డెబ్భయి ఏళ్లు నిండిన సందర్భంలో శ్రీశ్రీ తన వయస్సు పదేళ్లు అన్నాడు. పది ఏడులు డెబ్భయి కదా, అదీ మహాకవి చమత్కారం. అంతటి వయస్సులోనూ తానింకా బాలుడినేనన్న ధ్వని కూడా అందులో ఉన్నది. స్వతంత్ర భారతదేశం కూడా నేడు డెబ్భయ్యేళ్ల పండుగ జరుపుకుంటున్నది. గతాన్ని వర్తమానాన్ని సమన్వయం చేసుకుంటూ భారతజాతి తననుతాను నిర్మించుకోవడానికి, అవరోధాలను అధిగమించడానికి చేస్తూ వచ్చిన ఈ ప్రయాణం కష్టతరమైనది సుదీర్ఘమైనదీ కూడా. మరొక దృక్కోణం నుంచి చూసినప్పుడు, ఒక జాతి జీవితంలో ఒక దేశం ప్రస్థానంలో ఏడు దశాబ్దాలు పెద్ద కాలమేమీ కాదు కాబట్టి, భారత్ పదేళ్ల బాలిక కూడా.అనేక సహస్రాబ్దులలో చేసినంత ప్రయాణం ఒక్క ఇరవయ్యో శతాబ్దంలోనే మానవజాతి చేసిందని చరిత్రకారులు అంటుంటారు. ఆధునిక కాలంలో మానవసమాజాల ప్రయాణం బహుముఖంగాను, అతివేగంగానూ సాగుతున్నది. సంపదను సృష్టించడంలోను, దాన్ని వినిమయం చేసుకోవడంలోను, మానవీయమైన, నాగరికమైన పరిపాలనను రూపొందించుకోవడంలోను, సమస్త మానవశ్రేణులను సమాజంలోను, పాలనలోను సమ్మిళితం చేసుకునేందుకు- మునుపెన్నడూ లేనంతగా ప్రయత్నాలు గత శతాబ్ది కాలంలోనే జరుగుతూ వచ్చాయి. అదే సమయంలో, కర్కశమైన నియంతృత్వం, జాతిహననశీలమైన ఫాసిజం, దారుణమైన శ్రమదోపిడి, మనుషుల రంగు జాతి జన్మ ఆధారంగా తీవ్రమైన వివక్ష, భౌగోళికమైన విస్తరణవాదం, ప్రపంచాన్ని గుప్పిట్లో పెట్టుకునే సామ్రాజ్యవాదం మొదలైన దుర్మార్గాలన్నీ కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. ఒక్కోసారి మరింత బలపడుతున్నాయి. పరంపరాగతమైన శోధన, మథన, ప్రతిఘటనల ద్వారా సాధించుకున్న విజ్ఞానాన్ని, హేతుదృష్టిని ఓడించి, గతకాలపు ఛాందసాన్ని, ద్వేషభావాలను అధికారపీఠాలపై ప్రతిష్ఠించే ప్రయత్నాలు ప్రపంచమంతా ఉధృతంగా జరుగుతున్నాయి. రెండు మహాసంగ్రామాల తరువాత మరో ప్రపంచయుద్ధం జరగలేదన్న మాటనే కానీ, ప్రతిరోజూ ఏదో ఒక మూల చిన్నదో పెద్దదో యుద్ధం జరుగుతూనే ఉన్నది. సమానత్వ ఆదర్శాన్ని ఆచరణలోకి తెచ్చుకోవడానికి జరుపుకున్న విప్లవాలు గమ్యాన్ని చేరకుండానే ముగిసిపోయాయి. ప్రపంచాన్నంతటినీ ఒకే మార్కెట్గా మలిచే క్రమం ఇప్పుడు అనేక కొత్త రకం రణరంగాలను ఆవిష్కరిస్తున్నది.బ్రిటిష్ భారతదేశంలో స్వపరిపాలన కోసం జాతీయోద్యమం ప్రారంభమైంది. భిన్నభాషలు, జాతులతో కూడిన దేశాన్ని ఏకం చేయవలసిన కర్తవ్యం నాటి స్వాతంత్ర్యోద్యమానిది. భారతీయ సమాజంలో అంతర్గతంగా ఉన్న వైరుధ్యాలను పరిష్కరించకుండా ఏకజాతి నిర్మాణం జరగదన్న తెలివిడి కూడా నాటి జాతీయోద్యమానికి ఉన్నది కానీ, అందుకు అనుగుణమైన ఆచరణను రూపొందించడంలో నాయకత్వం విజయవంతం కాలేకపోయింది. అందువల్లనే ముస్లిమ్ మైనారిటీలు కానీ, దళిత వర్గాలు కానీ ప్రత్యేకమైన కార్యాచరణనీ, నాయకత్వాన్నీ ఎంచుకున్నాయి. కాంగ్రెస్ నాయకత్వంలోని జాతీయోద్యమం అన్ని ఆకాంక్షలకు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ప్రయత్నించింది కానీ, ఫ్యూడలిజం, అవిద్య బలంగా ఉన్న నాటి కాలంలో అది ఆదర్శంగా మాత్రమే మిగిలిపోయింది. నాయకత్వ శ్రేణిలోని వారికి విడివిడిగా ఉండిన