108 దివ్య క్షేత్రాల నమూనాలతో, రామానుజుడి జీవితంలోని ప్రేరణాత్మక ఘట్టాలను కళ్ళకుకట్టేలా శంషాబాద్ సమీపాన రూపుదిద్దుకుంటున్న సమ సమాజ విగ్రహం (Stat‍ue of equality), భారత దేశానికే గర్వకారణమై, అమెరికాలోని (Statue of Liberty) వలె ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పర్యాటకులను ఆకర్షించనున్నది. చైనా కంపెనీ వారు నిర్మిస్తున్న ఈ సమ సమాజ విగ్రహ క్షేత్రం ఈ సంవత్సరాంతానికి పరిపూర్తయి మరొక దివ్య క్షేత్రంగా వెలుగొందగలదని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.తొన్నూర్ అనే చిన్న గ్రామంలోని అస్పృశ్యులు రామానుజుడు, ఆయన శిష్య బృందం పరిస్థితిని గమనించి వారికి కొత్త బట్టలు, పండ్లు, నీరు ఇచ్చారు. ఆ అస్పృశ్యుల ఆదరణకు రామానుజుడు చలించిపోయారు. ఈ బడుగు ప్రజలను రామానుజుడు తమతోపాటు ఆలయంలోకి తీసుకువెళ్లి వారికి అష్టాక్షరి మంత్రోపదేశం చేశారు. ఆ తరువాత చెలువ నారాయణస్వామి ఆలయంలో అందరికీ ప్రవేశం కల్పిస్తూ ఆలయ తలపులు తెరిపించారు. నిజానికి ఆ రోజులలో అస్పృశ్యులకు ఆలయ ప్రవేశం అనేది ఊహించడానికి వీలులేనిది.పూర్వ కాలంలో ఇతర మతాల నుంచి దాడుల కారణంగా హిందూమతం తీవ్ర పరీక్షలను ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. హిందూ మతం క్లిష్ట పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్నప్పుడల్లా మానవాళి నుంచి ఎవరో ఒక ఆధ్యాత్మిక మహాపురుషుడు అవతరించి తిరిగి ధర్మ ప్రతిష్ఠాపన చేస్తూ వస్తున్నారు. అలాంటి ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక మహాపురుషులలో ఒకరు భగవత్ రామానుజులు. ఈ ఏడాది వారి 1000వ జయంతి ఉత్సవాలు దేశ్యాప్తంగా జరుపుకుంటున్నారు. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ భగవత్ రామానుజుడి సహస్రాబ్ది ఉత్సవాల సందర్భంగా స్మారక తపాలా బిళ్లను విడుదల చేశారు. హైదరాబాద్ శివార్లలోని శంషాబాద్ సమీపాన శ్రీరాంసాగర్ చినజియ్యర్ స్వామి జీవా ఆశ్రమం పక్కన వెయ్యికోట్ల రూపాయల ఖర్చుతో 1140 మెట్రిక్ టన్నుల పంచలోహాలతో సమతామూర్తి, భగవత్ రామానుజుడి భారీ విగ్రహం statue of equality (సమ సమాజ విగ్రహం) నిర్మిస్తున్నారు. ధ్యాన మందిరంలో 120 కేజీల బంగారంతో రామానుజుడి బంగారు విగ్రహాన్నీ ప్రతిష్టిస్తున్నారు. ఈ సమ సమాజ విగ్రహం భగవత్ రామానుజుడి సమతాభావాలకు అంకితం. రామానుజుడు గొప్ప వేదాంతి, గొప్ప తత్వవేత్త, సామాజిక సంస్కర్త, నిస్వార్థజీవి, సమగ్రతామూర్తి, విశిష్టాద్వైత ప్రబోధకుడు. చెన్నైకి 48 కిలోమీటర్ల దూరంలోని శ్రీ పెరంబుదూరులో 1017లో జన్మించారు. వారు 120 సంవత్సరాలు జీవించారు. అందుకే 120 కిలోల బంగారంతో వారి విగ్రహాన్ని నిర్మిస్తున్నారు.విశిష్టాద్వైత మత స్థాపకుడైన రామానుజుడు ఒకసారి దక్షిణ భారతదేశంలో చోళ రాజ్యంలో తీర్థయాత్రలు చేస్తున్నారు. ఒక చోట గుడికి వెళుతుంటే, ఆయనకు ఒక అంటరాని కులానికి చెందిన బాలిక ఎదురైంది. ఆమె ముట్టుకుంటే తాను మైల పడిపోతాననే ఉద్దేశంతో రామానుజుడు ‘ఆగాగు, దగ్గరకు రాకు.. దూరంగా వెళ్లు నా దారికి అడ్డు తగలకు’ అని గట్టిగా అన్నారు. రామానుజుడి మాటలు శ్రద్ధగా ఆలకించిన ఆ బాలిక ‘ఓ మహానుభావా! నేను ఎటు వైపు వెళ్లాలి? ముందుకు వెళ్లాలంటే ఎదురుగా పరమ పవిత్రులైన బ్రాహ్మణోత్తములు మీరున్నారు. పోనీ వెనక్కో, పక్కకో తప్పుకోమంటారా. ఏ వైపునకు వెళ్లినా అక్కడ సర్వవ్యాపి అయిన భగవంతుడు ఉన్నాడు. ఇక ఎటు తప్పుకోవాలి?’ అని అడిగింది. ఆ బాలిక మాటలు రామానుజునిలో ఆలోచనలు రేకెత్తించాయి. కొన్ని క్షణాలపాటు ఏమీ మాట్లాడలేక పోయాడు. ఇంత గొప్పవాడిననుకుంటున్న తను ఎంత పొరపాటుగా ఆలోచిస్తున్నాడో తెలిసిన, రామానుజుడిలో ఆత్మపరిశీలన కలిగింది. ఆయనను సంస్కరించిన ఆ దళిత బాలిక అనంతర కాలంలో రామానుజుడి ప్రధాన శిష్యురాలు అయింది. ఈ బాలిక ఉదంతమే విశిష్టాద్వైత మత స్థాపకుడైన రామానుజుడి జీవితాన్ని మలుపు తిప్పింది. హైందవ సమాజంలో సర్వ సమానత్వాన్ని తీసుకురావడమే విశిష్టాద్వైత మత సిద్ధాంతం.బౌద్ధమత ప్రభావం, ముస్లింల దండయాత్రల కారణంగా సనాతన వైదిక మతం ఒకానొక దశలో తన ప్రాభవాన్ని కోల్పోయే స్థితి ఏర్పడింది. ఇలాంటి పరిస్థితులలో మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా హిందూ మతాన్ని సంస్కరించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. అలాంటి సమయంలో 11వ శతాబ్దంలో రామానుజులవారు విశిష్టాద్వైతాన్ని ప్రవచించారు. వేదాల తాత్విక పునాదితో వైష్ణవం ఆధారంగా దీనిని ముందుకు తెచ్చారు. కొందరు పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఆది శంక రుడి అద్వైతానికి సంస్కరణగా దీనిని చెబుతారు. రామానుజుడు తన సిద్ధాంతాన్ని మూడు మౌలికసూత్రాలలో పొందుపరిచారు. మొదటి సూత్రంలో తత్వాన్ని లేదా వాస్తవ ప్రవృత్తిని ప్రస్తావించారు. రెండో సూత్రం హిత–సాధన లేదా ఆ సత్యాన్ని చేరే మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. మూడవది పురుషార్థాన్ని సూచిస్తుంది. లేదా ఉత్తమమానవుడిని సూచిస్తుంది. రామానుజుడు అన్నింటికంటే కైంకర్యానికి అంటే సేవకు అది – భగవంతుని సేవ అయినా మానవ సేవ అయినా – అధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చారు. అందుకే ఆయన ‘మానవసేవే మాధవ సేవ’ అన్నారు.