
‘వర్గీకరణ’ భావన చుట్టూ దాని వ్యతిరేకులు అల్లిన భ్రమల్నీ, భయాల్నీ పటాపంచలు చేసే కవిత్వం  ఈ ‘కువ్వ’లో ఉంది. సిసలయిన అనుభవాల ముందు సిద్ధాంతాలు చిన్నబోతాయనేదానికి ఈ ‘కువ్వ’ నిదర్శనం.‘మాదిగ దండోరా’ స్ఫూర్తితో ముందుకొచ్చిన మాదిగ సాహిత్యం అటు సాధారణ బహుజన సాహిత్యాన్నీ ఇటు తెలుగు సాహిత్యాన్నీ పెనుకుదుపుకు గురిచేసింది. గొప్ప సాహిత్య అంతర్ మథనానికి దారితీసింది. సాహిత్య డొంకల్ని పెళ్ళగించి ఎన్నో కొత్త ఊపిర్లకీ, ఉనికి సమస్యలకీ, సాహస సృజనకీ పాలుపోసింది. మూలాల నుంచి మాదిగల ఉనికినీ, సమాజంలో వారి స్థానాన్నీ, వారి విలువల ఉన్నతినీ, ప్రజాస్వామ్యకతనీ, మొత్తంగా మాదిగ సాంస్కృతిక ఔన్నత్యాన్నీ విశ్లేషిస్తూ, వర్ణిస్తూ వ్యాసాలూ, చర్చలూ, కథలూ, కవిత్వం, నవలలూ, ఆత్మ చరిత్రలూ వరదలా దూకి సమకాలీన సాహిత్య దృశ్యాన్ని ముంచెత్తాయి.ఈ సాహిత్య ఈదురగాలుల్లో భాగంగా, ఈ గాలులు కూల్చిన నిర్మాణాలలో, నిర్మించిన వినిర్మాణాలలో భాగంగా వచ్చిందే ‘కువ్వ’ కవితా సంకలనం. సంపాదకుడు డప్పోల్ల రమేశ్ దీనికి ‘వర్గీకరణోద్యమ సంఘీభావ కవిత్వం’ అని సబ్టైటిల్ పెట్టాడు. సబ్టైటిల్ సూచించినట్లు ఇందులో వర్గీకరణోద్యమాన్ని పరిరక్షించుకునే కవిత్వం ఉంది. వర్గీకరణ వెనుక ఉన్న తాత్వికతని సెలబ్రేట్ చేసుకోవడం ఉంది. ‘వర్గీకరణ’ భావన చుట్టూ దాని వ్యతిరేకులు అల్లిన భ్రమల్నీ, భయాల్నీ పటాపంచలు చేసే కవిత్వం ఉంది. ఇప్పటి వరకూ వివిధ యస్సీ కులాల మధ్య ఉందను కుంటున్న ఐక్యత నకిలీ ఐక్యత అనీ అసలయిన ఐక్యత వర్గీకరణ ద్వారానే వస్తుందని ఈ కవులు బలంగా నమ్ముతున్నారు. అలాగే బ్రాహ్మణ వాద ప్రతిభావాదానికి పీడితకుల సంవాదంలో చోటులేదనీ ప్రతిభావాద భాషకు మూలాలు హిందూ ఆధిక్యతావాదంలో ఉన్నాయనీ ఈ కవులు నిర్మొహ మాటంగా మాట్లాడారు.ఇద్దరు అసమానులు భుజం కలిపి పోరు చేయలేరు. భుజం కలపటానికి కనీస భౌతిక, మానసిక ప్రాతిపదిక వాళ్ళ మధ్య ఏర్పడాలి. ఒక సమఉజ్జీతనం సమకూరాలి. మాల-మాదిగల మధ్య, మాదిగ-డక్కలి మధ్య - ఇంకా వివిధ యస్సీ కులాల మధ్య ఆ ప్రాతిపదిక సాధించబడటానికి తక్కువ వ్యక్తీకరణకు గురయిన కులాల నుంచి నిర్మొహమాటమయిన తిరుగుబాట్లు జరుగుతాయి. జరగాలి. అంతకు ముందే యస్సీ కులాలు బీసీల్ని నిలదీశాయి. బీసీ కులాల్లో యమ్.బీ.సీలు పై బీసీల్ని నిలదీస్తు న్నాయి. ఇదంతా భారతీయ మార్కు ప్రజాస్వామ్యానికి ఉదాహరణ. ఇక్కడ ‘ఐక్యత’ అనేది డొల్లమాట. ఘర్షణ ద్వారా, సమఉజ్జీతనం ద్వారా, గుర్తింపు పొందటం ద్వారానే ఉనికికి అర్థం చేకూరుతుంది.అందుకే ఎండ్లూరి సుధాకర్, ‘‘ఈ శతాబ్దపు పెద్ద అబద్ధాలు/ ఒకటి సమైక్యత/ రెండు ఐక్యవేదిక’’ అంటాడు. సమఉజ్జీతనం లేని వండుడు ఐక్యత మీద కవిచేస్తున్న తిరుగుబాటిది. రిజర్వేషన్లలో ఎవరివాటా వారికి వచ్చిన తరవాత (రొట్టెను సమానంగా పంచుకుతిన్న తరవాత) ఈ తినే క్రమంలో లభించిన సామాజిక సమఉజ్జీతనం ప్రాతిపదికతో వచ్చే ఐక్యతని ఇదే కవి ఆహ్వానించాడు. అందుకే ‘‘ఉపకులాలతో బాధిత గళాలతో / హస్తినవైపు రథాన్ని