సంస్కరణల పేరుతో బహుళజాతి సంస్థలకు అవకాశం కల్పించడం, సమాన అవకాశాల పేరుతో ప్రైవేట్ సంస్థలకు రాయితీలు ఇవ్వడం, ప్రభుత్వరంగాన్ని బలహీనపరచడం ప్రభుత్వ విధానంగా మారింది. ఈ విధానాలలో భాగమే ముక్కలుగా విడగొట్టి బలహీనపరచడం, బలహీనపడ్డ తరువాత మరలా విలీనం చేసి ఏకమొత్తంగా ప్రైవేటీకరణ చేయడం నేడు ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న మార్గం.ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలలో విలీనాల ప్రక్రియకు సంబంధించి ఈ మధ్య కేంద్ర ప్రభుత్వం కొన్ని అసాధారణ నిర్ణయాలు తీసుకుంటోంది. వాటి పర్యవసానం ఎలా వుంటుంది? ఎందుకు ఇటువంటి నిర్ణయాలు జరుగుతున్నాయి? అన్నవి పరిశీలించవలసిన విషయాలు.2017---–18 సంవత్సర కేంద్ర బడ్జెట్ ప్రవేశపెడుతూ ప్రభుత్వ చమురు, గ్యాస్ కంపెనీలను విలీనం చేసి, ప్రపంచ పెట్రోలియం కంపెనీలతో పోటీపడే స్థాయికి తీసుకొస్తామని కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి తెలిపారు. ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలను ఇంత భారీ స్థాయిలో విలీనం చేయటం సాధారణంగా జరగని విషయం. అయితే కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ దిశలో స్పీడుగా నిర్ణయాలు చేయటమే కాక అమలు కూడా అంతే స్పీడుగా చేస్తున్నది. ఈ ప్రక్రియను ఏవిధంగా అర్ధం చేసుకోవాలి‍? ఈ విలీనాలను రెండు నేపధ్యాల వెలుగులో పరిశీలిస్తే ఈ నిర్ణయాలకు గల కారణాలు, వాటి ప్రభావం ఎలా ఉంటుందనే విషయాలు స్పష్టమవుతాయి. మొదటిది ఏమిటంటే, ఈ ఏడాది మార్చి 20న మన దేశంలోని రెండు అతిపెద్ద బహుళజాతి టెలికాం కంపెనీలు ఐడియా, వొడాఫోన్ విలీనం అవుతున్నట్లుగా అధికారికంగా ప్రకటించాయి. రిలయన్స్ జియో నుంచి వస్తున్న తీవ్ర పోటీని ఎదుర్కొవటమే ఈ విలీన లక్ష్యం. ఈ రెండు కంపెనీలు దేశ టెలికాం రంగంలో 2,3 స్థానాల్లో ఉండి, దేశీయ టెలికాం ఆదాయంలో 40% వాటాను కలిగి ఉండటమేకాక 20 కోట్ల మంది వినియోగదారులతో బలమైన సంస్థలుగా వున్నాయి. బలమైన పోటీ దారుని ఎదుర్కోవటానికి ఈ విలీనం జరిగిందని ఆ కంపెనీలే ప్రకటించాయి. కార్ల్ మార్క్స్ తన పెట్టుబడి గ్రంథంలో వ్యాపార పోటీని ఎదుర్కొవడానికి కొన్ని బడా పరిశ్రమలు విలీనమై గుత్త సంస్థలుగా మారతాయని పేర్కొన్నారు. ప్రైవేట్ రంగంలో బహుళజాతి సంస్థలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇలాగే తయారయ్యాయి. అయితే నేడు ప్రభుత్వరంగంలో జరుగుతున్న ఈ విలీన ప్రక్రియలు ఎవరి ప్రయోజనాల కోసం అన్నది తప్పకుండా తెలుసుకోవలసిన విషయమే.రెండో నేపధ్యం, మనదేశ విమానయానరంగంలో ప్రభుత్వరంగంలోని ఎయిర్ ఇండియా, ఇండియన్ ఎయిర్లైన్స్ విలీనం జరిగి పది సంవత్సరాలు అయింది. ఈ విలీన అనుభవం ఏం తెలుపుతోంది అన్నదానిని బట్టి ప్రస్తుత విలీన ప్రభావం ఎలా ఉంటుందనేది తెలుస్తుంది. 1991లో ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన సరళీకరణ విధానాల వలన విమానయాన రంగంలోకి ప్రైవేట్ కంపెనీలు ప్రవేశించి ఇండియన్ ఎయిర్లైన్స్ తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కోవటం ప్రారంభించింది. మరో ప్రక్క ఎయిర్ ఇండియా కూడా ఇదే పరిస్థితి ఎదుర్కొంది. ప్రైవేట్ కంపెనీల నుంచి వస్తున్న పోటీని తట్టుకునేలా ఒక మెగా కంపెనీని ఏర్పాటు చేయాలని 2007లో ప్రభుత్వం ఈ రెండింటిని విలీనం చేసింది. అప్పటి నుంచి కష్టాలు మరింత పెరిగాయి. 2016 మార్చి 31 నాటికి 55వేల కోట్ల రూపాయల నష్టానికి ఈ సంస్థ చేరుకుంది. ఈ క్లిష్ట దశ నుంచి ఎయిర్ ఇండియా బయటపడడానికి ప్రైవేటీకరణ మినహా మరో మార్గం లేదని ఆర్ధిక మంత్రి మే 28న ప్రకటించారు. తదనుగుణంగా ఈ సంస్థను అమ్మేయాలని అనంతరం మంత్రివర్గం తీర్మానించింది. విలీనం ద్వారా నష్టాలు మరింత పెరిగి చివరకు ప్రైవేటీకరణకు నెట్టబడడం ఈ అనుభవం తెలుపుతోంది. సరిగ్గా ఇటువంటి పరిస్థితి ఎదుర్కొంటున్న మరో రంగం ప్రభుత్వ టెలికాం రంగం.భారత దేశంలో కమ్యూనికేషన్ రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకొచ్చిన చరిత్ర ప్రభుత్వ టెలికాం రంగానిది. సంస్కరణల పేరుతో ప్రభుత్వం టెలికాం రంగాన్ని విడగొట్టి ౩ కార్పొరేషన్లు వి.ఎస్.ఎన్.ఎల్, బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్, ఎం.టి.ఎన్.ఎల్లను ఏర్పాటు చేసింది. వి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ను 2002లో పూర్తిగా ప్రైవేటీకరించింది. ఎం.టి.ఎన్.