సిరియాలోని ఇద్లిబ్ ప్రాంతంలో మంగళవారం విషరసాయనాలతో యుద్ధవిమానాలు దాడి జరిపి వంద మందిని చంపివేసిన ఘటన అత్యంత అమానుషమైనది. మరణించిన వారిలో చిన్నారులు అధికంగా ఉండటమూ, వారంతా నురగలు కక్కుతూ గిలాగిలా కొట్టుకొని మరణిస్తున్న దృశ్యాలను చూసి యావత్ ప్రపంచం నిర్ఘాంతపోయింది. ఈ దాడిలో మరొక ఐదువందలమంది తీవ్ర విషప్రభావానికి గురైనందున మరణాల సంఖ్య పెరిగే అవకాశాలు అధికంగా ఉన్నాయి. ఇది సిరియా అధ్యక్షుడు బషర్ పనేనంటూ బ్రిటన్ కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న సిరియా మానవ హక్కుల సంస్థ వాదిస్తున్నది. అమెరికా సహా దాని మిత్రదేశాలన్నీ సిరియాపైన, రష్యాపైన ఘాటైన విమర్శలు చేస్తున్నాయి. ఈ ఘటనకు ఒకరోజు ముందే రష్యాలోని సెయింట్ పీటర్స్బర్గ్ భూగర్భ రైల్లో ఆత్మాహుతి దాడి జరిగి 10 మందికి పైగా మరణించిన నేపథ్యంలో దీనిని కక్షసాధింపు చర్యగా కొందరు అభివర్ణిస్తున్నారు.అంతర్జాతీయ సమాజం తనను తప్పుపట్టడమూ, మరొకపక్కన ఐక్యరాజ్యసమితి హడావుడిగా సమావేశం కావడంతో సిరియా ప్రభుత్వం ఈ దాడిలో తన బాధ్యత లేదనీ, తిరుగుబాటుదారులే ఈ ఘాతుకానికి పాల్పడ్డారని అంటున్నది. అయితే, బషర్ ఎన్నడూ మాటకు కట్టుబడే మనిషి కాదు కనుక సిరియా వాదనను ఎవరూ విశ్వసించడం లేదు. 2013లో ఒకేమారు 1400 మందిని విషవాయువుతో చంపివేసి, అనంతరం అమెరికా సైనికచర్య నుంచి బయటపడటానికి రసాయనిక ఆయుధాల నిషేధ ఒప్పందంపై బషర్ సంతకం చేసినప్పటికీ, విషరసాయనాల ఉత్పత్తిని నిలిపిందీ లేదు, వాడకాన్ని ఆపిందీ లేదు. ఆ తరువాత రెండేళ్లలో మూడునాలుగుసార్లు తిరుగుబాటు దారుల ఆధీనంలోని ప్రాంతాలపై సిరియా ప్రభుత్వం రసాయనికదాడులు జరిపినట్టు ఐక్యరాజ్యసమితి తేల్చింది. బషర్ అల్ అసద్ అనుకూల సైన్యం గతవారమే హమా ప్రావిన్సుపై ఈ రకమైన దాడి జరిపితే, అనేకమంది విలవిల్లాడుతూ ఆసుపత్రుల పాలైనారు. ప్రస్తుత దాడికి సిరియా పాలకుడు కారణం కాదనీ, ఈ ఘటన అనంతరం కూడా బషర్ విషయంలో తమ వైఖరిలో ఏ మార్పూ లేదని రష్యా ప్రకటించింది. ఈ దాడి జరిగిన మర్నాడే అదేప్రాంతంలో సిరియా యుద్ధవిమానాలు ఒక ఆయుధాగారాన్ని ధ్వంసం చేశాయనీ, ఇక్కడ ఉగ్రవాదులు బాంబులతో పాటు విషరసాయనాలు తయారుచేస్తున్నారని రష్యా ప్రకటించింది.ఆరేళ్ళ సిరియా యుద్ధంలో నిజం సమాధి అవుతూనే ఉన్నది. మానవత్వం ఎప్పుడో మంటగలిసిపోయింది. మొన్నటివరకూ అమెరికా, రష్యాలు చెరొకవైపునా మోహరించి ఎడాపెడా దాడులతో వందలాది మంది అమాయకుల ప్రాణాలు తీశాయి. అలెప్పో స్వాధీనం పేరిట ఎంతటి విధ్వంసమూ, జనహననమూ సాగిందో తెలియంది కాదు. అమెరికా వెనుకంజవేసి కార్యక్షేత్రాన్ని పూర్తిగా రష్యాకు, సిరియాకు వదిలేసిన తరువాత అర్థంలేని యుద్ధానికి ఒక దారీతెన్నూ ఏర్పడివుండవచ్చునేమో కానీ, బషర్ దూకుడుకు అడ్డులేకుండా పోయింది. ఇద్లిబ్ ఘటనను అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అన్యమనస్కంగానే ఖండిస్తూ, ఈ పాపానికి మాజీ అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా కారకుడన్నారు. సిరియాలో ఒబామా కొంతకాలం యుద్ధం చేసి, 2015లో రష్యా ప్రవేశంతో వెనక్కుతగ్గిన మాట తెలిసిందే. కానీ, ట్రంప్ ఆదినుంచీ సిరియాలో అమెరికా జోక్యాన్ని వ్యతిరేకిస్తూనే ఉన్నారు. ‘అమెరికా బొక్కసానికి భారం తప్ప అక్కడ నీకు ఒరిగేదేమీ లేదు’ అని ట్వీట్లు చేశేవారు. ఇస్లామిక్స్టేట్ అంతానికే ప్రాధాన్యం ఇచ్చి అసద్ను అధికారం నుంచి దించే లక్ష్యాన్ని పూర్తిగా వదులుకోవాలని ఇటీవలే తీర్మానించుకున్నారు. ఈ విషయాన్నే బషర్ యుద్ధనేరాలను విచారిస్తున్న ఐక్యరాజ్యసమితికి కూడా తెలియచేశారు. రష్యాకు ఈ విధంగా రుణం తీర్చుకుంటున్నారన్న విమర్శలు ఎలాగూ ఉండనే ఉన్నాయి. యుద్ధవిరమణ చేసిన అమెరికా, ఇలా విస్పష్టంగా బషర్ పక్షాన నిలిచినప్పుడు రష్యా–సిరియా జోడీ ఆగడాలకు హద్దుపద్దూ ఉండదన్నది విమర్శకుల వాదన. రష్యాకు ఉగ్రదాడులు కొత్తేమీకాదు. చెచెన్ తిరుగుబాటుదారులు అనేకం చేశారు. కానీ, సెయింట్పీటర్స్ బర్గ్ భూగర్భరైల్లో సోమవారం జరిగిన ఆత్మాహుతిదాడి సిరియాలో రష్యావీరంగానికి ప్రతీకారంగా జరిగినట్టు చెబుతున్నారు. ఈ దాడికి బాధ్యులంటూ రష్యా ఇప్పటికే ఆరుగురు ఇస్లామిక్స్టేట్ అనుచరులను అరెస్టుచేసింది. భూగర్భరైల్లో వాడిన బాంబులు సిరియాలో తయారైనట్టు కథనాలున్నాయి. సిరియాలో అడుగుపెట్టిన తరువాత రష్యా ఇస్లామిక్ స్టేట్కు లక్ష్యంగా మారిపోయింది. అదే ఏడాది ఈజిప్టు విమానాన్ని కూల్చివేసి 225 మంది రష్యన్ టూరిస్టులను చంపివేసింది. ఇప్పటికే అవినీతి ఆరోపణలను, నిరసనలను చవిచూస్తున్న పుతిన్ వచ్చే ఏడాది నాలుగోసారి అధ్యక్షుడు కావాలనుకుంటున్న తరుణంలో సెయింట్ పీటర్స్బర్గ్ ఘటన ఆయనకు కొత్త తలనొప్పిని తెచ్చిపెడుతుంది. సిరియా విషయంలో రష్యా వైఖరిపై ప్రజల్లో వ్యతిరేకత పెరుగుతుంది. సెయింట్పీటర్స్ బర్గ్ దాడికి ప్రతీకారంగానే ఇద్లిబ్ ఘటన జరిగిందని కొందరు చేస్తున్న విశ్లేషణలు పూర్తిగా కొట్టిపారేయలేనివి.
siriyaalooni idlib praantamlo mangalavaaram visharasaayanaalato yuddhavimaanaalu daadi jaripi vanda mandini champivesina ghatana atyanta amaanushamainadi. maraninchina vaarilo chinnarulu adhikamgaa undatamuu, vaarantaa nuragalu kakkutuu gilagila kottukoni maranistunna drushyaalanu chusi yavat prapancham nirghaantapoyindi. ee daadilo maroka aiduvandalamandi teevra vishaprabhaavaaniki gurainanduna maranaala sankhya perige avakaasaalu adhikamgaa unnaayi. idhi siria adhyakshudu bashar panenantu briton kendramgaa panichestunna siria manava hakkula samstha vaadistunnadi. america sahaa daani mitradesaalannii siriyaapaina, rashyapaina ghaataina vimarsalu chestunnayi. ee ghatanaku okaroju munde rashyaaloni seint petersburg bhugarbha raillo aatmaahuti daadi jarigi 10 mandiki paiga maraninchina nepathyamlo deenini kakshasaadhimpu charyaga kondaru abhivarnistunnaaru.antarjaatiiya samajam tananu tappupattadamuu, marokapakkana aikyaraajyasamiti hadavudiga samavesam kaavadamtho siria prabhutvam ee daadilo tana baadhyata ledanee, tirugubaatudaarule ee ghaatukaaniki paalpaddaarani antunnadi. ayithe, bashar ennaduu maataku kattubade manishi kaadu kanuka siria vaadananu evaruu viswasinchadam ledu. 2013loo okemaru 1400 mandini vishavaayuvuto champivesi, anantaram america sainikacharya nunchi bayatapadataaniki rasaayanika aayudhaala nishedha oppandampai bashar santakam chesinappatiki, visharasaayanaala utpattini nilipindii ledu, vaadakaanni aapindii ledu. aa taruvaata rendellalo moodunaalugusaarlu tirugubaatu daarula aadheenamlooni praantaalapai siria prabhutvam rasaayanikadaadulu jaripinattu aikyaraajyasamiti telchindi. bashar all asad anukuula sainyam gtavarame