అభిప్రాయాలూ వైఖరులూ ఏమయినా, మొత్తంగా జాతీయోద్యమం అనేక అద్భుతమైన విలువలను, లక్ష్యాలను, ఆదర్శాలను స్వీకరించింది. ప్రధానస్రవంతి జాతీయోద్యమానికి నాయకత్వం వహించిన కాంగ్రెస్ సిద్ధాంతాలకు మించిన గమ్యాన్ని, గమనాన్ని నవ భారత రాజ్యాంగం ప్రకటించింది. జాతులకు స్వయం నిర్ణయాధికార హక్కు, ఫెడరలిజం, సమన్యాయం, బాధితులపై సానుకూల వివక్ష, వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక రంగాల అభివృద్ధి, అలీన విధానం, శాస్ర్తీయ వైఖరులకు ప్రోత్సాహం మొదలైన విలువలన్నీ నవస్వతంత్ర భారతదేశం ప్రకటించింది. ప్రజాస్వామ్యాన్ని, మిశ్రమ ఆర్థిక విధానాన్ని, లౌకికవాదాన్ని, భావప్రకటనాస్వేచ్ఛను, అంతర్జాతీయంగా స్వతంత్రంగా ఉండడాన్ని తన మార్గాలుగా స్వీకరించింది. తరువాతి కాలంలో సోషలిస్టు తరహా వ్యవస్థ నిర్మాణాన్ని కూడా విధానంగా చెప్పుకుంది. ఈ మార్గంలో నిష్ఠతో ఎంతకాలం ప్రయాణించాము, దారితప్పడం ఎప్పటి నుంచి మొదలయింది– అన్నది పండిత చర్చ మాత్రమే. పక్కదారులు పట్టడం ఎప్పుడో మొదలయింది.ఇప్పుడు 70 ఏళ్ల తరువాత, మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థ మరణశయ్య మీద ఉన్నది. లౌకికవాదం నడివీధిహత్యలను ఎదుర్కొంటున్నది. అలీనవిధానం గాలికి కొట్టుకుపోయింది. సోషలిజం చిరునామా కూడా లేదు. భావ ప్రకటనాస్వేచ్ఛ సామదానభేద దండోపాయాలలో చిక్కుకున్నది. శాస్ర్తీయదృష్టి అనాగరికంగా మారింది. సాంకేతికంగా అత్యాధునిక దశలో ఉన్నాము. అంతరిక్షంలోకి తరచు ఉపగ్రహాల గుత్తులను పంపిస్తున్నాము. కానీ మన మెదళ్లు ఛాందసంలోకి, మూఢత్వంలోకి దిగబడిపోయాయి.ఈ ప్రయాణం అంతటిలోకి ఆశ కలిగించేది, ప్రజాచైతన్యం మాత్రమే. మార్పు కర్తవ్యాన్ని ప్రభుత్వాలకు పాలకులకు వదిలిపెట్టకుండా, ప్రజలే తమ వివిధ ఆచరణల ద్వారా సమాజాన్ని మారుస్తూ వచ్చారు. ఒక్కోసారి ముందుకు వెళ్లగలిగారు, మరోసారి రెండడుగులు వెనకపడిపోయారు. కొరడా ఝళిపించినప్పడల్లా మేధావులు మౌనంలోకో భయంలోకో జారుకోవచ్చు. పోరాడి పోరాడి అలసినవారు కాసింత నిర్బంధ విశ్రాంతిలోకి పారిపోవచ్చు. సువిశాల దేశంలో ఇంకా వైవిధ్యం, విభిన్నత మిగిలే ఉన్న దేశంలో ఏదో ఒక మూల నుంచి ఒక గొంతు వినిపిస్తుంది. నిన్నటి కంటె నేటిని, నేటి కంటె రేపటిని మెరుగుపరచడానికి మనుషులు దొరకనంతగా భారతీయ సమాజం గొడ్డుపోలేదు. ఎంత దాకా ప్రయాణించాము, ఏమి సాధించాము- అని నిర్వేదం చెందినప్పుడు, చీకటి శక్తులకు లొంగకుండా ఇంకా కలివిడిగా బతుకుతున్న విభిన్న సమూహాలు, అనేక ప్రతికూల పరిస్థితుల మధ్య కూడా అద్భుత విజయాలు సాధిస్తున్న యువశక్తి– ఎంతో ధైర్యాన్ని ఇస్తాయి.
debbhai ellu nindina sandarbhamlo srishree tana vayassu padellu annadu. padi edulu debbhai kada, adhee mahakavi chamatkaram. antati vayassuloonuu taninka baludinenanna dhwani kuudaa andulo unnadi. swatantra bharatadesam kuudaa nedu debbhayyella panduga jarupukuntunnadi. gataanni vartamaanaanni samanvayam chesukuntu bhaaratajaati tananutaanu nirminchukovadaaniki, avarodhaalanu