ఎల్లో 46% పైగా వాటాలను అమ్మివేసింది. నేడు బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ ఒక్కటే పూర్తిగా ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో ఉంది. ప్రభుత్వ టెలికాం రంగంలో ప్రైవేట్ ఆపరేటర్స్ను అనుమతించడం ప్రారంభించిన తరువాత బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ క్రమేణా బలహీనపడడం ప్రారంభమైంది. 2008–-09లో 47వేల కోట్ల రూపాయల లాభాలలో వున్న బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ 2014 ఆఖరుకు 25వేల కోట్ల రూపాయలకు పైగా నష్టాలకు చేరుకుంది. నేడు విస్తరణకు అవసరమైన నిధులు కూడా బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ వద్ద లేవు. ఇదే సమయంలో ఎం.టి.ఎన్.ఎల్ పరిస్థితి ఇంకా ఘోరంగా తయారైంది.2017 ఏప్రిల్ నుంచి స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాలో దాని ఐదు అసోసియేట్ బ్యాంకులు, భారతీయ మహిళా బ్యాంకు విలీనమయ్యాయి. ఈ విలీన ప్రక్రియ భారతదేశంలో బ్యాంకింగ్ రంగంలో జరగబోయే విలీనాలకు మొదటి మెట్టుగా భావించవచ్చు. రిజర్వ్ బ్యాంకు గవర్నర్ ఇలాంటి మరికొన్ని విలీనాలు ప్రభుత్వరంగ బ్యాంకుల్లో జరగబోతున్నాయని తెలిపారు. 2016 డిసెంబర్ నాటికి జాతీయ బ్యాంకులకు ఏడు లక్షల కోట్ల రూపాయల పారు (వసూలు కాని) బకాయిలు ఉన్నాయని రిజర్వ్ బ్యాంకు పేర్కొంది. ఇటువంటి పారు బకాయిలు పేరుకుపోతున్న చిన్న చిన్న బ్యాంకులను అన్నింటిని కలిపి ఒక బ్యాంకుగా తయారు చేయడం అంటే భారీ బకాయిలు వున్న మెగా బ్యాంకును ఏర్పరచడం తప్ప వేరొకటి కాదు. అలాగే, నేడు బాగా లాభాలు వస్తున్న ఆయిల్ రంగంలో కూడా విలీన ప్రక్రియకు ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టడం విశేషం.ఈ సంవత్సర బడ్జెట్ ప్రసంగంలో దేశంలోని ప్రభుత్వరంగ చమురు, గ్యాస్ సంస్థలను విలీనం చేసి మదపుటేనుగులాంటి మెగా ఆయిల్ కంపెనీని తయారు చేస్తామని ఆర్ధిక మంత్రి ప్రకటించారు. ఒ.ఎన్.జి.సిలో ఇండియన్ ఆయిల్, బి.పి.సి.ఎల్, హెచ్.పి.సి.ఎల్, జి.ఎ.ఐ.ఎల్ , మంగుళూరు రిఫైనరీ, చెన్తై పెట్రోలియం వంటి 13 ప్రభుత్వ కంపెనీలను విలీనం చేసి ప్రపంచ ఆయిల్ దిగ్గజాలను ఎదుర్కొనేలా చేస్తామని తెలిపారు. ఇంత మెగా కంపెనీ సాధ్యం కాకపోతే, ఒ.ఎన్.జి.సిలో హెచ్.పి.సి.ఎల్ కాని, బి.పి.సి.ఎల్ తోపాటుగా మరికొన్ని చిన్న రిఫైనరీలను విలీనం చేయాలని ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తోంది. మెగా ఆయిల్ కంపెనీల అవసరం గురించి ఆర్ధిక మంత్రి కొన్ని వాదనలు చేశారు. చమురు నిక్షేపాలు త్రవ్వి తీయాలంటే పెద్దఎత్తున వనరులు కావాలని, ప్రపంచస్థాయి ఎక్సాన్, చెవ్రాన్ వంటి బహుళజాతి కంపెనీలతో పోటీ పడాలంటే మెగా ఆయిల్ కంపెనీల ద్వారానే సాధ్యమని ఆయన తెలిపారు. భారీ లాభాలు గడిస్తూ, నాణ్యమైన సర్వీసు చేస్తూ, మంచి రిటైల్ నెట్వర్క్ వున్న ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలను మరింత విస్తృతపరిచి పటిష్టపరచడం నేటి అవసరం. కాని దీనికి భిన్నంగా వీటన్నింటినీ కలిపి ఒకే మెగా కంపెనీ ఏర్పాటు చేయడం ఎయిర్లైన్స్, బ్యాంకింగ్, టెలికాం రంగాల అనుభవాల రీత్యా నష్టదాయకమని తేటతెల్లమవుతున్నా మరలా అలాంటి విధానమే చేపట్టడం పలు అనుమానాలకు తావిస్తోంది. నేటికీ మన దేశంలో ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలు బలీయమైన స్థితిలో వున్నాయి. గత ఆర్ధిక సంవత్సరంలో మొత్తం 244 ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలన్నీ కలిపి లక్షా 15వేల 767కోట్ల రూపాయల లాభాలను ఆర్జించాయి. 7లక్షల 96వేల 467కోట్ల రూపాయలు రిజర్వ్ నిధులు కలిగి వున్నాయి. ప్రభుత్వానికి గత సంవత్సరంలో 2లక్షల 78వేల 75కోట్ల రూపాయలు పన్నులు, డివిడెండ్లు చెల్లించాయి. ఇక్కడ తప్పకుండా గమనించవలసిన విషమేమిటంటే ఒక ప్రక్క ప్రభుత్వరంగం ప్రభుత్వానికి పన్నులు ఇంత భారీగా చెల్లిస్తుంటే మరో ప్రక్క ప్రైవేట్ రంగం పన్నులు చెల్లించకపోవడమే కాక ప్రభుత్వం నుంచి ఇదే కాలంలో ఐదున్నర లక్షల కోట్ల రూపాయలకు పైగా రాయితీలు పొందింది.సంస్కరణల పేరుతో బహుళజాతి సంస్థలకు అవకాశం కల్పించడం, సమాన అవకాశాలు (లెవెల్ ప్లేయింగ్ ఫీల్డ్) పేరుతో ప్రైవేట్ సంస్థలకు భారీ రాయితీలు ఇవ్వడం, ప్రభుత్వరంగాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగానే బలహీనపరచడం ప్రభుత్వ విధానంగా మారింది. ఈ విధానాలలో భాగమే ముక్కలుగా విడగొట్టి బలహీనపరచడం, బలహీనపడ్డ తరువాత మరలా విలీనం చేసి ఏకమొత్తంగా ఒకేసారి ప్రైవేటీకరణ చేయడం. ఇదే నేడు ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న మార్గం. కార్ల్ మార్క్స్ పేర్కొన్న ప్రైవేట్ గుత్త సంస్థలను మరింత బలోపేతం చేయడానికే ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమల విలీన