జమిలి ఎన్నికలలో ఓటర్లు రానురాను ఒకే పార్టీ వైపు మొగ్గు చూపడం పెరుగుతున్నది. ఎన్నికలప్పుడు వారిని ప్రభావితం చేసిన అంశాల ఆధారంగా రెండు ఓట్లను ఒకే పార్టీకి వేస్తున్నారు. ఇలాంటి కలగాపులగం తీర్పులవల్ల ప్రజల ఆకాంక్షలకీ, ఏర్పడే ప్రభుత్వాలకి మధ్య పొంతన లేక ప్రభుత్వాలు ప్రజల విశ్వాసాన్ని కోల్పోతున్నాయి. రెండు చోట్లా ప్రజల ఆకాంక్షలకు తగ్గ ప్రభుత్వాలు రావడానికి జమిలి ఎన్నికల పద్ధతి దోహదపడేది కాదు.జమిలి ఎన్నికలు పైకి మేడి పండులా కనిపిస్తున్నా తరిచి చూస్తే ప్రమాదకర పర్యవసానాలు తొంగి చూస్తున్నాయి. ఒకేసారి ఎన్నికలు జరపడానికి రాష్ట్రాల శాసనసభల కాలాన్ని పొడిగించడమో లేదా కుదించడమో తప్పనిసరి. రాజ్యాంగం ప్రకారం ఎమర్జెన్సీలో తప్ప పొడిగింపునకు వీలులేదు. కుదించడం కోసం శాసనసభలను బలవంతంగా కూల్చి రాష్ట్రపతి పాలన పెట్టడం కూడా బొమ్మై కేసు తీర్పు తర్వాత సాధ్యంకానిదైంది. ఒకే దేశం -ఒకేఎన్నిక పేరుతో శాసనసభల గడువు పెంచడానికి లేదా కుదించడానికి వీలుగా రాజ్యాంగ సవరణలు చేస్తే కేంద్రం ఇష్టాయిష్టాలపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఆధారపడి వుండే చరిత్ర పునరావృత్తం అవుతుంది. దశాబ్దాల పాటు పోరాడి రాష్ట్రాలు సాధించుకున్న హక్కులు హుళక్కి అవుతాయి. దేశంలో ఫెడరల్ స్ఫూర్తి మంటగలుస్తుంది.జమిలి ఎన్నికలతో దేశం మారిపోతుందనీ, అభివృద్ధి పథంలో దూసుకుపోతుందని చేస్తున్న ప్రచారంలో వాస్తవం తక్కువ ఉత్ప్రేక్ష ఎక్కువగానూ కనిపిస్తున్నది. ఏటా కొన్ని రాష్ట్రాలలో ఎన్నికలతో ఎన్నికల కమిషన్ విధించే కోడ్ వల్ల అభివృద్ధి ఆగిపోతుందని జమిలి ఎన్నికలతో ఈ బెడద ఒకసారితో తొలిగిపోతుందనీ అంటున్నారు. వాస్తవానికి రాష్ట్రాలకు ఎప్పుడు ఎన్నికలు జరిగినా అక్కడ ఒకసారి కోడ్ తప్పదు. ఇక కేంద్రానికి ప్రతి ఏటా రాష్ట్రాల ఎన్నికల వల్ల అక్కడ కొన్ని పరిమితులున్న మాట వాస్తవం. అయితే ఇటీవల జరిగిన 5 రాష్ట్రాల ఎన్నికల సందర్భంగా కేంద్ర బడ్జెట్ను ప్రవేశపెట్టరాదన్న అభ్యంతరాలను ఎన్నికల కమిషన్ తోసిపుచ్చింది. అప్పటికే అమలులోవున్న ఏ పథకాల అమలుపైనా ఎలాంటి ఆంక్షలను పెట్టడం లేదు. ఆ రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక రాయితీలుండకూడదని మాత్రమే ఆంక్షపెట్టింది. దీనివల్లే అభివృద్ధి అంతా ఆగిపోతున్నదనేది పావుశాతం పాక్షిక సత్యం మాత్రమే. ఇక రెండోది ఇన్నిసార్లు ఎన్నికల వల్ల ప్రభుత్వ ఖర్చు పెరగడం సహజం. 17 లక్షల కోట్ల దేశ బడ్జెట్, లక్షల కోట్లలో రాష్ట్ర బడ్జెట్లు వున్న దేశంలో 5 లేక 6 వేలకోట్లు ఎన్నికల కోసం పెట్టే ఖర్చును భూతద్దంలో చూపడం సరికాదు. ఎందుకంటే అదనంగా చేసే 2, 3 వేల కోట్లుతోనే దేశం మారిపోదు, అభివృద్ధి ఆగిపోదు. మంచి ఎన్నికల వ్యవస్థ కోసం అనేక దేశాలు ఎన్నికల ఖర్చుతో పాటు పార్టీలకు అయ్యే ఎన్నికల ఖర్చును కొంత భరిస్తున్నాయి. మనదేశంలో కూడా ఇలాంటి ప్రయోగం కోసం ఇంద్రజిత్ గుప్తా కమిటీ కొన్ని సిఫారసులు కూడా చేసింది. కేవలం ఎన్నికల ఖర్చు తగ్గించడం కోసం మాత్రమే ప్రయోగాలు సహేతుకం కావు.జమిలి ఎన్నికలు ప్రతిఏటా రాష్ట్రాలలో ఎన్నికల తలనొప్పిని తొలగిస్తుందే తప్ప మన ఎన్నికల వ్యవస్థను సంస్కరించడానికి అణుమాత్రం కూడా దోహదం చెయ్యదు. తక్షణం జరగాల్సిన ఎన్నికల సంస్కరణను వాయిదావేసే ఎత్తుగడగా మాత్రమే ఉపయోగపడుతుంది. పార్టీల అభ్యర్థులు పెట్టే ఎన్నికల ఖర్చుమీద ఎలక్షన్ కమిషన్ పరిమితులు విధించినా అదనంగా ఓట్ల కొనుగోళ్ళకి, ఇతర ప్రలోభాలకు కోట్లు ఖర్చు చేస్తున్నారు. తిరిగి సంపాదించడానికి అవినీతిని పెంచి పోషిస్తున్నారు. దీనిని అరికట్టే ఆలోచన మనకి కనబడడం లేదు. పార్టీల మేనిఫెస్టోలు ప్రభుత్వ ఖజానాను గుల్ల చేసే ప్రజాకర్షక వాగ్దానాలను గుప్పించేవిగా ఉంటున్నా దానిపై ఉలుకూపలుకూ లేదు. పార్టీ ఫిరాయింపుల చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తూ జెండాలు మార్చేస్తూ పదవులను దక్కించుకుంటున్నా దానిని చక్కదిద్దే ఊసు లేదు. జమిలి ఎన్నికలకన్నా ముందు ఎన్నికల వ్యవస్థను ప్రక్షాళన చేయాలి. పాలక పార్టీలన్నీ ఈ ఆటలో భాగస్వాములైనందున వీటిని పట్టించుకోవడం లేదు.