adhigaminchadaaniki chestu vachina ee prayaanam kashtataramainadi sudeerghamainadii kuudaa. maroka drukkonam nunchi chusinappudu, oka jaati jeevitamlo oka desham prasthaanamlo edu dasaabdaalu pedda kalamemy kaadu kabatti, bharat padella balika kuudaa.aneka sahasraabdulalo chesinanta prayaanam okka iravayyo sataabdamlone maanavajaati chesindani charitrakaarulu antuntaaru. aadhunika kaalamlo manavasamajala prayaanam bahumukhamgaanu, ativegamgaanuu saagutunnadi. sampadanu srushtinchadamloonu, daanni vinimayam chesukovadamlonu, maanaveeyamaina, naagarikamaina paripaalananu roopondinchukovadamlonu, samasta maanavasrenulanu samaajamlonu, paalanaloonu sammilitam chesukunenduku- munupennaduu lenantagaa prayatnaalu gatha satabdi kaalamlone jarugutuu vachayi. adhe samayamlo, karkasamaina niyantrutvam, jaatihananaseelamaina fasism, daarunamaina shramadopidi, manushula rangu jaati janma aadhaaramgaa teevramaina vivaksha, bhougolikamaina vistaranavaadam, prapanchaanni guppitlo pettukune saamraajyavaadam modalaina durmaargaalannii konasagutune unnaayi. okkosari marinta balapadutunnaayi. paramparaagatamaina shodhana, mathana, pratighatanala dwara saadhinchukunna vignaanaanni, hetudrushtini odinchi, gtakalapu chhandasanni, dweshabhaavaalanu adhikaarapeethaalapai pratishtinche prayatnaalu prapanchamantaa udhrutamgaa jarugutunnaayi. rendu mahasangramala taruvaata maro prapanchayuddham jaragaledanna matane cony, pratiroju edho oka muula chinnado peddado yuddham jarugutune unnadi. samaanatva aadarsaanni aacharanaloki techukovadaniki jarupukunna viplavaalu gamyanni cherakundane mugisipoyayi. prapanchaannantatinii oke marketga maliche kramam ippudu aneka kotta rakam ranarangaalanu aavishkaristunnadi.british bhaaratadesamlo swaparipaalana kosam jaatiiyodyamam praarambhamaindi. bhinnabhashalu, jaatulato kuudina deshaanni ekam cheyavalasina kartavyam naati swaatantryodyamaani. bhaarateeya samaajamlo antargatamgaa unna vairudhyaalanu parishkarinchakundaa ekajati nirmaanam jaragadanna telividi kuudaa naati jaatiiyoodyaamaaniki unnadi cony, anduku anugunamaina aacharananu roopondinchadamlo naayakatvam vijayavantam kaalekapoyindi. anduvallane muslim minoritylu cony, dalita vargaalu cony pratyekamaina kaaryaacharananii, naayakatvaannii enchukunnaayi. congress naayakatvamloni jaatiiyodyamam anni aakaankshalaku praatinidhyam vahinchadaaniki prayatninchindi cony, fudelism, avidya balangaa unna naati kaalamlo adhi aadarsamgaa matrame