‘బాహుబలి’ అని ముద్దుగా పిలుచుకున్న అత్యంత బలిష్టమైన దేశీయ రాకెట్ని, అత్యంత బరువైన ఓ ఉపగ్రహంతో 18రోజుల క్రితం ప్రయోగించిన ఇస్రో ఇప్పుడు మరో సాహసోపేతమైన ప్రయోగం చేసింది. శుక్రవారం ఉదయం శ్రీహరికోట అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి నిప్పులు చిమ్ముకుంటూ నింగికెగసిన పీఎస్ఎల్వీ రాకెట్, బరువైన కార్టోశాట్ ఉపగ్రహంతో పాటు మరో ముప్పై బుజ్జి ఉపగ్రహాలను కూడా అంతరిక్షంలో వేర్వేరు కక్ష్యల్లో కూర్చోబెట్టింది. 44మీటర్ల ఎత్తు, 320 టన్నుల బరువున్న పీఎస్ఎల్వీకి ఇది 40వ ప్రయాణం. అందుకే, దానిని ఇస్రో విజయాశ్వమని అంటూంటారు. అమెరికా సహా 15 దేశాలకు చెందిన 29 చిన్న ఉపగ్రహాలతో పాటు, తమిళనాడులోని నూరుల్ ఇస్లామ్ యూనివర్సిటీ పంటల పర్యవేక్షణ, విపత్తుల నిర్వహణకోసం రూపొందించిన 15 కేజీల ఉపగ్రహం కూడా వీటిలో ఉన్నది. కార్టోశాట్ ఉపగ్రహాల వరుసలో ఇప్పుడు నింగిని చేరిన కొత్త ఉపగ్రహం దేశభద్రతలో అత్యంత కీలకమైన పాత్ర పోషించబోతున్నది.భూ పరిశీలనకు వీలుగా ఇస్రో ప్రయోగించిన కార్టోశాట్–2 సిరీస్ ఉపగ్రహాలు ఇప్పటికే నింగిలో ఐదున్నాయి. వాటన్నింటికంటే, ఆధునిక కెమెరాలున్న ఈ ఉపగ్రహం మరింత శక్తిమంతమైనది. భూమికి 500 కిలోమీటర్ల పైన తిరుగుతూ ఇది నేలమీద ఒక మీటరు ఎత్తువరకూ ఫోటోలు తీయగలదు. 2016నాటి కార్టోశాట్– ౨సీ సహకారంతోనే గత ఏడాది పొరుగుదేశ భూభాగంలో ఉన్న తీవ్రవాద స్థావరాలను గుర్తించి భారత ప్రభుత్వం సర్జికల్ స్ట్రయిక్స్ జరిపిందని అంటున్నప్పుడు, ఈ కొత్త సాటిలైట్ మరింత శక్తిమంతమైన ఆయుధంగా మనకు సమకూరినట్టు లెక్క. సరిహద్దుల్లో ఉగ్రవాద స్థావరాలను, బంకర్ల ఏర్పాటును, వ్యక్తుల కదలికలను, ట్యాంకర్ల రాకపోకలను ఇలా అన్నింటినీ స్పష్టంగా సునిశితంగా చూడటానికి ఈ కొత్త శాటిలైట్ తోడ్పడుతుంది. ఈ ఉపగ్రహం పూర్తిగా వినియోగంలోకి రాగానే, దానిని రక్షణరంగానికి అప్పగిస్తారు. దానిని నిర్వహిస్తూ, డేటాను సేకరించే పని అది చూసుకుంటుంది. మొదటి కార్టోశాట్ 2007లో ప్రయోగిస్తే, పూర్తిగా రక్షణరంగ అవసరాలు తీర్చే కార్టోశాట్ 2–ఎను భారతదేశం 2008ఏప్రిల్లో ప్రయోగించింది. ఆ తరువాత ప్రయోగించిన ౨–బి, 2–సి లమధ్య ఏకంగా ఆరేళ్ళ వ్యవధి ఉన్నది. ఇప్పుడు ప్రయోగించిన 2–ఇ ఈ సిరీస్లో చివరిది. వచ్చే ఏడాదినుంచి రిమోట్సెన్సింగ్కు, రక్షణరంగానికీ పనికివచ్చే మూడవ సిరీస్ ప్రయోగం ఆరంభం కావచ్చును.అనేక ఉపగ్రహాలను మెసుకుపోయి వాటిని వేర్వేరు కక్ష్యల్లో వదిలిపెట్టవలసి వచ్చినప్పుడు రాకెట్ను నియంత్రించడం ఎంతో సంక్లిష్టమైన పని. ఇంజన్ను అవసరార్థం ఆఫ్చేయడం, తిరిగి ఆన్చేయడంలో ఎంతో రిస్కు ఉన్నది. అయినా, మొన్న ఫిబ్రవరిలో పీఎస్ఎల్వి–సి 37రాకెట్ సహాయంతో కార్టోశాట్ 2–డితో పాటు 104 చిన్న ఉపగ్రహాలను ఇస్రో ప్రయోగించి, అమెరికా, రష్యాల రికార్డులు బద్దలు కొట్టింది. దానితో పోలిస్తే ఇప్పటి ప్రయోగం గొప్పగా తోచకపోవచ్చు. కానీ, మూడుదశ ఇంజన్లతో నిర్ణీత కక్ష్యకు చేరిన