రాను రాను అప్రధాన వార్తలుగా మారిపోయిన రైతు ఆత్మహత్యలు, తక్కిన సమాజంలో ఎటువంటి స్పందనలనూ కలిగించలేకపోతున్నాయి. రాజకీయ నాయకులు,         పాలకులు వాటి గురించి మాట్లాడకున్నా చెల్లిపోతున్నది. ప్రాణనష్టం,                   బతుకు తెరువుల సంక్షోభం– ఇవన్నీ సరే, సమాజం కోల్పోతున్న                          సున్నితత్వం ఎంతటి నష్టదాయకమైనది?మిట్ఠీ– అనే హిందీ సినిమా చూశాక కొంత దుఃఖమూ కొంత నేరభావన కలిగి తీరతాయి. ఇంకా సెన్సార్ కాని ఆ సినిమాను కథాంశం మీద ఆసక్తి ఉన్న కొందరికి నిర్మాతలు ప్రత్యేకంగా చూపించారు. ఆ సినిమా కంటె దాని వెనుక ఉన్న ప్రయత్నం గొప్పది. రైతు ఆత్మహత్యలను ఇతివృత్తంగా తీసుకుని, కారణాలను చర్చిస్తూ, పరిష్కారాలను సూచిస్తూ సాగిన కథనం ఆ సినిమాలో ఉన్నది. ‘డెవలప్మెంట్ డైలాగ్’ అనే సంస్థ నిర్మాణంలో, 130 మంది రైతుల, శ్రేయోభిలాషుల ఉమ్మడి పెట్టుబడితో రూపొందించిన ‘మిట్ఠీ’కి అనేక లఘు, డాక్యుమెంటరీ చిత్రాల దర్శకుడు అన్షుల్ సిన్హా దర్శకత్వం వహించారు. ఫేస్బుక్ పేజీ ద్వారా పెట్టుబడి సమీకరణ జరిగింది. రైతుల కోసం ఉద్దేశించిన ఈ సందేశాత్మక చిత్రం పాక్షికంగా డాక్యుమెంటరీ తరహాలోను, కొంత కథాచిత్రం తీరులోను ఉన్నది. కూరగాయలు పండించే రైతులు మధ్యదళారీల దోపిడీ వల్ల తగిన ఆదాయం పొందలేక కుంగిపోతారు. పత్తి వ్యవసాయంలోకి దిగుతారు.భూమిని కోల్పోయి పట్టణంలో హమాలీలుగా మారతారు. ఒకరు ఆత్మహత్య చేసుకుంటారు. ఒకరు అనారోగ్యంతో మరణిస్తారు. వ్యవసాయ సంక్షోభం మీద పరిశోధన చేస్తున్న ఒక యువతి (తాను స్వయంగా ఒక బాధిత వ్యవసాయ కుటుంబానికి చెందినది) ఆ గ్రామ రైతులను రసాయన రహిత వ్యవసాయంలోకి మళ్లిస్తుంది. రుణగ్రస్తమై, అమ్మకానికి నిలిచిన ఆ ఊరు చివరకు రసాయన రహితంగా మారడంతో కథ సుఖాంతం అవుతుంది.కథాంశాన్ని నిర్వహించిన తీరు కానీ, చూపిన పరిష్కారం కానీ ఆమోదయోగ్యంగా ఉండకపోవచ్చు. దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది మందిని బలిగొంటున్న వ్యవసాయ సంక్షోభానికి పరిష్కారం ప్రకృతి వ్యవసాయమో, సేంద్రియ వ్యవసాయమో, సాంప్రదాయిక వ్యవసాయమో అవుతుందని అనుకోవడం కష్టం. వ్యవసాయ రంగంలో ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న పద్ధతులకు భిన్నమైన, సమాంతరమైన వ్యవస్థను రైతులు సమష్టిగా నిర్మించుకుని, ఉత్పత్తులను నేరుగా వినియోగదారులకు అమ్మగలిగితే, దాని వల్ల ఫలితాలు ఉండవని కాదు. అటువంటి విడి ప్రయత్నాలు కొన్ని నమూనాలను సృష్టించగలవు, పరిష్కార అన్వేషణకు ప్రభుత్వాలకు తోడ్పడగలవు. అటు పోలీహౌస్లు కానీ, ఇటు ప్రకృతి సేద్యం కానీ వ్యవసాయ సంక్షోభానికి చికిత్సలు ఇవ్వలేవు. రైతుల గోసను ప్రభుత్వాలు వినిపించుకోవడం లేదు కాబట్టి, చెప్పేదేదో రైతాంగానికే చెప్పాలి కాబట్టి, స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఇటువంటి పరిష్కారాలను కూడా సూచించక తప్పదు. బహుళజాతి సంస్థల నుంచి విత్తనాలు కొనకుండా, రసాయన ఎరువులు, క్రిమిసంహారకాలు కొనకుండా వ్యవసాయం చేస్తామని, మార్కెట్యార్డులకు వెళ్లకుండా ప్రత్యామ్నాయ అంగళ్లను తెరుస్తామని అంటే, ప్రభుత్వాలు ఊరుకుంటాయా?అయితే, మిట్ఠీ సినిమా, మన విస్మరణలోకి జారిపోయిన ఆత్మహత్యల అంశాన్ని బలంగా గుర్తుచేసింది. ఇంకా కొనసాగుతున్నాయని, ఇంకా కొనసాగే పరిస్థితులే ఉన్నాయని చెప్పింది. రాను రాను అప్రధాన వార్తలుగా మారిపోయిన ఆత్మహత్యలు, తక్కిన సమాజంలో ఎటువంటి స్పందనలనూ కలిగించలేకపోతున్నాయి. రాజకీయ నాయకులు, పాలకులు వాటి గురించి మాట్లాడకున్నా చెల్లిపోతున్నది. ప్రాణనష్టం, బతుకు తెరువుల సంక్షోభం– ఇవన్నీ సరే, సమాజం కోల్పోతున్న సున్నితత్వం ఎంతటి నష్టదాయకమైనది?నల్లగొండ జిల్లా మునుగోడు మండలానికి చెందిన సుక్క యాదయ్య అనే రైతు నాలుగేళ్లుగా పత్తి సాగు చేస్తున్నాడు, ఏటేటా నష్టపోతూనే ఉన్నాడు. అతని భార్యకు జబ్బు చేసింది. వైద్యానికి 4 లక్షలు అప్పు చేశాడు. వ్యవసాయం కోసం చేసిన అప్పు, వైద్యం కోసం చేసిన అప్పు– అతని కంఠం మీద కత్తుల్లా మారాయి. అతను, అతని తల్లి కలిసి తాటికల్లులో పురుగుల మందు కలుపుకుని తాగి ప్రాణం తీసుకున్నారు. మెదక్ జిల్లా దుబ్బాక మండలానికి చెందిన పాతికేళ్ల ప్రవీణ్ ఎకరంన్నర పొలంలో పత్తి వేశాడు. నీటి కోసం రెండు బోర్లు తవ్వించాడు. నీరూ లేదు, పత్తీ దెబ్బతిన్నది. మూడు లక్షల అప్పుతీర్చే మార్గం లేక, చెట్టుకు ఉరిపోసుకున్నాడు. సిద్దిపేట జిల్లా అక్కన్నపేట మండలంలో 5 లక్షల బాకీ కుటుంబం కుటుంబం ఆత్మహత్యాయత్నం చేస్తే, తండ్రి, కొడుకు, కూతురు మరణించారు. భగవాన్రెడ్డి అనే ఆ రైతు పత్తి, వరి పంటలు వేశాడు. వాటి పెట్టుబడులకు, ఎంబీఏ చదువుతున్న కూతురు చదువుకు, గ్రూప్స్కు తయారవుతున్న కొడుకు శిక్షణకు అప్పులు చేశాడు. పంట దెబ్బతినడమూ, అప్పు తీరే దారి కనిపించకపోవడం వారి సామూహిక ఆత్మహత్యకు కారణాలు. కామారెడ్డి జిల్లా భిక్కనూరు మండలంలో శ్రీశైలం అనే 40 సంవత్సరాల రైతు అప్పుచేసి తాను వేయించిన నాలుగు బోర్లూ విఫలం కావడంతో ఇంట్లోనే ఉరిపోసుకున్నాడు. మంచిర్యాల జిల్లాలో సిద్దం చంద్రయ్య అనే రైతూ, నిర్మల్ జిల్లాలో కదం ఆనందరావు అనే కౌలు రైతూ పంట విఫలం కావడంతో ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు. ఇవన్నీ గత పదిరోజులుగా తెలంగాణ రాష్ట్రంలో జరిగిన రైతుఆత్మహత్యలే.ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కర్నూలు జిల్లా హొళగుంద మండలంలో ఇరవైనాలుగేళ్ల వీరనాగప్ప అనే మిరప, పత్తి రైతు పంటనష్టానికి, గిట్టుబాటు ధర దొరకనందుకు కుంగిపోయి ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. అదే జిల్లాకు చెందిన గూడూరు మండలానికి చెందిన చిన్న వెంకటేసు అనే ఉల్లి, పత్తి, పొద్దుతిరుగుడు రైతు అధికవర్షాల వల్ల కలిగిన పంటనష్టాన్ని తట్టుకోలేక పురుగుల మందు తాగి చనిపోయారు. గుంటూరు జిల్లాలో వెల్దుర్తి మండలంలో సామినేని నరసింహారావు అనే మిరపరైతు వరుస పంట నష్టాలు భరించలేక పురుగుల మందు తాగి ప్రాణం తీసుకున్నాడు. నకిలీ విత్తనాల కంపెనీలపై చర్య తీసుకోనందుకు నిరసనగా కృష్ణాజిల్లాకు చెందిన ముగ్గురు రైతులు విజయవాడలో ఒక పోలీసు స్టేషన్ ముందు ఆత్మహత్యాయత్నం చేశారు. ఇవి కాక గత రెండునెలల కాలంలో పదిమందికి పైగా ఒక్క గుంటూరు జిల్లాలోనే ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు.రైతాంగ ఆత్మహత్యలు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలకే కాదు, దేశవ్యాప్తంగా అనేక ప్రాంతాలకు విస్తరించాయి. పరిహారాలు ఇచ్చేది లేదని భీష్మించుకున్న ప్రభుత్వాలు కొన్ని. పరిహారాలు ఇచ్చి చేతులు దులుపుకునే ప్రభుత్వాలు కొన్ని. పరిహారం కాదు, పరిష్కారం సంగతి చూడమని ఇటీవల సుప్రీంకోర్టు తీవ్రంగా వ్యాఖ్యానించింది కూడా. రైతులు పెట్టిన పెట్టుబడుల ఆధారంగా కాదు, రైతుల అవసరాల దృష్ట్యా గిట్టుబాటు ధరలను నిర్ణయించాలన్న సూత్రం ఏలికలకు ఆమోదయోగ్యం కావడం లేదు. వైద్యం కోసం శుభ అశుభకార్యాల కోసం జరిగే ఖర్చులు, అప్పులు వ్యవసాయ వైఫల్యం కిందికి ఎందుకు వస్తాయి? అని అమాయకంగా ప్రశ్నిస్తారు నిపుణులు. ఏ కుటుంబానికైనా దానికి అవసరమైన అన్ని వ్యయాలూ, అది జీవనోపాధిగా ఎంచుకున్న రంగం నుంచే రావాలి కదా?వ్యవసాయ సంక్షోభానికి ప్రధానమైన కారణం, విధాన వాతావరణం. ప్రభుత్వం మీద తగినంత ఒత్తిడి రాకపోవడానికి కారణం, దేశంలోని అసంఖ్యాకులైన చిన్న, సన్నకారు రైతాంగం సంఘటితం కాకపోవడం. సాగునీరు అందకపోవడమే కొన్ని ప్రాంతాల్లో ప్రధాన సమస్యగా కనిపించవచ్చు. సాగునీరు లభించినా మార్కెట్ మీద నియంత్రణ లేకపోతే, రైతులకు దిక్కెవరు? ధరల స్థిరీకరణ నిధులు ఏర్పాటు చేస్తామని గొప్పగా చెబుతారు. అది ఆచరణలోకి మాత్రం రాదు. ఏ నేలలో ఏ పంట వేయాలో కూడదో చెప్పడానికి వ్యవసాయ విస్తరణ విభాగం పనిచేయదు. దళారీల మీద ఎటువంటి అదుపూ లేదు.పోనీ, మార్కెట్ ఆటుపోట్లు, వాతావరణం వల్ల కలిగే కష్టాలు రైతులే పడతారు, ఆత్మహత్యలకు పాల్పడకుండా వారికి ఏమైనా ఉపశమన చర్యలు తీసుకుంటారా అంటే అదీ లేదు. ఆత్మహత్యకు పాల్పడాలన్న ఆలోచన వచ్చిన రైతులకు నచ్చచెప్పి, ధైర్యం చెప్పడానికి కేరళ ప్రభుత్వం తీసుకుంటున్న చర్యలు, ఆ రాష్ట్రంలో రైతాంగ మరణాల సంఖ్యను గణనీయంగా తగ్గించగలిగింది. ఆత్మహత్యల నివారణకు రాజ్యాంగ బద్ధ శాశ్వత వ్యవస్థ ఉండాలని స్వరాజ్ ఇండియా నాయకుడు యోగేంద్ర యాదవ్ చేసిన సూచన అనుసరణీయం. సమస్య మొదలయ్యే తొలిదశలోనే గుర్తించి, తక్షణం జోక్యం చేసుకోగల సున్నితత్వం ఉన్న ప్రభుత్వ వ్యవస్థ అవసరం. ఉల్లి సంక్షోభం మొదలైన వెంటనే ప్రభుత్వం మద్దతు ధర ప్రకటించి ఉంటే, అనేక ఆత్మహత్యలు జరగకుండా ఉండేవి.మహారాష్ట్రతో పాటు, తెలంగాణ, ఆంధ్ర, తమిళనాడు రాష్ట్రాలు రైతు ఆత్మహత్యల గణాంకాలలో ముందున్నాయి. తెలంగాణ అవతరణ జరిగినప్పటి నుంచి ఇప్పటి దాకా రాష్ట్రంలో 3403 ఆత్మహత్యలు జరిగాయని రైతుస్వరాజ్య వేదిక లెక్కవేసింది. నియోజకవర్గాల వారీగా చూస్తే, అత్యధికంగా ఆత్మహత్యలు ముఖ్యమంత్రి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న గజ్వేల్లో 113 జరిగాయి. 91 ఆత్మహత్యలతో ద్వితీయ, తృతీయ స్థానాల్లో మంథని, హుస్నాబాద్ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలవారీగా చూస్తే నల్లగొండ జిల్లా 381 ఆత్మహత్యలతో, సిద్దిపేట జిల్లా 282 ఆత్మహత్యలతో ప్రథమ, ద్వితీయ స్థానాల్లో ఉన్నాయి. ఆయా స్థానాలకు, జిల్లాలకు చెందిన నాయకులు ఆ సంఖ్యలకు బాధ్యులని చెప్పలేము కానీ, తప్పకుండా ఆందోళన చెంది, నివారణ చర్యలు తీసుకోవలసిన బాధ్యత వారి మీద ఉన్నది. ప్రభుత్వం తాను చేయగలిగినంత చేసి, సమాజ సహకారాన్ని ఆహ్వానించగలిగితే, పూర్తిగా కాకపోయినా, కొంతైనా ఉపశమనం లభిస్తుంది. రోజూ చచ్చేవాడికి ఏడ్చేవాడెవడు? అనుకుంటే, వాళ్లు చస్తూనే ఉంటారు. మనం చూస్తూనే ఉంటాము. ఆ చావుల మీదుగా అభివృద్ధి రథం పరుగులు తీస్తూ ఉంటుంది.