
తెలుగుతల్లి కన్న మహా మేధావులలో ప్రాచ్యులు, ప్రాశ్చాత్యులు, పండితులు, పామరులు ఒకరు అననేలా? దేశంలోని రసజ్ఞులందరు ‘పుంభావ సరస్వతి’ అని కొనియాడిన హరికథా పితామహులు శ్రీమదజ్జాడ ఆదిభట్ల నారాయణదాసు గారు. నవరసభరితంగా కథాగానం చేయుటలో అందెవేసినచేయి అనిపించుకొనిన నారాయణదాసు ఒక్క తెలుగుజాతికే కాక యావద్భారత దేశానికి చిరస్మరణీయులే. నారాయణదాసు 1864 ఆగస్టు 31న విజయనగరం జిల్లా అజ్జాడ గ్రామంలో వెంకటచయన, లక్ష్మీనరసమాంబ దంపతులకు జన్మించారు. ఆయన జగత్ప్రసిద్ధులైన హరికథక పితామహులు, విద్వత్కవీంద్రులు, భక్తాగ్రణ్యులు.‘ఆట పాట మాట మీటల మేటి’ నారాయణదాసు ఒక మహా వ్యక్తి. హరికథ అంటే ఏమిటో తెలియని కాలంలో మన ఆంధ్ర దేశానికి దాన్ని రుచి చూపడమేకాక పలువురికి ఉపదేశించిన మహోపాధ్యాయుడు. హరికథలకు సంస్కృతాంధ్ర సాహిత్యములుండాలి. ఈయనకు పూర్వోక్తమైన శక్తులేకాక ఉభయభాషలయందు మంచిగా కవిత్వం చెప్పే నైపుణ్యం కూడా ఉంది. ఈయన ఎన్నో హరికథలు రచించారు. దాసు గారి కథాకాలక్షేపం విలక్షణమైనది. కథ స్వవిరచితం. కవితారసముననుభవించు వారికి కవిత్వంచేతను, సంగీతప్రియులను పాటలవలనను, లయకాండ్రను క్లిష్టమగు ముక్తాయింపులతోను, పామరులను చమత్కారమగు మాటలతోను మెప్పించేవారట.నారాయణదాసు గారిది ఒక అపూర్వ, వినూత్న మహాద్భుత వ్యక్తిత్వం! సంస్కృతాంధ్రాలలో మహాకవి, హరికథకు సృష్టికర్త, అచ్చతెలుగుకు అశ్వత్థవృక్షం, లయబ్రహ్మ, మహానటుడు, గంధర్వగాయకుడు, సకలశాస్త్ర పారంగతుడు, వీణావాదన విశారదుడు, బహుభాషావేత్త.దాసుగారి గాత్రం చాలా గంభీరమైనది. గానమే కాదు, సంస్కృతాంధ్ర సాహిత్యమేకాదు, నాట్యమేకాదు – అదీ యిదే అనడమెందుకు? ఈయనకు వశమైన సర్వవిద్యలున్నూ గురూపదేశం వినాగా లభ్యమైనవే. వార్ధక్యంలో కూడా యీ పుంభావ సరస్వతి హరికథ అంటే వేలకొలదిగా జనం వచ్చేవారట. నారాయణదాసు లయబ్రహ్మ బిరుదాంకితులై మైసూరు, విజయనగరం మొదలైన సంస్థానాలలో మహారాజుల మన్ననలందుకొన్నారు.తెలుగు రాష్ర్టాలలో ప్రఖ్యాతిపొందిన హరిదాసులు దాసుగారికి శిష్యులో, ప్రశిష్యులో అయి ఉన్నారు. హరికథా వాఙ్మయ ప్రాచుర్యానికి, హరికథా ప్రదర్శన నైపుణ్యానికి మూలపురుషులు నారాయణదాసుగారే! కనుకనే వీరు ‘హరికథా పితామహ’ బిరుదానికి సర్వవిధములచేతా పాత్రులయ్యారు.సుమారు అర్ధశతాబ్దానికి పైగా యావదాంధ్రదేశంలోనే కాదు, యావద్దక్షిణభారతంలోనే నారాయణదాసు గారు ‘ఆడినది ఆట, పాడినది పాట’గా జీవితాన్ని గడిపారనటంలో అతిశయోక్తి లేదు. ఇట్టి పుంభావ సరస్వతికి జయంతి సందర్భంగా యావదాంధ్ర జాతి జోహారులర్పించడం సమంజసం.యనమండ్ర వెంకట క్రిష్ణయ్య(నారాయణదాసు గారి 154వ జయంత్యుత్సవాలు                             ఆగస్టు 17 నుంచి 20 వరకు విజయవాడలో జరుగుతున్న సందర్భంగా)