మళ్ళిద్దాం’’ అని ప్రకటిస్తాడు. జూపాక సుభద్ర కూడా నకిలీ ఐక్యతనీ, అసలు ఐక్యతనీ కవిత్వీకరించింది. అసమానుల మధ్య ఐక్యతలు ఏర్పడవని చెబుతూ ‘‘మనం ఒక్క తోలు తిత్తులమై / మోటగట్టిన బాటలున్నయా’’ అని ప్రశ్నించింది. యస్సీ కులాలలోని అసమానతల్ని బయటపెడుతూ:‘‘మన సబ్బండ జాతుల వూపిర్లను/ వొక్క దళిత గొట్టంలేసి ఊదితే/ కాలే కడుపు లెవరియి/ కమిరే పేగు లెవరియి/ వుడికే బువ్వెవరిది/ మిగిలే బూడిదెవరిది’’ (జూపాక సుభద్ర)ఒకరకంగా తాను చెప్పదలుచుకున్న విషయానికి అనువయిన వస్తు వుల్నీ,  ప్రతిమల్నీ వరుసగా అమర్చుతూ పోవడం ద్వారా ఒక హృదయ ప్రకంపనను సృజించింది. ఇలా కృత్రిమఐక్యతకు ఎండగట్టిన గొంతుతోనే ‘‘వొడువ నియ్యరా గీ కత/ వేయి పడగల పనిబట్టే కత/ ముందటున్నది రార్రా’’ (జూపాక సుభద్ర) అంటూ అసలు ఐక్యతని ధ్వనించింది.తనదయిన బాణీలో పసునూరి రవీందర్ కూడా ఘర్షణ గురించీ ఐక్యత గురించీ మాట్లాడుతున్నాడు. ‘‘యుద్ధం అనివార్యమయినప్పుడు/ నా మీదైనా సరే/ నేను కలబడతా’’ అని జ్వలిస్తున్నాడు. ఇంతటితో ఆగకుండా: నా బుక్క నాకు దొరికే వరకు/ ఈ ధర్మయుద్ధాన్ని, కొనసాగిస్తూనే ఉంటా!/ నా బుక్కే కాదు.../ ఈ భూమ్మీద ఎవడి బుక్క వాడికి దొరికే దాకా/ జాంబవంతుడి డిఎన్ఏనై కొట్లాడుత’’ (పసునూరి రవీందర్)వర్గీకరణ అనేది ఒక అనివార్య ప్రజాస్వామిక ఘర్షణ అయినప్పుడు దాన్ని చేస్తూనే పీడిత కులాలందరికోసం నడుం గడతాననడంలో పసునూరిలో పూలే, అంబేద్కర్ల స్పూర్తి కనబడుతుంది. ఇదే ధోరణి నుంచి దార్ల వెంకటేశ్వరరావు కూడా బలంగా రాశాడు. కుటుంబ కలహాల్లో పడే ఘర్షణలే తప్ప కష్టకాలాల్లో అందరం కలుస్తామని గొప్ప విశ్వాసాన్ని ప్రకటిస్తున్నాడు: ‘‘ఈ నేతి బీరకాయల్ని పంచేటోళ్ళంతా/ మా కుటుంబ కలహాల్లో తప్ప/ మా కష్టకాలాల్లో/ మేమూ నూటైదు మందిమేనని/ నిరూపించే సమయమూ ఒకటుందని తెలుసులెండి’’ (దార్ల వెంకటేశ్వరరావు) అని బయట నుంచి జొరబడి దాయదుల వైరాన్ని పెంచే ప్రయత్నం చేసే వాళ్ళకు చురకలంటిస్తున్నాడు కవి. ఇట్లా ఎక్కువమంది కవులు నకిలీ ఐక్యతనీ అసలు ఐక్యతనీ విడదీసి మాట్లాడుతూ ‘‘తలుపు చాటు దాగిన సత్యాన్ని బయట నిలబెట్టడం’’ (సైదులు) మనకు తెలుస్తుంది.వర్గీకరణకు అంగీకరించటం అంటే యస్సీలు విడిపోవడానికి అంగీకరించటం కాదంటాడు డప్పోల్ల రమేశ్. అర్థవంతంగా కలవటానికి వర్గీకరణ ఒక దారని ఈయన తాత్వికంగా మాట్లాడతాడు: ‘‘మన మధ్య ఉన్న/ కంచుగోడలేమున్నవి/ గ్రహాలన్నీ విడివడ్డవే గదా/ వాటికి/ లేని అభ్యంతరం మనకే ఎందుకు’’ (డప్పోల్ల రమేశ్)- అని ప్రశ్నిస్తూనే, ‘‘ఆకులు ఒక్కొక్కటే అయినా / చెట్టునే బ్రతికించుకుంటయి’’ అని విడిగా ఉంటూనే ఐక్యత సాధించటం అసహజం కాదని వాదిస్తాడు. ఇంకా ముందుకెళ్ళి మరింత తాత్వికంగా ‘‘ఒక దీపం ఇంకో దీపంతో/ వెలిగించడం విభజన కాదు/ వెలుతురు విడిపోయే కొలదీ/ విస్తరిస్తుంది’’ అంటాడు ఎజ్రాశాస్త్రి.