 ఆ మధ్యాహ్నం అతనూ, మోహన్, అతని బావగారూ, చిన్న అన్నగారూ చేరి సావిట్లో పెకాడుతున్నారు. ఇంతలో లోపలనుంచి ఆడవాళ్ళు "పాము పాము" అని అరిచారు. మొగవాళ్ళంతా హడావుడిగా లోపలకు పరిగెత్తారు. ఆదుర్దాలో, ఉబలాటంలో అది కొత్తచోటు అని మరిచి శివనాథరావు కూడా వాళ్లవెంట వంటింటి పెరట్లోకి పరిగెత్తాడు. స్పష్టంగా కనిపించింది గోధుమ వన్నెతరచు. చాలా పొడవుగా, పొగరుగా వుంది. వాళ్ళంతా అలా చూస్తుండగానే యిటుకలమీద నుంచి మహావేగంతో జరజరమని ప్రాకుకుంటూ ప్రక్క యింటికి సరిహద్దుగా వున్న సగం పడిపోయిన గోడలో ఓ కన్నంవుంటే అందులో దూరింది. ఆడవాళ్ళు పిల్లల్ని గట్టిగాపట్టి వుంచుతున్నారు ముందుకు పోనీయకుండా వాళ్ళు వారిస్తున్నా వినకుండా మోహన్ బావగారు ప్రక్కనే వున్న బావి గట్టుమీద కూర్చుని ఎక్కడైనా కనిపిస్తుందేమోనని చూపులతో గాలిస్తున్నాడు. మోహన్ బాగా దూరంగా నిలబడి "లోపలికి పొండి" అని పిల్లల్ని ఆడవాళ్ళని గదమాయిస్తున్నాడు. శివనాథరావుకు చాలా ఉత్సాహంగా వుంది. పాములవాడి బుట్టలోకాకుండా స్వేచ్చగా తిరుగుతూన్న ఓ పామును యిదే మొదటిసారి అతను చూడటం. ముందుకు ఓ అడుగు వేయబోతుంటే మోహన్ కాలరు పట్టి బలంగా గుంజాడు.
 
 ఎవరో పాములావాడిని పిలుచుకురావటానికి పోయారు. ఇరుగుపొరుగు వాళ్ళు చాలామంది గుమికూడారు. పాములు రావటం అలవాటే అయినా ఎప్పటికప్పుడు ఈ ఉత్సాహం వాళ్ళకు వుంటూనే వుంది. అది యింకా అక్కడే వుండదనీ, దొంగదారిగుండా వెళ్ళిపోయి వుంటుందనీ ఒకరిద్దరు అన్నారు. శివనాథరావు మెల్లిగా జరిగి మోహన్ బావగారి దగ్గరకు చేరాడు.
 
 పాములవాడు వచ్చాడు, కూడా ఓ ఆడదికూడా వుంది. ఎవరో గునపం అందించారు. పాములాడు గోడ త్రవ్వటం మొదలుపెట్టాడు. శివనాథరావు ఏదో క్షణంలో అది రివ్వున బయటకు ఎగిరి పడుతుందని చూడసాగాడు. పాములవాడు ఓ నిముషం త్రవ్వటం ఆపి పరిశీలనగా చూసి "లోపల వుంది" అని అరిచాడు. చాలాభాగం త్రవ్వడం అయిపోయి, కన్నం తగ్గిపోతోంది. అయినా సర్పం లో లోపలకు యింకా ముడుచుకుపోతోంది. అది బయటకు ఎంత భయంకరంగా...
 
 అతని ఆలోచన పూర్తిగాకముందే సర్రున నాగు బయటికొచ్చేసింది. శివనాథరావు ఆవేశంతో లేచి నిలుచున్నాడు. అందరూ భయంతో రెండడుగులు వెనక్కువేశారు. పాములవాడు తొణకలేదు, బెణకలేదు. ఒడుపుకోసం కాబోలు ఆలోచిస్తూ ఓ క్షణం నిలబడ్డాడు. ఈలోగా అది యిటుకలరాశి మీదనుంచి జారిపోతోంది. మోహన్ పట్టుకొమ్మని గట్టిగా అరిచాడు. కూడా వచ్చిన ఆడది ముందుకు ఉరికి దాని తోక పట్టుకుని ఇవతలకు గిరాటు వేసింది. పడగవిప్పి బుస కొట్టందేం అనుకుంటున్నాడు శివనాథరావు పాము నేలమీదపడి చుట్టూ మనుషులను చూసి బెదిరి, దారితోచక అక్కడున్న తులసి చెట్టుకు చుట్టుకుంది. పాములవాడు ఎటూ పోనీయకుండా దాన్ని పట్టుకుని లాగాడు. క్రిందపడి కదల్లేక కదిలింది. మోహన్ 'చంపెయ్యి' అని అరిచాడు. పాములవాడు కర్రఎత్తి మెదక్రింద కొంచెం యిట్లా అన్నాడు నేర్పుగా కదల్లేక కొట్టుమిట్టాడుతోంది. తరువాత మెడమీద జాగ్రత్తగా కర్ర ఆనించి చేత్తో పామును పట్టుకున్నాడు. దాని నోరుతెరచి కోరలు చూపించాడు. వాడు పాములవాడే అయినా-ఆ వృత్తి చేయటం లేదుగావును క్రిందపడేసి కర్రతోబాధి చంపేశాడు.
 
