వందేళ్ళుగా విజ్ఞానాన్ని పంచుతున్న ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ శతాబ్ది ఉత్సవాలు జరుపుకుంటోంది. రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ ఉత్సవాలను ఆరంభిస్తూ ఏ లక్ష్యం కోసం వ్యవస్థాపకులు దీనిని ఏర్పాటుచేశారో, అది కొనసాగించే దిశగా కృషి జరగాలని అభిలషించారు. విద్యారంగంలో మార్పులు, యూనివర్సిటీల్లో వాతావరణం విషయంలో ఆయన చేసిన సూచనలు చక్కనివి. జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ వర్సిటీలను ఆధునిక దేవాలయాలుగా అభివర్ణిస్తూ, అవి కేవలం అధ్యయనానికే కాక, ఆలోచనల విస్తృతికీ, పరస్పర బదలాయింపునకూ వేదికలుగా పనిచేయాలని చేసిన వ్యాఖ్యను ప్రణబ్ ముఖర్జీ తన ప్రసంగంలో ఉటంకించారు. ప్రస్తుత కాలంలో విద్యారంగ వాతావరణంలో ఒక విస్పష్టమైన మార్పు కనిపిస్తున్న తరుణంలో ప్రణబ్ ఆకాంక్షలు, సూచనలకు ప్రాధాన్యం ఉంది.వందేళ్ళకిందట ఏడో నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీఖాన్ హైదరాబాద్లో యూనివర్సిటీని ఏర్పాటు చేయాలని సంకల్పించడంతో పాటు, అది ప్రపంచస్థాయి ప్రమాణాలున్న మహోన్నత విద్యాకేంద్రంగా వర్థిల్లాలని కోరుకున్నారు. ఆరవ నిజాం కాలంనాటి ఈ ఆలోచన నలభైయ్యేళ్ళ అనంతరం ఆచరణకు నోచుకుని, దేశంలో ఏడవ విశ్వవిద్యాలయంగా, దక్షిణభారతంలో మూడవ యూనివర్సిటీగా ఉస్మానియా అవతరించింది. 1857–1915 మధ్యకాలంలో ఐదు విశ్వవిద్యాలయాలు ఏర్పడితే, 1916లో బెనారస్, 1917లో పాట్నా, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీల స్థాపన జరిగింది. దేశంలో మొదటిసారిగా ఒక దేశీయభాషను బోధనాభాషగా చేయడం ఉస్మానియా విశిష్టత. ఉర్దూ మీడియం విషయంలో అనంతరకాలంలో వ్యతిరేకతలు రాజుకుని ఉండవచ్చును కానీ, అప్పట్లో నిజాం నిర్ణయాన్ని విశ్వకవి రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ వంటివారు ఘనంగా ప్రశంసించారు. ఉర్దూను బోధనాభాష చేయాలన్న నిర్ణయం కారణంగా వేలాది గ్రంథాలను ఇంగ్లీష్ నుంచి అనువదించడానికి ఒక ప్రత్యేక వ్యవస్థ ఏర్పరచవలసి వచ్చింది. వివిధ దేశాల విశ్వవిద్యాలయాల్లో విద్యావ్యవస్థనూ, నిర్మాణాలను అధ్యయనం చేయడానికి ప్రత్యేక బృందాలు పాశ్చాత్యదేశాలనూ, ఈజిప్ట్, సిరియా, టర్కీ ఇత్యాది ముస్లిం దేశాలనూ సందర్శించడం నిజాం సంకల్పశుద్ధికి తార్కాణాలు. యూనివర్సిటీ స్థాపనకు ఫర్మానా జారీ అయిన ఇరవయ్యేళ్ల అనంతరం 1937లో అద్భుతమైన ఆర్ట్స్ కళాశాల భవనం ఉనికిలోకి వచ్చి ఇటీవలే 75 వసంతాలు పూర్తిచేసుకున్నది. అనతికాలంలోనే, అన్ని సబ్జెక్టుల్లోనూ బోధన ఆరంభించి, సామాజిక శాస్త్రాల నుంచి రసాయనిక శాస్త్రం వరకూ పరిశోధకులకు వేదికగా ఎదిగి నిలిచింది ఉస్మానియా. తన యూనివర్సిటీ ఒక ప్రపంచస్థాయి విజ్ఞానకేంద్రంగా వెలుగులీనాలనీ, ప్రాచీనతకు ఆధునికతకూ మధ్య సమతుల్యం సాధించాలన్న నిజాం ఆకాంక్షను అక్షరాలా ఆచరణకు తెచ్చింది. ఉన్నతమైన విద్య నిరుపేదల ద్వారాల వద్దకు చేరాలని ఉస్మానియా ప్రారంభోత్సవ సందర్భంగా ఉపకులపతి ప్రార్థించారట. ఆయన ఆకాంక్షించినట్టుగానే, మారుమూల పల్లెల నుంచి, పట్టణాల నుంచి వచ్చి చేరిన పేదవిద్యార్థులు