 చిన్న తుప్ప పక్కన బోర్లాపడి వున్నాడు ప్రత్యర్ధి. నేరేడు వనంలో కారిన రక్తం నోటిపక్కన చారకట్టి నేలమీద మడుగైంది.

 దార్కా ఎడమకాలితో ఆ శరీరాన్ని పక్కకు తిప్పేడు.

 వెల్లకిలా పడిన శరీరంతోపాటు నెమ్మదిగా తిరిగి ముఖాన్ని మసక వెలుతురులో అస్పష్టంగా గమనించి, అస్పష్టత స్పష్టమై..........కాలం విరిగి, ఆగిపోయిన క్షణంలో విశ్వం పెటేలున పేలిపోయి, కడలి తల్లడిల్లి, గర్భపు బడబాగ్ని చెలియలికట్ట దాటితే, ఆ ప్రభంజనంలో గడ్డి పోచలా అతడు వూగిపోయాడు కాలిపోయాడు.

 "మీరా స్వామీ!"

 కొన ప్రాణంతో వున్నారు ఆచార్యులవారు. 

 మోకాళ్ళమీద మోకరిల్లి దుఃఖం కంఠంతో రుద్దమవగా "స్వామీ" అన్నాడు. మూత పడుతున్న కనురెప్పల్ని బలహీనంగా పైకెత్తి శుష్కంగా నవ్వి "ఓడిపోయాను దార్కా" అన్నారు. అప్రతిభుడైన దార్కాకి నోటమాట లేదు. సర్వశక్తులూ కూడగట్టుకొని. కంపిస్తున్న స్వరంతో "మీరు ఓడిపోవటమా? మీ నోటివెంబడి వచ్చే 'ఓం' అన్న అక్షరం ఒక్కటి చాలు...... బ్రహ్మాస్త్రమై మాలాటి క్షుద్రుల్ని దహించటానికి"

 "నిన్ను దహించటమా? ఏ గురువుకయినా శిష్యుడు కొడుకులాటి వాడు దార్కా! నాకోర్కెల్లా నా అమాయకపు కూతుర్ని ఈ చదరంగం నుండి తప్పించటం"

 భూమి కంపించినట్టయింది....... "ఈమె....... ఈమె......మీ కూతురా" అన్నాడు తడి ఆరిన గొంతుతో.

 "నా కూతుర్ని రక్షించుకోటం కోసం నాకున్న శక్తికొద్దీ ఉపయోగించేను. 'నీ కపకారం' జరక్కుండా అది ఎలా చెయ్యాలో నాకు తెలియలేదు. పోనీ నిన్నే అర్దిద్దామా అంటే నీ ఆశయానికి అడ్డు తగలనని నీకు మాట ఇస్తినాయె" ఆయన నోటినుంచి మరింత రక్తం కారింది! 

 "నువ్వు నాకిచ్చిన మాట ఎందుకు తప్పేవు దార్కా!" 

 "నేనా? మాట తప్పేనా?"

 "ఆ ముగ్గుర్నీ తప్ప నాలుగో ప్రాణానికి అపకారం చెయ్యనన్న వాడివి....."

 ఆ అభియోగానికి నిశ్చేష్టుడైన దార్కా, సంజాయిషీ చెబుతున్న వాడిలా......." అతడిని మానసికంగా చంపటానికి......." అని మరి ఆ వాక్యం పూర్తి చేయలేదు. అప్పటి ఆవేశపు ప్రతిజ్ఞ వివరాలు ఇప్పుడు ఆవేదనలో థర్కించటం అనవసరం. అబ్రకదబ్ర మానసిక హింసలో ఇవన్నీ వుంటాయనే ఆ క్షణం ప్రతిజ్ఞ చేసేడు. ఆ వివరణ కిదికాదు సమయం.