ఇలాంటి వ్యక్తీకరణ వర్గీకరణకు నికార్సయిన నిండువాదాన్ని అందిస్తాయి. టోన్లోని ఈ తాత్విక సంవేదన్నే నేను కవితాపరిణతి అనేది. వర్గీకరణ విభజనకు దారితీస్తుందనే వారికి వీరు గొప్ప భరోసా ఇస్తున్నారు. ఇదే తీరు భరోసా దామెర రాములూ, మాతంగి చిరంజీవి రాసిన కవితల్లో కూడా కనిపిస్తుంది. గోగు శ్యామలయితే ‘‘నిజంగా వర్గీకరణ మాదిగల సమస్యా? మాలలపై వ్యతిరేక పోరాటమా?’’ అని ప్రశ్నిస్తుంది. వర్గీకరణలో అందరి ‘‘ఉనికి సమస్య తలుక్కున మెరుస్తుంది’’ అని ఆలోచింపజేస్తుంది.వర్గీకరణకు సంఘీభావం తెలిపిన కవితల్లో కోయి కోటేశ్వరరావు బలమయిన గొంతు. దండోరా వచ్చిన తొలినాళ్ళలోనే దాన్ని సపోర్టు చేస్తూ ఈ కవి రాశాడు. మాల నేపథ్యం నుంచి నిజాయితీగా మాట్లాడుతూ, ‘‘ఇప్పుడు నన్ను నేను కడుక్కొని / దండోరా జెండా పట్టుకుంటాను’’ అని ప్రకటిస్తాడు: ‘‘కోటి ముక్కలయినా సరే.... రొట్టె ముక్కను/ లెక్క ప్రకారం పంచుకుందాం..../ దళిత మాత కనుబొమ్మల్ని/ విడదీసే కుంకుమ చెట్టుని/ కూకటి వేళ్ళతో పెకిలిద్దాం’’ (కోయి కోటేశ్వర రావు)అరుదయిన ఈ కవితా వ్యక్తీకరణతో మాల కవులకు కోయి చూపిన దారి ఇది. గుండెడప్పు కనకయ్య బుద్ధిస్టు వికాసంలో వర్గీకరణను వెలిగిస్తున్నాడు. ‘‘సాటి మనిషిని ఇంటి మనిషిగా సాగనిద్దాం / మానవ మనుగడను కొనసాగిద్దాం’’ అనే ప్రకటన ద్వారా ‘‘జీవితానికి ఒకపేజీని నిలుపుకుందాం’’ అంటాడు కనకయ్య. వర్గీకరణని ‘జాంబవ న్యాయం’గా వర్ణిస్తూ పానుగోటి రవికుమార్ మంచి కవిత రాశాడు. చరిత్ర మూలాల్లోకి వెళ్ళి మాదిగ ‘హక్కుల’ స్వభావాన్ని కవిత్వీకరించాడు జిలుకర శ్రీనివాస్. వర్గీకరణే నిజమయిన సామాజిక న్యాయమవుతుందని గుడిపల్లి నిరంజన్ ఎలుగెత్తాడు: ‘‘రిజర్వేషన్ల అన్నం గిన్నెలో/ అగ్ని పర్వతం బద్దలవ్వాలి/ 59 ముక్కలను సప్పలను/ సమానంగా ఏరుకొని తినాలి’’ (గుడిపల్లి నిరంజన్)ఈ పుస్తకానికి సంపాదకుడిగా వ్యవహరించిన కవి, ఉద్యమకారుడూ డప్పోల్ల రమేశ్ ఎంతో అభినందనీయుడు. కొలకలూరి ఇనాక్, జయధీర్ తిరుమల రావు, సినారె, ఎన్.గోపి, శివారెడ్డి, దున్న యాదగిరి, మాస్టార్జీ లాంటి సీనియర్ సాహితీ వేత్తల్ని కూడా ఈ పుస్తకంలో భాగం చెయ్యడం మెచ్చుకోతగ్గది. సిసలయిన అనుభవాల ముందు సిద్ధాంతాలు చిన్నబోతాయనేదానికి ఈ కవులు ‘కువ్వ’బోసిన ప్రకంపనలే నిదర్శనం. మానసిక జ్వలనం నుండి సాగిన ఈ ‘కువ్వ’ అణగారిన కులాల గువ్వ అవుతుందనీ అదే మనకు తొవ్వ అవుతుందనీ ఆశిస్తున్నా.జి. లక్ష్మీ నరసయ్య

‘vargeekarana’ bhavana chuttu daani vyatirekulu allina bhramalnee, bhayalni pataapanchalu chese kavitvam  ee ‘kuvva’loo undi. sisalayina anubhavaala mundu siddhaantaalu chinnabotayanedaniki ee ‘kuvva’ nidarsanam.