మిట్ఠీ– అనే హిందీ సినిమా చూశాక కొంత దుఃఖమూ కొంత నేరభావన కలిగి తీరతాయి. ఇంకా సెన్సార్ కాని ఆ సినిమాను కథాంశం మీద ఆసక్తి ఉన్న కొందరికి నిర్మాతలు ప్రత్యేకంగా చూపించారు. ఆ సినిమా కంటె దాని వెనుక ఉన్న ప్రయత్నం గొప్పది. రైతు ఆత్మహత్యలను ఇతివృత్తంగా తీసుకుని, కారణాలను చర్చిస్తూ, పరిష్కారాలను సూచిస్తూ సాగిన కథనం ఆ సినిమాలో ఉన్నది. ‘డెవలప్మెంట్ డైలాగ్’ అనే సంస్థ నిర్మాణంలో, 130 మంది రైతుల, శ్రేయోభిలాషుల ఉమ్మడి పెట్టుబడితో రూపొందించిన ‘మిట్ఠీ’కి అనేక లఘు, డాక్యుమెంటరీ చిత్రాల దర్శకుడు అన్షుల్ సిన్హా దర్శకత్వం వహించారు. ఫేస్బుక్ పేజీ ద్వారా పెట్టుబడి సమీకరణ జరిగింది. రైతుల కోసం ఉద్దేశించిన ఈ సందేశాత్మక చిత్రం పాక్షికంగా డాక్యుమెంటరీ తరహాలోను, కొంత కథాచిత్రం తీరులోను ఉన్నది. కూరగాయలు పండించే రైతులు మధ్యదళారీల దోపిడీ వల్ల తగిన ఆదాయం పొందలేక కుంగిపోతారు. పత్తి వ్యవసాయంలోకి దిగుతారు.భూమిని కోల్పోయి పట్టణంలో హమాలీలుగా మారతారు. ఒకరు ఆత్మహత్య చేసుకుంటారు. ఒకరు అనారోగ్యంతో మరణిస్తారు. వ్యవసాయ సంక్షోభం మీద పరిశోధన చేస్తున్న ఒక యువతి (తాను స్వయంగా ఒక బాధిత వ్యవసాయ కుటుంబానికి చెందినది) ఆ గ్రామ రైతులను రసాయన రహిత వ్యవసాయంలోకి మళ్లిస్తుంది. రుణగ్రస్తమై, అమ్మకానికి నిలిచిన ఆ ఊరు చివరకు రసాయన రహితంగా మారడంతో కథ సుఖాంతం అవుతుంది.కథాంశాన్ని నిర్వహించిన తీరు కానీ, చూపిన పరిష్కారం కానీ ఆమోదయోగ్యంగా ఉండకపోవచ్చు. దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది మందిని బలిగొంటున్న వ్యవసాయ సంక్షోభానికి పరిష్కారం ప్రకృతి వ్యవసాయమో, సేంద్రియ వ్యవసాయమో, సాంప్రదాయిక వ్యవసాయమో అవుతుందని అనుకోవడం కష్టం. వ్యవసాయ రంగంలో ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న పద్ధతులకు భిన్నమైన, సమాంతరమైన వ్యవస్థను రైతులు సమష్టిగా నిర్మించుకుని, ఉత్పత్తులను నేరుగా వినియోగదారులకు అమ్మగలిగితే, దాని వల్ల ఫలితాలు ఉండవని కాదు. అటువంటి విడి ప్రయత్నాలు కొన్ని నమూనాలను సృష్టించగలవు, పరిష్కార అన్వేషణకు ప్రభుత్వాలకు తోడ్పడగలవు. అటు పోలీహౌస్లు కానీ, ఇటు ప్రకృతి సేద్యం కానీ వ్యవసాయ సంక్షోభానికి చికిత్సలు ఇవ్వలేవు. రైతుల గోసను ప్రభుత్వాలు వినిపించుకోవడం లేదు కాబట్టి, చెప్పేదేదో రైతాంగానికే చెప్పాలి కాబట్టి, స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఇటువంటి పరిష్కారాలను కూడా సూచించక తప్పదు. బహుళజాతి సంస్థల నుంచి విత్తనాలు కొనకుండా, రసాయన ఎరువులు, క్రిమిసంహారకాలు కొనకుండా వ్యవసాయం చేస్తామని, మార్కెట్యార్డులకు వెళ్లకుండా ప్రత్యామ్నాయ అంగళ్లను తెరుస్తామని అంటే, ప్రభుత్వాలు ఊరుకుంటాయా?అయితే, మిట్ఠీ సినిమా, మన విస్మరణలోకి జారిపోయిన ఆత్మహత్యల అంశాన్ని బలంగా గుర్తుచేసింది. ఇంకా కొనసాగుతున్నాయని, ఇంకా కొనసాగే పరిస్థితులే ఉన్నాయని చెప్పింది. రాను రాను అప్రధాన వార్తలుగా మారిపోయిన ఆత్మహత్యలు, తక్కిన సమాజంలో ఎటువంటి స్పందనలనూ కలిగించలేకపోతున్నాయి. రాజకీయ నాయకులు, పాలకులు వాటి గురించి మాట్లాడకున్నా చెల్లిపోతున్నది. ప్రాణనష్టం, బతుకు తెరువుల సంక్షోభం– ఇవన్నీ సరే, సమాజం కోల్పోతున్న సున్నితత్వం ఎంతటి నష్టదాయకమైనది?నల్లగొండ జిల్లా మునుగోడు మండలానికి చెందిన సుక్క యాదయ్య అనే రైతు నాలుగేళ్లుగా పత్తి సాగు చేస్తున్నాడు, ఏటేటా నష్టపోతూనే ఉన్నాడు. అతని భార్యకు జబ్బు చేసింది. వైద్యానికి 4 లక్షలు అప్పు చేశాడు. వ్యవసాయం కోసం చేసిన అప్పు, వైద్యం కోసం చేసిన అప్పు– అతని కంఠం మీద కత్తుల్లా మారాయి. అతను, అతని తల్లి కలిసి తాటికల్లులో పురుగుల మందు కలుపుకుని తాగి ప్రాణం తీసుకున్నారు. మెదక్ జిల్లా దుబ్బాక మండలానికి చెందిన పాతికేళ్ల ప్రవీణ్ ఎకరంన్నర పొలంలో పత్తి వేశాడు. నీటి కోసం రెండు బోర్లు తవ్వించాడు. నీరూ లేదు, పత్తీ దెబ్బతిన్నది. మూడు లక్షల అప్పుతీర్చే మార్గం లేక, చెట్టుకు ఉరిపోసుకున్నాడు. సిద్దిపేట జిల్లా అక్కన్నపేట మండలంలో 5 లక్షల బాకీ కుటుంబం కుటుంబం ఆత్మహత్యాయత్నం చేస్తే, తండ్రి, కొడుకు, కూతురు మరణించారు. భగవాన్రెడ్డి అనే ఆ రైతు పత్తి, వరి పంటలు వేశాడు. వాటి పెట్టుబడులకు, ఎంబీఏ చదువుతున్న కూతురు చదువుకు, గ్రూప్స్కు తయారవుతున్న కొడుకు శిక్షణకు అప్పులు చేశాడు. పంట దెబ్బతినడమూ, అప్పు తీరే దారి కనిపించకపోవడం వారి సామూహిక ఆత్మహత్యకు కారణాలు. కామారెడ్డి జిల్లా భిక్కనూరు మండలంలో శ్రీశైలం అనే 40 సంవత్సరాల రైతు అప్పుచేసి తాను వేయించిన నాలుగు బోర్లూ విఫలం కావడంతో ఇంట్లోనే ఉరిపోసుకున్నాడు. మంచిర్యాల జిల్లాలో సిద్దం చంద్రయ్య అనే రైతూ, నిర్మల్ జిల్లాలో కదం ఆనందరావు అనే కౌలు రైతూ పంట విఫలం కావడంతో ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు. ఇవన్నీ గత పదిరోజులుగా తెలంగాణ రాష్ట్రంలో జరిగిన రైతుఆత్మహత్యలే.ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కర్నూలు జిల్లా హొళగుంద మండలంలో ఇరవైనాలుగేళ్ల వీరనాగప్ప అనే మిరప, పత్తి రైతు పంటనష్టానికి, గిట్టుబాటు ధర దొరకనందుకు కుంగిపోయి ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. అదే జిల్లాకు చెందిన గూడూరు మండలానికి చెందిన చిన్న వెంకటేసు అనే ఉల్లి, పత్తి, పొద్దుతిరుగుడు రైతు అధికవర్షాల వల్ల కలిగిన పంటనష్టాన్ని తట్టుకోలేక పురుగుల మందు తాగి చనిపోయారు. గుంటూరు జిల్లాలో వెల్దుర్తి మండలంలో సామినేని నరసింహారావు అనే మిరపరైతు వరుస పంట నష్టాలు భరించలేక పురుగుల మందు తాగి ప్రాణం తీసుకున్నాడు. నకిలీ విత్తనాల కంపెనీలపై చర్య తీసుకోనందుకు నిరసనగా కృష్ణాజిల్లాకు చెందిన ముగ్గురు రైతులు విజయవాడలో ఒక పోలీసు స్టేషన్ ముందు ఆత్మహత్యాయత్నం చేశారు. ఇవి కాక గత రెండునెలల కాలంలో పదిమందికి పైగా ఒక్క గుంటూరు జిల్లాలోనే ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు.రైతాంగ ఆత్మహత్యలు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలకే కాదు, దేశవ్యాప్తంగా అనేక ప్రాంతాలకు విస్తరించాయి. పరిహారాలు ఇచ్చేది లేదని భీష్మించుకున్న ప్రభుత్వాలు కొన్ని. పరిహారాలు ఇచ్చి చేతులు దులుపుకునే ప్రభుత్వాలు కొన్ని. పరిహారం కాదు, పరిష్కారం సంగతి చూడమని ఇటీవల సుప్రీంకోర్టు తీవ్రంగా వ్యాఖ్యానించింది కూడా. రైతులు పెట్టిన పెట్టుబడుల ఆధారంగా కాదు, రైతుల అవసరాల దృష్ట్యా గిట్టుబాటు ధరలను నిర్ణయించాలన్న సూత్రం ఏలికలకు ఆమోదయోగ్యం కావడం లేదు. వైద్యం కోసం శుభ అశుభకార్యాల కోసం జరిగే ఖర్చులు, అప్పులు వ్యవసాయ వైఫల్యం కిందికి ఎందుకు వస్తాయి? అని అమాయకంగా ప్రశ్నిస్తారు నిపుణులు. ఏ కుటుంబానికైనా దానికి అవసరమైన అన్ని వ్యయాలూ, అది జీవనోపాధిగా ఎంచుకున్న రంగం నుంచే రావాలి కదా?వ్యవసాయ సంక్షోభానికి ప్రధానమైన కారణం, విధాన వాతావరణం. ప్రభుత్వం మీద తగినంత ఒత్తిడి రాకపోవడానికి కారణం, దేశంలోని అసంఖ్యాకులైన చిన్న, సన్నకారు రైతాంగం సంఘటితం కాకపోవడం. సాగునీరు అందకపోవడమే కొన్ని ప్రాంతాల్లో ప్రధాన సమస్యగా కనిపించవచ్చు. సాగునీరు లభించినా మార్కెట్ మీద నియంత్రణ లేకపోతే, రైతులకు దిక్కెవరు? ధరల స్థిరీకరణ నిధులు ఏర్పాటు చేస్తామని గొప్పగా చెబుతారు. అది ఆచరణలోకి మాత్రం రాదు. ఏ నేలలో ఏ పంట వేయాలో కూడదో చెప్పడానికి వ్యవసాయ విస్తరణ విభాగం పనిచేయదు. దళారీల మీద ఎటువంటి అదుపూ లేదు.పోనీ, మార్కెట్ ఆటుపోట్లు, వాతావరణం వల్ల కలిగే కష్టాలు రైతులే పడతారు, ఆత్మహత్యలకు పాల్పడకుండా వారికి ఏమైనా ఉపశమన చర్యలు తీసుకుంటారా అంటే అదీ లేదు. ఆత్మహత్యకు పాల్పడాలన్న ఆలోచన వచ్చిన రైతులకు నచ్చచెప్పి, ధైర్యం చెప్పడానికి కేరళ ప్రభుత్వం తీసుకుంటున్న చర్యలు, ఆ రాష్ట్రంలో రైతాంగ మరణాల సంఖ్యను గణనీయంగా తగ్గించగలిగింది. ఆత్మహత్యల నివారణకు రాజ్యాంగ బద్ధ శాశ్వత వ్యవస్థ ఉండాలని స్వరాజ్ ఇండియా నాయకుడు యోగేంద్ర యాదవ్ చేసిన సూచన అనుసరణీయం. సమస్య మొదలయ్యే తొలిదశలోనే గుర్తించి, తక్షణం జోక్యం చేసుకోగల సున్నితత్వం ఉన్న ప్రభుత్వ వ్యవస్థ అవసరం. ఉల్లి సంక్షోభం మొదలైన వెంటనే ప్రభుత్వం మద్దతు ధర ప్రకటించి ఉంటే, అనేక ఆత్మహత్యలు జరగకుండా ఉండేవి.మహారాష్ట్రతో పాటు, తెలంగాణ, ఆంధ్ర, తమిళనాడు రాష్ట్రాలు రైతు ఆత్మహత్యల గణాంకాలలో ముందున్నాయి. తెలంగాణ అవతరణ జరిగినప్పటి నుంచి ఇప్పటి దాకా రాష్ట్రంలో 3403 ఆత్మహత్యలు జరిగాయని రైతుస్వరాజ్య వేదిక లెక్కవేసింది. నియోజకవర్గాల వారీగా చూస్తే, అత్యధికంగా ఆత్మహత్యలు ముఖ్యమంత్రి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న గజ్వేల్లో 113 జరిగాయి. 91 ఆత్మహత్యలతో ద్వితీయ, తృతీయ స్థానాల్లో మంథని, హుస్నాబాద్ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలవారీగా చూస్తే నల్లగొండ జిల్లా 381 ఆత్మహత్యలతో, సిద్దిపేట జిల్లా 282 ఆత్మహత్యలతో ప్రథమ, ద్వితీయ స్థానాల్లో ఉన్నాయి. ఆయా స్థానాలకు, జిల్లాలకు చెందిన నాయకులు ఆ సంఖ్యలకు బాధ్యులని చెప్పలేము కానీ, తప్పకుండా ఆందోళన చెంది, నివారణ చర్యలు తీసుకోవలసిన బాధ్యత వారి మీద ఉన్నది. ప్రభుత్వం తాను చేయగలిగినంత చేసి, సమాజ సహకారాన్ని ఆహ్వానించగలిగితే, పూర్తిగా కాకపోయినా, కొంతైనా ఉపశమనం లభిస్తుంది. రోజూ చచ్చేవాడికి ఏడ్చేవాడెవడు? అనుకుంటే, వాళ్లు చస్తూనే ఉంటారు. మనం చూస్తూనే ఉంటాము. ఆ చావుల మీదుగా అభివృద్ధి రథం పరుగులు తీస్తూ ఉంటుంది.
raanu raanu apradhaana vaartalugaa maaripoyina raitu aatmahatyalu, takkina samaajamlo etuvanti spandanalanuu kaliginchalekapotunnaayi. rajakeeya naayakulu,         paalakulu vaati gurinchi matladakunna chellipotunnadi. praananashtam,                   batuku teruvula sankshobham– ivannee sare, samajam kolpotunna                          sunnitatvam enthati nashtadaayakamainadi?mittee– ane hindi sinima chushaka kontha dukkhamuu kontha nerabhavana kaligi tiirataayi. inka sensar kaani aa sinimaanu kathaamsam meeda aasakti unna kondariki nirmaatalu pratyekamgaa chuupimchaaru. aa sinima kante daani venuka unna prayatnam goppadi. raitu aatmahatyalanu itivruttamgaa teesukuni, kaaranaalanu charchistuu, parishkaaraalanu suuchistuu saagina kathanam aa cinemalo unnadi. ‘devalapment dailag’ ane samstha nirmaanamlo, 130 mandi raitula, shreyobhilaashula ummadi pettubaditho roopondinchina ‘mittee’ki aneka laghu, dacumentory chitraala darsakudu anshul sinha darsakatvam vahinchaaru. fasebook