 "నా కూతురి అనారోగ్యం నాకు అనుమానాన్ని తెప్పించలేదు. కానీ మాటల సందర్భంలో నా అల్లుడు బిస్తా వెళ్ళిన వారిలో ఒకడని తెలిసింది. అతడి మరణం మీ చేతిలో తధ్యమని అర్ధమయింది. కానీ నేను నీకు మాటిచ్చాను. అందుకే కొండంత దుఃఖంలో -నా కూతురి వైద్యం కోసం రోజులు లెక్కపెట్టసాగేను. చాలా దారుణమైన దుఃఖమే దార్కా అది. ఎంత వివరించినా అర్ధంకాదు. ఈ ఆప్యాయతలూ.......ప్రేమలూ...... బంధుత్వాలూ!" ఇంకోసారి తెరలా రక్తం బయటకొచ్చింది. క్షణ క్షణానికి ఆయన శక్తి సన్నగిల్లుతూంది. శ్వాస భారమౌతూంది. హీనస్వరంతో చెప్పసాగేడు... ".....నా కూతురి అనారోగ్యానికి కారణం నువ్వేనని తెలిసి విస్తుపోయేను. ఎలా నమ్మను? కానీ నమ్మక తప్పలేదు! బ్రతికించుకోవాలా....... నా కూతుర్ని బ్రతికించుకోవాలా? నువ్వెక్కడ దొరుకుతావు నాకు........నాకిచ్చిన మాట తప్పినవాడివి......నా మాట వింటావన్న నమ్మకం ఏముంది?"

 దార్కా కదలిపోయి, "అంతమాట అనకండి స్వామీ.........?" అన్నాడు.

 అతడి మాట గొంతులోనే కొట్టుకొని ఆగిపోయింది. ఆయన చెయ్యి బలహీనంగా సాగి, దార్కా చేతిని స్పృశించింది.

 ".......మనిషిలో మంచే దేముడు, చెడే దెయ్యం, అనుకుంటే - మంచిని నమ్మిన మనిషి జీవితానికి చాలా విలువుంది దార్కా. జ్ఞానం పునాది. జ్ఞానం ధ్యానానికి ఆధారం. ధ్యానంతో కర్మఫల త్యాగం సిద్దిస్తుంది. శ్రద్దాభక్తులు ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసలై భగవద్వచనామృతం సంజీవిని అయి, పరమాత్మ సందర్శనం ఏకైక ధ్యేయమై. ఎవరైతే ద్వి (రెండు) అనే బావం నుంచి బయటపడతాడో........ అతడే నిజమైన యోగి ప్రతీ మంత్రగాడూ యోగే ప్రతీ ఆత్మయోగీ - కోర్కెలనే క్షుద్రశక్తుల్ని ఆత్మ అనే మంత్రంతో అదుపులో పెట్టే మంత్రగాడే........"

 ఆయన శక్తి నశించింది. శ్వాస క్షీణమైంది, కళ్ళు మూతలుపడ్డాయి. ఒక దివ్యజ్యోతి ఆయన మొహంమీద ప్రతిబింబించింది. ఆఖరి శ్వాస ఆయన గుండెల్లోంచి స్వరప్రకంపనాల్ని వెలిబుచ్చింది - "అది మధ్యాంతం -అంతా ఆ దైవమే? విశ్వమే! విష్ణుస్వరూపం. జ్యోతిర్మయి గోళం, వాయువుల్లో కిరణ సమీరం....... సమత్వ, సంగీత, సామరస్య సారాలైన సామవేదం...... మనుష్యుల్లో .............మహర్షుల్లో, దేవతల్లో, గంధర్వుల్లో, పశుపక్ష్యాదుల్లో, వృక్షాల్లో, అస్త్రాల్లో శాస్త్రాల్లో అంతా ఆ ఓంకార స్వరూపమే. జాతస్యహిద్రువో మృత్యుః, ధృవం జన్మ మృతస్యచ........ తస్మాద పరిహార్యార్ధే......... సత్వం........ శోచితు....... మర్హ....సి....." ఆయన పెదవులు ఆగిపోయేయి.

