొలిసారి కాదు. 1992లో జరిగిన క్యోటో ప్రొటోకాల్ నుంచి చైనా, భారత్లను కూడా పారిశ్రామిక జాబితాలో చేర్చాలని పట్టుబడుతూ 2001లో అమెరికా వైదొలగింది. ప్రస్తుతం ప్యారిస్ ఒప్పందం నుంచి తప్పుకుంటున్న ట్రంప్ నిర్ణయం ఊహించినదే. అమెరికాలో అంతర్గత తీవ్ర రాజకీయార్థిక సంక్షోభం, భౌగోళిక రాజకీయాధిపత్య శక్తుల మధ్య తీవ్ర పోటీ కొనసాగుతున్న సందర్భంలో ట్రంప్ నిర్ణయానికి అత్యంత ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.భూతాపాన్ని పెంచుతున్న కర్బన ఉద్గారాలను తగ్గించాలనే లక్ష్యంతో వివిధ దేశాల మధ్య కుదిరిన పారిస్ ఒప్పందంలోని విధివిధానాలకు 2015 డిసెంబరు 12న ప్యారిస్లో నిర్వహించిన సమావేశంలో 195 దేశాలు ఆమోదముద్ర వేశాయి. వికీలీక్స్ అధినేత స్నోడెన్ బహిర్గతం చేసినట్లుగానే హరిత వాయువుల ఉద్గారాలను ఐచ్ఛికంగా తగ్గించుకునే సులభతరమైన ఒప్పందం జరగాలన్న అమెరికా రహస్య అజెండాకు అనుగుణంగా ఐక్యరాజ్యసమితి నేతృత్వంలో ఈ ఒప్పందం కుదిరింది. 2016 ఏప్రిల్ 22న ప్రపంచ ధరిత్రి దినోత్సవం సందర్భంగా న్యూయార్క్లో సభ్యదేశాలు ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. ఆ తర్వాత విడివిడిగా పలుదేశాల చట్టసభలు దీనికి అంగీకారం తెలిపాయి. గత ఏడాది నవంబరు 4 నుంచి ఇది అధికారికంగా అమల్లోకి వచ్చినట్లు అయింది. ఇందులో అంగీకరించిన అంశాలను అమలు చేయటానికి 2020 నుంచి సభ్యదేశాలు చర్యలు తీసుకోవాలి. ప్యారిస్ ఒప్పందానికి వెలుపల ఉన్న దేశాల జాబితాలో నికరాగువా, సిరియా సరసన ఇప్పుడు అమెరికా మూడో దేశంగా నిలవనుంది.‘ప్యారిస్ ఒప్పందం అమెరికా సంపదను విదేశాలకు పెద్ద ఎత్తున పునఃపంపిణీ చేయడమే. ఈ నిర్నిబంధ ఒప్పందం అమెరికా సార్వభౌమత్వానికి పెద్ద ప్రమాదంగా పరిణమిస్తుంది’ అని ట్రంప్ వ్యాఖ్యానించారు. కర్బన ఉద్గారాల నిలువరింపుల్లో భాగంగా అమలు చేసే స్వయం నియంత్రణలు, నిషేధాల కారణంగా విద్యుత్, శిలాజ ఇంధన ఉత్పత్తి రంగంలో ప్రజలు లక్షలాది ఉద్యోగాలు కోల్పోతారని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ‘ఇప్పటికే 20 లక్షల కోట్ల డాలర్ల రుణ సంక్షోభంలో కూరుకుపోయిన అమెరికా నగరాలకు శాంతి భద్రతలు, కీలక మౌలికసదుపాయాల నిర్వహణ కష్టసాధ్యమైపోతోంది. అదే సమయంలో ఇక్కడి ఉద్యోగాలు త్యాగం చేసి విదేశాల్లో నడుపుతున్న మన ఫ్యాక్టరీల్లో క్లీన్ సాంకేతిక సాధనాలను అమర్చడం కోసం వందల కోట్ల డాలర్లను ఖర్చు చేయవలసి వస్తోంద’ని ట్రంప్ వాపోతూ ప్యారిస్ ఒప్పందం నుంచి వైదొలగుతున్నట్లు ప్రకటించారు. కార్లు, వినియోగ వస్తువుల తయారీ తదితర పారిశ్రామిక రంగంలోనూ, టెలికమ్యూనికేషన్ రంగంలోనూ ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అమెరికా పోటీ పడలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఫైనాన్స్ వంటి సర్వీసు రంగాల అతి వ్యాప్తితో ఒక ‘వడ్డీభుక్త’ రాజ్యం (rentier state)గా తయారైన అమెరికాలో 2007 సబ్ప్రైం సంక్షోభం ఏర్పడిన నాటి నుంచి ఆర్థిక ఉదాసీనత చోటుచేసుకుంది. ఆర్థిక మాంద్యం కారణంగా పెద్ద ఎత్తున నిరుద్యోగం