 ఇంటికి కొంచెం అవతలగా వీధిలో చితిని పేర్చారు. నాగుపాముని అందులో పడేసి నిప్పంటించారు. పిల్లలు అందులో కాణీలు పడేశారు. దాదాపు గంటసేపు కాలింది. పాము బూడిద అయిపోయింది. పిల్లలు కాలిన కాణీలు తెచ్చి దాచుకున్నారు.
 
   * * *
 
 కాలం మందంగా పరిగెడుతోంది. రాత్రి భోజనానికి లోపలికి పోయే సమయంలో దీపం వెలుగులో ఓ దృశ్యం చూసి చకితుడయ్యాడు శివనాథరావు.
 
 ఆ వెలుతురు చాలు!
 
 అబ్బ! అంత అందం! మోహన్ వాళ్ళ కుటుంబంలో పిల్ల అంటే నమ్మశక్యం గాలేదు. చిత్రకారుడు వెదుక్కునే విశాల విచిత్రనేత్రాలు. ఎండముఖం ఎరుగని దానిలా ఆమె శరీరపు వన్నెచిన్నెలు-పరవశం కలిగించే దివ్యకాంతులు. గ్రామీణ వాతావరణంలో అమరిన సౌష్టవం ఆమె ప్రత్యేకత. అందం ఆనందాన్ని రగిల్చింది. అతని ఊహలో జ్యోత్స్నాహిసారిక అతి వయ్యారంగా నడుస్తోంది.
 
 ఆ వెలుతురు చాలదూ?
 
 అతన్ని చూసి ఆమె లేవలేదు. చాపమీద పడుకుని వుంది. చూస్తోంది కానీ అతన్నికాదు. వచ్చినరోజు దూరంనుంచి చూశాడు. పడుకునే వుంది కానీ అప్పటికి ఈ సౌందర్యం బోధపడలా ఆమె పెదవికదపగా అతను చూడలా.
 
 అతను వ్యాకులపాటుతో స్నేహితుడివెనుక లోనికి వెళ్ళిపోయాడు.
  
 రాత్రి పదకొండు దాటి వుంటుంది. మిగతావాళ్ళు నిద్రపోతున్నారు. శివనాథరావు అటూఇటూ కదుల్తున్నాడు. అతనిలో హృదయం దద్దరిల్లింది. ఓ గావుకేక, ఓ ఆక్రందనం పెనుగాలి రయ్యిమని వీచినట్లయింది. ప్రకృతినుంచి ప్రభవించిన ఆహ్వానంలా పోకడలుపోయింది. అతనిలో ఓ స్త్రీ జాగా చేసుకుని విలపిస్తోంది. హఠాత్తుగా సరోజిని రూపం కంటిముందు సాక్షాత్కరించింది. రాత్రి పదకొండుగంటలకు ఏంచేస్తూ వుంటుందో సరోజిని? వద్దు ఆమెను గురించి యిప్పుడు ఆలోచించవద్దు.. కానీ...
 
 మళ్ళీ మూలుగు, ఆర్తనాదం..
 
 శ్మశానవాటికలో పిశాచం గాఢతిమిరంలో నవ్వినట్లు శరీరంలోని అణువు లన్నీ ఒక్కపెట్టున ఏడిచినాయి భయం చీకటి ముసుగు కప్పుకున్న హృదయాంత రాళంనుంచి ఉబికి వస్తోన్న కంపన అధికమై, మరింత ఆహ్దికమై మహావేగంతో విజ్రుంభించి, సర్వం తనే అయి యుగాంతంలో దిగంతాలన్నీ తృటిలో నుసి అయినట్లు హఠాత్తుగా సమసిపోగా ప్రకృతికాంత చేసిన వికటాట్టహాసంగా జంకించి జంకించి విడచిపెట్టింది.
 
