
 "రాధలా వున్నావ్!" "ఏ రాధ?" అమాయకంగా అడిగింది లక్ష్మి. "ఆ రాధే... కృష్ణుని ప్రియురాలు రాధ!" అన్నాడు కృష్ణ దగ్గరగా వచ్చి నిల్చుని. లక్ష్మి ఆనంద పారవశ్యంతో తనను తనే మర్చిపోయింది. "ఇంకా ఇక్కడే వున్నారేం? త్వరగా రండి!" వనజ వచ్చి అన్నది. లక్ష్మి తడబడింది. వనజ వెనకే వెళ్ళిపోయింది. లక్ష్మి మనసు అక్కడలేదు. ఎక్కడో - బృందావనంలో విహరిస్తూ వుంది. "ఆ రాధే.... కృష్ణుని ప్రియురాలు రాధ!" కృష్ణ కంఠం లక్ష్మి చెవుల్లో గుసగుసలాడుతూ వుంది. "అంటే - తనను కృష్ణ....." ఆకస్మాత్తుగా ఆ ఉపమానంలో ఏదో అపశృతి వున్నట్లు తోచింది. రాధ కృష్ణునికి ప్రేయసి మాత్రమే. భార్యకాదు. జీవితమంతా కృష్ణుని కోసం ఎదురు చూస్తూనే గడిపింది. తను రాధకాదు. మరి? రుక్మిణి! కాదు - కాదు - సత్యభామ! తను సత్యభామ. కృష్ణుడికి సత్యభామ అంటేనే ఎక్కువ ప్రేమ!  ఫన్ క్షన్ అయాక మురళిని తీసుకొని వనజా, నిత్యానందం, కృష్ణా, లక్ష్మి పబ్లిక్ గార్డెన్ కు వెళ్ళారు. కొత్త సిల్కు చీరలో లక్ష్మి వారిమధ్య హాయిగా కూర్చుంది. ఇంతకుముందు వుండే కాంప్లెక్సు ఇప్పుడు లేదు. అంటే -వేషంలో కూడా మనిషికి ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుందన్నమాట! లక్ష్మి కొత్త ప్రపంచంలో విహరిస్తూ వుంది.  అదే సమయంలో సరస్వతి శాంతమ్మ పక్కన చేరి, చంద్రం ఉద్యోగం గురించి అడిగింది. "చంద్రం ఆ ప్రయత్నంలోనే వున్నాడమ్మా!" అన్నది శాంతమ్మ. "ఏమోనత్తయ్యా! నాకెందుకో భయంగా వుంది," అన్నది సరస్వతి దిగులుగా. "భయం మెందుకే పిచ్చిపిల్లా! వాడు బి.ఏ. పాసయాడు. త్వరలో మంచి ఉద్యోగంలో చేరబోతున్నాడు." ఉద్యోగంలో చేరడంలో చంద్రానిదే ఆలస్యం అన్నట్టు అన్నది శాంతమ్మ.  "వంట అయిందా అత్తయ్యా?" "ఇంకా చెయ్యలేదమ్మా! అబ్బాయి ఎక్కడ కెళ్ళాడో ఏమో?" మాట మార్చింది శాంతమ్మ. అంతలో చేటలో బియ్యం పట్టుకొని పనిపిల్ల వచ్చింది. "రావమ్మ గోరు రెండు రోజుల్లో తిరిగి ఇచ్చెయ్య మన్నారు" అన్నది పనిపిల్ల చేట శాంతమ్మకు అందిస్తూ. శాంతమ్మ కుక్కిన పేనులా చేట అందుకుంది. సరస్వతి ముఖంలోకి చూడలేకపోయింది. బియ్యం తీసుకొని వంటింట్లోకి వెళ్ళిపోయింది.  సరస్వతి అలా వెళ్తున్న శాంతమ్మను దిగులుగా చూసింది. లేచి వంటింట్లోకి వెళ్ళింది. "అత్తయ్యా! ఇవ్వాళ వంట నేను చేస్తాను. నా చేతి వంట రుచి చూపిస్తాను బావకు" అన్నది సరస్వతి. "నీకెందుకమ్మా కష్టం?" "కష్టాని కేముంది అత్తయ్యా?" అంటూ వంట ప్రయత్నంలోకి దిగింది సరస్వతి. లక్ష్మి ఫారెన్ నైలెక్స్ చీరలో మెరిసిపోతూ, అంతవరకూ మధుర అనుభూతుల్ని నెమరు వేసుకుంటూ, ఉషారుగా, కలల్లో తేలిపోతూ ఇంట్లో అడుగు పెట్టింది. శాంతమ్మ కూతుర్ని చూసి నిర్ఘాంతపోయింది. "ఏమిటమ్మా, అట్లా చూస్తావ్? ఈ చీరలో నేను చాలా బాగున్నాను కదూ?" లక్ష్మి అమాయకంగా ప్రశ్నించింది. లక్ష్మి కంఠం విని సరస్వతి బయటికి వచ్చింది. లక్ష్మిని చూస్తూ నిల్చుంది. శాంతమ్మ పెదవులు కోపంతో వణుకుతున్నాయి. "ఎక్కడిదే ఆ చీర?" దాదాపు అరిచినట్టే అన్నదామె. తల్లికి అంత కోపం ఎందుకు రావాలో లక్ష్మికి అర్థం కాలేదు. "వనజ ఇచ్చింది." "సిగ్గులేదూ? ఊళ్ళోవాళ్ళ చీరెలు