ప్రక్రియ ఉపకరిస్తుంది. అంతిమంగా ఇటువంటి విధానాలు దేశ ఆర్ధిక ప్రయోజనాలకు భంగకరంగా పరిణమిస్తాయి. -ఎ. అజశర్మప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలలో విలీనాల ప్రక్రియకు సంబంధించి ఈ మధ్య కేంద్ర ప్రభుత్వం కొన్ని అసాధారణ నిర్ణయాలు తీసుకుంటోంది. వాటి పర్యవసానం ఎలా వుంటుంది? ఎందుకు ఇటువంటి నిర్ణయాలు జరుగుతున్నాయి? అన్నవి పరిశీలించవలసిన విషయాలు.2017---–18 సంవత్సర కేంద్ర బడ్జెట్ ప్రవేశపెడుతూ ప్రభుత్వ చమురు, గ్యాస్ కంపెనీలను విలీనం చేసి, ప్రపంచ పెట్రోలియం కంపెనీలతో పోటీపడే స్థాయికి తీసుకొస్తామని కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి తెలిపారు. ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలను ఇంత భారీ స్థాయిలో విలీనం చేయటం సాధారణంగా జరగని విషయం. అయితే కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ దిశలో స్పీడుగా నిర్ణయాలు చేయటమే కాక అమలు కూడా అంతే స్పీడుగా చేస్తున్నది. ఈ ప్రక్రియను ఏవిధంగా అర్ధం చేసుకోవాలి‍? ఈ విలీనాలను రెండు నేపధ్యాల వెలుగులో పరిశీలిస్తే ఈ నిర్ణయాలకు గల కారణాలు, వాటి ప్రభావం ఎలా ఉంటుందనే విషయాలు స్పష్టమవుతాయి. మొదటిది ఏమిటంటే, ఈ ఏడాది మార్చి 20న మన దేశంలోని రెండు అతిపెద్ద బహుళజాతి టెలికాం కంపెనీలు ఐడియా, వొడాఫోన్ విలీనం అవుతున్నట్లుగా అధికారికంగా ప్రకటించాయి. రిలయన్స్ జియో నుంచి వస్తున్న తీవ్ర పోటీని ఎదుర్కొవటమే ఈ విలీన లక్ష్యం. ఈ రెండు కంపెనీలు దేశ టెలికాం రంగంలో 2,3 స్థానాల్లో ఉండి, దేశీయ టెలికాం ఆదాయంలో 40% వాటాను కలిగి ఉండటమేకాక 20 కోట్ల మంది వినియోగదారులతో బలమైన సంస్థలుగా వున్నాయి. బలమైన పోటీ దారుని ఎదుర్కోవటానికి ఈ విలీనం జరిగిందని ఆ కంపెనీలే ప్రకటించాయి. కార్ల్ మార్క్స్ తన పెట్టుబడి గ్రంథంలో వ్యాపార పోటీని ఎదుర్కొవడానికి కొన్ని బడా పరిశ్రమలు విలీనమై గుత్త సంస్థలుగా మారతాయని పేర్కొన్నారు. ప్రైవేట్ రంగంలో బహుళజాతి సంస్థలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇలాగే తయారయ్యాయి. అయితే నేడు ప్రభుత్వరంగంలో జరుగుతున్న ఈ విలీన ప్రక్రియలు ఎవరి ప్రయోజనాల కోసం అన్నది తప్పకుండా తెలుసుకోవలసిన విషయమే.రెండో నేపధ్యం, మనదేశ విమానయానరంగంలో ప్రభుత్వరంగంలోని ఎయిర్ ఇండియా, ఇండియన్ ఎయిర్లైన్స్ విలీనం జరిగి పది సంవత్సరాలు అయింది. ఈ విలీన అనుభవం ఏం తెలుపుతోంది అన్నదానిని బట్టి ప్రస్తుత విలీన ప్రభావం ఎలా ఉంటుందనేది తెలుస్తుంది. 1991లో ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన సరళీకరణ విధానాల వలన విమానయాన రంగంలోకి ప్రైవేట్ కంపెనీలు ప్రవేశించి ఇండియన్ ఎయిర్లైన్స్ తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కోవటం ప్రారంభించింది. మరో ప్రక్క ఎయిర్ ఇండియా కూడా ఇదే పరిస్థితి ఎదుర్కొంది. ప్రైవేట్ కంపెనీల నుంచి వస్తున్న పోటీని తట్టుకునేలా ఒక మెగా కంపెనీని ఏర్పాటు చేయాలని 2007లో ప్రభుత్వం ఈ రెండింటిని విలీనం చేసింది. అప్పటి నుంచి కష్టాలు మరింత పెరిగాయి. 2016 మార్చి 31 నాటికి 55వేల కోట్ల రూపాయల నష్టానికి ఈ సంస్థ చేరుకుంది. ఈ క్లిష్ట దశ నుంచి ఎయిర్ ఇండియా బయటపడడానికి ప్రైవేటీకరణ మినహా మరో మార్గం లేదని ఆర్ధిక మంత్రి మే 28న ప్రకటించారు. తదనుగుణంగా ఈ సంస్థను అమ్మేయాలని అనంతరం మంత్రివర్గం తీర్మానించింది. విలీనం ద్వారా నష్టాలు మరింత పెరిగి చివరకు ప్రైవేటీకరణకు నెట్టబడడం ఈ అనుభవం తెలుపుతోంది. సరిగ్గా ఇటువంటి పరిస్థితి ఎదుర్కొంటున్న మరో రంగం ప్రభుత్వ టెలికాం రంగం.భారత దేశంలో కమ్యూనికేషన్ రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకొచ్చిన చరిత్ర ప్రభుత్వ టెలికాం రంగానిది. సంస్కరణల పేరుతో ప్రభుత్వం టెలికాం రంగాన్ని విడగొట్టి ౩ కార్పొరేషన్లు వి.ఎస్.ఎన్.ఎల్, బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్, ఎం.టి.ఎన్.ఎల్లను ఏర్పాటు చేసింది. వి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ను 2002లో పూర్తిగా ప్రైవేటీకరించింది. ఎం.టి.ఎన్.ఎల్లో 46% పైగా వాటాలను అమ్మివేసింది. నేడు బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ ఒక్కటే పూర్తిగా ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో ఉంది. ప్రభుత్వ టెలికాం రంగంలో ప్రైవేట్ ఆపరేటర్స్ను అనుమతించడం ప్రారంభించిన తరువాత బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ క్రమేణా బలహీనపడడం ప్రారంభమైంది. 