గుండెపోటుతో ఎయిమ్స్లో తుదిశ్వాసనదుల ఉద్యమకారుడు, పర్యావరణవేత్తనిరాడంబరుడు.. అసమాన వ్యూహకర్తన్యూఢిల్లీ, మే 18: కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ శాఖ మంత్రి అనిల్ మాధవ్ దవే (60) గురువారం ఉదయం గుండెపోటుతో కన్నుమూశారు. ఉదయం 8.30 గంటలకు గుండెపోటు రావడంతో ఆయనను ఎయిమ్స్లో చేర్పించారు. ఆయనను కాపాడేందుకు అన్నివిధాలా ప్రయత్నించామని, 9.45 గంటలకు దవే తుదిశ్వాస విడిచారని ఎయిమ్స్ వైద్యులు ప్రకటించారు. నిరాడంబరతకు మారుపేరైన దవే దశాబ్దాలుగా ఆర్ఎ్సఎస్ నేతగా కొనసాగుతున్నారు.రెండుసార్లు రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఉన్న ఆయన అవివాహితుడు. అసమాన వ్యూహరచనతో మధ్యప్రదేశలో 2003లో దిగ్విజయ్ సింగ్ను ఓడించి, బీజేపీని మళ్లీ అధికారంలోకి తీసుకురావడంలో ఆయన కీలకపాత్ర  పోషించారు. 2016 జూలై 5 నుంచి మోదీ కేబినెట్లో పర్యావరణ, అటవీ శాఖ సహాయ మంత్రిగా కొనసాగుతున్నారు. జనవరి నుంచి ఆరోగ్యం సరిగా లేకపోయినా ఆయన నిత్యం కార్యాలయానికి హాజరయ్యేవారు. మంగళవారం జన్యుమార్పిడి ఆవాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్న ఉద్యమాకారుల బృందంతో సుదీర్ఘ భేటీ అయ్యారు. ఆ తరవాత ప్రధాని మోదీతో విధానపరమైన అంశాలపై రాత్రి పొద్దుపోయే వరకు చర్చించారు.ఉదయాన్నే గుండెపోటు రావడంతో ఆయనను ఆస్పత్రిలో చేర్పించారు. దవే భౌతికకాయాన్ని సఫ్దర్జంగ్ రోడ్డులోని ఆయన నివాసానికి తరలించారు. అనంతరం భారత వైమానిక దళానికి చెందిన ప్రత్యేక విమానంలో భోపాల్కు తరలించారు. మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి శివరాజ్సింగ్ చౌహాన్, ఆ రాష్ట్ర మంత్రులు, బీజేపీ నేతలు ఎయిర్పోర్టుకు వచ్చి.. జాతీయపతాకంలో చుట్టి ఉంచిన ఆయన పార్థివ దేహా న్ని ఓపెన్టాప్ వాహనంలో ఉంచి ఊరేగింపుగా రాష్ట్ర బీజేపీ ప్రధాన కార్యాలయానికి తీసుకెళ్లారు. శుక్రవారం ఉదయం హోషంగాబాద్ జిల్లాలో నర్మదాతీరంలోని బృందావనలో అంత్యక్రియలు నిర్వహిస్తారు.ఆర్ఎస్ఎస్ నుంచి కేంద్ర మంత్రి దాకానదీజలాలు, పర్యావరణ పరిరక్షణకే జీవితాన్ని అంకితం చేసిన అనిల్ దవే 1956 జూలై 6న మధ్యప్రదేశలోని ఉజ్జయిన జిల్లా బాద్నగర్లో జన్మించారు. కాలేజీలో ఉన్న రోజుల్లో జయప్రకాశ నారాయణ్ సిద్ధాంతాలకు అకర్షితులయ్యారు. అయితే, ఆయన తాత దాదాసాహెబ్ దవే ఆర్ఎస్ఎస్ నేత కావడంతో ఆయన స్ఫూర్తితో దవే ఆర్ఎ్సఎ్సలో చేరి కీలక స్థానానికి ఎదిగారు. 2003 వరకు ఆర్ఎ్సఎ్సలో కొనసాగిన ఆయన ఆ తరువాత మధ్యప్రదేశ బీజేపీ వ్యూహకర్తగా నియమితులయ్యారు. పకడ్బందీ వ్యూహరచనతో దిగ్విజయ్ సింగ్ను పదవీచ్యుతుణ్ని చేసి, మధ్యప్రదేశలో కమల వికాసానికి తోడ్పడ్డారు. ఉమాభారతి ముఖ్యమంత్రి పదవి చేపట్టగానే దవేను సలహాదారుగా నియమించుకున్నారు.మధ్యప్రదేశ అసెంబ్లీ, లోక్సభ ఎన్నికల్లో బీజేపీ వ్యూహకర్తగా ఆయన ప్రధాన భూమిక పోషించారు. 2009లో రాజ్యసభకు ఎంపికయ్యారు. పలు పార్లమెంటరీ కమిటీలకు సారథ్యం వ హించారు. మధ్యభారతానికి జీవనాడి అయిన నర్మదా నది పరీవాహక ప్రాంతాన్ని పరిరక్షించే నర్మద సమగ్రహ ఉద్యమాన్ని చేపట్టారు. భోపాల్లోని తన నివాసానికి నదీ కా ఘర్ (నదుల నివాసం) అని పేరు పెట్టుకోవడం ఆయనకు నదీజలాల పరిరక్షణ పట్ల ఉన్న అంకితభావానికి నిదర్శనం. నిరంతర అధ్యయన శీలి అయిన ఆయన హిందీ, ఇంగ్లిష్ భాషల్లో పలు గ్రంథాలు రచించారు. విద్యార్థి దశ నుంచి ఎనసీసీ ఎయిర్ వింగ్ క్యాడెట్గా ఉన్న ఆయన పైలెట్గా శిక్షణ పొందారు. గగన విహారం ఆయనకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన వ్యాపకం. దవే