రామానుజులు వారు తన నూతన సిద్ధాంత ఆవిష్కరణలో తనను ప్రభావితం చేసిన అనేక మందిని గురువులుగా స్వీకరించారు. కాంచీపురంలో ఆనాటి ప్రముఖ అద్వైత మత ప్రబోధకుడు యాదవ ప్రకాశుడు రామానుజుడి మొదటి గురువు. అయితే ఆయన బోధనలు రామానుజుడిని సంతృప్తిపరచలేకపోయేవి. ఆయన సందేహాలను నివృత్తి చేయలేకపోయేవి. రామానుజుడి సందేహాలను తీర్చలేక గురువు ఆయనపై ఆగ్రహం చెందేవాడు. అంతేకాకుండా రామానుజుడు బెనారస్ (కాశీ) యాత్రలో ఉండగా ఆయనను హతమార్చాలని కూడా ప్రకాశుడు భావించాడు. అయితే అదృష్టవశాత్తు రామానుజుడు ఆ ముప్పు నుంచి తప్పించుకున్నాడు.రామానుజుడు శ్రీరంగం వెళ్లినపుడు, ఆ ప్రాంతంలో ప్రఖ్యాత పండితుడైన తిరుకొట్టియార్ నంబిని చూడటానికి వెళ్లారు. రామానుజుడి కోరిక మేరకు తిరుకొట్టియార్ నంబి, మహా శక్తిమంతమైన ‘ఓం నమో నారాయణాయ’ మహామంత్రాన్ని రామానుజునికి ఉపదేశించారు. అయితే ఈ నారాయణ మహామంత్రాన్ని ఎవరికీ చెప్పకూడదన్న షరతుపై రామానుజుడికి ఉపదేశించారు. ఈ మహామంత్రాన్ని జపిస్తే స్వర్గానికి వెళతారని, ఇతరులకు తెలియజేస్తే నరకానికి పోతావని తిరుకొట్టియార్ నంబి, రామానుజుడిని హెచ్చరించారు కూడా. అయితే ఈ నారాయణ మహామంత్రాన్ని రహస్యంగా తనలోనే ఉంచుకోవడానికి బదులు, రామానుజుడు శ్రీరంగంలోని విష్ణు ఆలయ గోపురంపైకి ఎక్కి, పెద్ద సంఖ్యలో సామాన్య జనాన్ని రప్పించి వారందరికీ తన కంచు కంఠంతో నారాయణ మహామంత్ర ఉపదేశం చేసారు. ప్రజలందరూ ఆ మహామంత్రాన్ని పలికి తమకు గొప్ప మహద్భాగ్యం దక్కిందని సంతోషపడ్డారు. సామాన్య ప్రజలను చైతన్యవంతులను చేయడానికి భగవత్ రామానుజుడు అనుసరించిన అరుదైన మార్గమిది. రామానుజుడి అట్టి బోధనలు ఆ తర్వాతి కాలంలో రామానుజదర్శనాలుగా పేరుపొందాయి. ఆ రకంగా ఆయన సంప్రదాయ రహస్య మంత్ర విధానానికి చరమ గీతం పాడి, రహస్యానికి ఏ మాత్రం తావులేని, సర్వమానవులకు చేరే మంత్ర విధానానికి ఆద్యుడిగా నిలిచారు.రామానుజుడి గురువు నంబి, రామానుజుడి చర్యతో ఆశ్చర్యానికి గురై తన షరతును ఉల్లంఘించినందుకు మందలించాడు. అందుకు ఆయన వినమ్రంగానే గురువుగారూ, ఈ మహాద్భుత నారాయణ మహామంత్రం అనేకమంది స్వర్గానికి వెళ్లడానికి సహాయపడినపుడు, నేను ఒక్కడిని నరకానికి వెళ్లినా బాధపడను అని బదులిచ్చాడు. దానితో గురువు తిరుకొట్టియార్ నంబి శిష్యుడి మాటలలోని గొప్పదనాన్ని గ్రహించి, రామానుజుడిని అక్కున చేర్చుకుని ఆశీర్వదించాడు. అలా రామానుజుడు దాదాపు 60 సంవత్సరాల పాటు శ్రీరంగం కేంద్రంగా విశిష్టాద్వైతాన్ని దేశం నాలుగు చెరగులా వ్యాప్తి చెందేట్టు చేశారు.రామానుజుడు తన సందేశ వ్యాప్తికి పాదయాత్రలను అద్భుత సాధనాలుగా వాడుకున్నారు. ఆయన తన సందేశాలను శిష్యుల ద్వారా వ్యాప్తి చేశారు. ఆయన 74 మంది శిష్యులు విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతాన్ని దేశ నలుమూలల నుంచి ప్రచారం చేసేవారు. అవసానదశలో రామానుజుడు తన 74 మంది శిష్యులను పిలిపించి వారిని ‘సింహాసన అధిపతులు’గా చేశారు. అంటే వారు వైష్ణవ సంప్రదాయ పరిరక్షకులన్నమాట.మాటల కంటే చేతలు ఎక్కువ చెబుతాయి. రామానుజుడు చేతలనే విశ్వసించేవారు. విశ్వమానవ ప్రేమ, మానవుడికి, భగవంతుడికి సేవ వంటి వాటి ద్వారా ఆయన సామాన్యుల హృదయాలకు చేరువయ్యారు. ఆ రోజులలో గంగైకొండ చోళపురాన్ని పరిపాలిస్తున్న చోళరాజు గొప్ప శివ భక్తుడు. శైవ మతాన్ని అవలంబించేవాడు. వైష్ణవ మతస్థులను వేధించేవాడు. దీనితో రామానుజుడు మైసూరు మహారాజును కలిసేందుకు బయలుదేరారు. ఆయన, ఆయన శిష్య గణం అడవుల గుండా ప్రయాణిస్తూ వాగులు వంకలను దాటుకుంటూ వెళ్లాలి. ఈ ప్రయాణంలో వారు బాగా అలసిపోయారు. దారిలో తొన్నూర్ అనే చిన్న గ్రామంలోని వేటగాళ్లు, అస్పృశ్యులు రామానుజుడు, ఆయన శిష్య బృందం పరిస్థితిని గమనించి వారికి కొత్త బట్టలు, పండ్లు, నీరు ఇచ్చారు. నిరుపేదలు, అస్పృశ్యులైన వారి ఆదరణకు రామానుజుడు చలించిపోయారు. ఈ అణగారిన, బడుగు ప్రజలను రామానుజుడు తమతోపాటు ఆలయంలోకి తీసుకువెళ్లి వారికి అష్టాక్షరి మంత్రోపదేశం చేశారు. అంతేకాదు చెలువ నారాయణస్వామి ఆలయంలో అందరికీ ప్రవేశం కల్పిస్తూ ఆలయ తలపులు తెరిపించారు. నిజానికి ఆ రోజులలో అస్పృశ్యులకు ఆలయ ప్రవేశం అనేది ఊహించడానికి వీలులేనిది.రామానుజుడి కాలంలో ముస్లిం పాలకులు యాదవగిరి ఆలయంలోని శ్రీమన్నారాయణుని ఉత్సవ విగ్రహాలను ఢిల్లీకి తీసుకువెళ్లారు. రామానుజడు స్వయంగా ఢిల్లీకి వెళ్ళి ఢిల్లీ సుల్తానును ఒప్పించి వాటిని తిరిగి తెచ్చారు. ఢిల్లీ సుల్తాన్ కుమార్తె బీబీ నాంచారి ఈ విగ్రహమూర్తులకు అపరిమిత భక్తురాలు. తను ఎంతో భక్తితో ఆరాధిస్తున్న విగ్రహాలను రామానుజుడు తిరిగి తీసుకువెళుతున్నారని తెలుసుకుని తన అంగరక్షకులతో సహా వెళ్లి మార్గమధ్యంలో రామానుజుడిని కలిసింది. తన నుంచి తన దైవాన్ని వేరుచేయవద్దని వేడుకుంది. ఆ తర్వాత ఆమె విగ్రహాల వెంట రామానుజుడిని అనుసరించి ఆయన శిష్యురాలైంది. ఇస్లాం మతస్థురాలైనప్పటికీ బీబీ నాంచారిని ఆలయంలోకి అనుమతించి భగవంతుడిని సేవించే భాగ్యం కల్పించారు. అస్పృశ్యులకు, ముస్లింలకు ఆలయ ప్రవేశం కల్పిస్తూ రామానుజుడు చేసిన ఈ రెండు పనులు, ఆనాటి హిందూ–ముస్లిం సమాజాలలోని అట్టడుగు వర్గాలను రామానుజుడి సర్వజన సమానత్వ సిద్ధాంతానికి ఆకర్షితులయ్యేట్టు చేసింది.108 దివ్య క్షేత్రాల నమూనాలతో, రామానుజుడి జీవితంలోని ప్రేరణాత్మక ఘట్టాలను కళ్ళకుకట్టేలా రూపుదిద్దుకుంటున్న సమ సమాజ విగ్రహం (Stat‍ue of equality), భారత దేశానికే గర్వకారణమై, అమెరికాలోని (Statue of Liberty) వలె ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యాటకులను ఆకర్షించనుంది. చైనా కంపెనీ వారు నిర్మిస్తున్న ఈ సమ సమాజ విగ్రహ క్షేత్రం ఈ సంవత్సరాంతానికి పూర్తిచేయబడి మరొక్క దివ్య క్షేత్రంగా వెలుగొందగలదని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.