2008–-09లో 47వేల కోట్ల రూపాయల లాభాలలో వున్న బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ 2014 ఆఖరుకు 25వేల కోట్ల రూపాయలకు పైగా నష్టాలకు చేరుకుంది. నేడు విస్తరణకు అవసరమైన నిధులు కూడా బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ వద్ద లేవు. ఇదే సమయంలో ఎం.టి.ఎన్.ఎల్ పరిస్థితి ఇంకా ఘోరంగా తయారైంది.2017 ఏప్రిల్ నుంచి స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాలో దాని ఐదు అసోసియేట్ బ్యాంకులు, భారతీయ మహిళా బ్యాంకు విలీనమయ్యాయి. ఈ విలీన ప్రక్రియ భారతదేశంలో బ్యాంకింగ్ రంగంలో జరగబోయే విలీనాలకు మొదటి మెట్టుగా భావించవచ్చు. రిజర్వ్ బ్యాంకు గవర్నర్ ఇలాంటి మరికొన్ని విలీనాలు ప్రభుత్వరంగ బ్యాంకుల్లో జరగబోతున్నాయని తెలిపారు. 2016 డిసెంబర్ నాటికి జాతీయ బ్యాంకులకు ఏడు లక్షల కోట్ల రూపాయల పారు (వసూలు కాని) బకాయిలు ఉన్నాయని రిజర్వ్ బ్యాంకు పేర్కొంది. ఇటువంటి పారు బకాయిలు పేరుకుపోతున్న చిన్న చిన్న బ్యాంకులను అన్నింటిని కలిపి ఒక బ్యాంకుగా తయారు చేయడం అంటే భారీ బకాయిలు వున్న మెగా బ్యాంకును ఏర్పరచడం తప్ప వేరొకటి కాదు. అలాగే, నేడు బాగా లాభాలు వస్తున్న ఆయిల్ రంగంలో కూడా విలీన ప్రక్రియకు ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టడం విశేషం.ఈ సంవత్సర బడ్జెట్ ప్రసంగంలో దేశంలోని ప్రభుత్వరంగ చమురు, గ్యాస్ సంస్థలను విలీనం చేసి మదపుటేనుగులాంటి మెగా ఆయిల్ కంపెనీని తయారు చేస్తామని ఆర్ధిక మంత్రి ప్రకటించారు. ఒ.ఎన్.జి.సిలో ఇండియన్ ఆయిల్, బి.పి.సి.ఎల్, హెచ్.పి.సి.ఎల్, జి.ఎ.ఐ.ఎల్ , మంగుళూరు రిఫైనరీ, చెన్తై పెట్రోలియం వంటి 13 ప్రభుత్వ కంపెనీలను విలీనం చేసి ప్రపంచ ఆయిల్ దిగ్గజాలను ఎదుర్కొనేలా చేస్తామని తెలిపారు. ఇంత మెగా కంపెనీ సాధ్యం కాకపోతే, ఒ.ఎన్.జి.సిలో హెచ్.పి.సి.ఎల్ కాని, బి.పి.సి.ఎల్ తోపాటుగా మరికొన్ని చిన్న రిఫైనరీలను విలీనం చేయాలని ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తోంది. మెగా ఆయిల్ కంపెనీల అవసరం గురించి ఆర్ధిక మంత్రి కొన్ని వాదనలు చేశారు. చమురు నిక్షేపాలు త్రవ్వి తీయాలంటే పెద్దఎత్తున వనరులు కావాలని, ప్రపంచస్థాయి ఎక్సాన్, చెవ్రాన్ వంటి బహుళజాతి కంపెనీలతో పోటీ పడాలంటే మెగా ఆయిల్ కంపెనీల ద్వారానే సాధ్యమని ఆయన తెలిపారు. భారీ లాభాలు గడిస్తూ, నాణ్యమైన సర్వీసు చేస్తూ, మంచి రిటైల్ నెట్వర్క్ వున్న ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలను మరింత విస్తృతపరిచి పటిష్టపరచడం నేటి అవసరం. కాని దీనికి భిన్నంగా వీటన్నింటినీ కలిపి ఒకే మెగా కంపెనీ ఏర్పాటు చేయడం ఎయిర్లైన్స్, బ్యాంకింగ్, టెలికాం రంగాల అనుభవాల రీత్యా నష్టదాయకమని తేటతెల్లమవుతున్నా మరలా అలాంటి విధానమే చేపట్టడం పలు అనుమానాలకు తావిస్తోంది. నేటికీ మన దేశంలో ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలు బలీయమైన స్థితిలో వున్నాయి. గత ఆర్ధిక సంవత్సరంలో మొత్తం 244 ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలన్నీ కలిపి లక్షా 15వేల 767కోట్ల రూపాయల లాభాలను ఆర్జించాయి. 7లక్షల 96వేల 467కోట్ల రూపాయలు రిజర్వ్ నిధులు కలిగి వున్నాయి. ప్రభుత్వానికి గత సంవత్సరంలో 2లక్షల 78వేల 75కోట్ల రూపాయలు పన్నులు, డివిడెండ్లు చెల్లించాయి. ఇక్కడ తప్పకుండా గమనించవలసిన విషమేమిటంటే ఒక ప్రక్క ప్రభుత్వరంగం ప్రభుత్వానికి పన్నులు ఇంత భారీగా చెల్లిస్తుంటే మరో ప్రక్క ప్రైవేట్ రంగం పన్నులు చెల్లించకపోవడమే కాక ప్రభుత్వం నుంచి ఇదే కాలంలో ఐదున్నర లక్షల కోట్ల రూపాయలకు పైగా రాయితీలు పొందింది.సంస్కరణల పేరుతో బహుళజాతి సంస్థలకు అవకాశం కల్పించడం, సమాన అవకాశాలు (లెవెల్ ప్లేయింగ్ ఫీల్డ్) పేరుతో ప్రైవేట్ సంస్థలకు భారీ రాయితీలు ఇవ్వడం, ప్రభుత్వరంగాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగానే బలహీనపరచడం ప్రభుత్వ విధానంగా మారింది. ఈ విధానాలలో భాగమే ముక్కలుగా విడగొట్టి బలహీనపరచడం, బలహీనపడ్డ తరువాత మరలా విలీనం చేసి ఏకమొత్తంగా ఒకేసారి ప్రైవేటీకరణ చేయడం. ఇదే నేడు ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న మార్గం. కార్ల్ మార్క్స్ పేర్కొన్న ప్రైవేట్ గుత్త సంస్థలను మరింత బలోపేతం చేయడానికే ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమల విలీన ప్రక్రియ ఉపకరిస్తుంది. అంతిమంగా ఇటువంటి విధానాలు దేశ ఆర్ధిక ప్రయోజనాలకు భంగకరంగా పరిణమిస్తాయి. -ఎ. అజశర్మ
