 ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ప్రతివాడూ తను ఫూలిష్ గా ప్రవర్తించాననో తనొక ఫూల్ అనో అనుకుంటాడు. కాని పిచ్చిగా ప్రవర్తించాననిమాత్రం అనుకోడు. వాస్తవాన్ని ఎన్నోసార్లుపిచ్చిగా ప్రవర్తిస్తాడు. ఆ సంగతి తెలుసుకొన్నాబయటికి ఒప్పుకోడు. పిచ్చివాడికీ మంచివాడుగా కన్పించేవాడికీ ఉండేతేడా అతి స్వల్పం. పిచ్చివాడికి తనుపిచ్చిగా ప్రవర్తిస్తున్నాననే విచక్షణా జ్ఞానం ఉండదు. మామూలువాడికి ఆ ఉద్రేకం చల్లారగానే విచక్షణా జ్ఞానం ఉండదు. మామూలువాడికి ఆ ఉద్రేకం చల్లారగానే విచక్షణా జ్ఞానం ఏర్పడుతుంది. తనప్రవర్తన గురించి ఆలోచిస్తాడు. ఆ విచక్షణా జ్ఞానం, పిచ్చివాడిగా ముద్రవెయ్యబడినవాడిలో ఎందుకు పని చెయ్యడం లేదో శోధించి తెలుసుకోవలసిన బాధ్యత సైకియాట్రిస్టుకుంది. శరీరం గాయపడుతుంది. మనసూ గాయపడుతుంది. శరీరం మీద గాయం గురించి మనకు వివరాలు తెలుస్తాయి. మనసు గాయం కన్పించదు. మనసు ఎప్పుడు, ఎందుకు గాయపడిందో తెలుసుకోవడంచాలా కష్టం. అందుకే సైకియాట్రిస్టు చాలా జాగ్రత్తగా వ్యాధిగ్రస్తుని లక్షణాలను పరిశీలించాలి. ఈ అధ్యయనంవల్ల కొంతవరకే ఆ వ్యాధి అర్ధమవుతుంది. అందుకే వ్యాధి గ్రస్తుని గత చరిత్ర తెలుసుకోవాల్సినఅవసరం ఏర్పడుతుంది. అతడు గర్భస్థ శిశువుగా వున్నప్పటినుంచీ, ఆ ఇంటి పరిస్థితులనూ, ఆ తల్లి మానసికస్థితినీ తెలుసుకోవాల్సి ఉంటుంది. ఆ వ్యాధిలక్షణాలు ఎ వయసులో, ఏ పరిస్థితుల్లో బయటపడిందీ అధ్యయనం చెయ్యాల్సి ఉంటుంది. అతని కుటుంబచరిత్రా, అతని జీవనవిధానం క్షున్నంగా తెలుసుకోవాల్సి ఉంటుంది. మనసు గాయపడుతుంది. అది ఎప్పుడు గాయపడిందో ఒకోసారి ఆ మనసుకే తెలియదు. ఉన్మాదస్థాయికి చేరినఎన్నో కేసులు నయంకావడం లేదంటే ఆ లోపం డాక్టర్లదే. మందులు వాడటంలోచూపే శ్రద్ద పేషెంట్ చరిత్రమీద, అతడిచుట్టూ అల్లుకొన్నసాంఘిక, ఆర్ధిక, కుటుంబపరిస్థితులను అధ్యయనంచేయడం మీదలేకపోవటం వల్లనేవ్యాధి నయం కాదు. ఒక మానసిక రోగిని సంపూర్ణ మానసిక ఆరోగ్యవంతుడిగా చెయ్యాలంటే సైకియాట్రిస్టుకు ఎంతో ఓర్పూ, దీక్షా ఉండాలి" ఆగి మహాతిని చూశాడు ప్రొఫెసర్.