జమిలి ఎన్నికలలో ప్రజల తీర్పులు కలగాపులగం అవుతాయి. రాజ్యాంగం ప్రకారం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు దేనికదే ప్రత్యేకమైనవి. వీటి మధ్య అధికార విభజనను రాజ్యాంగమే నిర్దిష్ట పరిచింది. ఒకరి జాబితాలో మరొకరు కల్పించుకోకుండా 7వ షెడ్యూల్లో కేంద్రానికి లిస్ట్ 1ని, రాష్ట్రాలకి లిస్ట్ 2ను కల్పించింది. రాజ్యాంగ పరంగా ఈ ప్రభుత్వాలు నిర్వహించాల్సిన విధులు భిన్నమైనవి. ఎన్నికలలో ప్రజలు దేని అధికారాల పరిధిలో దానికి తీర్పు చెప్పాలి. ప్రజలు దేనికి దానికి వేరువేరుగా తీర్పుచెప్పడానికి జమిలి ఎన్నికలు అనువైన పద్ధతి కాదు. మన దేశంలో జమిలి ఎన్నికలలో ఓటర్ల ప్రవర్తనపై జరిగిన అధ్యయనాల ప్రకారం జమిలి ఎన్నికలలో ఓటర్లు రానురాను ఒకే పార్టీ వైపు మొగ్గు చూపడం పెరుగుతున్నది. ఎన్నికలప్పుడు వారిని ప్రభావితం చేసిన అంశాల ఆధారంగా రెండు ఓట్లను ఒకే పార్టీకి వేస్తున్నారు. ఇలాంటి కలగాపులగం తీర్పులవల్ల ప్రజల ఆకాంక్షలకీ, ఏర్పడే ప్రభుత్వాలకి మధ్య పొంతన లేక ప్రభుత్వాలు ప్రజల విశ్వాసాన్ని కోల్పోతున్నాయి. రెండు చోట్లా ప్రజల ఆకాంక్షలకు తగ్గ ప్రభుత్వాలు రావడానికి జమిలి ఎన్నికల పద్ధతి దోహదపడేది కాదు, ఒక వేళరాజ్యాంగ పరమైన అవరోధాలను దాటుకొని జమిలి ఎన్నికకు దారి ఏర్పడితే అప్పుడు ఒకసారి పార్లమెంటుకూ (ఒక ఎన్నిక ప్రభావం మరోదానిపై పడకుండా) కనీసం రెండున్నర సంవత్సరాల వ్యవధి తర్వాత అన్ని శాసనసభలకు ఒకేసారి ఎన్నికలు జరపడం శ్రేయస్కరం అవుతుంది. జమిలి ఎన్నికలు మన దేశానికి కొత్త కాదు. 1952 నుంచి 1967 వరకు దేశమంతటా దాదాపుగా జమిలి ఎన్నికలే జరిగాయి. ఆ పద్ధతికి తిరిగి వెళ్లడం ఘర్ వాపసీ లాంటిదిగా ప్రచారం చేస్తున్నారు. దానిని తమ వాదనకు ఒక దృష్టాంతంగా వాడుకుంటున్నారే తప్ప దాని అనుభవాలు, గుణపాఠాలు తీసుకున్న దాఖలాలు కనిపించడంలేదు. ఈ జమిలి ఎన్నికలు కేంద్రంలో, రాష్ట్రాలలో ఏకపార్టీ పాలనకు దారితీసింది. కేరళలో 1957లో దానికి భిన్నంగా ఏర్పడిన కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వాన్ని మధ్యంతరంగానే కేంద్రప్రభుత్వం రద్దు చేసి రాష్ట్రాలలో మరోపార్టీ అధికారంలో ఉండకుండా జాగ్రత్త పడింది. పైగా దేశంలో ఏకపార్టీ పాలన రాష్ట్రాల అభివృద్ధినీ, అధికారాలను, ప్రజల ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలను ఉపేక్షించింది. దీని పర్యవసానంగానే దేశంలో ప్రాంతీయ పార్టీలు పుట్టుకొచ్చాయి. ఏకపార్టీ పాలనకు చరమగీతం పాడాయి. ఎక్కడైనా ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలకు భంగం వాటిల్లితే అక్కడ ప్రజలకు ప్రాంతీయ పార్టీల రూపంలో ఒక ప్రత్యామ్నాయ మార్గం దొరికింది. ఆంధ్రుల ఆత్మగౌరం నినాదంతో తెలుగుదేశం పార్టీ ఎన్నికలలో గెలిచి స్థిరపడింది. తెలంగాణలో ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలకు ప్రతినిధిగా టీఆర్ఎస్ ప్రాంతీయ పార్టీగా అవతరించింది. ఇవన్నీ ఒకనాటి ఏకపార్టీ పాలన పర్యవసానాల కొనసాగింపుగా జరిగిన, జరుగుతున్న పరిణామాలు. ఒకే దేశం జమిలి ఎన్నికలతో ప్రాంతీయ పార్టీలు అసంగతం అవుతాయి లేదా జాతీయ పార్టీలకు అనుచర పార్టీలు గానూ మనుగడ సాగించాల్సిన స్థితిలో పడతాయి. అవి క్రమేణా ప్రజల ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే స్థితిని కోల్పోతాయి. తర్వాత తలెత్తే ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలకు పరిష్కార మార్గంగా దేశ విభజనోద్యమాలే మార్గంగా కనిపిస్తాయి. ఒకే దేశం – ఒకే ఎన్నిక పేరుతో చరిత్రను పునరావృతం చెయ్యాలని పూనుకుంటే ఈసారి జరిగే పరిణామాలు దేశానికి విషాదాంతంగా మారే ప్రమాదం కనిపిస్తున్నది.