

 మేనేజర్ ఆమెకి ఓ కవర్ అందిస్తూ "ఏం చెయ్యనూ! బాస్ ఆర్డర్స్, ఇంక రేపట్నించీ రాకు. కొత్తపిల్లని వేసుకున్నాగా, చాకులా వుంది" అని కన్నుగీటాడు.

 సుమకి అతని మాటలు వినిపించడం లేదు. అప్పటికి నాలుగు రోజుల్నుండీ కడుపునిండా తిండి లేకుండా, జ్వరంతో పడుకున్న తండ్రి గుర్తొచ్చాడు. ఆసుపత్రిలో తన అడుగుల చప్పుడైతే చాలు ఆశగా ఎదురుచూసే అస్తిపంజరం లాంటి రోగిష్టి తల్లి కళ్ళల్లో కదలాడింది. వెంటనే చేతులు జోడించి ఏడుస్తూ "అంతమాట అనకండి సార్. మీ కాళ్ళు పట్టుకుంటాను" అంది.

 ఛ! కాళ్ళు ఎందుకు పట్టుకోవడం? నేను చెప్పిన మాట విన్నావంటే చాలు. అందలం ఎక్కిస్తా! 22 ఏళ్ళు పైబడ్తున్నాయి. నీకు మాత్రం కోరికలు లేవూ! మీ నాన్న ఎలాగూ పెళ్ళి చెయ్యలేడు. ఏమంటావు?" అని నాలుక తడుపుకున్నాడు.

 సుమగాత్రి నిశ్చలంగా ఆ యాభైఏళ్ళ పెద్దమనిషి వైపు చూసింది.
 "నీకు నాలాంటి నలుగురు ఆడపిల్లలున్నారు. నీ పెద్ద కూతురుకి పెద్దమనిషైన కూతురుందిరా!" అనలేదు. ఈ ఉద్యోగం పోతే ఎలా బ్రతకడం? మానం కాపాడుకోవడానికి ఈ మాత్రం బట్టకూడా దొరకదు. తినడానికి ఈ మాత్రం తిండి కూడా దొరకదు. ఆకలికి తట్టుకోలేక వృద్ధులైన తల్లీ తండ్రీ చచ్చిపోతారు. వాళ్ళు చచ్చిపోయాక తనెలాగా? తనకి తిండి కావాలిగా! సుమకి మళ్ళీ కడుపులో నరాలు మెలి తిరగసాగాయి. శీలం ఆకలికన్నా విలువైనదా? ఆమె ఆలోచిస్తోంది. ఈ దిక్కుమాలిన శరీరానికి ఇంతమంది ఆకలిని తీర్చే శక్తి వుందా? దాచిపెట్టి మాత్రం ఏం చేసుకోవాలి?

 మేనేజర్ ఆశగా ఆమె వైపే చూస్తున్నారు. ఆమె అవసరాల సంగతి అతనికి తెలుసు. ఆ అవసరాలే తనకి అవకాశం కలిపిస్తాయని కూడా తెలుసు.
 సుమగాత్రి ఆలోచిస్తోంది. ఆడదాని శీలం ఇంత చౌకా? ఇంత తేలికగా పోతుందా? ఎందుకు పోతుందీ? ఇంట్లో భద్రంగా తల్లిదండ్రుల నీడలోనో, భర్త అండలోనో వుంటే ఇలా అడిగే ధైర్యం ఎవడికి వుంటుంది? జైల్లో దొంగతనం జరగదుగా అందరూ పతివ్రతలే!

 మేనేజర్ ఆమె మౌనాన్ని అర్ధం చేసుకున్నాడు. ఆమె ఒప్పుకోవడాన్ని మించిన గత్యంతరం లేదని కూడా అతనికి తెలుసు!
 "ఉద్యోగం కావాలంటే అందరూ వెళ్ళాకా గదిలోకి రా" చెప్పాడు.
 సుమగాత్రి తలవూపి బయటికి వచ్చేసింది.

 మేనేజర్ కి పరమ ఉషారొచ్చేసింది! పిల్లలు పెద్దవాళ్ళయ్యారనీ, అల్లుళ్ళు మనవలూ వచ్చారనీ తనను దూరం పెట్టిన భార్యమీద కసి తీర్చుకుంటున్నట్లుగా అనిపించింది. లేత మొగ్గలాంటి సుమగాత్రి శరీరం గుర్తొచ్చి నరాలు జివ్వుమన్నాయి. అందరూ ఎప్పుడు వెళ్ళిపోతారా అని చిరాగ్గా గడియారం కేసి చూస్తూ కూర్చున్నాడు.
 సాయంత్రం ఆరు అయింది. అందరూ వెళ్ళిపోయారు.

 సుమగాత్రి కూడా లేచింది. కానీ అందరితో బాటూ బయటికి వెళ్ళలేదు. మేనేజర్ క్యాబిన్ లోకి నడిచింది. ఆకలి కడుపుతో అతని ఆకలి తీర్చడానికి లోనికి వెళ్ళి తలుపు తోసింది!
 "అలా తలుపు దగ్గర నిలబడిపోయావేం? లోపలికిరా! ఎవరూ రారు. గట్టి బందోబస్తు చేసా" కన్నుగీటుతూ అన్నాడు మేనేజర్.