ముష్టెత్తు కుంటావా?" రెచ్చిపోతూ అన్నది శాంతమ్మ. "నేనేం ముష్టెత్తుకోలేదు. ఎంతో బలవంతం చేస్తే కట్టుకున్నాను. రేపు ఇచ్చేస్తాలే!" నిర్లక్ష్యంగా సమాధానం చెప్పి లోపలకు వెళ్ళిపోయింది లక్ష్మి. శాంతమ్మ కళ్ళప్పగించి చూస్తూ నిల్చుంది. సరస్వతి లక్ష్మి వెనకే వెళ్ళింది. "పెద్ద వాళ్ళకు ఇష్టం లేనిపనులు మనం చెయ్యకూడదు లక్ష్మీ! వాళ్ళను బాధపెట్టటం మంచిదికాదు" అన్నది సరస్వతి. లక్ష్మి గిర్రున వెనక్కు తిరిగింది. "ఇప్పుడు నేను అంత కానిపనేం చేశానని అమ్మ అంత కోపం తెచ్చుకుంది?" "అత్తయ్యకు అభిమానం ఎక్కువ." "కొని పెట్టడం చేతకాదు కాని, అభిమానం అంట అభిమానం - ఎందుకో ఈ చేతగాని అభిమానాలు?" లక్ష్మి సరస్వతితో వాదనకు దిగింది. సరస్వతి వెనక్కు తిరిగి శాంతమ్మ దగ్గిరకు వచ్చి "నేను వెళ్తున్నా నత్తయ్యా!" అన్నది.  "వెళ్ళి రామ్మా!" అన్నది శాంతమ్మ, ఆలోచనల నుంచి పూర్తిగా బయట పడకుండానే. పొద్దుపోయి హడావిడిగా లోపలకు వెళ్తున్న కూతుర్ని చూశాడు వసారాలో కూర్చునివున్న పేరయ్య. "ఇలా రా!" కూతుర్ని పిల్చాడు. "ఏమిటి నాన్నా?" జంకుతూనే అన్నది సరస్వతి. "ఎక్కడి కెళ్ళావ్?" "అత్తయ్య గారింటికి!" "వెళ్ళొద్దన్నానా?" గాండ్రించాడు తండ్రి. సరస్వతి బిక్కమొహం వేసి నిలబడి పోయింది. "ఎందుకండీ, గొంతు చించుకుంటారూ? అది పరాయి ఇంటి కెళ్ళిందనీ?" అన్నది కాంతమ్మ. "నువ్వు నోరు మూస్తావా?" "మాటకు ముందు నా మీద విరుచుకు పడ్తారేం?" గొణుక్కుంది కాంతమ్మ. "ఈ రోజునుంచి గడపదాటు చెప్తాను. కాళ్ళిరగ్గొడ్తాను. బొత్తిగా భయం భక్తీ లేకుండా ఛస్తున్నారు." ఇద్దర్నీ కలిపి తిట్టసాగాడు పేరయ్య.  సరస్వతి ఏడుపు వస్తుంటే లోపలకు పరుగు తీసింది.                  18 చంద్రం డిగ్రీ తీసుకొని ఆరునెలలు అయింది. రోజూ ఎంప్లాయ్ మెంటు ఏక్ఛేంజి చుట్టూ తిరుగుతూనే వున్నాడు. ఇంట్లో పరిస్థితి నానాటికీ దిగజారి పోతూంది. అప్పులు కూడా పుట్టడం లేదు. నెలలో సగంరోజులు పస్తులు పడుకోవాల్సి వస్తూంది. ఇంట్లో వున్న వంట సామానంతా మార్వాడీ కొట్లోకి చేరింది.  చంద్రంతోపాటు రిజిష్టర్ చేసుకున్న వాళ్ళకు కొందరికి ఇంటర్వ్యూలు వస్తున్నాయి, కొందరికి ఉద్యోగాలు కూడా వచ్చాయి. చంద్రం పేరు ఒక్కసారి కూడా ఇంటర్వ్యూకు పంపడం జరగలేదు.  ఎంప్లాయిమెంటు ఆఫీసర్ను అదేమాట అడిగాడు. ఆ ఆఫీసరు విసుక్కున్నాడు. రెండోసారి కసురుకున్నాడు. మూడోసారి అడిగినప్పుడు ఆ ఆఫీసరు కస్సున లేచాడు. "నీకంటే ముందే రిజిష్టరు చేసుకున్నవాళ్ళు ఇంకా చాలామంది వున్నారు." అన్నాడు. చంద్రానికి కోపం వచ్చింది. కాని కోపం దిగమింగుకున్నాడు. ముఖం వేలాడ వేసుకొని వస్తున్న చంద్రం, "మీ పేరు తెలుసుకో వచ్చునా?" అని ఎవరో అంటే ఆగి వెనక్కు చూశాడు. "చంద్రం!" "మీరు చాలా అమాయకుల్లా వున్నారు" అన్నాడు ఆ యువకుడు. చంద్రం అర్థం కానట్టు చూశాడు.

