ఊటుకూరి లక్ష్మీకాంతమ్మ పేరు చెప్పగానే గుర్తుకు వచ్చే గ్రంథం‘ఆంధ్ర కవయిత్రులు’­. తెలుగులో మొట్టమొదటగా ఆయా కవయిత్రుల జీవిత విశేషాలతోపాటు, వారి వైదుష్యాన్ని వెల్లడిస్తూ రచించిన అద్భుత గ్రంథమిది. అలాగే మొట్టమొదటగా అఖిల భారత స్థాయిలో ఉన్న రచయిత్రుల వివరాల్ని పొందుపరస్తూ అఖిల భారత కవయిత్రులు పేరుతో గ్రంథాన్ని రచించారు.	‘‘మామిడి గున్నమీద మునిమాపుల కోయిల క్రోల్చులీల, నీ	లేమ సభా వితర్ది నవలేప విదూర మౠదూక్తులాడుచో	జాములు జాములేగు నిముసమ్ములుపోలె సదస్యకోటికే	బాములు సైచిసల్పిన తపంబిటు పండెనో యూటుకూరికిన్’’ – అని తెలుగులెంక తుమ్మల సీతారామమూర్తి గారిచేత ప్రశంసలు పొందిన విదుషీమణి కళాప్రపూర్ణ డాక్టర్ ఊటుకూరి లక్ష్మీకాంతమ్మ. రాజమహేంద్రవరంలో గౌతమీ గ్రంథాలయ స్థాపకులుగానే కాక, మధురకవి బిరుద విరాజితులైన శ్రీ నాళం కృష్ణారావు కుమార్తె ఈమె. ఏలూరు జమీందారీ వంశజులైన మోతే వెంకటకృష్ణయ్య, రాములమ్మల ప్రియ పుత్రిక వెంకట సుబ్బమ్మ లక్ష్మీకాంతమ్మ తల్లి. లక్ష్మీకాంతమ్మ డిసెంబర్ 21, 1917న జన్మించారు. లక్ష్మీకాంతమ్మ ఉభయభాషా ప్రవీణ పట్టాని పొంది సాహిత్యం పట్ల తనకున్న అభిమానాన్ని ప్రదర్శించారు. సంగీతంలో కూడా ఆమె ప్రవీణురాలు కావడం విశేషం. సంస్కృతాంధ్ర ప్రాచీన గ్రంథాలు ఆమెకు కంఠోపాఠమయ్యాయి. అనేక సభల్లో అలవోకగా ఆయా గ్రంథాల నుంచి శ్లోకాలు, పద్యాలు చదువుతూ ఉంటే సభికులు ఉత్తేజితులయ్యేవారు.విద్యార్థి దశలో ఉన్నప్పుడే లక్ష్మీకాంతమ్మ గాంధీజీ పిలుపుతో స్ఫూర్తి పొంది సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నారు. ఖాదీ వస్ర్తాలను అమ్మడం, ఊరేగింపులలో పాల్గొనడం మొదలైన కార్యక్రమాలలో చురుకుగా ఉండేవారు. సబర్మతీ ఆశ్రమం నుంచి ఉద్యమానికి సంబంధించిన కొన్ని కరపత్రాలు ఆంగ్లంలో ఉన్నవి రాజమండ్రికి వస్తూ ఉండేవి. వాటికి రాత్రిపూట తండ్రి కృష్ణారావు అనువాదం చెబుతుంటే లక్ష్మీకాంతమ్మ రాసేవారు. ఆ రోజుల్లో ఇలాంటి పని చేయడం ఒక సాహసమే. తండ్రిగారు రచించిన ‘నమ్మయ్యా నీ బ్రతుకమ్మెయ్యా’, ‘ముస్తఫా నీ కుస్తీ ఏమిటిరా’, ‘డప్పుల సుబ్బారావు నీ బ్రతుకప్పుల పాలేరా’ మొదలైన పాటలన్నీ లక్ష్మీకాంతమ్మ ఊరేగింపు ముందు నిలుచుని పాడేవారు.లక్ష్మీకాంతమ్మకు 1930 మార్చిలో బాపట్లకు చెందిన న్యాయవాది హయగ్రీవ గుప్తాతో వివాహమైంది. ఆమె చదువును, సాహిత్య వ్యాసంగాన్ని, ఉపన్యాసకత్వాన్ని భర్త ఎంతో ప్రోత్సహించారు. కార్యనిర్వహణలో ఎంతో ప్రజ్ఞ కనపరచే ఈమె ఎన్నో పదవుల్ని నిర్వహించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ మహిళా మండలి సమాఖ్యకు ఉపాధ్యక్షురాలిగా, విశ్వహిందూ పరిషత్ ప్రాంతీయ సేవా సమితిలో సభ్యురాలిగా, భావపురి సంగీత సభ, బాపట్ల స్ర్తీ హితైషిణి మండలులకు అధ్యక్షురాలిగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ వారు నిర్వహించిన అఖిల భారత రచయిత్రుల తొలి సభా కమిటీకి కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.లక్ష్మీకాంతమ్మగారు సంస్కృతాంధ్ర భాషల్లో 18 గ్రంథాలు రచించడమే కాకుండా అనేక వ్యాసాలు రచించారు. వందలకొద్దీ వేదికల మీద ఉపన్యాసాలిచ్చారు. కన్యకాపరమేశ్వరీ సుప్రభాతం, మహిళా విక్రమ సూక్తం, సదుక్తి మంజరి, నా తెలుగు మాంచాల, ఒక చిన్న దివ్వె, కన్యకమ్మ నివాళి, ఆంధ్ర కవయిత్రులు, అఖిల భారత కవయిత్రులు, సరస్వతీ సామ్రాజ్య వైభవం, ఆంధ్రుల కీర్తన వాఙ్మయ సేవ మొదలైన గ్రంథాలు రచించారు. సృజన, విమర్శ, ఉపన్యాసం త్రివేణి సంగమంగా సాగిన విదుషీమణి లక్ష్మీకాంతమ్మ. ఆమె అందుకున్న బిరుదులు, పురస్కారాలు లెక్కకు మిక్కిలి.