 బ్రిటిష్ వారితో ఒంటరి పోరాటం జరిపిన వీరుడు టిప్పుసుల్తాన్. ఆ మహా దేశభక్తునికి జయంత్యుత్సవ నివాళి సమర్పించడం తప్పిదమా? రాష్ట్రపతి కోవింద్ ‘హెచ్చరిక’తో అయినాకర్ణాటక ప్రతిపక్ష నాయకులకు జ్ఞానోదయం కాగలదని,టిప్పు సుల్తాన్ జయంతి ఉత్సవాలలో పాల్గొనగలరని ఆశిద్దాం. మొన్న కర్ణాటక శాసనసభల సంయుక్త సమావేశంలో రాష్ట్రపతి రామ్నాధ్ కోవింద్ ప్రసంగిస్తూ ‘కర్ణాటక కేసరి’ టిప్పు సుల్తాన్ను స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడని, అప్పటి ఇంగ్లీషు పరిపాలకులతో స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడి, వీరమరణం పొందిన మహా దేశభక్తుడని జోహార్లు అర్పించారు. కాగా, ఆ మహా దేశభక్తుని జన్మదినమైన నవంబర్ 10న ఆ మహోత్సవాన్ని వైభవోపేతంగా జరపాలని కర్ణాటక ప్రభుత్వం నిర్ణయించి, టిప్పు సుల్తాన్ జయంత్యుత్సవాలలో పాల్గొనవలసిందిగా కోరుతూ తమ రాష్ర్టానికి చెందిన కేంద్ర మంత్రి అనంత కుమార్ హెగ్డేకు ఆహ్వానం పంపింది. అయితే, బహుశా టిప్పు సుల్తాన్ చరిత్ర సరిగా తెలియకనో, ఏమో టిప్పు మతతత్వ వాది అని, ఆయన చరిత్ర కళంకితమని పేర్కొంటూ ఆహ్వానపత్రంలో తన పేరు వేయరాదని, తాను ఆ ఉత్సవంలో పాల్గొనబోనని తీవ్ర పదజాలంతో అనంత కుమార్ లేఖ రాశారు. ఈ విషయంలో కర్ణాటక ప్రతిపక్షం వారు కూడా కొంతకాలంగా ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని విమర్శిస్తూ టిప్పు జయంత్యుత్సవాలకు వ్యతిరేకంగా సభలు, సమావేశాలు జరుపుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో మొన్నటి రాష్ట్రపతి ప్రసంగం కర్ణాటక ప్రతిపక్షాన్ని ఇరకాటంలో పెట్టగా, ప్రభుత్వానికి కొండంత బలమిచ్చింది!టిప్పు సుల్తాన్ వీరోచిత చరిత్ర చాలా మందికి – కర్ణాటక ప్రతిపక్షానికి కూడా – తెలిసినట్టు లేదు. ఈ వ్యాసం చదివినవారికి టిప్పు సుల్తాన్ ఆనాటి ఈస్టిండియా కంపెనీ ప్రభుత్వాన్ని భారతదేశం నుంచి పారద్రోలడానికి ఎంతగా పోరాడాడో అర్థమౌతుంది.టిప్పు సుల్తాన్ తండ్రి హైదరాలీ కూడా మహావీరుడు. ఆయన అప్పటి మైసూరు సుల్తాన్. ఇప్పటి గ్రేటర్ కర్ణాటకనే అప్పటిలో మైసూర్ స్టేట్ అనేవారు. మైసూర్ రాజధాని శ్రీరంగపట్నం. మైసూర్ సంస్థానాన్ని టిప్పు సుల్తాన్ 1783 నుంచి 1799 వరకు పరిపాలించాడు.బ్రిటిష్ వారు భారతదేశంలో ఏవో కొన్ని భాగాలను కాక, మొత్తం దేశాన్నే క్రమంగా ఆక్రమించాలని యత్నిస్తున్నట్టు ఆయన గ్రహించాడు. అప్పటిలో బ్రిటిష్ వారితో చేసిన మొదటి యుద్ధంలో ఆయన ఓటమి చెందాడు. తత్ఫలితంగా బ్రిటిష్ వారికి మూడు కోట్లు ‘కప్పం’ చెల్లించడమే కాక, తన కుమారులిద్దరిని వారి వద్ద ‘హామీ’గా నిర్బంధంలో వుంచడానికి అంగీకరించవలసి వచ్చింది! అయినా, టిప్పు బ్రిటిష్ వారికి ‘దాసోహం’ అనలేదు. అంతేకాదు – తన సంస్థానం స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిని వదులుకోవడానికి ఆయన సుతరామూ సమ్మతించలేదు.బ్రిటిషర్లతో ఆయన ఒంటరి పోరాటమే జరపవలసి వచ్చింది. అటు నిజాం కానీ, ఇటు మహారాష్ట్రులు కానీ బ్రిటిష్ వారి వైపే! చివరికి భారతదేశంలోని ఇతర ముస్లిం రాజ్యాలూ టిప్పుతో కలిసి రాలేదు. బ్రిటిష్ వారితో ఒంటరి పోరాటం చేయడం కష్టమని భావించిన టిప్పు తక్కిన భారతీయ సంస్థానాలను, వాటి పరిపాలకులను పదే పదే తనతో కలిసి విదేశీయులతో పోరాడాలని, లేకపోతే యావద్దేశం అచిరకాలంలోనే వారికి పాదాక్రాంతం కావడం తథ్యమని హెచ్చరిస్తూ వచ్చాడు.