
తెలుగువారు తలకెత్తుకోవాల్సిన విలక్షణమైన కవి గోరటి వెంకన్న తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో భాగం కావడం ఇప్పుడు మనం గమనిస్తున్న అపూర్వ పరిణామం. వెంకన్న రాసిన పాటల్ని చదివినా, ఆయన పాడితే విన్నామనం పరవశులం కాకతప్పదు. అమృతమయమైన కవిత్వం రాయటమే కాకుండా, దాన్ని కొత్త రాగాల్లో పలికించి, చిందులాడుతూ మనను ఉర్రూతలూగించే గోరటి వెంకన్నను అభివర్ణించేందుకు వాగ్గేయకారుడు అన్న పదం సరిపోదనే చెప్పాలి.కవిత్వం రాజాస్థానాల నుంచి ప్రభుత్వ ఆస్థానాల నుంచి, పీఠాల నుంచి, ఆధిపత్య భావజాలం నుంచి, బాజాభజంత్రీల నుంచి బయటపడి పల్లెల్లోకి, వెలివాడల్లోకి, మట్టిమనుషుల్లోకి, నేల తల్లి చెమట చుక్కల్లోకి ప్రవే శించి చాలా కాలమైపోయింది. అలెక్స్ హేలీ ‘రూట్స్’ నవలలో కుంటా కింటేలా తరతరాల బానిసత్వాన్ని వదుల్చుకున్న అసలు సిసలైన గొంతుల్లో కవిత్వం పర వళ్లు తొక్కుతుంది. ఇప్పుడు మహాకావ్యాల సృష్టి మట్టి నేలల్లోంచి జరుగుతోంది. నగరాల్ని నిర్మించే మట్టి మనుషుల్లోంచే ఇప్పుడు తాత్వికులు, యోగులు, సాధువులు, బైరాగులు జన్మిస్తున్నారు. వీరి ప్రవచనాల్నీ, పాటల్నీ ఏ కడుపునిండిన పుణ్య పురుషులో, పుణ్యవతులో విననక్కర్లేదు; కడుపు కాలిన, మనిషిని కోల్పోయిన, నేలతో పెనవేసుకున్న సామాన్య జీవులు వీరితో మమేకం అవుతున్నారు. ఒక్కసారి కళ్ళపై పొరల్ని, గుండెలపైన తెరల్నీ దించి, పాండిత్యపు అహంకారాన్ని తొలగించి తొంగిచూస్తే మనకు కూడా బొడ్డు పేగు కదులుతుంది. తల్లి స్తన్యం రుచి గుర్తుకు వస్తుంది. మారిపోతున్న సమాజంలో వీరిని విస్మరించి ఏ విశ్వవిద్యాలయాలు, సంస్థలు, పీఠాలు, అకాడమీలు ఏమి చేసినా అవి నేలవిడిచి సాము చేస్తున్నట్లే.గోరటి వెంకన్న పల్లె జీవన సౌందర్యాన్నే కాదు, పల్లె జీవన విధ్వంసాన్ని ఒక విశాల అంతర్నేత్రం నుంచి చూసి రాసే ఒక గొప్ప కవి. తన కవితల్నీ, పద్యాల్నీ, గేయాల్నీ తానే రాసుకుని పాడే ఒక అపురూపమైన వాగ్గేయకారుడు. పసిపిల్లవాడి కేరింతల్నీ, ప్రపంచీకరణ నాశనం చేసిన పల్లె సంస్కృతినీ మననం చేసుకుని కొత్త రాగాలతో సహజ ఆలాపన చేసే గాయకుడు. వాన చినుకులతో పదం పాడుతూ, కదం తొక్కుతూ, తాండవం చేసే గోరటి వెంకన్న ఒక ప్రథముడు మాత్రమే కాదు, జీవితంలో గరళాన్ని గొంతులో బంధించి గానం చేసే పరమశివుడు. వెలుగుపూలను నేలకు వెదజల్లువాడు. పారే వాగు వంకలు, పచ్చనాకు రెమ్మలు, కోనేటి కొలను కాల్వలు, ఊరేటి ఊట సెలమలు, సెలకల్లో ఆడే పిల్లలు, ఆకాశంలో ఎగిరే కొంగలు, సిందాడే నీటి మువ్వలు, సిన్నారి సినుకు గవ్వలు గోరటి వెంకన్న పాటల్లో దరువేస్తాయి. అతడికి పారాడే తీగలపై తేలాడే తామరలు అలల కొప్పులపై తురిమినట్లుగా కనిపిస్తాయి. సుడులెంట పిట్టలు చుట్టూ తిరుగుతుంటే అతడికి రాట్నమే నీట తిరిగినట్లు కనిపిస్తుంది. గోరటి వెంకన్న అంత అద్భుతంగా చెరువు నిండితే ఊరు ఎంత కళకళలాడుతుందో  రాసిన కవి మరొకరు కనపడరు.