గాంధీ జీవితంలోని వివిధ ఘట్టాల్ని వివరిస్తూ గాంధీ బోధనల్ని పొందుపరుస్తూ కాంతమ్మగారు ‘జాతిపిత’ అనే కావ్యాన్ని రచించారు. లక్ష్మీకాంతమ్మ పేరు చెప్పగానే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చే గ్రంథం ఆంధ్ర కవయిత్రులు. తెలుగులో మొట్టమొదటగా ఆయా కవయిత్రుల జీవిత విశేషాలతోపాటు, వారి రచనల్లోని వైవిధ్యాన్ని, వారి వైదుష్యాన్ని వెల్లడిస్తూ రచించిన అద్భుత గ్రంథమిది. అలాగే మొట్టమొదటగా అఖిల భారత స్థాయిలో ఉన్న రచయిత్రుల వివరాల్ని పొందుపరస్తూ అఖిల భారత కవయిత్రులు పేరుతో గ్రంథాన్ని రచించారు. ఈ గ్రంథ రచనకు వీరు పడిన శ్రమ అనన్య సామాన్యమనిపిస్తుంది.లక్ష్మీకాంతమ్మకు తెలుగు భాష, సంస్కృతుల పట్ల ఎనలేని అభిమానం. అందుకే ఆమె, ‘మన సాహితి–మధు భారతి’ అనే గ్రంథాన్ని రచించారు. తెలుగు భాషా వైభవం, రచనలు, వాటిలోని సందేశాలు, ఈ గ్రంథంలోని ఖండికలో ప్రతిబింబిస్తాయి. స్త్రీ విద్యను చాటి చెప్పిన మహిళామణి లక్ష్మీకాంతమ్మ. స్ర్తీ విద్య వ్యక్తిగతంగానే కాకుండా సామాజిక శ్రేయస్సుకూ తోడ్పడుతుందని చెప్పారు. ‘‘బ్రతుకు విలువ తెలిపేటి–చదువులన్ని చదువులో–నలుగురితో కలిసిమెలసి–వెలుగు బాట నడుపునట్టి’’ చదువులన్నీ చదువుకోమని బాలికలకు ప్రబోధించారు. లక్ష్మీకాంతమ్మ రచించిన వీర రసాత్మక కావ్యం ‘నా తెలుగు మాంచాల’. ‘‘ఈ కృతిలో కవయిత్రి మాంచాలతో పలికించిన ప్రతి పలుకూ ఒక బ్రహ్మాస్త్రమై, తాత్కాలికంగా దిగజారిపోయిన బాలచంద్రుని హృదయ శైథిల్యమును చీల్చిచెండాడి, అప్పటికప్పుడు అతని గుండెల్లో వీరక్షాత్ర పౌరుషాగ్ని జ్వాలలను రేకెత్తింపజేసి అతనిని కదన రంగమునకు కదలింపజేయునదై ఉన్నది,’’ అన్న వానమామలై వరదాచార్యుల వారి మాటలు ప్రత్యక్షరసత్యాలు. సాహిత్యరూపకాల్లో భువన విజయానికున్న ఆదరణను గుర్తించి లక్ష్మీకాంతమ్మ కేవలం స్త్రీలచేత ప్రదర్శింపబడే రీతిలో ‘సరస్వతీ సామ్రాజ్య వైభవం’ పేరుతో సాహిత్య రూపకాన్ని రచించడమే కాకుండా పలు ప్రాంతాల్లో ప్రదర్శించడం విశేషం. ఆమే స్వయంగా సరస్వతి పాత్రను ధరించేది. తెలుగునాట ఉ‍త్తమ కవయుత్రిగా, సంఘ సేవకురాలిగా, స్ఫూర్తిదాయకమైన వక్తగా, కార్యక్రమ నిర్వహణాదక్షురాలిగా పేరుపొందిన ఆమె డిసెంబర్ 1, 1996న పరలోక ప్రయాణం గావించారు.లక్ష్మీకాంతమ్మ పుట్టి ఇప్పటికి వందేళ్లు పూర్తయ్యాయి. ఇది ఆమె శత జయంతి సంవత్సరం. ఈ సందర్భంగా విజయవాడలో డిసెంబర్ 24వ తేదీన సాహిత్య సదస్సు, ఆమె పేరుతో పురస్కార ప్రదానమూ జరుగుతాయి. ‘ఊటుకూరి లక్ష్మీకాంతమ్మ కళాపీఠం’ వ్యవస్థాపకురాలు కోకా విమల కుమారి ఈ కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ సందర్భంగా లక్ష్మీకాంతమ్మ రచనలన్నీ సంపుటాలుగా తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉంది. వీరి రచనల్ని పాఠ్యాంశాలుగా పెట్టినప్పుడే వీరికి మనం నిజమైన నివాళిని ఇచ్చినట్టుగా గుర్తించాలి.