ఉద్యోగాలు చాలామంది చేస్తారు. కానీ తాము చేసిన  ఆ ఉద్యోగాలకే  సార్ధకతనీ, కీర్తినీ, ఒక శాశ్వతత్వాన్నీ తీసుకువచ్చి వ్యవస్థీకృతం చేసిన వారు బహుకొద్ది మంది. అటువంటి వారిలో ప్రధానంగా చెప్పుకోవలసిన పేరు పి.వి.ఆర్.కే.ప్రసాద్. అవును. “నాదేముంది! అంతా పై వాడిదయ”. ఇలా నోటితో చెప్పటానికీ, చేతల ద్వారా  అలా కనబడటానికీ మధ్య వ్యత్యాసం ఏమిటో, చెప్పటం కన్నా ఒకే ఒక వ్యక్తిని చూపిస్తే సరిపోతుంది. ఆ వ్యక్తి పేరు పత్రి వెంకట రామకృష్ణ ప్రసాదు.‍‍ఉద్యోగాలు చాలామంది చేస్తారు. కానీ తాము చేసిన  ఆ ఉద్యోగాలకే  సార్ధకతనీ, కీర్తినీ, ఒక శాశ్వతత్వాన్నీ తీసుకువచ్చి వ్యవస్థీకృతం చేసిన వారు బహుకొద్ది మంది. అటువంటి వారిలో ప్రధానంగా చెప్పుకోవలసిన పేరు పి.వి.ఆర్.కే.ప్రసాద్. కలెక్టరుగా తను పని చేసిన జిల్లా మెట్ట  ప్రాంతంలో సాగునీరు లేని కారణంగా  క్షామం తాండవిస్తున్న ఒకానొక విపత్కర  సమయంలో శాస్త్రీయ దృక్పథంతో ఆలోచించి, యంత్రాంగంలోని  వివిధ విభాగాలను సమన్వయ పరచి, రైతాంగం వేయవలసిన పంటలను సూచించటం, పంటను  సొమ్ము చేసుకునే సమయం వచ్చేసరికి  ప్రభుత్వ విధానంలో చోటుచేసుకున్న మార్పు కారణంగా నిస్సహాయ స్థితిలోకి నెట్టివేయబడ్డ రైతాంగానికి గిట్టుబాటు ధరను కల్పించడంలో ఆయన చొరవ చూపారు.దివి సీమ ఉప్పెన కారణంగా, బావులూ, చెరువులూ ఉప్పు నీటితో నిండిపోయి తాగటానికి గుక్కెడు నీళ్ళు దొరకక వందలాది గ్రామాల్లో అంగలారుస్తున్నలక్షలాది మందికి  గంటల వ్యవధిలో మంచినీరు అందించే కార్యక్రమం కావచ్చు, తిరుమల  ఘాట్ రోడ్డు మీద జరిగిన ఘోర బస్సు ప్రమాదంలో చిక్కుకున్న వారిని ఆదుకుని బాధితులకు సహాయ పునరావాస కార్యక్రమాలను నిర్వహించటం కావచ్చు, ఏటా కోట్లాది మంది దర్శించే తిరుమలలో యాత్రికుల సౌకర్యార్ధం, కొన్ని తరాల పాటు నిలిచిపోయే శాశ్వత సంస్కరణలు చేపట్టటం, నష్టాల్లో నడుస్తున్న ఒక ప్రతిష్టాత్మక హార్బరును లాభాల బాట పట్టించటం,  దేశ ప్రదానికి  అంతరంగిక సలహాదారునిగా విశ్వాసపాత్రునిగా, వెన్నంటి ఉండవలసి రావటం, ఇలా  హోదా ఏదైనా, బాధ్యత ఎంత క్లిష్టమైనా, అననుకూల పరిస్థితులకు వ్యతిరేకంగా కార్య నిర్వహణలో చెక్కుచెదరని దీక్ష మాత్రం ఒక్కటే. పాలనా వ్యవస్థలోని కశ్మలాన్ని కడిగి పారేసి, సంస్కరించి పారేయాలన్న వీరావేశంతో  అఖిల భారత సర్వీసుల్లోకి ప్రవేశించే యువతీ యువకులకు ఆరంభంలో ఆవేశం, ఆత్మవిశ్వాసం  అపరిమితంగా ఉండటం కూడా  సహజం. కానీ, ఆ భావాలకి, వాస్తవాలకీ మధ్య దూరం ఎంతో తన  ముప్ఫై ఐదేళ్ల సర్వీసులో అర్ధం చేసుకున్నది “అసలేం జరిగిందంటే’ అనే రచనలో ప్రసాద్ వివరించారు.  జలగం వెంగళరావు, డాక్టర్ మర్రి చెన్నారెడ్డి,  యన్..టి. రామారావు,  పి.వి.నరసింహారావు, డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగు వంటి రాజకీయ నాయకులతో పని చేయాల్సి వస్తే ఐఎయస్ అధికారులు ఎదుర్కొనే సంక్లిష్టమైన సందర్భాలు ఎలా ఉంటాయో, ఆ సంఘటనలను ఎన్నింటినో మనకు ఆ గ్రంథలో చూపించారు.