samskaranala paerutho bahulajaati samsthalaku avakaasam kalpinchadam, samaana avakaasaala paerutho private samsthalaku raayiteelu ivvadam, prabhutvaramgaanni balaheenaparachadam prabhutva vidhaanamgaa maarindi. ee vidhaanaalalo bhagame mukkalugaa vidagotti balaheenaparachadam, balaheenapadda taruvaata marala vileenam chesi ekamottamgaa praiveteekarana cheyadam nedu prabhutvam anusaristunna maargam.prabhutvaranga parisramalalo viliinaala prakriyaku sambandhinchi ee madhya kendra prabhutvam konni asaadhaarana nirnayaalu teesukuntondi. vaati paryavasanam ela vuntundi? enduku ituvanti nirnayaalu jarugutunnaayi? annavi pariseelinchavalasina vishayaalu.2017---–18 samvatsara kendra budget pravesapedutuu prabhutva chamuru, gyas companylanu vileenam chesi, prapancha petrolium companylatho potipade sthaayiki teesukostaamani kendra aardhika mantri telipaaru. prabhutvaranga parisramalanu inta bhari sthaayilo vileenam cheyatam saadhaaranamgaa jaragani vishayam. ayithe kendra prabhutvam ee disalo speedugaa nirnayaalu cheyatame kaaka amalu kuudaa anthe speedugaa chestunnadi. ee prakriyanu evidhamgaa ardham chesukovali‍? ee viliinaalanu rendu nepadhyaala velugulo pariseeliste ee nirnayaalaku gala kaaranaalu, vaati prabhaavam ela untundane vishayaalu spashtamavutaayi. modatidi emitante, ee edaadi marchi 20na mana desamloni rendu atipedda bahulajaati telicom companylu idia, vodaphon vileenam avutunnatlugaa adhikaarikamgaa prakatinchaayi. relions jio nunchi vastunna teevra poteeni edurkovatame ee vileena lakshyam. ee rendu companylu desha telicom rangamlo 2,3 sthaanaallo undi, desheeya telicom aadaayamlo 40% vaataanu kaligi undatamekaka 20 kotla mandi viniyogadaarulato balamaina samsthalugaa vunnayi. balamaina poty daaruni edurkovataniki ee vileenam jarigindani aa companyle prakatinchaayi. carle marks tana pettubadi grandhamlo vyapara poteeni edurkovadaaniki konni bada parisramalu vileenamai gutta samsthalugaa maarataayani perkonnaru. private rangamlo bahulajaati samsthalu prapanchavyaaptamgaa ilaage tayaarayyaayi. ayithe nedu prabhutvarangamlo jarugutunna ee vileena prakriyalu evari prayojanaala kosam annadi tappakunda telusukovalasina vishayame.rendo nepadhyam, manadesa vimaanayaanaramgamlo prabhutvarangamloni air india, indian airlines vileenam jarigi padi samvatsaraalu ayindi. ee vileena anubhavam yem teluputondi annadaanini batti prastuta vileena prabhaavam ela untundanedi telustundi. 1991loo prabhutvam pravesapettina saralikarana vidhaanaala valana vimaanayaana rangamloki private companylu pravesinchi indian airlines teevramaina poteeni edurkovatam praarambhinchindi. maro prakka air india kuudaa ide paristhiti edurkondi. private companyla nunchi vastunna poteeni tattukunela oka mega companyni erpaatu cheyalani 2007loo prabhutvam ee rendintini vileenam chesindi. appati nunchi kashtaalu marinta perigaayi. 2016 marchi 31 naatiki 55vela kotla roopaayala nashtaniki ee samstha cherukundi. ee clishta dasha nunchi air india bayatapadadaaniki praiveteekarana minaha maro maargam ledani aardhika mantri mee 28na prakatinchaaru. tadanugunamgaa ee samsthanu ammeyaalani anantaram mantrivargam teermaaninchindi. vileenam dwara nashtaalu marinta perigi chivaraku praiveteekaranaku nettabadadam ee anubhavam teluputondi. sarigga ituvanti paristhiti edurkontunna maro rangam prabhutva telicom rangam.bhaarata desamlo communication rangamlo viplavaatmaka maarpulu teesukochina charitra prabhutva telicom rangaanidi. samskaranala paerutho prabhutvam telicom rangaanni vidagotti u carporationlu vi.es.en.el, bi.es.en.el, em.ti.en.ellanu erpaatu chesindi. vi.es.en.elnu 2002loo puurtigaa praiveteekarinchindi. em.ti.en.ello 46% paiga vaataalanu ammivesindi. nedu bi.es.en.el okkate puurtigaa prabhutva aadhvaryamlo undi. prabhutva telicom rangamlo private aaparetarsnu anumatinchadam praarambhinchina taruvaata bi.es.en.el kramena balaheenapadadam praarambhamaindi. 