మారుతున్న పరిస్థితుల దృష్ట్యా ఐఏఎస్ వ్యవస్థలో కొంత మార్పు తేవడం అవసరం. గ్రామీణ అవసరాల మీద పట్టున్న కొందరు సీనియర్ ఐఏఎస్లను కలెక్టర్లుగా నియమిస్తే బాగుంటుందేమో అని కొందరు భావిస్తున్నారు. అభివృద్ధి, సంక్షేమ కార్యక్రమాల అమలును క్షేత్రస్థాయిలోతుచ తప్పకుండా చేయాలంటే సీనియర్లనుజిల్లాలకు పంపడం మంచిదేమో!తప్పదేమో!తెలంగాణలో కొత్తగా 21 జిల్లాలు ఏర్పాటై, రాష్ట్రంలో ఇప్పుడు మొత్తం 31 జిల్లాలున్నాయి. ఇన్ని జిల్లాల ఏర్పాటు ఒక విధంగా చెప్పుకోవాలంటే విప్లవాత్మకమైన ఒక భారీ పాలనా సంస్కరణ. కొత్త- చిన్న జిల్లాల ఏర్పాటుతో అతి పిన్న వయసులోనే చాలామంది ఐఏఎస్ అధికారులకి కలెక్టర్లుగా, జాయింట్ కలెక్టర్లుగా బాధ్యతలు చేపట్టే అవకాశం కలిగింది. చాలామంది తమకప్పచెప్పిన బాధ్యతలను, బాధ్యతాయుతంగానే నేరవేరుస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది. కాకపొతే అక్కడా–ఇక్కడా బహుశా అనుకున్న స్థాయిలో, ఆశించిన ఫలితాలు రావడం లేదా అన్న అనుమానం కూడా ఒక్కోసారి కలుగుతోంది. వీటిలో నిజా-నిజాలు ఏ మేరకో బేరీజు వేసుకోవాల్సిన అవసరమైతే వుంది. అభివృద్ధి, సంక్షేమ కార్యక్రమాల అమలు పురోగతిపై సమీక్ష–సర్వే చేసుకోవాల్సిన అవసరం కూడా వుంది. విధి నిర్వహణలో ఏ మేరకు చిత్తశుద్ధి, నిబద్ధత కనపరుస్తున్నారో కూడా నిర్ధారించాల్సిన అవసరం వుంది. సామాజిక స్థితిగతులు, రాజకీయ ఎత్తుగడలపై కొంతమంది జూనియర్ ఐఏఎస్ అధికారులకు అవగాహన అంత ఎక్కువగా లేదని ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. ఇది నిజం కావచ్చు, కాకపోవచ్చు. అత్యంత బాధ్యతతో కూడుకున్న పాలనాపరమైన పదవులు అతి పిన్న వయసులోనే కొందరు పొందగలిగినందువల్లనో, అనుక్షణం మారుతున్న రాజకీయ పరిస్థితుల ప్రభావం వల్లో, సివిల్ సర్వీసెస్ ప్రస్థానంలో సత్ సంప్రదాయాలు నెలకొననందువల్లనో అనుకోనివి కొన్ని జరుగుతుండవచ్చు.‘‘భారత ఉక్కు వ్యవస్థ’’గా సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ అభివర్ణించిన, ఐఏఎస్- ‘‘ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్’’, భారత దేశానికి స్వతంత్రం వచ్చిన తర్వాత, అప్పటివరకు, బ్రిటీష్ వారి పాలనలో అధికారస్వామ్యానికి ప్రతీకైన ‘‘ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ (ఐసీఎస్)’’ స్థానంలో ఆవిర్భవించింది. ఐఏఎస్కు ఎంపికైన వారందరూ, సాహిత్యం నుంచి వైద్య శాస్త్రం వరకు ఒకటికి మించిన విభిన్న విద్యల్లో తమదంటూ ఒక ప్రత్యేకత వుందని నిరూపించుకున్న అసాధారణ తెలివితేటలు గల వ్యక్తులై వుంటారు. వీరిని ఆ సర్వీసులకు ఎంపిక చేసే విధానం కూడా, పలు రకాల వడపోత పద్ధతులను అవలంబించి, విస్తృతమైన–కఠినమైన రాత–మౌఖిక పరీక్షా విధానం ద్వారా, రాగద్వేషాలకు అతీతమైన కేంద్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ సభ్యుల నిర్ణయం ఆధారంగా జరుగుతుంది. వీరి ఉద్యోగాలకు రాజ్యాంగపరమైన రక్షణ వుంటుంది. కర్తవ్య నిర్వహణలో, నిబంధనలకు విరుద్ధంగా వ్యవహరించాల్సిన ఆగత్యం లేదేవరికీ. భారతదేశ భవిష్యత్ ఈ వ్యవస్థపైనే ఆధారపడి వుందని అనేవారు సర్దార్ పటేల్.ఏడాది పాటు ముస్సోరీలో, మరో ఏడాది వారికి కేటాయించిన రాష్ట్రాలలో అసిస్టెంట్ కలెక్టర్గా శిక్షణ అనంతరం, ఒక సబ్ డివిజన్లో, సబ్ కలెక్టర్గా మొట్టమొదటి పోస్టింగు దొరుకుతుంది. -సిసలైన అధికార రుచి చవిచూసే అవకాశం అలా లభిస్తుంది మొదటిసారిగావారికి. దాంతో పాటే ప్రజాసేవ చేసే అవకాశం కూడా ప్రప్రథమంగా కలుగుతుంది. సబ్ కలెక్టర్గా పనిచేసిన కొందరిని, అక్కడి ప్రజలు ఎన్నటికీ మరువలేని స్థాయికి ఎదిగిన ఐఏఎస్ అధికారులు చాలా మంది వున్నారు. సబ్- కలెక్టర్ తరువాత జాయింట్ కలెక్టర్గా, సమగ్ర గిరిజనాభివృద్ధి సంస్థ ప్రాజెక్టు అధికారిగా, అ తరువాత సుమారు ఏడెనిమిది సంవత్సరాలకు జిల్లా కలెక్టర్గా నియామకం జరుగుతుంది.  తెలంగాణలో కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటు జరగడం వల్ల, నాలుగైదు ఏళ్ల సర్వీసున్న వారికి కూడా కలెక్టర్గా పనిచేసే అవకాశం లభించింది. ఈ అన్ని పదవుల కుండే మెజిస్టీరియల్ అధికారాలు, ఇక ఆ తర్వాత, ఎన్ని పదోన్నతులొచ్చినా వుండవు.అఖిలభారత సర్వీసులలో ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీసుకున్న ప్రత్యేకత, దానికి ఎంపికైన వారికి ఒక ‘‘జిల్లా కలెక్టర్’’గా పనిచేయడమే! ఆ పదవిలో వుండగా, కేవలం రెవెన్యూ సంబంధిత బాధ్యతలే కాకుండా, పలు అభివృద్ధి–సంక్షేమ పథకాల అమలులో, పర్యవేక్షణలో, కలెక్టర్ అంచనాలకు మించిన బాధ్యతలు నిర్వహించాల్సి వస్తుంది. అంతులేని ఈ పని భారాన్ని మోసేటప్పుడు, ఎంత విస్తృత స్థాయిలో శిక్షణ పొందినా తప్పులు దొర్లడం సహజం.