తమ బతుకుల పట్ల, హక్కులపట్ల ఆలోచించే; అడిగే చైతన్యంలేని స్థితిలో ఉన్న రాయలసీమ మూగ గొంతుకల పట్ల ప్రభుత్వాలు బాధ్యతగా నిలిచినపుడే           నిజమైన ప్రజాస్వామ్యానికి అర్ధం ఉంటుంది. అది జరగనపుడు ఏదో ఒకరోజున         ఆ గొంతుకలే స్వతంత్ర స్వరాలవుతాయి. కళ్ళముందు జరిగిన చరిత్రను,           జరుగుతున్న పరిణామాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఏ మనిషికైనా, ఏ ప్రాంతానికైనా ఎంతో కాలం పట్టదు.ఆంధ్ర – రాయలసీమ ప్రాంతాల మధ్య 1937లో జరిగిన శ్రీబాగ్ ఒప్పందంలో నీళ్ళు, విశ్వవిద్యాలయం, రాజధాని తదితర అంశాలే ప్రధానంగా సీమవాసులు కోరారు. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలపట్ల సీమవాసులకు అప్పటికి అవగాహన, ముందుచూపులేదు. ఉద్యోగాలను పొంది సీమవాసులు అనుభవించింది ఆరోజుల్లో అంతంత మాత్రమే. రాయలసీమలో అప్పటికీ ఒకే ఒక ఆర్ట్స్ కళాశాల అనంతపురంలో ఉండేది. అంటే విద్యా రంగంలో సీమ పరిస్థితి ఎలా ఉండేదో అర్థమవుతుంది. చదువు కోవటానికే కళాశాలలు లేనిచోట ఇంక ఉద్యోగాల విషయం ఆత్యాశే అవుతుంది. ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో ఉద్యోగాల విషయంలో కొంతమేరకైనా అప్పటికి లబ్ధి పొందిన ఆంధ్ర సోదరులకు వాటి విలువ తెలుసు. ఆంధ్రోద్యమం ప్రారంభం నుంచి ఆంధ్ర రాష్ట్రం రూపుదిద్దుకొనే దాకా ఉద్యమం బలంగా నిలవడానికి దోహదపడిన ఆంశాలలో ఉద్యోగాలలో వాటా ప్రధానమైంది.1953లో ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పడింది. తెలంగాణ, ఆంధ్ర ప్రాంతాలు కలిసి విశాలాంధ్రగా ఏర్పడాలనే ఉద్యమం మొదలైంది. కాంగ్రెస్ పార్టీ కూడా దేశంలో భాషా ప్రయుక్తరాష్ట్రాల ఏర్పాటుకు సుముఖంగా ఉంది. కొత్త రాష్ట్రాల నిర్మాణ విషయమై కేంద్రం 1953లో ఫజుల్ అలీ నేతృత్వంలో కె.ఎం. ఫణిక్కర్, హెచ్.ఎన్. కుంజ్రులు సభ్యులుగా ‘రాష్ట్ర పునర్వ్యవస్థీకరణ కమిటీ’ (ఎస్.ఆర్.సి)ని ఏర్పాటు చేసింది. 1955లో ఈ కమిటీ నివేదికను అందించింది. భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు, కొత్త రాష్ట్రాల సాధ్యాసాధ్యాలు, ఇతర అనేక అంశాలను ఆ కమిటీ తెలియజేసింది. ఆంధ్ర, తెలంగాణ ప్రాంతాలు కలిసి కొత్త రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు విషయ ప్రస్తావనలో ఎస్.ఆర్.సి. ప్రజాస్వామికమైన కొత్త ఆలోచనను ముందుంచింది. ఆ కమిటీ నివేదికలో పేరా 383లో ‘విశాలాంధ్ర ఏర్పాటు జరిగితే తెలంగాణ ప్రయోజనాల పరిరక్షణకు తగిన హామీలు ఇచ్చేందుకు ఆంధ్రరాష్ట్ర నేతలు సిద్ధంగా ఉన్నారని అర్ధంచేసుకొన్నాం. ఈ హామీలు (కోస్తా, సీమ నేతలమధ్య కుదిరిన శ్రీబాగ్ ఒప్పందం లాంటి) ఒప్పందంగా రూపొందే అవకాశం ఉంది. విశాలాంధ్ర ఏర్పడితే ప్రభుత్వోద్యోగాల్లో కనీసం మూడో వంతు తెలంగాణ ప్రజలకు దక్కేట్లు చూడటం, ఈ ప్రాంత అభివృద్ధి వల్ల ప్రత్యేక శ్రద్ధ కలిగించే హామీ ఇవ్వడం లాంటివి జరగొచ్చు.’పేరా 384లో ‘ఈ దిశగా జరిగే ఏర్పాట్ల వివరాల్లోకి వెళ్ళి జాగ్రత్తగా గమనించాం. శ్రీబాగ్ ఒప్పందంకానీ, బ్రిటన్లో స్కాట్లాండ్ విలీనం అయినపుడు ఇచ్చిన రాజ్యాంగ హామీ లాంటిదేగానీ... తెలంగాణ ప్రజల అవసరాలను తీర్చలేవు. తెలంగాణ ప్రత్యేక అవసరాలను తీర్చే చర్యలపై కేంద్రప్రభుత్వ పర్యవేక్షణ తప్ప మరేదైనా నిరుపయోగమే. అలాంటి ఒప్పం దాలను, ఏర్పాట్లను సూచించే బాధ్యత మాకు ప్రభుత్వం అప్పగించలేదు.’ పై వ్యాఖ్యల ద్వారా కొత్త రాష్ట్రాలు ఏర్పడే క్రమంలో ఆయా ప్రాంతాలవారు ఉద్యోగ రంగాలలో సమాన అవకాశాలు పొందేలా ఉండాలనే స్ఫూర్తిని, వెనుకబడిన ప్రాంతాల ఉద్యోగ అవకాశాలను కాపాడాల్సిన అవసరాన్ని ఎస్.ఆర్.సి. కమిటీ తెలియజేస్తుంది.1956లో ఆంధ్ర- తెలంగాణల మధ్య ‘పెద్దమనుషుల ఒప్పందం’ జరిగింది. తెలంగాణ ప్రాంతీయ సంఘం ఏర్పాటు, పాలన, విద్యా, ఉద్యోగ, అభివృద్ధి విషయాలలో తెలంగాణ ప్రాంతానికి తగు రక్షణలు కలగజేసేలా ఈ ఒప్పందం జరిగింది. ఈ ఒప్పందానంతరమే ‘ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం’ ఏర్పడింది. ఈ ఒప్పందంలో పేర్కొన్న అంశాలు అమలుకాక పోవటంతో 1969లో ‘జై తెలంగాణ ఉద్యమం’ వెలువడింది. తెలంగాణ స్థానికతను కాపాడే ‘ముల్కీ నిబంధన’ల విషయమై 1972లో ‘జైఆంధ్ర ఉద్యమం’ వెలువడింది. ఎట్టకేలకు పెద్దమనుషుల ఒప్పందానికి కొనసాగింపుగా 1973లో తెలంగాణ ప్రాంత విద్యా, ఉద్యోగ, అభివృద్ధి అంశాల సంరక్షణకు పకడ్బందీగా ‘ఆరుసూత్రాల పథకం’ను కేంద్రం ప్రకటించింది. ఈ పథకం 1974 మే నెలలో 32వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఆర్టికల్ 371కి మార్పు చేసి ‘ఢి’, ‘ఇ’ నిబంధనలను కొత్తగా పొందుపర్చారు. 