యాంటీ ప్రాఫిటీరింగ్ పని చేస్తుందా?వ్యాట్ అనుభవాలు పునరావృతమా!నిఘా, నియంత్రణ సంస్థలు ఏవీ!?ముందు జాగ్రత్త లేని సర్కార్సాధారణ హోటల్లో టిఫిన్ చేసిన ఓ ఆసామికి బిల్లులో 9 శాతం ఎస్జీఎస్టీ; మరో 9 శాతం సీజీఎస్టీని కూడా కలిపి వడ్డించారు. కేవలం ఏసీ రెస్టారెంట్లలో మాత్రమే 18 శాతం జీఎస్టీని వసూలు చేయాలి. దాంతో, ఇదేమిటని ప్రశ్నించిన సదరు ఆసామికి హోటల్ మేనేజర్ ఓ మూలన గోడకు అలంకారంగా ఉన్న ఏసీని చూపించాడు. అయినా, మరింత పన్ను వసూలుకు యాజమాన్యం దానిని ఉపయోగించుకుంటోంది. ఓ పెద్ద మాల్లో ఐటీ ఉద్యోగి ఒకరు డోర్మ్యాట్స్ కొంటే 28 శాతం జీఎస్టీ వేశారు. అయితే, డోర్మ్యాట్స్పై గరిష్ఠ స్థాయి పన్ను ఉండకపోవచ్చన్నది ఆ ఉద్యోగి అభిప్రాయం. వాస్తవానికి, దుకాణదారుకు కూడా దానిపై పన్ను ఎంత వసూలు చేయాలో తెలియదు. అందుకే గరిష్ఠ స్థాయి పన్ను వేశాడు. జీఎస్టీ అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత హైదరాబాద్లో జరిగిన వాస్తవ ఘటనలు ఇవి. దీంతో జీఎస్టీ అమలు తీరుపైనే సందేహాలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. జీఎస్టీ కంటే 12ఏళ్ల ముందు ప్రభుత్వం వ్యాట్ను ప్రవేశపెట్టింది. అప్పుడు కూడా అనేక సరుకులపై నికర పన్ను భారం తగ్గింది. కానీ, ఈ లాభాన్ని వ్యాపార సంస్థలు వినియోగదారులకు చేరవేయలేదు.అప్పుడు ‘వ్యాట్’ హ్యాపెండ్..!?భారత్లో 2005 ఏప్రిల్ 1 నుంచి వ్యాట్ అమల్లోకివచ్చిన తొలి మూడు నెలల్లో పరిస్థితిపై స్వయంగా కాగ్ అధ్యయనం చేసింది. దేశవ్యాప్తంగా 13 సంస్థలను ఎంపిక చేసి, వాటి ఉత్పత్తుల ధరల్లో మార్పులను అధ్యయనం చేసింది. నిజానికి, వ్యాట్ అమలుతో వాటిపై పన్ను తగ్గి ధరలు తగ్గాలి. కానీ, ఆ కంపెనీలేవీ కూడా ధరలు తగ్గించలేదు. పైగా కొన్నింటి ధరలు పెంచాయి. అలా తొలి 3 నెలల్లోనే ఈ కంపెనీలతో పాటు, వాటి డీలర్లు దాదాపు రూ.40కోట్ల మేర మూటగట్టుకున్నారు.నియంత్రణ, నిఘా వ్యవస్థలు ఏవీ!?ధరలపై వ్యాట్ ప్రభావాన్ని పర్యవేక్షించేందుకు పక్కా యంత్రాంగం లేకపోవడం, పన్నుల తగ్గింపు ప్రయోజనాన్ని కంపెనీలు విధిగా వినియోగదారులకు చేరవేసేలా చర్యలు తీసుకోకపోవడం ఇందుకు కారణం. పైగా కొన్ని సరుకుల ధరలు అసాధారణంగా పెరిగాయి.జీఎస్టీలో ఏం జరగనుంది!?జీఎస్టీ కారణంగా పన్నులు తగ్గే వస్తువుల ధరలను వ్యాపార సంస్థలు తగ్గించి తీరాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటిస్తోంది. లేదంటే, ‘యాంటీ ప్రాఫిటీరింగ్’ క్లాజ్ కింద కఠిన చర్యలు తప్పవని హెచ్చరిస్తోంది. ఈ ప్రత్యేక క్లాజ్ను జీఎస్టీ చట్టంలో భాగంగా ముందుకు తెచ్చింది. ఇందుకు ‘నేషనల్ యాంటీ ప్రాఫిటీరింగ్ అథారిటీ’ (ఎన్ఏపీఏ) పేరుతో ఒక సాధికార సంస్థను ఏర్పాటు చేస్తుంది. ఈ క్లాజ్ ప్రకారం, ఎన్ఏపీఏతోపాటు మరో రెండు వ్యవస్థలు కూడా ఉంటాయి. వాటిలో మొదటిది తొమ్మిది మంది సభ్యుల జీఎస్టీ స్టాండింగ్ కమిటీ. రెండోది, డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ సేఫ్గార్డ్స్. వినియోగదారుల నుంచి ఫిర్యాదులు వస్తే, వాటిని స్టాండింగ్ కమిటీ పరిశీలించి దర్యాప్తు కోసం డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ సేఫ్గార్డ్స్కు పంపిస్తుంది. డీజీఎస్ దర్యాప్తు చేసి నివేదికను ఎన్ఏపీఏకు అందజేస్తారు. ఎన్ఏపీఏ తుది చర్యలు తీసుకుంటుంది. మొత్తం ప్రక్రియకు నిబంధనల ప్రకారమే 9 నెలలు పడుతుంది. అయితే, కేవలం చట్టాలతో పనులు కావన్నది ఏళ్లుగా చూస్తున్న అనుభవం.