‘బ్రిటిష్ వారు మనందరికీ సమిష్టి శత్రువులు. మనం సమైక్యంగా వారిని దేశం నుంచి తరిమివేయకపోతే, వారు మొత్తం దేశాన్నే కబళించి వేస్తారు. ముందు వారిని సాగనంపి, తరువాత మన మధ్య విభేదాలను పరిష్కరించుకుందామని ఆయన ఎంత చెప్పినా, ఎన్నిసార్లు చెప్పినా వినిపించుకున్న వారే లేరు. అయినా, తాను మాత్రం వారితో ఒంటరి పోరాటమే జరిపాడు. అయితే, బ్రిటిషర్లతో పోరాటంలో వారికి యూరప్లో శత్రువులైన ఫ్రాన్సు సహాయం పొందాలని ఆ దేశానికి రాయబారిని పంపాడు. అప్ఘానిస్తాన్, అరేబియా, మారిషస్, సిరియా, ఈజిప్ట్, జోర్డాన్, లిబియా, సూడాన్, అల్జీరియా, టునీషియా మొదలైన దేశాలకు కూడా పంపిన రాయబారులు నిరాశతోనే తిరిగి వచ్చారు కానీ సహాయ హస్తం అందించిన వారు లేరు. అయితే, ఇండియాలోని ఫ్రెంచి గవర్నర్ మష్యూర్ మలార్టిక్ మంగుళూరుకు కొందరు వలంటీర్లను 1798లో పంపారు కాని, ప్రయోజనం లేకపోయింది.అయినా, టిప్పు సుల్తాన్ నైరాశ్యం చెందలేదు. ఒంటరి పోరాటం కొనసాగిస్తూనే వున్నాడు. బ్రిటిష్ వారితో ఆయన నాలుగు యుద్ధాలు చేశాడు. మధ్యలో రెండింటిలో టిప్పు సుల్తాన్ గెలిచే సరికి బ్రిటిష్ వారికి బెంబేలెత్తి, ఆయనను తుదముట్టిస్తే కాని తాము భారతదేశంలో కాలూనలేమని భయపడ్డారు. టిప్పుపై చతుర్ముఖ దాడికి ఉద్యమించారు. ఉత్తరం నుంచి నిజాం సైన్యాలు; దక్షిణం నుంచి మహారాష్ట్ర సేనలు; తూర్పు, పశ్చిమ దిశల నుంచి బ్రిటిష్ పదాతి దళాలు, అశ్విక దళాలు శ్రీరంగపట్నాన్ని ముట్టడించాయి. స్వదేశ సంస్థానాలే విదేశీయులతో చేతులు కలిపాయి. మరి మహారాష్ట్రుల దేశభక్తి ఏమైపోయిందో! అయినా, టిప్పు వెనుకంజవేయలేదు. చివరకు నాల్గవ ఆంగ్లో – మైసూర్ యుద్ధంలో – 1799 మే నెలలో ఆ దేశభక్తుడు బ్రిటిష్ సేనలతో పోరాడుతూనే మృతిచెందాడు. రాష్ట్రపతి కోవింద్ అన్నట్టు, అది వీరమరణం!మరొకరైతే, ఒకసారి ఓటమి చెందగానే బ్రిటిష్ వారికి శరణాగతి చెంది, ఏదో విధంగా తమ రాజ్యాన్ని కాపాడుకొనేవారు. ఆయనను బెదిరించడానికి, తమ వద్ద ‘హామీ’గా అట్టిపెట్టుకున్న ఆయన కుమారులిద్దరిని ఆ బ్రిటిష్ ముష్కరులు హతమార్చారు. అయినా, కడవరకు టిప్పు సుల్తాన్ వారికి ‘జో హుకుం’ అనలేదు. అంతేకాదు– మొన్న రాష్ట్రపతి కోవింద్ అన్నట్టు, రాకెట్ ప్రయోగ పరిజ్ఞానాన్ని తన ఆఖరి దశలో కనుగొన్న ఆధునిక యుద్ధతంత్ర నిపుణుడు టిప్పు సుల్తాన్. మనదేశం నుంచి ఆ తరువాత రాకెట్ ప్రయోగ నైపుణ్యాన్ని పాశ్చాత్య దేశాలు తెలుసుకున్నాయని, దానికే ‘మైసూర్ రాకెట్’ అన్న పేరు కూడా వచ్చిందని రాష్ట్రపతి పేర్కొన్నారు.అలాంటి స్వాతంత్ర్య యోధునికి, మహా దేశభక్తునికి జయంత్యుత్సవ నివాళి సమర్పించడం తప్పిదమా? రాష్ట్రపతి ‘హెచ్చరిక’తోనైనా కర్ణాటక ప్రతిపక్ష నాయకులకు జ్ఞానోదయం కాగలదని, నవంబర్ 10న టిప్పు సుల్తాన్ జయంత్యుత్సవాలలో వారు కూడా పాల్గొనగలరని ఆశిద్దాం.