నేటి నుంచి రెండురోజుల పాటు జర్మనీలోని హాంబర్గ్లో జీ–20 సదస్సు జరగబోతున్న సందర్భంలో, చైనా అధ్యక్షుడు జిన్పింగ్తో భారత ప్రధాని నరేంద్రమోదీ భేటీ అవుతారనీ, సిక్కిం వివాదాన్ని కొలిక్కి తీసుకురావడానికి ఇది ఎంతో ఉపకరిస్తుందని కొందరికైనా ఓ బలమైన నమ్మకం ఉండేది. ఈ ద్వైపాక్షిక సమావేశానికి వాతావరణం ఏమాత్రం అనుకూలంగా లేనందున అది జరగబోదని చైనా గురువారం తేల్చేసింది. గత 20 రోజులుగా సాగుతున్న ప్రతిష్టంభన మరింత గట్టిపడుతూ ఇరుపక్షాలు తమ వాగ్యుద్ధాన్ని ఇంకా బలంగా కొనసాగించడానికి ఈ చర్య ఉపకరిస్తుంది. ‘ఈ ద్వైపాక్షిక సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేయమని భారతదేశం అడగనూ లేదు, మోదీ పర్యటన ఎజెండాలో ఆ అంశమూ లేదు’ అని భారతదేశం ప్రతిగా వ్యాఖ్యానించింది. ఇరుదేశాలూ పైచేయి కోసం చేస్తున్న ఈ ప్రయత్నాలతో పరిస్థితి చివరకు సరిదిద్దుకోలేని స్థాయికి దిగజారిపోయే ప్రమాదం కనిపిస్తున్నది.జీ–20 సదస్సులో భాగంగా బ్రిక్స్ (బ్రెజిల్, రష్యా, ఇండియా, చైనా, సౌత్ ఆఫ్రికా) దేశాధినేతల సమావేశం మాత్రం యథాతథంగానే జరగబోతున్నది కనుక, భారత్, చైనా అధినాయకులు ఈ సదస్సులో మాత్రమే కలుసుకొనే వీలుంది. రెండు దేశాల మధ్య శాంతిచర్చలైనా, భేటీలయినా జరగాలంటే భారతదేశం ముందు డోకలా నుంచి తన సైన్యాన్ని ఉపసంహరించుకోవాల్సిందేనని చైనా మరోమారు ఘంటాపథంగా చెప్పింది. కనుక, నేటి జీ–20 సదస్సులో జింగ్పింగ్–మోదీల మధ్య నవ్వులు, కరచాలనాలు కూడా లేకుండాపోవచ్చు. గత 20 రోజులుగా చైనా వ్యవహారశైలిని చూస్తుంటే, ఈ వివాదాన్ని దీర్ఘకాలం లాగాలనే నిశ్చయించుకున్నట్టు అర్థమవుతుంది. భారతదేశం డోకలాలో ఏర్పాటు చేసిన బంకర్లను తొలగించమనడం, తరువాత తానే వాటిని తీసేయడం, సమీపంలో ఉన్న భూటాన్ సైనికస్థావరం వైపు రోడ్డు నిర్మించబోవడం వంటివి భూటాన్ను, దానికి రక్షణగా ఉంటున్న భారత్ను రెచ్చగొట్టేందుకు చేసిన ఉద్దేశపూర్వక ప్రయత్నాలే. సరిహద్దు వివాదాన్ని పూర్తిగా పరిష్కరించుకొనే వరకూ ఈ ప్రాంతంలో 1959నాటి పూర్వస్థితిని కొనసాగిద్దామని భూటాన్తో రెండుసార్లు చైనా ఒప్పందం చేసుకుంది. అలాగే, భూటాన్, మయన్మార్, అఫ్ఘానిస్థాన్లతో తమకు ఉన్న ఈ తరహా మూడు కూడళ్ళ వివాదాలను ఆయాదేశాలతో కలసి కూర్చుని పరిష్కరించుకుందామని 2012లో భారత్ చైనాలు కూడా ఒప్పందానికి వచ్చాయి.అందువల్ల, చర్చల ద్వారా ఈ వివాదాలకు పరిష్కారానికి సాధించేవరకూ చైనా కబ్జాకు దిగడం సరికాదు. డోకలా ఘటన విషయంలో భూటాన్ ఘాటుగా ప్రతిస్పందించి, తీవ్ర నిరసన వ్యక్తంచేసినప్పటికీ, భూటాన్ను అడ్డుపెట్టుకొని భారత్ వీరంగం వేస్తున్నదని చైనా అడ్డగోలు వాదనలు చేస్తున్నది. అనాదిగా పశువుల మేతకు మాత్రమే వదిలివేసిన ఒక ప్రాంతంలో ఇప్పుడు రోడ్డునిర్మించి విస్తరించడం ద్వారా అటు భూటాన్ను, ఇటు భారత్ను బెదిరించాలని చైనా ప్రయత్నం. తన భూభాగాన్ని కాపాడుకోవడానికి యుద్ధానికి కూడా సిద్ధమేనని, 1962లో కంటే భారత్ ఘోరంగా చావుదెబ్బతినడం ఖాయమని చైనా గొప్పలకు పోతున్నది.