మృతి పట్ల ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ తీవ్ర దిగ్ర్భాంతి వ్యక్తం చేశారు. దవే మరణం తనకు వ్యక్తిగతంగా తీరని లోటన్నారు. ఢిల్లీలోని దవే అధికారిక నివాసం వద్ద ఆయన భౌతిక కాయానికి నివాళులర్పించారు. కేంద్ర మంత్రులు రాజ్నాథ్సింగ్, వెంకయ్యనాయుడు, స్మృతి ఇరానీ, బీజేపీ సీనియర్ నేత ఎల్కే ఆడ్వాణీ, సుబ్రమణ్యస్వామి కూడా నివాళులర్పించారు దవే మృతి పట్ల రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ, ఉప రాష్ట్రపతి హమీద్ అన్సారీ సంతాపం ప్రకటించారు. కేబినెట్ ఆయనకు సంతాపం ప్రకటించింది. ద వే మృతితో ఆ శాఖ బాధ్యతలను శాస్త్ర సాంకేతిక శాఖ మంత్రి హర్ష వర్ధన్కు అప్పగించారు.స్మారకాలొద్దు.. చెట్లు నాటండిఅంత్యక్రియలను నిరాడంబరంగా, వీలయితే తనకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన నర్మదా తీరంలో నదీ మహోత్సవం నిర్వహించిన బృందావనంలో నిర్వహించాలని దవే కోరారు. ఎలాంటి ఆర్భాటాలు లేకుండా నిరాడంబరంగా, వైదిక సంప్రదాయబద్ధంగా తన అంత్యక్రియలు చేయాలని కోరుకున్నారు. 2012లోనే ఆయన ఈ మేరకు విల్లు రాసుకున్నారు.‘నదీ జలాలను, జలవనరులను పరిరక్షించేందుకు ప్రతి ఒక్కరూ అధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. నా పేరు మీద ఎలాంటి స్మారక చిహ్నాలు, పోటీలు, అవార్డులు ఏర్పాటు చేయవద్ద’ని ఆయన కోరుకున్నట్టు ఆ విల్లులో తెలిపారు. ఆయన కోరిక మేరకు.. బృందా వనలోనే అత్యక్రియలు నిర్వహించేందుకు బీజేపీ సన్నాహాలు చేస్తోంది.
gundepotutho aimslo tudiswaasanadula udyamakaarudu, paryaavaranavettaniraadam.. asamana vyoohakartanyuudlli, mee 18: kendra paryaavarana, atavi saakha mantri anil madhav dave (60) guruvaram udayam gundepotutho kannumuusaaru. udayam 8.30 gantalaku gundepotu raavadamtho aayananu aimslo cherpinchaaru. aayananu kaapaadenduku annividhala prayatninchaamani, 9.45 gantalaku dave tudishwasa vidichaarani aims vaidyulu prakatinchaaru. niraadambarataku maaruperaina dave dasaabdaalugaa arcs nethagaa konasaagutunnaaru.rendusaarlu rajyasabha sabhyudigaa unna aayana avivaahitudu. asamana vyooharachanatho madhyapradesalo 2003loo digvijay singnu odinchi, beejeepeeni malli adhikaaramloki teesukuraavadamlo aayana keelakapatra  pooshinchaaru. 2016 juulai 5 nunchi modii kebinetlo paryaavarana, atavi saakha sahaya mantrigaa konasaagutunnaaru. janavari nunchi aarogyam sarigaa lekapoyina aayana nityam kaaryaalayaaniki haajarayyevaaru. mangalavaaram janyumarpidi aavaalaku vyatirekamgaa poraadutunna udyamaakaarula brundamtho sudeergha bheti ayyaru. aa taravaata pradhaani modiitoe vidhaanaparamaina amsaalapai raatri poddupoye varaku charchinchaaru.udayaanne gundepotu raavadamtho aayananu aaspatrilo cherpinchaaru. dave bhautikakaayaanni sufferzang rodduloni aayana nivaasaaniki taralinchaaru. anantaram bhaarata vaimanika dalaaniki chendina pratyeka vimaanamlo bhopalku taralinchaaru. madhyapradesh mukhyamantri shivarajsing chauhan, aa rashtra mantrulu, bgfa nethalu airportuku vachi.. jaatiiyapataakamlo chutti unchina aayana paarthiva deha nni opentap vaahanamlo unchi ooregimpugaa rashtra bgfa pradhaana kaaryaalayaaniki