pagy dwara pettubadi sameekarana jarigindi. raitula kosam uddesinchina ee sandesaatmaka chitram paakshikamgaa dacumentory tarahaalonu, kontha kathaachitram teerulonu unnadi. kuuragaayalu pandinche raitulu madhyadalaareela dopidi valla tagina aadaayam pondaleka kungipotaru. patti vyavasaayamloki digutaaru.bhoomini kolpoi pattanamlo hamaliluga maarataaru. okaru aatmahatya chesukuntaru. okaru anaarogyamtho maranistaaru. vyavasaaya sankshobham meeda parisodhana chestunna oka yuvati (taanu swayamgaa oka baadhita vyavasaaya kutumbaaniki chendinadi) aa grama raitulanu rasayana rahita vyavasaayamloki mallistundi. runagrastamai, ammakaniki nilichina aa ooru chivaraku rasayana rahitamgaa maaradamtho katha sukhantam avutundi.kathaamsaanni nirvahinchina teeru cony, chuupina parishkaaram cony aamodayogyamgaa undakapovachhu. desavyaaptamgaa lakshalaadi mandini baligontunna vyavasaaya sankshobhaaniki parishkaaram prakruti vyavasaayamo, sendriya vyavasaayamo, saampradaayika vyavasaayamo avutundani anukovadam kashtam. vyavasaaya rangamlo prabhutvam anusaristunna paddhatulaku bhinnamaina, samaantaramaina vyavasthanu raitulu samashtigaa nirminchukuni, utpattulanu nerugaa viniyogadaarulaku ammagaligite, daani valla phalitaalu undavani kaadu. atuvanti vidi prayatnaalu konni namuunaalanu srushtinchagalavu, parishkaara anveshanaku prabhutvaalaku todpadagalavu. atu polihouslu cony, itu prakruti sedyam cony vyavasaaya sankshobhaaniki chikitsalu ivvalevu. raitula gosanu prabhutvaalu vinipinchukovadam ledu kabatti, cheppededo raitaamgaanike cheppali kabatti, swachchanda samsthalu ituvanti parishkaaraalanu kuudaa suuchinchaka tappadu. bahulajaati samsthala nunchi vittanaalu konakunda, rasayana eruvulu, krimisamhaarakaalu konakunda vyavasaayam chestamani, maarketyaardulaku vellakunda pratyaamnaaya angallanu terustaamani ante, prabhutvaalu oorukuntaya?ayithe, mittee sinima, mana vismaranaloki jaaripoyina aatmahatyala amsaanni balangaa gurtuchesindi. inka konasaagutunnaayani, inka konasage paristhitule unnaayani cheppindi. raanu raanu apradhaana vaartalugaa maaripoyina aatmahatyalu, takkina samaajamlo etuvanti spandanalanuu kaliginchalekapotunnaayi. rajakeeya naayakulu, paalakulu vaati gurinchi matladakunna chellipotunnadi. praananashtam, batuku teruvula sankshobham– ivannee sare, samajam kolpotunna sunnitatvam enthati nashtadaayakamainadi?nallagonda jilla munugodu mandalaaniki chendina sukka yaadayya ane raitu naalugellugaa patti saagu chestunnadu, eteta nashtapothoone unnaadu. athani bhaaryaku jabbu chesindi. vaidyaaniki 4 lakshalu appu cheshaadu. vyavasaayam kosam chesina appu, vaidyam kosam chesina appu– athani kantham meeda kattullah marai. atanu, athani talli kalisi taatikallulo purugula mandu kalupukuni taagi praanam teesukunnaru. medak jilla dubbaka mandalaaniki chendina paatikella praveen ekaramnnara polamlo patti vaesaadu. neeti kosam rendu borlu tavvinchaadu. neeroo ledu, pattee debbatinnadi. moodu lakshala apputiirche maargam leka, chettuku uriposukunnadu. siddipeta jilla akkannapeta mandalamlo 5 lakshala baaki kutumbam kutumbam aatmahatyaayatnam cheste, tandri, koduku, koothuru maraninchaaru. bhagavanreddy ane aa raitu patti, vari pantalu vaesaadu. vaati pettubadulaku, mba chaduvutunna koothuru chaduvuku, groopsku tayaaravutunna koduku sikshanaku appulu cheshaadu. panta debbatinadamuu, appu teere daari kanipinchakapovadam vaari saamuuhika aatmahatyaku kaaranaalu. kamareddy jilla bhikkanuru mandalamlo srisailam ane 40 samvatsaraala raitu appuchesi taanu veyinchina naalugu borlu viphalam kaavadamtho intlone uriposukunnadu. manchiryaala jillaalo siddam chandrayya ane raithoo, nirmal jillaalo kadam anandarao ane kaulu raithoo panta viphalam kaavadamtho aatmahatya chesukunnaru. ivannee gatha padirojulugaa telamgaana rashtramlo jarigina raituaatmahatyale.aandhrapradeshloni karnoolu jilla holagunda mandalamlo iravainaalugella veeranagappa ane mirapa, patti raitu pantanashtaaniki, gittubaatu dhara dorakananduku kungipoyi aatmahatya chesukunnadu. adhe jillaaku chendina guduru mandalaaniki chendina chinna venkatesu ane