డి.వి.వి.ఎస్. వర్మమనరాజ్యం సంస్థ వ్యవస్థాపకులుజమిలి ఎన్నికలతో దేశం మారిపోతుందనీ, అభివృద్ధి పథంలో దూసుకుపోతుందని చేస్తున్న ప్రచారంలో వాస్తవం తక్కువ ఉత్ప్రేక్ష ఎక్కువగానూ కనిపిస్తున్నది. ఏటా కొన్ని రాష్ట్రాలలో ఎన్నికలతో ఎన్నికల కమిషన్ విధించే కోడ్ వల్ల అభివృద్ధి ఆగిపోతుందని జమిలి ఎన్నికలతో ఈ బెడద ఒకసారితో తొలిగిపోతుందనీ అంటున్నారు. వాస్తవానికి రాష్ట్రాలకు ఎప్పుడు ఎన్నికలు జరిగినా అక్కడ ఒకసారి కోడ్ తప్పదు. ఇక కేంద్రానికి ప్రతి ఏటా రాష్ట్రాల ఎన్నికల వల్ల అక్కడ కొన్ని పరిమితులున్న మాట వాస్తవం. అయితే ఇటీవల జరిగిన 5 రాష్ట్రాల ఎన్నికల సందర్భంగా కేంద్ర బడ్జెట్ను ప్రవేశపెట్టరాదన్న అభ్యంతరాలను ఎన్నికల కమిషన్ తోసిపుచ్చింది. అప్పటికే అమలులోవున్న ఏ పథకాల అమలుపైనా ఎలాంటి ఆంక్షలను పెట్టడం లేదు. ఆ రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక రాయితీలుండకూడదని మాత్రమే ఆంక్షపెట్టింది. దీనివల్లే అభివృద్ధి అంతా ఆగిపోతున్నదనేది పావుశాతం పాక్షిక సత్యం మాత్రమే. ఇక రెండోది ఇన్నిసార్లు ఎన్నికల వల్ల ప్రభుత్వ ఖర్చు పెరగడం సహజం. 17 లక్షల కోట్ల దేశ బడ్జెట్, లక్షల కోట్లలో రాష్ట్ర బడ్జెట్లు వున్న దేశంలో 5 లేక 6 వేలకోట్లు ఎన్నికల కోసం పెట్టే ఖర్చును భూతద్దంలో చూపడం సరికాదు. ఎందుకంటే అదనంగా చేసే 2, 3 వేల కోట్లుతోనే దేశం మారిపోదు, అభివృద్ధి ఆగిపోదు. మంచి ఎన్నికల వ్యవస్థ కోసం అనేక దేశాలు ఎన్నికల ఖర్చుతో పాటు పార్టీలకు అయ్యే ఎన్నికల ఖర్చును కొంత భరిస్తున్నాయి. మనదేశంలో కూడా ఇలాంటి ప్రయోగం కోసం ఇంద్రజిత్ గుప్తా కమిటీ కొన్ని సిఫారసులు కూడా చేసింది. కేవలం ఎన్నికల ఖర్చు తగ్గించడం కోసం మాత్రమే ప్రయోగాలు సహేతుకం కావు.జమిలి ఎన్నికలు ప్రతిఏటా రాష్ట్రాలలో ఎన్నికల తలనొప్పిని తొలగిస్తుందే తప్ప మన ఎన్నికల వ్యవస్థను సంస్కరించడానికి అణుమాత్రం కూడా దోహదం చెయ్యదు. తక్షణం జరగాల్సిన ఎన్నికల సంస్కరణను వాయిదావేసే ఎత్తుగడగా మాత్రమే ఉపయోగపడుతుంది. పార్టీల అభ్యర్థులు పెట్టే ఎన్నికల ఖర్చుమీద ఎలక్షన్ కమిషన్ పరిమితులు విధించినా అదనంగా ఓట్ల కొనుగోళ్ళకి, ఇతర ప్రలోభాలకు కోట్లు ఖర్చు చేస్తున్నారు. తిరిగి సంపాదించడానికి అవినీతిని పెంచి పోషిస్తున్నారు. దీనిని అరికట్టే ఆలోచన మనకి కనబడడం లేదు. పార్టీల మేనిఫెస్టోలు ప్రభుత్వ ఖజానాను గుల్ల చేసే ప్రజాకర్షక వాగ్దానాలను గుప్పించేవిగా ఉంటున్నా దానిపై ఉలుకూపలుకూ లేదు. పార్టీ ఫిరాయింపుల చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తూ జెండాలు మార్చేస్తూ పదవులను దక్కించుకుంటున్నా దానిని చక్కదిద్దే ఊసు లేదు. జమిలి ఎన్నికలకన్నా ముందు ఎన్నికల వ్యవస్థను ప్రక్షాళన చేయాలి. పాలక పార్టీలన్నీ ఈ ఆటలో భాగస్వాములైనందున వీటిని పట్టించుకోవడం లేదు.జమిలి ఎన్నికలలో ప్రజల తీర్పులు కలగాపులగం అవుతాయి. రాజ్యాంగం ప్రకారం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు దేనికదే ప్రత్యేకమైనవి. వీటి మధ్య అధికార విభజనను రాజ్యాంగమే నిర్దిష్ట పరిచింది. ఒకరి జాబితాలో మరొకరు కల్పించుకోకుండా 7వ షెడ్యూల్లో కేంద్రానికి లిస్ట్ 1ని, రాష్ట్రాలకి లిస్ట్ 2ను కల్పించింది. రాజ్యాంగ పరంగా ఈ ప్రభుత్వాలు నిర్వహించాల్సిన విధులు భిన్నమైనవి. ఎన్నికలలో ప్రజలు దేని అధికారాల పరిధిలో దానికి తీర్పు చెప్పాలి. ప్రజలు దేనికి దానికి వేరువేరుగా తీర్పుచెప్పడానికి జమిలి ఎన్నికలు అనువైన పద్ధతి కాదు. మన దేశంలో