వారు వ్రాసిన ‘అసలేం జరిగిందంటే’, ‘నాహం కర్తా హరిహ్ కర్తా’, ‘తిరుమల చరితామృతం’, ‘తిరుమల లీలామృతం’ అలాగే వారి శ్రీమతి గోపిక రచించిన ‘జ్ఞానజ్యోతి శ్రీ మధ్వాచార్య’ ‘భారతంలో భీమసేనుడు’ గ్రంథాను శ్రవణ సంచికలుగా రూపొందించే గొప్ప అవకాశాన్ని తద్వారా ఆ సంచికలు విన్నవారు ఆ మహానీయుడితో పాటు నన్ను కూడా స్మరించుకునే స్థాయి, భాగ్యం, వారు  నాకు కల్పించారు.  కొద్ది రోజుల క్రితం, నా కార్యక్రమాల వెబ్ సైటు ‘దాసుభాషితం(డాట్) కాం’ ప్రారంభించే సందర్భంలో  అభినందనలు చెబుతూ వారు అన్న మాటలు.  “ఇంటర్నెట్ ద్వారా ప్రసారమవుతున్న ఈ సంచికలను ప్రపంచ వ్యాప్తంగా యాభై వేలమందికి పైగా వింటున్నారని తెలుసుకుని చాలా సంతోషం కలిగింది. ఈ కృషిని తెలుగు సాహితీ ప్రియులందరి తరఫునా అభినందిస్తూ మరింత ముందుకు పోయేందుకు అనుగ్రహించవలసినదిగా వేంకటేశ్వరస్వామిని ప్రార్థిస్తున్నాను.” 15రోజుల క్రితం కలిసి వెబ్ సైట్లో పెట్టిన  ఆ సందేశం వీడియో చూపించి కృతజ్ఞతలు తెలుపు కున్నాను. అదే చివరి సమావేశం అవుతుందని ఎలా అనుకుంటాను?  ఇక ఆ దర్శనం లభించదనే వాస్తవం నన్ను విషాదంలో ముంచేసింది.  ఏం చేయగలం?‘నాహం కర్తా హరిహి కర్తా యత్పూజా కర్మ చాఖిలంతదాపి మత్ర్కుతాపూజా తత్ర్పసాదేన నా అన్యదా’కొండూరు తులసీదాస్అవును. “నాదేముంది! అంతా పై వాడిదయ”. ఇలా నోటితో చెప్పటానికీ, చేతల ద్వారా  అలా కనబడటానికీ మధ్య వ్యత్యాసం ఏమిటో, చెప్పటం కన్నా ఒకే ఒక వ్యక్తిని చూపిస్తే సరిపోతుంది. ఆ వ్యక్తి పేరు పత్రి వెంకట రామకృష్ణ ప్రసాదు.‍‍ఉద్యోగాలు చాలామంది చేస్తారు. కానీ తాము చేసిన  ఆ ఉద్యోగాలకే  సార్ధకతనీ, కీర్తినీ, ఒక శాశ్వతత్వాన్నీ తీసుకువచ్చి వ్యవస్థీకృతం చేసిన వారు బహుకొద్ది మంది. అటువంటి వారిలో ప్రధానంగా చెప్పుకోవలసిన పేరు పి.వి.ఆర్.కే.ప్రసాద్. కలెక్టరుగా తను పని చేసిన జిల్లా మెట్ట  ప్రాంతంలో సాగునీరు లేని కారణంగా  క్షామం తాండవిస్తున్న ఒకానొక విపత్కర  సమయంలో శాస్త్రీయ దృక్పథంతో ఆలోచించి, యంత్రాంగంలోని  వివిధ విభాగాలను సమన్వయ పరచి, రైతాంగం వేయవలసిన పంటలను సూచించటం, పంటను  సొమ్ము చేసుకునే సమయం వచ్చేసరికి  ప్రభుత్వ విధానంలో చోటుచేసుకున్న మార్పు కారణంగా నిస్సహాయ స్థితిలోకి నెట్టివేయబడ్డ రైతాంగానికి గిట్టుబాటు ధరను కల్పించడంలో ఆయన చొరవ చూపారు.దివి సీమ ఉప్పెన కారణంగా, బావులూ, చెరువులూ ఉప్పు నీటితో నిండిపోయి తాగటానికి గుక్కెడు నీళ్ళు దొరకక వందలాది గ్రామాల్లో అంగలారుస్తున్నలక్షలాది మందికి  గంటల వ్యవధిలో మంచినీరు అందించే కార్యక్రమం కావచ్చు, తిరుమల  ఘాట్ రోడ్డు మీద జరిగిన ఘోర బస్సు ప్రమాదంలో చిక్కుకున్న వారిని ఆదుకుని బాధితులకు సహాయ పునరావాస కార్యక్రమాలను నిర్వహించటం కావచ్చు, ఏటా కోట్లాది మంది దర్శించే తిరుమలలో యాత్రికుల సౌకర్యార్ధం, కొన్ని తరాల పాటు నిలిచిపోయే శాశ్వత సంస్కరణలు చేపట్టటం, నష్టాల్లో నడుస్తున్న ఒక ప్రతిష్టాత్మక హార్బరును లాభాల బాట పట్టించటం,  దేశ ప్రదానికి  అంతరంగిక