ప్రబలింది. ఈ మధ్యకాలంలో అందుబాటులోకి షేల్ గ్యాస్, షేల్ ఆయిల్ వంటి ఇంధన వనరుల కారణంగా తిరిగి కోలుకోవాలని ప్రయత్నిస్తోంది. ఎక్సాన్ మొబైల్ వంటి శిలాజ ఇంధన దిగ్గజాలతో కూడిన ఆయిల్ లాబీ మద్దతుతో అధికారంలోకి వచ్చిన ట్రంప్ ఇంధన ఉత్పత్తిని, వినియోగాన్ని నియంత్రించే ప్యారిస్ ఒప్పందం నుంచి వైదొలగేందుకు నిర్ణయించుకున్నారు. అమెరికాలోని ఆయిల్ లాబీకి, స్థూలంగా ఆటోమొబైల్ రంగం, ఫైనాన్స్, కమ్యూనికేషన్స్ తదితర సేవా రంగాల దన్నుతో డెమొక్రటిక్ పార్టీ; ఆయిల్, ఫార్మా రంగాల మద్దతుతో రిపబ్లికన్ పార్టీ పనిచేస్తుంటాయి. అమెరికాలోని ఆర్థిక కూటముల మధ్య పోటీలో పర్యావరణ పరిరక్షణ అంశం అనేది ఒక వాణిజ్య క్రీడగా మారడం విచారకరం. అదే సమయంలో యూరప్లో శిలాజ ఆయిల్ నిల్వలు లేవు. భూతాపాన్ని పెంచే వాతావరణ మార్పు భావనను ప్రధానంగా ముందుకు తెచ్చి, ప్యారిస్ ఒప్పందం మాటున తమ ఆర్థిక మాంద్యం నుంచి బయటపడేందుకు ఈయూ ప్రయత్నిస్తోంది. దాంతో యూరోపియన్ దేశాలు ట్రంప్ నిర్ణయంతో తీవ్రంగా విభేదిస్తున్నాయి. భౌగోళికార్థిక రాజకీయాల నేపథ్యంలో వాతావరణ మార్పు ప్రమాదం వాణిజ్య వస్తువుగా మారిపోవడం దురదృష్టకరం.అత్యంత కీలకమైన ప్యారిస్ ఒప్పందం నుంచి అమెరికా నిర్గమిస్తే, మిగతా ప్రపంచం గ్రీన్హౌస్ ఉద్గారాల నియంత్రణకు చేపడుతున్న చర్యల వేగం రెండుమూడు రెట్లు పెంచాల్సిన అవసరం ఉంటుంది. కానీ, చైనా, భారత్ వంటి పెద్ద దేశాలు ప్యారిస్ ఒప్పందానికి పూర్తిగా కట్టుబడి ఉన్నామని గట్టిగా చెబుతుండడం ఆశావహ పరిణామం. ప్యారిస్ ఒప్పందంలో సంతకాలు చేసిన దేశాలు తమ హామీలను పూర్తి స్థాయిలో అమలు చేసినప్పటికీ, భూగోళం 2 డిగ్రీల సెల్సియస్ కంటే తక్కువ మోతాదులో పెరిగేట్లు చేయడం అసంభవమని ‘వరల్డ్ రిసోర్స్ ఇన్స్టిట్యూట్’ అనే సంస్థ నివేదిక వెల్లడిస్తోంది. అయితే కాలుష్యాల వెలువరింపులో అత్యంత ప్రధాన బాధ్యత ఉన్న అమెరికా తన హామీల నుంచి తప్పుకుంటే ఇక ప్రకృతి విలయం తప్పదని పర్యావరణ వేత్తలు ఆందోళన చెందుతున్నారు. ప్రపంచాన్ని నేడు యుగ సంక్షోభం (ఆర్థిక సంక్షోభం + పర్యావరణ సంక్షోభం= ‘యుగ సంక్షోభం’ –epochal crisis) పట్టిపీడిస్తోంది. వాతావరణ మార్పుపై అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు, వాటి అమలు ఈ యుగ సంక్షోభం పరిష్కారంపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
paris ‘vaataavarana maarpu’ oppandam nunchi tappukovaalani america adhyakshudu donald trump teesukunna nirnayampai antarjaatiiya samajam mandipadindi. bhuutaapaanni nivaarinchenduku prapancha deshaalannii ekamai harita vaayuvula veluvarimpula taggimpupai kudurchukunna atyanta saralamaina, nirnibandha amalu lakshyaalato kuudina paris oppandaaniki trump nirnayam thootlu podavanundi. ‘mundugaa america..’ antuu sankuchita jaatiiyavaadaanni elugetti chaatutuu guruvaram americaloni roj garden prasangamlo trump paris oppandam nunchi tappukuntunnamane nirnayaanni prakatinchaaru. vaataavarana oppandam nunchi vaidolagadam americaku idhi tolisari kaadu. 