కలెక్టర్ పదవిని సుమారు పది సంవత్సరాల పాటు, వివిధ జిల్లాలలో చేపట్టి శాఖాధిపతులుగానో, కార్పొరేషన్ల మేనేజింగ్ డైరెక్టర్లుగానో, సచివాలయంలో వివిధ స్థాయిలలో సచివులుగానో పనిచేసేందుకు రాజధానికి చేరుకుంటారు వారి-వారి సామర్థ్యాన్ని, చాకచక్యాన్ని, పలుకుబడిని బట్టి. జిల్లా కలెక్టర్లుగా పనిచేసినప్పుడు రాజకీయ నాయకులతో పెంపొందించుకున్న సాన్నిహిత్యాన్ని బట్టి, మరికొన్ని ప్రత్యేక తరహా నైపుణ్యాలను బట్టి వారికి పదవులు లభిస్తాయి.మారుతున్న పరిస్థితుల దృష్ట్యా పెరుగుతున్న బాధ్యతల దృష్ట్యా, ఈ వ్యవస్థలో కొంత మార్పు తేవడం అవసరం. గ్రామీణ అవసరాల మీద పట్టున్న కొందరు సీనియర్ ఐఏఎస్ అధికారులను కలెక్టర్లుగా నియమిస్తే బాగుంటుందేమో అని కొందరు భావిస్తున్నారు. అభివృద్ధి, సంక్షేమ కార్యక్రమాల అమలును క్షేత్రస్థాయిలో తుచ తప్పకుండా చేయాలంటే కొందరు సీనియర్లను జిల్లాలకు పంపడం మంచిదేమో! తప్పదేమో!రాష్ట్రంలోని కనీసం మూడోవంతు జిల్లా కలెక్టర్లుగా ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ, సెక్రటరీ స్థాయి అధికారులనే నియమిస్తే మంచిదేమో! వారి పాలనానుభువం ప్రజలకు, ప్రభుత్వానికి ఉపయోగించబడటంతో పాటు అట్టడుగు స్థాయి ప్రజల సమస్యలను ఆకళింపు చేసుకొనే అవకాశం వీరికి మరో మారు లభిస్తుంది. గ్రామీణ భారతాన్ని తెలుసుకునే వీలు కలుగుతుంది. అలాంటివి ఇప్పుడు లేకపోతే కొత్తగా ఏర్పాటు చేయాలి. రాష్ట్రానికి, ప్రజా సమస్యలకు, గ్రామస్థాయి పథకాల అమలుకు దూరంగా పనిచేస్తున్న అధికారులను సీనియారిటీ పేరుమీదనో, ‘మరే కారణంగానో’ అత్యున్నతమైన పదవులకు ఎంపిక చేయడం సమంజసం కాదు. సీనియర్ ఐఏఎస్ కలెక్టర్ల మార్గదర్శకత్వంలో జూనియర్లు పనిచేసే అవకాశం ఇచ్సినట్లవుతుంది.ఇదిలా వుంటే, సివిల్ సర్వెంట్లకు– మంత్రులకు మధ్య ఎలాంటి సంబంధాలు ఉండాలన్న చర్చ కూడా వుంది. మనది పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ. బ్రిటిష్ సంప్రదాయాలనే చాలావరకు మనం అనుకరిస్తున్నాం, అన్వయించుకుంటున్నాం. ఆచరణలోకి వచ్చేటప్పటికి, కొన్ని సందర్భాల్లో మనదైన శైలిలో నడుస్తున్నాం.మంత్రులకూ– సివిల్ సర్వెంట్లకు మధ్య ఉండాల్సిన సంబంధాలను, సివిల్ సర్వెంట్ల కర్తవ్యాలు–బాధ్యతలను, బ్రిటన్లో రూపొందించిన ‘‘ఆర్మ్ స్ట్రాంగ్ మెమొరాండం’’లో వివరించారు. రాజ్యాంగ పరంగా ఆలోచిస్తే మంత్రులు చట్టసభలకు జవాబుదారీ అయినట్లే, సివిల్ సర్వెంట్లు (అధికారులు) మంత్రులకు జవాబుదారీగా ఉండాలి. మంత్రులకు అంటే, ప్రజాతీర్పు ద్వారా ప్రజాస్వామికంగా ఎన్నికైన ప్రభుత్వానికి జవాబుదారీగా ఉండాలని అర్థం చేసుకోవాలి. ఏ రాజకీయ పార్టీకి చెందిన ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చినా, ఏ ముఖ్యమంత్రి పదవిలో వున్నా, రాజకీయాలతో ఏమాత్రం నిమిత్తం లేకుండా ప్రభుత్వానికి సేవలందించాల్సిన బాధ్యత అధికా రులపై ఉంది. తమ శాఖను నిర్వహిస్తున్న మంత్రి విశ్వాసాన్ని చూరగొనడం వారి ప్రథమ కర్తవ్యం. ప్రభుత్వాలు మారినా వారి ఈ కర్తవ్యం మారదు. అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వానికి– అంటే సంబంధిత మంత్రికి– వారు అవసరమైన సూచనలు ఇస్తూ, పాలనాపరమైన విధాన నిర్ణయాల్లో సహకరిస్తూండాలి. తమ ఇష్టాయిష్టాలకు అతీతంగా నిర్ణయాల అమల్లో తోడ్పడుతూ, ఎన్నికల్లో చేసిన వాగ్దానాల అమల్లో ప్రభుత్వానికి అండదండగా ఉండాలి.సివిల్ సర్వెంట్లు మంత్రికి అవసరమైన సమాచారాన్ని ఇవ్వకపోయినా, తాను అత్యంత శ్రేష్టమని నమ్మిన సలహాకు బదులు వేరే సలహా ఇచ్చినా, మంత్రి తీసుకోవాల్సిన నిర్ణయాన్ని జాప్యం చేసే ప్రయత్నం చేసినా, అది పూర్తి బాధ్యతారాహిత్యానికి నిదర్శనమవుతుంది. ఇదంతా జరిగిన తరువాత మంత్రి తీసుకునే నిర్ణయం ఏదైనా, దానిపై తనకెన్ని సందేహాలున్నా, అభిప్రాయభేదాలున్నా, అమలు విషయం వచ్చేసరికి ఎటువంటి అరమరికలు లేకుండా చిత్తశుద్ధితో, ద్విగుణీకృతమైన పట్టుదలతో పనిచేయాలని ఆర్మ్ స్ట్రాంగ్ మెమొరాండంలో స్పష్టం చేశారు. అధికారికీ–మంత్రికీ మధ్య ఆంతరంగికత, పరస్పర విశ్వసనీయత నెలకొన్నప్పుడే ప్రభుత్వ పనితీరు, దక్షత, నైపుణ్యం, సామర్థ్యం పెరుగుతాయి.పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యానికే మాతృకైన బ్రిటన్లో అమలవుతున్న సత్ సంప్రదాయాలను ఇక్కడా ఆచరణలో పెట్టి పనిచేయడం మంత్రులకూ, అధికారులకూ మంచిది.ఈ నేపథ్యంలో కొన్ని జిల్లాలకు కలెక్టర్లుగా సీనియర్ ఐఏఎస్ అధికారులను నియమించి, వారి అనుభవాన్ని గ్రామీణాభివృద్ధికి, సంక్షేమ, అభివృద్ధి పథకాల అమలుకు, పటిష్టమైన పాలనా వ్యవస్థ రూపుదిద్దుకునేందుకు చర్యలు చేపడితే మంచిదేమో!