మార్కెట్లు, మనస్తత్వంపై విశ్లేషణఓస్లో: అర్థశాస్త్రంలో ఈ సంవత్సరం నోబెల్ బహుమతి అమెరికాకు చెందిన చికాగో యూనివర్సిటీ ఆచార్యుడు రిచర్డ్ హెచ్ థేలర్(72)ను వరించింది. నిజానికి ఆర్బిఐ మాజీ గవర్నర్ రఘురామ్ రాజన్ పేరును కూడా ఇందుకోసం పరిశీలించారు. అయితే చివరికి ఈ సంవత్సరం అర్థశాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి థేలర్కు దక్కింది. ఆర్థిక, ద్రవ్య పరమైన నిర్ణయాలు ఎల్లకాలం హేతువు ఆధారంగా ఉండవని, ఈ నిర్ణయాలను మానవుల మానసిక సంవేదనలు ప్రభావితం చేస్తాయని థేలర్ తన పరిశోధనల ద్వారా నిరూపించారు. ఆయన కృషి చేసిన రంగాన్ని సామాజిక శాస్త్రాల్లో బిహేవియరల్ ఎకనామిక్స్ (మానవ ప్రవర్తనారీతలతో ముడివడిన అర్థశాస్త్రం)గా వ్యవహరిస్తారు. ఎకనామిక్, ఫైనాన్షియల్ మార్కెట్లలో వ్యక్తులు లేదా సమూహాలు తీసుకునే నిర్ణయాలను మానసిక, సామాజిక అంశాలు ఏ విధంగా ప్రభావితం చేస్తాయనే అంశంపై దృష్టి సారించి పరిశోధనలు జరిపిన థేలర్, అర్థశాస్త్రానికి, మనస్తత్వ శాస్త్రానికి మధ్య అంతరాన్ని పూడ్చే ప్రయత్నం చేశారు. అర్థశాస్త్రాన్ని మరింత మానవీకరించిన వ్యక్తిగా థేలర్ను నోబెల్ కమిటీ ప్రస్తుతించింది. పరిమితమైన హేతువు, సామాజిక ప్రాధాన్యాలు, స్వయంనియంత్రణ లేకపోవడం...వంటి మానవస్వభావరీతలు వ్యక్తుల నిర్ణయాలను ఎలా పద్ధతి ప్రకారం ప్రభావితం చేస్తాయో వివరించడంతో, మార్కెట్లో ఫలితాలు ఎలా ఉంటాయో విశ్లేషించారు.చక్కటి వారధిఆర్థిక వ్యవహారాలకు సంబంఽధించి వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు తీసుకోవడం వెనక  జరిగే మానసిక విశ్లేషణకు ఈ సిద్ధాంతం చక్కటి వారధిలా మారిందని రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ తెలిపింది. ఈ సిద్ధాంతం ద్వారా థేలర్ ఆర్థిక శాస్త్రాన్ని మానవతా శాస్త్రంగా మార్చారని కొనియాడింది. అమెరికా అధ్యక్ష  నివాసం వైట్హౌస్ మాజీ సలహాదారు కాస్ సన్స్టీన్తో కలిసి థేలర్ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు. చిన్న చిన్న ప్రోత్సాహకాలు కొన్ని నిర్ణయాలు తీసుకునేలా మనుషుల్ని ప్రేరేపిస్తాయన్న థేలర్ సూచనలు లోటు బడ్జెట్లతో మరిన్ని నిధులు ఖర్చు చేయలేక వోటర్లను, సమాజాలను ఎలా ప్రభావితం చేయాలా? అని చూస్తున్న రాజకీయనేతలు, రాజకీయ పార్టీలను ఆలోచింప చేశాయి. దీంతో ఈ ప్రవర్తనా ఆర్థికశాస్త్ర సిద్ధాంతం తమ ప్రభుత్వాల నిధులను పొదుపు చేయగలదో లేదో పరిశీలించాలని అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా, అప్పటి బ్రిటిష్ ప్రధాని డేవిడ్ కామరాన్ ప్రత్యేక బృందాలను నియమించారు. ఆర్థిక శాస్త్రం-మనస్తత్వ శాస్త్రాన్ని సమన్వయం చేయడంలో థేలర్ మార్గదర్శకుడని కూడా రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ప్రశంసించింది.చాలా ఆనందంగా ఉంది: థేలర్ఈ సంవత్సరం అర్థ శాస్త్ర నోబెల్ అవార్డుకు తనను ఎంపిక చేయడంపై థేలర్ సంతోషం వ్యక్తం చేశారు. ‘ఆర్థిక నిర్ణయాలు తీసుకునేదీ మనుషులే. మనం అమలు చేసే ఆర్థిక విధానాల నమూనాలూ ఈ విషయాలనూ పరిగణనలోకి  తీసుకోవాలి’ అన్నారు. ఈ అవార్డు ద్వారా థేలర్కు 11 లక్షల డాలర్లు (సుమారు రూ.7.15 కోట్లు) లభిస్తాయి. ఇప్పటి వరకు అర్థ శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి అందుకున్న 79 మందిలో మూడో వంతు మంది చికాగో యూనివర్సిటీ ఆచార్యులే కావడం విశేషం.