‘maadiga dandora’ sphuurtithoo mundukochina maadiga saahityam atu saadhaarana bahujana saahityaannii itu telugu saahityaannii penukudupuku gurichesindi. goppa saahitya antar mathanaaniki daariteesindi. saahitya donkalni pellaginchi enno kotta oopirlakee, uniki samasyalakee, saahasa srujanakee paaluposindi. muulaala nunchi maadigala unikinee, samaajamlo vaari sthaanaannii, vaari viluvala unnatinee, prajaasvaamyakatanii, mottamgaa maadiga saamskrutika aunnatyaannii vislaeshistuu, varnistuu vyaasaaluu, charchaluu, kathaluu, kavitvam, navalaluu, aatma charitraluu varadalaa dooki samakaaleena saahitya drushyaanni munchettaayi.ee saahitya eeduragaalullo bhagamga, ee gaalulu koolchina nirmaanaalalo, nirminchina vinirmaanaalalo bhagamga vachinde ‘kuvva’ kavita sankalanam. sampaadakudu dappolla ramesh deeniki ‘vargeekaranodyama sanghibhava kavitvam’ ani subtitil pettaadu. subtitil suuchimchinatlu indulo vargeekaranodyamaanni parirakshinchukune kavitvam undi. vargeekarana venuka unna taatvikatani selabrate chesukovadam undi. ‘vargeekarana’ bhavana chuttu daani vyatirekulu allina bhramalnee, bhayalni pataapanchalu chese kavitvam undi. ippati varakuu vividha yassey kulaala madhya undanu kuntunna aikyata nakili aikyata any asalayina aikyata vargeekarana dwarane vastundani ee kavulu balangaa nammutunnaru. alaage brahmana vaada pratibhaavaadaaniki peeditakula samvaadamlo chotuledani pratibhaavaada bhashaku moolaalu hindu aadhikyataavaadamlo unnaayanee ee kavulu nirmoha maatamgaa matladaru.iddaru asamaanulu bhujam kalipi poru cheyaleru. bhujam kalapataniki kaneesa bhautika, maanasika praatipadika vaalla madhya erpadali. oka samaujjeetanam samakuuraali. maala-maadigala madhya, maadiga-dakkali madhya - inka vividha yassey kulaala madhya aa praatipadika saadhinchabadataaniki takkuva vyakteekaranaku gurayina kulaala nunchi nirmohamaatamayina tirugubaatlu jarugutaayi. jaragali. antaku munde yassey kulaalu beeseelni niladeesaayi. bc kulaallo yam.bee.seelu pai beeseelni niladeestu nnaayi. idantaa bhaarateeya maarku prajaaswaamyaaniki udaaharana. ikkada ‘aikyata’ anedi dollamata. gharshana dwara, samaujjeetanam dwara, gurtimpu pondatam dwarane unikiki artham chekurutundi.anduke endluri sudhakar, ‘‘ee sataabdapu pedda abaddhaalu/ okati samaikyata/ rendu aikyavedika’’ antaadu. samaujjeetanam laeni vandudu aikyata meeda kavichestunna tirugubaatidi. reservationlalo evarivata vaariki vachina taravaata (rottenu samaanamgaa panchukutinna taravaata) ee tine kramamlo labhinchina saamaajika samaujjeetanam praatipadikatoe vache aikyatani ide kavi aahvaaninchaadu. anduke ‘‘upakulaalato baadhita galaalato / hastinavaipu rathaanni malliddam’’ ani prakatistaadu. jupaka subhadra kuudaa nakili aikyatanee, asalu aikyatanee kavitveekarinchindi. asamaanula