సంబరాలు ముగిసాయి. తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కనీవినీ ఎరుగని స్థాయిలో నిర్వహించిన ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలకు మంగళవారం నాడు విజయవంతంగా తెరపడింది. ముగింపు సమావేశంలో తెలుగు భాషాసాహిత్యాల అభివృద్ధికి కీలకమయిన నిర్ణయాలను ప్రకటిస్తానని చెప్పిన ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు, ఆ ఘట్టాన్ని జనవరికి వాయిదా వేశారు. మరొకసారి పండితులతో, నిపుణులతో చర్చించి నిర్ణయాలు తీసుకోవాలని భావించి కేసీఆర్ మంచిపని చేశారు. భాషాసాహిత్యాలకు సంబంధించిన విధాననిర్ణయాలు జనాకర్షక నిర్ణయాల కోవలోకి రావు. వాటిని తగిన వివేచన, చర్చ తరువాత తీసుకోవడమే శ్రేయస్కరం.ఉపరాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా ప్రారంభమై, రాష్ట్రపతి పాల్గొన్న కార్యక్రమంతో ముగిసిన మహాసభలు వైభవోపేతమైన నిర్వహణకు, ఆతిథులకు అందిన ఘనస్వాగతానికి, అనూహ్యమైన రీతిలో లభించిన జనాదరణకు గుర్తులుగా చరిత్రలో నిలిచిపోతాయి. సాహిత్య అకాడమీ ఏర్పాటు తరువాత, ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల ఆలోచనను ప్రకటించినప్పటి నుంచి కేసీఆర్ దానిపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహిస్తూ వచ్చారు. ఒకసారి వాయిదా పడినప్పటికీ, డిసెంబర్లో నిర్ణయించిన మలి తేదీలలో విజయవంతంగా సభలు జరిగాయి. సభల కార్యక్రమ రూపకల్పన, సమావేశ స్థలాల ఎంపిక, ఎవరెవరిని సత్కరించాలన్న నిర్ణయం అన్నీ కేసీఆర్ ప్రత్యక్ష పర్యవేక్షణలోనే జరిగాయి. ముఖ్యమంత్రి మనోగతానికి అనుగుణంగా కార్యక్రమాలను విజయవంతంగా పూర్తిచేసినందుకు తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమీని, తెలంగాణ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ, పర్యాటక శాఖ తదితర విభాగాలన్నిటినీ అభినందించవలసి ఉన్నది. పాఠశాలల్లో, కళాశాలల్లో తెలుగు ఉపాధ్యాయులందరినీ సమావేశాలకు అధికారికంగా ఆహ్వానించారు. సాధారణ ప్రజలు కూడా పెద్దసంఖ్యలో సభలకు హాజరయ్యారు.తెలంగాణ ఉద్యమంలో భాషాసాహిత్య అంశాలు కూడా కీలకంగా పనిచేశాయి. తెలంగాణ భాషపై చిన్నచూపు, సాహిత్యానికి చరిత్రలో సముచిత స్థానం లభించకపోవడం– వంటి అంశాలు ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమానికి ఇంధనాలుగా పనిచేశాయి. రాష్ట్రం అవతరణ తరువాత, ఆ విజయోద్వేగాన్ని సాహిత్యరంగంలో ప్రకటించడానికి ఈ సభలు పనికి వచ్చాయి. ఈ సభల ద్వారా తెలంగాణ రాష్ట్రంలో తెలుగుభాష వినియోగం గురించిన చర్చలు జరిగి, తగిన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి వీలవుతుందని కేసీఆర్ ఆకాంక్షించారు. ఎందువల్లనో, సాహిత్యరంగానికి సంబంధించిన సదస్సులే తప్ప, భాషాసమస్య గురించి లోతైన వివేచనకు ఆస్కారమిచ్చే సదస్సులు జరగలేదు. సంప్రదాయ సాహిత్యానికి, అవధానాల వంటి వాటికి కూడా అమిత ప్రాధాన్యం లభించింది కానీ, మౌలిక సమస్యల చర్చ జరగలేదు. మున్ముందు జరిగే చర్చల్లో ఈ లోటు పూర్తి కాగలదని, వాటి ఆధారంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలున్న నిర్ణయాలను ప్రభుత్వం తీసుకుంటుందని ఆశించాలి. బోధనా భాషగా కనీసం ఏడో తరగతి వరకు తెలుగును నిర్బంధం చేసే అంశాన్ని ప్రభుత్వం మరోసారి పరిశీలించాలి. తెలంగాణ పదజాలాన్ని నిఘంటువులకు ఎక్కించడం, ఆధునిక భాషగా తెలుగును వినియోగించుకోవడానికి ఒక వ్యవస్థను నియమించడం– భాషాభిమానులు కోరుకుంటున్న చర్యలు.