 "ఇప్పుడర్ధమైంది అంకుల్, మీరెంత శ్రమపడ్డారో? నా మీదున్న ప్రేమాభిమానాలతో..." మహతి కళ్ళు చెమ్మగిల్లాయి. కంఠం గాద్గదికం అయింది. "నిజం చెప్పాలంటే ప్రతి కేసులో అంతశ్రమ అవసరమే. కానిఅంత టైం స్పేర్ చెయ్యలేకపోతున్నందుకు ఎంతోబాదపడుతుంటాను. అందువల్లనే తిరిగితిరిగి అవే కేసులు రిలాప్స్ అయి మళ్ళీ వస్తుంటాయి" ప్రొఫెసర్ బాధగా అన్నాడు. "అంకుల్, మీకు విసుగు కలిగిస్తున్నానేమో? రెండు సందేహాలు..." సందేహిస్తూ అంది. "ఊ( సందేహమెందుకు? అడుగు" ప్రొఫెసర్ పైపు వెలిగించడానికి అగ్గిపెట్టె వెతుక్కుంటూఅన్నాడు. "రవి చిన్నప్పుడు ఆయా పాలివగానే నిద్రవచ్చేదన్నాడు. ఇందులో విశేషమేముంది? పాలు తాగ్గానే పసిపిల్లలు మామూలుగానే నిద్రపోతారుగా?" "మరీ పసిబిడ్డలుగా ఉన్నప్పుడైతే పాలు తాగ్గానే పిల్లలు నిద్రపోతారు. కాని, రవికి అప్పుడుమూడు నాలుగేళ్ళుంటాయి. ఆ వయసులో పాలుతాగ్గానే పిల్లలునిద్రపోరు. ఉత్సాహంగా అడుకొంటారు. అలా ఆడుకోవాలని తనకుండేదనీ, కాని పాలు తాగ్గానే తనకు నిద్ర ముంచుకొచ్చేదనీ చెప్పాడు గుర్తుందా?" "అవును అంకుల్ అలాగే చెప్పాడు" మహతి గుర్తు చేసుకొంటూ అంది. "ఎందువల్లనో తెలుసా?" ఆమె తల అడ్డంగా తిప్పింది. "పాలల్లో నల్లమందు కలిపి ఇచ్చేది నాంచారమ్మ" "అదెవరు అంకుల్?" "ఆయా పేరు నాంచారమ్మ" "ఊ(! చెప్పండి అంకుల్!" "అనారోగ్యంగా ఉన్న తల్లి బిడ్డను పెంచలేక ఆయాకు అప్పగించింది. నాంచారమ్మ పాలల్లో నల్లమందు కలిపిచ్చిబిడ్డను నిద్రపుచ్చి, తనూ నిద్రపోయేది హాయిగా" "డాక్టర్ గౌతమ్ రాజ్యలక్ష్మికి మానసిక ఉల్లాసం కలిగించడంకోసం, క్లబ్బులకూ, సినిమాలకూ, పిక్ నిక్ లకూ తీసుకువెళ్ళేవాడు. అది ట్రీట్ మెంట్ లో ఒక భాగంగానే చేశాడు. వంటరిగా ఎక్కువసేపు గడిపినప్పుడు ఆమెలో ఆత్మహత్య చేసుకోవాలనే భావన(సూయిసైడల్ టెండెన్సీ) తల ఎత్తేది. అందుకే వీలయినంతసేపు ఆమెను తనతోటే తిప్పుకొనేవాడు. పైగా అతడి సమక్షంలో రాజ్యలక్ష్మి తనకుభద్రత ఉన్నట్లుగా భావించి నార్మల్ గా ఉండేది. చిన్నతనంలోనే నల్ల మందుకు అలవాటుపడిన రవికిరణ్ మస్తిష్కందెబ్బతిన్నది. గర్భస్థశిశువుగా ఉన్నప్పుడే తల్లిలో ప్రకోపించినమానసిక అలజడి వత్తిడికి గురి అయ్యాడు. తర్వాత నల్లమందు ప్రభావం, ఆ తర్వాత తల్లిదండ్రుల ఘర్షణ, ఇలా ఒకదాని తరువాత మరొకటి రావడంతో అతని మనోఫలకంనెర్రెలు వారింది. చిన్నారిమనసు చిందరవందరైంది. ఆ తర్వాత మాతామహుడైన తాతయ్యా, నాయనమ్మలు అతడి మనసు ఎలాచీల్చారో స్వయంగా విన్నావుగా?" రవికిరణ్ కు పదిపన్నెండేళ్ళు వచ్చేసరికి ఆ ముసలివాళ్ళ ఇన్ ఫ్లుయన్స్ నుంచి బయట పడటం జరిగిపోయింది. ఆ బాధామయ గాధల ప్రబావం అతని అవచేతన మనసులో, అట్టడుగు పొరల్లో చోటుచేసుకొని పదిలంగా ఉండిపోయింది. యవ్వనదశ ప్రారంభంఅయేసరికి, అతడి వ్యక్తిత్వం రెండుగా చీలిపోయి సహజీవనం చేస్తూ వచ్చింది. నీ పరిచయంతో అది బయటికొచ్చాయి. నీ ప్రేమలో ఆ వ్యక్తిత్వాలు ఉత్తేజితం అయ్యాయి. రవిగానూ, కిరణ్ గానూ, విభిన్న