సలహాదారునిగా విశ్వాసపాత్రునిగా, వెన్నంటి ఉండవలసి రావటం, ఇలా  హోదా ఏదైనా, బాధ్యత ఎంత క్లిష్టమైనా, అననుకూల పరిస్థితులకు వ్యతిరేకంగా కార్య నిర్వహణలో చెక్కుచెదరని దీక్ష మాత్రం ఒక్కటే. పాలనా వ్యవస్థలోని కశ్మలాన్ని కడిగి పారేసి, సంస్కరించి పారేయాలన్న వీరావేశంతో  అఖిల భారత సర్వీసుల్లోకి ప్రవేశించే యువతీ యువకులకు ఆరంభంలో ఆవేశం, ఆత్మవిశ్వాసం  అపరిమితంగా ఉండటం కూడా  సహజం. కానీ, ఆ భావాలకి, వాస్తవాలకీ మధ్య దూరం ఎంతో తన  ముప్ఫై ఐదేళ్ల సర్వీసులో అర్ధం చేసుకున్నది “అసలేం జరిగిందంటే’ అనే రచనలో ప్రసాద్ వివరించారు.  జలగం వెంగళరావు, డాక్టర్ మర్రి చెన్నారెడ్డి,  యన్..టి. రామారావు,  పి.వి.నరసింహారావు, డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగు వంటి రాజకీయ నాయకులతో పని చేయాల్సి వస్తే ఐఎయస్ అధికారులు ఎదుర్కొనే సంక్లిష్టమైన సందర్భాలు ఎలా ఉంటాయో, ఆ సంఘటనలను ఎన్నింటినో మనకు ఆ గ్రంథలో చూపించారు.వారు వ్రాసిన ‘అసలేం జరిగిందంటే’, ‘నాహం కర్తా హరిహ్ కర్తా’, ‘తిరుమల చరితామృతం’, ‘తిరుమల లీలామృతం’ అలాగే వారి శ్రీమతి గోపిక రచించిన ‘జ్ఞానజ్యోతి శ్రీ మధ్వాచార్య’ ‘భారతంలో భీమసేనుడు’ గ్రంథాను శ్రవణ సంచికలుగా రూపొందించే గొప్ప అవకాశాన్ని తద్వారా ఆ సంచికలు విన్నవారు ఆ మహానీయుడితో పాటు నన్ను కూడా స్మరించుకునే స్థాయి, భాగ్యం, వారు  నాకు కల్పించారు.  కొద్ది రోజుల క్రితం, నా కార్యక్రమాల వెబ్ సైటు ‘దాసుభాషితం(డాట్) కాం’ ప్రారంభించే సందర్భంలో  అభినందనలు చెబుతూ వారు అన్న మాటలు.  “ఇంటర్నెట్ ద్వారా ప్రసారమవుతున్న ఈ సంచికలను ప్రపంచ వ్యాప్తంగా యాభై వేలమందికి పైగా వింటున్నారని తెలుసుకుని చాలా సంతోషం కలిగింది. ఈ కృషిని తెలుగు సాహితీ ప్రియులందరి తరఫునా అభినందిస్తూ మరింత ముందుకు పోయేందుకు అనుగ్రహించవలసినదిగా వేంకటేశ్వరస్వామిని ప్రార్థిస్తున్నాను.” 15రోజుల క్రితం కలిసి వెబ్ సైట్లో పెట్టిన  ఆ సందేశం వీడియో చూపించి కృతజ్ఞతలు తెలుపు కున్నాను. అదే చివరి సమావేశం అవుతుందని ఎలా అనుకుంటాను?  ఇక ఆ దర్శనం లభించదనే వాస్తవం నన్ను విషాదంలో ముంచేసింది.  ఏం చేయగలం?‘నాహం కర్తా హరిహి కర్తా యత్పూజా కర్మ చాఖిలంతదాపి మత్ర్కుతాపూజా తత్ర్పసాదేన నా అన్యదా’కొండూరు తులసీదాస్
udyogaalu chaalaamandi chestaaru. cony taamu chesina  aa udyogalake  saardhakatanii, keertinee, oka saasvatatvaannii teesukuvacchi vyavastheekrutam chesina vaaru bahukoddi mandi. atuvanti vaarilo pradhaanamgaa cheppukovalasina paeru pi.vi.ar.kee.prasad. avunu. “naademundi! antaa pai vaadidaya”. ilaa notitho cheppataanikii, chetala dwara  alaa kanabadataniki madhya vyatyaasam emito, cheppatam kanna oke oka vyaktini chupiste saripotundi. aa vyakti paeru patri venkata ramakrishna prasaadu.