 త్యాగతి: ఏమిటమ్మా బానిస, బానిసంటావు. ఏమిటా బానిసత్వం? 

 హేమ : బానిస కాక మా జీవితం ఏమిటి? తల్లిదండ్రుల ఒద్దికలో పెరుగుతుంటాము.

 త్యాగతి : కాక స్వేచ్చగా పెరగాలనా?

 హేమ : మాట కడ్డమురాకు. ఇంతట్లో పెళ్ళంటారు. వారు ఏర్పాటు చేసిన ఓ కుఱ్ఱవెధవనో, ముసలి వెధవనో పెళ్ళిచేసుకోవాలి. చెప్పిస్తున్న ఏదో చచ్చుచదువూ అంతటితో సమాప్తి. ఇక మొగుడు కుంక అధికారం ఆనాటినుంఛీ! వాడు గుమాస్తా అయితే ఈవిడ గుమాస్తా! వాడు ఉపాధ్యాయుడైతే, ఈవిడ ఉపాధ్యాయుని! వాడు ఎక్కడికన్నా తీసుకువెళ్తేవెళ్ళడం లేకపోతే పేడలా పడివుండడం. వాడు చస్తే ఈవిడ వెధవముండ! బోడిగుండూ! ఎవరికీ ఎదురు పోకూడదూ! పొద్దున్నే ఎవరి మొగమూ చూడకూదడూ! తెల్లబట్టలు! నగలులేని మోడు! వంటముండ, దాసీముండ! బోడిముండ.

 త్యాగతి : అంత కోపమేమిటి?

 హేమ : ఆడది వీధిముఖం చూడకూడదు. వీధిలోకి వస్తే ఆడది విచ్చలవిడిగా తిరిగేది! సినిమాకు వెళ్ళే ఆడది అయితే బరిమీద పడిందంటారు. ఒక్కర్తీ రైళ్ళలో ప్రయాణం చేయకూడదు! ఒకవేళ వెళ్ళినా , ఆడవాళ్ళ పెట్టెలో ప్రయాణం చేయాలి. అన్ని సౌకర్యాలూ మగవాళ్ళకా? మొదటి తరగతులూ, సభలకు వెళ్ళడం, వాహ్యాళులకు వెళ్ళడం, ఆటలపోటీ పందేలలో పాల్గోనడమూ! మొగుడనే రాక్షసుడే ఉంటే ఆటకట్టా?

 త్యాగతి : ఏమి చెయ్యమంటావు?

 హేమ : ఏమేమి చెయ్యాలో మీరు చెప్పరు. మీకు ఆడవాళ్ళ గొడవే అక్కర్లేదు. పెళ్లాలయితే కావాలేం!

 త్యాగతి : మేము ఎంత జాగ్రత్తగా ఆలోచించి చెప్పినా పురుషులుగానే ఆలోచించి చెప్తాము కాదా!

 హేమ : ఓహో ! ఏం గర్వమూ? ఏమి అహంభావమూ? అయితే,మీరు హరిజనులుకారు, హరిజనోద్యమంమీద మీ అభిప్రాయం యెందుకిస్తారు? ఎందుకయ్యా ఈ డాబులు మాట్లాడతావు?

 త్యాగతి : హేమా ! నీకు కోపం వస్తే చెప్పలేను. కుర్రవాళ్ళు చదువుకొనే రోజుల్లో , వాళ్లకు వాళ్ళ ఇష్టం వచ్చిన స్వేఛ్చ వుందనా? వివాహ విషయంలో వాడిమాట సాగుతుందనా? వాడి ఉద్యోగం విషయమై కూడా వాడికి స్వేఛ్చ వుందనా?

 హేమ : లేదయ్యా! అట్లాగే ఒప్పుకుందాము. కాని వాడికి మొదటి నుండీ వుండే స్వేఛ్చ ఆడవాళ్ళకి ఇవ్వద్దంటావా?