1992loo jarigina cato protocal nunchi chaina, bhaaratlanu kuudaa paarisraamika jaabitaalo cherchaalani pattubadutuu 2001loo america vaidolagindi. prastutam paris oppandam nunchi tappukuntunna trump nirnayam oohinchinade. americalo antargata teevra raajakeeyaarthika sankshobham, bhougolika raajakeeyaadhipatya saktula madhya teevra poty konasaagutunna sandarbhamlo trump nirnayaaniki atyanta praadhaanyam erpadindi.bhuutaapaanni penchutunna karbana udgaaraalanu tagginchaalane lakshyamto vividha deshaala madhya kudirina paris oppandamloni vidhividhaanaalaku 2015 disembaru 12na parislo nirvahinchina samavesamlo 195 deshaalu aamodamudra vaesaayi. vikiliks adhinetha snoden bahirgatam chesinatlugaane harita vaayuvula udgaaraalanu aichchikamgaa tagginchukune sulabhataramaina oppandam jaragaalanna america rahasya ajendaaku anugunamgaa aikyaraajyasamiti netrutvamlo ee oppandam kudirindi. 2016 epril 22na prapancha dharitri dinotsavam sandarbhamgaa neuyaarklo sabhyadesaalu ee oppandampai santakaalu chesaayi. aa tarvaata vidividigaa paludesaala chattasabhalu deeniki angeekaaram telipai. gatha edaadi navambaru 4 nunchi idhi adhikaarikamgaa amalloki vachinatlu ayindi. indulo angeekarinchina amsaalanu amalu cheyataniki 2020 nunchi sabhyadesaalu charyalu teesukovali. paris oppandaaniki velupala unna deshaala jaabitaalo nikaraguva, siria sarasana ippudu america moodo desangaa nilavanundi.‘paris oppandam america sampadanu videsaalaku pedda ettuna punahpampinii cheyadame. ee nirnibandha oppandam america saarvabhoumatvaaniki pedda pramaadamgaa parinamistundi’ ani trump vyaakhyaaninchaaru. karbana udgaaraala niluvarimpullo bhagamga amalu chese swayam niyantranalu, nishedhaala kaaranamgaa vidyut, shilaja indhana utpatti rangamlo prajalu lakshalaadi udyogaalu kolpotarani aayana aavedana vyaktam chesaru. ‘ippatike 20 lakshala kotla dalarla runa sankshobhamlo kuurukupooyina america nagaraalaku saanti bhadratalu, keelaka moulikasadupaayaala nirvahana kashtasaadhyamaipotondi. adhe samayamlo ikkadi udyogaalu tyaagam chesi videsaallo naduputunna mana factoryllo cleen saanketika saadhanaalanu amarchadam kosam vandala kotla daalarlanu kharchu cheyavalasi vastonda’ni trump vaapothuu paris oppandam nunchi vaidolagutunnatlu prakatinchaaru. kaarlu, viniyoga vastuvula tayaarii taditara paarisraamika rangamloonuu, telecommunication