‍‍udyogaalu chaalaamandi chestaaru. cony taamu chesina  aa udyogalake  saardhakatanii, keertinee, oka saasvatatvaannii teesukuvacchi vyavastheekrutam chesina vaaru bahukoddi mandi. atuvanti vaarilo pradhaanamgaa cheppukovalasina paeru pi.vi.ar.kee.prasad. kalektarugaa tanu pani chesina jilla metta  praantamlo saguneeru laeni kaaranamgaa  kshaamam taandavistunna okanoka vipatkara  samayamlo saastriiya drukpathamtho aalochinchi, yantraangamloni  vividha vibhaagaalanu samanvaya parachi, raitangam veyavalasina pantalanu suuchinchatam, pantanu  sommu chesukune samayam vachesariki  prabhutva vidhaanamlo chotuchesukunna maarpu kaaranamgaa nissahaya sthitiloki nettiveyabadda raitaamgaaniki gittubaatu dharanu kalpinchadamlo aayana chorava chuupaaru.divi seema uppena kaaranamgaa, baavuluu, cheruvuluu uppu neetitho nindipoyi taagataaniki gukkedu neellu dorakaka vandalaadi graamaallo angalaarustunnalakshala mandiki  gantala vyavadhilo manchineeru andinche kaaryakramam kaavachhu, tirumala  ghat roddu meeda jarigina ghora bassu pramaadamlo chikkukunna vaarini aadukuni baadhitulaku sahaya punaravasa kaaryakramaalanu nirvahinchatam kaavachhu, eta kotladi mandi darsinche tirumalalo yaatrikula soukaryaardham, konni taraala paatu nilichipoye saashwata samskaranalu chepattatam, nashtaallo nadustunna oka pratishtaatmaka haarbarunu labhala baata pattinchatam,  desha pradaaniki  antarangika salahaadaarunigaa vishwaasapaatrunigaa, vennanti undavalasi ravatam, ilaa  hoda edaina, baadhyata entha clishtamaina, ananukuula paristhitulaku vyatirekamgaa kaarya nirvahanalo chekkuchedarani deeksha maatram okkate. palana vyavasthalooni kashmalaanni kadigi paresi, samskarinchi paareyaalanna veeraavesamto  akhila bhaarata sarveesulloki pravesinche yuvati yuvakulaku aarambhamlo aavesam, aatmaviswasam  aparimitamgaa undatam kuudaa  sahajam. cony, aa bhavalaki, vaastavaalakii madhya dooram entho tana  mupfai aidella sarveesulo ardham chesukunnadi “asalem jarigindante’ ane rachanalo prasad vivarinchaaru.  jalagam vengalarao, dactor marri chennareddy,  yan..ti. ramarao,  pi.vi.narasimhaaraavu, dactor manmohan singu vanti rajakeeya naayakulatho pani cheyalsi vaste iais adhikaarulu edurkone sanklishtamaina sandarbhaalu ela untayo, aa sanghatanalanu ennintino manaku aa grandhalo chuupimchaaru.vaaru vraasina ‘asalem jarigindante’, ‘naham karta harih karta’, ‘tirumala charitamrutam’, ‘tirumala leelaamrutam’ alaage vaari srimati gopika rachinchina ‘ghnaanajyothi shree madhwacharya’ ‘bhaaratamlo bheemasenudu’ grandhaanu shravana sanchikalugaa roopondinche goppa avakaasaanni tadwara aa sanchikalu vinnavaaru aa mahaaneeyuditho paatu nannu kuudaa smarinchukune sthaayi, bhagyam, vaaru  naaku kalpinchaaru.  