ulli, patti, poddutirugudu raitu adhikavarshaala valla kaligina pantanashtaanni tattukoleka purugula mandu taagi chanipoyaru. gunturu jillaalo veldurti mandalamlo saamineni narasimhaaraavu ane miraparaitu varusa panta nashtaalu bharinchaleka purugula mandu taagi praanam teesukunnadu. nakili vittanaala companylapai charya teesukonanduku nirasanagaa krishnaajillaaku chendina mugguru raitulu vijayavaadalo oka polisu station mundu aatmahatyaayatnam chesaru. ivi kaaka gatha rendunelala kaalamlo padimandiki paiga okka gunturu jillaalone aatmahatya chesukunnaru.raitanga aatmahatyalu rendu telugu rashtralake kaadu, desavyaaptamgaa aneka praantaalaku vistarinchaayi. parihaaraalu ichedi ledani bheeshminchukunna prabhutvaalu konni. parihaaraalu ichi chetulu dulupukune prabhutvaalu konni. pariharam kaadu, parishkaaram sangati chudamani iteevala supreenkortu teevramgaa vyaakhyaaninchindi kuudaa. raitulu pettina pettubadula aadhaaramgaa kaadu, raitula avasaraala drishtya gittubaatu dharalanu nirnayinchaalanna suutram elikalaku aamodayogyam kaavadam ledu. vaidyam kosam shubha asubhakaaryaala kosam jarige kharchulu, appulu vyavasaaya vaiphalyam kindiki enduku vastaayi? ani amaayakamgaa prasnistaaru nipunulu. e kutumbaanikainaa daaniki avasaramaina anni vyayaaluu, adhi jeevanopaadhigaa enchukunna rangam nunche ravali kada?vyavasaaya sankshobhaaniki pradhaanamaina kaaranam, vidhaana vaataavaranam. prabhutvam meeda taginanta ottidi rakapovadaniki kaaranam, desamloni asankhyaakulaina chinna, sannakaaru raitangam sanghatitam kakapovadam. saguneeru andakapovadame konni praantaallo pradhaana samasyagaa kanipinchavacchu. saguneeru labhinchinaa market meeda niyantrana lekapothe, raitulaku dikkevaru? dharala sthireekarana nidhulu erpaatu chestamani goppagaa chebutaaru. adhi aacharanaloki maatram raadu. e neelalo e panta veyalo koodado cheppadaaniki vyavasaaya vistarana vibhagam panicheyadu. dalaareela meeda etuvanti adupuu ledu.ponee, market autupotlu, vaataavaranam valla kalige kashtaalu raitule padataaru, aatmahatyalaku palpadakunda vaariki emaina upasamana charyalu teesukuntara ante adhee ledu. aatmahatyaku palpadalanna aalochana vachina raitulaku nachacheppi, dhairyam cheppadaaniki kerala prabhutvam teesukuntunna charyalu, aa rashtramlo raitanga maranaala sankhyanu gananeeyamgaa tagginchagaligindi. aatmahatyala nivaaranaku raajyaamga baddha saashwata vyavastha undaalani swaraj india nayakudu yogendra yadav chesina suuchana anusaraneeyam. samasya modalayye tolidasalone gurtinchi, takshanam jokyam chesukogala sunnitatvam unna prabhutva vyavastha avasaram. ulli sankshobham modalaina ventane prabhutvam maddatu dhara prakatinchi unte, aneka aatmahatyalu jaragakunda undevi.mahaaraashtratho paatu, telamgaana, aandhra, tamilanadu rashtralu raitu aatmahatyala ganaamkaalalo mundunnayi. telamgaana avatarana jariginappati nunchi ippati daka rashtramlo 3403 aatmahatyalu jarigayani raituswarajya vedika lekkavesindi. niyojakavargaala vaareegaa chuste, atyadhikamgaa aatmahatyalu mukhyamantri praatinidhyam vahistunna gajwello 113 jarigai. 91 aatmahatyalatho dviteeya, truteeya sthaanaallo manthani, husnabad niyojakavargaalu unnaayi. jillalavariga chuste nallagonda jilla 381 aatmahatyalatho, siddipeta jilla 282 aatmahatyalatho prathama, dviteeya sthaanaallo unnaayi. aayaa sthaanaalaku, jillalaku chendina naayakulu aa sankhyalaku baadhyulani cheppalemu cony, tappakunda aandolana chendi, nivaarana charyalu teesukovalasina baadhyata vaari meeda unnadi. prabhutvam taanu cheyagaliginanta chesi, samaja sahakaaraanni aahvaaninchagaligithe, puurtigaa kakapoyina, kontainaa upasamanam labhistundi. roojoo chachevaadiki edchevadevadu? anukunte, vaallu chastune untaaru. manam chustune untaamu. aa chaavula meedugaa abhivruddhi ratham parugulu teestuu untundi.mittee– ane hindi sinima chushaka kontha dukkhamuu kontha nerabhavana kaligi tiirataayi. inka sensar kaani aa sinimaanu kathaamsam meeda aasakti unna kondariki nirmaatalu pratyekamgaa chuupimchaaru. aa sinima kante daani venuka unna prayatnam goppadi. raitu aatmahatyalanu itivruttamgaa teesukuni, kaaranaalanu