ముందు జాగ్రత్త ఏదీ?ధరల విషయంలో వ్యాపార, ఉత్పత్తి సంస్థలు అడ్డగోలుగా వ్యవహరించకుండా  జీఎస్టీ అమలుకు ముందే తగిన చర్యలు తీసుకోవాల్సి ఉన్నా, ప్రభుత్వం వాటిపై దృష్టి పెట్టలేదు. ఆస్ట్రేలియా 2000లో జీఎస్టీని అమల్లోకి తెచ్చింది. 1999 నుంచి 2002 వరకూ పరివర్తన కాలంగా ప్రకటించి పక్కాగా పలు చర్యలు తీసుకుంది. దేశవ్యాప్తంగా హాట్లైన్ వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేసి ఫిర్యాదులు స్వీకరించింది. జీఎస్టీతో ధరల్లో వచ్చే మార్పుల వివరాలను వినియోగదారులకు తెలిపేందుకు హాట్లైన్నే వేదిక చేసుకుంది. జీఎస్టీకి ముందు, ఆ తర్వాత ధరలపై సమగ్ర సర్వే చేసి డేటా సిద్ధం చేసింది. జీఎస్టీ అమలుకు ముందు మార్కెట్లోకి విడుదల చేసిన స్టాక్పై ‘జీఎస్టీకి ముందు’ అని ముద్రించాలని ఆదేశించింది. భారత్లో ఇలాంటి చర్యలు ఏమీ తీసుకోలేదు.ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ శాఖలో జీఎస్టీ సెల్పారిశ్రామికవేత్తల్లో, వ్యాపారుల్లో, వినియోగదారుల్లో చైతన్యం కలిగించేందుకు కేంద్ర ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ మంత్రిత్వశాఖ జీఎస్టీ సహాయక సెల్ను నెలకొల్పింది. పరిశ్రమలకు అవగాహన కల్పించేందుకు మంత్రిత్వశాఖ పలు కార్యక్రమాలు, సెమినార్లు  నిర్వహించనున్నది. ఈ సెల్లో నలుగురు సభ్యులు పని చేస్తారు.- బిజినెస్ డెస్క్
anty profitering pani chestunda?vyat anubhavaalu punaraavrutamaa!nigha, niyantrana samsthalu evee!?mundu jaagratta laeni sarkaarsaadhaarana hotallo tiffin chesina oo aasaamiki billulo 9 saatam sgst; maro 9 saatam cgstny kuudaa kalipi vaddinchaaru. kevalam ac restarentlalo matrame 18 saatam gstne vasulu cheyali. daamto, idemitani prasninchina sadaru aasaamiki hotal manager oo moolana godaku alankaaramgaa unna eseeni chuupimchaadu. aina, marinta pannu vasuluku yaajamaanyam daanini upayoginchukuntondi. oo pedda maallo it udyogi okaru dormats konte 28 saatam gst vaesaaru. ayithe, dormatspy garishta sthaayi pannu undakapovachannadi aa udyogi abhiprayam. vaastavaaniki, dukaanadaaruku kuudaa daanipai pannu entha vasulu cheyalo teliyadu. anduke garishta sthaayi pannu vaesaadu. gst amalloki vachina tarvaata hyderabadlo jarigina vaastava ghatanalu ivi. deentho gst amalu teerupaine sandehaalu velluvettutunnaay. gst kante 12ella mundu prabhutvam vyaatnu pravesapettindi. appudu kuudaa aneka sarukulapai nikara pannu bharam taggindi. cony, ee labhanni vyapara samsthalu viniyogadaarulaku cheraveyaledu.appudu ‘vyat’ happend..!?bhaaratlo 2005 epril 1 nunchi vyat amallokivacchina toli moodu nelallo paristhitipai swayamgaa kag adhyayanam chesindi. desavyaaptamgaa 13 samsthalanu empika chesi, vaati utpattula