మానసిక ప్రవృత్తులతో, హావభావాలతో నీ ముందు సాక్షాత్కరించాయి. వాటి వాడీ వేడీ నువు కళ్ళారా చూశావు, అనుభవించావు. నేను చేసిందల్లా నిన్ను కేంద్రంగా పెట్టుకొని ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా తిరుగుతున్న ఆ రవి-కిరణ్ వ్యక్తిత్వాలను ముఖాముఖిగా నిలబెట్టడంమాత్రమే. అలాసంఘర్షణకు ఆయత్తం చేశాను. పోరుకు ఉసికొల్పిచివరికి ఇద్దర్నీ నిరాయుధుల్ని చెయ్యడమే నా ధ్యేయం. నిరంతరం పోరాటంలో అలసిపోయిన ఆ వ్యక్తిత్వాలు రెండూ బలహీనమైన దశలో ఈ ఆఖరి ప్రయోగాన్ని చేశాను. దాని ఫలితమేమిటో నిముషాల్లోనో, క్షణాల్లోనో చూడబోతున్నావ్ మహతీ!"
 ప్రొఫెసర్ ఆపి, అగ్గిపుల్ల వెలిగించి పైపులోని పొగాకు పొడి అంటించాడు. "అంకుల్, ఆ రాత్రి నన్ను నాగార్జునసాగర్ ఎందుకు తీసుకెళ్ళాడు! అప్పటి అతని ప్రవర్తన ఎంత ఆలోచించినా నాకు అర్ధం కావడం లేదు" మహతి అయోమయంగా చూస్తూ అడిగింది. "అతని సబ్ కాన్ షన్ లో అణిగి ఉన్న నిజాంసాగర్లో జరిగిన దుర్ఘటనలకు, అతడు అనుభావించిన మానసిక సంక్షోభాలకు బహిర్గాతమైన రూపాంతరాలే నాగార్జునసాగర్ వద్ద జరిగిన సంఘటనలు. అతడు వర్ణించి చెప్పిన సాగర్ సంఘటనను నాగార్జునసాగర్ లో జరిగిన సంఘటనతో పోల్చి చూడు. నీకే అర్ధం అవుతుంది". "అవునంకుల్----విజయపురిబంగళాలో ఉండగానే, రవి-కిరణ్-----ఒకరిమీద ఒకరు దూకారు. రవిని చంపుతానని వెర్రిగా తిరిగాడు. కిరణ్ . అతడికి చిక్కకుండా, అతడ్ని కవ్విస్తూ, ఉడికిస్తూ, కిరణ్ కు నిజంగానే వెర్రెక్కించాడు రవి. ఆ సంఘటనలు తల్చుకొంటే ఇప్పటికీ నా గుండెలో వణుకుపుట్టుకొస్తుంది అంకుల్. ఆ రాత్రి సాగర్ ఒడ్డున..." "ఒక్క నిముషం ఆగు. అతనులేచినట్టున్నాడు" అంటూ పరశురాం లేచినిలబడ్డాడు. మహతి అప్రయత్నంగానే చివ్వున లేచి నిలబడింది. తలతిప్పి చూసింది. మెల్లమెల్లగా తలుపుతెరుచుకొన్నాయి. అతఃడు అల్లనల్లన మెల్లగా వస్తున్నాడు. ఠీవిగా ఉన్నాడు. హుందాగా ఉన్నాడు. ముఖం ప్రశాంతంగా ఉంది. కళ్ళలో కాంతిరేఖలు కదిలిపోతున్నాయి. అతడ్ని అలా చూస్తూంటే ఆమెలో ఆనందం ఆర్ణవమైంది. హృదయం స్పందించింది. మధురమైన కోరికలెన్నో గుర్రాలై మనస్సులో పరుగులు తీశాయి. అమాంతంవెళ్ళి అతడ్ని ఆలింగనం చేసుకోవాలనిపిస్తోంది ఆమెకు. "రవికిరణ్! రా బాబూరా! ఇలా వచ్చి కూర్చో" ఆప్యాయంగా పలకరించాడు ప్రొఫెసర్. మహతి అతడ్ని చూస్తూ మంత్రముగ్ధలా నిలబడిపోయింది. ఆమెను ఆ స్థితిలో చూసి ముసిముసిగా నవ్వుకొన్నాడు పరశురాం. "మహతీ! రవికిరణ్ కు కాఫీ పట్టుకొస్తావా? నాక్కూడా ఓ కప్పు ఇఫ్ యూ డోన్ ట్ మైండ్..." "విత్ ప్లెజర్ అంకుల్" ఆమె కదిలింది. ఆరడుగులు వేసి ఏడో అడుగు వేస్తుండగా ఆమెకు వెనకనుంచి విన్పించింది---- "ఆమె ఎవరు?" ప్రొపెసర్ పరశురాం పెదవులమధ్యనుంచి పైపు కింద పడిపోయింది. "ఎక్కడో చూసిన గుర్తు!" మహతి ఏడో అడుగు భూమిలోకి కూరుకుపోయింది. వంగి కిందవున్న పైపును అందుకొని అగ్గిపెట్టెకోసం వెదుక్కున్నాడు ప్రొఫెసర్ పరశురాం.