1975లోను రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులను ఆయా ప్రాంతాలవారు ఉద్యోగాలు పొందేవిధంగా ‘జోనల్ వ్యవస్థను’ ప్రవేశపెట్టారు. ఆంధ్రప్రాంతంలో 1-4 జోన్లు, తెలంగాణ ప్రాంతంలో 5-6 జోన్లుగా విభజించారు. ఈ రకమైన ఏర్పాటువల్ల గ్రూప్4 ఉద్యోగాలలో 80%, నాన్ గెజిటెడ్ ఉద్యోగాల్లో 70%, గెజిటెడ్ ఉద్యోగాలలో 60% స్థానికులు ఉద్యోగాలు పొందే అవకాశం కలిగింది. తెలంగాణలో గెజిటెడ్ హోదా, విభాగ అధిపతులకు సంబంధించి ఇచ్చిన మినహాయింపులు నిర్వీర్యానికి గురయ్యాయి. అనేక నాన్గెజిటెడ్ హోదాలను గెజిటెడ్ హోదా స్థాయికి పెంచారు. వీటన్నింటిని తొలగించి సక్రమంగా అమలు పరిచేందుకు జీవో ఎం.ఎస్.నం. 610ని 1985లో జారీచేశారు. 5,6 జోన్లలో (తెలంగాణ) అక్రమంగా కేటాయించిన ఉద్యో గులను వారి అసలు జోన్లకు పంపించడమే ఈ జీవో ముఖ్య ఉద్దేశం. ఈ పని ఆనాడు సక్రమంగా జరగలేదు. 2001లో ‘గిర్గిలానీ’ కమిషన్, ఏర్పాటైంది. 610 జీవో అమలు లోపాల సవరణ కోసం ఈ కమిటీ 2004లో నివేదిక అందించింది.ఈ విధంగా తెలంగాణ ప్రాంతం ఉద్యోగాల విషయంలో హక్కుల కోసం ఒప్పందాలు, రాజ్యాంగ సవరణలు, రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులు, జీవోలు ఎన్నెన్నో జరిగినా సరైన న్యాయం పొందలేక పోయాయి. తెలంగాణ ఉద్యోగాల విషయమై ఎస్.ఆర్.సి. వారి 1955 నాటి ముందుచూపు హెచ్చరిక, 2004 వరకు సక్రమంగా జరగలేదంటే పాలకుల నిర్లక్ష్యం అర్థమవుతుంది. ఉద్యోగ విషయాలలో పాటు, ఇతర అనేక కారణాల వలన తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉద్యమం ఊపందుకుంది.అందరి భాగస్వామ్యంతో అభివృద్ధి చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్ ప్రాంతాన్ని ఫ్రీజోన్ చేసి, అక్కడ ఉద్యోగ అవకాశాలను అన్ని ప్రాంతాలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించాలని పెద్ద ప్రయత్నం జరిగింది. తెలంగాణవాదుల నుంచి ఈ విషయంపై తీవ్రవ్యతిరేకత ఎదురయింది. అందరి భాగస్వామ్యంతో రాజధాని అభివృద్ధి అయినపుడు ఆ ఫలాలను అందరు అనుభవించటం కూడా సమంజసం. ఫ్రీజోన్గా నిర్ణయించిన ప్రాంతంలో పొందే ప్రయోజనాలు కేవలం అభివృద్ధి చెందిన ప్రాంతాల వారు పూర్తిగా ఆక్రమించుకోకుండా వెనుకబడిన ప్రాంతాలవారు వారి కోటా మేరకు హక్కును పొందటం మరింత సమంజసమైనది. ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్రంగా విడిపోయి, 13 జిల్లాల ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం కొనసాగుతోంది. విద్యాఉద్యోగ అవకాశాల విషయంలో జోనల్ వ్యవస్థ అలాగే కొనసాగేలా పునర్విభజన చట్టంలో 371-డి ఆర్టికల్ని యథాతధంగాఉంచారు. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో జోన్1లో శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, విశాఖపట్నం, జోన్2లో తూర్పుగోదావరి, పశ్చిమగోదావరి, కృష్ణ, జోన్- 3లో గుంటూరు, ప్రకాశం, నెల్లూరు, జోన్- 4లో రాయలసీమ నాలుగుజిల్లాలు ఉన్నాయి.సమైక్య రాష్ట్రంలో హైదరాబాద్ను ఫ్రీజోన్గా కోరినట్లే ప్రస్తుతం రాయలసీమ ప్రజలు లక్షలకోట్లతో అభివృద్ధి చేయబోతున్న ‘అమరావతి’ని ఫ్రీజోన్ చేయాలని కోరుతున్నారు. ప్రభుత్వం కూడా సీఆర్డీఏ ప్రాంతాన్ని ఫ్రీజోన్గా చేసే ప్రయత్నం చేస్తామని ఈ మధ్య ప్రకటించింది. కేవలం ఫ్రీజోన్ చేయడం వల్ల అక్కడ లభించే ఉద్యోగ అవకాశాలు మొత్తం అభివృద్ధి చెందిన ప్రాంతాల వారికి పరిమితమైపోతాయి. రాయలసీమ వంటి వెనుకబడిన ప్రాంతాలవారు ఫ్రీజోన్లో ఉద్యోగ అవకాశాలు పొందటం అంత సులువైన విషయంకాదు. ఉదాహరణకు 2016-–17 విద్యాసంవత్సరంలో తిరుపతిలో శ్రీపద్మావతి మెడికల్ కాలేజి సీట్లను రాయలసీమ జోన్4 పరిధిని తప్పించి జీవో 120 పేరుతో జనరల్ కాలేజీగా మార్చివేశారు. రాయలసీమ జోన్ కాలేజీగా ప్రవేశాలు జరిగి ఉంటే సీమ విద్యార్థులకు 150 సీట్లకుగాను 120 సీట్లు పొందేవారు. జనరల్ కాలేజీగా మార్చటంతో కేవలం 12సీట్లు మాత్రమే సీమ విద్యార్థులు పొందారు. ఈవిషయంపై సుప్రీంకోర్టు తప్పుపట్టినా ప్రభుత్వం తనవైఖరి మార్చుకోలేదు. దాదాపు 108 మెడికల్ సీట్లను రాయలసీమ అమ్మాయిలు కోల్పోయేలా చేశారు.రేపు ‘అమరావతి’ని ఫ్రీజోన్ చేసినా రాయలసీమ వారికి ఉద్యోగాలు పొందటం సాధ్యం కాదు. అందుకే ఫ్రీజోన్లో ‘రాయలసీమ కోటా’ను సీమవాసులు కోరాలి. రాష్ట్రంలో జనాభాలోను, విస్తీర్ణంలోను మూడింట ఒక భాగంగా ఉన్న సీమవాసులకు 35 శాతం కోటా ఉండాలి. అపుడే ఈ వెనుకబడిన ప్రాంతానికి ప్రయోజనం ఉంటుంది. ప్రభుత్వం కూడా ఈ విషయంలో రాయలసీమకు ప్రయోజనం చేకూరేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. సీమ ప్రజాసంఘాలు ఈ విషయమై అప్రమత్తమై కాపాకోలేకపోతే భవిష్యత్ తరాలు మరింత నష్టపోవాల్సి ఉంటుంది. కర్ణాటక రాష్ట్రంలో వెనుకబడిన ఉత్తర కర్ణాటక ప్రాంతంలోని ఆరు జిల్లాల వారికి ‘ఆర్టికల్ 371-జె’ ప్రకారం రాష్ట్రంలోని అన్ని ఉద్యోగాలు, నిధుల కేటాయింపు, అభివృద్ధి తదితర అనేక అంశాలలో 10 శాతం ప్రత్యేక కోటా కేటాయించారు. అదే స్ఫూర్తితో రాయలసీమ విషయంలోను రాష్ట్ర కేంద్ర ప్రభుత్వాలు అమలుపరచాలి.