 కృష్ణమూర్తిగారు ఆఫీసు నుండి రాగానే మమ్మల్ని రోజూ ఒక్కోచోటుకి తీసుకెళ్ళేవారు. శని, ఆదివారాలైతే అండర్ గ్రౌండ్ ట్రెయిన్లలో ముప్పై, నలభై కిలోమీటర్ల దూరంలో వున్న షాపులకి తీసుకెళ్ళి ఇంటికి కావాల్సిన సామానులు కొనేవారు.


   లండన్ నరకాసురుడు


 రాత్రిపూట డ్రింక్ లోకి జి.కె.గారు వేరుశనగ పప్పు, జీడిపలుకులూ ప్లేటులో పెట్టి శ్రీశ్రీ గారి ముందు పెట్టేవారు. నేను తప్ప అక్కడందరూ తీసుకునేవాళ్ళే. లేకుంటే ఆ చలికి చస్తారేమోనన్న అనుమానం కలిగేది. అదే మాట శ్రీశ్రీ గారితో అంటే_

 "చావడం మాట ఎలాగున్నా వీళ్ళు తాగకుండా వుండలేరు. మంచినీళ్ళు తాగినట్టే వీళ్ళు డ్రింక్స్ తాగుతారు. వాళ్ళకది అలవాటైపోయింది. లేకుంటే ఈ వాతావరణానికి తట్టుకోవడం కష్టం" అని మా వారు నాతో అన్నారు.

 జి.కె.గారు పెట్టిన ఆరేడు జీడిపప్పు పలుకులతో నా చెయ్యి నిండిపోయింది. ఏలక్కాయలు, ద్రాక్ష కూడా ఫ్రెష్ గా, పెద్దవిగా ఎంత బాగున్నాయో వాటి ధరలు కూడా అంత ఎక్కువగానే వున్నాయి.

 "ఏమండీ ఇంత ఎక్కువ ధరలు కదా, ఇక్కడి వాళ్ళకి మాత్రం కష్టం కాదా?" అని అడిగాను.


 "సరోజా! ఇక్కడ పనులు చేసేవాళ్ళకి జీతాలు కూడా బాగా వుంటాయి. ఓవర్ టైమ్ పనిచేస్తే వేలమీద కళ్ళచూస్తారు. మనకి చాకిరీ లెక్కువ, ఫలితం తక్కువ. శ్రమకి తగ్గ ఫలితం మనకెక్కడుంది" అన్నారు.

 "అందుకనే డాక్టర్లూ, ఇంజనీర్లూ, సైంటిస్టులూ ఇంకా ముఖ్యమైన పనులు చేసే వాళ్ళందరూ, సరుకులులాగే ఈ దేశాలకి దిగుమతి అయిపోతున్నారు" అన్నారు. 

 రోజూ రాత్రి 12 గంటలయ్యేది, మేం పాడుకొనే సరికి.


 5_10_80వ తేదీ ఆదివారం నాడు రవిగారు వాళ్ళింటికి డిన్నర్ కి మమ్మల్ని తీసికెళ్ళారు.

 రవిగారి ఇల్లు లండన్ కి ఇరవైమైళ్ళ దూరంలో క్రోడన్ (croydon) అనే విలేజిలో వుంది. అక్కడి ఇళ్ళు చాలా బాగుంటాయి. ఇక్కడ మన సినిమావాళ్ళు వేలమీద, లక్షలమీద ఖర్చు పెట్టితీసే బ్రహ్మాండమైన పేలస్ లాంటి సెట్టింగ్స్ వాటిముందు ఎందుకూ పనికిరావు.

 రవి గారిల్లు గూడా పేలెస్ లాగే వుంది.

 పంచభక్ష్య పరమాన్నాలతో విందు పెట్టేరు. అన్నీ వారు స్వయంగా తయారుచేసినవే. రాత్రి 11 గంటలవరకూ అక్కడే వుండి, ఆ తర్వాత ఇంటికి బయల్దేరాం.

 ఆరవతేదీ రెస్ట్. 7_10_80 మమ్మల్ని ఆరుమైళ్ళ దూరంలో వున్న మరొక షాపుకి అండర్ గ్రవుండ్ ట్రయిన్ వెళుతోంది. అయ్యబాబోయ్ మన నెత్తిమీద నది అన్నమాట" అన్నాను.

 నాకు అంతా ఆశ్చర్యంగా వుంది.

 11_10_80వ తేదీ మధ్యాహ్నం డాక్టర్ జనార్ధనరావుగారు వచ్చి మా నలుగుర్నీ బెడ్ ఫోర్ట్ తీసుకెళ్ళారు. అది లండన్ కి 50 మైళ్ళ దూరంలో వుంది. అక్కడి వాళ్ళకది దూరంకాదు.