గుమ్మా సాంబశివరావు	‘‘మామిడి గున్నమీద మునిమాపుల కోయిల క్రోల్చులీల, నీ	లేమ సభా వితర్ది నవలేప విదూర మౠదూక్తులాడుచో	జాములు జాములేగు నిముసమ్ములుపోలె సదస్యకోటికే	బాములు సైచిసల్పిన తపంబిటు పండెనో యూటుకూరికిన్’’ – అని తెలుగులెంక తుమ్మల సీతారామమూర్తి గారిచేత ప్రశంసలు పొందిన విదుషీమణి కళాప్రపూర్ణ డాక్టర్ ఊటుకూరి లక్ష్మీకాంతమ్మ. రాజమహేంద్రవరంలో గౌతమీ గ్రంథాలయ స్థాపకులుగానే కాక, మధురకవి బిరుద విరాజితులైన శ్రీ నాళం కృష్ణారావు కుమార్తె ఈమె. ఏలూరు జమీందారీ వంశజులైన మోతే వెంకటకృష్ణయ్య, రాములమ్మల ప్రియ పుత్రిక వెంకట సుబ్బమ్మ లక్ష్మీకాంతమ్మ తల్లి. లక్ష్మీకాంతమ్మ డిసెంబర్ 21, 1917న జన్మించారు. లక్ష్మీకాంతమ్మ ఉభయభాషా ప్రవీణ పట్టాని పొంది సాహిత్యం పట్ల తనకున్న అభిమానాన్ని ప్రదర్శించారు. సంగీతంలో కూడా ఆమె ప్రవీణురాలు కావడం విశేషం. సంస్కృతాంధ్ర ప్రాచీన గ్రంథాలు ఆమెకు కంఠోపాఠమయ్యాయి. అనేక సభల్లో అలవోకగా ఆయా గ్రంథాల నుంచి శ్లోకాలు, పద్యాలు చదువుతూ ఉంటే సభికులు ఉత్తేజితులయ్యేవారు.విద్యార్థి దశలో ఉన్నప్పుడే లక్ష్మీకాంతమ్మ గాంధీజీ పిలుపుతో స్ఫూర్తి పొంది సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నారు. ఖాదీ వస్ర్తాలను అమ్మడం, ఊరేగింపులలో పాల్గొనడం మొదలైన కార్యక్రమాలలో చురుకుగా ఉండేవారు. సబర్మతీ ఆశ్రమం నుంచి ఉద్యమానికి సంబంధించిన కొన్ని కరపత్రాలు ఆంగ్లంలో ఉన్నవి రాజమండ్రికి వస్తూ ఉండేవి. వాటికి రాత్రిపూట తండ్రి కృష్ణారావు అనువాదం చెబుతుంటే లక్ష్మీకాంతమ్మ రాసేవారు. ఆ రోజుల్లో ఇలాంటి పని చేయడం ఒక సాహసమే. తండ్రిగారు రచించిన ‘నమ్మయ్యా నీ బ్రతుకమ్మెయ్యా’, ‘ముస్తఫా నీ కుస్తీ ఏమిటిరా’, ‘డప్పుల సుబ్బారావు నీ బ్రతుకప్పుల పాలేరా’ మొదలైన పాటలన్నీ లక్ష్మీకాంతమ్మ ఊరేగింపు ముందు నిలుచుని పాడేవారు.లక్ష్మీకాంతమ్మకు 1930 మార్చిలో బాపట్లకు చెందిన న్యాయవాది హయగ్రీవ గుప్తాతో వివాహమైంది. ఆమె చదువును, సాహిత్య వ్యాసంగాన్ని, ఉపన్యాసకత్వాన్ని భర్త ఎంతో ప్రోత్సహించారు. కార్యనిర్వహణలో ఎంతో ప్రజ్ఞ కనపరచే ఈమె ఎన్నో పదవుల్ని నిర్వహించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ మహిళా మండలి సమాఖ్యకు ఉపాధ్యక్షురాలిగా, విశ్వహిందూ పరిషత్ ప్రాంతీయ సేవా సమితిలో సభ్యురాలిగా, భావపురి సంగీత సభ, బాపట్ల స్ర్తీ హితైషిణి మండలులకు అధ్యక్షురాలిగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ వారు నిర్వహించిన అఖిల భారత రచయిత్రుల తొలి సభా కమిటీకి కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.లక్ష్మీకాంతమ్మగారు సంస్కృతాంధ్ర భాషల్లో 18 గ్రంథాలు రచించడమే కాకుండా అనేక వ్యాసాలు రచించారు. వందలకొద్దీ వేదికల మీద ఉపన్యాసాలిచ్చారు. కన్యకాపరమేశ్వరీ సుప్రభాతం, మహిళా విక్రమ సూక్తం, సదుక్తి మంజరి, నా తెలుగు మాంచాల, ఒక చిన్న దివ్వె, కన్యకమ్మ నివాళి, ఆంధ్ర కవయిత్రులు, అఖిల భారత కవయిత్రులు, సరస్వతీ సామ్రాజ్య వైభవం, ఆంధ్రుల కీర్తన వాఙ్మయ సేవ మొదలైన గ్రంథాలు రచించారు. సృజన, విమర్శ, ఉపన్యాసం త్రివేణి సంగమంగా సాగిన విదుషీమణి లక్ష్మీకాంతమ్మ. ఆమె అందుకున్న బిరుదులు, పురస్కారాలు లెక్కకు మిక్కిలి.గాంధీ జీవితంలోని వివిధ ఘట్టాల్ని వివరిస్తూ గాంధీ బోధనల్ని పొందుపరుస్తూ కాంతమ్మగారు ‘జాతిపిత’ అనే కావ్యాన్ని రచించారు. లక్ష్మీకాంతమ్మ పేరు చెప్పగానే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చే గ్రంథం ఆంధ్ర కవయిత్రులు. తెలుగులో మొట్టమొదటగా ఆయా కవయిత్రుల జీవిత విశేషాలతోపాటు, వారి రచనల్లోని వైవిధ్యాన్ని, వారి వైదుష్యాన్ని వెల్లడిస్తూ రచించిన అద్భుత గ్రంథమిది. అలాగే మొట్టమొదటగా అఖిల భారత స్థాయిలో ఉన్న రచయిత్రుల వివరాల్ని పొందుపరస్తూ అఖిల భారత కవయిత్రులు పేరుతో గ్రంథాన్ని రచించారు. ఈ గ్రంథ రచనకు వీరు పడిన శ్రమ అనన్య సామాన్యమనిపిస్తుంది.