hama praavinsupai ee rakamaina daadi jaripithe, anekamandi vilavillaadutuu aasupatrula paalainaaru. prastuta daadiki siria palakudu kaaranam kaadanii, ee ghatana anantaram kuudaa bashar vishayamlo tama vaikharilo e maarpuu ledani rashya prakatinchindi. ee daadi jarigina marnade adepraantamlo siria yuddhavimaanaalu oka aayudhaagaaraanni dhwamsam chesaayanii, ikkada ugravaadulu bambulatho paatu visharasaayanaalu tayaaruchestunnaarani rashya prakatinchindi.aarella siria yuddhamlo nijam samadhi avutune unnadi. maanavatvam eppudo mantagalisipoyindi. monnativarakuu america, rashyalu cherokavaipuna moharinchi edapeda daadulatoe vandalaadi mandi amayakula praanaalu teesaayi. aleppo swaadheenam paerita enthati vidhvamsamuu, janahananamuu saagindo teliyandi kaadu. america venukanjavesi kaaryakshetraanni puurtigaa rashyaku, siriyaku vadilesina taruvaata ardhamleni yuddhaaniki oka daareetennuu erpadivundavachhunemo cony, bashar dookuduku addulekunda poyindi. idlib ghatananu america adhyakshudu donald trump anyamanaskamgaane khandistu, ee paapaaniki maji adhyakshudu barak obama kaarakudannaaru. sirialo obama kontakaalam yuddham chesi, 2015loo rashya pravesamto venakkutaggina maata telisinde. cony, trump aadinunchii sirialo america jokyanni vyatirekistuune unnaaru. ‘america bokkasaniki bharam tappa akkada neeku origedemee ledu’ ani tweetlu cheshevaaru. islamicstate antaanike praadhaanyam ichi asadnu adhikaaram nunchi dinche lakshyaanni puurtigaa vadulukovalani itivale teermaaninchukunnaaru. ee vishayaanne bashar yuddhaneraalanu vichaaristunna aikyaraajyasamitiki kuudaa teliyachesaaru. rashyaku ee vidhamgaa runam teerchukuntunnaranna vimarsalu elaaguu undane unnaayi. yuddhaviramana chesina america, ilaa vispashtamgaa bashar pakshaana nilichinappudu rashya–siria jody aagadaalaku haddupadduu undadannadi vimarsakula vaadana. rashyaku ugradaadulu kottemeekaadu. chechen tirugubaatudaarulu anekam chesaru. cony, seintpeeters burg bhoogarbharaillo somavaram jarigina aatmaahutidaadi sirialo rashyaaveeramgaaniki prateekaaramgaa jariginattu chebutunnaru. ee daadiki baadhyulantuu rashya ippatike aaruguru islamicstate anucharulanu arestuchesindi. bhoogarbharaillo vaadina bambulu sirialo tayaarainattu kathanaalunnaayi. sirialo adugupettina taruvaata rashya islamic stateku lakshyamgaa maaripoyindi. adhe edaadi eejiptu vimaanaanni koolchivesi 225 mandi rashyan tooristulanu champivesindi. ippatike avineeti aaropanalanu, nirasanalanu chavichustunna putin vache edaadi nalugosari adhyakshudu kaavaalanukuntunna tarunamlo seint petersburg ghatana aayanaku kotta talanoppini tecchipedutundi. siria vishayamlo rashya vaikharipai prajallo vyatirekata perugutundi. seintpeeters burg daadiki prateekaaramgaane idlib ghatana jarigindani kondaru chestunna vislaeshanhalu puurtigaa kottipareyalenivi.