2008–-09loo 47vela kotla roopaayala laabhaalalo vunna bi.es.en.el 2014 aakharuku 25vela kotla roopaayalaku paiga nashtaalaku cherukundi. nedu vistaranaku avasaramaina nidhulu kuudaa bi.es.en.el vadda levu. ide samayamlo em.ti.en.el paristhiti inka ghoramgaa tayaaraindi.2017 epril nunchi state bank af indialo daani aidu asosiate byaankulu, bhaarateeya mahila byaanku viliinamayyaayi. ee vileena prakriya bhaaratadesamlo banking rangamlo jaragaboye viliinaalaku modati mettugaa bhaavinchavachchu. rizerv byaanku gavarnar ilanti marikonni vileenaalu prabhutvaranga byaankullo jaragabotunnayani telipaaru. 2016 dissember naatiki jaateeya byaankulaku edu lakshala kotla roopaayala paaru (vasulu kaani) bakaayilu unnaayani rizerv byaanku perkondi. ituvanti paaru bakaayilu perukupotunna chinna chinna byaankulanu annintini kalipi oka byankuga tayaaru cheyadam ante bhari bakaayilu vunna mega byaankunu erparachadam tappa verokati kaadu. alaage, nedu baga labhalu vastunna aayil rangamlo kuudaa vileena prakriyaku prabhutvam srikaram chuttadam visesham.ee samvatsara budget prasangamlo desamloni prabhutvaranga chamuru, gyas samsthalanu vileenam chesi madaputenugulanti mega aayil companyni tayaaru chestamani aardhika mantri prakatinchaaru. o.en.ji.silo indian aayil, bi.pi.si.el, hehch.pi.si.el, ji.e.ai.el , manguluru refinery, chentai petrolium vanti 13 prabhutva companylanu vileenam chesi prapancha aayil diggajaalanu edurkonela chestamani telipaaru. inta mega company saadhyam kakapothe, o.en.ji.silo hehch.pi.si.el kaani, bi.pi.si.el topaatugaa marikonni chinna refinerylanu vileenam cheyalani prabhutvam aalochistondi. mega aayil companyla avasaram gurinchi aardhika mantri konni vaadanalu chesaru. chamuru nikshepaalu travvi teeyaalante peddaettuna vanarulu kaavaalani, prapanchasthaayi exan, chevran vanti bahulajaati companylatho poty padalante mega aayil companyla dwarane saadhyamani aayana telipaaru. bhari labhalu gadistuu, naanhyamaina sarveesu chestu, manchi retile netwark vunna prabhutvaranga parisramalanu marinta vistrutaparichi patishtaparachadam neti avasaram. kaani deeniki bhinnamgaa veetannintinii kalipi oke mega company erpaatu cheyadam airlines, banking, telicom rangaala anubhavaala reetya nashtadaayakamani tetatellamavutunna marala alanti vidhaaname chepattadam palu anumaanaalaku tavistondi. netiki mana desamlo prabhutvaranga parisramalu baleeyamaina sthitilo vunnayi. gatha aardhika samvatsaramlo mottam 244 prabhutvaranga parisramalannii kalipi laksha 15vela 767kotla roopaayala laabhaalanu aarjinchaayi. 7lakshala 96vela 467kotla roopaayalu rizerv nidhulu kaligi vunnayi. prabhutvaaniki gatha samvatsaramlo 2lakshala 78vela 75kotla roopaayalu pannulu, dividendlu chellinchaayi. ikkada tappakunda gamaninchavalasina vishamemitante oka prakka prabhutvarangam prabhutvaaniki pannulu inta bhariga chellistunte maro prakka private rangam pannulu chellinchakapovadame kaaka prabhutvam nunchi ide kaalamlo aidunnara lakshala kotla roopaayalaku paiga raayiteelu pondindi.samskaranala paerutho bahulajaati samsthalaku avakaasam kalpinchadam, samaana avakaasaalu (level playing feald) paerutho private samsthalaku bhari raayiteelu ivvadam, prabhutvaramgaanni uddesapurvakamgaane balaheenaparachadam prabhutva vidhaanamgaa maarindi. ee vidhaanaalalo bhagame mukkalugaa vidagotti balaheenaparachadam, balaheenapadda taruvaata marala vileenam chesi ekamottamgaa okesari praiveteekarana cheyadam. ide nedu prabhutvam anusaristunna maargam. carle marks perkonna private gutta samsthalanu marinta balopetam cheyadaanike prabhutvaranga parisramala