తమ బతుకుల పట్ల, హక్కుల పట్ల ఆలోచించే; అడిగే చైతన్యంలేని స్థితిలో ఉన్న రాయలసీమ మూగ గొంతుకల పట్ల ప్రభుత్వాలు బాధ్యతగా నిలిచినపుడే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యానికి అర్థం ఉంటుంది. అది జరగనపుడు ఏదో ఒకరోజున ఆ గొంతుకలే స్వతంత్ర స్వరాలవుతాయి. కళ్ళముందు జరిగిన చరిత్రను, జరుగుతున్న పరిణామాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఏ మనిషికైనా, ఏ ప్రాంతానికైనా ఎంతో కాలం పట్టదు.అప్పిరెడ్డి హరినాధరెడ్డి1953లో ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పడింది. తెలంగాణ, ఆంధ్ర ప్రాంతాలు కలిసి విశాలాంధ్రగా ఏర్పడాలనే ఉద్యమం మొదలైంది. కాంగ్రెస్ పార్టీ కూడా దేశంలో భాషా ప్రయుక్తరాష్ట్రాల ఏర్పాటుకు సుముఖంగా ఉంది. కొత్త రాష్ట్రాల నిర్మాణ విషయమై కేంద్రం 1953లో ఫజుల్ అలీ నేతృత్వంలో కె.ఎం. ఫణిక్కర్, హెచ్.ఎన్. కుంజ్రులు సభ్యులుగా ‘రాష్ట్ర పునర్వ్యవస్థీకరణ కమిటీ’ (ఎస్.ఆర్.సి)ని ఏర్పాటు చేసింది. 1955లో ఈ కమిటీ నివేదికను అందించింది. భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు, కొత్త రాష్ట్రాల సాధ్యాసాధ్యాలు, ఇతర అనేక అంశాలను ఆ కమిటీ తెలియజేసింది. ఆంధ్ర, తెలంగాణ ప్రాంతాలు కలిసి కొత్త రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు విషయ ప్రస్తావనలో ఎస్.ఆర్.సి. ప్రజాస్వామికమైన కొత్త ఆలోచనను ముందుంచింది. ఆ కమిటీ నివేదికలో పేరా 383లో ‘విశాలాంధ్ర ఏర్పాటు జరిగితే తెలంగాణ ప్రయోజనాల పరిరక్షణకు తగిన హామీలు ఇచ్చేందుకు ఆంధ్రరాష్ట్ర నేతలు సిద్ధంగా ఉన్నారని అర్ధంచేసుకొన్నాం. ఈ హామీలు (కోస్తా, సీమ నేతలమధ్య కుదిరిన శ్రీబాగ్ ఒప్పందం లాంటి) ఒప్పందంగా రూపొందే అవకాశం ఉంది. విశాలాంధ్ర ఏర్పడితే ప్రభుత్వోద్యోగాల్లో కనీసం మూడో వంతు తెలంగాణ ప్రజలకు దక్కేట్లు చూడటం, ఈ ప్రాంత అభివృద్ధి వల్ల ప్రత్యేక శ్రద్ధ కలిగించే హామీ ఇవ్వడం లాంటివి జరగొచ్చు.’పేరా 384లో ‘ఈ దిశగా జరిగే ఏర్పాట్ల వివరాల్లోకి వెళ్ళి జాగ్రత్తగా గమనించాం. శ్రీబాగ్ ఒప్పందంకానీ, బ్రిటన్లో స్కాట్లాండ్ విలీనం అయినపుడు ఇచ్చిన రాజ్యాంగ హామీ లాంటిదేగానీ... తెలంగాణ ప్రజల అవసరాలను తీర్చలేవు. తెలంగాణ ప్రత్యేక అవసరాలను తీర్చే చర్యలపై కేంద్రప్రభుత్వ పర్యవేక్షణ తప్ప మరేదైనా నిరుపయోగమే. అలాంటి ఒప్పం దాలను, ఏర్పాట్లను సూచించే బాధ్యత మాకు ప్రభుత్వం అప్పగించలేదు.’ పై వ్యాఖ్యల ద్వారా కొత్త రాష్ట్రాలు ఏర్పడే క్రమంలో ఆయా ప్రాంతాలవారు ఉద్యోగ రంగాలలో సమాన అవకాశాలు పొందేలా ఉండాలనే స్ఫూర్తిని, వెనుకబడిన ప్రాంతాల ఉద్యోగ అవకాశాలను కాపాడాల్సిన అవసరాన్ని ఎస్.ఆర్.సి. కమిటీ తెలియజేస్తుంది.1956లో ఆంధ్ర- తెలంగాణల మధ్య ‘పెద్దమనుషుల ఒప్పందం’ జరిగింది. తెలంగాణ ప్రాంతీయ సంఘం ఏర్పాటు, పాలన, విద్యా, ఉద్యోగ, అభివృద్ధి విషయాలలో తెలంగాణ ప్రాంతానికి తగు రక్షణలు కలగజేసేలా ఈ ఒప్పందం జరిగింది. ఈ ఒప్పందానంతరమే ‘ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం’ ఏర్పడింది. ఈ ఒప్పందంలో పేర్కొన్న అంశాలు అమలుకాక పోవటంతో 1969లో ‘జై తెలంగాణ ఉద్యమం’ వెలువడింది. తెలంగాణ స్థానికతను కాపాడే ‘ముల్కీ నిబంధన’ల విషయమై 1972లో ‘జైఆంధ్ర ఉద్యమం’ వెలువడింది. ఎట్టకేలకు పెద్దమనుషుల ఒప్పందానికి కొనసాగింపుగా 1973లో తెలంగాణ ప్రాంత విద్యా, ఉద్యోగ, అభివృద్ధి అంశాల సంరక్షణకు పకడ్బందీగా ‘ఆరుసూత్రాల పథకం’ను కేంద్రం ప్రకటించింది. ఈ పథకం 1974 మే నెలలో 32వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఆర్టికల్ 371కి మార్పు చేసి ‘ఢి’, ‘ఇ’ నిబంధనలను కొత్తగా పొందుపర్చారు. 1975లోను రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులను ఆయా ప్రాంతాలవారు ఉద్యోగాలు పొందేవిధంగా ‘జోనల్ వ్యవస్థను’ ప్రవేశపెట్టారు. ఆంధ్రప్రాంతంలో 1-4 జోన్లు, తెలంగాణ ప్రాంతంలో 5-6 జోన్లుగా విభజించారు. ఈ రకమైన ఏర్పాటువల్ల గ్రూప్4 ఉద్యోగాలలో 80%, నాన్ గెజిటెడ్ ఉద్యోగాల్లో 70%, గెజిటెడ్ ఉద్యోగాలలో 60% స్థానికులు ఉద్యోగాలు పొందే అవకాశం కలిగింది. తెలంగాణలో గెజిటెడ్ హోదా, విభాగ అధిపతులకు సంబంధించి ఇచ్చిన మినహాయింపులు నిర్వీర్యానికి గురయ్యాయి. అనేక నాన్గెజిటెడ్ హోదాలను గెజిటెడ్ హోదా స్థాయికి పెంచారు. వీటన్నింటిని తొలగించి సక్రమంగా అమలు పరిచేందుకు జీవో ఎం.ఎస్.నం. 610ని 1985లో జారీచేశారు. 5,6 జోన్లలో (తెలంగాణ) అక్రమంగా కేటాయించిన ఉద్యో గులను వారి అసలు జోన్లకు పంపించడమే ఈ జీవో ముఖ్య ఉద్దేశం. ఈ పని ఆనాడు సక్రమంగా జరగలేదు. 2001లో ‘గిర్గిలానీ’ కమిషన్, ఏర్పాటైంది. 610 జీవో అమలు లోపాల సవరణ కోసం ఈ కమిటీ 2004లో నివేదిక అందించింది.ఈ విధంగా తెలంగాణ ప్రాంతం ఉద్యోగాల విషయంలో హక్కుల కోసం ఒప్పందాలు, రాజ్యాంగ సవరణలు, రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులు, జీవోలు ఎన్నెన్నో జరిగినా సరైన న్యాయం పొందలేక పోయాయి. తెలంగాణ ఉద్యోగాల విషయమై ఎస్.ఆర్.