 జాన్ బనియన్ మహాకవి (1628_88) మ్యూజియమ్ చూశాం. ఆ రాత్రి జనార్ధనరావుగారి ఇంట్లోనే మా బస. మర్నాడు మధ్యాహ్నం ఆ ఊరిలోనే వున్న డాక్టర్ ప్రసాద్ గారింట్లో భోంచేశాం.

 18_10_80 నుండి వరుసగా ఒక్కొక్కటీ చూడటం ప్రారంభించాం. హేమ్ సెండ్ లో వున్న జాన్ కీట్స్ భవనం చూశాం. 26_10_80న హోమ్ స్లోలో వున్న మోసాన్ దాస్ గారు తన ఇంట్లో మాకువిందు ఏర్పాటు చేశారు. అక్కడ నవంబర్ 5వ తేదీకి ఒక ప్రత్యేకత వుంది. ఆ రోజును వాళ్ళు గైఫాక్స్ డే (Guy Fowkes) అంటారు.

 గైఫాక్స్ అనే వ్యక్తి లండన్ పార్లమెంట్ ని కాల్చేద్దామనుకున్నాడట. అప్పుడతన్ని అందరూ చంపేశారట. అతను చనిపోయిన రోజు నవంబర్ 5 కావటంతో ప్రతీ సంవత్సరం ఆ రోజున అక్కడి వాళ్ళందరూ దీపావళి చేసుకుంటారు.

 "మనలాగే వీళ్ళకి కూడా దీపావళి వుందన్నమాట" అన్నాను.

 "అవును. మనకి నరకాసురుడెలాగో, వీళ్ళకి గైఫాక్స్ అలాగ"అన్నారు.

 తర్వాత బ్రిటీష్ మ్యూజియమ్ కి వెళ్ళాం. చాలా బాగుంది.

 మమ్మల్ని జి.కె.గారు డరామ్ కి తీసుకువెళ్ళారు.

 కెన్నింగ్ టన్, ఎలిఫెంట్ గేట్, లండన్ బ్రిడ్జి, బేంక్ మోర్ కెన్నిస్_ఇంకా చాలా స్టేషన్స్ మద్రాస్ సెంట్రల్ కంటే చాలా బాగున్నాయి. ఇవన్నీ అండర్ గ్రవుండ్ స్టేషన్స్.

 వీటిన్నిటినీ దాటి తర్వాత కెన్నిసల్ బ్రిటీష్ ట్రెయిన్ లో మేం ఎక్కినా థర్డ్ క్లాస్ కంపార్ట్ మెంట్ లో స్కూలు పిల్లలందరూ లండన్ ఎక్స్ కర్షన్ కి వచ్చి రిటర్న్ అవుతుండడం వల్ల, వాళ్ళకి సీట్లు చాలవని మమ్మల్ని ఫస్ట్ క్లాస్ లోకి పొమ్మన్నారు. హాయిగా పోయి కూర్చున్నాం.

 ఈ విధంగా బ్రిటీష్ వారి ట్రెయిన్ లలో ఫస్ట్, సెకండ్ క్లాసుల విధానాలు కూడా చూడటం జరిగింది. ఆ ట్రెయిన్స్ లో ప్రయాణిస్తుంటే విమానంలో ప్రయాణిస్తున్నట్లనిపించింది.

 మూడే మూడు స్టాపింగ్స్ తో డార్లింగ్ చేరుకున్నాం. అక్కడి డాక్టర్ శ్రీనాదన్ గారు కారు తీసుకుని వచ్చారు. శ్రీశ్రీగారు మీటింగ్ ఏర్పాటు చేసి శ్రీనాదన్ గారే మమ్మల్ని అక్కడికి రప్పించారు.

 ఆ రోజే ష్టేండ్లీలో మీటింగ్. మీటింగ్ జరిగిన హాల్ చూసి మన ఇండియాలో మచ్చుకయినా ఇలాంటిదొకటి చూడాలనిపించింది. దగ్గర దగ్గర 500 మందికి పైగా తెలుగువాళ్ళు అక్కడికి వచ్చారు.
 krushnamoortigaaru aafiisu nundi ragane mammalni roojoo okkochotuki teesukellevaaru. sani, aadivaaraalaite ander ground trainlalo muppai, nalabhai kilometerla dooramlo vunna shapulaki teesukelli intiki kaavaalsina saamaanulu konevaaru.


   landan narakasurudu


 raatripuuta drink loki ji.ke.gaaru verusanaga pappu, jeedipalukuluu plaetulo petti srishree gaari mundu pettevaaru. nenu tappa akkadandaruu teesukunevalle. lekunte aa chaliki chastaremonanna anumanam kaligedi. adhe maata srishree gaaritho ante_

 "chaavadam maata elagunna veellu tagakunda vundaleru. manchineellu taginatte veellu drinks taagutaaru. vaallakadi alavataipoyindi. lekunte ee vaataavaranaaniki tattukovadam kashtam" ani maa vaaru naatho annaru.

 ji.ke.gaaru pettina aaredu jeedipappu palukulatho naa cheyyi nindipoyindi. elakkayalu, draaksha kuudaa fresh gaa, peddavigaa entha bagunnayo vaati dharalu kuudaa anta ekkuvagaane vunnayi.