లక్ష్మీకాంతమ్మకు తెలుగు భాష, సంస్కృతుల పట్ల ఎనలేని అభిమానం. అందుకే ఆమె, ‘మన సాహితి–మధు భారతి’ అనే గ్రంథాన్ని రచించారు. తెలుగు భాషా వైభవం, రచనలు, వాటిలోని సందేశాలు, ఈ గ్రంథంలోని ఖండికలో ప్రతిబింబిస్తాయి. స్త్రీ విద్యను చాటి చెప్పిన మహిళామణి లక్ష్మీకాంతమ్మ. స్ర్తీ విద్య వ్యక్తిగతంగానే కాకుండా సామాజిక శ్రేయస్సుకూ తోడ్పడుతుందని చెప్పారు. ‘‘బ్రతుకు విలువ తెలిపేటి–చదువులన్ని చదువులో–నలుగురితో కలిసిమెలసి–వెలుగు బాట నడుపునట్టి’’ చదువులన్నీ చదువుకోమని బాలికలకు ప్రబోధించారు. లక్ష్మీకాంతమ్మ రచించిన వీర రసాత్మక కావ్యం ‘నా తెలుగు మాంచాల’. ‘‘ఈ కృతిలో కవయిత్రి మాంచాలతో పలికించిన ప్రతి పలుకూ ఒక బ్రహ్మాస్త్రమై, తాత్కాలికంగా దిగజారిపోయిన బాలచంద్రుని హృదయ శైథిల్యమును చీల్చిచెండాడి, అప్పటికప్పుడు అతని గుండెల్లో వీరక్షాత్ర పౌరుషాగ్ని జ్వాలలను రేకెత్తింపజేసి అతనిని కదన రంగమునకు కదలింపజేయునదై ఉన్నది,’’ అన్న వానమామలై వరదాచార్యుల వారి మాటలు ప్రత్యక్షరసత్యాలు. సాహిత్యరూపకాల్లో భువన విజయానికున్న ఆదరణను గుర్తించి లక్ష్మీకాంతమ్మ కేవలం స్త్రీలచేత ప్రదర్శింపబడే రీతిలో ‘సరస్వతీ సామ్రాజ్య వైభవం’ పేరుతో సాహిత్య రూపకాన్ని రచించడమే కాకుండా పలు ప్రాంతాల్లో ప్రదర్శించడం విశేషం. ఆమే స్వయంగా సరస్వతి పాత్రను ధరించేది. తెలుగునాట ఉ‍త్తమ కవయుత్రిగా, సంఘ సేవకురాలిగా, స్ఫూర్తిదాయకమైన వక్తగా, కార్యక్రమ నిర్వహణాదక్షురాలిగా పేరుపొందిన ఆమె డిసెంబర్ 1, 1996న పరలోక ప్రయాణం గావించారు.లక్ష్మీకాంతమ్మ పుట్టి ఇప్పటికి వందేళ్లు పూర్తయ్యాయి. ఇది ఆమె శత జయంతి సంవత్సరం. ఈ సందర్భంగా విజయవాడలో డిసెంబర్ 24వ తేదీన సాహిత్య సదస్సు, ఆమె పేరుతో పురస్కార ప్రదానమూ జరుగుతాయి. ‘ఊటుకూరి లక్ష్మీకాంతమ్మ కళాపీఠం’ వ్యవస్థాపకురాలు కోకా విమల కుమారి ఈ కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ సందర్భంగా లక్ష్మీకాంతమ్మ రచనలన్నీ సంపుటాలుగా తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉంది. వీరి రచనల్ని పాఠ్యాంశాలుగా పెట్టినప్పుడే వీరికి మనం నిజమైన నివాళిని ఇచ్చినట్టుగా గుర్తించాలి.గుమ్మా సాంబశివరావు
ootukuri lakshmikantamma paeru cheppagaane gurtuku vache grandham‘aandhra kavayitrulu’­. telugulo mottamodatagaa aayaa kavayitrula jeevita visheshaalatopaatu, vaari vaidushyaanni velladistuu rachinchina adbhuta grandhamidi. alaage mottamodatagaa akhila bhaarata sthaayilo unna rachayitrula vivaraalni ponduparastuu akhila bhaarata kavayitrulu paerutho grandhaanni rachinchaaru.	