బైటిశక్తుల వల్ల గిరిజనుల జీవితం మార్పుకి గురి అవుతోంది. స్వార్థపూరితమైన బైటి చొరబాట్లకి ప్రతిచర్యగా పుట్టిందే మావోయిస్టు ఉద్యమం అన్న విషయాన్ని ‘న్యూటన్’ సినిమా చెపుతోందా? నక్సల్ రాజకీయాలను కూడా బైటి శక్తులుగానే దర్శకుడు భావించాడా?ఆదివాసీలు కోరుకునేది ‘రెండు వ్యవస్థల నుంచి విముక్తి’ అని ఒక పాత్ర అన్నపుడునక్సలిజానికి వ్యవస్థాగత స్థాయిని దర్శకుడు ఇస్తున్నాడా? అన్న ప్రశ్నలు రాక మానవు.బాహ్యశక్తి ప్రయోగం లేనంతవరకూ చలనస్థితిలో ఉన్న వస్తువు చలనస్థితిలోను, నిశ్చలస్థితిలో ఉన్న వస్తువు నిశ్చలస్థితిలోనూ ఉండటం, ఒక వస్తువు ద్రవ్యవేగంలోని మార్పు ఆ వస్తువుపై ప్రయోగించిన బలానికి అనుపాతముగా ఉండటమే కాక ఆ బలం ప్రయోగించిన దిశలో ఉండటం, చర్యకు ప్రతిచర్య సమానంగా ఉండి వ్యతిరేక దిశలో పనిచేయడం... ఇవి బాహ్యశక్తికి చలనానికి మధ్యనున్న సంబంధాన్ని తెలిపే న్యూటన్ గతి సూత్రాలు. ఈ శాస్త్రీయ సూత్రాలను వర్తమాన సమాజంలో తీవ్ర నిర్బంధాన్ని ఎదుర్కుంటున్న గిరిజనుల జీవన విధానానికి, దానిచుట్టూ ఆవరించిన అనేక సంక్లిష్టతలకి అన్వయించి చూసిన ప్రయోగమే ‘న్యూటన్’. ఈ సినిమా కేవలం వాస్తవికతని చూపి ఊరుకోలేదు. కళని ఆయుధంగా చేసుకుని ఆ వాస్తవికతని అపహాస్యం చేసింది. ఆ వాస్తవాలు అట్లా ఉన్నందుకు మనం సిగ్గుపడేలా చేసింది.గత ఏడాది చిత్రకూటమి పేరుతో నలభైమంది తెలుగు రచయితలం ఒరిస్సా, ఛత్తీస్గఢ్ వెళ్లాం. అరకొరగా తప్ప గట్టిగా మాట్లాడటానికి అక్కడ ప్రజాసంఘాలు గానీ బుద్ధిజీవులు గానీ సామాజిక కార్యకర్తలు గానీ లేరు. బేలాభాటియా లాంటివారు ఒకరిద్దరు ఉన్నా రకరకాల వేధింపు కేసులతో వారిని కదలనివ్వని పరిస్థితి. ఆ వాతావరణం ప్రజాస్వామికతని విశ్వసించే వారికి చాలా ఆందోళనని కలగజేస్తుంది. బయట ఉండి పని చేయాల్సిన చైతన్యపూరిత పౌరసమాజం రకరకాల పద్ధతుల ద్వారా అక్కడ నిర్మూలించబడుతోంది. అటువంటి రాజ్య నిర్మిత ఎడారిలోకి ‘న్యూటన్’ ఎలా ప్రవేశించగలిగింది!బహుశా ఈ నిర్బంధమే కళని అత్యున్నత స్థాయికి తీసుకువెళ్తుంది. ఒక ఓడలోపల, మలమూత్రాదుల దుర్గంధ భూయిష్టమైన గదిలో బంధించబడిన బానిసలు, కంటి సైగల ద్వారా మార్మిక ధ్వనుల ద్వారా తిరుగుబాటుని రచించుకోవడం రూట్స్ నవలలో చదివాం. రాజ్యానికి ఉండే అపరిమిత శక్తికి కనుగప్పి మేజిక్ రియలిజంతో ప్రజల సమస్యలను పాఠకులకి చేరవేసిన రచయితల గురించి విన్నాం. ఆఖరికి లోపలి అసహనాన్ని బైటకి చూపలేక వంటింట్లో గిన్నెలు ధడాలున ఎత్తేసే స్త్రీలను చూసాం. స్వేచ్ఛగా మాట్లాడలేని చోట లోపలి ఘర్షణని వ్యక్తం చేయడానికి మనుషులకే కాదు, కళలకూ ఒక నెపం కావాలి. అట్లాంటి నెపాలే, ఈ సినిమాలో మనల్ని నవ్విస్తూనే గుండెని మెలిపెట్టిన ‘డార్క్ కామెడీ’, ప్రతీక చేసిన న్యూటన్ సూత్రాలు. అలాగని ఈ సినిమా ఏ విప్లవం కోసమో మార్మికంగా తీసింది కాకపోవచ్చు. ఆ ఉద్దేశం కూడా దర్శకునికి లేకపోవచ్చు. కానీ ఉద్యమ సానుభూతిపరులు ఐడెంటిఫై కాగలిగిన అంశాలు కూడా కొన్ని ఉన్నాయి. చాలా సినిమాల లాగా న్యూటన్, ఆడంబరంగానో చాలా శబ్దం చేస్తూనో వీరాలాపాలతోనో బీభత్స విషాదరాగాలను ఆలపిస్తూనో తనని తాను చూపించుకోలేదు. కళాత్మకంగా వ్యక్తమవుతూ మన హృదయం లోపల బుజ్జి కుక్కపిల్లలా ముడుచుకున్న సున్నితత్వాన్ని బుజ్జగిస్తూ బైటకి లాక్కువచ్చింది.ఒక హెలికాప్టర్ ప్రయాణం, ఎనిమిది కిలోమీటర్ల ట్రెక్కింగ్ తర్వాత మాత్రమే చేరగలిగిన ఊరది. సీఆర్పీఎఫ్ దళాల పహారాలో నడుస్తూ ఎండుమోడు రాలిపడినా ‘డౌట్’ సిగ్నల్ వచ్చి టపటపా నేల కరుచుకుపోవాల్సిన ప్రయాణం. కొండాకోనలకి ఆవల మారుమూలన 76 మంది ఓటర్లు మాత్రమే ఉన్న, దండకారణ్యంలోని ఒక గిరిజన గ్రామంలో ఎన్నికలు జరగాలి. ఎన్నికలు బహిష్కరించమని మావోయిస్టులు పిలుపు ఇచ్చిన నేపథ్యంలో జరగాలి. ఎలక్షన్ కమిషన్ రూల్ బుక్లో రాసినట్లు స్వేచ్ఛాయుత వాతావరణంలో నిర్భయంగా జరగాలి. ఇక్కడ ఎన్నికలు ఒక తంతుగా మారిపోయిన క్రమాన్ని చూపించడం మాత్రమే దర్శకుని ఉద్దేశం కాదు. అదే అయితే ఇప్పటికి కొన్ని వేల సినిమాలు ఆ పనిచేస్తూ వచ్చాయి. తంతుగా మారడంలోని మూలాలని చూపడానికి పరిణామ క్రమంలో అన్ని వైపుల నుంచీ ప్రబలంగా వినిపిస్తూ వచ్చిన కొన్ని తర్కాలను వాడుకున్నారు. పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం ఎంతటి అపహాస్యపుస్థితికి చేరుకుందో చెప్పడానికి