charchistuu, parishkaaraalanu suuchistuu saagina kathanam aa cinemalo unnadi. ‘devalapment dailag’ ane samstha nirmaanamlo, 130 mandi raitula, shreyobhilaashula ummadi pettubaditho roopondinchina ‘mittee’ki aneka laghu, dacumentory chitraala darsakudu anshul sinha darsakatvam vahinchaaru. fasebook pagy dwara pettubadi sameekarana jarigindi. raitula kosam uddesinchina ee sandesaatmaka chitram paakshikamgaa dacumentory tarahaalonu, kontha kathaachitram teerulonu unnadi. kuuragaayalu pandinche raitulu madhyadalaareela dopidi valla tagina aadaayam pondaleka kungipotaru. patti vyavasaayamloki digutaaru.bhoomini kolpoi pattanamlo hamaliluga maarataaru. okaru aatmahatya chesukuntaru. okaru anaarogyamtho maranistaaru. vyavasaaya sankshobham meeda parisodhana chestunna oka yuvati (taanu swayamgaa oka baadhita vyavasaaya kutumbaaniki chendinadi) aa grama raitulanu rasayana rahita vyavasaayamloki mallistundi. runagrastamai, ammakaniki nilichina aa ooru chivaraku rasayana rahitamgaa maaradamtho katha sukhantam avutundi.kathaamsaanni nirvahinchina teeru cony, chuupina parishkaaram cony aamodayogyamgaa undakapovachhu. desavyaaptamgaa lakshalaadi mandini baligontunna vyavasaaya sankshobhaaniki parishkaaram prakruti vyavasaayamo, sendriya vyavasaayamo, saampradaayika vyavasaayamo avutundani anukovadam kashtam. vyavasaaya rangamlo prabhutvam anusaristunna paddhatulaku bhinnamaina, samaantaramaina vyavasthanu raitulu samashtigaa nirminchukuni, utpattulanu nerugaa viniyogadaarulaku ammagaligite, daani valla phalitaalu undavani kaadu. atuvanti vidi prayatnaalu konni namuunaalanu srushtinchagalavu, parishkaara anveshanaku prabhutvaalaku todpadagalavu. atu polihouslu cony, itu prakruti sedyam cony vyavasaaya sankshobhaaniki chikitsalu ivvalevu. raitula gosanu prabhutvaalu vinipinchukovadam ledu kabatti, cheppededo raitaamgaanike cheppali kabatti, swachchanda samsthalu ituvanti parishkaaraalanu kuudaa suuchinchaka tappadu. bahulajaati samsthala nunchi vittanaalu konakunda, rasayana eruvulu, krimisamhaarakaalu konakunda vyavasaayam chestamani, maarketyaardulaku vellakunda pratyaamnaaya angallanu terustaamani ante, prabhutvaalu oorukuntaya?ayithe, mittee sinima, mana vismaranaloki jaaripoyina aatmahatyala amsaanni balangaa gurtuchesindi. inka konasaagutunnaayani, inka konasage paristhitule unnaayani cheppindi. raanu raanu apradhaana vaartalugaa maaripoyina aatmahatyalu, takkina samaajamlo etuvanti spandanalanuu kaliginchalekapotunnaayi. rajakeeya naayakulu, paalakulu vaati gurinchi matladakunna chellipotunnadi. praananashtam, batuku teruvula sankshobham– ivannee sare, samajam kolpotunna sunnitatvam enthati nashtadaayakamainadi?nallagonda jilla munugodu mandalaaniki chendina sukka yaadayya ane raitu naalugellugaa patti saagu chestunnadu, eteta nashtapothoone unnaadu. athani bhaaryaku jabbu chesindi. vaidyaaniki 4 lakshalu appu cheshaadu. vyavasaayam kosam chesina appu, vaidyam kosam chesina appu– athani kantham meeda kattullah marai. atanu, athani talli kalisi taatikallulo purugula mandu kalupukuni taagi praanam teesukunnaru. medak jilla dubbaka mandalaaniki chendina paatikella praveen ekaramnnara polamlo patti vaesaadu. neeti kosam rendu borlu tavvinchaadu. neeroo ledu, pattee debbatinnadi. moodu lakshala apputiirche maargam leka, chettuku uriposukunnadu. siddipeta jilla akkannapeta mandalamlo 5 lakshala baaki kutumbam kutumbam aatmahatyaayatnam cheste, tandri, koduku, koothuru maraninchaaru. bhagavanreddy ane aa raitu patti, vari pantalu vaesaadu. vaati pettubadulaku, mba chaduvutunna koothuru chaduvuku, groopsku tayaaravutunna koduku sikshanaku appulu cheshaadu. panta debbatinadamuu, appu teere daari kanipinchakapovadam vaari saamuuhika aatmahatyaku kaaranaalu. kamareddy jilla bhikkanuru mandalamlo srisailam ane 40 samvatsaraala raitu appuchesi taanu veyinchina naalugu borlu viphalam kaavadamtho intlone uriposukunnadu. manchiryaala jillaalo siddam chandrayya ane raithoo, nirmal jillaalo kadam anandarao ane kaulu raithoo panta viphalam kaavadamtho aatmahatya chesukunnaru. ivannee gatha padirojulugaa telamgaana