 హేమ : నీ వాదనలన్నీ చక్కగానే వున్నాయి. ప్రాపంచికంగా ఆలోచిస్తే , నా స్వాతంత్ర్యం నువ్వు తీసుకోవాలంటే నేను నీకన్న బలహీనుణ్ణి కావాలికదా! ప్రకృతి విషయం ఆలోచిద్దాం. ప్రస్తుతం ఆడవాళ్ళు బలహీనులు. అన్ని దేశాల్లో ఉండే పురుషులుధర్మమో, న్యాయమో , మంచో, చెడ్దో ఆలోచించి స్త్రీలకు వారు కోరినవన్నీ ఇవ్వాలి. స్త్రీలు పురుషులు ఇష్టపడకపోతే ఒక్క స్వేఛ్చ తీసుకోలేరు. స్త్రీలకు దేహబలం తక్కువ, ఆవేశబలం ఎక్కువ. ఏ విషయంలోనైనా స్త్రీలు పురుషులకు లొజ్జు. వంట చేయడంలోనూ గొప్ప వంటవారు పురుషులే! సంగీతంలో ఆడవాళ్ళ గొంతు బాగుండవచ్చు గాని, పాండిత్యం గంభీరతా మగవాళ్ళదే. శాస్త్రజ్ఞానంలో ఎవ్వరో ఒక్క మదాంక్యూరీ తప్ప పుట్టింది. కవిత్వంలో మొల్లలూ, సాఫోలూ, పెరల్ బుక్కులు, తిక్కన్న , తియాక్రటీస్, ఆప్టన్ సిం క్లెయర్లు ముందు దివ్విటీముందు దీపాలు. రాజ్యాలు పాలించిన చక్రవర్తినులలో ఒక్కరుద్రాంబ తప్పితే, తక్కీనవాళ్ళ చరిత్ర జుగుప్సా కరము. అలాంటప్పుడు స్త్రీలుకోరేస్వేఛ్చ ఎందులో? ఇష్టం వచ్చిన పురుషునితో అవినీతిగా సంచరించడంలోనా? డబ్బుతగులబెట్టి మూడుకాయలూ, ఆరుపళ్ళుగా జీవితం పాడుచేసుకోవాలనా? ఏమిటీ ఆడవాళ్ళకు కావలసింది? 

 హేమ : అల్లామాట్లాడాలి. గోముఖవ్యాఘ్రం బయలుపడింది. రంగు పూసుకుంటేమాత్రం చిరుతపులి చుక్కలు పోతాయా? వ్రతం చేసే పెద్దపులి మాంసభక్షణ మానుతుందా? ఏమి చూచావు నువ్వు రష్యాలో ? దేశాలన్నీ తిరిగి ఏమిటి నువ్వు కనిపెట్టింది?

 త్యాగతి : రష్యాలో నేను చూచిందా? స్త్రీలకు సమాన ఓటు ఉంది. స్త్రీలకు ఉద్యోగాలన్నింటిలోనూ సమనాదికారం ఉంది. బిడ్డలను పెంచే దాడి భవనాలు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వోద్యోగాల్లో అడవాళ్ళెంతమందో ఉన్నారు. అన్ని వృత్తులలోను ఉన్నారు. వివాహం స్త్రీ రద్దు చేసుకోవచ్చు. పురుషుడు రద్దు చేసుకోవచ్చు. విచాహం రద్దు విషయంలో ఎవరి తప్పైతే , వారి మీద పిల్లల పెంపకం బాధ్యత ఎక్కువ పడుతుంది. 

 హేమ : ఆ రకంగా ప్రతి దేశంలోనూ వుంటే ఏం తప్పు వచ్చింది?

 త్యాగతి: ఈ విషయంలో రెండు దృశ్యాలను గూర్చి నీకు వర్ణించి చెబుతాను. తర్వాత నీ అభిప్రాయం చెప్పు.