పరస్పర వ్యతిరేకదిశలో ఉండే దాని రెండు అంచుల నుంచి పాత్రలను ప్రవేశపెట్టారు. ప్రజాస్వామ్యం పట్ల అపరిమితవిశ్వాసం, తన సత్యసంధత పట్ల తిరుగులేని నిమగ్నత కలిగిన పోలింగ్ బూత్ ప్రిసైడింగ్ ఆఫీసర్; ఆదివాసీ హక్కుల ప్రతినిధి మల్కో; ఎన్నికలు ఒక ఫార్స్ అని తెలీడం వల్ల వచ్చిన ఉదాసీనత, నిర్లక్ష్యం, ఆధిపత్యం కల భద్రతాదళాలు; ఆధునిక ఎన్నికల ప్రక్రియ పట్ల ఏమాత్రం అవగాహన లేని అమాయకపు గిరిజనులు; భౌతికంగా అక్కడ లేకపోయినా ఎన్నికల బహిష్కరణకి పిలుపునివ్వడంద్వారా సినిమా అంతా పరోక్షంగా ఆవరించుకునిఉన్న మావోయిస్టులు – అందరినీ ఒకచోటకి చేర్చారు. ఈ క్రమంలో వ్యవస్థని గేలి చేస్తూ జరిగిన ఘటనలు పైకి హాస్యాన్ని, అంతర్గతగుణంగా విషాదాన్ని ఏకకాలంలో సాధించాయి.కార్పొరేట్ సంస్థల ప్రయోజనాల కోసం జరిగే మైనింగ్ తవ్వకాలు, అందుకు అవరోధంగా నిలిచే గిరిజన తెగలను, వారి సంస్కృతిని నిర్మూలించే ప్రయత్నాలు, గిరిజనులకు అండగా పోరాటాలను నిర్మించేవారిపై యుద్ధస్థాయి అణచివేత, గత అయిదు దశాబ్దాల నక్సల్బరీ పోరాటాలు– సినిమా చూస్తున్నపుడు స్మృతిపథంలోకి వస్తాయి. విప్లవకారులు గిరిజనులతో మమేకమై పోరాటాలు నిర్మిస్తున్నారు కనుక రక్షణదళాలు కూడా ఆ పని చేయాలనుకున్నాయి. ఆ పోలికలోనే ఒక అపహాస్యం ఉంది. దాని ఫలితమే సల్వాజుడుం. సీఆర్పీఎఫ్ దుస్తులు ధరించి తుపాకీ పట్టుకున్న స్థానిక గిరిజన యువకుడు దేనికి ప్రతీక?! ఆ యువకుడిని ‘ఇక్కడ భూముల రేట్లు ఎలా ఉంటాయని’ రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారం కోసం కుతూహలంతో అడుగుతాడు పోలింగ్ బూత్లో ఉన్న సహాయకుడు. ‘ఇక్కడ భూముల రేట్ల కన్నా ఆయుధాల రేట్లు ఎక్కువ, రైఫిల్కి లక్ష, ఏకే 47కి అయిదు లక్షలు’ అంటాడు నిర్లిప్తంగా. మావోయిస్టుల లొంగుబాట్లని ప్రోత్సహించి వారికి పునరావాసం కల్పించే పేరుతో నానా హింసలకీ గురిచేసిన క్రమం అంతటినీ ఒక చిన్న ఘటన శక్తిమంతంగా గుర్తు చేస్తుంది. ప్రతి అంశాన్నీ ఓపెన్ ఎండెడ్గా వదిలివేయడం వలన బహుశా దర్శకుని ఊహలో లేని అంశాలు కూడా ఎవరి అవగాహన, దృక్పథాల మేరకు వారు అన్వయించుకునే ఆస్కారం ఏర్పడింది. ఈ గుణం సినిమాకి ఎంత బలమో అంత బలహీనం కూడా.బైటిశక్తుల వల్ల గిరిజనుల జీవితం మార్పుకి గురి అవుతోంది. స్వార్థపూరితమైన బైటి చొరబాట్లకి ప్రతిచర్యగా పుట్టిందే మావోయిస్టు ఉద్యమం అన్న విషయాన్ని ఈ సినిమా చెపుతోందా? అయితే చర్యకి ప్రతిచర్య వ్యతిరేక దిశలో వస్తుంది అన్న సూత్రాన్ని ఈ సమస్యకి అన్వయించినపుడు నక్సల్ రాజకీయాలను కూడా బైటి శక్తులుగానే దర్శకుడు భావించాడా? ఈ చర్య వల్ల గిరిజనుల నుంచి వారికి ఎదురైన ప్రతిచర్య ఏది? ఆదివాసీలు కోరుకునేది ‘రెండు వ్యవస్థల నుంచి విముక్తి’ అని ఒక పాత్ర అన్నపుడు నక్సలిజానికి వ్యవస్థాగత స్థాయిని దర్శకుడు ఇస్తున్నాడా? అన్న ప్రశ్నలు రాక మానవు. ఒక ప్రాసెస్ని, చాలా ప్రశ్నలని, చాలా సమాధానాల్ని అంతర్గతంగా ఇముడ్చుకున్న ఈ సినిమాలో ప్రిసైడింగ్ ఆఫీసర్ న్యూటన్ కుమార్గా నటించిన రాజ్ కుమార్ రావు సినిమా ప్రమోషన్లో భాగంగా మాట్లాడుతూ ‘న్యూటన్ కుమార్ ఆదర్శవంతమైన పాత్ర’ అంటున్నాడు. ప్రజా స్వామ్యం, ఎన్నికలు అపహాస్యంగా మారిన వర్తమానంలో ఆదర్శాలతో కూడిన అతను ఒక జోకర్ అంటుంది సినిమాలో ఒక పాత్ర. ఎన్నికలు జరిగే రోజు బూత్ బైట చెట్లకింద కూచుని గ్రామం నుంచి తెప్పించిన అన్నాన్ని, కోడిమాంసాన్ని తింటూ ఉంటారు జవాన్లు, అధికారులు. స్థానిక జవాను పళ్ళెంలో బీట్రూట్, టమాటా ముక్కలు పేర్చి తెచ్చి అందరి పళ్ళాల్లో వేస్తుంటాడు. వాటివంక చూసిన సీఆర్పీఎఫ్ ఏరియా కమాండెంట్ ఆత్మారాం మొహంలో చిత్రమైన భావం కనపడుతుంది. రెండుముక్కలు తీసుకుని గొప్ప భావనా పటిమతో, ఒక వ్యంగ్యపు విరుపుతో చేతినికొద్దిగా పైకెత్తి చూపుతూ ‘లాల్ సలాడ్!’ అంటాడు వెక్కిరింతగా.అవును ఆత్మారామ్... లాల్ సలాడే! కొన్ని దశాబ్దాలుగా దండకారణ్యంలో ఈ రెసిపినే చాలా హిట్టు మరి.కె.