vileena prakriya upakaristundi. antimamgaa ituvanti vidhaanaalu desha aardhika prayojanaalaku bhangakaramgaa parinamistaayi. -e. ajasarmaprabhutvaramga parisramalalo viliinaala prakriyaku sambandhinchi ee madhya kendra prabhutvam konni asaadhaarana nirnayaalu teesukuntondi. vaati paryavasanam ela vuntundi? enduku ituvanti nirnayaalu jarugutunnaayi? annavi pariseelinchavalasina vishayaalu.2017---–18 samvatsara kendra budget pravesapedutuu prabhutva chamuru, gyas companylanu vileenam chesi, prapancha petrolium companylatho potipade sthaayiki teesukostaamani kendra aardhika mantri telipaaru. prabhutvaranga parisramalanu inta bhari sthaayilo vileenam cheyatam saadhaaranamgaa jaragani vishayam. ayithe kendra prabhutvam ee disalo speedugaa nirnayaalu cheyatame kaaka amalu kuudaa anthe speedugaa chestunnadi. ee prakriyanu evidhamgaa ardham chesukovali‍? ee viliinaalanu rendu nepadhyaala velugulo pariseeliste ee nirnayaalaku gala kaaranaalu, vaati prabhaavam ela untundane vishayaalu spashtamavutaayi. modatidi emitante, ee edaadi marchi 20na mana desamloni rendu atipedda bahulajaati telicom companylu idia, vodaphon vileenam avutunnatlugaa adhikaarikamgaa prakatinchaayi. relions jio nunchi vastunna teevra poteeni edurkovatame ee vileena lakshyam. ee rendu companylu desha telicom rangamlo 2,3 sthaanaallo undi, desheeya telicom aadaayamlo 40% vaataanu kaligi undatamekaka 20 kotla mandi viniyogadaarulato balamaina samsthalugaa vunnayi. balamaina poty daaruni edurkovataniki ee vileenam jarigindani aa companyle prakatinchaayi. carle marks tana pettubadi grandhamlo vyapara poteeni edurkovadaaniki konni bada parisramalu vileenamai gutta samsthalugaa maarataayani perkonnaru. private rangamlo bahulajaati samsthalu prapanchavyaaptamgaa ilaage tayaarayyaayi. ayithe nedu prabhutvarangamlo jarugutunna ee vileena prakriyalu evari prayojanaala kosam annadi tappakunda telusukovalasina vishayame.rendo nepadhyam, manadesa vimaanayaanaramgamlo prabhutvarangamloni air india, indian airlines vileenam jarigi padi samvatsaraalu ayindi. ee vileena anubhavam yem teluputondi annadaanini batti prastuta vileena prabhaavam ela untundanedi telustundi. 1991loo prabhutvam pravesapettina saralikarana vidhaanaala valana vimaanayaana rangamloki private companylu pravesinchi indian airlines teevramaina poteeni edurkovatam praarambhinchindi. maro prakka air india kuudaa ide paristhiti edurkondi. private companyla nunchi vastunna poteeni tattukunela oka mega companyni erpaatu cheyalani 2007loo prabhutvam ee rendintini vileenam chesindi. appati nunchi kashtaalu marinta perigaayi. 2016 marchi 31 naatiki 55vela kotla roopaayala nashtaniki ee samstha cherukundi. ee clishta dasha nunchi air india bayatapadadaaniki praiveteekarana minaha maro maargam ledani aardhika mantri mee 28na prakatinchaaru. tadanugunamgaa ee samsthanu ammeyaalani anantaram mantrivargam teermaaninchindi. vileenam dwara nashtaalu marinta perigi chivaraku praiveteekaranaku nettabadadam ee anubhavam teluputondi. sarigga ituvanti paristhiti edurkontunna maro rangam prabhutva telicom rangam.bhaarata desamlo communication rangamlo viplavaatmaka maarpulu teesukochina charitra prabhutva telicom rangaanidi. samskaranala paerutho prabhutvam telicom rangaanni vidagotti u carporationlu vi.es.en.el, bi.es.en.el, em.ti.en.ellanu erpaatu chesindi. vi.es.en.elnu 2002loo puurtigaa praiveteekarinchindi. em.ti.en.ello 46% paiga vaataalanu ammivesindi. nedu bi.es.en.el okkate puurtigaa prabhutva aadhvaryamlo undi. prabhutva telicom rangamlo private aaparetarsnu anumatinchadam praarambhinchina taruvaata bi.es.en.el kramena balaheenapadadam praarambhamaindi. 