సహజంగానే ఈ సభల గురించి అనేక విమర్శలు కూడా వచ్చాయి. వివిధ దేశాల నుంచి, ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి పెద్ద సంఖ్యలో ప్రతినిధులను ఆహ్వానించిన ప్రభుత్వం సాటి తెలుగురాష్ట్రానికి ఎటువంటి ప్రత్యేక పరిగణన ఇవ్వకపోవడాన్ని కొందరు తప్పు పట్టారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుంచి నామమాత్రంగానే ప్రతినిధులు హాజరయ్యారు కానీ, హైదరాబాద్లో స్థిరపడిన ఆంధ్ర రచయితలు, మేధావులు పెద్ద సంఖ్యలోనే గుర్తింపు పొందారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడుని కూడా ఈ వేడుకకు ఆహ్వానించి ఉంటే బాగుండేదని అనేకులు భావించారు. సభలలో ఎన్టీఆర్ పేరు ప్రస్తావనకు రాకపోవడం మీద కూడా విమర్శలు వచ్చాయి. ఈ కార్యక్రమం తెలంగాణ అస్తిత్వ స్ఫూర్తిని, చారిత్రక గర్వాన్ని సంబరంగా ప్రకటించుకోవడానికి ఉద్దేశించినదని నిర్వాహకులే అనేక సందర్భాలలో చెప్పినందున, రాజకీయంగా వచ్చిన విమర్శలను ఆ దృష్టితో పరిశీలించవలసి ఉన్నది.ఇటువంటి సభలు ప్రజల సంస్కృతిని ప్రతిబింబించవన్న విమర్శతో బహిష్కరించడం ఆనవాయితీగా చేస్తున్న విప్లవ సాహిత్యసంస్థలు నిరసన తెలపడానికి ప్రయత్నించాయి. వారి నిరసనలను అనుమతించి ఉంటే ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తి కూడా వ్యక్తమయ్యేదని, అరెస్టులు చేయడం ద్వారా నిర్బంధ చర్యలకు దిగడం అవాంఛనీయమని సాహిత్యకారులలో అసంతృప్తి వ్యక్తమయింది. మహాసభలు జరగడానికి ముందు రోజునే తెలంగాణలో తొమ్మిది మంది ఎన్కౌంటర్ జరగడం, వాతావరణాన్ని గంభీరంగా మార్చింది. గత కొద్దికాలంగా తెలంగాణలో ఎన్కౌంటర్లు లేకపోవడం, ఎన్కౌంటర్లులేని తెలంగాణ గురించి కేసీఆర్ గతంలో స్వయంగా చెప్పి ఉండడం– ఈ నేపథ్యంలో పెద్ద ఎన్కౌంటర్ జరగడం బాధాకరంగా మారింది. ప్రభుత్వాల అణచివేత విధానాలను వ్యతిరేకించడం తెలంగాణలో ఒక ఉద్యమ సంప్రదాయంగా ఉంటూ, అది తెలంగాణ ఉద్యమంలో కూడా కొనసాగుతూ వచ్చింది. అందువల్ల, సభలకు ఎంతో ఉత్సాహంతో హాజరయిన తెలంగాణవాదులకు కొంత నిరుత్సాహం కలిగింది.మొత్తంగా తెలంగాణ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు భాషాసాహిత్య అంశాలను ప్రధాన వేదిక మీదకు తీసుకువచ్చాయి. తెలుగు–తెలంగాణ మధ్య ఉన్న వైరుధ్యం పరిష్కారం కావడానికి ఒక సానుకూల వాతావరణం ఏర్పడింది. వీటిని ప్రభుత్వం కేవలం తిరుణాల వలె, ప్రజాసంబంధాల వ్యూహంగా పరిగణిస్తే ప్రయోజనం పరిమితంగానే ఉంటుంది. తెలుగు భాష ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను పరిష్కరించడంలో ఒక అడుగైనా ముందుకు వేయడానికి ప్రయత్నం మొదలైతే, అది ఆంధ్రప్రదేశ్లోని తెలుగువారికి కూడా ప్రయోజనకారి అవుతుంది. ఉమ్మడి ప్రయోజనాలున్న అంశాల్లో రెండు రాష్ట్రాలూ కలిసి పనిచేస్తే ఫలితం ఎక్కువగా ఉంటుంది. తెలుగు ప్రాధికార సంస్థ ఏర్పాటు వంటి నిర్ణయాలతో ఇప్పటికే ఒక అడుగు ముందుకు వేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ కూడా తెలుగు విషయంలో మరింత చొరవ తీసుకోవాలి. తక్కిన విషయాలు ఎట్లా ఉన్నా, తెలుగు సమాజాల భవిష్యత్తుకు ఉపకరించే చర్యలకు ఈ సభలు ఒక స్ఫూర్తి కావాలి.
