
 
 ఇంటర్వ్యూ ముగిసింది. ఆశపెట్టుకోలేదు. కాబట్టి నిరాశ ప్రసక్తి లేదు. ఇల్లు చేరుకోవడానికి బస్టాపు దగ్గర నుంచున్నాను. ఇంకా బస్సు రాలేదు. ఒక బంట్రోతు రామస్వామి - రొప్పుకుంటూ నా దగ్గరకు వచ్చాడు.
 
 "అయ్య రమ్మంటుండు" - నన్ను పిలిచాడు.
 
 "నన్నేనా?"
 
 "అవ్! నిన్నే! అయ్య నీ కొరకే కూకున్నాడు."
 
 నేను వెళ్ళాను. గాడేపల్లి జగన్నాథంగారు ఒక్కరే ఉన్నారు. నన్ను కూర్చోమ్మన్నారు. కూర్చున్నాను.
 
 "You are selected for post" అన్నారు.
 
 అది కలయో! వైష్ణవ మాయయో అనిపించి నేను నిశ్చేష్టున్ని అయినాను. కనీసం కృతజ్ఞత చెప్పలేదు.
 
 "When are you going to join?" - అడిగారు.
 
 నా మీద మరొక పిడుగు పడింది. తడబడ్డాను, తబ్బిబ్బయినాను, జవాబు చెప్పలేకపోయాను.
 
 "సోమవారం వచ్చి, ఆర్డరు తీసుకోండి."
 
 నాకేమీ అర్ధం కావడం లేదు. అయోమయంలో పడిపోయాను. అది వాస్తవమో, కల్పనయో తెలియడం లేదు.
 
 "Now you can go."
 
 అప్పటికి ఈ లోకంలోకి వస్తున్నాను.
 
 నాకు ముఖస్తుతి తెలియదు. 'మీకు చాల చాల కృతజ్ఞతలు' అని బయటపడ్డాను.
 
 "ఉద్యోగం దొరకడం ఇంత సులభమో?" అనుకున్నాను. ఆనందంలో - అప్పటికి పదవసారి వదిలిన సిగరెట్టు - మళ్ళీ కొని కాల్చాను, పీల్చాను డబుల్ డెకర్ లో పైఅంతస్తులో ముందరి సీటులో కూర్చొని ఏవో లోకాల్లోకి వెళ్ళిపోయాను.
 
 అన్నయ్యతో చెపితే, "నీకు కాక ఎవరికి వస్తుందిరా?" అన్నారు.
 
 అప్పటికి నేను చేస్తున్న ఉద్యోగంలో గ్రేడు 55-99 నాకు రానున్న ఉద్యోగపు స్కేలు 140-5-190 వెంటనే నా టీచరు ఉద్యోగానికి రాజీనామా పోస్టులో పంపించాను. సోమవారంనాడు మున్సిపల్ ఆఫీసుకు వెళ్ళాను. సెక్రటరీ వెంకటపతిరాజుగారు ఆర్డరు చేతికి ఇస్తూ "నీవు చురుకయిన వాడివని - నీలాంటివాడు దొరకడనీ వెంటనే ఆర్డరు ఇమ్మన్నారు చైర్మన్ గారు" అన్నారు తరువాత స్టాండింగ్ కమిటీ ప్రొసీడింగ్స్ లో ఆ విషయం వ్యక్తం అయింది.
 
 నేను ఉద్యోగంలో చేరాను. శలవు పెట్టాను. డోర్నకల్లు వెళ్ళాను. కమల ముమ్మురిసిపోయింది. గ్రామస్తులు - ఉపాధ్యాయులు - విద్యార్ధులు ఆత్మీయం అయిన వీడ్కోలు ఇచ్చారు. స్టేషనుకు గుంపులు గుంపులుగా వచ్చి మమ్ము రైలు ఎక్కించి వీడ్కోలు చెప్పారు. కనులు చెమర్చగా మేము - భౌతికంగా డోర్నకల్లును విడిచాం. డోర్నకల్లుకు సంబంధించిన మరొక విషయం చెప్పి, డోర్నకల్లుకు దూరం అవుతాను.
 