‘‘mamidi gunnameeda munimapula koyila krolchulila, nee	lema sabhaa vitardi navalepa vidura maiduuktulaaduchoo	jaamulu jaamulegu nimusammulupole sadasyakotike	baamulu saichisalpina tapambitu pandeno utucuricin’’ – ani telugulenka tummala siitaaraamamuurti gaaricheta prasamsalu pondina vidusheemani kalaprapurna dactor ootukuri lakshmikantamma. rajamahendravaramlo gautamee grandhaalaya sthaapakulugaane kaaka, madhurakavi biruda viraajitulaina shree naalam krishnarao kumarte eeme. eluru jameendaarii vamsajulaina mothe venkatakrushnayya, ramulammala priya putrika venkata subbamma lakshmikantamma talli. lakshmikantamma dissember 21, 1917na janminchaaru. lakshmikantamma ubhayabhasha praveena pattani pondi saahityam patla tanakunna abhimaanaanni pradarsinchaaru. sangeetamlo kuudaa aame praveenuraalu kaavadam visesham. samskrutandhra praacheena grandhaalu aameku kantopaatamayyaayi. aneka sabhallo alavokagaa aayaa grandhaala nunchi shlokaalu, padyaalu chaduvutuu unte sabhikulu uttejitulayyevaaru.vidyaarthi dasalo unnappude lakshmikantamma gandhiji piluputho sphurthy pondi satyaagrahamlo paalgonnaaru. khaadii vasrtaalanu ammadam, ooregimpulalo palgonadam modalaina kaaryakramaalalo churukugaa undevaaru. sabarmati aashramam nunchi udyamaaniki sambandhinchina konni karapatraalu aanglamlo unnavi rajamandriki vastuu undevi. vaatiki raatripuuta tandri krishnarao anuvaadam chebutunte lakshmikantamma rasevaru. aa rojullo ilanti pani cheyadam oka sahasame. tandrigaaru rachinchina ‘nammayya nee bratukammeyya’, ‘mustafa nee kusti emitira’, ‘dappula subbarao nee bratukappula palera’ modalaina paatalannee lakshmikantamma ooregimpu mundu niluchuni paadevaaru.lakshmeekaantammaku 1930 maarchilo bapatlaku chendina nyaayavaadi hayagreeva guptaatho vivaahamaindi. aame chaduvunu, saahitya vyaasamgaanni, upanyaasakatvaanni bharta entho prothsahinchaaru. kaaryanirvahanalo entho prajna kanaparache eeme enno padavulni nirvahinchaaru. andhrapradesh mahila mandali samakhyaku upaadhyakshuraaligaa, vishwahinduu parishat praantiiya seva samitilo sabhyuraaligaa, bhavapuri sangeeta sabha, bapatla srti hitaishini mandalulaku adhyakshuraaligaa, andhrapradesh saahitya akadami vaaru nirvahinchina akhila bhaarata rachayitrula toli sabhaa kamiteeki kaaryadarsigaa baadhyatalu nirvartinchaaru.lakshmeekaantammagaaru samskrutandhra bhaashallo 18 grandhaalu rachinchadame kakunda aneka vyaasaalu rachinchaaru. vandalakoddii vedikala meeda upanyaasaalichaaru. kanyakaparameshwari suprabhaatam, mahila vikrama suuktam, sadukti manjari, naa telugu maanchaala, oka chinna divve, kanyakamma nivaali, aandhra kavayitrulu, akhila bhaarata kavayitrulu, saraswati samrajya vaibhavam, aandhrula keertana vaamaya seva modalaina grandhaalu rachinchaaru. srujana, vimarsa, upanyaasam triveni sangamangaa saagina vidusheemani lakshmikantamma. aame andukunna birudulu, puraskaaraalu lekkaku mikkili.gaandhi jeevitamlooni vividha ghattalni vivaristuu gaandhi bodhanalni ponduparustuu kaantammagaaru ‘jaatipita’ ane kaavyaanni