 మోకాళ్ళ మీద కూర్చొని వున్న దార్కా చప్పున ముందుకు వంగేడు ఆయన తలని వళ్ళోకి తీసుకున్నాడు. దుఃఖంతో కంఠం పూడుకుపోగా, "నేను......నేనేం చేయాలి?" అని అడిగేడు. మూతపడ్డ ఆచార్యుల కనురెప్పల వెనక ఆఖరి నవ్వు" నా మరణం నీకు కర్తవ్యాన్ని బోధించటం లేదా?" అన్నట్టు కదలాడింది. ఆయన తల వెనక్కి వాలిపోయింది.

 అతడు స్తబ్దుడైపోయాడు. ఇప్పుడిక విచారం లేదు, దుఃఖం లేదు. అంతాస్తబ్దతే - ఒక గొప్ప పరిణామానికి అది సూచన. మనసనే పాలకడలిని పరిశీలన అనే కవ్వంతో మధించుకుంటే బయటపడే అమృత కలశం.........నిర్ణయం!!!

 చప్పున ఏదో అర్ధమయింది అతడికి.

 అర్ధమవగానే అంత విషాదంలోనూ ఆనందం వేసింది. ఒక్క సారిగా పొరగా తొలిగిపోయినట్టు..... కర్తవ్యం బోధపడినట్టూ.... అతడి మొహం తేటబారింది. 
 chinna tuppa pakkana borlapadi vunnadu pratyardhi. neredu vanamlo kaarina raktam notipakkana charakatti neelameeda madugaindi.

 darka edamakaalito aa sariiraanni pakkaku tippedu.

 vellakila padina sareeramtopaatu nemmadigaa tirigi mukhanni masaka veluturulo aspashtamgaa gamaninchi, aspashtata spashtamai..........kaalam virigi, aagipoyina kshanamlo vishwam peteluna pelipoyi, kadali talladilli, garbhapu badabagni cheliyalikatta daatithe, aa prabhanjanamlo gaddi pochala atadu voogipoyaadu kalipoyadu.

 "meera swami!"

 kona praanamtho vunnaru aachaaryulavaaru. 

 mokallameeda mokarilli dukkham kanthamtho ruddamavagaa "swami" annadu. mootha padutunna kanureppalni balaheenamgaa paiketti shushkamgaa navvi "odipoyaanu darka" annaru. apratibhudaina darkaki notamata ledu. sarvasaktuluu koodagattukoni. kampistunna swaramtho "meeru odipovatama? mee notivembadi vache 'om' anna aksharam okkati chaalu...... brahmastramai malati kshudrulni dahinchataaniki"

 "ninnu dahinchatama? e guruvukayina shishyudu kodukulati vaadu darka! nacorkella naa amayakapu koothurni ee chadarangam nundi tappinchatam"

 bhoomi kampinchinattayindi....... "eeme....... eeme......mee kutura" annadu tadi aarina gontuto.

 "naa koothurni rakshinchukotam kosam naakunna saktikoddii upayoginchenu. 'nee kapakaram' jarakkunda adhi ela cheyyaalo naaku teliyaledu. ponee ninne ardiddama ante nee aasayaaniki addu tagalanani neeku maata istinaye" aayana notinunchi marinta raktam kaarindi! 

 "nuvvu naakicchina maata enduku tappevu darka!" 

 "nena? maata tappena?"

 "aa muggurney tappa naalugo praanaaniki apakaaram cheyyananna vaadivi....."

 aa abhiyogaaniki nischeshtudaina darka, sanjaishi chebutunna vadila......." atadini maanasikamgaa champataniki......." ani mari aa vaakyam puurti cheyaledu. appati aavesapu pratigna vivaraalu ippudu aavedanalo therkinchatam anavasaram. abrakadabra maanasika himsalo ivannee vuntaayane aa kshanam pratigna chesedu. aa vivarana kidikaadu samayam.