 చీమ చిటుక్కుమన్నా వినిపించే నిశ్శబ్దం. ఆ నిశ్శబ్దాన్ని బ్రద్దలుచేస్తూ హాహాకారాలు లేచి చూద్దామనుకున్నాడు కానీ ఏదో అదృశ్యపాశం మంచానికి కట్టి పడవేసింది. మోహన్ ని గొంతెత్తి పిలవబోయాడు. స్వాధీనంకాలా ఒక దొర్లు దొర్లి వుంటాడు. పెద్దగా వేశాననుకున్న కేక, చెట్టు మొక్కనుంచి పువ్వు రాలి పడినంత స్వల్పంగా వినిపించింది.
 
 భుజంమీద ఒక మెత్తని చెయ్యిపడింది "ఝడుసుకున్నావా?" అంది మోహన్ గొంతు.
 
 "ఊ"
 
 మోహన్ వెళ్ళి దీపం పెద్దదిచేశాడు. ఇంత జరిగినా అతని బావగారు నిద్ర లేవలేదు. లోపలినుంచి ఓ స్త్రీ గొంతు ఎవరినో సముదాయిస్తున్నట్లుగా వినిపిస్తోంది.
 
 మోహన్ దగ్గరకు వచ్చాడు "బయటకు వస్తావా?" అన్నాడు. శివనాథరావు మెల్లగా లేచి నిలబడ్డాడు. ఇద్దరూ బయటకు పోయి అరుగుమీద కూర్చున్నారు.
 
 "ఏం చేశాను?" అన్నాడు శివనాథరావు తడారిపోయిన గొంతుకతో.
 
 మోహన్ జవాబు చెప్పకుండా సిగరెట్ వెలిగించుకున్నాడు. "మా చెల్లెలు" అన్నాడు కొంచెం ఆగి.
 
 "జబ్బా ఏమయినా?"
 
 "విను చెబుతాను" మోహన్ ముఖం ప్రక్కకి త్రిప్పుకుని చెప్పసాగాడు. "భవాని దాని పేరు. మా అందరిలోకీ అదే చాలా అందమైనది. మా యింట్లో అందరికీ చెప్పలేని గారాబం అదంటే. ఈ పల్లెటూరిలో కూడా బోలెడు డబ్బు ఖర్చుపెట్టి సంగీతం మేష్టారిని పిలిపించి సంగీతం చెప్పించాం ఆ రోజుల్లో అది గొంతువిప్పితే వంద కోయిలలు కూసేవి. చివరకు మానాన్న చనిపోయేటప్పుడు కూడా మమ్మల్ని చేరబిలిచి "భవానిని జాగ్రత్తగా చూసుకోండిరా దానిని కొంచెమైనా నొప్పివ్వకండి. అది చాలా సుకుమారి" అంటూ ఎంతో ఆవేదన పడ్డారు. అప్పుడు డానికి పదకొండేళ్ళు. మేమంతా ప్రాణానికి ప్రాణంలా చూసుకున్నాం. ఓ ఏడాది గడిచాక ఏం జరిగిందంటే.....
  
 మోహన్ కంఠం అపశృతులతో ఒణుకుతుంది.
 
 అది వేసవికాలం గాలికోసం మేమంతా ఆరుబయటే పడుకున్నాం. అది యిక్కడే ఈ అరుగుమీదే పడుకుంది. అర్దరాత్రి దాటివుంటుంది. ఒక్క గావు కేక వినబడి మేమంతా త్రుళ్ళిపడి లేచాం. చీకటి నేను ప్రక్కనే పెట్టుకున్న టార్చి వెలిగించి చూశాను. భవాని నేలమీద పడి కాళ్ళూ, చేతులూ కొట్టుకుంటూ వణికిపోతోంది. అసలా రూపంవేరు.
 