జమిలి ఎన్నికలలో ఓటర్ల ప్రవర్తనపై జరిగిన అధ్యయనాల ప్రకారం జమిలి ఎన్నికలలో ఓటర్లు రానురాను ఒకే పార్టీ వైపు మొగ్గు చూపడం పెరుగుతున్నది. ఎన్నికలప్పుడు వారిని ప్రభావితం చేసిన అంశాల ఆధారంగా రెండు ఓట్లను ఒకే పార్టీకి వేస్తున్నారు. ఇలాంటి కలగాపులగం తీర్పులవల్ల ప్రజల ఆకాంక్షలకీ, ఏర్పడే ప్రభుత్వాలకి మధ్య పొంతన లేక ప్రభుత్వాలు ప్రజల విశ్వాసాన్ని కోల్పోతున్నాయి. రెండు చోట్లా ప్రజల ఆకాంక్షలకు తగ్గ ప్రభుత్వాలు రావడానికి జమిలి ఎన్నికల పద్ధతి దోహదపడేది కాదు, ఒక వేళరాజ్యాంగ పరమైన అవరోధాలను దాటుకొని జమిలి ఎన్నికకు దారి ఏర్పడితే అప్పుడు ఒకసారి పార్లమెంటుకూ (ఒక ఎన్నిక ప్రభావం మరోదానిపై పడకుండా) కనీసం రెండున్నర సంవత్సరాల వ్యవధి తర్వాత అన్ని శాసనసభలకు ఒకేసారి ఎన్నికలు జరపడం శ్రేయస్కరం అవుతుంది. జమిలి ఎన్నికలు మన దేశానికి కొత్త కాదు. 1952 నుంచి 1967 వరకు దేశమంతటా దాదాపుగా జమిలి ఎన్నికలే జరిగాయి. ఆ పద్ధతికి తిరిగి వెళ్లడం ఘర్ వాపసీ లాంటిదిగా ప్రచారం చేస్తున్నారు. దానిని తమ వాదనకు ఒక దృష్టాంతంగా వాడుకుంటున్నారే తప్ప దాని అనుభవాలు, గుణపాఠాలు తీసుకున్న దాఖలాలు కనిపించడంలేదు. ఈ జమిలి ఎన్నికలు కేంద్రంలో, రాష్ట్రాలలో ఏకపార్టీ పాలనకు దారితీసింది. కేరళలో 1957లో దానికి భిన్నంగా ఏర్పడిన కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వాన్ని మధ్యంతరంగానే కేంద్రప్రభుత్వం రద్దు చేసి రాష్ట్రాలలో మరోపార్టీ అధికారంలో ఉండకుండా జాగ్రత్త పడింది. పైగా దేశంలో ఏకపార్టీ పాలన రాష్ట్రాల అభివృద్ధినీ, అధికారాలను, ప్రజల ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలను ఉపేక్షించింది. దీని పర్యవసానంగానే దేశంలో ప్రాంతీయ పార్టీలు పుట్టుకొచ్చాయి. ఏకపార్టీ పాలనకు చరమగీతం పాడాయి. ఎక్కడైనా ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలకు భంగం వాటిల్లితే అక్కడ ప్రజలకు ప్రాంతీయ పార్టీల రూపంలో ఒక ప్రత్యామ్నాయ మార్గం దొరికింది. ఆంధ్రుల ఆత్మగౌరం నినాదంతో తెలుగుదేశం పార్టీ ఎన్నికలలో గెలిచి స్థిరపడింది. తెలంగాణలో ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలకు ప్రతినిధిగా టీఆర్ఎస్ ప్రాంతీయ పార్టీగా అవతరించింది. ఇవన్నీ ఒకనాటి ఏకపార్టీ పాలన పర్యవసానాల కొనసాగింపుగా జరిగిన, జరుగుతున్న పరిణామాలు. ఒకే దేశం జమిలి ఎన్నికలతో ప్రాంతీయ పార్టీలు అసంగతం అవుతాయి లేదా జాతీయ పార్టీలకు అనుచర పార్టీలు గానూ మనుగడ సాగించాల్సిన స్థితిలో పడతాయి. అవి క్రమేణా ప్రజల ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే స్థితిని కోల్పోతాయి. తర్వాత తలెత్తే ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలకు పరిష్కార మార్గంగా దేశ విభజనోద్యమాలే మార్గంగా కనిపిస్తాయి. ఒకే దేశం – ఒకే ఎన్నిక పేరుతో చరిత్రను పునరావృతం చెయ్యాలని పూనుకుంటే ఈసారి జరిగే పరిణామాలు దేశానికి విషాదాంతంగా మారే ప్రమాదం కనిపిస్తున్నది.డి.వి.వి.ఎస్. వర్మమనరాజ్యం సంస్థ వ్యవస్థాపకులు
jamili ennikalalo otarlu raanuraanu oke party vaipu moggu chuupadam perugutunnadi. ennikalappudu vaarini prabhaavitam chesina amsaala aadhaaramgaa rendu otlanu oke paarteeki vestunnaru. ilanti kalagaapulagam teerpulavalla prajala aakaankshalakii, erpade prabhutvaalaki madhya pontana leka prabhutvaalu prajala vishwaasaanni kolpotunnayi. rendu chotla prajala aakaankshalaku tagga prabhutvaalu raavadaaniki jamili ennikala paddhati dohadapadedi kaadu.jamili ennikalu paiki medi pandula kanipistunna tarichi chuste pramaadakara paryavasaanaalu tongi chustunnayi. okesari