ఎన్. మల్లీశ్వరికార్యదర్శి, ప్రరవే ఏపీబాహ్యశక్తి ప్రయోగం లేనంతవరకూ చలనస్థితిలో ఉన్న వస్తువు చలనస్థితిలోను, నిశ్చలస్థితిలో ఉన్న వస్తువు నిశ్చలస్థితిలోనూ ఉండటం, ఒక వస్తువు ద్రవ్యవేగంలోని మార్పు ఆ వస్తువుపై ప్రయోగించిన బలానికి అనుపాతముగా ఉండటమే కాక ఆ బలం ప్రయోగించిన దిశలో ఉండటం, చర్యకు ప్రతిచర్య సమానంగా ఉండి వ్యతిరేక దిశలో పనిచేయడం... ఇవి బాహ్యశక్తికి చలనానికి మధ్యనున్న సంబంధాన్ని తెలిపే న్యూటన్ గతి సూత్రాలు. ఈ శాస్త్రీయ సూత్రాలను వర్తమాన సమాజంలో తీవ్ర నిర్బంధాన్ని ఎదుర్కుంటున్న గిరిజనుల జీవన విధానానికి, దానిచుట్టూ ఆవరించిన అనేక సంక్లిష్టతలకి అన్వయించి చూసిన ప్రయోగమే ‘న్యూటన్’. ఈ సినిమా కేవలం వాస్తవికతని చూపి ఊరుకోలేదు. కళని ఆయుధంగా చేసుకుని ఆ వాస్తవికతని అపహాస్యం చేసింది. ఆ వాస్తవాలు అట్లా ఉన్నందుకు మనం సిగ్గుపడేలా చేసింది.గత ఏడాది చిత్రకూటమి పేరుతో నలభైమంది తెలుగు రచయితలం ఒరిస్సా, ఛత్తీస్గఢ్ వెళ్లాం. అరకొరగా తప్ప గట్టిగా మాట్లాడటానికి అక్కడ ప్రజాసంఘాలు గానీ బుద్ధిజీవులు గానీ సామాజిక కార్యకర్తలు గానీ లేరు. బేలాభాటియా లాంటివారు ఒకరిద్దరు ఉన్నా రకరకాల వేధింపు కేసులతో వారిని కదలనివ్వని పరిస్థితి. ఆ వాతావరణం ప్రజాస్వామికతని విశ్వసించే వారికి చాలా ఆందోళనని కలగజేస్తుంది. బయట ఉండి పని చేయాల్సిన చైతన్యపూరిత పౌరసమాజం రకరకాల పద్ధతుల ద్వారా అక్కడ నిర్మూలించబడుతోంది. అటువంటి రాజ్య నిర్మిత ఎడారిలోకి ‘న్యూటన్’ ఎలా ప్రవేశించగలిగింది!బహుశా ఈ నిర్బంధమే కళని అత్యున్నత స్థాయికి తీసుకువెళ్తుంది. ఒక ఓడలోపల, మలమూత్రాదుల దుర్గంధ భూయిష్టమైన గదిలో బంధించబడిన బానిసలు, కంటి సైగల ద్వారా మార్మిక ధ్వనుల ద్వారా తిరుగుబాటుని రచించుకోవడం రూట్స్ నవలలో చదివాం. రాజ్యానికి ఉండే అపరిమిత శక్తికి కనుగప్పి మేజిక్ రియలిజంతో ప్రజల సమస్యలను పాఠకులకి చేరవేసిన రచయితల గురించి విన్నాం. ఆఖరికి లోపలి అసహనాన్ని బైటకి చూపలేక వంటింట్లో గిన్నెలు ధడాలున ఎత్తేసే స్త్రీలను చూసాం. స్వేచ్ఛగా మాట్లాడలేని చోట లోపలి ఘర్షణని వ్యక్తం చేయడానికి మనుషులకే కాదు, కళలకూ ఒక నెపం కావాలి. అట్లాంటి నెపాలే, ఈ సినిమాలో మనల్ని నవ్విస్తూనే గుండెని మెలిపెట్టిన ‘డార్క్ కామెడీ’, ప్రతీక చేసిన న్యూటన్ సూత్రాలు. అలాగని ఈ సినిమా ఏ విప్లవం కోసమో మార్మికంగా తీసింది కాకపోవచ్చు. ఆ ఉద్దేశం కూడా దర్శకునికి లేకపోవచ్చు. కానీ ఉద్యమ సానుభూతిపరులు ఐడెంటిఫై కాగలిగిన అంశాలు కూడా కొన్ని ఉన్నాయి. చాలా సినిమాల లాగా న్యూటన్, ఆడంబరంగానో చాలా శబ్దం చేస్తూనో వీరాలాపాలతోనో బీభత్స విషాదరాగాలను ఆలపిస్తూనో తనని తాను చూపించుకోలేదు. కళాత్మకంగా వ్యక్తమవుతూ మన హృదయం లోపల బుజ్జి కుక్కపిల్లలా ముడుచుకున్న సున్నితత్వాన్ని బుజ్జగిస్తూ బైటకి లాక్కువచ్చింది.ఒక హెలికాప్టర్ ప్రయాణం, ఎనిమిది కిలోమీటర్ల ట్రెక్కింగ్ తర్వాత మాత్రమే చేరగలిగిన ఊరది. సీఆర్పీఎఫ్ దళాల పహారాలో నడుస్తూ ఎండుమోడు రాలిపడినా ‘డౌట్’ సిగ్నల్ వచ్చి టపటపా నేల కరుచుకుపోవాల్సిన ప్రయాణం. కొండాకోనలకి ఆవల మారుమూలన 76 మంది ఓటర్లు మాత్రమే ఉన్న, దండకారణ్యంలోని ఒక గిరిజన గ్రామంలో ఎన్నికలు జరగాలి. ఎన్నికలు బహిష్కరించమని మావోయిస్టులు పిలుపు ఇచ్చిన నేపథ్యంలో జరగాలి. ఎలక్షన్ కమిషన్ రూల్ బుక్లో రాసినట్లు స్వేచ్ఛాయుత వాతావరణంలో నిర్భయంగా జరగాలి. ఇక్కడ ఎన్నికలు ఒక తంతుగా మారిపోయిన క్రమాన్ని చూపించడం మాత్రమే దర్శకుని ఉద్దేశం కాదు. అదే అయితే ఇప్పటికి కొన్ని వేల సినిమాలు ఆ పనిచేస్తూ వచ్చాయి. తంతుగా మారడంలోని మూలాలని చూపడానికి పరిణామ క్రమంలో అన్ని వైపుల నుంచీ ప్రబలంగా వినిపిస్తూ వచ్చిన కొన్ని తర్కాలను వాడుకున్నారు. పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం ఎంతటి అపహాస్యపుస్థితికి చేరుకుందో చెప్పడానికి పరస్పర వ్యతిరేకదిశలో ఉండే దాని రెండు అంచుల నుంచి పాత్రలను ప్రవేశపెట్టారు. ప్రజాస్వామ్యం పట్ల అపరిమితవిశ్వాసం, తన సత్యసంధత పట్ల తిరుగులేని నిమగ్నత కలిగిన పోలింగ్ బూత్ ప్రిసైడింగ్ ఆఫీసర్; ఆదివాసీ హక్కుల ప్రతినిధి మల్కో; ఎన్నికలు ఒక ఫార్స్ అని తెలీడం వల్ల వచ్చిన ఉదాసీనత, నిర్లక్ష్యం, ఆధిపత్యం కల భద్రతాదళాలు; ఆధునిక ఎన్నికల ప్రక్రియ పట్ల ఏమాత్రం అవగాహన లేని అమాయకపు గిరిజనులు; భౌతికంగా అక్కడ లేకపోయినా ఎన్నికల బహిష్కరణకి పిలుపునివ్వడంద్వారా సినిమా అంతా పరోక్షంగా ఆవరించుకునిఉన్న మావోయిస్టులు – అందరినీ ఒకచోటకి చేర్చారు. ఈ క్రమంలో వ్యవస్థని గేలి చేస్తూ జరిగిన ఘటనలు పైకి హాస్యాన్ని, అంతర్గతగుణంగా విషాదాన్ని ఏకకాలంలో సాధించాయి.