డాక్టర్ తుర్లపాటి కుటుంబరావు మొన్న కర్ణాటక శాసనసభల సంయుక్త సమావేశంలో రాష్ట్రపతి రామ్నాధ్ కోవింద్ ప్రసంగిస్తూ ‘కర్ణాటక కేసరి’ టిప్పు సుల్తాన్ను స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడని, అప్పటి ఇంగ్లీషు పరిపాలకులతో స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడి, వీరమరణం పొందిన మహా దేశభక్తుడని జోహార్లు అర్పించారు. కాగా, ఆ మహా దేశభక్తుని జన్మదినమైన నవంబర్ 10న ఆ మహోత్సవాన్ని వైభవోపేతంగా జరపాలని కర్ణాటక ప్రభుత్వం నిర్ణయించి, టిప్పు సుల్తాన్ జయంత్యుత్సవాలలో పాల్గొనవలసిందిగా కోరుతూ తమ రాష్ర్టానికి చెందిన కేంద్ర మంత్రి అనంత కుమార్ హెగ్డేకు ఆహ్వానం పంపింది. అయితే, బహుశా టిప్పు సుల్తాన్ చరిత్ర సరిగా తెలియకనో, ఏమో టిప్పు మతతత్వ వాది అని, ఆయన చరిత్ర కళంకితమని పేర్కొంటూ ఆహ్వానపత్రంలో తన పేరు వేయరాదని, తాను ఆ ఉత్సవంలో పాల్గొనబోనని తీవ్ర పదజాలంతో అనంత కుమార్ లేఖ రాశారు. ఈ విషయంలో కర్ణాటక ప్రతిపక్షం వారు కూడా కొంతకాలంగా ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని విమర్శిస్తూ టిప్పు జయంత్యుత్సవాలకు వ్యతిరేకంగా సభలు, సమావేశాలు జరుపుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో మొన్నటి రాష్ట్రపతి ప్రసంగం కర్ణాటక ప్రతిపక్షాన్ని ఇరకాటంలో పెట్టగా, ప్రభుత్వానికి కొండంత బలమిచ్చింది!టిప్పు సుల్తాన్ వీరోచిత చరిత్ర చాలా మందికి – కర్ణాటక ప్రతిపక్షానికి కూడా – తెలిసినట్టు లేదు. ఈ వ్యాసం చదివినవారికి టిప్పు సుల్తాన్ ఆనాటి ఈస్టిండియా కంపెనీ ప్రభుత్వాన్ని భారతదేశం నుంచి పారద్రోలడానికి ఎంతగా పోరాడాడో అర్థమౌతుంది.టిప్పు సుల్తాన్ తండ్రి హైదరాలీ కూడా మహావీరుడు. ఆయన అప్పటి మైసూరు సుల్తాన్. ఇప్పటి గ్రేటర్ కర్ణాటకనే అప్పటిలో మైసూర్ స్టేట్ అనేవారు. మైసూర్ రాజధాని శ్రీరంగపట్నం. మైసూర్ సంస్థానాన్ని టిప్పు సుల్తాన్ 1783 నుంచి 1799 వరకు పరిపాలించాడు.బ్రిటిష్ వారు భారతదేశంలో ఏవో కొన్ని భాగాలను కాక, మొత్తం దేశాన్నే క్రమంగా ఆక్రమించాలని యత్నిస్తున్నట్టు ఆయన గ్రహించాడు. అప్పటిలో బ్రిటిష్ వారితో చేసిన మొదటి యుద్ధంలో ఆయన ఓటమి చెందాడు. తత్ఫలితంగా బ్రిటిష్ వారికి మూడు కోట్లు ‘కప్పం’ చెల్లించడమే కాక, తన కుమారులిద్దరిని వారి వద్ద ‘హామీ’గా నిర్బంధంలో వుంచడానికి అంగీకరించవలసి వచ్చింది! అయినా, టిప్పు బ్రిటిష్ వారికి ‘దాసోహం’ అనలేదు. అంతేకాదు – తన సంస్థానం స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిని వదులుకోవడానికి ఆయన సుతరామూ సమ్మతించలేదు.బ్రిటిషర్లతో ఆయన ఒంటరి పోరాటమే జరపవలసి వచ్చింది. అటు నిజాం కానీ, ఇటు మహారాష్ట్రులు కానీ బ్రిటిష్ వారి వైపే! చివరికి భారతదేశంలోని ఇతర ముస్లిం రాజ్యాలూ టిప్పుతో కలిసి రాలేదు. బ్రిటిష్ వారితో ఒంటరి పోరాటం చేయడం కష్టమని భావించిన టిప్పు తక్కిన భారతీయ సంస్థానాలను, వాటి పరిపాలకులను పదే పదే తనతో కలిసి విదేశీయులతో పోరాడాలని, లేకపోతే యావద్దేశం అచిరకాలంలోనే వారికి పాదాక్రాంతం కావడం తథ్యమని హెచ్చరిస్తూ వచ్చాడు.