తరువాత, నాలుగోదశ ఆరంభమై కార్టోశాట్ను, కొద్దిసెకన్ల తేడాలో ఎన్ఐయూ శాట్ను విడిచిపెట్టడం ఇందులో ఒక దశ విన్యాసం. అంచెలంచెలుగా కిందకు జారుతూ వస్తున్న ఆ క్రమంలో మూడుమార్లు ఇంజన్ను ఆఫ్ చేసి ఆన్ చేయడం ద్వారా భూమికి 350 కిలోమీటర్ల ఎత్తులోగా అన్నింటినీ ఆయా కక్ష్యల్లోకి ప్రవేశపెట్టడం మరింత అద్భుత విన్యాసం. ఒకే రాకెట్తో పలు ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెడితే ఖర్చు తగ్గుతుంది కానీ, దానికోసం రాకెట్ను ఆధునికీకరించాలి. సాలిడ్స్ట్రాప్ మోటార్లతో శక్తిమంతమైన పీఎస్ఎల్వీ ఎక్సెల్ రాకెట్ను వాడటం ఇది 17వసారి. పీఎస్ఎల్వీ చేసిన 40 ప్రయాణాల్లో ఒక్కటి తప్ప మిగతావన్నీ ఫలప్రదం కావడం విశేషం. నాలుగోదశలో ఇంజన్ అత్యధికకాలం పనిచేయడం, అధిక విన్యాసాలతో వేరువేరు కక్ష్యల్లోకి ప్రవేశించగలగడం భవిష్యత్తులో తక్కువ ఖర్చుకు ఎక్కువ ఫలితం సాధించేందుకు వీలుకల్పిస్తుంది. జూన్నెలలో కేవలం 18 రోజుల్లో ఇస్రో చేసిన మరొక విన్యాసం ఇది. ఈనెల 5వ తేదీన ప్రయోగించిన జీఎస్ఎల్వీ–ఎమ్కె 3 దాని చరిత్రలో మరొక మైలురాయి. దేశీయంగా తయారైన క్రయోజెనిక్ ఇంజన్తో మూడుదశల ఈ రాకెట్ మూడువేల కేజీల బరువున్న అత్యాధునిక కమ్యూనికేషన్స్ సాటిలైట్ను నింగిలో ప్రవేశపెట్టింది. గత యాభైరోజుల్లో ఇస్రో అత్యంత వ్యయంతో, ప్రతిష్టతో ముడిపడిన మూడు ప్రయోగాలు చేసింది. మూడుప్రయోగాల్లోనూ నెగ్గుకురావడం ఇస్రో ప్రతిష్టను గణనీయంగా పెంచుతుంది. పీఎస్ఎల్వీలు, జీఎస్ఎల్వీ వేర్వేరు ఉపగ్రహాల ప్రయోగంతో మన అవసరాలను తీరుస్తున్నాయి.ఇస్రో ఇప్పుడు ఎదుగుదల దశదాటి దూకుడు దశకు చేరుకున్నది. 2008లో రెండు పీఎస్ఎల్వీలను మాత్రమే పంపగలిగిన ఈ సంస్థ గత ఏడాది ఆరింటిని ప్రయోగించింది. మరో రెండుమూడేళ్ళలో ఏడాదికి డజనున్నర ప్రయోగాలు చేయాలన్నది ఇస్రో లక్ష్యం. ఇందుకు వీలుగా అది ప్రైవేటు సంస్థలను కూడా రాకెట్ తయారీలోకి ఆహ్వానిస్తున్నది. గ్లోబల్ అంతరిక్ష మార్కెట్ వేగంగా విస్తరిస్తున్న స్థితిలో రాకెట్ తయారీలోనే ఏళ్ళతరబడి కూర్చోవడం అసాధ్యమైన పని. ప్రధానంగా అమెరికా సహా అనేక దేశాల్లోని వివిధ సంస్థలు చిన్నగా, చౌకగా ఉండే ఉపగ్రహాల తయారీలో ఉన్నందున వరుస ప్రయోగాలతో మార్కెట్ను చేజిక్కించుకోవడమూ, ఒకేమారు అనేక ఉపగ్రహాలను పంపగలడమూ ముఖ్యం. ఫిబ్రవరి నాటి సెంచరీ విన్యాసం ఇస్రోకు మార్కెట్ను పెంచింది. తక్కువ ఖర్చుతో నాణ్యమైన సేవలు అందిస్తున్నదన్న నమ్మకం బాగా పెరిగింది. విజయం సాధించినప్పుడు అభినందనలతో సరిపెట్టకుండా, ఇస్రో అవసరాలకు అనుగుణంగా ప్రభుత్వం నుంచి సహకారం లభించినప్పుడు అది మరిన్ని అద్భుతాలు చేయగలదు.