కార్పొరేట్ సంస్థల ప్రయోజనాల కోసం జరిగే మైనింగ్ తవ్వకాలు, అందుకు అవరోధంగా నిలిచే గిరిజన తెగలను, వారి సంస్కృతిని నిర్మూలించే ప్రయత్నాలు, గిరిజనులకు అండగా పోరాటాలను నిర్మించేవారిపై యుద్ధస్థాయి అణచివేత, గత అయిదు దశాబ్దాల నక్సల్బరీ పోరాటాలు– సినిమా చూస్తున్నపుడు స్మృతిపథంలోకి వస్తాయి. విప్లవకారులు గిరిజనులతో మమేకమై పోరాటాలు నిర్మిస్తున్నారు కనుక రక్షణదళాలు కూడా ఆ పని చేయాలనుకున్నాయి. ఆ పోలికలోనే ఒక అపహాస్యం ఉంది. దాని ఫలితమే సల్వాజుడుం. సీఆర్పీఎఫ్ దుస్తులు ధరించి తుపాకీ పట్టుకున్న స్థానిక గిరిజన యువకుడు దేనికి ప్రతీక?! ఆ యువకుడిని ‘ఇక్కడ భూముల రేట్లు ఎలా ఉంటాయని’ రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారం కోసం కుతూహలంతో అడుగుతాడు పోలింగ్ బూత్లో ఉన్న సహాయకుడు. ‘ఇక్కడ భూముల రేట్ల కన్నా ఆయుధాల రేట్లు ఎక్కువ, రైఫిల్కి లక్ష, ఏకే 47కి అయిదు లక్షలు’ అంటాడు నిర్లిప్తంగా. మావోయిస్టుల లొంగుబాట్లని ప్రోత్సహించి వారికి పునరావాసం కల్పించే పేరుతో నానా హింసలకీ గురిచేసిన క్రమం అంతటినీ ఒక చిన్న ఘటన శక్తిమంతంగా గుర్తు చేస్తుంది. ప్రతి అంశాన్నీ ఓపెన్ ఎండెడ్గా వదిలివేయడం వలన బహుశా దర్శకుని ఊహలో లేని అంశాలు కూడా ఎవరి అవగాహన, దృక్పథాల మేరకు వారు అన్వయించుకునే ఆస్కారం ఏర్పడింది. ఈ గుణం సినిమాకి ఎంత బలమో అంత బలహీనం కూడా.బైటిశక్తుల వల్ల గిరిజనుల జీవితం మార్పుకి గురి అవుతోంది. స్వార్థపూరితమైన బైటి చొరబాట్లకి ప్రతిచర్యగా పుట్టిందే మావోయిస్టు ఉద్యమం అన్న విషయాన్ని ఈ సినిమా చెపుతోందా? అయితే చర్యకి ప్రతిచర్య వ్యతిరేక దిశలో వస్తుంది అన్న సూత్రాన్ని ఈ సమస్యకి అన్వయించినపుడు నక్సల్ రాజకీయాలను కూడా బైటి శక్తులుగానే దర్శకుడు భావించాడా? ఈ చర్య వల్ల గిరిజనుల నుంచి వారికి ఎదురైన ప్రతిచర్య ఏది? ఆదివాసీలు కోరుకునేది ‘రెండు వ్యవస్థల నుంచి విముక్తి’ అని ఒక పాత్ర అన్నపుడు నక్సలిజానికి వ్యవస్థాగత స్థాయిని దర్శకుడు ఇస్తున్నాడా? అన్న ప్రశ్నలు రాక మానవు. ఒక ప్రాసెస్ని, చాలా ప్రశ్నలని, చాలా సమాధానాల్ని అంతర్గతంగా ఇముడ్చుకున్న ఈ సినిమాలో ప్రిసైడింగ్ ఆఫీసర్ న్యూటన్ కుమార్గా నటించిన రాజ్ కుమార్ రావు సినిమా ప్రమోషన్లో భాగంగా మాట్లాడుతూ ‘న్యూటన్ కుమార్ ఆదర్శవంతమైన పాత్ర’ అంటున్నాడు. ప్రజా స్వామ్యం, ఎన్నికలు అపహాస్యంగా మారిన వర్తమానంలో ఆదర్శాలతో కూడిన అతను ఒక జోకర్ అంటుంది సినిమాలో ఒక పాత్ర. ఎన్నికలు జరిగే రోజు బూత్ బైట చెట్లకింద కూచుని గ్రామం నుంచి తెప్పించిన అన్నాన్ని, కోడిమాంసాన్ని తింటూ ఉంటారు జవాన్లు, అధికారులు. స్థానిక జవాను పళ్ళెంలో బీట్రూట్, టమాటా ముక్కలు పేర్చి తెచ్చి అందరి పళ్ళాల్లో వేస్తుంటాడు. వాటివంక చూసిన సీఆర్పీఎఫ్ ఏరియా కమాండెంట్ ఆత్మారాం మొహంలో చిత్రమైన భావం కనపడుతుంది. రెండుముక్కలు తీసుకుని గొప్ప భావనా పటిమతో, ఒక వ్యంగ్యపు విరుపుతో చేతినికొద్దిగా పైకెత్తి చూపుతూ ‘లాల్ సలాడ్!’ అంటాడు వెక్కిరింతగా.అవును ఆత్మారామ్... లాల్ సలాడే! కొన్ని దశాబ్దాలుగా దండకారణ్యంలో ఈ రెసిపినే చాలా హిట్టు మరి.కె.ఎన్. మల్లీశ్వరికార్యదర్శి, ప్రరవే ఏపీ
baitisaktula valla girijanula jeevitam maarpuki guri avutondi. swaarthapooritamaina baiti chorabaatlaki praticharyagaa puttinde mavoistu udyamam anna vishayaanni ‘neuton’ sinima cheputonda? naksal raajakeeyaalanu kuudaa baiti saktulugaane darsakudu bhavinchada?aadivaaseelu korukunedi ‘rendu vyavasthala nunchi vimukti’ ani oka paatra annapudunaksalijaanika vyavasthaagata sthaayini darsakudu istunnada? anna prasnalu raaka maanavu.baahyasakti prayogam lenantavarakuu chalanasthitilo unna vastuvu chalanasthitilonu, nischalasthitilo unna vastuvu nischalasthitiloonuu undatam, oka vastuvu dravyavegamloni maarpu aa vastuvupai prayoginchina balaaniki anupaatamugaa undatame kaaka aa balam prayoginchina disalo undatam, charyaku praticharya samaanamgaa undi vyatireka disalo panicheyadam... ivi baahyasaktiki chalananiki madhyanunna sambandhaanni telipe neuton gathi suutraalu. ee saastriiya suutraalanu vartamaana samaajamlo