‘బ్రిటిష్ వారు మనందరికీ సమిష్టి శత్రువులు. మనం సమైక్యంగా వారిని దేశం నుంచి తరిమివేయకపోతే, వారు మొత్తం దేశాన్నే కబళించి వేస్తారు. ముందు వారిని సాగనంపి, తరువాత మన మధ్య విభేదాలను పరిష్కరించుకుందామని ఆయన ఎంత చెప్పినా, ఎన్నిసార్లు చెప్పినా వినిపించుకున్న వారే లేరు. అయినా, తాను మాత్రం వారితో ఒంటరి పోరాటమే జరిపాడు. అయితే, బ్రిటిషర్లతో పోరాటంలో వారికి యూరప్లో శత్రువులైన ఫ్రాన్సు సహాయం పొందాలని ఆ దేశానికి రాయబారిని పంపాడు. అప్ఘానిస్తాన్, అరేబియా, మారిషస్, సిరియా, ఈజిప్ట్, జోర్డాన్, లిబియా, సూడాన్, అల్జీరియా, టునీషియా మొదలైన దేశాలకు కూడా పంపిన రాయబారులు నిరాశతోనే తిరిగి వచ్చారు కానీ సహాయ హస్తం అందించిన వారు లేరు. అయితే, ఇండియాలోని ఫ్రెంచి గవర్నర్ మష్యూర్ మలార్టిక్ మంగుళూరుకు కొందరు వలంటీర్లను 1798లో పంపారు కాని, ప్రయోజనం లేకపోయింది.అయినా, టిప్పు సుల్తాన్ నైరాశ్యం చెందలేదు. ఒంటరి పోరాటం కొనసాగిస్తూనే వున్నాడు. బ్రిటిష్ వారితో ఆయన నాలుగు యుద్ధాలు చేశాడు. మధ్యలో రెండింటిలో టిప్పు సుల్తాన్ గెలిచే సరికి బ్రిటిష్ వారికి బెంబేలెత్తి, ఆయనను తుదముట్టిస్తే కాని తాము భారతదేశంలో కాలూనలేమని భయపడ్డారు. టిప్పుపై చతుర్ముఖ దాడికి ఉద్యమించారు. ఉత్తరం నుంచి నిజాం సైన్యాలు; దక్షిణం నుంచి మహారాష్ట్ర సేనలు; తూర్పు, పశ్చిమ దిశల నుంచి బ్రిటిష్ పదాతి దళాలు, అశ్విక దళాలు శ్రీరంగపట్నాన్ని ముట్టడించాయి. స్వదేశ సంస్థానాలే విదేశీయులతో చేతులు కలిపాయి. మరి మహారాష్ట్రుల దేశభక్తి ఏమైపోయిందో! అయినా, టిప్పు వెనుకంజవేయలేదు. చివరకు నాల్గవ ఆంగ్లో – మైసూర్ యుద్ధంలో – 1799 మే నెలలో ఆ దేశభక్తుడు బ్రిటిష్ సేనలతో పోరాడుతూనే మృతిచెందాడు. రాష్ట్రపతి కోవింద్ అన్నట్టు, అది వీరమరణం!మరొకరైతే, ఒకసారి ఓటమి చెందగానే బ్రిటిష్ వారికి శరణాగతి చెంది, ఏదో విధంగా తమ రాజ్యాన్ని కాపాడుకొనేవారు. ఆయనను బెదిరించడానికి, తమ వద్ద ‘హామీ’గా అట్టిపెట్టుకున్న ఆయన కుమారులిద్దరిని ఆ బ్రిటిష్ ముష్కరులు హతమార్చారు. అయినా, కడవరకు టిప్పు సుల్తాన్ వారికి ‘జో హుకుం’ అనలేదు. అంతేకాదు– మొన్న రాష్ట్రపతి కోవింద్ అన్నట్టు, రాకెట్ ప్రయోగ పరిజ్ఞానాన్ని తన ఆఖరి దశలో కనుగొన్న ఆధునిక యుద్ధతంత్ర నిపుణుడు టిప్పు సుల్తాన్. మనదేశం నుంచి ఆ తరువాత రాకెట్ ప్రయోగ నైపుణ్యాన్ని పాశ్చాత్య దేశాలు తెలుసుకున్నాయని, దానికే ‘మైసూర్ రాకెట్’ అన్న పేరు కూడా వచ్చిందని రాష్ట్రపతి పేర్కొన్నారు.అలాంటి స్వాతంత్ర్య యోధునికి, మహా దేశభక్తునికి జయంత్యుత్సవ నివాళి సమర్పించడం తప్పిదమా? రాష్ట్రపతి ‘హెచ్చరిక’తోనైనా కర్ణాటక ప్రతిపక్ష నాయకులకు జ్ఞానోదయం కాగలదని, నవంబర్ 10న టిప్పు సుల్తాన్ జయంత్యుత్సవాలలో వారు కూడా పాల్గొనగలరని ఆశిద్దాం.డాక్టర్ తుర్లపాటి కుటుంబరావు
 british vaaritho ontari poratam jaripina veerudu tippusultan. aa mahaa deshabhaktuniki jayantyutsava nivaali samarpinchadam tappidama? rashtrapati kovind ‘hecharika’thoo ayinakarnaataka pratipaksha naayakulaku ghnaanodayam kaagaladani,tippu sultan jayanti utsavaalalo paalgonagalarani aasiddaam. monna karnaataka saasanasabhala samyukta samavesamlo rashtrapati ramnadh kovind prasangistuu ‘karnaataka kesari’ tippu sultaannu swaatantrya samarayodhudani, appati ingleeshu paripaalakulato swaatantryam kosam