డాక్టర్ సి.వి. నరసింహారెడ్డిఎడిటర్, పబ్లిక్ రిలేషన్స్ వాయిస్విశిష్టాద్వైత మత స్థాపకుడైన రామానుజుడు ఒకసారి దక్షిణ భారతదేశంలో చోళ రాజ్యంలో తీర్థయాత్రలు చేస్తున్నారు. ఒక చోట గుడికి వెళుతుంటే, ఆయనకు ఒక అంటరాని కులానికి చెందిన బాలిక ఎదురైంది. ఆమె ముట్టుకుంటే తాను మైల పడిపోతాననే ఉద్దేశంతో రామానుజుడు ‘ఆగాగు, దగ్గరకు రాకు.. దూరంగా వెళ్లు నా దారికి అడ్డు తగలకు’ అని గట్టిగా అన్నారు. రామానుజుడి మాటలు శ్రద్ధగా ఆలకించిన ఆ బాలిక ‘ఓ మహానుభావా! నేను ఎటు వైపు వెళ్లాలి? ముందుకు వెళ్లాలంటే ఎదురుగా పరమ పవిత్రులైన బ్రాహ్మణోత్తములు మీరున్నారు. పోనీ వెనక్కో, పక్కకో తప్పుకోమంటారా. ఏ వైపునకు వెళ్లినా అక్కడ సర్వవ్యాపి అయిన భగవంతుడు ఉన్నాడు. ఇక ఎటు తప్పుకోవాలి?’ అని అడిగింది. ఆ బాలిక మాటలు రామానుజునిలో ఆలోచనలు రేకెత్తించాయి. కొన్ని క్షణాలపాటు ఏమీ మాట్లాడలేక పోయాడు. ఇంత గొప్పవాడిననుకుంటున్న తను ఎంత పొరపాటుగా ఆలోచిస్తున్నాడో తెలిసిన, రామానుజుడిలో ఆత్మపరిశీలన కలిగింది. ఆయనను సంస్కరించిన ఆ దళిత బాలిక అనంతర కాలంలో రామానుజుడి ప్రధాన శిష్యురాలు అయింది. ఈ బాలిక ఉదంతమే విశిష్టాద్వైత మత స్థాపకుడైన రామానుజుడి జీవితాన్ని మలుపు తిప్పింది. హైందవ సమాజంలో సర్వ సమానత్వాన్ని తీసుకురావడమే విశిష్టాద్వైత మత సిద్ధాంతం.బౌద్ధమత ప్రభావం, ముస్లింల దండయాత్రల కారణంగా సనాతన వైదిక మతం ఒకానొక దశలో తన ప్రాభవాన్ని కోల్పోయే స్థితి ఏర్పడింది. ఇలాంటి పరిస్థితులలో మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా హిందూ మతాన్ని సంస్కరించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. అలాంటి సమయంలో 11వ శతాబ్దంలో రామానుజులవారు విశిష్టాద్వైతాన్ని ప్రవచించారు. వేదాల తాత్విక పునాదితో వైష్ణవం ఆధారంగా దీనిని ముందుకు తెచ్చారు. కొందరు పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఆది శంక రుడి అద్వైతానికి సంస్కరణగా దీనిని చెబుతారు. రామానుజుడు తన సిద్ధాంతాన్ని మూడు మౌలికసూత్రాలలో పొందుపరిచారు. మొదటి సూత్రంలో తత్వాన్ని లేదా వాస్తవ ప్రవృత్తిని ప్రస్తావించారు. రెండో సూత్రం హిత–సాధన లేదా ఆ సత్యాన్ని చేరే మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. మూడవది పురుషార్థాన్ని సూచిస్తుంది. లేదా ఉత్తమమానవుడిని సూచిస్తుంది. రామానుజుడు అన్నింటికంటే కైంకర్యానికి అంటే సేవకు అది – భగవంతుని సేవ అయినా మానవ సేవ అయినా – అధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చారు. అందుకే ఆయన ‘మానవసేవే మాధవ సేవ’ అన్నారు.రామానుజులు వారు తన నూతన సిద్ధాంత ఆవిష్కరణలో తనను ప్రభావితం చేసిన అనేక మందిని గురువులుగా స్వీకరించారు. కాంచీపురంలో ఆనాటి ప్రముఖ అద్వైత మత ప్రబోధకుడు యాదవ ప్రకాశుడు రామానుజుడి మొదటి గురువు. అయితే ఆయన బోధనలు రామానుజుడిని సంతృప్తిపరచలేకపోయేవి. ఆయన సందేహాలను నివృత్తి చేయలేకపోయేవి. రామానుజుడి సందేహాలను తీర్చలేక గురువు ఆయనపై ఆగ్రహం చెందేవాడు. అంతేకాకుండా రామానుజుడు బెనారస్ (కాశీ) యాత్రలో ఉండగా ఆయనను హతమార్చాలని కూడా ప్రకాశుడు భావించాడు. అయితే అదృష్టవశాత్తు రామానుజుడు ఆ ముప్పు నుంచి తప్పించుకున్నాడు.రామానుజుడు శ్రీరంగం వెళ్లినపుడు, ఆ ప్రాంతంలో ప్రఖ్యాత పండితుడైన తిరుకొట్టియార్ నంబిని చూడటానికి వెళ్లారు. రామానుజుడి కోరిక మేరకు తిరుకొట్టియార్ నంబి, మహా శక్తిమంతమైన ‘ఓం నమో నారాయణాయ’ మహామంత్రాన్ని రామానుజునికి ఉపదేశించారు. అయితే ఈ నారాయణ మహామంత్రాన్ని ఎవరికీ చెప్పకూడదన్న షరతుపై రామానుజుడికి ఉపదేశించారు. ఈ మహామంత్రాన్ని జపిస్తే స్వర్గానికి వెళతారని, ఇతరులకు తెలియజేస్తే నరకానికి పోతావని తిరుకొట్టియార్ నంబి, రామానుజుడిని హెచ్చరించారు కూడా. అయితే ఈ నారాయణ మహామంత్రాన్ని రహస్యంగా తనలోనే ఉంచుకోవడానికి బదులు, రామానుజుడు శ్రీరంగంలోని విష్ణు ఆలయ గోపురంపైకి ఎక్కి, పెద్ద సంఖ్యలో సామాన్య జనాన్ని రప్పించి వారందరికీ తన కంచు కంఠంతో నారాయణ మహామంత్ర ఉపదేశం చేసారు. ప్రజలందరూ ఆ మహామంత్రాన్ని పలికి తమకు గొప్ప మహద్భాగ్యం దక్కిందని సంతోషపడ్డారు. సామాన్య ప్రజలను చైతన్యవంతులను చేయడానికి భగవత్ రామానుజుడు అనుసరించిన అరుదైన మార్గమిది. రామానుజుడి అట్టి బోధనలు ఆ తర్వాతి కాలంలో రామానుజదర్శనాలుగా పేరుపొందాయి. ఆ రకంగా ఆయన సంప్రదాయ రహస్య మంత్ర విధానానికి చరమ గీతం పాడి, రహస్యానికి ఏ మాత్రం తావులేని, సర్వమానవులకు చేరే మంత్ర విధానానికి ఆద్యుడిగా నిలిచారు.