జీవన సౌందర్యాన్నే కాదు, జీవన విధ్వంసాన్ని కూడా ఒడిసిపట్టిన కవి గోరటి వెంకన్న. ప్రపంచీకరణ, పట్టణీకరణ పల్లెల్లోకి ప్రవేశించి కుల వృత్తులను ధ్వంసం చేయటాన్నీ, మానవ సంబంధాలను నాశనం చేయటాన్నీ వెంకన్న చిత్రించినంత అద్భుతంగా మరే కవీ చిత్రించలేదేమో. ‘పల్లె కన్నీరు పెడుతుందో, కనిపించని కుట్రల... తల్లీ బందీయైపోతుందో... కనిపించని కుట్రల’ అని ఆయన రాసిన కవిత మొత్తం తెలుగు సమాజాన్ని కుదిపివేసింది. కులవృత్తులు నాశనమైన వైనాన్ని ఆ కవితలో కంటనీరు వచ్చేలా వర్ణించారు. గుండెలపై తన్నిన పిల్లలను సైతం తన గుండెగూటిలో తల్లి భద్రంగా దాచుకుంటుందని మాతృత్వాన్ని గురించి వెంకన్న రాసిన కవిత మనసు కదిలిస్తుంది. ‘దొరల పాపాలకు ధరణి కుమిలిందో’ అని పర్యావరణాన్ని నాశనం చేసినవారిని నిందిస్తారు. కరువు గురించి గుండె కరువు తీరేలా రోదిస్తారు. పామునే వణికించే నాగన్న ఊరి పెద్దల చూసి ఎందుకో ఉరుకులు పెట్టేది, అని ఆధిపత్య భావజాలాన్ని వివరిస్తారు.వెంకన్నను ఒక భావజాలానికీ, వాదానికీ పరిమితం చేయలేం. ప్రజల సమస్యలూ, పల్లె విధ్వంసమూ దోపిడీ గురించి రాసినప్పుడు ఆయనను భావ కవి అనుకునేవారూ లేకపోలేదు. సంచారం గురించి, బైరాగి జీవితం, ఏకాంతం గురించి ఇష్టపడ్డప్పుడు ఆయన ఒక యోగిలా కనిపిస్తారు. ఏది రాసినా గోరటి వెంకన్న రచనల్లో ప్రగాఢమైన కవిత్వం, భావుకత, తాత్వికత కనిపిస్తాయి. జీవన సౌందర్యం, జీవన పోరాటం, జీవన సంధ్యలో వేదాంతం మూడూ మనకు అవగతమవుతాయి. సాధారణంగా పాటల్లో గాన మాధుర్యమే ఎక్కువై భావానికి రెండవ ప్రాధాన్యత లభిస్తుంది. పాటల్ని చదివితే వాటి గొప్పతనం అంతగా తెలియదు. కానీ గోరటి వెంకన్న రాసిన పాటల్ని చదివినా, ఆయన పాడితే విన్నా మనం పరవశులు కాకతప్పదు. అమృతమైన కవిత్వం రాయటమే కాకుండా, దాన్ని కొత్త రాగాల్లో పలికించి, చిందులాడుతూ మనను ఉర్రూతలూగించే గోరటి వెంకన్నను అభివర్ణించేందుకు వాగ్గేయకారుడు అన్న పదం సరిపోదనే చెప్పాలి.1964 ఏప్రిల్ 4న వెనుకబడిన జిల్లా మహబూబ్నగర్లో తెలకపల్లి మండలం గౌరారం గ్రామంలో జన్మించిన వెంకన్నపై తన పల్లెలో ఉన్న వాతావరణం, శ్రమజీవులైన తల్లిదండ్రుల ప్రభావం ఉన్నది. పల్లెల్లో ఉన్న రకరకాల కళారూపాలు, యక్షగానాలు, చిందులు, రంగస్థల పద్యాలు, ఆలాపనలు, చిడతలు వేసి పాడే పాటలు, యోగి కీర్తనలు, బాలసంతులు, బుడబుక్కల వాళ్ళు పాడే లొల్లాయి పదాలు ఎన్నెన్నో ఆయన కవితల్లో అంతర్లీనమవుతాయి. వెంకన్న తండ్రి కర్మయోగి. వెంకన్న మాటల్లో చెప్పాలంటే అపర ధనుర్దాసు. వేదాలు చదువుకున్నా ఎరుకగలిగిన రాగి బెత్తం లేని రాజయోగి. సాధన లేకున్నా శారద చలువతో వేయి కిన్నెరసానులొక్కసారి మీటినట్లు పల్లె ఎద పులకరించేలా పాడే గాయకుడు. మిద్దె మీద సిద్ధయోగిలా నిద్రించేవారు. వేమన్న, నరసింహ, సుమతి శతకాల్లోని పద్యాలూ, శశిరేఖ, సావిత్రి, విరాటపర్వం మొదలైన యక్షగానాలూ ఆయన నోట ఏరులయి పారేవట. మరి ఆయన తల్లికి కూడా మంచి గాత్రం ఉన్నది. ఆమె గురించి అందమైన పాట రాశారు.బైరాగుల్లా గోరటి వెంకన్న సంచారమంటే ఇష్టపడతారు. ‘‘సంచారమే ఎంతో బాగున్నది. దీనంత ఆనందమేడున్నది’’ అని గాలిలో తేలాడుతూ గగనమంచుల దాకా పోతున్న గ్రద్దకూ, ఏటిలో చేపకూ సంచరించే శక్తి ఉన్నదని వర్ణిస్తారు. మూలకున్నవి మురుగిపోతున్నవని చెబుతారు. వెంకన్న పాటలకు సరిహద్దుల్లేవు. ‘‘నను గన్న నా తల్లి రాయలసీమ, రతనాల సీమ, తనువెల్ల తరగని గనులున్న సీమ గిరులున్న సీమ’’ అని రాయలసీమ గురించి రాశారు. అదే సీమలో బాంబుల సంస్కృతిని విమర్శిస్తూ రాశారు. ‘ప్రజల పలుకుబడిలో పలికేదే నా పాట’ అని చెప్పిన గోరటి వెంకన్న తెలుగువారు తలకెత్తుకోవాల్సిన విలక్షణమైన కవి. తెలుగు సాహిత్యంలో శిష్టవర్గాల ప్రభావం