teevra nirbandhaanni edurkuntunna girijanula jeevana vidhaanaaniki, daanichuttuu aavarinchina aneka sanklishtatalaki anvayinchi chusina prayogame ‘neuton’. ee sinima kevalam vaastavikatani chuupi oorukoledu. kalani aayudhamgaa chesukuni aa vaastavikatani apahasyam chesindi. aa vaastavaalu atla unnanduku manam siggupadela chesindi.gatha edaadi chitrakutami paerutho nalabhaimandi telugu rachayitalam orissa, chhattisgad vellaam. arakoragaa tappa gattigaa matladataniki akkada prajaasanghaalu gaanee buddhijeevulu gaanee saamaajika kaaryakartalu gaanee leru. belabhatia lantivaru okariddaru unna rakarakaala vedhimpu kesulatho vaarini kadalanivvani paristhiti. aa vaataavaranam prajaasvaamikatani vishwasinche vaariki chala aandolanani kalagajestundi. bayata undi pani cheyalsina chaitanyapurita pourasamajam rakarakaala paddhatula dwara akkada nirmoolinchabadutoondi. atuvanti rajya nirmita edaariloki ‘neuton’ ela pravesinchagaligindi!bahusa ee nirbandhame kalani atyunnata sthaayiki teesukuveltundi. oka oodalopala, malamuutraadula durgandha bhooyishtamaina gadilo bandhinchabadina baanisalu, kanti saigala dwara maarmika dhwanula dwara tirugubaatuni rachinchukovadam roots navalalo chadiwam. raajyaaniki unde aparimita saktiki kanugappi magic riyalijamtho prajala samasyalanu paatakulaki cheravesina rachayitala gurinchi vinnam. aakhariki lopali asahanaanni baitaki chuupaleeka vantintlo ginnelu dhadaaluna ettese streelanu chusam. swechhagaa matladaleni chota lopali gharshanani vyaktam cheyadaaniki manushulake kaadu, kalalakuu oka nepam kavali. atlanti nepale, ee cinemalo manalni navvistune gundeni melipettina ‘dark comedy’, prateeka chesina neuton suutraalu. alaagani ee sinima e viplavam kosamo maarmikamgaa teesindi kakapovachhu. aa uddesam kuudaa darsakuniki lekapovachhu. cony udyama saanubhootiparulu identifie kaagaligina amsaalu kuudaa konni unnaayi. chala cinimala laga neuton, aadambaramgaano chala sabdam chestuno veeraalaapaalatoono beebhatsa vishaadaraagaalanu aalapistuunoo tanani taanu choopinchukoledu. kalaatmakamgaa vyaktamavutuu mana hrudayam lopala bujji kukkapillala muduchukunna sunnitatvaanni bujjagistuu baitaki laakkuvacchindi.oka helicapter prayaanam, enimidi kilometerla trecking tarvaata matrame cheragaligina ooradi. crpf dalaala paharalo nadustuu endumodu ralipadina ‘dout’ signal vachi tapatapa neela karuchukupovalsina prayaanam. kondakonalaki aavala maarumuulana 76 mandi otarlu matrame unna, dandakaaranyamloni oka girijana graamamlo ennikalu jaragali. ennikalu bahishkarinchamani mavoistulu pilupu ichina nepathyamlo jaragali. election kamishan rool buklo rasinatlu swechhaayuta vaataavaranamlo nirbhayamgaa jaragali. ikkada ennikalu oka tantugaa maaripoyina kramaanni choopinchadam matrame darsakuni uddesam kaadu. adhe ayithe ippatiki konni vela cinimaalu aa panichestuu vachayi. tantugaa maaradamlooni muulaalani chuupadaaniki parinaama kramamlo anni vaipula nunchi prabalamgaa vinipistuu vachina konni tarkaalanu vaadukunnaaru. parlamentary prajaaswaamyam enthati apahaasyapusthitiki cherukundo cheppadaaniki paraspara vyatirekadisalo unde daani rendu anchula nunchi paatralanu pravesapettaaru. prajaaswaamyam patla aparimitaviswaasam, tana satyasandhata patla tiruguleni nimagnata kaligina poling booth presiding afficer; aadivaasii hakkula pratinidhi malko; ennikalu oka fors ani teleedam valla vachina udaaseenata, nirlakshyam, aadhipatyam kala bhadrataadalaalu; aadhunika ennikala