poradi, veeramaranam pondina mahaa deshabhaktudani joharlu arpinchaaru. kaga, aa mahaa deshabhaktuni janmadinamaina navambar 10na aa mahotsavaanni vaibhavopetamgaa jarapalani karnaataka prabhutvam nirnayinchi, tippu sultan jayantyutsavaalalo paalgonavalasindigaa korutu tama raashrtaaniki chendina kendra mantri ananta kumar hegdeku aahvaanam pampindi. ayithe, bahusa tippu sultan charitra sarigaa teliyakano, emo tippu matatatva vaadi ani, aayana charitra kalankitamani perkontu aahvaanapatramlo tana paeru veyaraadani, taanu aa utsavamlo palgonabonani teevra padajaalamto ananta kumar lekha raasaaru. ee vishayamlo karnaataka pratipaksham vaaru kuudaa kontakaalamgaa prabhutva nirnayaanni vimarsistuu tippu jayantyutsavaalaku vyatirekamgaa sabhalu, samavesalu jaruputunnaru. ee nepathyamlo monnati rashtrapati prasangam karnaataka pratipakshaanni irakaatamlo pettagaa, prabhutvaaniki kondanta balamichindi!tippu sultan veerochita charitra chala mandiki – karnaataka pratipakshaaniki kuudaa – telisinattu ledu. ee vyaasam chadivinavaariki tippu sultan aanaati eestindia company prabhutvaanni bharatadesam nunchi paaradroladaaniki entagaa poradado ardhamoutundi.tippu sultan tandri hyderali kuudaa mahaveerudu. aayana appati maisuru sultan. ippati grater karnatakane appatilo mysur state anevaaru. mysur rajadhani srirangapatnam. mysur samsthaanaanni tippu sultan 1783 nunchi 1799 varaku paripaalinchaadu.british vaaru bhaaratadesamlo evo konni bhaagaalanu kaaka, mottam deshaanne kramangaa aakraminchaalani yatnistunnattu aayana grahinchaadu. appatilo british vaaritho chesina modati yuddhamlo aayana otami chendaadu. tatphalitamgaa british vaariki moodu kotlu ‘kappam’ chellinchadame kaaka, tana kumaaruliddarini vaari vadda ‘haami’gaa nirbandhamlo vunchadaaniki angeekarinchavalasi vachindi! aina, tippu british vaariki ‘dasoham’ analedu. antekaadu – tana samsthaanam swatantra pratipattini vadulukovadaaniki aayana sutaraamuu sammatinchaledu.britisharlatho aayana ontari poratame jarapavalasi vachindi. atu nijam cony, itu mahaaraashtrulu cony british vaari vaipe! chivariki bhaaratadesamlooni itara muslim raajyaaluu tipputho kalisi raledu. british vaaritho ontari poratam cheyadam kashtamani bhaavinchina tippu takkina bhaarateeya samsthaanaalanu, vaati paripaalakulanu pade pade tanatho kalisi videsheeyulatho poraadaalani, lekapothe yavaddesam achirakaalamlone vaariki paadaakraantam kaavadam tathyamani hecharistuu vachaadu.