rachinchaaru. lakshmikantamma paeru cheppagaane mundugaa gurtuku vache grandham aandhra kavayitrulu. telugulo mottamodatagaa aayaa kavayitrula jeevita visheshaalatopaatu, vaari rachanalloni vaividhyaanni, vaari vaidushyaanni velladistuu rachinchina adbhuta grandhamidi. alaage mottamodatagaa akhila bhaarata sthaayilo unna rachayitrula vivaraalni ponduparastuu akhila bhaarata kavayitrulu paerutho grandhaanni rachinchaaru. ee grantha rachanaku veeru padina shrama ananya saamaanyamanipistundi.lakshmeekaantammaku telugu bhasha, samskrutula patla enaleni abhimanam. anduke aame, ‘mana saahiti–madhu bhaarati’ ane grandhaanni rachinchaaru. telugu bhasha vaibhavam, rachanalu, vaatilooni sandesaalu, ee grandhamlooni khandikalo pratibimbistaayi. stree vidyanu chaati cheppina mahilamani lakshmikantamma. srti vidya vyaktigatamgaane kakunda saamaajika sreyassukuu todpadutundani cheppaaru. ‘‘bratuku viluva telipeti–chaduvulanni chaduvulo–naluguritho kalisimelasi–velugu baata nadupunatti’’ chaduvulanni chaduvukomani baalikalaku prabodhinchaaru. lakshmikantamma rachinchina veera rasatmaka kaavyam ‘naa telugu maanchaala’. ‘‘ee krutilo kavayitri maanchaalatho palikinchina prati palukuu oka brahmastramai, taatkaalikamgaa digajaaripoyina baalachandruni hrudaya saithilyamunu cheelchichendaadi, appatikappudu athani gundello veerakshaatra pourushaagni jwaalalanu rekettimpajesi atanini kadana rangamunaku kadalimpajeyunadai unnadi,’’ anna vaanamaamalai varadaachaaryula vaari maatalu pratyaksharasatyaalu. saahityaroopakaallo bhuvana vijayaanikunna aadarananu gurtinchi lakshmikantamma kevalam streelacheta pradarsimpabade reetilo ‘saraswati samrajya vaibhavam’ paerutho saahitya roopakaanni rachinchadame kakunda palu praantaallo pradarsinchadam visesham. aame swayamgaa saraswati paatranu dharinchedi. telugunaata u‍ttama kavayutrigaa, sangha sevakuraaligaa, sphuurtidaayakamaina vaktagaa, karyakrama nirvahanaadakshuraaligaa perupondina aame dissember 1, 1996na paraloka prayaanam gaavinchaaru.lakshmikantamma putti ippatiki vandellu puurtayyaayi. idhi aame sata jayanti samvatsaram. ee sandarbhamgaa vijayavaadalo dissember 24va tedeena saahitya sadassu, aame paerutho puraskara pradaanamuu jarugutaayi. ‘ootukuri lakshmikantamma kalaapeetam’ vyavasthaapakuraalu koka vimala kumari ee kaaryakramaalanu nirvahistunnaaru. ee sandarbhamgaa lakshmikantamma rachanalanni samputaalugaa teesukuraavaalsina avasaram undi. veeri rachanalni paatyaamsaalugaa pettinappude veeriki manam nijamaina nivaalini ichinattugaa gurtinchaali.gumma saambasivaraavu	‘‘mamidi gunnameeda munimapula koyila krolchulila, nee	lema sabhaa vitardi navalepa vidura maiduuktulaaduchoo	jaamulu jaamulegu nimusammulupole sadasyakotike	