వనం జ్వాలా నరసింహారావుతెలంగాణలో కొత్తగా 21 జిల్లాలు ఏర్పాటై, రాష్ట్రంలో ఇప్పుడు మొత్తం 31 జిల్లాలున్నాయి. ఇన్ని జిల్లాల ఏర్పాటు ఒక విధంగా చెప్పుకోవాలంటే విప్లవాత్మకమైన ఒక భారీ పాలనా సంస్కరణ. కొత్త- చిన్న జిల్లాల ఏర్పాటుతో అతి పిన్న వయసులోనే చాలామంది ఐఏఎస్ అధికారులకి కలెక్టర్లుగా, జాయింట్ కలెక్టర్లుగా బాధ్యతలు చేపట్టే అవకాశం కలిగింది. చాలామంది తమకప్పచెప్పిన బాధ్యతలను, బాధ్యతాయుతంగానే నేరవేరుస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది. కాకపొతే అక్కడా–ఇక్కడా బహుశా అనుకున్న స్థాయిలో, ఆశించిన ఫలితాలు రావడం లేదా అన్న అనుమానం కూడా ఒక్కోసారి కలుగుతోంది. వీటిలో నిజా-నిజాలు ఏ మేరకో బేరీజు వేసుకోవాల్సిన అవసరమైతే వుంది. అభివృద్ధి, సంక్షేమ కార్యక్రమాల అమలు పురోగతిపై సమీక్ష–సర్వే చేసుకోవాల్సిన అవసరం కూడా వుంది. విధి నిర్వహణలో ఏ మేరకు చిత్తశుద్ధి, నిబద్ధత కనపరుస్తున్నారో కూడా నిర్ధారించాల్సిన అవసరం వుంది. సామాజిక స్థితిగతులు, రాజకీయ ఎత్తుగడలపై కొంతమంది జూనియర్ ఐఏఎస్ అధికారులకు అవగాహన అంత ఎక్కువగా లేదని ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. ఇది నిజం కావచ్చు, కాకపోవచ్చు. అత్యంత బాధ్యతతో కూడుకున్న పాలనాపరమైన పదవులు అతి పిన్న వయసులోనే కొందరు పొందగలిగినందువల్లనో, అనుక్షణం మారుతున్న రాజకీయ పరిస్థితుల ప్రభావం వల్లో, సివిల్ సర్వీసెస్ ప్రస్థానంలో సత్ సంప్రదాయాలు నెలకొననందువల్లనో అనుకోనివి కొన్ని జరుగుతుండవచ్చు.‘‘భారత ఉక్కు వ్యవస్థ’’గా సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ అభివర్ణించిన, ఐఏఎస్- ‘‘ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్’’, భారత దేశానికి స్వతంత్రం వచ్చిన తర్వాత, అప్పటివరకు, బ్రిటీష్ వారి పాలనలో అధికారస్వామ్యానికి ప్రతీకైన ‘‘ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ (ఐసీఎస్)’’ స్థానంలో ఆవిర్భవించింది. ఐఏఎస్కు ఎంపికైన వారందరూ, సాహిత్యం నుంచి వైద్య శాస్త్రం వరకు ఒకటికి మించిన విభిన్న విద్యల్లో తమదంటూ ఒక ప్రత్యేకత వుందని నిరూపించుకున్న అసాధారణ తెలివితేటలు గల వ్యక్తులై వుంటారు. వీరిని ఆ సర్వీసులకు ఎంపిక చేసే విధానం కూడా, పలు రకాల వడపోత పద్ధతులను అవలంబించి, విస్తృతమైన–కఠినమైన రాత–మౌఖిక పరీక్షా విధానం ద్వారా, రాగద్వేషాలకు అతీతమైన కేంద్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ సభ్యుల నిర్ణయం ఆధారంగా జరుగుతుంది. వీరి ఉద్యోగాలకు రాజ్యాంగపరమైన రక్షణ వుంటుంది. కర్తవ్య నిర్వహణలో, నిబంధనలకు విరుద్ధంగా వ్యవహరించాల్సిన ఆగత్యం లేదేవరికీ. భారతదేశ భవిష్యత్ ఈ వ్యవస్థపైనే ఆధారపడి వుందని అనేవారు సర్దార్ పటేల్.ఏడాది పాటు ముస్సోరీలో, మరో ఏడాది వారికి కేటాయించిన రాష్ట్రాలలో అసిస్టెంట్ కలెక్టర్గా శిక్షణ అనంతరం, ఒక సబ్ డివిజన్లో, సబ్ కలెక్టర్గా మొట్టమొదటి పోస్టింగు దొరుకుతుంది. -సిసలైన అధికార రుచి చవిచూసే అవకాశం అలా లభిస్తుంది మొదటిసారిగావారికి. దాంతో పాటే ప్రజాసేవ చేసే అవకాశం కూడా ప్రప్రథమంగా కలుగుతుంది. సబ్ కలెక్టర్గా పనిచేసిన కొందరిని, అక్కడి ప్రజలు ఎన్నటికీ మరువలేని స్థాయికి ఎదిగిన ఐఏఎస్ అధికారులు చాలా మంది వున్నారు. సబ్- కలెక్టర్ తరువాత జాయింట్ కలెక్టర్గా, సమగ్ర గిరిజనాభివృద్ధి సంస్థ ప్రాజెక్టు అధికారిగా, అ తరువాత సుమారు ఏడెనిమిది సంవత్సరాలకు జిల్లా కలెక్టర్గా నియామకం జరుగుతుంది.  తెలంగాణలో కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటు జరగడం వల్ల, నాలుగైదు ఏళ్ల సర్వీసున్న వారికి కూడా కలెక్టర్గా పనిచేసే అవకాశం లభించింది. ఈ అన్ని పదవుల కుండే మెజిస్టీరియల్ అధికారాలు, ఇక ఆ తర్వాత, ఎన్ని పదోన్నతులొచ్చినా వుండవు.అఖిలభారత సర్వీసులలో ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీసుకున్న ప్రత్యేకత, దానికి ఎంపికైన వారికి ఒక ‘‘జిల్లా కలెక్టర్’’గా పనిచేయడమే! ఆ పదవిలో వుండగా, కేవలం రెవెన్యూ సంబంధిత బాధ్యతలే కాకుండా, పలు అభివృద్ధి–సంక్షేమ పథకాల అమలులో, పర్యవేక్షణలో, కలెక్టర్ అంచనాలకు మించిన బాధ్యతలు నిర్వహించాల్సి వస్తుంది. అంతులేని ఈ పని భారాన్ని మోసేటప్పుడు, ఎంత విస్తృత స్థాయిలో శిక్షణ పొందినా తప్పులు దొర్లడం సహజం.కలెక్టర్ పదవిని సుమారు పది సంవత్సరాల పాటు, వివిధ జిల్లాలలో చేపట్టి శాఖాధిపతులుగానో, కార్పొరేషన్ల మేనేజింగ్ డైరెక్టర్లుగానో, సచివాలయంలో వివిధ స్థాయిలలో సచివులుగానో పనిచేసేందుకు రాజధానికి చేరుకుంటారు వారి-వారి సామర్థ్యాన్ని, చాకచక్యాన్ని, పలుకుబడిని బట్టి. జిల్లా కలెక్టర్లుగా పనిచేసినప్పుడు రాజకీయ నాయకులతో పెంపొందించుకున్న సాన్నిహిత్యాన్ని బట్టి, మరికొన్ని ప్రత్యేక తరహా నైపుణ్యాలను బట్టి వారికి పదవులు లభిస్తాయి.మారుతున్న పరిస్థితుల దృష్ట్యా పెరుగుతున్న బాధ్యతల దృష్ట్యా, ఈ వ్యవస్థలో కొంత మార్పు తేవడం అవసరం. గ్రామీణ అవసరాల మీద పట్టున్న కొందరు సీనియర్ ఐఏఎస్ అధికారులను కలెక్టర్లుగా నియమిస్తే బాగుంటుందేమో అని కొందరు భావిస్తున్నారు. అభివృద్ధి, సంక్షేమ కార్యక్రమాల అమలును క్షేత్రస్థాయిలో తుచ తప్పకుండా చేయాలంటే కొందరు సీనియర్లను జిల్లాలకు పంపడం మంచిదేమో! తప్పదేమో!