 "naa koothuri anarogyam naaku anumaanaanni teppinchaledu. cony maatala sandarbhamlo naa alludu bista vellina vaarilo okadani telisindi. atadi maranam mee chetilo tadhyamani ardhamayindi. cony nenu neeku maaticchaanu. anduke kondanta dukkhamlo -naa koothuri vaidyam kosam rojulu lekkapettasagenu. chala daarunamaina dukkhame darka adhi. entha vivarinchinaa ardhamkaadu. ee aapyaayataluu.......premaluu...... bandhutvaaluu!" inkosari terala raktam bayatakochindi. kshana kshanaaniki aayana sakti sannagillutuundi. shwasa bhaaramoutuundi. heenaswaramtho cheppasagedu... ".....naa koothuri anaarogyaaniki kaaranam nuvvenani telisi vistupoyenu. ela nammanu? cony nammaka tappaledu! bratikinchukovala....... naa koothurni bratikinchukovala? nuvvekkada dorukutavu naaku........naakicchina maata tappinavaadivi......naa maata vintavanna nammakam emundi?"

 darka kadalipoyi, "antamaata anakandi swami.........?" annadu.

 atadi maata gontulone kottukoni aagipoyindi. aayana cheyyi balaheenamgaa saagi, darka chetini sprusinchindi.

 ".......manishilo manche demudu, chede deyyam, anukunte - manchini nammina manishi jeevitaaniki chala viluvundi darka. ghnaanam punaadi. ghnaanam dhyaanaaniki aadhaaram. dhyaanamtho karmaphala tyaagam siddistundi. shraddaabhaktulu uchchwasa nishwaasalai bhagavadvachanamrutam sanjeevini ayi, paramaatma sandarsanam ekaika dhyeyamai. evaraithe dvi (rendu) ane baavam nunchi bayatapadatado........ atade nijamaina yogi pratee mantragaaduu yoge pratee aatmayogi - korkelane kshudrasaktulni aatma ane mantramtho adupulo pette mantragade........"

 aayana sakti nasinchindi. shwasa ksheenamaindi, kallu moothalupaddaayi. oka divyajyoti aayana mohammeeda pratibimbimchindi. akhari shwasa aayana gundellonchi swaraprakampanaalni velibuchindi - "adhi madhyaantam -antaa aa daivame? vishwame! vishnuswaroopam. jyotirmayi golam, vaayuvullo kirana sameeram....... samatva, sangeeta, saamarasya saaraalaina saamavedam...... manushyullo .............maharshullo, devatallo, gandharvullo, pasupakshyaadullo, vrukshaallo, astraallo saastraallo antaa aa onkaara swaroopame. jaatasyahidruvo mrityuh, dhruvam janma mrutasyacha........ tasmaada pariharyardhe......... satvam........ shochithu....... marha....si....." aayana pedavulu aagipoyeyi.

 mokalla meeda kuurchoni vunna darka chappuna munduku vangedu aayana talani valloki teesukunnadu. dukkhamto kantham poodukupogaa, "nenu......nenem cheyali?" ani adigedu. moothapadda aachaaryula kanureppala venaka akhari navvu" naa maranam neeku kartavyaanni bodhinchatam leda?" annattu kadalaadindi. aayana tala venakki vaalipoyindi.

 atadu stabdudaipoyadu. ippudika vichaaram ledu, dukkham ledu. antastabdate - oka goppa parinaamaaniki adhi suuchana. manasane paalakadalini pariseelana ane kavvamtho madhinchukunte bayatapade amruta kalasam.........nirnayam!!!

 chappuna edho ardhamayindi atadiki.

 ardhamavagaane anta vishaadamloonuu aanandam vesindi. okka saarigaa poragaa toligipoyinattu..... kartavyam bodhapadinattu.... atadi moham tetabaarindi. 