 గండి మల్లన్న - మల్లికార్జునరావు - సిరిపురం కాంగ్రెస్ క్యాంపులో నాతో పని చేశారు. నేను మెట్రిక్ చదువుకోవడానికి డోర్నకల్లులో తావరం ఏర్పరచారు. అభిమానంతో నన్ను టీచరుగా డోర్నకల్లుకు రప్పించారు.
 
 గండి మల్లన్న ఆ తరువాత MLA అయినారు. MP అయినారు. అయినా నన్ను - మా కుటుంబాన్ని మరువలేదు. నేను భారత రచన పూర్తి చేసిన సందర్భంగా 20 జూన్ 1993 ఆదివారం నాడు - గండి మల్లన్న స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల సంఘం పక్షాన - మా దంపతులకు ఆదరంగా - ఆత్మీయంగా అట్టహాసంగా సన్మానం చేశారు. నన్ను గుర్తుంచుకున్న జనం తండోపతండాలుగా సభకు వచ్చారు. పండుగ చేసినట్లు మల్లన్న తన ఇంట్లో వందలమందికి భోజనాలు పెట్టారు.
 
 "రంగన్నా! నేను చేస్తున్న చివరి ఫంక్షన్ - నా మనుమరాలి నామకరణానికి రావాలి" అని బ్రతిమిలాడాడు. 19 ఆగస్టు 1994న నేనూ కమలా వెళ్ళాం.
 
 12-9-1994న మా అమ్మాయి ఉదయ ఇంట్లో ఇల్లందులో ఉండనా డోర్నకల్లునుంచి దుర్వార్త - మల్లన్న వెళ్ళిపోయాడు!
 
 మేమంతా డోర్నకల్లు వెళ్ళాం.
 
 భద్రక్క నేనే తోడబుట్టినవాణ్ణి అయినట్లు "అన్నయ్యా! నువ్వు పెట్టిన కట్నాలు థేఉస్కొని పోయిందన్నయ్యా!" అని నన్ను పట్టుకొని వలవల ఏడ్చింది.
 
 "మృత్యోర్మో అమృతం గమయ" 
 నైనం చిన్దన్తి శస్త్రాణి నైనం దహతి పావకః
 నచైనం క్లేశ యంత్యాపొ నశోషయతి మారుతః
 
 (ఆత్మకు నాశనము లేదు దానిని ఆయుధములు ఛేదింపలేవు. అగ్ని దహించలేదు. నీరు తడువలేదు. గాలి ఎండగొట్టలేదు.)
 
మార్పులు:
 
 మేము 1957 జూన్ లో డోర్నకల్లు వదిలాం. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన్నాటినుంచి అప్పటికి భారతదేశంలో అనేక మార్పులు వచ్చాయి. భారతదేశ ముఖచిత్రం మారిపోయింది.
 
 1. భారతదేశంలో ఉండిన 500 పైగా సంస్థానాలు విలీనం అయిపోయాయి. వాటి రూపురేఖలు కనిపించలేదు. రాష్ట్రాల పునర్విభజన జరిగింది. A,B, C రాష్ట్రాలు మాయం అయినాయి. రాజప్రముఖులు అంతరించారు. రాష్ట్రాలన్నింటికి సమాన ప్రతిపత్తి కలిగింది.
 
 తరువాత కాలంలో ఫ్రెంచి, బుడతకీచుల అధీనంలో ఉండిన ప్రాంతం కూడా విముక్తం అయింది.
 
 భారతదేశం ఒకే దేశం - దేశానికి ఒకే ప్రభుత్వం - ఒకే పతాకం - ఒకే కరెన్సీ ఏర్పడింది.
 
 ఇందుకు సర్దార్ పటేల్ గారి అలసట ఎరుగని నిరంతర కృషి - వారి దేశభక్తి వారి ప్రజ్ఞాపాటవాలు కారణాలు.
 
 2. భారతదేశంలో ఉండిన అనేక రైల్వేలు - N.S.R, M.S.M, G.I.P వంటివి విలీనం అయి, జాతీయం చేయబడిన ఒకే భారత రైల్వే ఏర్పడింది.
 