ఎందరో విద్యాభ్యాసం అనంతరం ఉన్నతస్థానాలకు ఎదిగారు. సాహితీవేత్తలు, సంఘసంస్కర్తలు, ఉపాధ్యాయులు, పరిపాలకులు, శాస్త్రవేత్తలు ఇలా అన్నిరంగాలకూ ఉస్మానియా తన విద్యార్థులను అందించింది. ఆరంభమైన తొలినాళ్ళలోనే ప్రపంచంలోని అనేక యూనివర్సిటీలతో, పరిశోధనా సంస్థలతో అనుసంధానమై విజ్ఞానాభివృద్ధికి విశేషకృషి చేసిన ఉస్మానియా, ఇప్పుడు తన విద్యార్థుల మేథోశక్తితో అనేక దేశాలను సంపద్వంతం చేస్తున్నది.యూనివర్సిటీ విద్యార్థులు పరిశోధనలపైన, ఆవిష్కరణలపైన దృష్టిసారించాలనీ, సృజనాత్మకత పెరగాలని రాష్ట్రపతి తన ప్రసంగంలో హితవు చెప్పారు. విద్యార్థులు ప్రమాణాలు పెంచుకోవాలని, అంతర్జాతీయ స్థాయికి చేరుకోవాలని ఆకాంక్షించారు. నిధుల కోసం యూనివర్సిటీలు ప్రభుత్వాల మీద ఆధారపడకూడదనీ, పారిశ్రామిక రంగంతో సంబంధాలు పెంచుకొని సొంతంగా నిలబడాలని ఆయన సూచించడం దేశంలో నెలకొన్న పరిస్థితులకు తగినట్టుగానే ఉన్నది. పాశ్చాత్యదేశాల్లో కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలు వందల ఏళ్ళుగా తమ ప్రాభవాన్ని కోల్పోకుండా కొనసాగుతున్నాయి. అక్కడి ప్రభుత్వాలకు వాటిని విచ్ఛిన్నం చేయాలనే దుష్టచింతన లేదు. అధికారంలోకి వచ్చేవారికి వాటి చారిత్రక ఔన్నత్యం పట్ల అవగాహన, గౌరవం ఉంటాయి. దేశ ప్రతిష్ఠకు ప్రతీకలుగా అవి అలాగే నిలిచివెలగాలన్న కోరిక ఉంటుంది. కానీ, మనదేశంలో పరిస్థితి పూర్తి భిన్నం. అన్ని పార్టీల పాలకులూ ఈ వారసత్వ సంపదను ధ్వంసం చేయడమే లక్ష్యంగా కృషి చేస్తున్నారు. ఆక్స్ఫర్డ్, కేంబ్రిడ్జ్ ఇత్యాది యూనివర్సిటీలు వయసుతో పాటుగా ఖ్యాతిలో విస్తరిస్తుండగా, మన విశ్వవిద్యాలయాలు క్రమంగా కునారిల్లిపోతున్నాయి. ఇటీవలే నూటయాభైయేళ్ళ వేడుకలు జరుపుకున్న బాంబే, కలకత్తా, మద్రాస్ యూనివర్సిటీలు ఇప్పుడు దయనీయమైన స్థితిలో ఉన్నాయి. యూనివర్సిటీల స్వతంత్రను దెబ్బతీయడం, నిధుల్లో కోతలు విధించడం, మితిమీరిన రాజకీయజోక్యం, విధాన నిర్ణయాల్లో ప్రభుత్వాధికారుల ప్రమేయం, చట్టాలను చిత్తం వచ్చినట్టుగా మార్చేస్తుండటం కనిపిస్తున్న దృశ్యం. ఇప్పుడు ప్రైవేటు విశ్వవిద్యాలయాలకు పట్టంకట్టే పని వేగంగా సాగుతున్నది. విదేశీ యూనివర్సిటీలకు ఎర్రతివాచీలు పరుచుకుంటున్నాయి. ప్రభుత్వ యూనివర్సిటీల్లోని సకల సౌకర్యాలనూ ధ్వంసం చేసి వాటిని నాణ్యతాపరంగా చావుదెబ్బతీసే కుట్ర వేగంగా సాగుతున్నది. లబ్ధప్రతిష్టులైన అధ్యాపకులకు నిలయాలుగా, వారిని ఏరికోరి తెచ్చుకొనే రోజులు గతించిపోయి, ఉన్న సగంమంది సిబ్బందికీ జీతాలు చెల్లించలేని దుస్థితికి యూనివర్సిటీలు జారుకున్నాయి. ప్రపంచంలో ఒక ప్రతిష్ఠగలిగిన యూనివర్సిటీగా ఉస్మానియాను నిలబెట్టేందుకు ఇప్పుడు బలమైన కృషి జరగాలి. అందుకు సంకల్పం చెప్పుకోగలిగిన చక్కని సందర్భం ఇది.