‘bahubali’ ani muddugaa piluchukunna atyanta balishtamaina desheeya raaketni, atyanta baruvaina oo upagrahamtho 18rojula kritam prayoginchina isro ippudu maro saahasopetamaina prayogam chesindi. sukravaaram udayam sriharikota antariksha kendram nunchi nippulu chimmukuntu ningikegasina pslv racket, baruvaina cartosat upagrahamtho paatu maro muppai bujji upagrahaalanu kuudaa antarikshamlo ververu kakshyallo koorchobettindi. 44meaterla ettu, 320 tannula baruvunna pslv idhi 40va prayaanam. anduke, daanini isro vijayaaswamani antuuntaaru. america sahaa 15 deshaalaku chendina 29 chinna upagrahaalato paatu, tamilanaadulooni noorul islam university pantala paryavekshana, vipattula nirvahanakosam roopondinchina 15 kejeela upagraham kuudaa veetilo unnadi. cartosat upagrahaala varusalo ippudu ningini cherina kotta upagraham deshabhadratalo atyanta keelakamaina paatra pooshinchabotunnadi.bhoo pariseelanaku veelugaa isro prayoginchina cartosat–2 siries upagrahaalu ippatike ningilo aidunnai. vaatannintikante, aadhunika kemeralunna ee upagraham marinta saktimantamainadi. bhoomiki 500 kilometerla paina tirugutuu idhi neelameeda oka meetaru ettuvarakuu photolu teeyagaladu. 2016naati cartosat– mc sahakaaramthone gatha edaadi porugudesa bhuubhaagamloo unna teevravaada sthaavaraalanu gurtinchi bhaarata prabhutvam sarjical stricaix jaripindani antunnappudu, ee kotta satilite marinta saktimantamaina aayudhamgaa manaku samakuurinattu lekka. sarihaddullo ugravaada sthaavaraalanu, bankarla erpaatunu, vyaktula kadalikalanu, tankerla rakapokalanu ilaa annintinii spashtamgaa sunisitamgaa chudataniki ee kotta satilite todpadutundi. ee upagraham puurtigaa viniyogamloki ragane, daanini rakshanaramgaaniki appagistaaru. daanini nirvahistuu, detanu sekarinche pani adhi chusukuntundi. modati cartosat 2007loo prayogiste, puurtigaa rakshanaranga avasaraalu teerche cartosat 2–enu bharatadesam 2008eprillo prayoginchindi. aa taruvaata prayoginchina u–bi, 2–si lamadhya ekamgaa aarella vyavadhi unnadi. ippudu prayoginchina 2–i ee siriislo chivaridi. vache edaadinunchi remotsensingku, rakshanaramgaanikii panikivacche moodava siries prayogam aarambham kaavacchunu.aneka upagrahaalanu mesukupoyi vaatini ververu kakshyallo vadilipettavalasi vachinappudu raaketnu niyantrinchadam entho sanklishtamaina pani. injannu avasaraartham aafcheyadam, tirigi aancheyadamlo entho risku unnadi. aina, monna fibravarilo pslv–si 37racket sahaayamtho cartosat 2–ditho paatu 104 chinna upagrahaalanu isro prayoginchi, america, rashyala rikaardulu baddalu kottindi. daanitho poliste ippati prayogam goppagaa thochakapovachhu. cony, moodudasa injanlatho nirneeta kakshyaku