prakriya patla ematram avagaahana laeni amayakapu girijanulu; bhoutikamgaa akkada lekapoyina ennikala bahishkaranaki pilupunivvadandavara sinima antaa parokshamgaa aavarinchukuniunna mavoistulu – andarinee okachotaki cherchaaru. ee kramamlo vyavasthani geli chestu jarigina ghatanalu paiki haasyaanni, antargatagunamgaa vishaadaanni ekakaalamlo saadhinchaayi.carporate samsthala prayojanaala kosam jarige mining tavvakaalu, anduku avarodhamgaa niliche girijana tegalanu, vaari samskrutini nirmoolinche prayatnaalu, girijanulaku andagaa poraataalanu nirminchevaaripai yuddhasthaayi anachiveta, gatha ayidu dasaabdaala naksalbari poraataalu– sinima chustunnapudu smrutipathamloki vastaayi. viplavakaarulu girijanulatho mamekamai poraataalu nirmistunnaaru kanuka rakshanadalaalu kuudaa aa pani cheyalanukunnayi. aa polikalone oka apahasyam undi. daani phalitame salwajudum. crpf dustulu dharinchi tupaki pattukunna sthaanika girijana yuvakudu deniki prateeka?! aa yuvakudini ‘ikkada bhoomula retlu ela untaayani’ riyal estate vyaparam kosam kutuuhalamtoe adugutaadu poling boothlo unna sahayakudu. ‘ikkada bhoomula retla kanna aayudhaala retlu ekkuva, raifilki laksha, eke 47ki ayidu lakshalu’ antaadu nirliptamgaa. mavoistula longubaatlani prothsahinchi vaariki punaravasam kalpinche paerutho nana himsalakee gurichesina kramam antatinee oka chinna ghatana saktimantamgaa gurtu chestundi. prati amsaannii open endedga vadiliveyadam valana bahusa darsakuni oohalo laeni amsaalu kuudaa evari avagaahana, drukpathaala meraku vaaru anvayinchukune askaram erpadindi. ee gunam sinimaki entha balamo anta balaheenam kuudaa.baitisaktula valla girijanula jeevitam maarpuki guri avutondi. swaarthapooritamaina baiti chorabaatlaki praticharyagaa puttinde mavoistu udyamam anna vishayaanni ee sinima cheputonda? ayithe charyaki praticharya vyatireka disalo vastundi anna suutraanni ee samasyaki anvayinchinapudu naksal raajakeeyaalanu kuudaa baiti saktulugaane darsakudu bhavinchada? ee charya valla girijanula nunchi vaariki eduraina praticharya edhi? aadivaaseelu korukunedi ‘rendu vyavasthala nunchi vimukti’ ani oka paatra annapudu naksalijaaniki vyavasthaagata sthaayini darsakudu istunnada? anna prasnalu raaka maanavu. oka praasesni, chala prasnalani, chala samaadhaanaalni antargatamgaa imudchukunna ee cinemalo presiding afficer neuton kumarga natinchina raj kumar raavu sinima pramoshanlo bhagamga maatlaadutuu ‘neuton kumar aadarsavantamaina paatra’ antunnadu. praja swaamyam, ennikalu apahaasyamgaa maarina vartamaanamlo aadarsaalatoe kuudina atanu oka jokar antundi cinemalo oka paatra. ennikalu jarige roju booth baita chetlakinda kuuchuni graamam nunchi teppinchina annaanni, kodimamsanni tintuu untaaru javaanlu, adhikaarulu. sthaanika javaanu pallemlo beatroot, tamata mukkalu perchi tecchi andari pallaallo vestuntaadu. vaativanka chusina crpf aria commandent atmaram mohamlo chitramaina bhavam kanapadutundi. rendumukkalu teesukuni goppa bhavana patimatho, oka vyangyapu viruputho chetinikoddigaa paiketti chuuputuu ‘lal salad!’ antaadu vekkirintagaa.avunu atmaram... lal salade! konni dasaabdaalugaa dandakaaranyamlo ee resipine chala hittu mari.ke.en. malleeswarikaaryadarsha, prarave epibaahyashakti prayogam lenantavarakuu chalanasthitilo unna vastuvu chalanasthitilonu, nischalasthitilo unna vastuvu nischalasthitiloonuu undatam, oka vastuvu dravyavegamloni maarpu aa vastuvupai prayoginchina balaaniki anupaatamugaa undatame kaaka aa balam prayoginchina disalo undatam, charyaku praticharya samaanamgaa undi vyatireka disalo panicheyadam... ivi baahyasaktiki chalananiki madhyanunna sambandhaanni telipe neuton gathi suutraalu. ee saastriiya suutraalanu vartamaana samaajamlo teevra nirbandhaanni edurkuntunna girijanula jeevana vidhaanaaniki, daanichuttuu aavarinchina aneka sanklishtatalaki anvayinchi chusina prayogame ‘neuton’. ee sinima kevalam vaastavikatani chuupi oorukoledu. kalani aayudhamgaa chesukuni aa vaastavikatani apahasyam chesindi. aa vaastavaalu atla unnanduku manam siggupadela chesindi.gatha edaadi chitrakutami paerutho nalabhaimandi telugu rachayitalam orissa, chhattisgad vellaam. arakoragaa tappa gattigaa matladataniki akkada prajaasanghaalu gaanee buddhijeevulu gaanee saamaajika kaaryakartalu gaanee leru. belabhatia lantivaru okariddaru unna rakarakaala vedhimpu kesulatho vaarini kadalanivvani paristhiti. aa vaataavaranam prajaasvaamikatani vishwasinche vaariki chala aandolanani kalagajestundi. bayata undi pani cheyalsina chaitanyapurita pourasamajam rakarakaala paddhatula dwara akkada nirmoolinchabadutoondi. atuvanti rajya nirmita edaariloki ‘neuton’ ela pravesinchagaligindi!bahusa ee nirbandhame kalani atyunnata sthaayiki teesukuveltundi. oka oodalopala, malamuutraadula durgandha bhooyishtamaina gadilo bandhinchabadina baanisalu, kanti saigala dwara maarmika dhwanula dwara tirugubaatuni rachinchukovadam roots navalalo chadiwam. raajyaaniki unde aparimita saktiki kanugappi magic riyalijamtho prajala samasyalanu paatakulaki cheravesina rachayitala gurinchi vinnam. aakhariki lopali asahanaanni baitaki chuupaleeka vantintlo ginnelu dhadaaluna ettese streelanu chusam. swechhagaa matladaleni chota lopali gharshanani vyaktam cheyadaaniki manushulake kaadu, kalalakuu oka nepam kavali. atlanti nepale, ee cinemalo manalni navvistune gundeni melipettina ‘dark comedy’, prateeka chesina neuton suutraalu. alaagani ee sinima e viplavam kosamo maarmikamgaa teesindi kakapovachhu. aa uddesam kuudaa darsakuniki lekapovachhu. cony udyama saanubhootiparulu identifie kaagaligina amsaalu kuudaa konni unnaayi. chala cinimala laga neuton, aadambaramgaano chala sabdam chestuno veeraalaapaalatoono beebhatsa vishaadaraagaalanu aalapistuunoo tanani taanu choopinchukoledu. kalaatmakamgaa vyaktamavutuu mana hrudayam lopala bujji kukkapillala muduchukunna sunnitatvaanni bujjagistuu baitaki laakkuvacchindi.oka helicapter prayaanam, enimidi kilometerla trecking tarvaata matrame cheragaligina ooradi. crpf dalaala paharalo nadustuu endumodu ralipadina ‘dout’ signal vachi tapatapa neela karuchukupovalsina prayaanam. kondakonalaki aavala maarumuulana 76 mandi otarlu matrame unna, dandakaaranyamloni oka girijana graamamlo ennikalu jaragali. ennikalu bahishkarinchamani mavoistulu pilupu ichina nepathyamlo jaragali. election kamishan rool buklo rasinatlu swechhaayuta vaataavaranamlo nirbhayamgaa jaragali. ikkada ennikalu oka tantugaa maaripoyina kramaanni choopinchadam matrame darsakuni uddesam kaadu. adhe ayithe ippatiki konni vela cinimaalu aa panichestuu vachayi. tantugaa maaradamlooni muulaalani chuupadaaniki parinaama kramamlo anni vaipula nunchi prabalamgaa vinipistuu vachina konni tarkaalanu vaadukunnaaru. parlamentary prajaaswaamyam enthati apahaasyapusthitiki cherukundo cheppadaaniki paraspara vyatirekadisalo unde daani rendu anchula nunchi paatralanu pravesapettaaru. prajaaswaamyam patla aparimitaviswaasam, tana