koddi rojula kritam, naa kaaryakramaala veb saitu ‘daasubhaashitam(dat) kaam’ praarambhinche sandarbhamlo  abhinandanalu chebutuu vaaru anna maatalu.  “internet dwara prasaaramavutunna ee sanchikalanu prapancha vyaaptamgaa yabhai velamandiki paiga vintunnaarani telusukuni chala santosham kaligindi. ee krushini telugu saahitii priyulandari tarafunaa abhinandistuu marinta munduku poyenduku anugrahinchavalasinadigaa venkateswaraswamini praarthistunnaanu.” 15rojula kritam kalisi veb saitlo pettina  aa sandesam veedio chuupinchi krutagnatalu telupu kunnanu. adhe chivari samavesam avutundani ela anukuntaanu?  ika aa darsanam labhinchadane vaastavam nannu vishaadamlo munchesindi.  yem cheyagalam?‘naham karta harihi karta yatpuja karma chaakhilantadaapi matrkutapuja tatrpasadena naa anyada’konduru tulaseedaasvunu. “naademundi! antaa pai vaadidaya”. ilaa notitho cheppataanikii, chetala dwara  alaa kanabadataniki madhya vyatyaasam emito, cheppatam kanna oke oka vyaktini chupiste saripotundi. aa vyakti paeru patri venkata ramakrishna prasaadu.‍‍udyogaalu chaalaamandi chestaaru. cony taamu chesina  aa udyogalake  saardhakatanii, keertinee, oka saasvatatvaannii teesukuvacchi vyavastheekrutam chesina vaaru bahukoddi mandi. atuvanti vaarilo pradhaanamgaa cheppukovalasina paeru pi.vi.ar.kee.prasad. kalektarugaa tanu pani chesina jilla metta  praantamlo saguneeru laeni kaaranamgaa  kshaamam taandavistunna okanoka vipatkara  samayamlo saastriiya drukpathamtho aalochinchi, yantraangamloni  vividha vibhaagaalanu samanvaya parachi, raitangam veyavalasina pantalanu suuchinchatam, pantanu  sommu chesukune samayam vachesariki  prabhutva vidhaanamlo chotuchesukunna maarpu kaaranamgaa nissahaya sthitiloki nettiveyabadda raitaamgaaniki gittubaatu dharanu kalpinchadamlo aayana chorava chuupaaru.divi seema uppena kaaranamgaa, baavuluu, cheruvuluu uppu neetitho nindipoyi taagataaniki gukkedu neellu dorakaka vandalaadi graamaallo angalaarustunnalakshala mandiki  gantala vyavadhilo manchineeru andinche kaaryakramam kaavachhu, tirumala  ghat roddu meeda jarigina ghora bassu pramaadamlo chikkukunna vaarini aadukuni baadhitulaku sahaya punaravasa kaaryakramaalanu