సిక్కిం సరిహద్దులో గత 20 రోజులుగా సాగుతున్న పరిణామాలను గమనించినప్పుడు, రెండు దేశాలూ స్పష్టమైన వైఖరితోనే వ్యవహరిస్తున్నట్టు అర్థమవుతుంది. కాస్తంత భూభాగానికి సంబంధించిన చర్యగా, ఎవరు అక్కడనుంచి వైదొలగాలన్న వివాదంగా దీనిని పరిమితం చేసి చూడలేం. ఒప్పందాలు, అవగాహనలు కూడా ఈ వివాదానికి అసలు కారణం కాదు. సూపర్పవర్ ఆకాంక్షతో రగిలిపోతున్న చైనా తన ఆధిపత్యాన్ని ఆసియా అంతటా విస్తరించే వ్యూహాలను అనేకం అమలు చేస్తున్నది. నేపాల్, శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్, మాల్దీవ్స్లను అక్కునచేర్చుకుని, ఆర్థికంగా, అభివృద్ధిపరంగా వాటికి సహకరిస్తూ భారత్ను ఒంటరిచేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్నది. ఇప్పుడు భూటాన్–భారత్ల మధ్య వందల ఏళ్ళుగా ఉన్న బంధాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడానికి పావులు కదుపుతున్నది. భారతదేశ సరిహద్దులో రోడ్డువేసి రెచ్చగొట్టాలని ప్రయత్నిస్తున్నది. పలుమార్లు యుద్ధాన్ని కలవరిస్తున్న చైనా ఈ ప్రాంతం పేరిట ఆ చర్యకు ఒడిగట్టే అవకాశాలు లేకున్నా, వాగ్యుద్ధాన్ని మరింత తీవ్రం చేస్తూ, భారతదేశాన్ని ఇరుకునపెట్టే పలు చర్యలతో ఒత్తిడి మాత్రం సృష్టించగలదు. సిక్కిం స్వాతంత్ర్యాన్ని కోరుతున్నవారికి అండగా నిలుస్తానని హెచ్చరించగలదు. 2003లో అటల్ బిహారీ వాజపేయి ప్రభుత్వం టిబెట్ను చైనా అంతర్భాగంగా గుర్తించినందుకు ప్రతిగా సిక్కింను చైనా భారతదేశ అంతర్భాగంగా గుర్తించింది. ఇప్పుడు అక్కడ చిచ్చురేపడానికి చైనా ప్రయత్నాలు చేస్తే, భారత్ ఇందుకు ప్రతిగా ఏదో ఒకటి చేయలేకపోదు. చైనాలో జింగ్పింగ్, భారత్లో మోదీ రాకతో ఇరుదేశాల మధ్యా లెక్కల్లో ఎంతో తేడావచ్చింది. భారత్–చైనా సంబంధాల్లో వచ్చిన ఈ మార్పు అంతర్జాతీయ వేదికలమీద కూడా ప్రతిఫలించడం ఆరంభమవుతున్నది. జీ–20 సదస్సులో ద్వైపాక్షిక సమావేశం రద్దయినట్టుగానే, బ్రిక్స్ కూడా త్వరలోనే బీటలు వారే అవకాశాలు లేకపోలేదు. భారత్–పాకిస్థాన్ వైరం కారణంగా సార్క్ సన్నగిల్లిపోయినట్టు, బ్రిక్స్ ఇప్పటికే ఆ లక్షణాలను కనబరుస్తున్నది. గత ఏడాది గోవాలో జరిగిన సదస్సులోనే ఈ సూచనలు కనిపించాయి. పాకిస్థాన్ను ఒంటరి చేసేందుకు మోదీ ప్రభుత్వం ఈ సదస్సులో ప్రయత్నించింది. ఉగ్రవాదాన్ని పెంచిపోషించే దేశంగా మోదీ తీవ్రపదజాలంతో విమర్శిస్తే, పాకిస్థాన్ ఈ విషయంలో చేసిన త్యాగాలను గుర్తించమంటూ చైనా పిలుపునిచ్చింది. ఒక ప్రత్యామ్నాయ వేదికగా అవతరించిన బ్రిక్స్లో బ్రెజిల్, దక్షిణాఫ్రికాల పాత్ర నిజానికి నామమాత్రమే. మిగతా మూడుదేశాలనూ కలిపివుంచేందుకు, పరస్పర సహకారంతో ఎదిగేందుకు ఈ వేదిక ఉపకరించాలి. ఇప్పుడు చైనా భారత్ వైఖరులు చూస్తుంటే దీనికి కూడా ముగింపు దశ వచ్చేసినట్టు కనిపిస్తున్నది.