వల్ల పల్లెల్లో, మట్టి వాసన మధ్య పుట్టిన అనేకమంది ప్రజాకవులు మనకు తెలియకనే కనుమరుగయ్యారు. గోరటి వెంకన్న తనను గుర్తించకుండా ఉండలేనంత గొప్ప స్థాయికి ఎదిగి తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో భాగం కావడం ఇప్పుడు మనం గమనిస్తున్న అపూర్వ పరిణామం. ఈ పరిణామాన్ని లోక నాయక్ ఫౌండేషన్ గుర్తించి గోరటి వెంకన్నను సత్కరించుకోవాలని నిర్ణయించింది. ఆయనను సత్కరించడం అంటే లోక్నాయక్ ఫౌండేషన్ తనను తాను సత్కరించినట్లే.ఆచార్య యార్లగడ్డ లక్ష్మీప్రసాద్అధ్యక్షులు, లోక్ నాయక్ ఫౌండేషన్(గోరటి వెంకన్నకు లోక్నాయక్ ఫౌండేషన్ పురస్కార ప్రదానోత్సవ సభ నేడు విశాఖపట్నం ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయంలోని డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ అసెంబ్లీ హాల్లో సాయంత్రం 5 గంటలకు జరుగుతుంది. జస్టిస్ జాస్తి చలమేశ్వర్, జస్టిస్ లావు నాగేశ్వరరావు, మంత్రి గంటా శ్రీనివాసరావు, జస్టిస్ జి.రఘురామ్, ఎమ్మెల్సీ యం.వి.వి.యస్. మూర్తి తదితరులు పాల్గొంటారు)

teluguvaaru talakettukovalsina vilakshanamaina kavi gorati venkanna telugu saahitya charitralo bhagam kaavadam ippudu manam gamanistunna apurva parinaamam. venkanna raasina paatalni chadivina, aayana paadithe vinnaamanam paravasulam kaakatappadu. amrutamayamaina kavitvam rayatame kakunda, daanni kotta raagaallo palikinchi, chindulaadutuu mananu urrootaluginche gorati venkannanu abhivarninchenduku vaaggeyakaarudu anna padam saripodane cheppali.kavitvam rajasthanala nunchi prabhutva aasthaanaala nunchi, peethaala nunchi, aadhipatya bhaavajaalam nunchi, bajabhajantrila nunchi bayatapadi pallelloki, velivaadalloki, mattimanushulloki, neela talli chemata chukkalloki prave shinchi chala kaalamaipoyindi. alex haeli ‘roots’ navalalo kunta kintela tarataraala baanisatvaanni vadulchukunna asalu sisalaina gontullo kavitvam para vallu tokkutundi. ippudu mahakavyala srushti matti nelallonchi jarugutondi. nagaraalni nirminche matti manushullonche ippudu taatvikulu, yogulu, saadhuvulu, bairagulu janmistunnaru. veeri pravachanaalnii, paatalnee e kadupunindina punya purushulo, punhyavathulo vinanakkarledu; kadupu kaalina, manishini kolpoina, neelatho penavesukunna saamaanya jeevulu veeritho mamekam avutunnaaru. okkasari kallapai poralni, gundelapaina teralnee dinchi, paandityapu ahankaaraanni tolaginchi tongichuste manaku kuudaa boddu pegu kadulutundi. talli stanyam ruchi gurtuku vastundi. maaripotunna samaajamlo veerini vismarinchi e vishwavidyaalayaalu, samsthalu, peethaalu, akaadameelu emi chesina avi neelavidichi saamu chestunnatle.gorati venkanna palle jeevana soundaryaanne kaadu, palle jeevana vidhvamsaanni oka visaala antarnetram nunchi chusi rase oka goppa kavi. tana kavitalnee, padyaalnee, geyalni taane rasukuni pade oka apuroopamaina