‘british vaaru manandarikee samishti satruvulu. manam samaikyamgaa vaarini desham nunchi tarimiveyakapothe, vaaru mottam deshaanne kabalinchi vestaaru. mundu vaarini saaganampi, taruvaata mana madhya vibhedaalanu parishkarinchukundaamani aayana entha cheppina, ennisaarlu cheppina vinipinchukunna vaare leru. aina, taanu maatram vaaritho ontari poratame jaripadu. ayithe, britisharlatho poraatamlo vaariki euraplo satruvulaina fraansu sahayam pondaalani aa deshaniki raayabaarini pampaadu. apghanistan, arabia, marishus, siria, egipt, jordan, libia, sudan, algeria, tunisia modalaina deshaalaku kuudaa pampina raayabaarulu niraasatoonae tirigi vachaaru cony sahaya hastam andinchina vaaru leru. ayithe, indialoni frenchi gavarnar mashyur malartic manguluruku kondaru valantiirlanu 1798loo pampaaru kaani, prayojanam lekapoyindi.aina, tippu sultan nairasyam chendaledu. ontari poratam konasagistune vunnadu. british vaaritho aayana naalugu yuddhaalu cheshaadu. madhyalo rendintilo tippu sultan geliche sariki british vaariki bembeletti, aayananu tudamuttiste kaani taamu bhaaratadesamlo kaaluunalemani bhayapaddaru. tippupai chaturmukha daadiki udyaminchaaru. uttaram nunchi nijam sainyalu; dakshinam nunchi maharashtra senalu; thoorpu, paschima disala nunchi british padaati dalaalu, ashwika dalaalu srirangapatnaanni muttadinchaayi. swadesha samsthaanaale videsheeyulatho chetulu kalipai. mari mahaaraashtrula deshabhakti emaipoyindo! aina, tippu venukanjaveyaledu. chivaraku nalgava aanglo – mysur yuddhamlo – 1799 mee nelalo aa deshabhaktudu british senalatho poraadutuunee mrutichendaadu. rashtrapati kovind annattu, adhi veeramaranam!marokaraite, okasari otami chendagaane british vaariki saranaagati chendi, edho vidhamgaa tama rajyanni kapadukonevaru. aayananu bedirinchadaaniki, tama vadda ‘haami’gaa attipettukunna aayana kumaaruliddarini aa british mushkarulu hatamaarchaaru. aina, kadavaraku tippu sultan vaariki ‘joo hukum’ analedu. antekaadu– monna rashtrapati kovind annattu, racket prayoga parignaanaanni tana akhari dasalo kanugonna aadhunika yuddhatantra nipunudu tippu sultan. manadesam nunchi aa taruvaata racket prayoga naipunyaanni paaschaatya deshaalu telusukunnaayani, daanike ‘mysur racket’ anna paeru kuudaa vachindani rashtrapati perkonnaru.alanti swaatantrya yodhuniki, mahaa deshabhaktuniki jayantyutsava nivaali samarpinchadam tappidama? rashtrapati ‘hecharika’thonaina karnaataka pratipaksha naayakulaku ghnaanodayam kaagaladani, navambar 10na tippu sultan jayantyutsavaalalo vaaru kuudaa paalgonagalarani aasiddaam.dactor turlapati kutumbarao monna karnaataka saasanasabhala samyukta samavesamlo rashtrapati ramnadh kovind prasangistuu ‘karnaataka