teesukellaaru. sukravaaram udayam hoshangabad jillaalo narmadaatiiramlooni brundaavanalo antyakriyalu nirvahistaaru.arss nunchi kendra mantri daakaanadeejalaalu, paryaavarana parirakshanake jeevitaanni ankitam chesina anil dave 1956 juulai 6na madhyapradesaloni ujjayina jilla badnagarlo janminchaaru. kaalejeelo unna rojullo jayaprakasa narayan siddhaantaalaku akarshitulayyaaru. ayithe, aayana taata dadasaheb dave arss netha kaavadamtho aayana sphuurtithoo dave arcslo cheri keelaka sthaanaaniki edigaaru. 2003 varaku arcslo konasaagina aayana aa taruvaata madhyapradesha bgfa vyuuhakartagaa niyamitulayyaaru. pakadbandi vyooharachanatho digvijay singnu padaveechyutunni chesi, madhyapradesalo kamala vikaasaaniki todpaddaaru. umaabhaarati mukhyamantri padavi chepattagaane davenu salahaadaarugaa niyaminchukunnaaru.madhyapradesha assembley, loksabha ennikallo bgfa vyuuhakartagaa aayana pradhaana bhoomika pooshinchaaru. 2009loo rajyasabhaku empikayyaaru. palu parlamentary kamiteelaku saarathyam va hinchaaru. madhyabhaarataaniki jeevanadi ayina narmada nadi pariivaahaka praantaanni parirakshinche narmada samagraha udyamaanni chepattaru. bhopalloni tana nivaasaaniki nadee kaa ghar (nadula nivasam) ani paeru pettukovadam aayanaku nadeejalaala parirakshana patla unna ankitabhaavaaniki nidarsanam. nirantara adhyayana sheeli ayina aayana hindi, inglish bhaashallo palu grandhaalu rachinchaaru. vidyaarthi dasha nunchi encc air ving caddetga unna aayana pailetga sikshana pondaaru. gagana viharam aayanaku atyanta preetipaatramaina vyaapakam. dave mruti patla pradhaani narendra modii teevra digrbhanti vyaktam chesaru. dave maranam tanaku vyaktigatamgaa teerani lotannaru. dhilleelooni dave adhikaarika nivasam vadda aayana bhautika kayaniki nivaalularpinchaaru. kendra mantrulu rajnathsing, venkayyanaayudu, smruti irani, bgfa seanier netha elke aadwani, subramanyaswamy kuudaa nivaalularpinchaaru dave mruti patla rashtrapati pranab mukharji, upa rashtrapati hameed ansari santaapam prakatinchaaru. kabinet aayanaku santaapam prakatinchindi. da vee mruthitho aa saakha baadhyatalanu saastra saanketika saakha mantri harsha vardhanku appaginchaaru.smaarakaaloddu.. chetlu naatandiantyakriyalanu niraadambaramgaa, veelayithe tanaku atyanta preetipaatramaina narmada teeramlo nadee mahotsavam nirvahinchina brundaavanamlo nirvahinchaalani dave koraru. elanti aarbhaataalu lekunda niraadambaramgaa, vaidika sampradaayabaddhamgaa tana antyakriyalu cheyalani korukunnaru. 2012lone aayana ee meraku villu raasukunnaaru.‘nadee jalaalanu, jalavanarulanu parirakshinchenduku prati okkaruu adhika praadhaanyam ivvali. naa paeru meeda elanti smaraka chihnalu, poteelu, avaardulu erpaatu cheyavadda’ni aayana korukunnattu aa villulo telipaaru. aayana korika meraku.. brunda vanalone atyakriyalu nirvahinchenduku bgfa sannaahaalu chestondi.