రామానుజుడి గురువు నంబి, రామానుజుడి చర్యతో ఆశ్చర్యానికి గురై తన షరతును ఉల్లంఘించినందుకు మందలించాడు. అందుకు ఆయన వినమ్రంగానే గురువుగారూ, ఈ మహాద్భుత నారాయణ మహామంత్రం అనేకమంది స్వర్గానికి వెళ్లడానికి సహాయపడినపుడు, నేను ఒక్కడిని నరకానికి వెళ్లినా బాధపడను అని బదులిచ్చాడు. దానితో గురువు తిరుకొట్టియార్ నంబి శిష్యుడి మాటలలోని గొప్పదనాన్ని గ్రహించి, రామానుజుడిని అక్కున చేర్చుకుని ఆశీర్వదించాడు. అలా రామానుజుడు దాదాపు 60 సంవత్సరాల పాటు శ్రీరంగం కేంద్రంగా విశిష్టాద్వైతాన్ని దేశం నాలుగు చెరగులా వ్యాప్తి చెందేట్టు చేశారు.రామానుజుడు తన సందేశ వ్యాప్తికి పాదయాత్రలను అద్భుత సాధనాలుగా వాడుకున్నారు. ఆయన తన సందేశాలను శిష్యుల ద్వారా వ్యాప్తి చేశారు. ఆయన 74 మంది శిష్యులు విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతాన్ని దేశ నలుమూలల నుంచి ప్రచారం చేసేవారు. అవసానదశలో రామానుజుడు తన 74 మంది శిష్యులను పిలిపించి వారిని ‘సింహాసన అధిపతులు’గా చేశారు. అంటే వారు వైష్ణవ సంప్రదాయ పరిరక్షకులన్నమాట.మాటల కంటే చేతలు ఎక్కువ చెబుతాయి. రామానుజుడు చేతలనే విశ్వసించేవారు. విశ్వమానవ ప్రేమ, మానవుడికి, భగవంతుడికి సేవ వంటి వాటి ద్వారా ఆయన సామాన్యుల హృదయాలకు చేరువయ్యారు. ఆ రోజులలో గంగైకొండ చోళపురాన్ని పరిపాలిస్తున్న చోళరాజు గొప్ప శివ భక్తుడు. శైవ మతాన్ని అవలంబించేవాడు. వైష్ణవ మతస్థులను వేధించేవాడు. దీనితో రామానుజుడు మైసూరు మహారాజును కలిసేందుకు బయలుదేరారు. ఆయన, ఆయన శిష్య గణం అడవుల గుండా ప్రయాణిస్తూ వాగులు వంకలను దాటుకుంటూ వెళ్లాలి. ఈ ప్రయాణంలో వారు బాగా అలసిపోయారు. దారిలో తొన్నూర్ అనే చిన్న గ్రామంలోని వేటగాళ్లు, అస్పృశ్యులు రామానుజుడు, ఆయన శిష్య బృందం పరిస్థితిని గమనించి వారికి కొత్త బట్టలు, పండ్లు, నీరు ఇచ్చారు. నిరుపేదలు, అస్పృశ్యులైన వారి ఆదరణకు రామానుజుడు చలించిపోయారు. ఈ అణగారిన, బడుగు ప్రజలను రామానుజుడు తమతోపాటు ఆలయంలోకి తీసుకువెళ్లి వారికి అష్టాక్షరి మంత్రోపదేశం చేశారు. అంతేకాదు చెలువ నారాయణస్వామి ఆలయంలో అందరికీ ప్రవేశం కల్పిస్తూ ఆలయ తలపులు తెరిపించారు. నిజానికి ఆ రోజులలో అస్పృశ్యులకు ఆలయ ప్రవేశం అనేది ఊహించడానికి వీలులేనిది.రామానుజుడి కాలంలో ముస్లిం పాలకులు యాదవగిరి ఆలయంలోని శ్రీమన్నారాయణుని ఉత్సవ విగ్రహాలను ఢిల్లీకి తీసుకువెళ్లారు. రామానుజడు స్వయంగా ఢిల్లీకి వెళ్ళి ఢిల్లీ సుల్తానును ఒప్పించి వాటిని తిరిగి తెచ్చారు. ఢిల్లీ సుల్తాన్ కుమార్తె బీబీ నాంచారి ఈ విగ్రహమూర్తులకు అపరిమిత భక్తురాలు. తను ఎంతో భక్తితో ఆరాధిస్తున్న విగ్రహాలను రామానుజుడు తిరిగి తీసుకువెళుతున్నారని తెలుసుకుని తన అంగరక్షకులతో సహా వెళ్లి మార్గమధ్యంలో రామానుజుడిని కలిసింది. తన నుంచి తన దైవాన్ని వేరుచేయవద్దని వేడుకుంది. ఆ తర్వాత ఆమె విగ్రహాల వెంట రామానుజుడిని అనుసరించి ఆయన శిష్యురాలైంది. ఇస్లాం మతస్థురాలైనప్పటికీ బీబీ నాంచారిని ఆలయంలోకి అనుమతించి భగవంతుడిని సేవించే భాగ్యం కల్పించారు. అస్పృశ్యులకు, ముస్లింలకు ఆలయ ప్రవేశం కల్పిస్తూ రామానుజుడు చేసిన ఈ రెండు పనులు, ఆనాటి హిందూ–ముస్లిం సమాజాలలోని అట్టడుగు వర్గాలను రామానుజుడి సర్వజన సమానత్వ సిద్ధాంతానికి ఆకర్షితులయ్యేట్టు చేసింది.108 దివ్య క్షేత్రాల నమూనాలతో, రామానుజుడి జీవితంలోని ప్రేరణాత్మక ఘట్టాలను కళ్ళకుకట్టేలా రూపుదిద్దుకుంటున్న సమ సమాజ విగ్రహం (Stat‍ue of equality), భారత దేశానికే గర్వకారణమై, అమెరికాలోని (Statue of Liberty) వలె ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యాటకులను ఆకర్షించనుంది. చైనా కంపెనీ వారు నిర్మిస్తున్న ఈ సమ సమాజ విగ్రహ క్షేత్రం ఈ సంవత్సరాంతానికి పూర్తిచేయబడి మరొక్క దివ్య క్షేత్రంగా వెలుగొందగలదని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.డాక్టర్ సి.వి. నరసింహారెడ్డిఎడిటర్, పబ్లిక్ రిలేషన్స్ వాయిస్
108 divya kshetraala namuunaalatoe, ramanujudi jeevitamlooni preranaatmaka ghattaalanu kallakukattela samshabad sameepaana roopudiddukuntunna sama samaja vigraham (Stat‍ue of equality), bhaarata deshanike garvakaaranamai, americaloni (Statue of Liberty) vale prapancha vyaaptamgaa paryaatakulanu aakarshinchanunnadi. chaina company vaaru nirmistunna ee sama samaja vigraha kshetram ee samvatsaraantaaniki paripuurtayi maroka divya kshetramgaa velugondagaladani bhaktula pragaada vishwaasam.tonnur ane chinna graamamlooni asprushyulu ramanujudu, aayana shishya brundam paristhitini gamaninchi vaariki kotta battalu, pandlu, neeru icharu. aa asprusyula aadaranaku ramanujudu chalinchipoyaru. ee badugu prajalanu ramanujudu tamatopaatu aalayamloki teesukuvelli vaariki ashtakshari mantropadesam chesaru. aa taruvaata cheluva narayanaswamy aalayamlo andarikee pravesam kalpistuu aalaya talapulu teripinchaaru. nijaaniki