cherina taruvaata, naalugodasa aarambhamai kaartosaatnu, koddisekanla tedaalo enue saatnu vidichipettadam indulo oka dasha vinyaasam. anchelanchelugaa kindaku jaarutuu vastunna aa kramamlo moodumaarlu injannu af chesi aan cheyadam dwara bhoomiki 350 kilometerla ettulogaa annintinii aayaa kakshyalloki pravesapettadam marinta adbhuta vinyaasam. oke raketto palu upagrahaalanu kakshyaloki pravesapedithe kharchu taggutundi cony, daanikosam raaketnu aadhunikeekarinchaali. salidstrap motarlatho saktimantamaina pslv exel raaketnu vaadatam idhi 17vasari. pslv chesina 40 prayaanaallo okkati tappa migatavanni phalapradam kaavadam visesham. naalugodasalo injan atyadhikakaalam panicheyadam, adhika vinyaasaalatoe veruveru kakshyalloki pravesinchagalagadam bhavishyattulo takkuva kharchuku ekkuva phalitam saadhinchaenduku veelukalpistundi. joonnelalo kevalam 18 rojullo isro chesina maroka vinyaasam idhi. eenela 5va tedeena prayoginchina gslv–emke 3 daani charitralo maroka mailurai. desheeyamgaa tayaaraina criogenic injantho moodudasala ee racket mooduvela kejeela baruvunna atyaadhunika communications saatilaitnu ningilo pravesapettindi. gatha yabhairojullo isro atyanta vyayamtho, pratishtatoe mudipadina moodu prayogaalu chesindi. mooduprayogaallonu neggukuravadam isro pratishtanu gananeeyamgaa penchutundi. pslv, gslv ververu upagrahaala prayogamtho mana avasaraalanu teerustunnaayi.isro ippudu edugudala dasadaati dookudu dasaku cherukunnadi. 2008loo rendu pslv matrame pampagaligina ee samstha gatha edaadi aarintini prayoginchindi. maro rendumoodellalo edaadiki dajanunnara prayogaalu cheyalannadi isro lakshyam. induku veelugaa adhi praivetu samsthalanu kuudaa racket tayaareeloki aahvaanistunnadi. global antariksha market vegamgaa vistaristunna sthitilo racket tayaareeloonae ellatarabadi koorchovadam asaadhyamaina pani. pradhaanamgaa america sahaa aneka deshaalloni vividha samsthalu chinnagaa, choukagaa unde upagrahaala tayaareelo unnanduna varusa prayogaalato maarketnu chejikkinchukovadamu, okemaru aneka upagrahaalanu pampagaladamuu mukhyam. fibravari naati senchary vinyaasam isroku maarketnu penchindi. takkuva kharchuto naanhyamaina sevalu andistunnadanna nammakam baga perigindi. vijayam saadhinchinappudu abhinandanalatho saripettakunda, isro avasaraalaku anugunamgaa prabhutvam nunchi sahakaaram labhinchinappudu adhi marinni adbhutaalu cheyagaladu.