రాష్ట్రంలోని కనీసం మూడోవంతు జిల్లా కలెక్టర్లుగా ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ, సెక్రటరీ స్థాయి అధికారులనే నియమిస్తే మంచిదేమో! వారి పాలనానుభువం ప్రజలకు, ప్రభుత్వానికి ఉపయోగించబడటంతో పాటు అట్టడుగు స్థాయి ప్రజల సమస్యలను ఆకళింపు చేసుకొనే అవకాశం వీరికి మరో మారు లభిస్తుంది. గ్రామీణ భారతాన్ని తెలుసుకునే వీలు కలుగుతుంది. అలాంటివి ఇప్పుడు లేకపోతే కొత్తగా ఏర్పాటు చేయాలి. రాష్ట్రానికి, ప్రజా సమస్యలకు, గ్రామస్థాయి పథకాల అమలుకు దూరంగా పనిచేస్తున్న అధికారులను సీనియారిటీ పేరుమీదనో, ‘మరే కారణంగానో’ అత్యున్నతమైన పదవులకు ఎంపిక చేయడం సమంజసం కాదు. సీనియర్ ఐఏఎస్ కలెక్టర్ల మార్గదర్శకత్వంలో జూనియర్లు పనిచేసే అవకాశం ఇచ్సినట్లవుతుంది.ఇదిలా వుంటే, సివిల్ సర్వెంట్లకు– మంత్రులకు మధ్య ఎలాంటి సంబంధాలు ఉండాలన్న చర్చ కూడా వుంది. మనది పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ. బ్రిటిష్ సంప్రదాయాలనే చాలావరకు మనం అనుకరిస్తున్నాం, అన్వయించుకుంటున్నాం. ఆచరణలోకి వచ్చేటప్పటికి, కొన్ని సందర్భాల్లో మనదైన శైలిలో నడుస్తున్నాం.మంత్రులకూ– సివిల్ సర్వెంట్లకు మధ్య ఉండాల్సిన సంబంధాలను, సివిల్ సర్వెంట్ల కర్తవ్యాలు–బాధ్యతలను, బ్రిటన్లో రూపొందించిన ‘‘ఆర్మ్ స్ట్రాంగ్ మెమొరాండం’’లో వివరించారు. రాజ్యాంగ పరంగా ఆలోచిస్తే మంత్రులు చట్టసభలకు జవాబుదారీ అయినట్లే, సివిల్ సర్వెంట్లు (అధికారులు) మంత్రులకు జవాబుదారీగా ఉండాలి. మంత్రులకు అంటే, ప్రజాతీర్పు ద్వారా ప్రజాస్వామికంగా ఎన్నికైన ప్రభుత్వానికి జవాబుదారీగా ఉండాలని అర్థం చేసుకోవాలి. ఏ రాజకీయ పార్టీకి చెందిన ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చినా, ఏ ముఖ్యమంత్రి పదవిలో వున్నా, రాజకీయాలతో ఏమాత్రం నిమిత్తం లేకుండా ప్రభుత్వానికి సేవలందించాల్సిన బాధ్యత అధికా రులపై ఉంది. తమ శాఖను నిర్వహిస్తున్న మంత్రి విశ్వాసాన్ని చూరగొనడం వారి ప్రథమ కర్తవ్యం. ప్రభుత్వాలు మారినా వారి ఈ కర్తవ్యం మారదు. అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వానికి– అంటే సంబంధిత మంత్రికి– వారు అవసరమైన సూచనలు ఇస్తూ, పాలనాపరమైన విధాన నిర్ణయాల్లో సహకరిస్తూండాలి. తమ ఇష్టాయిష్టాలకు అతీతంగా నిర్ణయాల అమల్లో తోడ్పడుతూ, ఎన్నికల్లో చేసిన వాగ్దానాల అమల్లో ప్రభుత్వానికి అండదండగా ఉండాలి.సివిల్ సర్వెంట్లు మంత్రికి అవసరమైన సమాచారాన్ని ఇవ్వకపోయినా, తాను అత్యంత శ్రేష్టమని నమ్మిన సలహాకు బదులు వేరే సలహా ఇచ్చినా, మంత్రి తీసుకోవాల్సిన నిర్ణయాన్ని జాప్యం చేసే ప్రయత్నం చేసినా, అది పూర్తి బాధ్యతారాహిత్యానికి నిదర్శనమవుతుంది. ఇదంతా జరిగిన తరువాత మంత్రి తీసుకునే నిర్ణయం ఏదైనా, దానిపై తనకెన్ని సందేహాలున్నా, అభిప్రాయభేదాలున్నా, అమలు విషయం వచ్చేసరికి ఎటువంటి అరమరికలు లేకుండా చిత్తశుద్ధితో, ద్విగుణీకృతమైన పట్టుదలతో పనిచేయాలని ఆర్మ్ స్ట్రాంగ్ మెమొరాండంలో స్పష్టం చేశారు. అధికారికీ–మంత్రికీ మధ్య ఆంతరంగికత, పరస్పర విశ్వసనీయత నెలకొన్నప్పుడే ప్రభుత్వ పనితీరు, దక్షత, నైపుణ్యం, సామర్థ్యం పెరుగుతాయి.పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యానికే మాతృకైన బ్రిటన్లో అమలవుతున్న సత్ సంప్రదాయాలను ఇక్కడా ఆచరణలో పెట్టి పనిచేయడం మంత్రులకూ, అధికారులకూ మంచిది.ఈ నేపథ్యంలో కొన్ని జిల్లాలకు కలెక్టర్లుగా సీనియర్ ఐఏఎస్ అధికారులను నియమించి, వారి అనుభవాన్ని గ్రామీణాభివృద్ధికి, సంక్షేమ, అభివృద్ధి పథకాల అమలుకు, పటిష్టమైన పాలనా వ్యవస్థ రూపుదిద్దుకునేందుకు చర్యలు చేపడితే మంచిదేమో!వనం జ్వాలా నరసింహారావు
maarutunna paristhitula drishtya ias vyavasthalo kontha maarpu tevadam avasaram. graameena avasaraala meeda pattunna kondaru seanier iaeslanu kalektarlugaa niyamiste baguntundemo ani kondaru bhaavistunnaaru. abhivruddhi, sankshema kaaryakramaala amalunu kshetrasthaayilothucha tappakunda cheyalante seeniyarlanujillaakaalu pampadam manchidemo!tappademo!telamgaanalo kottagaa 21 jillaalu erpatai, rashtramlo ippudu mottam 31 jillalunnayi. inni jillala erpaatu oka vidhamgaa cheppukovalante viplavaatmakamaina oka bhari palana samskarana. kotta- chinna jillala erpaatutho athi pinna vayasulone chaalaamandi ias adhikaarulaki kalektarlugaa, jaint kalektarlugaa baadhyatalu chepatte avakaasam kaligindi. chaalaamandi