vaaggeyakaarudu. pasipillavadi kerintalni, prapancheekarana naasanam chesina palle samskrutinii mananam chesukuni kotta raagaalato sahaja aalaapana chese gayakudu. vaana chinukulatho padam paadutuu, kadam tokkutuu, tandavam chese gorati venkanna oka pradhamudu matrame kaadu, jeevitamlo garalaanni gontulo bandhinchi gaanam chese paramasivudu. velugupuulanu neelaku vedajalluvaadu. paare vaagu vankalu, pachanaaku remmalu, koneti kolanu kaalvalu, ooreti oota selamalu, selakallo audae pillalu, aakaasamlo egire kongalu, sindade neeti muvvalu, sinnari sinuku gavvalu gorati venkanna paatallo daruvestaayi. atadiki parade teegalapai telade taamaralu alala koppulapai turiminatlugaa kanipistaayi. sudulenta pittalu chuttu tirugutunte atadiki ratname neeta tiriginatlu kanipistundi. gorati venkanna anta adbhutamgaa cheruvu nindithe ooru entha kalakalalaadutundo  raasina kavi marokaru kanapadaru.jeevana soundaryaanne kaadu, jeevana vidhvamsaanni kuudaa odisipattina kavi gorati venkanna. prapancheekarana, pattaneekarana pallelloki pravesinchi kula vruttulanu dhwamsam cheyatanni, manava sambandhaalanu naasanam cheyatanni venkanna chitrinchinanta adbhutamgaa mare kavi chitrinchaledemo. ‘palle kanneeru pedutundo, kanipinchani kutrala... talli bandeeyaipotundo... kanipinchani kutrala’ ani aayana raasina kavita mottam telugu samaajaanni kudipivesindi. kulavruttulu naasanamaina vainaanni aa kavitalo kantaneeru vachela varninchaaru. gundelapai tannina pillalanu saitam tana gundegutilo talli bhadramgaa daachukuntundani maatrutvaanni gurinchi venkanna raasina kavita manasu kadilistundi. ‘dorala paapaalaku dharani kumilindo’ ani paryaavaranaanni naasanam chesinavaarini nindistaaru. karuvu gurinchi gunde karuvu teerelaa rodistaaru. pamune vanikinche naganna oori peddala chusi enduko urukulu pettedi, ani aadhipatya bhaavajaalaanni vivaristaaru.venkannanu oka bhaavajaalaanikii, vaadaanikii parimitam cheyalem. prajala samasyaluu, palle vidhvamsamuu dopidi gurinchi rasinappudu aayananu bhaava kavi anukunevaaruu lekapoledu. sanchaaram gurinchi, bairagi jeevitam, ekantam gurinchi ishtapaddappudu aayana oka yogila kanipistaaru. edhi rasina gorati venkanna rachanallo pragaadamaina kavitvam, bhaavukata, taatvikata kanipistaayi. jeevana soundaryam, jeevana poratam, jeevana sandhyalo vedaantam muuduu manaku avagatamavutaayi. saadhaaranamgaa paatallo gaana madhuryame ekkuvai bhavaniki rendava praadhaanyata labhistundi. paatalni chadivite vaati goppatanam antagaa teliyadu. cony gorati venkanna raasina paatalni chadivina, aayana paadithe vinna manam paravasulu kaakatappadu. amrutamaina kavitvam rayatame kakunda, daanni kotta raagaallo