madhya aikyatalu erpadavani chebutuu ‘‘manam okka tholu tittulamai / motagattina batalunnaya’’ ani prasninchindi. yassey kulaalalooni asamaanatalni bayatapedutuu:‘‘mana sabbanda jaatula voopirlanu/ vokka dalita gottamlesi oodithe/ kaale kadupu leveria/ kamire pegu leveria/ vudike buvvevaridi/ migile boodidevaridi’’ (jupaka subhadra)okarakamgaa taanu cheppadaluchukunna vishayaaniki anuvayina vastu vulnee,  pratimalnee varusagaa amarchutuu povadam dwara oka hrudaya prakampananu srujinchindi. ilaa krutrimakyataku endagattina gontutone ‘‘voduva niyyara g katha/ veyi padagala panibatte katha/ mundatunnadi rarra’’ (jupaka subhadra) antuu asalu aikyatani dhwaninchindi.tanadayina baaneelo pasunuri ravinder kuudaa gharshana gurinchi aikyata gurinchi matladutunnadu. ‘‘yuddham anivaaryamayinappudu/ naa meedainaa sare/ nenu kalabadata’’ ani jwalistunnadu. intatitoe agakunda: naa bukka naaku dorike varaku/ ee dharmayuddhaanni, konasagistune untaa!/ naa bukke kaadu.../ ee bhoommeeda evadi bukka vaadiki dorike daka/ jaambavantudi dnani kotlaaduta’’ (pasunuri ravinder)vargeekarana anedi oka anivarya prajaaswaamika gharshana ayinappudu daanni chestune peedita kulalandarikosam nadum gadatananadamlo pasunurilo poole, ambedkarla spuurti kanabadutundi. ide dhorani nunchi daarla venkateswararao kuudaa balangaa raasaadu. kutumba kalahaallo pade gharshanale tappa kashtakaalaallo andaram kalustamani goppa vishwaasaanni prakatistunnadu: ‘‘ee nethi beerakaayalni panchetollanta/ maa kutumba kalahaallo tappa/ maa kashtakaalaallo/ memu nootaidu mandimenani/ niroopinche samayamuu okatundani telusulendi’’ (daarla venkateswararao) ani bayata nunchi jorabadi daayadula vairaanni penche prayatnam chese vaallaku churakalantistunnadu kavi. itla ekkuvamandi kavulu nakili aikyatanee asalu aikyatanee vidadeesi maatlaadutuu ‘‘talupu chaatu daagina satyaanni bayata nilabettadam’’ (saidulu) manaku telustundi.vargeekaranaku angeekarinchatam ante yasseelu vidipovadaaniki angeekarinchatam kaadantaadu dappolla ramesh. ardhavantamgaa kalavataaniki vargeekarana oka daarani eeyana taatvikamgaa matladatadu: ‘‘mana madhya unna/ kanchugodalemunnavi/ grahalanni vidivaddave gadaa/ vaatiki/ laeni abhyantaram manake enduku’’ (dappolla ramesh)- ani prasnistune, ‘‘aakulu okkokkate aina / chettune bratikinchukuntayi’’ ani vidigaa untoone aikyata saadhinchatam asahajam kaadani vaadistaadu. inka