       ---సమాప్తం---
 eppudo okappudu prativaaduu tanu phoolish gaa pravartinchaanano tanoka phool ano anukuntaadu. kaani picchigaa pravartinchaananimaatr anukodu. vaastavaanni ennosaarlupichigaa pravartistaadu. aa sangati telusukonnaabayatiki oppukodu. picchivaadikii manchivaadugaa kanpinchevaadikii undeteda athi swalpam. picchivaadiki tanupicchigaa pravartistunnaanane vichakshanaa ghnaanam undadu. maamuuluvaadiki aa udrekam challaragane vichakshanaa ghnaanam undadu. maamuuluvaadiki aa udrekam challaragane vichakshanaa ghnaanam erpadutundi. tanapravartana gurinchi aalochistaadu. aa vichakshanaa ghnaanam, picchivaadigaa mudraveyyabadinavadila enduku pani cheyyadam ledho sodhinchi telusukovalasina baadhyata saikiyaatristukundi. sareeram gaayapadutundi. manasuu gaayapadutundi. sareeram meeda gaayam gurinchi manaku vivaraalu telustaayi. manasu gaayam kanpinchadu. manasu eppudu, enduku gaayapadindo telusukovadanchaalaa kashtam. anduke cyciatristu chala jaagrattagaa vyaadhigrastuni lakshanaalanu pariseelinchaali. ee adhyayanamvalla kontavarake aa vyaadhi ardhamavutundi. anduke vyaadhi grastuni gatha charitra telusukovalsinavaavarasa erpadutundi. atadu garbhastha sisuvugaa vunnappatinunchii, aa inti paristhitulanuu, aa talli maanasikasthitinii telusukovalsi untundi. aa vyaadhilakshanhaalu e vayasulo, e paristhitullo bayatapadindii adhyayanam cheyyalsi untundi. athani kutumbacharitra, athani jeevanavidhaanam kshunnamgaa telusukovalsi untundi. manasu gaayapadutundi. adhi eppudu gaayapadindo okosari aa manasuke teliyadu. unmaadasthaayiki cherineenno kesulu nayankavadam ledante aa lopam dactorlade. mandulu vaadatamlochuupe shradda patint charitrameeda, atadichuttuu allukonnasanghika, aardhika, kutumbaparisthitulanu adhyayanancheyadam meedalekapovatam vallanevyaadhi nayam kaadu. oka maanasika rogini sampuurna maanasika aarogyavantudigaa cheyyalante cyciatristucu entho orpoo, deeksha undaali" aagi mahatini chushadu professor.
 "ippudardhamaindi ankul, meerentha shramapaddaro? naa meedunna premaabhimaanaalatho..." mahati kallu chemmagillaayi. kantham gaadgadikam ayindi. "nijam cheppalante prati kesulo antasrama avasarame. kaanianta taim spare cheyyalekapotunnanduka entobaadapadutuntaanu. anduvallane tirigitirigi ave kesulu relaps ayi mallee vastuntaayi" professor badhaga annadu. "ankul, meeku visugu kaligistunnanemo? rendu