nirvahinchatam kaavachhu, eta kotladi mandi darsinche tirumalalo yaatrikula soukaryaardham, konni taraala paatu nilichipoye saashwata samskaranalu chepattatam, nashtaallo nadustunna oka pratishtaatmaka haarbarunu labhala baata pattinchatam,  desha pradaaniki  antarangika salahaadaarunigaa vishwaasapaatrunigaa, vennanti undavalasi ravatam, ilaa  hoda edaina, baadhyata entha clishtamaina, ananukuula paristhitulaku vyatirekamgaa kaarya nirvahanalo chekkuchedarani deeksha maatram okkate. palana vyavasthalooni kashmalaanni kadigi paresi, samskarinchi paareyaalanna veeraavesamto  akhila bhaarata sarveesulloki pravesinche yuvati yuvakulaku aarambhamlo aavesam, aatmaviswasam  aparimitamgaa undatam kuudaa  sahajam. cony, aa bhavalaki, vaastavaalakii madhya dooram entho tana  mupfai aidella sarveesulo ardham chesukunnadi “asalem jarigindante’ ane rachanalo prasad vivarinchaaru.  jalagam vengalarao, dactor marri chennareddy,  yan..ti. ramarao,  pi.vi.narasimhaaraavu, dactor manmohan singu vanti rajakeeya naayakulatho pani cheyalsi vaste iais adhikaarulu edurkone sanklishtamaina sandarbhaalu ela untayo, aa sanghatanalanu ennintino manaku aa grandhalo chuupimchaaru.vaaru vraasina ‘asalem jarigindante’, ‘naham karta harih karta’, ‘tirumala charitamrutam’, ‘tirumala leelaamrutam’ alaage vaari srimati gopika rachinchina ‘ghnaanajyothi shree madhwacharya’ ‘bhaaratamlo bheemasenudu’ grandhaanu shravana sanchikalugaa roopondinche goppa avakaasaanni tadwara aa sanchikalu vinnavaaru aa mahaaneeyuditho paatu nannu kuudaa smarinchukune sthaayi, bhagyam, vaaru  naaku kalpinchaaru.  koddi rojula kritam, naa kaaryakramaala veb saitu ‘daasubhaashitam(dat) kaam’ praarambhinche sandarbhamlo  abhinandanalu chebutuu vaaru anna maatalu.  “internet dwara prasaaramavutunna ee sanchikalanu prapancha vyaaptamgaa yabhai velamandiki paiga vintunnaarani telusukuni chala santosham kaligindi. ee krushini telugu saahitii priyulandari tarafunaa abhinandistuu marinta munduku poyenduku anugrahinchavalasinadigaa venkateswaraswamini praarthistunnaanu.” 15rojula kritam kalisi veb saitlo pettina  aa sandesam veedio chuupinchi krutagnatalu telupu kunnanu. adhe chivari samavesam avutundani ela anukuntaanu?  ika aa darsanam labhinchadane vaastavam nannu vishaadamlo munchesindi.  yem cheyagalam?‘naham karta harihi karta yatpuja karma chaakhilantadaapi matrkutapuja tatrpasadena naa anyada’konduru tulasidas