tamakappacheppina baadhyatalanu, baadhyataayutamgaane neraverustunnatlu kanipistondi. kakapothe akkada–ikkada bahusa anukunna sthaayilo, aasinchina phalitaalu ravadam leda anna anumanam kuudaa okkosari kalugutondi. veetilo nija-nijaalu e merako bereeju vesukovalsina avasaramaite vundi. abhivruddhi, sankshema kaaryakramaala amalu purogatipai sameeksha–sarve chesukovalsina avasaram kuudaa vundi. vidhi nirvahanalo e meraku chittasuddhi, nibaddhata kanaparustunnaro kuudaa nirdhaarinchaalsina avasaram vundi. saamaajika sthitigatulu, rajakeeya ettugadalapai kontamandi joonier ias adhikaarulaku avagaahana anta ekkuvagaa ledani aaropanalu vastunnaayi. idhi nijam kaavachhu, kakapovachhu. atyanta baadhyatatho koodukunna paalanaaparamaina padavulu athi pinna vayasulone kondaru pondagaliginanduvallona, anukshanam maarutunna rajakeeya paristhitula prabhaavam vallo, sivil survices prasthaanamlo sath sampradaayaalu nelakonananduvallano anukonivi konni jarugutundavachhu.‘‘bhaarata ukku vyavastha’’gaa sardar vallabhay patel abhivarninchina, ias- ‘‘indian administrative survies’’, bhaarata deshaniki swatantram vachina tarvaata, appativaraku, british vaari paalanalo adhikaaraswaamyaaniki prateekaina ‘‘indian sivil survies (ics)’’ sthaanamlo aavirbhavinchindi. iasku empikaina vaarandaruu, saahityam nunchi vaidya saastram varaku okatiki minchina vibhinna vidyallo tamadantu oka pratyekata vundani niroopinchukunna asaadhaarana telivitetalu gala vyaktulai vuntaaru. veerini aa sarveesulaku empika chese vidhaanam kuudaa, palu rakala vadapota paddhatulanu avalambinchi, vistrutamaina–kathinamaina raata–moukhika pariksha vidhaanam dwara, ragadveshalaku ateetamaina kendra pablic survies kamishan sabhyula nirnayam aadhaaramgaa jarugutundi. veeri udyogaalaku raajyaangaparamaina rakshana vuntundi. kartavya nirvahanalo, nibandhanalaku viruddhamgaa vyavaharinchaalsina aagatyam ledevariki. bharatadesa bhavishyat ee vyavasthapaine aadhaarapadi vundani anevaaru sardar patel.edaadi paatu mussorilo, maro edaadi vaariki ketayinchina rashtralalo assistent kalektarga sikshana anantaram, oka sab divisionlo, sab kalektarga mottamodati postingu dorukutundi. -sisalaina adhikara ruchi chavichuse avakaasam alaa labhistundi modatisaarigaavaariki. daamto pate prajaseva chese avakaasam kuudaa praprathamamgaa kalugutundi. sab kalektarga panichesina kondarini, akkadi prajalu ennatikee maruvaleni sthaayiki edigina ias adhikaarulu chala mandi vunnaru. sab- kalektar taruvaata jaint kalektarga, samagra girijanaabhivruddhi samstha praajektu adhikaarigaa, a taruvaata sumaru edenimidi samvatsaraalaku jilla kalektarga niyaamakam jarugutundi.  telamgaanalo kotta jillala erpaatu jaragadam valla, naalugaidu ella sarveesunna vaariki kuudaa kalektarga panichese avakaasam labhinchindi. ee anni padavula kunde magisterial adhikaaraalu, ika aa tarvaata, enni padonnatulochina vundavu.akhilabhaarata sarveesulalo indian administrative sarveesukunna pratyekata, daaniki empikaina vaariki oka ‘‘jilla kalektar’’gaa panicheyadame! aa padavilo vundagaa, kevalam revenue sambandhita baadhyatale kakunda, palu abhivruddhi–sankshema pathakaala amalulo, paryavekshanhalo, kalektar anchanaalaku minchina baadhyatalu nirvahinchaalsi vastundi. antuleni ee pani bhaaraanni mosetappudu, entha vistruta sthaayilo sikshana pondina tappulu dorladam sahajam.kalektar padavini sumaru padi samvatsaraala paatu, vividha jillaalalo chepatti saakhaadhipatulugaano, carporationla managing directorlugano, sachivaalayamlo vividha sthaayilalo sachivulugaano panichesenduku rajadhaniki cherukuntaaru vaari-vaari saamarthyaanni, chaakachakyaanni, palukubadini batti. jilla kalektarlugaa panichesinappudu rajakeeya naayakulatho pempondinchukunna saannihityaanni batti, marikonni pratyeka taraha naipunyaalanu batti vaariki padavulu labhistaayi.maarutunna