migilipoyindi. nayakatva shreniloni vaariki vidividigaa undina abhipraayaaluu vaikharuluu emayina, mottamgaa jaatiiyodyamam aneka adbhutamaina viluvalanu, lakshyaalanu, aadarsaalanu sweekarinchindi. pradhaanasravanti jaatiiyoodyaamaaniki naayakatvam vahinchina congress siddhaantaalaku minchina gamyanni, gamanaanni nava bhaarata raajyaangam prakatinchindi. jaatulaku swayam nirnayaadhikaara hakku, federalism, samanyayam, baadhitulapai saanukuula vivaksha, vyavasaaya, paarisraamika rangaala abhivruddhi, aleena vidhaanam, saasrtiiya vaikharulaku prothsaaham modalaina viluvalannee navaswatantra bharatadesam prakatinchindi. prajaaswaamyaanni, mishrama aardhika vidhaanaanni, loukikavaadaanni, bhaavaprakatanaasvechanu, antarjaatiiyamgaa swatantramgaa undadaanni tana maargaalugaa sweekarinchindi. taruvaati kaalamlo soshalistu taraha vyavastha nirmaanaanni kuudaa vidhaanamgaa cheppukundi. ee maargamlo nishtatho entakaalam prayaaninchaamu, daaritappadam eppati nunchi modalayindi– annadi pandita charcha matrame. pakkadaarulu pattadam eppudo modalayindi.ippudu 70 ella taruvaata, mishrama aardhika vyavastha maranasayya meeda unnadi. loukikavaadam nadiveedhihatyalanu edurkontunnadi. alinavidhaanam gaaliki kottukupoyindi. soshalism chirunama kuudaa ledu. bhaava prakatanaasvechcha saamadaanabheda dandopayalalo chikkukunnadi. saasrtiiyadrushti anaagarikamgaa maarindi. saanketikamgaa atyaadhunika dasalo unnaamu. antarikshamloki tarachu upagrahaala guttulanu pampistunnamu. cony mana medallu chhandasamloki, moodhathvamloki digabadipoyayi.ee prayaanam antatiloki aasha kaliginchedi, prajaachaitanyam matrame. maarpu kartavyaanni prabhutvaalaku paalakulaku vadilipettakundaa, prajale tama vividha aacharanala dwara samaajaanni maarustuu vachaaru. okkosari munduku vellagaligaaru, marosari rendadugulu venakapadipoyaaru. korada jhalipinchinappadalla medhaavulu mounamloko bhayamloko jaarukovachhu. poradi poradi alasinavaaru kaasinta nirbandha vishraantiloki paaripovachhu. suvisaala desamlo inka vaividhyam, vibhinnata migile unna desamlo edho oka muula nunchi oka gontu vinipistundi. ninnati kante netini, neti kante repatini meruguparachadaaniki manushulu dorakanantagaa bhaarateeya samajam goddupoledu. entha daka prayaaninchaamu, emi saadhinchaamu- ani nirvedam chendinappudu, cheekati saktulaku longakunda inka kalividigaa batukutunna vibhinna samuuhaalu, aneka pratikuula paristhitula madhya kuudaa adbhuta vijayaalu saadhistunna yuvasakti– entho dhairyanni istaayi.