neti nunchi rendurojula paatu jarmaneelooni hambarglo jee–20 sadassu jaragabotunna sandarbhamlo, chaina adhyakshudu jinpingto bhaarata pradhaani narendramodi bheti avutaaranee, sikkim vivaadaanni kolikki teesukuraavadaaniki idhi entho upakaristundani kondarikaina oo balamaina nammakam undedi. ee dwaipaakshika samavesaniki vaataavaranam ematram anukuulamgaa lenanduna adhi jaragabodani chaina guruvaram telchesindi. gatha 20 rojulugaa saagutunna pratishtambhana marinta gattipadutuu irupakshaalu tama vaagyuddhaanni inka balangaa konasaaginchadaaniki ee charya upakaristundi. ‘ee dwaipaakshika samavesanni erpaatu cheyamani bharatadesam adaganuu ledu, modii paryatana ezendaalo aa amsamuu ledu’ ani bharatadesam pratigaa vyaakhyaaninchindi. irudaesaaluu paicheyi kosam chestunna ee prayatnaalato paristhiti chivaraku sarididdukoleni sthaayiki digajaripoye pramaadam kanipistunnadi.jee–20 sadassulo bhagamga bricks (brejil, rashya, india, chaina, south africa) deshaadhinetala samavesam maatram yathaathathamgaane jaragabotunnadi kanuka, bharat, chaina adhinaayakulu ee sadassulo matrame kalusukone veelundi. rendu deshaala madhya saanticharchalainaa, bhetilayina jaragalante bharatadesam mundu dokala nunchi tana sainyaanni upasamharinchukovalsim chaina maromaru ghantaapathamgaa cheppindi. kanuka, neti jee–20 sadassulo jingping–modeela madhya navvulu, karachaalanaalu kuudaa lekundapovachhu. gatha 20 rojulugaa chaina vyavahaarasailini chustunte, ee vivaadaanni deerghakaalam lagalane nischayinchukunnattu ardhamavutundi. bharatadesam dokalalo erpaatu chesina bankarlanu tolaginchamanadam, taruvaata taane vaatini teeseyadam, sameepamlo unna bhootan sainikasthaavaram vaipu roddu nirminchabovadam vantivi bhootaannu, daaniki rakshanagaa untunna bhaaratnu rechagottenduku chesina uddesapurvaka prayatnaale. sarihaddu vivaadaanni puurtigaa parishkarinchukone varakuu ee praantamlo 1959naati puurvasthitini konasaagiddaamani bhuutaantoe rendusaarlu chaina oppandam chesukundi. alaage, bhootan, mayanmar, afghaanisthaanlatho tamaku unna ee taraha moodu koodalla vivaadaalanu aayaadesaalato kalasi kuurchuni parishkarinchukundaamani 2012loo bharat chainaalu kuudaa oppandaaniki vachayi.anduvalla, charchala dwara ee vivaadaalaku parishkaaraaniki saadhinchevarakuu chaina kabjaku digadam sarikaadu. dokala ghatana vishayamlo bhootan ghaatugaa pratispandinchi, teevra nirasana vyaktamchaesinappatiki, bhootaannu addupettukoni bharat veerangam vestunnadani chaina addagolu vaadanalu chestunnadi. anaadigaa pasuvula metaku matrame vadilivesina oka praantamlo ippudu roddunirminchi vistarinchadam dwara atu bhootaannu, itu bhaaratnu bedirinchaalani chaina prayatnam. tana bhuubhaagaanni kapadukovadaniki yuddhaaniki kuudaa siddhamenani, 1962loo kante bharat ghoramgaa chavudebbatinadam khayamani chaina goppalaku