sandehaalu..." sandehistuu andi. "oo( sandehamenduku? adugu" professor paipu veliginchadaaniki aggipette vetukkuntuunnadu. "ravi chinnappudu aayaa paalivagaane nidravachedannadu. indulo viseshamemundi? paalu taaggaane pasipillalu maamuulugaane nidrapotaarugaa?" "mari pasibiddalugaa unnappudaite paalu taaggaane pillalu nidrapotaaru. kaani, raviki appudumuduu naalugelluntaayi. aa vayasulo paalutaaggaane pillalunidraporu. utsaahamgaa adukontaru. alaa aadukovaalani tanakundedanii, kaani paalu taaggaane tanaku nidra munchukochedanii cheppaadu gurtunda?" "avunu ankul alaage cheppaadu" mahati gurtu chesukontu andi. "enduvallano telusa?" aame tala addamgaa tippindi. "paalallo nallamandu kalipi ichedi nancharamma" "adevaru ankul?" "aayaa paeru nancharamma" "oo(! cheppandi ankul!" "anaarogyamgaa unna talli biddanu penchaleka aayaaku appaginchindi. nancharamma paalallo nallamandu kalipichibiddanu nidrapuchi, tanuu nidrapoyedi haayigaa" "dactor gautam raajyalakshmiki maanasika ullasam kaliginchadamkosam, klabbulakuu, cinimaalakuu, pick nik lakuu teesukuvellevadu. adhi treate ment loo oka bhagamgane cheshaadu. vantarigaa ekkuvasepu gadipinappudu aamelo aatmahatya chesukovalane bhavana(suiciedal tendency) tala ettedi. anduke veelayinantasepu aamenu tanatote tippukonevadu. paiga atadi samakshamlo rajyalakshmi tanakubhadrata unnatlugaa bhavinchi narmal gaa undedi. chinnatanamlone nalla manduku alavaatupadina ravikiran mastishkandebbatinna. garbhasthasisuvugaa unnappude tallilo prakopinchinamaanasika alajadi vattidiki guri ayyadu. tarvaata nallamandu prabhaavam, aa tarvaata tallidandrula gharshana, ilaa okadaani taruvaata marokati raavadamtho athani manophalakamnerrelu vaarindi. chinnarimanasu chindaravandaraindi. aa tarvaata maataamahudaina tatayya, nayanammalu atadi manasu elachilcharo swayamgaa vinnaavugaa?" ravikiran ku padipannendellu vachesariki aa musalivalla in fluians nunchi bayata padatam jarigipoyindi. aa badhamaya gaadhala prabavam athani avachetana manasulo, attadugu porallo chotuchesukoni padilamgaa undipoyindi. yavvanadasa praarambhanaaesariki, atadi vyaktitvam rendugaa cheelipoyi sahajeevanam chestu vachindi. nee parichayamtho adhi bayatikochayi. nee premalo aa vyaktitvaalu uttejitam ayyai. ravigaanuu, kiran gaanuu, vibhinna maanasika pravruttulatoe, haavabhaavaalato nee mundu saakshaatkarinchaayi. vaati vaadii vaedii nuvu