dharallo maarpulanu adhyayanam chesindi. nijaaniki, vyat amalutho vaatipai pannu taggi dharalu taggaali. cony, aa companylevi kuudaa dharalu tagginchaledu. paiga konninti dharalu penchaayi. alaa toli 3 nelallone ee companylatho paatu, vaati dealerlu daadaapu roo.40kotla mera mootagattukunnaaru.niyantrana, nigha vyavasthalu evee!?dharalapai vyat prabhaavaanni paryavekshinchenduku pakka yantraangam lekapovadam, pannula taggimpu prayojanaanni companylu vidhigaa viniyogadaarulaku cheravesela charyalu teesukokapovadam induku kaaranam. paiga konni sarukula dharalu asaadhaaranamgaa perigaayi.gstlo yem jaraganundi!?gst kaaranamgaa pannulu tagge vastuvula dharalanu vyapara samsthalu tagginchi tiiraalani kendra prabhutvam prakatistondi. ledante, ‘anty profitering’ klaj kinda kathina charyalu tappavani hecharistondi. ee pratyeka klajnu gst chattamlo bhagamga munduku tecchindi. induku ‘neshanal anty profitering atharity’ (napa) paerutho oka saadhikaara samsthanu erpaatu chestundi. ee klaj prakaaram, eneeethopota maro rendu vyavasthalu kuudaa untaayi. vaatilo modatidi tommidi mandi sabhyula gst standing commity. rendodi, director janaral af safghords. viniyogadaarula nunchi firyaadulu vaste, vaatini standing commity pariseelinchi daryaaptu kosam director janaral af safghordsku pampistundi. dgs daryaaptu chesi nivedikanu neapeeku andajestaaru. napa tudi charyalu teesukuntundi. mottam prakriyaku nibandhanala prakarame 9 nelalu padutundi. ayithe, kevalam chattaalatho panulu kaavannadi ellugaa chustunna anubhavam.mundu jaagratta edhee?dharala vishayamlo vyapara, utpatti samsthalu addagolugaa vyavaharinchakundaa  gst amaluku munde tagina charyalu teesukovalsi unna, prabhutvam vaatipai drushti pettaledu. australia 2000loo gstne amalloki tecchindi. 1999 nunchi 2002 varakuu parivartana kaalamgaa prakatinchi pakkaga palu charyalu teesukundi. desavyaaptamgaa hatline vyavastha erpaatu chesi firyaadulu sweekarinchindi. jstto dharallo vache maarpula vivaraalanu viniyogadaarulaku telipenduku hatlinene vedika chesukundi. jstk mundu, aa tarvaata dharalapai samagra sarve chesi data siddham chesindi. gst amaluku mundu marketloki vidudala chesina stackpy ‘jstk mundu’ ani mudrinchaalani aadesinchindi. bhaaratlo ilanti charyalu emi teesukoledu.fud prossesing saakhalo gst selparisramikavete, vyaapaarullo, viniyogadaarullo chaitanyam kaliginchenduku kendra fud prossesing mantritvasaakha gst sahayaka selnu nelakolpindi. parisramalaku avagaahana kalpinchenduku mantritvasaakha palu kaaryakramaalu, seminarlu  nirvahinchanunnadi. ee sello naluguru sabhyulu pani chestaaru.- bijines desk