potunnadi.sikkim sarihaddulo gatha 20 rojulugaa saagutunna parinaamaalanu gamaninchinappudu, rendu deshaaluu spashtamaina vaikharithone vyavaharistunnattu ardhamavutundi. kaastanta bhuubhaagaaniki sambandhinchina charyaga, evaru akkadanunchi vaidolagaalanna vivaadamgaa deenini parimitam chesi chudalem. oppandaalu, avagaahanalu kuudaa ee vivaadaaniki asalu kaaranam kaadu. superpavar aakaankshato ragilipotunna chaina tana aadhipatyaanni asia antataa vistarinche vyuuhaalanu anekam amalu chestunnadi. nepal, srilanka, bangladesh, maaldiivslanu akkunacherchukuni, aardhikamgaa, abhivruddhiparamgaa vaatiki sahakaristuu bhaaratnu ontaricheyadaaniki prayatnistunnadi. ippudu bhootan–bhaaratla madhya vandala ellugaa unna bandhaanni vichchinnam cheyadaaniki paavulu kaduputunnadi. bharatadesa sarihaddulo rodduvesi rechchagottaalani prayatnistunnadi. palumaarlu yuddhaanni kalavaristunna chaina ee praantam paerita aa charyaku odigatte avakaasaalu lekunna, vaagyuddhaanni marinta teevram chestu, bhaaratadesaanni irukunapette palu charyalatho ottidi maatram srushtinchagaladu. sikkim swaatantryaanni korutunnavaariki andagaa nilustaanani heccharinchagaladu. 2003loo atal bihari vajapeyi prabhutvam tibetnu chaina antarbhaagamgaa gurtinchinanduku pratigaa sikkinnu chaina bharatadesa antarbhaagamgaa gurtinchindi. ippudu akkada chichurepadaniki chaina prayatnaalu cheste, bharat induku pratigaa edho okati cheyalekapodu. chainaalo jingping, bhaaratlo modii raakatho irudesaala madhya lekkallo entho tedavachindi. bharat–chaina sambandhaallo vachina ee maarpu antarjaatiiya vedikalameeda kuudaa pratiphalinchadam aarambhamavutunnadi. jee–20 sadassulo dwaipaakshika samavesam raddayinattugaane, bricks kuudaa twaralone beetalu vaare avakaasaalu lekapoledu. bharat–pakisthan vairam kaaranamgaa sark sannagillipoyinattu, bricks ippatike aa lakshanaalanu kanabarustunnadi. gatha edaadi govalo jarigina sadassulone ee suuchanalu kanipinchaayi. paakisthaannu ontari chesenduku modii prabhutvam ee sadassulo prayatninchindi. ugravaadaanni penchiposhinche desangaa modii teevrapadajaalamto vimarsiste, pakisthan ee vishayamlo chesina tyaagaalanu gurtinchamantuu chaina pilupunichindi. oka pratyaamnaaya vedikagaa avatarinchina brickslo brejil, dakshinaafrikaala paatra nijaaniki namamatrame. migata moodudaesaalanuu kalipivunchenduku, paraspara sahakaaramtho edigenduku ee vedika upakarinchaali. ippudu chaina bharat vaikharulu chustunte deeniki kuudaa mugimpu dasha vachesinattu kanipistunnadi.