paristhitula drishtya perugutunna baadhyatala drishtya, ee vyavasthalo kontha maarpu tevadam avasaram. graameena avasaraala meeda pattunna kondaru seanier ias adhikaarulanu kalektarlugaa niyamiste baguntundemo ani kondaru bhaavistunnaaru. abhivruddhi, sankshema kaaryakramaala amalunu kshetrasthaayilo tucha tappakunda cheyalante kondaru seeniyarlanu jillalaku pampadam manchidemo! tappademo!rashtramloni kaneesam moodovanthu jilla kalektarlugaa prinsipal secretery, secretery sthaayi adhikaarulane niyamiste manchidemo! vaari palananubhuvam prajalaku, prabhutvaaniki upayoginchabadatamto paatu attadugu sthaayi prajala samasyalanu aakalimpu chesukone avakaasam veeriki maro maaru labhistundi. graameena bhaarataanni telusukune veelu kalugutundi. alantivi ippudu lekapothe kottagaa erpaatu cheyali. rashtraniki, praja samasyalaku, graamasthaayi pathakaala amaluku dooramgaa panichestunna adhikaarulanu ceeniarity perumeedano, ‘mare kaaranamgaano’ atyunnatamaina padavulaku empika cheyadam samanjasam kaadu. seanier ias kalektarla maargadarsakatvamlo jooniyarlu panichese avakaasam ichsinatlavutundi.idila vunte, sivil sarventlaku– mantrulaku madhya elanti sambandhaalu undaalanna charcha kuudaa vundi. manadi parlamentary prajaaswaamya vyavastha. british sampradaayaalane chaalaavaraku manam anukaristunnam, anvayinchukuntunnam. aacharanaloki vachetappatiki, konni sandarbhaallo manadaina saililo nadustunnam.mantrulakuu– sivil sarventlaku madhya undaalsina sambandhaalanu, sivil sarventla kartavyaalu–baadhyatalanu, britonlo roopondinchina ‘‘arm strang memorandam’’loo vivarinchaaru. raajyaamga paramgaa aalochiste mantrulu chattasabhalaku jawabudari ayinatle, sivil sarventlu (adhikaarulu) mantrulaku javabudariga undaali. mantrulaku ante, prajaatiirpu dwara prajaaswaamikamgaa ennikaina prabhutvaaniki javabudariga undaalani artham chesukovali. e rajakeeya paarteeki chendina prabhutvam adhikaaramloki vachina, e mukhyamantri padavilo vunna, raajakeeyaalato ematram nimittam lekunda prabhutvaaniki sevalandinchaalsina baadhyata adhika rulapai undi. tama saakhanu nirvahistunna mantri vishwaasaanni churagonadam vaari prathama kartavyam. prabhutvaalu marina vaari ee kartavyam maaradu. adhikaaramlo unna prabhutvaaniki– ante sambandhita mantriki– vaaru avasaramaina suuchanalu istuu, paalanaaparamaina vidhaana nirnayaallo sahakaristuundaali. tama ishtaayishtaalaku ateetamgaa nirnayaala amallo thodpaduthuu, ennikallo chesina vaagdaanaala amallo prabhutvaaniki andadandagaa undaali.sivil sarventlu mantriki avasaramaina samaachaaraanni ivvakapoyina, taanu atyanta shreshtamani nammina salahaaku badulu vere salaha ichina, mantri teesukovaalsina nirnayaanni jaapyam chese prayatnam chesina, adhi puurti baadhyataaraahithyaaniki nidarsanamavutundi. idantaa jarigina taruvaata mantri teesukune nirnayam edaina, daanipai tanakenni sandehaalunnaa, abhipraayabhedaalunnaa, amalu vishayam vachesariki etuvanti aramarikalu lekunda chittasuddhito, dviguneekrutamaina pattudalatoe panicheyaalani arm strang memorandamlo spashtam chesaru. adhikaarikii–mantrikee madhya aantarangikata, paraspara viswasaneeyata nelakonnappude prabhutva paniteeru, dakshata, naipunyam, saamarthyam perugutaayi.parlamentary prajaaswaamyaanike maatrukaina britonlo amalavutunna sath sampradaayaalanu ikkada aacharanalo petti panicheyadam mantrulakuu, adhikaarulakuu manchidi.ee nepathyamlo konni jillalaku kalektarlugaa seanier ias adhikaarulanu niyaminchi, vaari anubhavaanni graameenaabhivruddhiki, sankshema, abhivruddhi pathakaala amaluku, patishtamaina palana vyavastha roopudiddukunenduku charyalu chepadithe manchidemo!vanam jwala narasimhaaraavutelamgaanaaaaaa kottagaa 21 jillaalu erpatai, rashtramlo ippudu mottam 31 jillalunnayi. inni jillala erpaatu oka vidhamgaa cheppukovalante viplavaatmakamaina oka bhari palana