ennikalu jarapadaaniki rashtrala saasanasabhala kaalaanni podiginchadamo leda kudinchadamo tappanisari. raajyaangam prakaaram emergencylo tappa podigimpunaku veeluledu. kudinchadam kosam saasanasabhalanu balavantamgaa koolchi rashtrapati paalana pettadam kuudaa bommai kesu teerpu tarvaata saadhyamkaanidaindi. oke desham -okeennika paerutho saasanasabhala gaduvu penchadaaniki leda kudinchadaaniki veelugaa raajyaamga savaranalu cheste kendram ishtaayishtaalapai rashtra prabhutvaalu aadhaarapadi vunde charitra punaraavruttam avutundi. dasaabdaala paatu poradi rashtralu saadhinchukunna hakkulu hulakki avtayi. desamlo federal sphurthy mantagalustundi.jamili ennikalatho desham maaripotundanii, abhivruddhi pathamlo doosukupotundani chestunna prachaaramlo vaastavam takkuva utpreksha ekkuvagaanuu kanipistunnadi. eta konni rashtralalo ennikalatho ennikala kamishan vidhinche kod valla abhivruddhi aagipotundani jamili ennikalatho ee bedada okasaarito toligipotundanii antunnaru. vaastavaaniki rashtralaku eppudu ennikalu jarigina akkada okasari kod tappadu. ika kendraaniki prati eta rashtrala ennikala valla akkada konni parimitulunna maata vaastavam. ayithe iteevala jarigina 5 rashtrala ennikala sandarbhamgaa kendra badjetnu pravesapettaraadanna abhyantaraalanu ennikala kamishan tosipuchindi. appatike amalulovunna e pathakaala amalupaina elanti aankshalanu pettadam ledu. aa rashtralaku pratyeka raayiteelundakuudadani matrame aankshapettindi. deenivalle abhivruddhi antaa aagipotunnadanedi paavusaatam paakshika satyam matrame. ika rendodi innisaarlu ennikala valla prabhutva kharchu peragadam sahajam. 17 lakshala kotla desha budget, lakshala kotlalo rashtra badjetlu vunna desamlo 5 leka 6 velakotlu ennikala kosam pette kharchunu bhootaddamlo chuupadam sarikaadu. endukante adanamgaa chese 2, 3 vela kotluthone desham maaripodu, abhivruddhi aagipodu. manchi ennikala vyavastha kosam aneka deshaalu ennikala kharchuto paatu paarteelaku ayye ennikala kharchunu kontha bharistunnayi. manadesamlo kuudaa ilanti prayogam kosam indrajit gupta commity konni sifaarasulu kuudaa chesindi. kevalam ennikala kharchu tagginchadam kosam matrame prayogaalu sahetukam kaavu.jamili ennikalu pratiyaetaa rashtralalo ennikala talanoppini tolagistunde tappa mana ennikala vyavasthanu samskarinchadaaniki anumaatram kuudaa dohadam cheyyadu. takshanam jaragaalsina ennikala samskarananu vaayidaavese ettugadagaa matrame upayogapadutundi. paarteela abhyardhulu pette ennikala kharchumeeda election kamishan parimitulu vidhinchinaa adanamgaa otla konugollaki, itara pralobhaalaku kotlu kharchu chestunnaru. tirigi sampaadinchadaaniki avineetini penchi pooshistunnaaru. deenini arikatte aalochana manaki kanabadadam ledu. paarteela manifestolu prabhutva khajananu gulla chese prajaakarshaka vaagdaanaalanu guppinchevigaa untunna daanipai ulukuupalukuu ledu. party firaayimpula chattaanni ullanghistuu jendaalu maarchestuu padavulanu dakkinchukuntunna daanini chakkadidde oosu ledu. jamili ennikalakanna mundu ennikala