mundukelli marinta taatvikamgaa ‘‘oka deepam inko deepamtho/ veliginchadam vibhajana kaadu/ veluturu vidipoye koladii/ vistaristundi’’ antaadu ejrasastri.ilanti vyakteekarana vargeekaranaku nikaarsayina ninduvaadaanni andistaayi. tonloni ee taatvika samvedanne nenu kavitaaparinati anedi. vargeekarana vibhajanaku daariteestundane vaariki veeru goppa bharosa istunnaru. ide teeru bharosa damera raamuluu, maatangi chiranjeevi raasina kavitallo kuudaa kanipistundi. gogu shyaamalayithe ‘‘nijamgaa vargeekarana maadigala samasya? maalalapai vyatireka poratama?’’ ani prasnistundi. vargeekaranalo andari ‘‘uniki samasya talukkuna merustundi’’ ani aalochimpajestundi.vargeekaranaku sanghibhavam telipina kavitallo koyi koteshwararao balamayina gontu. dandora vachina tolinallalone daanni saportu chestu ee kavi raasaadu. maala nepathyam nunchi nijaayitiigaa maatlaadutuu, ‘‘ippudu nannu nenu kadukkoni / dandora jenda pattukuntaanu’’ ani prakatistaadu: ‘‘koti mukkalayina sare.... rotte mukkanu/ lekka prakaaram panchukundam..../ dalita maata kanubommalni/ vidadeese kunkuma chettuni/ kookati vaellatho pekiliddam’’ (koyi koteshwara raavu)arudayina ee kavita vyakteekaranato maala kavulaku koyi chuupina daari idhi. gundedappu kanakayya buddhistu vikaasamlo vargeekarananu veligistunnadu. ‘‘saati manishini inti manishigaa saganiddam / manava manugadanu konasagiddam’’ ane prakatana dwara ‘‘jeevitaaniki okapejeeni nilupukundam’’ antaadu kanakayya. vargeekaranani ‘jambava nyaayam’gaa varnistuu panugoti ravikumar manchi kavita raasaadu. charitra moolaalloki velli maadiga ‘hakkula’ swabhaavaanni kavitveekarinchaadu jilukara srinivas. vargeekarane nijamayina saamaajika nyaayamavutundani gudipalli niranjan elugettaadu: ‘‘reservationla annam ginnelo/ agni parvatam baddalavvali/ 59 mukkalanu sappalanu/ samaanamgaa erukoni tinaali’’ (gudipalli niranjan)ee pustakaaniki sampaadakudigaa vyavaharinchina kavi, udyamakaaruduu dappolla ramesh entho abhinandaneeyudu. kolakaluri inak, jayadhir tirumala raavu, sinare, en.gopi, shivareddy, dunna yadagiri, mastarji lanti seanier saahitii vettalni kuudaa ee pustakamlo bhagam cheyyadam mechukotaggadi. sisalayina anubhavaala mundu siddhaantaalu chinnabotayanedaniki ee kavulu ‘kuvva’bosina prakampanale nidarsanam. maanasika jwalanam nundi saagina ee ‘kuvva’ anagaarina kulaala guvva avutundanii adhe manaku tovva avutundanii aasistunnaa.ji. lakshmi narasayya