sambaraalu mugisai. telamgaana rashtra prabhutvam kaneevinee erugani sthaayilo nirvahinchina prapancha telugu mahasabhalaku mangalavaaram naadu vijayavantamgaa terapadindi. mugimpu samavesamlo telugu bhashasahityala abhivruddhiki keelakamayina nirnayaalanu prakatistaanani cheppina mukhyamantri kalvakuntla chandrasekhararao, aa ghattaanni janavariki vaayidaa vaesaaru. marokasari panditulatoe, nipunulatho charchinchi nirnayaalu teesukovaalani bhavinchi kcr manchipani chesaru. bhaashaasaahityaalaku sambandhinchina vidhaananirnayaalu janakarshaka nirnayaala kovaloki raavu. vaatini tagina vivechana, charcha taruvaata teesukovadame shreyaskaram.uparaashtrapati chetula meedugaa praarambhamai, rashtrapati palgonna kaaryakramamtho mugisina mahasabhalu vaibhavopetamaina nirvahanaku, aatithulaku andina ghanaswaagataaniki, anoohyamaina reetilo labhinchina janaadaranaku gurtulugaa charitralo nilichipotaayi. saahitya akadami erpaatu taruvaata, prapancha telugu mahasabhala aalochananu prakatinchinappati nunchi kcr daanipai pratyeka shraddha vahistuu vachaaru. okasari vaayidaa padinappatikii, decemberlo nirnayinchina mali tedeelalo vijayavantamgaa sabhalu jarigai. sabhala karyakrama roopakalpana, samavesa sthalaala empika, evarevarini satkarinchaalanna nirnayam annee kcr pratyaksha paryavekshanhalone jarigai. mukhyamantri manogataniki anugunamgaa kaaryakramaalanu vijayavantamgaa poortichesinanduku telamgaana saahitya akaadameeni, telamgaana bhasha saamskrutika saakha, paryaataka saakha taditara vibhaagaalannitinii abhinandinchavalasi unnadi. paatasaalallo, kalaasaalallo telugu upaadhyaayulandarinii samavesalaku adhikaarikamgaa aahvaaninchaaru. saadhaarana prajalu kuudaa peddasankhyalo sabhalaku haajarayyaaru.telamgaana udyamamlo bhaashaasaahitya amsaalu kuudaa keelakamgaa panichesaayi. telamgaana bhashapai chinnachuupu, saahityaaniki charitralo samuchita sthaanam labhinchakapovadam– vanti amsaalu pratyeka rashtra udyamaaniki indhanaalugaa panichesaayi. rashtram avatarana taruvaata, aa vijayodvegaanni saahityarangamlo prakatinchadaaniki ee sabhalu paniki vachayi. ee sabhala dwara telamgaana rashtramlo telugubhasha viniyogam gurinchina charchalu jarigi, tagina nirnayaalu teesukoovadaaniki veelavutundani kcr aakaankshinchaaru. enduvallano, saahityaramgaaniki sambandhinchina sadassule tappa, bhashasamasa gurinchi lotaina vivechanaku aaskaaramichhe sadassulu jaragaledu. sampradaaya saahityaaniki, avadhaanaala vanti vaatiki kuudaa amita praadhaanyam labhinchindi cony, moulika samasyala charcha jaragaledu. munmundu jarige charchallo ee lotu puurti kaagaladani, vaati aadhaaramgaa deerghakaalika prayojanaalunna nirnayaalanu prabhutvam teesukuntundani aasinchaali. bodhana bhashaga kaneesam edo taragati varaku telugunu nirbandham chese amsaanni prabhutvam marosari pariseelinchaali. telamgaana padajaalaanni nighantuvulaku ekkinchadam, aadhunika bhashaga telugunu viniyoginchukovadaanika oka vyavasthanu niyaminchadam– bhaashaabhimaanulu korukuntunna