vyavasthanu prakshaalana cheyali. paalaka paartiilannii ee aatalo bhaagaswaamulainanduna veetini pattinchukovadam ledu.jamili ennikalalo prajala teerpulu kalagaapulagam avtayi. raajyaangam prakaaram kendra, rashtra prabhutvaalu denikade pratyekamainavi. veeti madhya adhikara vibhajananu rajyangame nirdishta parichindi. okari jaabitaalo marokaru kalpinchukokunda 7va shedullo kendraaniki list 1ni, rashtralaki list 2nu kalpinchindi. raajyaamga paramgaa ee prabhutvaalu nirvahinchaalsina vidhulu bhinnamainavi. ennikalalo prajalu deni adhikaaraala paridhilo daaniki teerpu cheppali. prajalu deniki daaniki veruverugaa teerpucheppadaaniki jamili ennikalu anuvaina paddhati kaadu. mana desamlo jamili ennikalalo otarla pravartanapai jarigina adhyayanaala prakaaram jamili ennikalalo otarlu raanuraanu oke party vaipu moggu chuupadam perugutunnadi. ennikalappudu vaarini prabhaavitam chesina amsaala aadhaaramgaa rendu otlanu oke paarteeki vestunnaru. ilanti kalagaapulagam teerpulavalla prajala aakaankshalakii, erpade prabhutvaalaki madhya pontana leka prabhutvaalu prajala vishwaasaanni kolpotunnayi. rendu chotla prajala aakaankshalaku tagga prabhutvaalu raavadaaniki jamili ennikala paddhati dohadapadedi kaadu, oka velaraajyaamga paramaina avarodhaalanu daatukoni jamili ennikaku daari erpadithe appudu okasari paarlamentukuu (oka ennika prabhaavam marodanipai padakunda) kaneesam rendunnara samvatsaraala vyavadhi tarvaata anni saasanasabhalaku okesari ennikalu jarapadam shreyaskaram avutundi. jamili ennikalu mana deshaniki kotta kaadu. 1952 nunchi 1967 varaku deshamantata daadaapugaa jamili ennikale jarigai. aa paddhatiki tirigi velladam ghar vapasi lantidiga prachaaram chestunnaru. daanini tama vaadanaku oka drushtaantamgaa vaadukuntunnaare tappa daani anubhavaalu, gunapaataalu teesukunna daakhalaalu kanipinchadamledu. ee jamili ennikalu kendramlo, rashtralalo ekaparti paalanaku daariteesindi. keralalo 1957loo daaniki bhinnamgaa erpadina kamyuunistu prabhutvaanni madhyantaramgaane kendraprabhutvam raddu chesi rashtralalo maroparty adhikaaramlo undakunda jaagratta padindi. paiga desamlo ekaparti paalana rashtrala abhivruddhinii, adhikaaraalanu, prajala praantiiya aakaankshalanu upekshinchindi. deeni paryavasaanamgaane desamlo praantiiya paarteelu puttukochayi. ekaparti paalanaku charamageetam padai. ekkadaina praantiiya aakaankshalaku bhangam vaatillithe akkada prajalaku praantiiya paarteela roopamlo oka pratyaamnaaya maargam dorikindi. aandhrula aatmagouram ninaadamtoe telugudesam party ennikalalo gelichi sthirapadindi. telamgaanalo praantiiya aakaankshalaku pratinidhigaa trs praantiiya paartiigaa avatarinchindi. ivannee okanati ekaparti paalana paryavasanala konasaagimpugaa jarigina, jarugutunna parinaamaalu. oke desham jamili ennikalatho praantiiya paarteelu asangatam avtayi leda jaateeya paarteelaku anuchara paarteelu gaanuu manugada saaginchaalsina sthitilo padataayi. avi kramena prajala praantiiya aakaankshalaku praatinidhyam vahinche sthitini kolpotayi. tarvaata