 "radhala vunnav!" "e raadha?" amaayakamgaa adigindi lakshmi. "aa radhe... krushnuni priyuraalu raadha!" annadu krishna daggaragaa vachi nilchuni. lakshmi aananda paaravasyamto tananu tane marchipoyindi. "inka ikkade vunnarem? twaragaa randi!" vanaja vachi annadi. lakshmi tadabadindi. vanaja venake vellipoyindi. lakshmi manasu akkadaledu. ekkado - brundaavanamlo viharistuu vundi. "aa radhe.... krushnuni priyuraalu raadha!" krishna kantham lakshmi chevullo gusagusalaadutuu vundi. "ante - tananu krishna....." aakasmaattugaa aa upamaanamlo edho apashruthi vunnatlu thochindi. raadha krushnuniki preyasi matrame. bhaaryakaadu. jeevitamantaa krushnuni kosam eduru chustune gadipindi. tanu raadhakaadu. mari? rukmini! kaadu - kaadu - satyabhama! tanu satyabhama. krushnudiki satyabhama antene ekkuva prema!  fun kshan ayaaka muralini teesukoni vanaja, nityaanandam, krishna, lakshmi pablic garden ku vellaaru. kotta silku cheeralo lakshmi vaarimadhya haayigaa koorchundi. intakumundu vunde complexu ippudu ledu. ante -veshamlo kuudaa manishiki aatmaviswasam perugutundannamata! lakshmi kotta prapanchamlo viharistuu vundi.  adhe samayamlo saraswati saantamma pakkana cheri, chandram udyogam gurinchi adigindi. "chandram aa prayatnamlone vunnadamma!" annadi saantamma. "emonattayya! naakenduko bhayamgaa vundi," annadi saraswati digulugaa. "bhayam menduke pichipilla! vaadu bi.e. pasayadu. twaralo manchi udyogamlo cherabotunnadu." udyogamlo cheradamlo chandranide aalasyam annattu annadi saantamma.  "vanta ayinda attayya?" "inka cheyyaledamma! abbai ekkada kellado emo?" maata maarchindi saantamma. antalo chetalo biyyam pattukoni panipilla vachindi. "ravamma goru rendu rojullo tirigi icheyya mannaru" annadi panipilla cheta saantammaku andistuu. saantamma kukkina penula cheta andukundi. saraswati mukhamloki chudalekapoyindi. biyyam teesukoni vantintloki vellipoyindi.  saraswati alaa veltunna saantammanu digulugaa chusindi. lechi vantintloki vellindi. "attayya! ivvaala vanta nenu chestaanu. naa cheti vanta ruchi chuupistaanu baavaku" annadi saraswati. "neekendukamma kashtam?" "kashtani kemundi attayya?" antuu vanta prayatnamloki digindi saraswati. lakshmi faren nilex cheeralo merisipothu, antavarakuu madhura anubhoothulni nemaru vesukuntu, ushaarugaa, kalallo telipothu intlo adugu pettindi. saantamma koothurni chusi nirghaantapoyindi. "emitamma, atla chustav? ee cheeralo nenu chala bagunnanu kadhuu?" lakshmi amaayakamgaa prasninchindi. lakshmi kantham vini saraswati bayatiki vachindi. lakshmini chustuu nilchundi. saantamma pedavulu kopamtho vanukutunnaayi. "ekkadide aa cheera?" daadaapu arichinatte annadame. talliki anta kopam enduku ravalo lakshmiki artham kaaledu. "vanaja ichindi." "sigguleduu? oollovaalla