satyasandhata patla tiruguleni nimagnata kaligina poling booth presiding afficer; aadivaasii hakkula pratinidhi malko; ennikalu oka fors ani teleedam valla vachina udaaseenata, nirlakshyam, aadhipatyam kala bhadrataadalaalu; aadhunika ennikala prakriya patla ematram avagaahana laeni amayakapu girijanulu; bhoutikamgaa akkada lekapoyina ennikala bahishkaranaki pilupunivvadandavara sinima antaa parokshamgaa aavarinchukuniunna mavoistulu – andarinee okachotaki cherchaaru. ee kramamlo vyavasthani geli chestu jarigina ghatanalu paiki haasyaanni, antargatagunamgaa vishaadaanni ekakaalamlo saadhinchaayi.carporate samsthala prayojanaala kosam jarige mining tavvakaalu, anduku avarodhamgaa niliche girijana tegalanu, vaari samskrutini nirmoolinche prayatnaalu, girijanulaku andagaa poraataalanu nirminchevaaripai yuddhasthaayi anachiveta, gatha ayidu dasaabdaala naksalbari poraataalu– sinima chustunnapudu smrutipathamloki vastaayi. viplavakaarulu girijanulatho mamekamai poraataalu nirmistunnaaru kanuka rakshanadalaalu kuudaa aa pani cheyalanukunnayi. aa polikalone oka apahasyam undi. daani phalitame salwajudum. crpf dustulu dharinchi tupaki pattukunna sthaanika girijana yuvakudu deniki prateeka?! aa yuvakudini ‘ikkada bhoomula retlu ela untaayani’ riyal estate vyaparam kosam kutuuhalamtoe adugutaadu poling boothlo unna sahayakudu. ‘ikkada bhoomula retla kanna aayudhaala retlu ekkuva, raifilki laksha, eke 47ki ayidu lakshalu’ antaadu nirliptamgaa. mavoistula longubaatlani prothsahinchi vaariki punaravasam kalpinche paerutho nana himsalakee gurichesina kramam antatinee oka chinna ghatana saktimantamgaa gurtu chestundi. prati amsaannii open endedga vadiliveyadam valana bahusa darsakuni oohalo laeni amsaalu kuudaa evari avagaahana, drukpathaala meraku vaaru anvayinchukune askaram erpadindi. ee gunam sinimaki entha balamo anta balaheenam kuudaa.baitisaktula valla girijanula jeevitam maarpuki guri avutondi. swaarthapooritamaina baiti chorabaatlaki praticharyagaa puttinde mavoistu udyamam anna vishayaanni ee sinima cheputonda? ayithe charyaki praticharya vyatireka disalo vastundi anna suutraanni ee samasyaki anvayinchinapudu naksal raajakeeyaalanu kuudaa baiti saktulugaane darsakudu bhavinchada? ee charya valla girijanula nunchi vaariki eduraina praticharya edhi? aadivaaseelu korukunedi ‘rendu vyavasthala nunchi vimukti’ ani oka paatra annapudu naksalijaaniki vyavasthaagata sthaayini darsakudu istunnada? anna prasnalu raaka maanavu. oka praasesni, chala prasnalani, chala samaadhaanaalni antargatamgaa imudchukunna ee cinemalo presiding afficer neuton kumarga natinchina raj kumar raavu sinima pramoshanlo bhagamga maatlaadutuu ‘neuton kumar aadarsavantamaina paatra’ antunnadu. praja swaamyam, ennikalu apahaasyamgaa maarina vartamaanamlo aadarsaalatoe kuudina atanu oka jokar antundi cinemalo oka paatra. ennikalu jarige roju booth baita chetlakinda kuuchuni graamam nunchi teppinchina annaanni, kodimamsanni tintuu untaaru javaanlu, adhikaarulu. sthaanika javaanu pallemlo beatroot, tamata mukkalu perchi tecchi andari pallaallo vestuntaadu. vaativanka chusina crpf aria commandent atmaram mohamlo chitramaina bhavam kanapadutundi. rendumukkalu teesukuni goppa bhavana patimatho, oka vyangyapu viruputho chetinikoddigaa paiketti chuuputuu ‘lal salad!’ antaadu vekkirintagaa.avunu atmaram... lal salade! konni dasaabdaalugaa dandakaaranyamlo ee resipine chala hittu mari.ke.en. malleeswarikaaryadarsha, prarave apy