vandellugaa vignaanaanni panchutunna usmania university satabdi utsavaalu jarupukuntondi. rashtrapati pranab mukharji utsavaalanu aarambhistuu e lakshyam kosam vyavasthaapakulu deenini erpatuchesaro, adhi konasaginche disagaa krushi jaragaalani abhilashinchaaru. vidyaarangamlo maarpulu, universityllo vaataavaranam vishayamlo aayana chesina suuchanalu chakkanivi. jawahar lal nehroo varsiteelanu aadhunika devalayaluga abhivarnistuu, avi kevalam adhyayanaanike kaaka, aalochanala vistrutikii, paraspara badalaayimpunakuu vedikalugaa panicheyaalani chesina vyaakhyanu pranab mukharji tana prasangamlo utankinchaaru. prastuta kaalamlo vidyaaranga vaataavaranamlo oka vispashtamaina maarpu kanipistunna tarunamlo pranab aakaankshalu, suuchanalaku praadhaanyam undi.vandellakindata edo nijam meer usman alikhan hyderabadlo universityni erpaatu cheyalani sankalpinchadamtho paatu, adhi prapanchasthaayi pramaanaalunna mahonnata vidyaakendramgaa vardhillaalani korukunnaru. aarava nijam kalamnati ee aalochana nalabhaiyyella anantaram aacharanaku nochukuni, desamlo edava vishwavidyaalayamgaa, dakshinabhaaratamlo moodava universityga usmania avatarinchindi. 1857–1915 madhyakaalamlo aidu vishwavidyaalayaalu erpadithe, 1916loo benarus, 1917loo patna, usmania universityla sthaapana jarigindi. desamlo modatisaarigaa oka desheeyabhaashanu bodhanabhashaga cheyadam usmania vishishtata. urduu meedium vishayamlo anantarakaalamlo vyatirekatalu rajukuni undavacchunu cony, appatlo nijam nirnayaanni vishwakavi ravindranath tagur vantivaaru ghanamgaa prasamsinchaaru. urduunu bodhanabhasha cheyalanna nirnayam kaaranamgaa velaadi grandhaalanu ingleesh nunchi anuvadinchadaaniki oka pratyeka vyavastha yerparachavalasi vachindi. vividha deshaala vishwavidyaalayaallo vidyaavyavasthanuu, nirmaanaalanu adhyayanam cheyadaaniki pratyeka brundaalu paaschaatyadesaalanuu, egipt, siria, turky ityaadi muslim deshaalanuu sandarsinchadam nijam sankalpasuddhiki taarkaanaalu. university sthaapanaku farmana jaarii ayina iravayyella anantaram 1937loo adbhutamaina arts kalasala bhavanam unikiloki vachi itivale 75 vasantaalu poortichesukunnadi. anatikaalamlone, anni subjectullonu bodhana aarambhinchi, saamaajika saastraala nunchi rasaayanika saastram varakuu parisodhakulaku vedikagaa edigi nilichindi usmania. tana university oka prapanchasthaayi vignaanakendramgaa veluguleenaalanii, praacheenataku aadhunikatakuu madhya samatulyam saadhinchaalanna nijam aakaankshanu aksharala aacharanaku tecchindi. unnatamaina vidya nirupedala dwarala vaddaku cheralani usmania praarambhotsava sandarbhamgaa upakulapati praarthinchaarata. aayana aakaankshinchinattugaana, maarumuula pallela nunchi, pattanaala nunchi vachi cherina paedavidyaarthulu endaro vidyaabhyaasam anantaram unnatasthaanaalaku