సి. వారి 1955 నాటి ముందుచూపు హెచ్చరిక, 2004 వరకు సక్రమంగా జరగలేదంటే పాలకుల నిర్లక్ష్యం అర్థమవుతుంది. ఉద్యోగ విషయాలలో పాటు, ఇతర అనేక కారణాల వలన తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉద్యమం ఊపందుకుంది.అందరి భాగస్వామ్యంతో అభివృద్ధి చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్ ప్రాంతాన్ని ఫ్రీజోన్ చేసి, అక్కడ ఉద్యోగ అవకాశాలను అన్ని ప్రాంతాలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించాలని పెద్ద ప్రయత్నం జరిగింది. తెలంగాణవాదుల నుంచి ఈ విషయంపై తీవ్రవ్యతిరేకత ఎదురయింది. అందరి భాగస్వామ్యంతో రాజధాని అభివృద్ధి అయినపుడు ఆ ఫలాలను అందరు అనుభవించటం కూడా సమంజసం. ఫ్రీజోన్గా నిర్ణయించిన ప్రాంతంలో పొందే ప్రయోజనాలు కేవలం అభివృద్ధి చెందిన ప్రాంతాల వారు పూర్తిగా ఆక్రమించుకోకుండా వెనుకబడిన ప్రాంతాలవారు వారి కోటా మేరకు హక్కును పొందటం మరింత సమంజసమైనది. ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్రంగా విడిపోయి, 13 జిల్లాల ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం కొనసాగుతోంది. విద్యాఉద్యోగ అవకాశాల విషయంలో జోనల్ వ్యవస్థ అలాగే కొనసాగేలా పునర్విభజన చట్టంలో 371-డి ఆర్టికల్ని యథాతధంగాఉంచారు. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో జోన్1లో శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, విశాఖపట్నం, జోన్2లో తూర్పుగోదావరి, పశ్చిమగోదావరి, కృష్ణ, జోన్- 3లో గుంటూరు, ప్రకాశం, నెల్లూరు, జోన్- 4లో రాయలసీమ నాలుగుజిల్లాలు ఉన్నాయి.సమైక్య రాష్ట్రంలో హైదరాబాద్ను ఫ్రీజోన్గా కోరినట్లే ప్రస్తుతం రాయలసీమ ప్రజలు లక్షలకోట్లతో అభివృద్ధి చేయబోతున్న ‘అమరావతి’ని ఫ్రీజోన్ చేయాలని కోరుతున్నారు. ప్రభుత్వం కూడా సీఆర్డీఏ ప్రాంతాన్ని ఫ్రీజోన్గా చేసే ప్రయత్నం చేస్తామని ఈ మధ్య ప్రకటించింది. కేవలం ఫ్రీజోన్ చేయడం వల్ల అక్కడ లభించే ఉద్యోగ అవకాశాలు మొత్తం అభివృద్ధి చెందిన ప్రాంతాల వారికి పరిమితమైపోతాయి. రాయలసీమ వంటి వెనుకబడిన ప్రాంతాలవారు ఫ్రీజోన్లో ఉద్యోగ అవకాశాలు పొందటం అంత సులువైన విషయంకాదు. ఉదాహరణకు 2016-–17 విద్యాసంవత్సరంలో తిరుపతిలో శ్రీపద్మావతి మెడికల్ కాలేజి సీట్లను రాయలసీమ జోన్4 పరిధిని తప్పించి జీవో 120 పేరుతో జనరల్ కాలేజీగా మార్చివేశారు. రాయలసీమ జోన్ కాలేజీగా ప్రవేశాలు జరిగి ఉంటే సీమ విద్యార్థులకు 150 సీట్లకుగాను 120 సీట్లు పొందేవారు. జనరల్ కాలేజీగా మార్చటంతో కేవలం 12సీట్లు మాత్రమే సీమ విద్యార్థులు పొందారు. ఈవిషయంపై సుప్రీంకోర్టు తప్పుపట్టినా ప్రభుత్వం తనవైఖరి మార్చుకోలేదు. దాదాపు 108 మెడికల్ సీట్లను రాయలసీమ అమ్మాయిలు కోల్పోయేలా చేశారు.రేపు ‘అమరావతి’ని ఫ్రీజోన్ చేసినా రాయలసీమ వారికి ఉద్యోగాలు పొందటం సాధ్యం కాదు. అందుకే ఫ్రీజోన్లో ‘రాయలసీమ కోటా’ను సీమవాసులు కోరాలి. రాష్ట్రంలో జనాభాలోను, విస్తీర్ణంలోను మూడింట ఒక భాగంగా ఉన్న సీమవాసులకు 35 శాతం కోటా ఉండాలి. అపుడే ఈ వెనుకబడిన ప్రాంతానికి ప్రయోజనం ఉంటుంది. ప్రభుత్వం కూడా ఈ విషయంలో రాయలసీమకు ప్రయోజనం చేకూరేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. సీమ ప్రజాసంఘాలు ఈ విషయమై అప్రమత్తమై కాపాకోలేకపోతే భవిష్యత్ తరాలు మరింత నష్టపోవాల్సి ఉంటుంది. కర్ణాటక రాష్ట్రంలో వెనుకబడిన ఉత్తర కర్ణాటక ప్రాంతంలోని ఆరు జిల్లాల వారికి ‘ఆర్టికల్ 371-జె’ ప్రకారం రాష్ట్రంలోని అన్ని ఉద్యోగాలు, నిధుల కేటాయింపు, అభివృద్ధి తదితర అనేక అంశాలలో 10 శాతం ప్రత్యేక కోటా కేటాయించారు. అదే స్ఫూర్తితో రాయలసీమ విషయంలోను రాష్ట్ర కేంద్ర ప్రభుత్వాలు అమలుపరచాలి.తమ బతుకుల పట్ల, హక్కుల పట్ల ఆలోచించే; అడిగే చైతన్యంలేని స్థితిలో ఉన్న రాయలసీమ మూగ గొంతుకల పట్ల ప్రభుత్వాలు బాధ్యతగా నిలిచినపుడే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యానికి అర్థం ఉంటుంది. అది జరగనపుడు ఏదో ఒకరోజున ఆ గొంతుకలే స్వతంత్ర స్వరాలవుతాయి. కళ్ళముందు జరిగిన చరిత్రను, జరుగుతున్న పరిణామాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఏ మనిషికైనా, ఏ ప్రాంతానికైనా ఎంతో కాలం పట్టదు.అప్పిరెడ్డి హరినాధరెడ్డి