telugutalli kanna mahaa medhaavulalo praachyulu, praaschaatyulu, panditulu, paamarulu okaru ananela? desamloni rasagnulandaru ‘pumbhava saraswati’ ani koniyaadina harikatha pitaamahulu srimadajjada aadibhatla narayanadasu gaaru. navarasabharitamgaa kathaagaanam cheyutalo andevesinacheyi anipinchukonina narayanadasu okka telugujaatike kaaka yaavadbhaarata deshaniki chirasmaraneeyule. narayanadasu 1864 aagastu 31na vijayanagaram jilla ajjada graamamlo venkatachayana, lakshminarasamamba dampatulaku janminchaaru. aayana jagatprasiddhulaina harikathaka pitaamahulu, vidvatkaveendrulu, bhaktaagranyulu.‘aata paata maata meetala meti’ narayanadasu oka mahaa vyakti. harikatha ante emito teliyani kaalamlo mana aandhra deshaniki daanni ruchi chuupadamekaaka paluvuriki upadesinchina mahopaadhyaayudu. harikathalaku samskrutandhra saahityamulundaali. eeyanaku poorvoktamaina saktulekaka ubhayabhaashalayandu manchigaa kavitvam cheppe naipunyam kuudaa undi. eeyana enno harikathalu rachinchaaru. daasu gaari kathaakaalakshepam vilakshanamainadi. katha swavirachitam. kavitaarasamunanubhavinchu vaariki kavitvanchetanu, sangeetapriyulanu paatalavalananu, layakandranu klishtamagu muktaayimpulatoonu, paamarulanu chamatkaaramagu maatalathonu meppinchevaarata.narayanadasu gaaridi oka apurva, vinuutna mahaadbhuta vyaktitvam! samskrutaandhraalalo mahakavi, harikathaku srushtikarta, achchateluguku ashwatthavruksham, layabrahma, mahanatudu, gandharvagaayakudu, sakalasastra paarangatudu, veenaavaadana visaaradudu, bahubhashavetta.dasugari gaatram chala gambheeramainadi. ganame kaadu, samskrutandhra saahityamekaadu, naatyamekaadu – adhee yide anadamenduku? eeyanaku vasamaina sarvavidyalunnoo gurupadesam vinaga labhyamainave. vaardhakyamlo kuudaa yee pumbhava saraswati harikatha ante velakoladigaa janam vachevaarata. narayanadasu layabrahma birudaankitulai maisuru, vijayanagaram modalaina samsthaanaalalo maharajula mannanalandukonnaru.telugu rashrtalalo prakhyaatipondina haridaasulu daasugaariki shishyulo, prasishyulo ayi unnaaru. harikatha vaamaya praachuryaaniki, harikatha pradarsana naipunyaaniki moolapurushulu narayanadasugare! kanukane veeru ‘harikatha pitamaha’ birudaaniki sarvavidhamulachetaa paatrulayyaaru.sumaru ardhasataabdaaniki paiga yaavadaandhradesamlone kaadu, yaavaddakshinabhaarathamlono narayanadasu gaaru ‘aadinadi aata, paadinadi paata’gaa jeevitaanni gadiparanatamlo atisayokti ledu. itti pumbhava sarasvatiki jayanti sandarbhamgaa yavadandhra jaati joharularpinchadam samanjasam.yanamandra venkata krishnayya(narayanadasu gaari 154va jayantyutsavaalu                             aagastu 17 nunchi 20 varaku vijayavaadalo jarugutunna sandarbhamgaa)