aa rojulalo asprusyulaku aalaya pravesam anedi oohinchadaaniki veelulenidi.puurva kaalamlo itara mataala nunchi daadula kaaranamgaa hinduumatam teevra pareekshalanu edurkovalasi vachindi. hindu matham clishta paristhitulanu edurkonnappudalla maanavaali nunchi evaro oka aadhyaatmika mahapurushudu avatarinchi tirigi dharma pratishtaapana chestu vastunnaaru. alanti pramukha aadhyaatmika mahapurushulalo okaru bhagavat ramanujulu. ee edaadi vaari 1000va jayanti utsavaalu deshyaaptamgaa jarupukuntunnaru. pradhaani narendra modii bhagavat ramanujudi sahasrabdi utsavaala sandarbhamgaa smaraka tapala billanu vidudala chesaru. hyderabad shivaarlalooni samshabad sameepaana sriramsagar chinajiyyar swami jiva aashramam pakkana veyyikotla roopaayala kharchuto 1140 metrick tannula panchalohaalatho samatamurthy, bhagavat ramanujudi bhari vigraham statue of equality (sama samaja vigraham) nirmistunnaaru. dhyana mandiramlo 120 kejeela bangaaramtho ramanujudi bangaaru vigrahaannii pratishtistunnaaru. ee sama samaja vigraham bhagavat ramanujudi samataabhaavaalaku ankitam. ramanujudu goppa vedaanti, goppa tatvavetta, saamaajika samskarta, niswarthajeevi, samagratamurthy, vishishtaadvaita prabodhakudu. chennaiki 48 kilometerla dooramlooni shree perambuduuruloo 1017loo janminchaaru. vaaru 120 samvatsaraalu jeevinchaaru. anduke 120 kilola bangaaramtho vaari vigrahaanni nirmistunnaaru.vishishtaadvaita matha sthaapakudaina ramanujudu okasari dakshina bhaaratadesamlo chola raajyamlo teerthayaathralu chestunnaru. oka chota gudiki velutunte, aayanaku oka antaraani kulaniki chendina balika eduraindi. aame muttukunte taanu maila padipotanane uddesamto ramanujudu ‘aagaagu, daggaraku raaku.. dooramgaa vellu naa daariki addu tagalaku’ ani gattigaa annaru. ramanujudi maatalu shraddhagaa aalakinchina aa balika ‘oo mahanubhava! nenu etu vaipu vellaali? munduku vellalante edurugaa parama pavitrulaina braahmanottamulu meerunnaru. ponee venakko, pakkako tappukomantara. e vaipunaku vellina akkada sarvavyaapi ayina bhagavantudu unnaadu. ika etu tappukovali?’ ani adigindi. aa balika maatalu ramanujunilo aalochanalu rekettinchaayi. konni kshanaalapaatu emi matladaleka poyadu. inta goppavadinanukuntun tanu entha porapaatugaa alochistunnado telisina, ramanujudilo aatmapariseelana kaligindi. aayananu samskarinchina aa dalita balika anantara kaalamlo ramanujudi pradhaana shishyuraalu ayindi. ee balika udantame vishishtaadvaita matha sthaapakudaina ramanujudi jeevitaanni malupu tippindi. haindava samaajamlo sarva samaanatvaanni teesukuraavadame vishishtaadvaita matha siddhaantam.bouddhamata prabhaavam, muslimla dandayaatrala kaaranamgaa sanaatana vaidika matham okanoka dasalo tana praabhavaanni kolpoye sthiti erpadindi. ilanti paristhitulalo maarutunna kaalaaniki anugunamgaa hindu mataanni samskarinchaalsina avasaram erpadindi. alanti samayamlo 11va sataabdamlo ramanujulavaru vishishtaadvaitaanni pravachinchaaru. vedaala taatvika punaaditoe vaishnavam aadhaaramgaa deenini munduku tecchaaru. kondaru panditula abhiprayam prakaaram, aadi sanka rudi advaitaaniki samskaranagaa deenini chebutaaru. ramanujudu tana siddhaantaanni moodu moulikasuutraalalo ponduparichaaru. modati suutramloo tatvaanni leda vaastava pravruttini prastaavinchaaru. rendo suutram hitha–saadhana leda aa satyaanni chere maargaanni vivaristundi. moodavadi purushaarthaanni suuchistumdi. leda uttamamaanavudini suuchistumdi. ramanujudu annintikante kainkaryaaniki ante sevaku adhi – bhagavantuni seva aina manava seva aina – adhika praadhaanyatanichaaru. anduke aayana ‘manavaseve madhava seva’ annaru.ramanujulu vaaru tana noothana siddhaanta aavishkaranalo tananu prabhaavitam chesina aneka mandini guruvulugaa sweekarinchaaru. kanchipuramlo aanaati pramukha advaita matha prabodhakudu yaadava prakaasudu ramanujudi modati guruvu. ayithe aayana bodhanalu ramanujudini santruptiparachalekavoyive. aayana sandehaalanu nivrutti cheyalekapoyevi. ramanujudi sandehaalanu teerchaleka guruvu aayanapai aagraham chendevaadu. antekakunda ramanujudu benarus (kaashi) yaatralo undagaa aayananu hatamaarchaalani kuudaa prakaasudu bhaavinchaadu. ayithe adrushtavasaattu