samskarana. kotta- chinna jillala erpaatutho athi pinna vayasulone chaalaamandi ias adhikaarulaki kalektarlugaa, jaint kalektarlugaa baadhyatalu chepatte avakaasam kaligindi. chaalaamandi tamakappacheppina baadhyatalanu, baadhyataayutamgaane neraverustunnatlu kanipistondi. kakapothe akkada–ikkada bahusa anukunna sthaayilo, aasinchina phalitaalu ravadam leda anna anumanam kuudaa okkosari kalugutondi. veetilo nija-nijaalu e merako bereeju vesukovalsina avasaramaite vundi. abhivruddhi, sankshema kaaryakramaala amalu purogatipai sameeksha–sarve chesukovalsina avasaram kuudaa vundi. vidhi nirvahanalo e meraku chittasuddhi, nibaddhata kanaparustunnaro kuudaa nirdhaarinchaalsina avasaram vundi. saamaajika sthitigatulu, rajakeeya ettugadalapai kontamandi joonier ias adhikaarulaku avagaahana anta ekkuvagaa ledani aaropanalu vastunnaayi. idhi nijam kaavachhu, kakapovachhu. atyanta baadhyatatho koodukunna paalanaaparamaina padavulu athi pinna vayasulone kondaru pondagaliginanduvallona, anukshanam maarutunna rajakeeya paristhitula prabhaavam vallo, sivil survices prasthaanamlo sath sampradaayaalu nelakonananduvallano anukonivi konni jarugutundavachhu.‘‘bhaarata ukku vyavastha’’gaa sardar vallabhay patel abhivarninchina, ias- ‘‘indian administrative survies’’, bhaarata deshaniki swatantram vachina tarvaata, appativaraku, british vaari paalanalo adhikaaraswaamyaaniki prateekaina ‘‘indian sivil survies (ics)’’ sthaanamlo aavirbhavinchindi. iasku empikaina vaarandaruu, saahityam nunchi vaidya saastram varaku okatiki minchina vibhinna vidyallo tamadantu oka pratyekata vundani niroopinchukunna asaadhaarana telivitetalu gala vyaktulai vuntaaru. veerini aa sarveesulaku empika chese vidhaanam kuudaa, palu rakala vadapota paddhatulanu avalambinchi, vistrutamaina–kathinamaina raata–moukhika pariksha vidhaanam dwara, ragadveshalaku ateetamaina kendra pablic survies kamishan sabhyula nirnayam aadhaaramgaa jarugutundi. veeri udyogaalaku raajyaangaparamaina rakshana vuntundi. kartavya nirvahanalo, nibandhanalaku viruddhamgaa vyavaharinchaalsina aagatyam ledevariki. bharatadesa bhavishyat ee vyavasthapaine aadhaarapadi vundani anevaaru sardar patel.edaadi paatu mussorilo, maro edaadi vaariki ketayinchina rashtralalo assistent kalektarga sikshana anantaram, oka sab divisionlo, sab kalektarga mottamodati postingu dorukutundi. -sisalaina adhikara ruchi chavichuse avakaasam alaa labhistundi modatisaarigaavaariki. daamto pate prajaseva chese avakaasam kuudaa praprathamamgaa kalugutundi. sab kalektarga panichesina kondarini, akkadi prajalu ennatikee maruvaleni sthaayiki edigina ias adhikaarulu chala mandi vunnaru. sab- kalektar taruvaata jaint kalektarga, samagra girijanaabhivruddhi samstha praajektu adhikaarigaa, a taruvaata sumaru edenimidi samvatsaraalaku jilla kalektarga niyaamakam jarugutundi.  telamgaanalo kotta jillala erpaatu jaragadam valla, naalugaidu ella sarveesunna vaariki kuudaa kalektarga panichese avakaasam labhinchindi. ee anni padavula kunde magisterial adhikaaraalu, ika aa tarvaata, enni padonnatulochina vundavu.akhilabhaarata sarveesulalo indian administrative sarveesukunna pratyekata, daaniki empikaina vaariki oka ‘‘jilla kalektar’’gaa panicheyadame! aa padavilo vundagaa, kevalam revenue sambandhita baadhyatale kakunda, palu abhivruddhi–sankshema pathakaala amalulo, paryavekshanhalo, kalektar anchanaalaku minchina baadhyatalu nirvahinchaalsi vastundi. antuleni ee pani bhaaraanni mosetappudu, entha vistruta sthaayilo sikshana pondina tappulu dorladam sahajam.kalektar padavini sumaru padi samvatsaraala paatu, vividha jillaalalo chepatti saakhaadhipatulugaano, carporationla managing directorlugano, sachivaalayamlo vividha sthaayilalo sachivulugaano panichesenduku rajadhaniki cherukuntaaru vaari-vaari saamarthyaanni, chaakachakyaanni, palukubadini batti. jilla