tama batukula patla, hakkulapatla aalochinche; adige chaitanyamleni sthitilo unna rayalaseema mooga gontukala patla prabhutvaalu baadhyatagaa nilichinapude           nijamaina prajaaswaamyaaniki ardham untundi. adhi jaraganapudu edho okarojuna         aa gontukale swatantra swaraalavutaayi. kallamundu jarigina charitranu,           jarugutunna parinaamaalanu artham chesukovadaniki e manishikaina, e praantaanikainaa entho kaalam pattadu.aandhra – rayalaseema praantaala madhya 1937loo jarigina shreebag oppandamlo neellu, vishwavidyaalayam, rajadhani taditara amsale pradhaanamgaa seemavaasulu koraru. prabhutva udyogalapatla seemavaasulaku appatiki avagaahana, munduchupuledu. udyogaalanu pondi seemavaasulu anubhavinchindi aarojullo antanta matrame. raayalaseemalo appatikee oke oka arts kalasala anantapuramlo undedi. ante vidya rangamlo seema paristhiti ela undedo ardhamavutundi. chaduvu kovatanike kalaasaalalu lenichota inka udyogaala vishayam aatyaashe avutundi. ummadi madrasu rashtramlo udyogaala vishayamlo kontamerakaina appatiki labdhi pondina aandhra sodarulaku vaati viluva telusu. aandhrodyamam praarambham nunchi aandhra rashtram roopudiddukone daka udyamam balangaa nilavadaaniki dohadapadina aamsaalalo udyogaalalo wata pradhaanamaindi.1953loo aandhraraashtram erpadindi. telamgaana, aandhra praantaalu kalisi visaalaandhragaa erpadalane udyamam modalaindi. congress party kuudaa desamlo bhasha prayuktaraashtraala erpaatuku sumukhamgaa undi. kotta rashtrala nirmaana vishayamai kendram 1953loo fajul aly netrutvamlo ke.em. fanikkar, hehch.en. kunjrulu sabhyulugaa ‘rashtra punarvyavastheekarana commity’ (es.ar.si)ni erpaatu chesindi. 1955loo ee commity nivedikanu andinchindi. bhasha prayukta rashtrala erpaatu, kotta rashtrala saadhyaasaadhyaalu, itara aneka amsaalanu aa commity teliyajesindi. aandhra, telamgaana praantaalu kalisi kotta rashtranga erpaatu vishaya prastaavanalo es.ar.si. prajaaswaamikamaina kotta aalochananu mundunchindi. aa commity nivedikalo pera 383loo ‘visalandhra erpaatu jarigithe telamgaana prayojanaala parirakshanaku tagina haameelu ichenduku aandhraraashtra nethalu siddamgaa unnaarani ardhamchesukonnam. ee haameelu (kosta, seema netalamadhya kudirina shreebag oppandam lanti) oppandamgaa rooponde avakaasam undi. visalandhra erpadithe prabhutvodyogaallo kaneesam moodo vantu telamgaana prajalaku dakketlu chudatam, ee praanta abhivruddhi valla pratyeka shraddha kaliginche haami ivvadam lantivi jaragochu.’pera 384loo ‘ee disagaa jarige erpatla vivaraalloki velli jaagrattagaa gamanincham. shreebag oppandamkaanii, britonlo scatland vileenam ayinapudu ichina raajyaamga haami lantidegani... telamgaana prajala avasaraalanu teerchalevu. telamgaana pratyeka avasaraalanu teerche charyalapai kendraprabhutva paryavekshana tappa maredaina nirupayogame. alanti oppam daalanu, erpaatlanu suchinche baadhyata maaku prabhutvam appaginchaledu.’ pai vyaakhyala dwara kotta rashtralu erpade kramamlo aayaa praantaalavaaru udyoga rangaalalo samaana avakaasaalu pondela undaalane sphuurtini, venukabadina praantaala udyoga avakaasaalanu kaapaadaalsina avasaraanni es.ar.si. commity teliyajestundi.1956loo aandhra- telangaanala madhya ‘peddamanushula oppandam’ jarigindi. telamgaana praantiiya sangham erpaatu, paalana, vidya, udyoga, abhivruddhi vishayaalalo telamgaana praantaaniki tagu rakshanalu kalagajesela ee oppandam jarigindi. ee oppandaanantarame ‘andhrapradesh rashtram’ erpadindi. ee oppandamlo perkonna amsaalu amalukaka povatamtho 1969loo ‘jai telamgaana udyamam’ veluvadindi. telamgaana sthaanikatanu kapade ‘mulki nibandhana’la vishayamai 1972loo ‘jaiaandhra udyamam’ veluvadindi. ettakelaku peddamanushula oppandaaniki konasaagimpugaa 1973loo telamgaana praanta vidya, udyoga, abhivruddhi amsaala samrakshanaku pakadbandiigaa ‘aarusuutraala pathakam’nu kendram prakatinchindi. ee pathakam 1974 mee nelalo 32va raajyaamga savarana dwara artical 371ki maarpu chesi ‘dhi’, ‘i’ nibandhanalanu kottagaa ponduparchaaru. 1975lonu rashtrapati uttarvulanu aayaa praantaalavaaru udyogaalu pondevidhamgaa ‘jonal vyavasthanu’ pravesapettaaru. aandhrapraantamlo 1-4 jonlu, telamgaana praantamlo 5-6 jonluga vibhajinchaaru. ee rakamaina erpatuvalla groop4 udyogaalalo 80%, nan gagited udyogaallo 70%, gagited udyogaalalo 60% sthaanikulu udyogaalu ponde avakaasam kaligindi. telamgaanalo gagited hoda, vibhaaga adhipatulaku sambandhinchi ichina minahaayimpulu nirveeryaaniki gurayyai. aneka nangegited hodalanu gagited hoda sthaayiki penchaaru. veetannintini tolaginchi sakramamgaa amalu parichenduku jeevo em.es.nam. 610ni 1985loo jaareechesaaru. 