 అంతే! అప్పటినుంచీ బాహ్యస్మృతి కోల్పోయింది. ఎంతోమంది డాక్టర్లకి చూపించాం. వేలకు వేలు ఖర్చుపెట్టాం. అనేక ఊర్లు తీసుకుపోయాం. ఎవరూ నయం చేయలేకపోయారు. మనతో మాట్లాడదు. చెబితే అర్ధం చేసుకోదు. వేరే ప్రపంచంలో నివశిస్తుంది. దాని అందం దాన్ని కాపాడలేదు. రాత్రిళ్ళు అప్పుడప్పుడూ అరుస్తుంది, ఆర్తనాదాలు చేస్తుంది. నరకయాతన పడుతుంది.
 aa madhyaahnam athanuu, mohan, athani baavagaaruu, chinna annagaaruu cheri saavitlo pekaadutunnaaru. intalo lopalanunchi aadavaallu "paamu paamu" ani arichaaru. mogavallanta hadavudiga lopalaku parigettaaru. aadurdaalo, ubalaatamlo adhi kottachotu ani marichi sivanaatharaavu kuudaa vallaventa vantinti peratloki parigettaadu. spashtamgaa kanipinchindi godhuma vannetarachu. chala podavugaa, pogarugaa vundi. vaallantaa alaa chustundagaane yitukalameeda nunchi mahavegamto jarajaramani praakukuntuu prakka yintiki sarihaddugaa vunna sagam padipoyina godalo oo kannamvunte andulo doorindi. aadavaallu pillalni gattigapatti vunchutunnaaru munduku poneeyakunda vaallu vaaristunnaa vinakunda mohan baavagaaru prakkane vunna baavi gattumeeda kuurchuni ekkadaina kanipistundemonani chuupulathoo gaalistunnaadu. mohan baga dooramgaa nilabadi "lopaliki pondi" ani pillalni aadavaallani gadamaayistunnaadu. sivanaatharaavuku chala utsaahamgaa vundi. pamulavadi buttalokakunda swechhagaa tirugutunna oo paamunu yide modatisaari atanu chudatam. munduku oo adugu veyabotunte mohan kaalaru patti balangaa gunjadu.
 
 evaro paamulaavaadini piluchukuraavataaniki poyaru. iruguporugu vaallu chaalaamandi gumikudaru. paamulu ravatam alavate aina eppatikappudu ee utsaaham vaallaku vuntoone vundi. adhi yinka akkade vundadanee, dongadaarigundaa vellipoyi vuntundanii okariddaru annaru. sivanaatharaavu melliga jarigi mohan bavagari daggaraku cheraadu.
 
 pamulavadu vachaadu, kuudaa oo adadikuda vundi. evaro gunapam andinchaaru. pamuladu goda travvatam modalupettaadu. sivanaatharaavu edho kshanamlo adhi rivvuna bayataku egiri padutundani chudasagadu. pamulavadu oo nimusham travvatam aapi pariseelanagaa chusi "lopala vundi" ani arichaadu. chaalaabhaagam travvadam aipoi, kannam taggipotondi. aina sarpam loo lopalaku yinka muduchukupotondi. adhi bayataku entha bhayankaramgaa...
 
 athani aalochana poortigaakamunde sarruna naagu bayatikochesindi. sivanaatharaavu aavesamto lechi niluchunnadu. andaruu bhayamto rendadugulu venakkuvesaaru. pamulavadu tonakaledu, benakaledu. odupukosam kaabolu aalochistuu oo kshanam nilabaddadu. eelogaa adhi yitukalarasi meedanunchi jaripotondi. mohan pattukommani gattigaa arichaadu. kuudaa vachina aadadi munduku uriki daani thoka pattukuni ivatalaku giraatu vesindi. padagavippi busa kottandem anukuntunnadu sivanaatharaavu paamu nelameedapadi chuttu manushulanu chusi bediri, daaritochaka akkadunna tulasi chettuku chuttukundi. pamulavadu etuu poneeyakunda daanni pattukuni lagadu. krindapadi kadalleka kadilindi. mohan 'champeyyi' ani arichaadu. pamulavadu karraetti medakrinda konchem yitla annadu nerpugaa kadalleka kottumittadutondi. taruvaata medameeda jaagrattagaa karra aaninchi chetto paamunu pattukunnadu. daani noruterachi koralu chuupimchaadu. vaadu pamulavade aina-aa vrutti cheyatam ledugavunu krindapadesi karratobadhi champesadu.
 
 intiki konchem avatalagaa veedhilo chitini paerchaaru. nagupamuni andulo padesi nippantinchaaru. pillalu andulo kaaneelu padesaaru. daadaapu gantasepu kaalindi. paamu boodida ayipoyindi. pillalu kaalina kaaneelu tecchi daachukunnaaru.
 