kalektarlugaa panichesinappudu rajakeeya naayakulatho pempondinchukunna saannihityaanni batti, marikonni pratyeka taraha naipunyaalanu batti vaariki padavulu labhistaayi.maarutunna paristhitula drishtya perugutunna baadhyatala drishtya, ee vyavasthalo kontha maarpu tevadam avasaram. graameena avasaraala meeda pattunna kondaru seanier ias adhikaarulanu kalektarlugaa niyamiste baguntundemo ani kondaru bhaavistunnaaru. abhivruddhi, sankshema kaaryakramaala amalunu kshetrasthaayilo tucha tappakunda cheyalante kondaru seeniyarlanu jillalaku pampadam manchidemo! tappademo!rashtramloni kaneesam moodovanthu jilla kalektarlugaa prinsipal secretery, secretery sthaayi adhikaarulane niyamiste manchidemo! vaari palananubhuvam prajalaku, prabhutvaaniki upayoginchabadatamto paatu attadugu sthaayi prajala samasyalanu aakalimpu chesukone avakaasam veeriki maro maaru labhistundi. graameena bhaarataanni telusukune veelu kalugutundi. alantivi ippudu lekapothe kottagaa erpaatu cheyali. rashtraniki, praja samasyalaku, graamasthaayi pathakaala amaluku dooramgaa panichestunna adhikaarulanu ceeniarity perumeedano, ‘mare kaaranamgaano’ atyunnatamaina padavulaku empika cheyadam samanjasam kaadu. seanier ias kalektarla maargadarsakatvamlo jooniyarlu panichese avakaasam ichsinatlavutundi.idila vunte, sivil sarventlaku– mantrulaku madhya elanti sambandhaalu undaalanna charcha kuudaa vundi. manadi parlamentary prajaaswaamya vyavastha. british sampradaayaalane chaalaavaraku manam anukaristunnam, anvayinchukuntunnam. aacharanaloki vachetappatiki, konni sandarbhaallo manadaina saililo nadustunnam.mantrulakuu– sivil sarventlaku madhya undaalsina sambandhaalanu, sivil sarventla kartavyaalu–baadhyatalanu, britonlo roopondinchina ‘‘arm strang memorandam’’loo vivarinchaaru. raajyaamga paramgaa aalochiste mantrulu chattasabhalaku jawabudari ayinatle, sivil sarventlu (adhikaarulu) mantrulaku javabudariga undaali. mantrulaku ante, prajaatiirpu dwara prajaaswaamikamgaa ennikaina prabhutvaaniki javabudariga undaalani artham chesukovali. e rajakeeya paarteeki chendina prabhutvam adhikaaramloki vachina, e mukhyamantri padavilo vunna, raajakeeyaalato ematram nimittam lekunda prabhutvaaniki sevalandinchaalsina baadhyata adhika rulapai undi. tama saakhanu nirvahistunna mantri vishwaasaanni churagonadam vaari prathama kartavyam. prabhutvaalu marina vaari ee kartavyam maaradu. adhikaaramlo unna prabhutvaaniki– ante sambandhita mantriki– vaaru avasaramaina suuchanalu istuu, paalanaaparamaina vidhaana nirnayaallo sahakaristuundaali. tama ishtaayishtaalaku ateetamgaa nirnayaala amallo thodpaduthuu, ennikallo chesina vaagdaanaala amallo prabhutvaaniki andadandagaa undaali.sivil sarventlu mantriki avasaramaina samaachaaraanni ivvakapoyina, taanu atyanta shreshtamani nammina salahaaku badulu vere salaha ichina, mantri teesukovaalsina nirnayaanni jaapyam chese prayatnam chesina, adhi puurti baadhyataaraahithyaaniki nidarsanamavutundi. idantaa jarigina taruvaata mantri teesukune nirnayam edaina, daanipai tanakenni sandehaalunnaa, abhipraayabhedaalunnaa, amalu vishayam vachesariki etuvanti aramarikalu lekunda chittasuddhito, dviguneekrutamaina pattudalatoe panicheyaalani arm strang memorandamlo spashtam chesaru. adhikaarikii–mantrikee madhya aantarangikata, paraspara viswasaneeyata nelakonnappude prabhutva paniteeru, dakshata, naipunyam, saamarthyam perugutaayi.parlamentary prajaaswaamyaanike maatrukaina britonlo amalavutunna sath sampradaayaalanu ikkada aacharanalo petti panicheyadam mantrulakuu, adhikaarulakuu manchidi.ee nepathyamlo konni jillalaku kalektarlugaa seanier ias adhikaarulanu niyaminchi, vaari anubhavaanni graameenaabhivruddhiki, sankshema, abhivruddhi pathakaala amaluku, patishtamaina palana vyavastha roopudiddukunenduku charyalu chepadithe manchidemo!vanam jwala narasimhaaraavu