5,6 jonlalo (telamgaana) akramamgaa ketayinchina udyo gulanu vaari asalu jonlaku pampinchadame ee jeevo mukhya uddesam. ee pani aanaadu sakramamgaa jaragaledu. 2001loo ‘girgilani’ kamishan, erpaataindi. 610 jeevo amalu lopala savarana kosam ee commity 2004loo nivedika andinchindi.ee vidhamgaa telamgaana praantam udyogaala vishayamlo hakkula kosam oppandaalu, raajyaamga savaranalu, rashtrapati uttarvulu, jeevolu ennenno jarigina saraina nyaayam pondaleka poyayi. telamgaana udyogaala vishayamai es.ar.si. vaari 1955 naati munduchuupu hecharika, 2004 varaku sakramamgaa jaragaledante paalakula nirlakshyam ardhamavutundi. udyoga vishayaalalo paatu, itara aneka kaaranaala valana telamgaana rashtra udyamam oopandukundi.andari bhaagaswaamyamtho abhivruddhi chendina andhrapradesh rashtra rajadhani hyderabad praantaanni freejon chesi, akkada udyoga avakaasaalanu anni praantaalaku samaana avakaasaalu kalpinchaalani pedda prayatnam jarigindi. telamgaanavaadula nunchi ee vishayampai teevravyatirekata edurayindi. andari bhaagaswaamyamtho rajadhani abhivruddhi ayinapudu aa phalaalanu andaru anubhavinchatam kuudaa samanjasam. freejonga nirnayinchina praantamlo ponde prayojanaalu kevalam abhivruddhi chendina praantaala vaaru puurtigaa aakraminchukokunda venukabadina praantaalavaaru vaari kota meraku hakkunu pondatam marinta samanjasamainadi. prastutam telamgaana rashtranga vidipoyi, 13 jillala andhrapradesh rashtram konasagutondi. vidyaaudyoga avakaasaala vishayamlo jonal vyavastha alaage konasagela punarvibhajana chattamlo 371-di aartikalni yathaathadhamgaaunchaaru. prastutam rashtramlo jon1loo srikaakulam, vijayanagaram, visaakhapatnam, jon2loo thoorpugodaavari, paschimagodavari, krishna, jon- 3loo gunturu, prakaasam, nelluru, jon- 4loo rayalaseema naalugujillaalu unnaayi.samaikya rashtramlo hyderabadnu freejonga korinatle prastutam rayalaseema prajalu lakshalakotlatho abhivruddhi cheyabotunna ‘amaravati’ni freejon cheyalani korutunnaru. prabhutvam kuudaa crda praantaanni freejonga chese prayatnam chestamani ee madhya prakatinchindi. kevalam freejon cheyadam valla akkada labhinche udyoga avakaasaalu mottam abhivruddhi chendina praantaala vaariki parimitamaipotaayi. rayalaseema vanti venukabadina praantaalavaaru freejonlo udyoga avakaasaalu pondatam anta suluvaina vishayankaadu. udaaharanaku 2016-–17 vidyaasamvatsaramlo tirupatilo sripadmavati medical kaleji seetlanu rayalaseema jon4 paridhini tappinchi jeevo 120 paerutho janaral kaalejeegaa maarchivesaaru. rayalaseema jon kaalejeegaa pravesaalu jarigi unte seema vidyaarthulaku 150 seetlakugaanu 120 seetlu pondevaaru. janaral kaalejeegaa maarchatamtho kevalam 12seetlu matrame seema vidyaarthulu pondaaru. eevishayampai supreenkortu tappupattina prabhutvam tanavaikhari marchukoledu. daadaapu 108 medical seetlanu rayalaseema ammayilu kolpoyela chesaru.repu ‘amaravati’ni freejon chesina rayalaseema vaariki udyogaalu pondatam saadhyam kaadu. anduke freejonlo ‘rayalaseema kota’nu seemavaasulu korali. rashtramlo janaabhaalonu, vistiirnamloonu moodinta oka bhagamga unna seemavaasulaku 35 saatam kota undaali. apude ee venukabadina praantaaniki prayojanam untundi. prabhutvam kuudaa ee vishayamlo raayalaseemaku prayojanam chekurela charyalu teesukovali. seema prajaasanghaalu ee vishayamai apramattamai kapakolekapothe bhavishyat taraalu marinta nashtapovalsi untundi. karnaataka rashtramlo venukabadina uttara karnaataka praantamlooni aaru jillala vaariki ‘artical 371-je’ prakaaram rashtramloni anni udyogaalu, nidhula ketayimpu, abhivruddhi taditara aneka amsaalalo 10 saatam pratyeka kota ketaayinchaaru. adhe sphuurtithoo rayalaseema vishayamloonu rashtra kendra prabhutvaalu amaluparachaali.tama batukula patla, hakkula patla aalochinche; adige chaitanyamleni sthitilo unna