edigaaru. saahitiivettalu, sanghasamskartalu, upaadhyaayulu, paripaalakulu, saastravettalu ilaa annirangaalakuu usmania tana vidyaarthulanu andinchindi. aarambhamaina tolinallalone prapanchamloni aneka universitylatho, parisodhanaa samsthalatho anusandhaanamai vignaanaabhivruddhiki visheshakrushi chesina usmania, ippudu tana vidyaarthula methoshakthitho aneka deshaalanu sampadvantam chestunnadi.university vidyaarthulu parisoedhanalapaina, aavishkaranalapaina drushtisaarinchaalanii, srujanaatmakata peragaalani rashtrapati tana prasangamlo hitavu cheppaaru. vidyaarthulu pramaanaalu penchukovaalani, antarjaatiiya sthaayiki cherukovalani aakaankshinchaaru. nidhula kosam universitylu prabhutvaala meeda aadhaarapadakuudadanii, paarisraamika rangamtho sambandhaalu penchukoni sontamgaa nilabadaalani aayana suuchinchadam desamlo nelakonna paristhitulaku taginattugaane unnadi. paaschaatyadesaallo konni vishwavidyaalayaalu vandala ellugaa tama praabhavaanni kolpokunda konasaagutunnaayi. akkadi prabhutvaalaku vaatini vichchinnam cheyalane dushtachintana ledu. adhikaaramloki vachevaariki vaati chaaritraka aunnatyam patla avagaahana, gowravam untaayi. desha pratishtaku prateekalugaa avi alaage nilichivelagaalanna korika untundi. cony, manadesamlo paristhiti puurti bhinnam. anni paarteela paalakuluu ee vaarasatva sampadanu dhwamsam cheyadame lakshyamgaa krushi chestunnaru. auxfurd, cambridge ityaadi universitylu vayasutho paatugaa khyaatilo vistaristundagaa, mana vishwavidyaalayaalu kramangaa kunarillipotunnaya. itivale nootayaabhaiyella vedukalu jarupukunna bambe, kalakatta, madras universitylu ippudu dayaneeyamaina sthitilo unnaayi. universityla swatantranu debbateeyadam, nidhullo kotalu vidhinchadam, mitimeerina rajakeeyajokyam, vidhaana nirnayaallo prabhutvaadhikaarula prameyam, chattaalanu chittam vachinattugaa marchestundatam kanipistunna drushyam. ippudu praivetu vishwavidyaalayaalaku pattankatte pani vegamgaa saagutunnadi. videshee universitylaku errativaacheelu paruchukuntunnaayi. prabhutva universitylloni sakala soukaryaalanuu dhwamsam chesi vaatini naanhyataaparamgaa chavudebbatise kutra vegamgaa saagutunnadi. labdhapratishtulaina adhyaapakulaku nilayaluga, vaarini erikori tecchukone rojulu gatinchipoyi, unna sagammandi sibbandikii jeetaalu chellinchaleni dusthitiki universitylu jarukunnayi. prapanchamlo oka pratishtagaligina universityga usmanianu nilabettenduku ippudu balamaina krushi jaragali. anduku sankalpam cheppukogaligina chakkani sandarbham idhi.