ramanujudu aa muppu nunchi tappinchukunnadu.ramanujudu srirangam vellinapudu, aa praantamlo prakhyaata panditudaina tirukottiar nambini chudataniki vellaaru. ramanujudi korika meraku tirukottiar nambi, mahaa saktimantamaina ‘om namo narayanaya’ mahamantranni ramanujuniki upadesinchaaru. ayithe ee narayana mahamantranni evariki cheppakudadanna sharathupai ramanujudiki upadesinchaaru. ee mahamantranni japiste swargaaniki velataarani, itarulaku teliyajeste narakaniki potavani tirukottiar nambi, ramanujudini heccharinchaaru kuudaa. ayithe ee narayana mahamantranni rahasyamgaa tanalone unchukovadaaniki badulu, ramanujudu srirangamloni vishnu aalaya gopurampaiki ekki, pedda sankhyalo saamaanya janaanni rappinchi vaarandarikee tana kanchu kanthamtho narayana mahamantra upadesam chesaru. prajalandaruu aa mahamantranni paliki tamaku goppa mahadbhaagyam dakkindani santoshapaddaaru. saamaanya prajalanu chaitanyavantulanu cheyadaaniki bhagavat ramanujudu anusarinchina arudaina maargamidi. ramanujudi atti bodhanalu aa tarvaati kaalamlo ramanujadarsanaluga perupondaayi. aa rakamgaa aayana sampradaaya rahasya mantra vidhaanaaniki charama geetam paadi, rahasyaaniki e maatram taavuleni, sarvamaanavulaku chere mantra vidhaanaaniki aadyudigaa nilichaaru.ramanujudi guruvu nambi, ramanujudi charyatho aascharyaaniki gurai tana sharatunu ullanghinchinanduku mandalinchaadu. anduku aayana vinamramgaane guruvugaaruu, ee mahaadbhuta narayana mahamantram anekamandi swargaaniki velladaaniki sahaayapadinapudu, nenu okkadini narakaniki vellina baadhapadanu ani badulichaadu. daanitho guruvu tirukottiar nambi shishyudi maatalalooni goppadanaanni grahinchi, ramanujudini akkuna cherchukuni aasiirvadimchaadu. alaa ramanujudu daadaapu 60 samvatsaraala paatu srirangam kendramgaa vishishtaadvaitaanni desham naalugu cheragula vyaapti chendettu chesaru.ramanujudu tana sandesha vyaaptiki paadayaatralanu adbhuta saadhanaalugaa vaadukunnaaru. aayana tana sandesaalanu shishyula dwara vyaapti chesaru. aayana 74 mandi shishyulu vishishtaadvaita siddhaantaanni desha nalumoolala nunchi prachaaram chesevaaru. avasaanadasalo ramanujudu tana 74 mandi shishyulanu pilipinchi vaarini ‘simhaasana adhipatulu’gaa chesaru. ante vaaru vaishnava sampradaaya parirakshakulannamata.maatala kante chetalu ekkuva chebutaayi. ramanujudu chetalane vishwasinchevaaru. vishwamaanava prema, maanavudiki, bhagavantudiki seva vanti vaati dwara aayana saamaanyula hrudayaalaku cheruvayyaaru. aa rojulalo gangaikonda cholapuraanni paripaalistunna cholaraju goppa shiva bhaktudu. saiva mataanni avalambinchevaadu. vaishnava matasthulanu vedhinchevaadu. deenitho ramanujudu maisuru maharajunu kalisenduku bayaluderaaru. aayana, aayana shishya ganam adavula gunda prayaanistuu vaagulu vankalanu daatukuntuu vellaali. ee prayaanamlo vaaru baga alasipoyaru. daarilo tonnur ane chinna graamamlooni vetagaallu, asprushyulu ramanujudu, aayana shishya brundam paristhitini gamaninchi vaariki kotta battalu, pandlu, neeru icharu. nirupedalu, asprushyulaina vaari aadaranaku ramanujudu chalinchipoyaru. ee anagaarina, badugu prajalanu ramanujudu tamatopaatu aalayamloki teesukuvelli vaariki ashtakshari mantropadesam chesaru. antekaadu cheluva narayanaswamy aalayamlo andarikee pravesam kalpistuu aalaya talapulu teripinchaaru. nijaaniki aa rojulalo asprusyulaku aalaya pravesam anedi oohinchadaaniki veelulenidi.ramanujudi kaalamlo muslim paalakulu yadavagiri aalayamlooni srimannarayanuni utsava vigrahaalanu dhilleeki teesukuvellaaru. ramanujadu swayamgaa dhilleeki velli dhilli sultaanunu oppinchi vaatini tirigi tecchaaru. dhilli sultan kumarte bb nanchari ee vigrahamoorthulaku aparimita bhakturaalu. tanu entho bhaktito aaraadhistunna vigrahaalanu ramanujudu tirigi teesukuvelutunnaarani telusukuni tana angarakshakulato sahaa velli maargamadhyamlo ramanujudini kalisindi. tana nunchi tana daivaanni verucheyavaddani vedukundi. aa tarvaata aame vigrahaala venta ramanujudini anusarinchi aayana shishyuraalaindi. islam matasthuraalainappatiki bb naanchaarini aalayamloki anumatinchi bhagavantudini sevinche bhagyam kalpinchaaru. asprusyulaku, muslimlaku aalaya pravesam kalpistuu