charyalu.sahajamgaane ee sabhala gurinchi aneka vimarsalu kuudaa vachayi. vividha deshaala nunchi, itara rashtrala nunchi pedda sankhyalo pratinidhulanu aahvaaninchina prabhutvam saati teluguraashtraaniki etuvanti pratyeka pariganana ivvakapovadaanni kondaru tappu pattaaru. andhrapradesh rashtram nunchi naamamaatramgaane pratinidhulu haajarayyaaru cony, hyderabadlo sthirapadina aandhra rachayitalu, medhaavulu pedda sankhyalone gurtimpu pondaaru. andhrapradesh mukhyamantri chandrababu nayuduni kuudaa ee vedukaku aahvaaninchi unte bagundedani anekulu bhaavinchaaru. sabhalalo ntr paeru prastaavanaku rakapovadam meeda kuudaa vimarsalu vachayi. ee kaaryakramam telamgaana astitva sphuurtini, chaaritraka garvaanni sambaramgaa prakatinchukovadaaniki uddesinchinadani nirvaahakule aneka sandarbhaalalo cheppinanduna, raajakeeyamgaa vachina vimarsalanu aa drushtitho pariseelinchavalasi unnadi.ituvanti sabhalu prajala samskrutini pratibimbimchavanna vimarsatho bahishkarinchadam aanavaayitiigaa chestunna viplava saahityasamsthalu nirasana telapadaaniki prayatninchaayi. vaari nirasanalanu anumatinchi unte prajaaswaamya sphurthy kuudaa vyaktamayyedani, arestulu cheyadam dwara nirbandha charyalaku digadam avaanchaneeyamani saahityakaarulalo asantrupti vyaktamayindi. mahasabhalu jaragadaaniki mundu rojune telamgaanalo tommidi mandi encounter jaragadam, vaataavaranaanni gambheeramgaa maarchindi. gatha koddikaalamgaa telamgaanalo encounterlu lekapovadam, encountarluleni telamgaana gurinchi kcr gatamlo swayamgaa cheppi undadam– ee nepathyamlo pedda encounter jaragadam baadhaakaramgaa maarindi. prabhutvaala anachiveta vidhaanaalanu vyatirekinchadam telamgaanalo oka udyama sampradaayamgaa untuu, adhi telamgaana udyamamlo kuudaa konasaagutuu vachindi. anduvalla, sabhalaku entho utsaahamto haajarayina telangaanavaadulaku kontha nirutsaaham kaligindi.mottamgaa telamgaana prapancha telugu mahasabhalu bhaashaasaahitya amsaalanu pradhaana vedika meedaku teesukuvacchaayi. telugu–telamgaana madhya unna vairudhyam parishkaaram kaavadaaniki oka saanukuula vaataavaranam erpadindi. veetini prabhutvam kevalam tirunaala vale, prajaasambandhaala vyuuhamgaa pariganiste prayojanam parimitamgaane untundi. telugu bhasha edurkontunna samasyalanu parishkarinchadamlo oka adugaina munduku veyadaaniki prayatnam modalaite, adhi aandhrapradeshloni teluguvaariki kuudaa prayojanakaari avutundi. ummadi prayojanaalunna amsaallo rendu raashtraaluu kalisi panicheste phalitam ekkuvagaa untundi. telugu praadhikaara samstha erpaatu vanti nirnayaalato ippatike oka adugu munduku vesina andhrapradesh kuudaa telugu vishayamlo marinta chorava teesukovali. takkina vishayaalu etla unna, telugu samajala bhavishyattuku upakarinche charyalaku ee sabhalu oka sphurthy kavali.