 "emandi inta ekkuva dharalu kada, ikkadi vaallaki maatram kashtam kaadaa?" ani adigaanu.


 "saroja! ikkada panulu chesevallaki jeetaalu kuudaa baga vuntaayi. ovar time panicheste velameeda kallachuustaaru. manaki chaakiri lekkuva, phalitam takkuva. shramaki tagga phalitam manakekkadundi" annaru.

 "andukane daaktarluu, injaneerluu, cientistuluu inka mukhyamaina panulu chese vaallandaruu, sarukululage ee deshalaki digumati ayipotunnaru" annaru. 

 roojoo raatri 12 gantalayyedi, mem paadukone sariki.


 5_10_80va tedee aadivaaram naadu ravigaaru vaallintiki dinner ki mammalni teesikellaaru.

 ravigari illu landan ki iravaimailla dooramlo crodon (croydon) ane vilejilo vundi. akkadi illu chala baguntai. ikkada mana sinimaavaallu velameeda, lakshalameeda kharchu pettitiise brahmandamaina pales lanti settings vaatimundu endukuu panikirao.

 ravi gaarillu guda pales lage vundi.

 panchabhakshya paramaannaalato vindu petteru. annee vaaru swayamgaa tayaaruchesinave. raatri 11 gantalavarakuu akkade vundi, aa tarvaata intiki bayalderam.

 aaravateedii rest. 7_10_80 mammalni aarumailla dooramlo vunna maroka shapuki ander gravund trion velutondi. ayyababoy mana nettimeeda nadi annamata" annaanu.

 naaku antaa aascharyamgaa vundi.

 11_10_80va tedee madhyaahnam dactor janaardhanaraavugaaru vachi maa nalugurnee bed fort teesukellaaru. adhi landan ki 50 mailla dooramlo vundi. akkadi vaallakadi doorankaadu.

 jan banian mahakavi (1628_88) musiam chusham. aa raatri janaardhanaraavugaari intlone maa basa. marnadu madhyaahnam aa oorilone vunna dactor prasad gaarintlo bhonchesam.

 18_10_80 nundi varusagaa okkokkati chudatam praarambhinchaam. hem send loo vunna jan keats bhavanam chusham. 26_10_80na hom slolo vunna mosan das gaaru tana intlo maakuvindu erpaatu chesaru. akkada navambar 5va teedeeki oka pratyekata vundi. aa rojunu vaallu gaifax dee (Guy Fowkes) antaaru.

 gaifax ane vyakti landan parlament ni kalcheddamanukunna. appudatanni andaruu champesarata. atanu chanipoyina roju navambar 5 kaavatamtho pratee samvatsaram aa rojuna akkadi vaallandaruu deepaavali chesukuntaru.

 "manalage veellaki kuudaa deepaavali vundannamaata" annaanu.

 "avunu. manaki narakasurudelago, veellaki gaifax alaaga"annaru.

 tarvaata british musiam ki vellaam. chala bagundi.

 mammalni ji.ke.gaaru daram ki teesukuvellaaru.

 kenning tun, elifent gate, landan bridgi, benk mor kennis_inka chala stations madras central kante chala bagunnayi. ivannee ander gravund stations.

 veetinnitinii daati tarvaata kennisal british train loo mem ekkina therd class compart ment loo skoolu pillalandaruu landan ex karshan ki vachi retern avutundadam valla, vaallaki seetlu chaalavani mammalni fust class loki pommannaru. haayigaa poyi kurchunnam.

 ee vidhamgaa british vaari train lalo fust, second klaasula vidhaanaalu kuudaa chudatam jarigindi. aa trains loo prayaanistunte vimaanamlo prayaanistunnatlani.

 moode moodu stappings thoo darling cherukunnam. akkadi dactor srinadan gaaru kaaru teesukuni vachaaru. srisriigaaru meating erpaatu chesi srinadan gaare mammalni akkadiki rappinchaaru.

 aa roje shtandlilo meating. meating jarigina hal chusi mana indialo machukayina ilantidokati chudalanipinchindi. daggara daggara 500 mandiki paiga teluguvaallu akkadiki vachaaru.