rayalaseema mooga gontukala patla prabhutvaalu baadhyatagaa nilichinapude nijamaina prajaaswaamyaaniki artham untundi. adhi jaraganapudu edho okarojuna aa gontukale swatantra swaraalavutaayi. kallamundu jarigina charitranu, jarugutunna parinaamaalanu artham chesukovadaniki e manishikaina, e praantaanikainaa entho kaalam pattadu.appireddy harinadhareddy1953loo aandhraraashtram erpadindi. telamgaana, aandhra praantaalu kalisi visaalaandhragaa erpadalane udyamam modalaindi. congress party kuudaa desamlo bhasha prayuktaraashtraala erpaatuku sumukhamgaa undi. kotta rashtrala nirmaana vishayamai kendram 1953loo fajul aly netrutvamlo ke.em. fanikkar, hehch.en. kunjrulu sabhyulugaa ‘rashtra punarvyavastheekarana commity’ (es.ar.si)ni erpaatu chesindi. 1955loo ee commity nivedikanu andinchindi. bhasha prayukta rashtrala erpaatu, kotta rashtrala saadhyaasaadhyaalu, itara aneka amsaalanu aa commity teliyajesindi. aandhra, telamgaana praantaalu kalisi kotta rashtranga erpaatu vishaya prastaavanalo es.ar.si. prajaaswaamikamaina kotta aalochananu mundunchindi. aa commity nivedikalo pera 383loo ‘visalandhra erpaatu jarigithe telamgaana prayojanaala parirakshanaku tagina haameelu ichenduku aandhraraashtra nethalu siddamgaa unnaarani ardhamchesukonnam. ee haameelu (kosta, seema netalamadhya kudirina shreebag oppandam lanti) oppandamgaa rooponde avakaasam undi. visalandhra erpadithe prabhutvodyogaallo kaneesam moodo vantu telamgaana prajalaku dakketlu chudatam, ee praanta abhivruddhi valla pratyeka shraddha kaliginche haami ivvadam lantivi jaragochu.’pera 384loo ‘ee disagaa jarige erpatla vivaraalloki velli jaagrattagaa gamanincham. shreebag oppandamkaanii, britonlo scatland vileenam ayinapudu ichina raajyaamga haami lantidegani... telamgaana prajala avasaraalanu teerchalevu. telamgaana pratyeka avasaraalanu teerche charyalapai kendraprabhutva paryavekshana tappa maredaina nirupayogame. alanti oppam daalanu, erpaatlanu suchinche baadhyata maaku prabhutvam appaginchaledu.’ pai vyaakhyala dwara kotta rashtralu erpade kramamlo aayaa praantaalavaaru udyoga rangaalalo samaana avakaasaalu pondela undaalane sphuurtini, venukabadina praantaala udyoga avakaasaalanu kaapaadaalsina avasaraanni es.ar.si. commity teliyajestundi.1956loo aandhra- telangaanala madhya ‘peddamanushula oppandam’ jarigindi. telamgaana praantiiya sangham erpaatu, paalana, vidya, udyoga, abhivruddhi vishayaalalo telamgaana praantaaniki tagu rakshanalu kalagajesela ee oppandam jarigindi. ee oppandaanantarame ‘andhrapradesh rashtram’ erpadindi. ee oppandamlo perkonna amsaalu amalukaka povatamtho 1969loo ‘jai telamgaana udyamam’ veluvadindi. telamgaana sthaanikatanu kapade ‘mulki nibandhana’la vishayamai 1972loo ‘jaiaandhra udyamam’ veluvadindi. ettakelaku peddamanushula oppandaaniki konasaagimpugaa 1973loo telamgaana praanta vidya, udyoga, abhivruddhi amsaala samrakshanaku pakadbandiigaa ‘aarusuutraala pathakam’nu kendram prakatinchindi. ee pathakam 1974 mee nelalo 32va raajyaamga savarana dwara artical 371ki maarpu chesi ‘dhi’, ‘i’ nibandhanalanu kottagaa ponduparchaaru. 1975lonu rashtrapati uttarvulanu aayaa praantaalavaaru udyogaalu pondevidhamgaa ‘jonal vyavasthanu’ pravesapettaaru. aandhrapraantamlo 1-4 jonlu, telamgaana praantamlo 5-6 jonluga vibhajinchaaru. ee rakamaina erpatuvalla groop4 udyogaalalo 80%, nan gagited udyogaallo 70%, gagited udyogaalalo 60% sthaanikulu udyogaalu ponde avakaasam kaligindi. telamgaanalo gagited hoda, vibhaaga adhipatulaku sambandhinchi ichina minahaayimpulu nirveeryaaniki gurayyai. aneka nangegited hodalanu gagited hoda sthaayiki penchaaru. veetannintini tolaginchi sakramamgaa amalu parichenduku jeevo em.es.nam. 610ni 1985loo jaareechesaaru. 5,6 jonlalo (telamgaana) akramamgaa ketayinchina udyo gulanu vaari asalu jonlaku pampinchadame ee jeevo mukhya uddesam. ee pani aanaadu sakramamgaa jaragaledu. 2001loo ‘girgilani’ kamishan, erpaataindi. 