baamulu saichisalpina tapambitu pandeno utucuricin’’ – ani telugulenka tummala siitaaraamamuurti gaaricheta prasamsalu pondina vidusheemani kalaprapurna dactor ootukuri lakshmikantamma. rajamahendravaramlo gautamee grandhaalaya sthaapakulugaane kaaka, madhurakavi biruda viraajitulaina shree naalam krishnarao kumarte eeme. eluru jameendaarii vamsajulaina mothe venkatakrushnayya, ramulammala priya putrika venkata subbamma lakshmikantamma talli. lakshmikantamma dissember 21, 1917na janminchaaru. lakshmikantamma ubhayabhasha praveena pattani pondi saahityam patla tanakunna abhimaanaanni pradarsinchaaru. sangeetamlo kuudaa aame praveenuraalu kaavadam visesham. samskrutandhra praacheena grandhaalu aameku kantopaatamayyaayi. aneka sabhallo alavokagaa aayaa grandhaala nunchi shlokaalu, padyaalu chaduvutuu unte sabhikulu uttejitulayyevaaru.vidyaarthi dasalo unnappude lakshmikantamma gandhiji piluputho sphurthy pondi satyaagrahamlo paalgonnaaru. khaadii vasrtaalanu ammadam, ooregimpulalo palgonadam modalaina kaaryakramaalalo churukugaa undevaaru. sabarmati aashramam nunchi udyamaaniki sambandhinchina konni karapatraalu aanglamlo unnavi rajamandriki vastuu undevi. vaatiki raatripuuta tandri krishnarao anuvaadam chebutunte lakshmikantamma rasevaru. aa rojullo ilanti pani cheyadam oka sahasame. tandrigaaru rachinchina ‘nammayya nee bratukammeyya’, ‘mustafa nee kusti emitira’, ‘dappula subbarao nee bratukappula palera’ modalaina paatalannee lakshmikantamma ooregimpu mundu niluchuni paadevaaru.lakshmeekaantammaku 1930 maarchilo bapatlaku chendina nyaayavaadi hayagreeva guptaatho vivaahamaindi. aame chaduvunu, saahitya vyaasamgaanni, upanyaasakatvaanni bharta entho prothsahinchaaru. kaaryanirvahanalo entho prajna kanaparache eeme enno padavulni nirvahinchaaru. andhrapradesh mahila mandali samakhyaku upaadhyakshuraaligaa, vishwahinduu parishat praantiiya seva samitilo sabhyuraaligaa, bhavapuri sangeeta sabha, bapatla srti hitaishini mandalulaku adhyakshuraaligaa, andhrapradesh saahitya akadami vaaru nirvahinchina akhila bhaarata rachayitrula toli sabhaa kamiteeki kaaryadarsigaa baadhyatalu nirvartinchaaru.lakshmeekaantammagaaru samskrutandhra bhaashallo 18 grandhaalu rachinchadame kakunda aneka vyaasaalu rachinchaaru. vandalakoddii vedikala meeda upanyaasaalichaaru. kanyakaparameshwari suprabhaatam, mahila vikrama suuktam, sadukti manjari, naa telugu maanchaala, oka chinna divve, kanyakamma nivaali, aandhra kavayitrulu, akhila bhaarata kavayitrulu, saraswati samrajya vaibhavam, aandhrula keertana vaamaya seva modalaina grandhaalu rachinchaaru. srujana, vimarsa, upanyaasam triveni sangamangaa saagina vidusheemani lakshmikantamma. aame andukunna birudulu, puraskaaraalu