marketlu, manastatvampai vislaeshanhooslo: ardhashaastramlo ee samvatsaram nobel bahumati americaku chendina chikago university aachaaryudu richerd hehch thaler(72)nu varinchindi. nijaaniki arbi maji gavarnar raghuram rajan paerunu kuudaa indukosam pariseelinchaaru. ayithe chivariki ee samvatsaram ardhashaastra nobel bahumati thelarku dakkindi. aardhika, dravya paramaina nirnayaalu ellakaalam hetuvu aadhaaramgaa undavani, ee nirnayaalanu maanavula maanasika samvedanalu prabhaavitam chestayani thaler tana parisodhanala dwara niruupinchaaru. aayana krushi chesina rangaanni saamaajika saastraallo bihaviaral ecanamics (manava pravartanaareetalato mudivadina ardhashaastram)gaa vyavaharistaaru. ekanamic, finansial marketlalo vyaktulu leda samuuhaalu teesukune nirnayaalanu maanasika, saamaajika amsaalu e vidhamgaa prabhaavitam chestayane amsampai drushti saarinchi parisodhanalu jaripina thaler, ardhashaastraaniki, manastatva saastraaniki madhya antaraanni poodche prayatnam chesaru. ardhashaastraanni marinta maanaveekarinchina vyaktigaa thelarnu nobel commity prastutinchindi. parimitamaina hetuvu, saamaajika praadhaanyaalu, swayamniyantrana lekapovadam...vanti maanavasvabhaavareetalu vyaktula nirnayaalanu ela paddhati prakaaram prabhaavitam chestayo vivarinchadamtho, marketlo phalitaalu ela untayo vislaeshimchaaru.chakkati vaaradhiaarthika vyavahaaraalaku sambandhinchi vyaktigata nirnayaalu teesukovadam venaka  jarige maanasika vislaeshanaku ee siddhaantam chakkati varadhila maarindani rayal sweedish akadami af sinesses telipindi. ee siddhaantam dwara thaler aardhika saastraanni manavata saastramgaa maarchaarani koniyaadindi. america adhyaksha  nivasam whitewhous maji salahaadaaru cas sanstintho kalisi thaler siddhaantaanni pratipaadinchaaru. chinna chinna prothsaahakaalu konni nirnayaalu teesukunela manushulni prerepistaayanna thaler suuchanalu lotu badjetlatho marinni nidhulu kharchu cheyaleka votarlanu, samaajaalanu ela prabhaavitam cheyala? ani chustunna raajakeeyanetalu, rajakeeya paarteelanu aalochimpa chesaayi. deentho ee pravartanaa aardhikasaastra siddhaantam tama prabhutvaala nidhulanu podupu cheyagalado ledho pariseelinchaalani america maji adhyakshudu barak obama, appati british pradhaani david kamaran pratyeka brundaalanu niyaminchaaru. aardhika saastram-manastatva saastraanni samanvayam cheyadamlo thaler maargadarsakudani kuudaa rayal sweedish akadami af sinesses prasamsinchindi.chala aanandamgaa undi: thalerie samvatsaram artha saastra nobel avaarduku tananu empika cheyadampai thaler santosham vyaktam chesaru. ‘aardhika nirnayaalu teesukuneedii manushule. manam amalu chese aardhika vidhaanaala namuunaaluu ee vishayaalanuu parigananaloki  teesukovali’ annaru. ee avaardu dwara thelarku 11 lakshala daalarlu (sumaru roo.7.15 kotlu) labhistaayi. ippati varaku artha saastramlo nobel bahumati andukunna 79 mandilo moodo vantu mandi chikago university aachaaryule kaavadam visesham.