610 jeevo amalu lopala savarana kosam ee commity 2004loo nivedika andinchindi.ee vidhamgaa telamgaana praantam udyogaala vishayamlo hakkula kosam oppandaalu, raajyaamga savaranalu, rashtrapati uttarvulu, jeevolu ennenno jarigina saraina nyaayam pondaleka poyayi. telamgaana udyogaala vishayamai es.ar.si. vaari 1955 naati munduchuupu hecharika, 2004 varaku sakramamgaa jaragaledante paalakula nirlakshyam ardhamavutundi. udyoga vishayaalalo paatu, itara aneka kaaranaala valana telamgaana rashtra udyamam oopandukundi.andari bhaagaswaamyamtho abhivruddhi chendina andhrapradesh rashtra rajadhani hyderabad praantaanni freejon chesi, akkada udyoga avakaasaalanu anni praantaalaku samaana avakaasaalu kalpinchaalani pedda prayatnam jarigindi. telamgaanavaadula nunchi ee vishayampai teevravyatirekata edurayindi. andari bhaagaswaamyamtho rajadhani abhivruddhi ayinapudu aa phalaalanu andaru anubhavinchatam kuudaa samanjasam. freejonga nirnayinchina praantamlo ponde prayojanaalu kevalam abhivruddhi chendina praantaala vaaru puurtigaa aakraminchukokunda venukabadina praantaalavaaru vaari kota meraku hakkunu pondatam marinta samanjasamainadi. prastutam telamgaana rashtranga vidipoyi, 13 jillala andhrapradesh rashtram konasagutondi. vidyaaudyoga avakaasaala vishayamlo jonal vyavastha alaage konasagela punarvibhajana chattamlo 371-di aartikalni yathaathadhamgaaunchaaru. prastutam rashtramlo jon1loo srikaakulam, vijayanagaram, visaakhapatnam, jon2loo thoorpugodaavari, paschimagodavari, krishna, jon- 3loo gunturu, prakaasam, nelluru, jon- 4loo rayalaseema naalugujillaalu unnaayi.samaikya rashtramlo hyderabadnu freejonga korinatle prastutam rayalaseema prajalu lakshalakotlatho abhivruddhi cheyabotunna ‘amaravati’ni freejon cheyalani korutunnaru. prabhutvam kuudaa crda praantaanni freejonga chese prayatnam chestamani ee madhya prakatinchindi. kevalam freejon cheyadam valla akkada labhinche udyoga avakaasaalu mottam abhivruddhi chendina praantaala vaariki parimitamaipotaayi. rayalaseema vanti venukabadina praantaalavaaru freejonlo udyoga avakaasaalu pondatam anta suluvaina vishayankaadu. udaaharanaku 2016-–17 vidyaasamvatsaramlo tirupatilo sripadmavati medical kaleji seetlanu rayalaseema jon4 paridhini tappinchi jeevo 120 paerutho janaral kaalejeegaa maarchivesaaru. rayalaseema jon kaalejeegaa pravesaalu jarigi unte seema vidyaarthulaku 150 seetlakugaanu 120 seetlu pondevaaru. janaral kaalejeegaa maarchatamtho kevalam 12seetlu matrame seema vidyaarthulu pondaaru. eevishayampai supreenkortu tappupattina prabhutvam tanavaikhari marchukoledu. daadaapu 108 medical seetlanu rayalaseema ammayilu kolpoyela chesaru.repu ‘amaravati’ni freejon chesina rayalaseema vaariki udyogaalu pondatam saadhyam kaadu. anduke freejonlo ‘rayalaseema kota’nu seemavaasulu korali. rashtramlo janaabhaalonu, vistiirnamloonu moodinta oka bhagamga unna seemavaasulaku 35 saatam kota undaali. apude ee venukabadina praantaaniki prayojanam untundi. prabhutvam kuudaa ee vishayamlo raayalaseemaku prayojanam chekurela charyalu teesukovali. seema prajaasanghaalu ee vishayamai apramattamai kapakolekapothe bhavishyat taraalu marinta nashtapovalsi untundi. karnaataka rashtramlo venukabadina uttara karnaataka praantamlooni aaru jillala vaariki ‘artical 371-je’ prakaaram rashtramloni anni udyogaalu, nidhula ketayimpu, abhivruddhi taditara aneka amsaalalo 10 saatam pratyeka kota ketaayinchaaru. adhe sphuurtithoo rayalaseema vishayamloonu rashtra kendra prabhutvaalu amaluparachaali.tama batukula patla, hakkula patla aalochinche; adige chaitanyamleni sthitilo unna rayalaseema mooga gontukala patla prabhutvaalu baadhyatagaa nilichinapude nijamaina prajaaswaamyaaniki artham untundi. adhi jaraganapudu edho okarojuna aa gontukale swatantra swaraalavutaayi. kallamundu jarigina charitranu, jarugutunna parinaamaalanu artham chesukovadaniki e manishikaina, e praantaanikainaa entho kaalam pattadu.appireddy harinadhareddy