 3. దేశానికి ఆహారపదార్ధాల కొరత విపరీతంగా ఉండేది ఆ కొరత తీర్చడానికి హరిత విప్లవం ప్రారంభం అయింది. బక్రానంగల్ - నాగార్జునసాగర్ వంటి అనేక ప్రాజెక్టుల పని ప్రారంభం అయింది.
 
 4. పారిశ్రామికంగా స్వయం సమృద్ధం కావడానికి రష్యావంటి దేశాల సహకారంతో పరిశ్రమలు - సాంకేతిక విజ్ఞానాభివృద్ది కొనసాగింది.
 
 5. అంతకు ముందు ఉండిన అణాలు, పైసలు రద్దయినాయి. దశాంశ పద్దతిలో నయా పైసలు వచ్చాయి. తూనికల్లో - కొలతల్లో దశాంశ పద్దతి ప్రారంభం అయింది.
 
 భారతదేశాన్ని ఆధునిక సైన్సు యుగంలో ప్రవేశపెట్టడానికి మిశ్రమ ఆర్ధిక విధానం ప్రవేశపెట్టి, నిరంతరాయంగా శ్రమించిన ఆదర్శవాది - తొలి ప్రధాని జవహర్ లాల్ నెహ్రూ కృషిని భారతజాతి విస్మరించడం అసాధ్యం - అసంభవం.
 
 6. 1957 నాటికి భారతదేశపు జీవనాడులయిన పల్లెల ఆర్ధిక - సామాజిక - సాంకేతిక జీవితంలో ఎలాంటి మార్పు వచ్చిన జాడలు లేవు. విద్యుత్తు, రవాణా సౌకర్యాలు వారి దరిదాపులకు చేరలేదు. యంత్ర నాగరకత చాయలు కనిపించలేదు. సాంఘిక జీవనంలో ఏ మాత్రం మార్పు జరగలేదు. విద్యారంగంలో ఇసుమంత మార్పు వచ్చింది. అతిశయోక్తి కాదనుకుంటే జండా మారడం తప్ప పల్లెప్రజలకు ఏ మార్పూ తెలియదనడం వాస్తవ సత్యం.
 
           ఇరవయి ఎనిమిది
 
విపులాచ పృథ్వీ:
 
 సికిందరాబాదు ప్రణాళికాబద్దంగా అభివృద్ధి చెందిన నగరం. ఆంగ్రేజువారు ఈ నగరాన్ని - బెంగుళూరు వంటి నగరాలవలె - కంటోన్మెంటు ప్రాంతంగా అభివృద్ధి చేశారు. దీని అభివృద్దికి తమిళ ముదలియారులు - క్రైస్తవ మిషినరీలు ఎంతో కృషి చేశారు.
 
 సికిందరాబాదుకు పురాతన చరిత్ర ఉంది. హష్మత్ పేట వద్ద త్రవ్వకాలలో క్రీస్తుపూర్వం మూడువేల సంవత్సరాల క్రితపు 'కెర్మస్' సమాధులు బయటపడినాయి. అప్పుడే ఇక్కడ జనావాసం ఉందనడానికి ఇది నిదర్శనం.
 
 కుతుబ్ షాహీల కాలంలో "హుసేన్ సాపురా" అనే గ్రామం ఉండేది. ఇబ్రాహింకులీ కుతుబ్ షాకు చేసిన జబ్బు "హుసేన్ షావలీ" అనే ఫకీరు వల్ల నయం అయింది. అతనికి కృతజ్ఞత తెలియపరచడానికి 1562లో 2,5,4,636 రూపాయిల కర్చుతో నిర్మించిందే హుసేన్ సాగర్ "హుసేన్ సాపురా" ఆ వలీపేర వెలసిన గ్రామం.

 
 intervio mugisindi. aasapettukoledu. kabatti niraasa prasakti ledu. illu cherukovadaniki bastapu daggara nunchunnaanu. inka bassu raledu. oka bantrothu ramaswamy - roppukuntu naa daggaraku vachaadu.
 