rangamloonuu prapancha aardhika vyavasthalo america poty padaleni paristhiti erpadindi. finans vanti sarveesu rangaala athi vyaaptitoe oka ‘vaddibhukta’ rajyam (rentier state)gaa tayaaraina americalo 2007 subprimem sankshobham erpadina naati nunchi aardhika udaaseenata chotuchesukundi. aardhika maandyam kaaranamgaa pedda ettuna nirudyogam prabalindi. ee madhyakaalamlo andubaatuloki shale gyas, shale aayil vanti indhana vanarula kaaranamgaa tirigi kolukovalani prayatnistondi. exan mobail vanti shilaja indhana diggajaalato kuudina aayil labi maddatuto adhikaaramloki vachina trump indhana utpattini, viniyogaanni niyantrinche paris oppandam nunchi vaidolagenduku nirnayinchukunnaaru. americaloni aayil laabeeki, sthoolamgaa automobil rangam, finans, communications taditara seva rangaala dannutho democratic party; aayil, farma rangaala maddatuto repablican party panichestuntaayi. americaloni aardhika kootamula madhya potilo paryaavarana parirakshana amsam anedi oka vaanijya kreedagaa maaradam vichaarakaram. adhe samayamlo euraplo shilaja aayil nilvalu levu. bhuutaapaanni penche vaataavarana maarpu bhavananu pradhaanamgaa munduku tecchi, paris oppandam maatuna tama aardhika maandyam nunchi bayatapadenduku eeu prayatnistondi. daamto europian deshaalu trump nirnayamtho teevramgaa vibhedistunnaayi. bhougolikaarthika rajakeeyala nepathyamlo vaataavarana maarpu pramaadam vaanijya vastuvugaa maripovadam duradrushtakaram.atyanta keelakamaina paris oppandam nunchi america nirgamiste, migata prapancham greenhous udgaaraala niyantranaku chepadutunna charyala vegam rendumudu retlu penchaalsina avasaram untundi. cony, chena, bharat vanti pedda deshaalu paris oppandaaniki puurtigaa kattubadi unnaamani gattigaa chebutundadam aasaavaha parinaamam. paris oppandamlo santakaalu chesina deshaalu tama haameelanu puurti sthaayilo amalu chesinappatiki, bhoogolam 2 degreela selsius kante takkuva motaadulo perigetlu cheyadam asambhavamani ‘werald resors institute’ ane samstha nivedika velladistondi. ayithe kaalushyaala veluvarimpulo atyanta pradhaana baadhyata unna america tana haameela nunchi tappukunte ika prakruti vilayam tappadani paryaavarana vettalu aandolana chendutunnaru. prapanchaanni nedu yuga sankshobham (aardhika sankshobham + paryaavarana sankshobham= ‘yuga sankshobham’ –epochal crisis) pattipeedistondi. vaataavarana maarpupai antarjaatiiya oppandaalu, vaati amalu ee yuga sankshobham parishkaarampai aadhaarapadi untaayi.