talette praantiiya aakaankshalaku parishkaara maargamgaa desha vibhajanodyamale maargamgaa kanipistaayi. oke desham – oke ennika paerutho charitranu punaraavrutam cheyyaalani poonukunte eesaari jarige parinaamaalu deshaniki vishaadaantamgaa mare pramaadam kanipistunnadi.di.vi.vi.es. varmamanarajyam samstha vyavasthaapakulujamili ennikalatho desham maaripotundanii, abhivruddhi pathamlo doosukupotundani chestunna prachaaramlo vaastavam takkuva utpreksha ekkuvagaanuu kanipistunnadi. eta konni rashtralalo ennikalatho ennikala kamishan vidhinche kod valla abhivruddhi aagipotundani jamili ennikalatho ee bedada okasaarito toligipotundanii antunnaru. vaastavaaniki rashtralaku eppudu ennikalu jarigina akkada okasari kod tappadu. ika kendraaniki prati eta rashtrala ennikala valla akkada konni parimitulunna maata vaastavam. ayithe iteevala jarigina 5 rashtrala ennikala sandarbhamgaa kendra badjetnu pravesapettaraadanna abhyantaraalanu ennikala kamishan tosipuchindi. appatike amalulovunna e pathakaala amalupaina elanti aankshalanu pettadam ledu. aa rashtralaku pratyeka raayiteelundakuudadani matrame aankshapettindi. deenivalle abhivruddhi antaa aagipotunnadanedi paavusaatam paakshika satyam matrame. ika rendodi innisaarlu ennikala valla prabhutva kharchu peragadam sahajam. 17 lakshala kotla desha budget, lakshala kotlalo rashtra badjetlu vunna desamlo 5 leka 6 velakotlu ennikala kosam pette kharchunu bhootaddamlo chuupadam sarikaadu. endukante adanamgaa chese 2, 3 vela kotluthone desham maaripodu, abhivruddhi aagipodu. manchi ennikala vyavastha kosam aneka deshaalu ennikala kharchuto paatu paarteelaku ayye ennikala kharchunu kontha bharistunnayi. manadesamlo kuudaa ilanti prayogam kosam indrajit gupta commity konni sifaarasulu kuudaa chesindi. kevalam ennikala kharchu tagginchadam kosam matrame prayogaalu sahetukam kaavu.jamili ennikalu pratiyaetaa rashtralalo ennikala talanoppini tolagistunde tappa mana ennikala vyavasthanu samskarinchadaaniki anumaatram kuudaa dohadam cheyyadu. takshanam jaragaalsina ennikala samskarananu vaayidaavese ettugadagaa matrame upayogapadutundi. paarteela abhyardhulu pette ennikala kharchumeeda election kamishan parimitulu vidhinchinaa adanamgaa otla konugollaki, itara pralobhaalaku kotlu kharchu chestunnaru. tirigi sampaadinchadaaniki avineetini penchi pooshistunnaaru. deenini arikatte aalochana manaki kanabadadam ledu. paarteela manifestolu prabhutva khajananu gulla chese prajaakarshaka vaagdaanaalanu guppinchevigaa untunna daanipai ulukuupalukuu ledu. party firaayimpula chattaanni ullanghistuu jendaalu maarchestuu padavulanu dakkinchukuntunna daanini chakkadidde oosu ledu. jamili ennikalakanna mundu ennikala vyavasthanu prakshaalana cheyali. paalaka paartiilannii ee aatalo bhaagaswaamulainanduna veetini pattinchukovadam ledu.jamili ennikalalo prajala teerpulu kalagaapulagam avtayi. raajyaangam prakaaram kendra, rashtra prabhutvaalu denikade pratyekamainavi. veeti madhya adhikara vibhajananu rajyangame nirdishta parichindi. okari