 సుమగాత్రి అతన్ని తీక్షణంగా చూసింది.
 అతను టేబుల్ మీద గది కర్టెన్ తీసి పరిచాడు. ముందు చూపుతోనే వచ్చినట్లున్నాడు కాయితం పొట్లంలోంచి మల్లెమొగ్గలు తీసి దానిమీద జల్లాడు.

 సుమగాత్రి ముక్కుపుటాలకి హాయినిచ్చింది ఆ మల్లెమొగ్గల సౌరభం కాదు. ఆ పక్కనే అతను పెట్టిన సమోసాల పొట్లం! ఆకలేసినప్పుడు పప్పుచారులోని తిరగమోత ఘుమ ఘుమ ఘుమల జవ్వాదికన్నా, మల్లెల కన్నా ఆనందాన్నిస్తాయిట.
 ఆమె కళ్ళలోని ఆకలిని చూసి అతను "రా.... నీ.... కోసమే.... తిను" అన్నాడు.

 ఆ మాట కోసమే ఎదురు చూస్తున్నట్లు సుమ గబగబా అందుకుని తినడం ప్రారంభించింది. ఆకలి మీద గబగబా తినడం ప్రారంభించింది. ఆకలి మీద గబగబా తినడం వల్ల నమలకుండానే మింగేస్తున్న బాధ ఆమె మొహంలో కదలాడుతోంది. ఆమె ఆకలిగా తింటూ వుంటే అతను ఆమెని వెనక నించి ఆకలిగా తడమసాగాడు. సుమ అతన్ని పట్టించుకునే స్థితిలో లేదు.

 ఎవరైనా వచ్చి "నువ్వు చేస్తున్న పని అనైతికం, స్త్రీకి ప్రాణం కన్నా విలువైన శీలాన్ని నువ్వు కోల్పోతున్నావు" అని చెప్తే, ఆమె వారిని వింతగా చూసి పగలబడి నవ్వుతూ "నువ్వు ఎప్పుడైనా మూడు రోజులు.... కాదు.... కాదు.... నిండుగా రెండు రోజులు కడుపులోనికి నీళ్ళు తప్ప మరేమీ లేకుండా వున్నావా? ఆకలి బాధ అనుభవిస్తే నువ్వా మాట అనవు!" అనేట్లుంది.
 సుమ అందులోవున్న సమోసాలు అన్నీ తినేసి, సీసాలో వున్న మంచినీళ్ళు తాగింది. కడుపులో ఎందుకో వికారంగా అనిపించింది.
 ముసలి మేనేజర్ ఆమె ఓణీనిపట్టి లాగుతూ "తీసెయ్!" అన్నాడు.

 సుమ మరబొమ్మలా అతను చెప్పినట్లు చేసింది. కన్నెపిల్ల కలలుకనే తొలి సంగమం! అన్నీ సవ్యంగా జరిగితే జలతారు సిగ్గుపరదాలని తొలగించి అందాలన్నీ అమరికగా వడ్డించి అయినవాడికి ఆనందంగా సమర్పించుకోవాల్సిన తరుణం. నైవేద్యం పెట్టిన పొంగలిని కుక్క ముట్టినట్లుగా వాడు పైన పడ్తుంటే ఆమె ఆ ఘోరాన్ని చూడలేని ప్రత్యక్ష సాక్షిలా కనులు మూసుకుంది.

 ఆకలేసిన ప్రాణికి కావాల్సింది అన్నం ముద్ద. వ్యక్తి స్వాతంత్ర్యం, నైతిక బాధ్యతలూ గూర్చిన వుపన్యాసాలు కావని ఈ సమాజం ఎప్పుడు తెలుసుకుంటుంది?

           *  *  *  *
 "ఎవరిదీ?" అడిగాడు ధర్మారావు.

 "నేను రిషేంద్రని" అన్నాడు రిషి.

 ధర్మారావు తడుముకుంటూ లేచి "రా.... బాబూ!" అన్నాడు.


 manager aameki oo kavar andistuu "yem cheyyanuu! bas arders, inka repatninchii raaku. kottapillani vesukunnaga, chakula vundi" ani kannugeetaadu.

 sumaki athani maatalu vinipinchadam ledu. appatiki naalugu rojulnundi kadupuninda tindi lekunda, jwaramtho padukunna tandri gurtochadu. aasupatrilo tana adugula chappudaithe chaalu aasagaa eduruchuse astipanjaram lanti rogishti talli kallallo kadalaadindi. ventane chetulu jodinchi edustu "antamaata anakandi sar. mee kaallu pattukuntaanu" andi.

 cha! kaallu enduku pattukovadam? nenu cheppina maata vinnavante chaalu. andalam ekkista! 22 ellu paibadtunnaayi. neeku maatram korikalu levoo! mee naanna elaaguu pelli cheyyaledu. emantavu?" ani naaluka tadupukunnadu.