cheerelu mushtettu kuntava?" rechipothu annadi saantamma. "nenem mushtettukoledu. entho balavantam cheste kattukunnanu. repu ichestale!" nirlakshyamgaa samadhanam cheppi lopalaku vellipoyindi lakshmi. saantamma kallappaginchi chustuu nilchundi. saraswati lakshmi venake vellindi. "pedda vaallaku ishtam lenipanulu manam cheyyakudadu lakshmi! vaallanu badhapettatam manchidikaadu" annadi saraswati. lakshmi girruna venakku tirigindi. "ippudu nenu anta kaanipanem chesanani amma anta kopam tecchukundi?" "attayyaku abhimanam ekkuva." "koni pettadam chetakaadu kaani, abhimanam anta abhimanam - enduko ee chetagaani abhimaanaalu?" lakshmi sarasvatitoe vaadanaku digindi. saraswati venakku tirigi saantamma daggiraku vachi "nenu veltunnaa nattayya!" annadi.  "velli ramma!" annadi saantamma, aalochanala nunchi puurtigaa bayata padakundaane. poddupoyi hadavidiga lopalaku veltunna koothurni chushadu vasaaraalo koorchunivunna paerayya. "ilaa raa!" koothurni pilchaadu. "emiti nanna?" jankutune annadi saraswati. "ekkadi kellav?" "attayya gaarintiki!" "velloddannaanaa?" gaandrinchaadu tandri. saraswati bikkamoham vesi nilabadi poyindi. "endukandi, gontu chinchukuntaaruu? adhi paraayi inti kellindanii?" annadi kantamma. "nuvvu noru mustava?" "maataku mundu naa meeda viruchuku padtarem?" gonukkundi kantamma. "ee rojununchi gadapadaatu cheptaanu. kaalliraggodtaanu. bottigaa bhayam bhakti lekunda chastunnaru." iddarnee kalipi tittasaagaadu paerayya.  saraswati edupu vastunte lopalaku parugu teesindi.                  18 chandram digri teesukoni aarunelalu ayindi. roojoo employ mentu ekchenji chuttu tirugutune vunnadu. intlo paristhiti naanaatikii digajari pothoondi. appulu kuudaa puttadam ledu. nelalo sagamrojulu pastulu padukovalsi vastuundi. intlo vunna vanta saamaanantaa marwadi kotloki cherindi.  chandramtopatu resishter chesukunna vaallaku kondariki interviewlu vastunnaayi, kondariki udyogaalu kuudaa vachayi. chandram paeru okkasari kuudaa interviokuu pampadam jaragaledu.  emplaayimentu aafiisarnu ademata adigaadu. aa aafisaru visukkunnadu. rendosari kasurukunnadu. moodosari adiginappudu aa aafisaru kassuna lechaadu. "neekante munde rijishtaru chesukunnavallu inka chaalaamandi vunnaru." annadu. chandraniki kopam vachindi. kaani kopam digamingukunnadu. mukham velada vesukoni vastunna chandram, "mee paeru telusuko vachuna?" ani evaro ante aagi venakku chushadu. "chandram!" "meeru chala amayakulla vunnaru" annadu aa yuvakudu. chandram artham kaanattu chushadu.