palikinchi, chindulaadutuu mananu urrootaluginche gorati venkannanu abhivarninchenduku vaaggeyakaarudu anna padam saripodane cheppali.1964 epril 4na venukabadina jilla mahaboobnagarlo telakapalli mandalam gauraram graamamlo janminchina venkannapai tana pallelo unna vaataavaranam, sramajeevulaina tallidandrula prabhaavam unnadi. pallello unna rakarakaala kalaaruupaalu, yakshagaanaalu, chindulu, rangasthala padyaalu, aalaapanalu, chidatalu vesi pade paatalu, yogi keertanalu, baalasantulu, budabukkala vaallu pade lollai padaalu ennenno aayana kavitallo antarleenamavutaayi. venkanna tandri karmayogi. venkanna maatallo cheppalante apara dhanurdasu. vaedaalu chaduvukunna erukagaligina raagi bettam laeni rajayogi. saadhana lekunna saarada chaluvatho veyi kinnerasanulokkasara meetinatlu palle edha pulakarinchela pade gayakudu. midde meeda siddayogila nidrinchevaaru. vemanna, narasimha, sumati satakaalloni padyaaluu, sasirekha, saavitri, viraataparvam modalaina yakshagaanaaluu aayana nota erulayi parevata. mari aayana talliki kuudaa manchi gaatram unnadi. aame gurinchi andamaina paata raasaaru.bairagulla gorati venkanna sanchaaramante ishtapadataaru. ‘‘sanchaarame entho bagunnadi. deenanta aanandamedunnadi’’ ani gaalilo teelaadutuu gaganamanchula daka potunna graddakuu, etilo chepakuu sancharinche sakti unnadani varnistaaru. moolakunnavi murugipotunnavani chebutaaru. venkanna paatalaku sarihaddullevu. ‘‘nanu ganna naa talli rayalaseema, ratanaala seema, tanuvella taragani ganulunna seema girulunna seema’’ ani rayalaseema gurinchi raasaaru. adhe seemalo bambula samskrutini vimarsistuu raasaaru. ‘prajala palukubadilo palikede naa paata’ ani cheppina gorati venkanna teluguvaaru talakettukovalsina vilakshanamaina kavi. telugu saahityamlo shishtavargaala prabhaavam valla pallello, matti vasana madhya puttina anekamandi prajaakavulu manaku teliyakane kanumarugayyaru. gorati venkanna tananu gurtinchakunda undalenanta goppa sthaayiki edigi telugu saahitya charitralo bhagam kaavadam ippudu manam gamanistunna apurva parinaamam. ee parinaamaanni loka nayak foundation gurtinchi gorati venkannanu satkarinchukovalani nirnayinchindi. aayananu satkarinchadam ante loknayak foundation tananu taanu satkarinchinatle.aachaarya yarlagadda lakshmiprasadhaadhyaka, lok nayak foundation(gorati venkannaku loknayak foundation puraskara pradaanotsava sabha nedu visaakhapatnam aandhravishvavidyalayam dactor bi.ar. ambedker assembley hallo saayantram 5 gantalaku jarugutundi. justis jaasti chalameshwar, justis laavu nageshwararao, mantri ganta srinivasarao, justis ji.raghuram, emmelsy yam.vi.vi.yas. muurti taditarulu palgontaru)