    
 హేమ బావగారి దగ్గరగా జరిగి, అతను విన్యసిస్తున్న బొమ్మను పరిశీలనగా చూస్తూ, '' ఎప్పుడూ ఆడవాళ్ళ బొమ్మలే నువ్వు వేసేది'' అన్నది. ''తమ కామవాంఛ తెలుపుకోవడానికి , తమ స్త్రీ వాంఛ తీర్చుకోవడానికి; వ్యంగ్యంగా స్త్రీల మీద కవిత్వం; స్త్రీలను ద్రోహులుగా రచించడం, స్త్రీలను చిత్రించడం; స్త్రీలను గూర్చి కధలు వ్రాయడం; సినిమాతారల బొమ్మలు గది నిండా వుంచుకోవడం; స్త్రీలకు___చిలకలకొలికి, లలిత, సుందరి, నతనాభి, ఆకాశమధ్య, చకోరస్తని, చపలాక్షి, కురంగాక్షి, రంభోరు, ఘనజఘనకుందరదన, హంసయాన, బింబాధరి, పల్లవపాణి__ఈ రకం పేర్లు పెట్టి దేహం అంతా కబళింపు చూపులతో చూస్తూ, గ్రంథాలన్నిటినీ నింపడం; ఈ రకం జావకడివనులు చేస్తున్నారు కవులూ, శిల్పులూ, వగైరా వారంతానూ'' అని హేళనగా నవ్వింది.

 త్యాగతి : హేమా, నీ భావాలేమిటో స్పష్టంగా చెప్పు!

 హేమ : నా భావాలా? నావి రష్యాభావాలు. నాకు ఈ పూంజీదారుల సంస్కృతీ , విజ్ఞానమూ ఇంతటితో అంతరించి, ఇక్కడనుంచైనా నిజమైన సర్వప్రజారాజ్యం రావాలి. సర్వప్రజాసంస్కృతీ కావాలి అని గాఢవాంఛ బయలుదేరింది. 

 tyaagati: emitamma banisa, banisantavu. emita baanisatvam? 

 hema : banisa kaaka maa jeevitam emiti? tallidandrula oddikalo perugutuntaamu.

 tyaagati : kaaka swechhagaa peragalana?

 hema : maata kaddamuraku. intatlo pellantaaru. vaaru erpaatu chesina oo kuhrevedhavano, musali vedhavano pellichesukovali. cheppistunna edho chachuchaduvuu antatitho samapti. ika mogudu kunka adhikaaram aanaatinunchii! vaadu gumasta ayithe eevida gumasta! vaadu upaadhyaayudaithe, eevida upaadhyaayuni! vaadu ekkadikanna teesukuveltevelladam lekapothe pedala padivundadam. vaadu chaste eevida vedhavamunda! bodigunduu! evariki eduru pokuudaduu! poddunne evari mogamuu chudakudadu! tellabattalu! nagaluleni modu! vantamunda, dasimunda! bodimunda.

 tyaagati : anta kopamemiti?

 hema : aadadi veedhimukham chudakudadu. veedhiloki vaste aadadi vichchalavidigaa tirigedi! sinimaaku velle aadadi ayithe barimeeda padindantaaru. okkarti raillalo prayaanam cheyakudadu! okavela vellinaa , aadavaalla pettelo prayaanam cheyali. anni soukaryaaluu magavallaka? modati taragatuluu, sabhalaku velladam, vaahyaalulaku velladam, aatalapoti pandelalo palgonadamuu! mogudane rakshasude unte atakatta?

 tyaagati : emi cheyyamantavu?

 hema : ememi cheyyaalo meeru chepparu. meeku aadavaalla godave akkarledu. pellaalayithe kavalem!

 tyaagati : memu entha jaagrattagaa aalochinchi cheppina purushulugaane aalochinchi cheptaamu kaadaa!

 hema : oho ! yem garvamuu? emi ahambhaavamuu? ayithe,meeru harijanulukaaru, harijanodyamammeeda mee abhiprayam yendukistaaru? endukayya ee daabulu matladatavu?

 tyaagati : hema ! neeku kopam vaste cheppalenu. kurravaallu chaduvukone rojullo , vaallaku vaalla ishtam vachina swechha vundanaa? vivaha vishayamlo vadimata saagutundanaa? vaadi udyogam vishayamai kuudaa vaadiki swechha vundanaa?