   * * *
 
 kaalam mandamgaa parigedutondi. raatri bhojananiki lopaliki poye samayamlo deepam velugulo oo drushyam chusi chakitudayyaadu sivanaatharaavu.
 
 aa veluturu chaalu!
 
 abba! anta andam! mohan vaalla kutumbamlo pilla ante nammasakyam gaaledu. chitrakaarudu vedukkune visaala vichitranetraalu. endamukham erugani danila aame sareerapu vannechinnelu-paravasam kaliginche divyakaantulu. graameena vaataavaranamlo amarina soushtavam aame pratyekata. andam aanandaanni ragilchindi. athani oohalo jyothsnaahisaarika athi vayyaaramgaa nadustondi.
 
 aa veluturu chaaladuu?
 
 atanni chusi aame levaledu. chaapameeda padukuni vundi. chustondi cony atannikaadu. vachinaroju dooramnunchi chushadu. padukune vundi cony appatiki ee soundaryam bodhapadala aame pedavikadapagaa atanu chudala.
 
 atanu vyaakulapaatuto snehitudivenuka loniki vellipoyaadu.
  
 raatri padakondu daati vuntundi. migataavaallu nidrapotunnaru. sivanaatharaavu atuitoo kadultunnadu. athanilo hrudayam daddarillindi. oo gavukeka, oo aakrandanam penugaali rayyimani veechinatlayindi. prakrutinunchi prabhavinchina ahwanamla pokadalupoyindi. athanilo oo stree jaga chesukuni vilapistondi. hataattugaa sarojini roopam kantimundu saakshaatkarinchindi. raatri padakondugantalaku enchestu vuntundo sarojini? vaddu aamenu gurinchi yippudu aalochinchavaddu.. cony...
 
 mallee moolugu, aartanaadam..
 
 smasaanavaatikalo pisaacham gaadatimiramlo navvinatlu sareeramlooni anuvu lannee okkapettuna edichinayi bhayam cheekati musugu kappukunna hrudayanta raalamnunchi ubiki vastonna kampana adhikamai, marinta aahdikamai mahavegamto vijrumbhinchi, sarvam tane ayi yugaantamlo digantaalannii thrutilo nusi ayinatlu hataattugaa samasipoga prakrutikaanta chesina vikataattahaasamgaa jankinchi jankinchi vidachipettindi.
 
 cheema chitukkumanna vinipinche nissabdam. aa nissabdaanni braddaluchestuu hahakaralu lechi chuddamanukunnadu cony edho adrushyapaasam manchaaniki katti padavesindi. mohan ni gontetti pilavaboyadu. swadhinankala oka dorlu dorli vuntaadu. peddagaa vesaananukunna keka, chettu mokkanunchi puvvu raali padinanta swalpamgaa vinipinchindi.
 
 bhujammeeda oka mettani cheyyipadindi "jhadusukunnava?" andi mohan gontu.
 
 "oo"
 
 mohan velli deepam peddadichesaadu. inta jarigina athani baavagaaru nidra levaledu. lopalinunchi oo stree gontu evarino samudaayistunnatluga vinipistondi.
 
 mohan daggaraku vachaadu "bayataku vastava?" annadu. sivanaatharaavu mellagaa lechi nilabaddadu. iddaruu bayataku poyi arugumeeda kuurchunnaaru.
 
 "yem cheshaanu?" annadu sivanaatharaavu tadaaripoyina gontukatho.
 
 mohan jawabu cheppakunda sigaret veliginchukunnadu. "maa chellelu" annadu konchem aagi.
 
 "jabba emayina?"
 
 "vinu chebutaanu" mohan mukham prakkaki trippukuni cheppasagadu. "bhawani daani paeru. maa andariloki adhe chala andamainadi. maa yintlo andarikee cheppaleni garabam adante. ee palleturilo kuudaa boledu dabbu kharchupetti sangeetam meshtaarini pilipinchi sangeetam cheppinchaam aa rojullo adhi gontuvippite vanda koyilalu kusevi. chivaraku maanaanna chanipoyetappudu kuudaa mammalni cherabilichi "bhavanini jaagrattagaa chusukondira daanini konchemaina noppivvakandi. adhi chala sukumari" antuu entho aavedana paddaaru. appudu daaniki padakondellu. memanta praanaaniki praanamlaa chusukunnam. oo edaadi gadichaaka yem jarigindante.....
  
 mohan kantham apashruthulatho onukutundi.
 
 adhi vesavikaalam galikosam memanta aarubayate padukunnam. adhi yikkade ee arugumeede padukundi. ardaratri daativuntundi. okka gaavu keka vinabadi memanta trullipadi lecham. cheekati nenu prakkane pettukunna tarchi veliginchi chushanu. bhawani neelameeda padi kaalluu, chetuluu kottukuntu vanikipotondi. asala roopamveru.
 
 anthe! appatinunchii baahyasmruti kolpoyindi. entomandi doctorlaki chupincham. velaku velu kharchupettam. aneka oorlu teesukupoyam. evaruu nayam cheyalekapoyaru. manatho matladadu. chebithe ardham chesukodu. vere prapanchamlo nivasistundi. daani andam daanni kaapaadaledu. raatrillu appudappuduu arustundi, aartanaadaalu chestundi. narakayaatana padutundi.