ramanujudu chesina ee rendu panulu, aanaati hindu–muslim samaajaalaloni attadugu vargaalanu ramanujudi sarvajana samaanatva siddhaantaaniki aakarshitulayyettu chesindi.108 divya kshetraala namuunaalatoe, ramanujudi jeevitamlooni preranaatmaka ghattaalanu kallakukattela roopudiddukuntunna sama samaja vigraham (Stat‍ue of equality), bhaarata deshanike garvakaaranamai, americaloni (Statue of Liberty) vale prapanchavyaaptamgaa paryaatakulanu aakarshinchanundi. chaina company vaaru nirmistunna ee sama samaja vigraha kshetram ee samvatsaraantaaniki poorticheyabadi marokka divya kshetramgaa velugondagaladani bhaktula pragaada vishwaasam.dactor si.vi. narasimhareddiidetar, pablic relations vaayisvishishtaadvaita matha sthaapakudaina ramanujudu okasari dakshina bhaaratadesamlo chola raajyamlo teerthayaathralu chestunnaru. oka chota gudiki velutunte, aayanaku oka antaraani kulaniki chendina balika eduraindi. aame muttukunte taanu maila padipotanane uddesamto ramanujudu ‘aagaagu, daggaraku raaku.. dooramgaa vellu naa daariki addu tagalaku’ ani gattigaa annaru. ramanujudi maatalu shraddhagaa aalakinchina aa balika ‘oo mahanubhava! nenu etu vaipu vellaali? munduku vellalante edurugaa parama pavitrulaina braahmanottamulu meerunnaru. ponee venakko, pakkako tappukomantara. e vaipunaku vellina akkada sarvavyaapi ayina bhagavantudu unnaadu. ika etu tappukovali?’ ani adigindi. aa balika maatalu ramanujunilo aalochanalu rekettinchaayi. konni kshanaalapaatu emi matladaleka poyadu. inta goppavadinanukuntun tanu entha porapaatugaa alochistunnado telisina, ramanujudilo aatmapariseelana kaligindi. aayananu samskarinchina aa dalita balika anantara kaalamlo ramanujudi pradhaana shishyuraalu ayindi. ee balika udantame vishishtaadvaita matha sthaapakudaina ramanujudi jeevitaanni malupu tippindi. haindava samaajamlo sarva samaanatvaanni teesukuraavadame vishishtaadvaita matha siddhaantam.bouddhamata prabhaavam, muslimla dandayaatrala kaaranamgaa sanaatana vaidika matham okanoka dasalo tana praabhavaanni kolpoye sthiti erpadindi. ilanti paristhitulalo maarutunna kaalaaniki anugunamgaa hindu mataanni samskarinchaalsina avasaram erpadindi. alanti samayamlo 11va sataabdamlo ramanujulavaru vishishtaadvaitaanni pravachinchaaru. vedaala taatvika punaaditoe vaishnavam aadhaaramgaa deenini munduku tecchaaru. kondaru panditula abhiprayam prakaaram, aadi sanka rudi advaitaaniki samskaranagaa deenini chebutaaru. ramanujudu tana siddhaantaanni moodu moulikasuutraalalo ponduparichaaru. modati suutramloo tatvaanni leda vaastava pravruttini prastaavinchaaru. rendo suutram hitha–saadhana leda aa satyaanni chere maargaanni vivaristundi. moodavadi purushaarthaanni suuchistumdi. leda uttamamaanavudini suuchistumdi. ramanujudu annintikante kainkaryaaniki ante sevaku adhi – bhagavantuni seva aina manava seva aina – adhika praadhaanyatanichaaru. anduke aayana ‘manavaseve madhava seva’ annaru.ramanujulu vaaru tana noothana siddhaanta aavishkaranalo tananu prabhaavitam chesina aneka mandini guruvulugaa sweekarinchaaru. kanchipuramlo aanaati pramukha advaita matha prabodhakudu yaadava prakaasudu ramanujudi modati guruvu. ayithe aayana bodhanalu ramanujudini santruptiparachalekavoyive. aayana sandehaalanu nivrutti cheyalekapoyevi. ramanujudi sandehaalanu teerchaleka guruvu aayanapai aagraham chendevaadu. antekakunda ramanujudu benarus (kaashi) yaatralo undagaa aayananu hatamaarchaalani kuudaa prakaasudu bhaavinchaadu. ayithe adrushtavasaattu ramanujudu aa muppu nunchi tappinchukunnadu.ramanujudu srirangam vellinapudu, aa praantamlo prakhyaata panditudaina tirukottiar nambini chudataniki vellaaru. ramanujudi korika meraku tirukottiar nambi, mahaa saktimantamaina ‘om namo narayanaya’ mahamantranni ramanujuniki upadesinchaaru. ayithe ee narayana mahamantranni evariki cheppakudadanna sharathupai ramanujudiki upadesinchaaru. ee mahamantranni japiste swargaaniki velataarani, itarulaku teliyajeste narakaniki potavani tirukottiar nambi, ramanujudini heccharinchaaru kuudaa. ayithe ee narayana mahamantranni rahasyamgaa tanalone unchukovadaaniki badulu, ramanujudu srirangamloni vishnu aalaya gopurampaiki ekki, pedda sankhyalo saamaanya