 hema : ledayya! atlage oppukundaamu. kaani vaadiki modati nundi vunde swechha aadavaallaki ivvaddantava?

 hema : nee vaadanalannii chakkagaane vunnayi. praapanchikamgaa aalochiste , naa swaatantryam nuvvu teesukovalante nenu neekanna balaheenunni kavalikada! prakruti vishayam alochiddam. prastutam aadavaallu balaheenulu. anni deshaallo unde purushuludharmamo, nyayamo , mancho, cheddo aalochinchi streelaku vaaru korinavanni ivvali. streelu purushulu ishtapadakapothe okka swechha teesukoleru. streelaku dehabalam takkuva, aavesabalam ekkuva. e vishayamloonainaa streelu purushulaku lojju. vanta cheyadamloonuu goppa vantavaaru purushule! sangeetamlo aadavaalla gontu bagundavachhu gaani, paandityam gambheerataa magavallade. saastrajnaanamlo evvaro okka madankyuri tappa puttindi. kavitvamlo mollaluu, saafoluu, peral bukkulu, tikkanna , tiacretys, apton sim clayerlu mundu divviteemundu deepaalu. raajyaalu paalinchina chakravartinulalo okkarudramba tappite, takkeenavalla charitra jugupsa karamu. alantappudu strilukoreswche endulo? ishtam vachina purushunitho avineetigaa sancharinchadamlona? dabbutagulabetti muudukaayaluu, aarupallugaa jeevitam paduchesukovalana? amity aadavaallaku kaavalasindi? 

 hema : allamatladali. gomukhavyaghram bayalupadindi. rangu poosukuntemaatram chirutapuli chukkalu potaya? vratam chese peddapuli mamsabhakshana maanutundaa? emi chuuchaavu nuvvu rashyaalo ? deshaalannii tirigi emiti nuvvu kanipettindi?

 tyaagati : rashyaalo nenu chuchinda? streelaku samaana otu undi. streelaku udyogaalannintilonu samanaadikaaram undi. biddalanu penche daadi bhavanalu unnaayi. prabhutvodyogaallo adavallentamando unnaaru. anni vruttulaloonu unnaaru. vivaham stree raddu chesukovachhu. purushudu raddu chesukovachhu. vicham raddu vishayamlo evari tappaite , vaari meeda pillala pempakam baadhyata ekkuva padutundi. 

 hema : aa rakamgaa prati desamloonuu vunte yem tappu vachindi?

 tyaagati: ee vishayamlo rendu drushyaalanu goorchi neeku varninchi chebutaanu. tarvaata nee abhiprayam cheppu.

    
 hema bavagari daggaragaa jarigi, atanu vinyasistunna bommanu pariseelanagaa chustuu, '' eppuduu aadavaalla bommale nuvvu vesedi'' annadi. ''tama kaamavaancha telupukovadaaniki , tama stree vaancha teerchukoovadaaniki; vyangyamgaa streela meeda kavitvam; streelanu drohulugaa rachinchadam, streelanu chitrinchadam; streelanu goorchi kadhalu vraayadam; sinimaataarala bommalu gadi ninda vunchukovadam; streelaku___chilakalakoliki, lalita, sundari, natanabhi, aakaasamadhya, chakorastani, chapalakshi, kurangakshi, rambhoru, ghanajaganakundaradana, hamsayaana, bimbadhari, pallavapaani__ee rakam paerlu petti deham antaa kabalimpu chuupulathoo chustuu, grandhaalannitinii nimpadam; ee rakam jaavakadivanulu chestunnaru kavuluu, silpuluu, vagaira vaarantaanuu'' ani helanagaa navvindi.

 tyaagati : hema, nee bhavalemito spashtamgaa cheppu!

 hema : naa bhavala? naavi rashyabhavalu. naaku ee poonjeedaarula samskrutii , vignaanamuu intatitoe antarinchi, ikkadanunchainaa nijamaina sarvaprajaaraajyam ravali. sarvaprajaasamskruti kavali ani gaadavaancha bayaluderindi. 