 "ayya rammantundu" - nannu pilichaadu.
 
 "nannena?"
 
 "ave! ninne! ayya nee korake kookunnadu."
 
 nenu vellaanu. gadepalli jagannathamgaaru okkare unnaaru. nannu kuurchommannaaru. kuurchunnaanu.
 
 "You are selected for post" annaru.
 
 adhi kalayo! vaishnava mayayo anipinchi nenu nischeshtunni ayinanu. kaneesam krutagnata cheppaledu.
 
 "When are you going to join?" - adigaaru.
 
 naa meeda maroka pidugu padindi. tadabaddaanu, tabbibbainanu, jawabu cheppalekapoyanu.
 
 "somavaram vachi, aardaru teesukondi."
 
 nakemi ardham kaavadam ledu. ayomayamlo padipoyanu. adhi vaastavamo, kalpanayo teliyadam ledu.
 
 "Now you can go."
 
 appatiki ee lokamloki vastunnaanu.
 
 naaku mukhastuti teliyadu. 'meeku chaala chaala krutagnatalu' ani bayatapaddaanu.
 
 "udyogam dorakadam inta sulabhamo?" anukunnaanu. aanandamlo - appatiki padavasari vadilina sigarettu - mallee koni kaalchaanu, peelchaanu dabul decker loo paiantastulo mundari seetulo kuurchoni evo lokalloki vellipoyaanu.
 
 annayyatho chepithe, "neeku kaaka evariki vastundira?" annaru.
 
 appatiki nenu chestunna udyogamlo gredu 55-99 naaku raanunna udyogapu skelu 140-5-190 ventane naa teacharu udyogaaniki rajinama postulo pampinchaanu. somavaramnadu munsipal aafiisuku vellaanu. secretery venkatapatiraajugaaru aardaru chetiki istuu "neevu churukayina vaadivani - neelantivadu dorakadanee ventane aardaru immannaru chairman gaaru" annaru taruvaata standing commity prociedings loo aa vishayam vyaktam ayindi.
 
 nenu udyogamlo cheraanu. salavu pettaanu. dornakallu vellaanu. kamala mummurisipoyindi. graamastulu - upaadhyaayulu - vidyaardhulu aatmeeyam ayina veedkolu icharu. stationuku gumpulu gumpulugaa vachi mammu railu ekkinchi veedkolu cheppaaru. kanulu chemarchagaa memu - bhoutikamgaa dornakallunu vidicham. dornakalluku sambandhinchina maroka vishayam cheppi, dornakalluku dooram avutaanu.
 
 gandi mallanna - mallikaarjunaraavu - siripuram congress campulo naatho pani chesaru. nenu metrick chaduvukovadaniki dornakallulo taavaram erparachaaru. abhimaanamtho nannu teecharugaa dornakalluku rappinchaaru.
 
 gandi mallanna aa taruvaata MLA ayinaru. MP ayinaru. aina nannu - maa kutumbaanni maruvaledu. nenu bhaarata rachana puurti chesina sandarbhamgaa 20 joon 1993 aadivaaram naadu - gandi mallanna swaatantrya samarayodhula sangham pakshaana - maa dampatulaku aadaramgaa - aatmeeyamgaa attahaasamgaa sanmanam chesaru. nannu gurtunchukunna janam tandopatandaalugaa sabhaku vachaaru. panduga chesinatlu mallanna tana intlo vandalamandiki bhojanaalu pettaaru.
 
 "ranganna! nenu chestunna chivari function - naa manumaraali naamakaranaaniki ravali" ani bratimilaadaadu. 19 aagastu 1994na nenuu kamala vellaam.
 
 12-9-1994na maa ammai udaya intlo illandulo undana dornakallununchi durvaarta - mallanna vellipoyaadu!
 
 memanta dornakallu vellaam.
 
 bhadrakka nene todabuttinavanni ayinatlu "annayya! nuvvu pettina katnaalu theuskoni poindannayya!" ani nannu pattukoni valavala edchindi.
 