janaanni rappinchi vaarandarikee tana kanchu kanthamtho narayana mahamantra upadesam chesaru. prajalandaruu aa mahamantranni paliki tamaku goppa mahadbhaagyam dakkindani santoshapaddaaru. saamaanya prajalanu chaitanyavantulanu cheyadaaniki bhagavat ramanujudu anusarinchina arudaina maargamidi. ramanujudi atti bodhanalu aa tarvaati kaalamlo ramanujadarsanaluga perupondaayi. aa rakamgaa aayana sampradaaya rahasya mantra vidhaanaaniki charama geetam paadi, rahasyaaniki e maatram taavuleni, sarvamaanavulaku chere mantra vidhaanaaniki aadyudigaa nilichaaru.ramanujudi guruvu nambi, ramanujudi charyatho aascharyaaniki gurai tana sharatunu ullanghinchinanduku mandalinchaadu. anduku aayana vinamramgaane guruvugaaruu, ee mahaadbhuta narayana mahamantram anekamandi swargaaniki velladaaniki sahaayapadinapudu, nenu okkadini narakaniki vellina baadhapadanu ani badulichaadu. daanitho guruvu tirukottiar nambi shishyudi maatalalooni goppadanaanni grahinchi, ramanujudini akkuna cherchukuni aasiirvadimchaadu. alaa ramanujudu daadaapu 60 samvatsaraala paatu srirangam kendramgaa vishishtaadvaitaanni desham naalugu cheragula vyaapti chendettu chesaru.ramanujudu tana sandesha vyaaptiki paadayaatralanu adbhuta saadhanaalugaa vaadukunnaaru. aayana tana sandesaalanu shishyula dwara vyaapti chesaru. aayana 74 mandi shishyulu vishishtaadvaita siddhaantaanni desha nalumoolala nunchi prachaaram chesevaaru. avasaanadasalo ramanujudu tana 74 mandi shishyulanu pilipinchi vaarini ‘simhaasana adhipatulu’gaa chesaru. ante vaaru vaishnava sampradaaya parirakshakulannamata.maatala kante chetalu ekkuva chebutaayi. ramanujudu chetalane vishwasinchevaaru. vishwamaanava prema, maanavudiki, bhagavantudiki seva vanti vaati dwara aayana saamaanyula hrudayaalaku cheruvayyaaru. aa rojulalo gangaikonda cholapuraanni paripaalistunna cholaraju goppa shiva bhaktudu. saiva mataanni avalambinchevaadu. vaishnava matasthulanu vedhinchevaadu. deenitho ramanujudu maisuru maharajunu kalisenduku bayaluderaaru. aayana, aayana shishya ganam adavula gunda prayaanistuu vaagulu vankalanu daatukuntuu vellaali. ee prayaanamlo vaaru baga alasipoyaru. daarilo tonnur ane chinna graamamlooni vetagaallu, asprushyulu ramanujudu, aayana shishya brundam paristhitini gamaninchi vaariki kotta battalu, pandlu, neeru icharu. nirupedalu, asprushyulaina vaari aadaranaku ramanujudu chalinchipoyaru. ee anagaarina, badugu prajalanu ramanujudu tamatopaatu aalayamloki teesukuvelli vaariki ashtakshari mantropadesam chesaru. antekaadu cheluva narayanaswamy aalayamlo andarikee pravesam kalpistuu aalaya talapulu teripinchaaru. nijaaniki aa rojulalo asprusyulaku aalaya pravesam anedi oohinchadaaniki veelulenidi.ramanujudi kaalamlo muslim paalakulu yadavagiri aalayamlooni srimannarayanuni utsava vigrahaalanu dhilleeki teesukuvellaaru. ramanujadu swayamgaa dhilleeki velli dhilli sultaanunu oppinchi vaatini tirigi tecchaaru. dhilli sultan kumarte bb nanchari ee vigrahamoorthulaku aparimita bhakturaalu. tanu entho bhaktito aaraadhistunna vigrahaalanu ramanujudu tirigi teesukuvelutunnaarani telusukuni tana angarakshakulato sahaa velli maargamadhyamlo ramanujudini kalisindi. tana nunchi tana daivaanni verucheyavaddani vedukundi. aa tarvaata aame vigrahaala venta ramanujudini anusarinchi aayana shishyuraalaindi. islam matasthuraalainappatiki bb naanchaarini aalayamloki anumatinchi bhagavantudini sevinche bhagyam kalpinchaaru. asprusyulaku, muslimlaku aalaya pravesam kalpistuu ramanujudu chesina ee rendu panulu, aanaati hindu–muslim samaajaalaloni attadugu vargaalanu ramanujudi sarvajana samaanatva siddhaantaaniki aakarshitulayyettu chesindi.108 divya kshetraala namuunaalatoe, ramanujudi jeevitamlooni preranaatmaka ghattaalanu kallakukattela roopudiddukuntunna sama samaja vigraham (Stat‍ue of equality), bhaarata deshanike garvakaaranamai, americaloni (Statue of Liberty) vale prapanchavyaaptamgaa paryaatakulanu aakarshinchanundi. chaina company vaaru nirmistunna ee sama samaja vigraha kshetram ee samvatsaraantaaniki poorticheyabadi marokka divya kshetramgaa velugondagaladani bhaktula pragaada vishwaasam.dactor si.vi. narasimhareddiidetar, pablic relations vais