lekkaku mikkili.gaandhi jeevitamlooni vividha ghattalni vivaristuu gaandhi bodhanalni ponduparustuu kaantammagaaru ‘jaatipita’ ane kaavyaanni rachinchaaru. lakshmikantamma paeru cheppagaane mundugaa gurtuku vache grandham aandhra kavayitrulu. telugulo mottamodatagaa aayaa kavayitrula jeevita visheshaalatopaatu, vaari rachanalloni vaividhyaanni, vaari vaidushyaanni velladistuu rachinchina adbhuta grandhamidi. alaage mottamodatagaa akhila bhaarata sthaayilo unna rachayitrula vivaraalni ponduparastuu akhila bhaarata kavayitrulu paerutho grandhaanni rachinchaaru. ee grantha rachanaku veeru padina shrama ananya saamaanyamanipistundi.lakshmeekaantammaku telugu bhasha, samskrutula patla enaleni abhimanam. anduke aame, ‘mana saahiti–madhu bhaarati’ ane grandhaanni rachinchaaru. telugu bhasha vaibhavam, rachanalu, vaatilooni sandesaalu, ee grandhamlooni khandikalo pratibimbistaayi. stree vidyanu chaati cheppina mahilamani lakshmikantamma. srti vidya vyaktigatamgaane kakunda saamaajika sreyassukuu todpadutundani cheppaaru. ‘‘bratuku viluva telipeti–chaduvulanni chaduvulo–naluguritho kalisimelasi–velugu baata nadupunatti’’ chaduvulanni chaduvukomani baalikalaku prabodhinchaaru. lakshmikantamma rachinchina veera rasatmaka kaavyam ‘naa telugu maanchaala’. ‘‘ee krutilo kavayitri maanchaalatho palikinchina prati palukuu oka brahmastramai, taatkaalikamgaa digajaaripoyina baalachandruni hrudaya saithilyamunu cheelchichendaadi, appatikappudu athani gundello veerakshaatra pourushaagni jwaalalanu rekettimpajesi atanini kadana rangamunaku kadalimpajeyunadai unnadi,’’ anna vaanamaamalai varadaachaaryula vaari maatalu pratyaksharasatyaalu. saahityaroopakaallo bhuvana vijayaanikunna aadarananu gurtinchi lakshmikantamma kevalam streelacheta pradarsimpabade reetilo ‘saraswati samrajya vaibhavam’ paerutho saahitya roopakaanni rachinchadame kakunda palu praantaallo pradarsinchadam visesham. aame swayamgaa saraswati paatranu dharinchedi. telugunaata u‍ttama kavayutrigaa, sangha sevakuraaligaa, sphuurtidaayakamaina vaktagaa, karyakrama nirvahanaadakshuraaligaa perupondina aame dissember 1, 1996na paraloka prayaanam gaavinchaaru.lakshmikantamma putti ippatiki vandellu puurtayyaayi. idhi aame sata jayanti samvatsaram. ee sandarbhamgaa vijayavaadalo dissember 24va tedeena saahitya sadassu, aame paerutho puraskara pradaanamuu jarugutaayi. ‘ootukuri lakshmikantamma kalaapeetam’ vyavasthaapakuraalu koka vimala kumari ee kaaryakramaalanu nirvahistunnaaru. ee sandarbhamgaa lakshmikantamma rachanalanni samputaalugaa teesukuraavaalsina avasaram undi. veeri rachanalni paatyaamsaalugaa pettinappude veeriki manam nijamaina nivaalini ichinattugaa gurtinchaali.gumma saambasivaraavu