jaabitaalo marokaru kalpinchukokunda 7va shedullo kendraaniki list 1ni, rashtralaki list 2nu kalpinchindi. raajyaamga paramgaa ee prabhutvaalu nirvahinchaalsina vidhulu bhinnamainavi. ennikalalo prajalu deni adhikaaraala paridhilo daaniki teerpu cheppali. prajalu deniki daaniki veruverugaa teerpucheppadaaniki jamili ennikalu anuvaina paddhati kaadu. mana desamlo jamili ennikalalo otarla pravartanapai jarigina adhyayanaala prakaaram jamili ennikalalo otarlu raanuraanu oke party vaipu moggu chuupadam perugutunnadi. ennikalappudu vaarini prabhaavitam chesina amsaala aadhaaramgaa rendu otlanu oke paarteeki vestunnaru. ilanti kalagaapulagam teerpulavalla prajala aakaankshalakii, erpade prabhutvaalaki madhya pontana leka prabhutvaalu prajala vishwaasaanni kolpotunnayi. rendu chotla prajala aakaankshalaku tagga prabhutvaalu raavadaaniki jamili ennikala paddhati dohadapadedi kaadu, oka velaraajyaamga paramaina avarodhaalanu daatukoni jamili ennikaku daari erpadithe appudu okasari paarlamentukuu (oka ennika prabhaavam marodanipai padakunda) kaneesam rendunnara samvatsaraala vyavadhi tarvaata anni saasanasabhalaku okesari ennikalu jarapadam shreyaskaram avutundi. jamili ennikalu mana deshaniki kotta kaadu. 1952 nunchi 1967 varaku deshamantata daadaapugaa jamili ennikale jarigai. aa paddhatiki tirigi velladam ghar vapasi lantidiga prachaaram chestunnaru. daanini tama vaadanaku oka drushtaantamgaa vaadukuntunnaare tappa daani anubhavaalu, gunapaataalu teesukunna daakhalaalu kanipinchadamledu. ee jamili ennikalu kendramlo, rashtralalo ekaparti paalanaku daariteesindi. keralalo 1957loo daaniki bhinnamgaa erpadina kamyuunistu prabhutvaanni madhyantaramgaane kendraprabhutvam raddu chesi rashtralalo maroparty adhikaaramlo undakunda jaagratta padindi. paiga desamlo ekaparti paalana rashtrala abhivruddhinii, adhikaaraalanu, prajala praantiiya aakaankshalanu upekshinchindi. deeni paryavasaanamgaane desamlo praantiiya paarteelu puttukochayi. ekaparti paalanaku charamageetam padai. ekkadaina praantiiya aakaankshalaku bhangam vaatillithe akkada prajalaku praantiiya paarteela roopamlo oka pratyaamnaaya maargam dorikindi. aandhrula aatmagouram ninaadamtoe telugudesam party ennikalalo gelichi sthirapadindi. telamgaanalo praantiiya aakaankshalaku pratinidhigaa trs praantiiya paartiigaa avatarinchindi. ivannee okanati ekaparti paalana paryavasanala konasaagimpugaa jarigina, jarugutunna parinaamaalu. oke desham jamili ennikalatho praantiiya paarteelu asangatam avtayi leda jaateeya paarteelaku anuchara paarteelu gaanuu manugada saaginchaalsina sthitilo padataayi. avi kramena prajala praantiiya aakaankshalaku praatinidhyam vahinche sthitini kolpotayi. tarvaata talette praantiiya aakaankshalaku parishkaara maargamgaa desha vibhajanodyamale maargamgaa kanipistaayi. oke desham – oke ennika paerutho charitranu punaraavrutam cheyyaalani poonukunte eesaari jarige parinaamaalu deshaniki vishaadaantamgaa mare pramaadam kanipistunnadi.di.vi.vi.es. varmamanarajyam samstha vyavasthaapakulu