 sumagatri nischalamgaa aa yabhailla peddamanishi vaipu chusindi.
 "neeku nalanti naluguru aadapillalunnaru. nee pedda koothuruki peddamanishaina kuturundira!" analedu. ee udyogam pothe ela bratakadam? maanam kapadukovadaniki ee maatram battakuda dorakadu. tinadaaniki ee maatram tindi kuudaa dorakadu. aakaliki tattukoleka vruddhulaina talli tandri chachipotaru. vaallu chachipoyaka tanelaagaa? tanaki tindi kavaliga! sumaki mallee kadupulo naralu meli tiragasaagaayi. sheelam aakalikanna viluvainadaa? aame aalochistondi. ee dikkumaalina sariiraaniki intamandi aakalini teerche sakti vunda? dachipetti maatram yem chesukovali?

 manager aasagaa aame vaipe chustunnaru. aame avasaraala sangati ataniki telusu. aa avasaraale tanaki avakaasam kalipistaayani kuudaa telusu.
 sumagatri aalochistondi. aadadaani sheelam inta chaukaa? inta telikagaa potunda? enduku potundii? intlo bhadramgaa tallidandrula needalono, bharta andalono vunte ilaa adige dhairyam evadiki vuntundi? jaillo dongatanam jaragadugaa andaruu pativratale!

 manager aame mounaanni ardham chesukunnadu. aame oppukovadaanni minchina gatyantaram ledani kuudaa ataniki telusu!
 "udyogam kavalante andaruu vellaka gadiloki raa" cheppaadu.
 sumagatri talavoopi bayatiki vachesindi.

 manager ki parama ushaarochesindi! pillalu peddavaallayyaaranii, allullu manavaluu vacharani tananu dooram pettina bhaaryameeda kasi teerchukuntunnatluga anipinchindi. letha moggalanti sumagatri sareeram gurtochi naralu jivvumannaayi. andaruu eppudu vellipotara ani chiragga gadiyaram kesi chustuu kuurchunnaadu.
 saayantram aaru ayindi. andaruu vellipoyaaru.

 sumagatri kuudaa lechindi. cony andaritho baatuu bayatiki vellaledu. manager cabin loki nadichindi. aakali kaduputho athani aakali teerchadaaniki loniki velli talupu tosindi!
 "alaa talupu daggara nilabadipoyavem? lopalikira! evaruu raaru. gatti bandobastu chesa" kannugeetutuu annadu manager.

 sumagatri atanni teekshanamgaa chusindi.
 atanu table meeda gadi curten teesi parichaadu. mundu chuputhone vachinatlunnadu kaayitam potlamlonchi mallemoggalu teesi daanimeeda jallaadu.

 sumagatri mukkuputaalaki haayinichindi aa mallemoggala sourabham kaadu. aa pakkane atanu pettina samosala potlam! aakalesinappudu pappuchaarulooni tiragamota ghuma ghuma ghumala javvaadikannaa, mallela kanna aanandaannistaayita.
 aame kallalooni aakalini chusi atanu "raa.... nee.... kosame.... tinu" annadu.

 aa maata kosame eduru chustunnatlu suma gabagaba andukuni tinadam praarambhinchindi. aakali meeda gabagaba tinadam praarambhinchindi. aakali meeda gabagaba tinadam valla namalakundane mingestunna baadha aame mohamlo kadalaadutondi. aame aakaligaa tintuu vunte atanu aameni venaka ninchi aakaligaa tadamasagadu. suma atanni pattinchukune sthitilo ledu.

 evaraina vachi "nuvvu chestunna pani anaitikam, streeki praanam kanna viluvaina sheelaanni nuvvu kolpotunnavu" ani chepte, aame vaarini vintagaa chusi pagalabadi navvutuu "nuvvu eppudaina moodu rojulu.... kaadu.... kaadu.... nindugaa rendu rojulu kadupulooniki neellu tappa maremi lekunda vunnava? aakali baadha anubhaviste nuvwa maata anavu!" anetlundi.
 suma andulovunna samosalu annee tinesi, seesaalo vunna manchineellu taagindi. kadupulo enduko vikaaramgaa anipinchindi.
 musali manager aame oniinipatti laagutuu "teesey!" annadu.

 suma marabommala atanu cheppinatlu chesindi. kannepilla kalalukane toli sangamam! annee savyamgaa jarigithe jalataaru sigguparadaalani tolaginchi andaalannii amarikagaa vaddinchi ayinavaadiki aanandamgaa samarpinchukovalsina tarunam. naivedyam pettina pongalini kukka muttinatlugaa vaadu paina padtunte aame aa ghoranni chudaleni pratyaksha sakshila kanulu moosukundi.

 aakalesina praaniki kaavaalsindi annam mudda. vyakti swaatantryam, naitika baadhyataluu goorchina vupanyaasaalu kaavani ee samajam eppudu telusukuntundi?

           *  *  *  *
 "evaridii?" adigaadu dharmarao.

 "nenu rishendrani" annadu rishi.

 dharmarao tadumukuntu lechi "raa.... baaboo!" annadu.