 "mrutyormo amrutam gamaya" 
 nainam chindanti shastraani nainam dahati pavakah
 nachainam klesha yantyaapo nasoshayati maarutah
 
 (aatmaku naasanamu ledu daanini aayudhamulu chedimpalevu. agni dahinchaledu. neeru taduvaledu. gaali endagottaledu.)
 
maarpulu:
 
 memu 1957 joon loo dornakallu vadilam. swaatantryam vachinnatinunchi appatiki bhaaratadesamlo aneka maarpulu vachayi. bharatadesa mukhachitram maaripoyindi.
 
 1. bhaaratadesamlo undina 500 paiga samsthaanaalu vileenam aipoyayi. vaati roopurekhalu kanipinchaledu. rashtrala punarvibhajana jarigindi. A,B, C rashtralu maayam ainai. rajapramukhulu antarinchaaru. rashtralannintiki samaana pratipatti kaligindi.
 
 taruvaata kaalamlo frenchi, budatakeechula adheenamlo undina praantam kuudaa vimuktam ayindi.
 
 bharatadesam oke desham - deshaniki oke prabhutvam - oke pataakam - oke corrensy erpadindi.
 
 induku sardar patel gaari alasata erugani nirantara krushi - vaari deshabhakti vaari pragnaapaatavaalu kaaranaalu.
 
 2. bhaaratadesamlo undina aneka railvelu - N.S.R, M.S.M, G.I.P vantivi vileenam ayi, jaateeyam cheyabadina oke bhaarata railve erpadindi.
 
 3. deshaniki aahaarapadaardhaala korata vipareetamgaa undedi aa korata teerchadaaniki harita viplavam praarambham ayindi. bakranangal - nagarjunasagar vanti aneka praajektula pani praarambham ayindi.
 
 4. paarisraamikamgaa swayam samruddham kaavadaaniki rashyavanti deshaala sahakaaramtho parisramalu - saanketika vignaanaabhivruddi konasagindi.
 
 5. antaku mundu undina anaalu, paisalu raddayinaayi. dasaamsa paddatilo nayaa paisalu vachayi. thoonikallo - kolatallo dasaamsa paddati praarambham ayindi.
 
 bhaaratadesaanni aadhunika sainsu yugamlo pravesapettadaaniki mishrama aardhika vidhaanam pravesapetti, nirantaraayamgaa shraminchina aadarsavaadi - toli pradhaani jawahar lal nehroo krushini bhaaratajaati vismarinchadam asaadhyam - asambhavam.
 
 6. 1957 naatiki bhaaratadesapu jeevanaadulayina pallela aardhika - saamaajika - saanketika jeevitamlo elanti maarpu vachina jaadalu levu. vidyuttu, rawana soukaryaalu vaari daridaapulaku cheraledu. yantra naagarakata chaayalu kanipinchaledu. saanghika jeevanamlo e maatram maarpu jaragaledu. vidyaarangamlo isumanta maarpu vachindi. atisayokti kadanukunte janda maaradam tappa palleprajalaku e maarpuu teliyadanadam vaastava satyam.
 
           iravayi enimidi
 
vipulaacha pruthvee:
 
 sikindaraabaadu pranaalikaabaddamgaa abhivruddhi chendina nagaram. aangrejuvaaru ee nagaraanni - benguluru vanti nagaralavale - kantonmentu praantamgaa abhivruddhi chesaru. deeni abhivruddiki tamila mudaliyaarulu - kraistava mishinareelu entho krushi chesaru.
 
 sikindaraabaaduku puraatana charitra undi. hashmat peta vadda travvakaalalo kristupurvam mooduvela samvatsaraala kritapu 'kermus' samaadhulu bayatapadinaayi. appude ikkada janavasam undanadaaniki idhi nidarsanam.
 
 kutub shahila kaalamlo "husen sapura" ane graamam undedi. ibrahinkuli kutub shaku chesina jabbu "husen shavali" ane fakiru valla nayam ayindi. ataniki krutagnata teliyaparachadaaniki 1562loo 2,5,4,636 roopaayila karchutho nirminchinde husen sagar "husen sapura" aa valipera velasina graamam.