rashtramlo jarigina raituaatmahatyale.aandhrapradeshloni karnoolu jilla holagunda mandalamlo iravainaalugella veeranagappa ane mirapa, patti raitu pantanashtaaniki, gittubaatu dhara dorakananduku kungipoyi aatmahatya chesukunnadu. adhe jillaaku chendina guduru mandalaaniki chendina chinna venkatesu ane ulli, patti, poddutirugudu raitu adhikavarshaala valla kaligina pantanashtaanni tattukoleka purugula mandu taagi chanipoyaru. gunturu jillaalo veldurti mandalamlo saamineni narasimhaaraavu ane miraparaitu varusa panta nashtaalu bharinchaleka purugula mandu taagi praanam teesukunnadu. nakili vittanaala companylapai charya teesukonanduku nirasanagaa krishnaajillaaku chendina mugguru raitulu vijayavaadalo oka polisu station mundu aatmahatyaayatnam chesaru. ivi kaaka gatha rendunelala kaalamlo padimandiki paiga okka gunturu jillaalone aatmahatya chesukunnaru.raitanga aatmahatyalu rendu telugu rashtralake kaadu, desavyaaptamgaa aneka praantaalaku vistarinchaayi. parihaaraalu ichedi ledani bheeshminchukunna prabhutvaalu konni. parihaaraalu ichi chetulu dulupukune prabhutvaalu konni. pariharam kaadu, parishkaaram sangati chudamani iteevala supreenkortu teevramgaa vyaakhyaaninchindi kuudaa. raitulu pettina pettubadula aadhaaramgaa kaadu, raitula avasaraala drishtya gittubaatu dharalanu nirnayinchaalanna suutram elikalaku aamodayogyam kaavadam ledu. vaidyam kosam shubha asubhakaaryaala kosam jarige kharchulu, appulu vyavasaaya vaiphalyam kindiki enduku vastaayi? ani amaayakamgaa prasnistaaru nipunulu. e kutumbaanikainaa daaniki avasaramaina anni vyayaaluu, adhi jeevanopaadhigaa enchukunna rangam nunche ravali kada?vyavasaaya sankshobhaaniki pradhaanamaina kaaranam, vidhaana vaataavaranam. prabhutvam meeda taginanta ottidi rakapovadaniki kaaranam, desamloni asankhyaakulaina chinna, sannakaaru raitangam sanghatitam kakapovadam. saguneeru andakapovadame konni praantaallo pradhaana samasyagaa kanipinchavacchu. saguneeru labhinchinaa market meeda niyantrana lekapothe, raitulaku dikkevaru? dharala sthireekarana nidhulu erpaatu chestamani goppagaa chebutaaru. adhi aacharanaloki maatram raadu. e neelalo e panta veyalo koodado cheppadaaniki vyavasaaya vistarana vibhagam panicheyadu. dalaareela meeda etuvanti adupuu ledu.ponee, market autupotlu, vaataavaranam valla kalige kashtaalu raitule padataaru, aatmahatyalaku palpadakunda vaariki emaina upasamana charyalu teesukuntara ante adhee ledu. aatmahatyaku palpadalanna aalochana vachina raitulaku nachacheppi, dhairyam cheppadaaniki kerala prabhutvam teesukuntunna charyalu, aa rashtramlo raitanga maranaala sankhyanu gananeeyamgaa tagginchagaligindi. aatmahatyala nivaaranaku raajyaamga baddha saashwata vyavastha undaalani swaraj india nayakudu yogendra yadav chesina suuchana anusaraneeyam. samasya modalayye tolidasalone gurtinchi, takshanam jokyam chesukogala sunnitatvam unna prabhutva vyavastha avasaram. ulli sankshobham modalaina ventane prabhutvam maddatu dhara prakatinchi unte, aneka aatmahatyalu jaragakunda undevi.mahaaraashtratho paatu, telamgaana, aandhra, tamilanadu rashtralu raitu aatmahatyala ganaamkaalalo mundunnayi. telamgaana avatarana jariginappati nunchi ippati daka rashtramlo 3403 aatmahatyalu jarigayani raituswarajya vedika lekkavesindi. niyojakavargaala vaareegaa chuste, atyadhikamgaa aatmahatyalu mukhyamantri praatinidhyam vahistunna gajwello 113 jarigai. 91 aatmahatyalatho dviteeya, truteeya sthaanaallo manthani, husnabad niyojakavargaalu unnaayi. jillalavariga chuste nallagonda jilla 381 aatmahatyalatho, siddipeta jilla 282 aatmahatyalatho prathama, dviteeya sthaanaallo unnaayi. aayaa sthaanaalaku, jillalaku chendina naayakulu aa sankhyalaku baadhyulani cheppalemu cony, tappakunda aandolana chendi, nivaarana charyalu teesukovalasina baadhyata vaari meeda unnadi. prabhutvam taanu cheyagaliginanta chesi, samaja sahakaaraanni aahvaaninchagaligithe, puurtigaa kakapoyina, kontainaa upasamanam labhistundi. roojoo chachevaadiki edchevadevadu? anukunte, vaallu chastune untaaru. manam chustune untaamu. aa chaavula meedugaa abhivruddhi ratham parugulu teestuu untundi.