kesari’ tippu sultaannu swaatantrya samarayodhudani, appati ingleeshu paripaalakulato swaatantryam kosam poradi, veeramaranam pondina mahaa deshabhaktudani joharlu arpinchaaru. kaga, aa mahaa deshabhaktuni janmadinamaina navambar 10na aa mahotsavaanni vaibhavopetamgaa jarapalani karnaataka prabhutvam nirnayinchi, tippu sultan jayantyutsavaalalo paalgonavalasindigaa korutu tama raashrtaaniki chendina kendra mantri ananta kumar hegdeku aahvaanam pampindi. ayithe, bahusa tippu sultan charitra sarigaa teliyakano, emo tippu matatatva vaadi ani, aayana charitra kalankitamani perkontu aahvaanapatramlo tana paeru veyaraadani, taanu aa utsavamlo palgonabonani teevra padajaalamto ananta kumar lekha raasaaru. ee vishayamlo karnaataka pratipaksham vaaru kuudaa kontakaalamgaa prabhutva nirnayaanni vimarsistuu tippu jayantyutsavaalaku vyatirekamgaa sabhalu, samavesalu jaruputunnaru. ee nepathyamlo monnati rashtrapati prasangam karnaataka pratipakshaanni irakaatamlo pettagaa, prabhutvaaniki kondanta balamichindi!tippu sultan veerochita charitra chala mandiki – karnaataka pratipakshaaniki kuudaa – telisinattu ledu. ee vyaasam chadivinavaariki tippu sultan aanaati eestindia company prabhutvaanni bharatadesam nunchi paaradroladaaniki entagaa poradado ardhamoutundi.tippu sultan tandri hyderali kuudaa mahaveerudu. aayana appati maisuru sultan. ippati grater karnatakane appatilo mysur state anevaaru. mysur rajadhani srirangapatnam. mysur samsthaanaanni tippu sultan 1783 nunchi 1799 varaku paripaalinchaadu.british vaaru bhaaratadesamlo evo konni bhaagaalanu kaaka, mottam deshaanne kramangaa aakraminchaalani yatnistunnattu aayana grahinchaadu. appatilo british vaaritho chesina modati yuddhamlo aayana otami chendaadu. tatphalitamgaa british vaariki moodu kotlu ‘kappam’ chellinchadame kaaka, tana kumaaruliddarini vaari vadda ‘haami’gaa nirbandhamlo vunchadaaniki angeekarinchavalasi vachindi! aina, tippu british vaariki ‘dasoham’ analedu. antekaadu – tana samsthaanam swatantra pratipattini vadulukovadaaniki aayana sutaraamuu sammatinchaledu.britisharlatho aayana ontari poratame jarapavalasi vachindi. atu nijam cony, itu mahaaraashtrulu cony british vaari vaipe! chivariki bhaaratadesamlooni itara muslim raajyaaluu tipputho kalisi raledu. british vaaritho ontari poratam cheyadam kashtamani bhaavinchina tippu takkina bhaarateeya samsthaanaalanu, vaati paripaalakulanu pade pade tanatho kalisi videsheeyulatho poraadaalani, lekapothe yavaddesam achirakaalamlone vaariki paadaakraantam kaavadam tathyamani hecharistuu vachaadu.