2008–-09loo 47vela kotla roopaayala laabhaalalo vunna bi.es.en.el 2014 aakharuku 25vela kotla roopaayalaku paiga nashtaalaku cherukundi. nedu vistaranaku avasaramaina nidhulu kuudaa bi.es.en.el vadda levu. ide samayamlo em.ti.en.el paristhiti inka ghoramgaa tayaaraindi.2017 epril nunchi state bank af indialo daani aidu asosiate byaankulu, bhaarateeya mahila byaanku viliinamayyaayi. ee vileena prakriya bhaaratadesamlo banking rangamlo jaragaboye viliinaalaku modati mettugaa bhaavinchavachchu. rizerv byaanku gavarnar ilanti marikonni vileenaalu prabhutvaranga byaankullo jaragabotunnayani telipaaru. 2016 dissember naatiki jaateeya byaankulaku edu lakshala kotla roopaayala paaru (vasulu kaani) bakaayilu unnaayani rizerv byaanku perkondi. ituvanti paaru bakaayilu perukupotunna chinna chinna byaankulanu annintini kalipi oka byankuga tayaaru cheyadam ante bhari bakaayilu vunna mega byaankunu erparachadam tappa verokati kaadu. alaage, nedu baga labhalu vastunna aayil rangamlo kuudaa vileena prakriyaku prabhutvam srikaram chuttadam visesham.ee samvatsara budget prasangamlo desamloni prabhutvaranga chamuru, gyas samsthalanu vileenam chesi madaputenugulanti mega aayil companyni tayaaru chestamani aardhika mantri prakatinchaaru. o.en.ji.silo indian aayil, bi.pi.si.el, hehch.pi.si.el, ji.e.ai.el , manguluru refinery, chentai petrolium vanti 13 prabhutva companylanu vileenam chesi prapancha aayil diggajaalanu edurkonela chestamani telipaaru. inta mega company saadhyam kakapothe, o.en.ji.silo hehch.pi.si.el kaani, bi.pi.si.el topaatugaa marikonni chinna refinerylanu vileenam cheyalani prabhutvam aalochistondi. mega aayil companyla avasaram gurinchi aardhika mantri konni vaadanalu chesaru. chamuru nikshepaalu travvi teeyaalante peddaettuna vanarulu kaavaalani, prapanchasthaayi exan, chevran vanti bahulajaati companylatho poty padalante mega aayil companyla dwarane saadhyamani aayana telipaaru. bhari labhalu gadistuu, naanhyamaina sarveesu chestu, manchi retile netwark vunna prabhutvaranga parisramalanu marinta vistrutaparichi patishtaparachadam neti avasaram. kaani deeniki bhinnamgaa veetannintinii kalipi oke mega company erpaatu cheyadam airlines, banking, telicom rangaala anubhavaala reetya nashtadaayakamani tetatellamavutunna marala alanti vidhaaname chepattadam palu anumaanaalaku tavistondi. netiki mana desamlo prabhutvaranga parisramalu baleeyamaina sthitilo vunnayi. gatha aardhika samvatsaramlo mottam 244 prabhutvaranga parisramalannii kalipi laksha 15vela 767kotla roopaayala laabhaalanu aarjinchaayi. 7lakshala 96vela 467kotla roopaayalu rizerv nidhulu kaligi vunnayi. prabhutvaaniki gatha samvatsaramlo 2lakshala 78vela 75kotla roopaayalu pannulu, dividendlu chellinchaayi. ikkada tappakunda gamaninchavalasina vishamemitante oka prakka prabhutvarangam prabhutvaaniki pannulu inta bhariga chellistunte maro prakka private rangam pannulu chellinchakapovadame kaaka prabhutvam nunchi ide kaalamlo aidunnara lakshala kotla roopaayalaku paiga raayiteelu pondindi.samskaranala paerutho bahulajaati samsthalaku avakaasam kalpinchadam, samaana avakaasaalu (level playing feald) paerutho private samsthalaku bhari raayiteelu ivvadam, prabhutvaramgaanni uddesapurvakamgaane balaheenaparachadam prabhutva vidhaanamgaa maarindi. ee vidhaanaalalo bhagame mukkalugaa vidagotti balaheenaparachadam, balaheenapadda taruvaata marala vileenam chesi ekamottamgaa okesari praiveteekarana cheyadam. ide nedu prabhutvam anusaristunna maargam. carle marks perkonna private gutta samsthalanu marinta balopetam cheyadaanike prabhutvaranga parisramala vileena prakriya upakaristundi. antimamgaa ituvanti vidhaanaalu desha aardhika prayojanaalaku bhangakaramgaa parinamistaayi. -e. ajasarma