‘british vaaru manandarikee samishti satruvulu. manam samaikyamgaa vaarini desham nunchi tarimiveyakapothe, vaaru mottam deshaanne kabalinchi vestaaru. mundu vaarini saaganampi, taruvaata mana madhya vibhedaalanu parishkarinchukundaamani aayana entha cheppina, ennisaarlu cheppina vinipinchukunna vaare leru. aina, taanu maatram vaaritho ontari poratame jaripadu. ayithe, britisharlatho poraatamlo vaariki euraplo satruvulaina fraansu sahayam pondaalani aa deshaniki raayabaarini pampaadu. apghanistan, arabia, marishus, siria, egipt, jordan, libia, sudan, algeria, tunisia modalaina deshaalaku kuudaa pampina raayabaarulu niraasatoonae tirigi vachaaru cony sahaya hastam andinchina vaaru leru. ayithe, indialoni frenchi gavarnar mashyur malartic manguluruku kondaru valantiirlanu 1798loo pampaaru kaani, prayojanam lekapoyindi.aina, tippu sultan nairasyam chendaledu. ontari poratam konasagistune vunnadu. british vaaritho aayana naalugu yuddhaalu cheshaadu. madhyalo rendintilo tippu sultan geliche sariki british vaariki bembeletti, aayananu tudamuttiste kaani taamu bhaaratadesamlo kaaluunalemani bhayapaddaru. tippupai chaturmukha daadiki udyaminchaaru. uttaram nunchi nijam sainyalu; dakshinam nunchi maharashtra senalu; thoorpu, paschima disala nunchi british padaati dalaalu, ashwika dalaalu srirangapatnaanni muttadinchaayi. swadesha samsthaanaale videsheeyulatho chetulu kalipai. mari mahaaraashtrula deshabhakti emaipoyindo! aina, tippu venukanjaveyaledu. chivaraku nalgava aanglo – mysur yuddhamlo – 1799 mee nelalo aa deshabhaktudu british senalatho poraadutuunee mrutichendaadu. rashtrapati kovind annattu, adhi veeramaranam!marokaraite, okasari otami chendagaane british vaariki saranaagati chendi, edho vidhamgaa tama rajyanni kapadukonevaru. aayananu bedirinchadaaniki, tama vadda ‘haami’gaa attipettukunna aayana kumaaruliddarini aa british mushkarulu hatamaarchaaru. aina, kadavaraku tippu sultan vaariki ‘joo hukum’ analedu. antekaadu– monna rashtrapati kovind annattu, racket prayoga parignaanaanni tana akhari dasalo kanugonna aadhunika yuddhatantra nipunudu tippu sultan. manadesam nunchi aa taruvaata racket prayoga naipunyaanni paaschaatya deshaalu telusukunnaayani, daanike ‘mysur racket’ anna paeru kuudaa vachindani rashtrapati perkonnaru.alanti swaatantrya yodhuniki, mahaa deshabhaktuniki jayantyutsava nivaali samarpinchadam tappidama? rashtrapati ‘hecharika’thonaina karnaataka pratipaksha naayakulaku ghnaanodayam kaagaladani, navambar 10na tippu sultan jayantyutsavaalalo vaaru kuudaa paalgonagalarani aasiddaam.dactor turlapati kutumbarao