kallara chusavu, anubhavinchaavu. nenu chesindalla ninnu kendramgaa pettukoni okadaani tarvaata okatigaa tirugutunna aa ravi-kiran vyaktitvaalanu mukhamukhiga nilabettadammatrame. alaasangharshanaku aayattam cheshaanu. poruku usikolpichivariki iddarnee niraayudhulni cheyyadame naa dhyeyam. nirantaram poraatamlo alasipoyina aa vyaktitvaalu rendoo balaheenamaina dasalo ee akhari prayogaanni cheshaanu. daani phalitamemito nimushaallono, kshanaallono chudabotunnav mahati!"
 professor aapi, aggipulla veliginchi paipulooni pogaaku podi antinchaadu. "ankul, aa raatri nannu nagarjunasagar enduku teesukellaadu! appati athani pravartana entha aalochinchinaa naaku ardham kaavadam ledu" mahati ayomayamgaa chustuu adigindi. "athani sab con shan loo anigi unna nijaamsaagarlo jarigina durghatanalaku, atadu anubhaavinchina maanasika sankshobhaalaku bahirgaatamaina roopaantaraale nagarjunasagar vadda jarigina sanghatanalu. atadu varninchi cheppina sagar sanghatananu nagarjunasagar loo jarigina sanghatanatho polchi chudu. neeke ardham avutundi". "avunankul----vijayapuribangalaalo undagaane, ravi-kiran-----okarimeeda okaru dookaaru. ravini champutanani verriga tirigaadu. kiran . atadiki chikkakunda, atadni kavvistuu, udikistuu, kiran ku nijamgaane verrekkinchaadu ravi. aa sanghatanalu talchukonte ippatikee naa gundelo vanukuputtukostunda ankul. aa raatri sagar odduna..." "okka nimusham aagu. atanulechinattunnadu" antuu parasuram lechinilabaddadu. mahati aprayatnamgaane chivvuna lechi nilabadindi. talatippi chusindi. mellamellagaa taluputeruchukonnaayi. atahdu allanallana mellagaa vastunnadu. teevigaa unnaadu. hundaagaa unnaadu. mukham prasaantamgaa undi. kallalo kantirekhalu kadilipotunnayi. atadni alaa chustunte aamelo aanandam aarnavamaindi. hrudayam spandinchindi. madhuramaina korikalenno gurralai manassulo parugulu teesaayi. amantamvelli atadni aalinganam chesukovalanipistonda aameku. "ravikiran! raa babura! ilaa vachi kurcho" aapyaayamgaa palakarinchaadu professor. mahati atadni chustuu mantramugdhala nilabadipoyindi. aamenu aa sthitilo chusi musimusigaa navvukonnadu parasuram. "mahati! ravikiran ku coffy pattukostava? nakkuda oo kappu iff uu don t mind..." "vith pleser ankul" aame kadilindi. aaradugulu vesi edo adugu vestundagaa aameku venakanunchi vinpinchindi---- "aame evaru?" propesser parasuram pedavulamadhyanunchi paipu kinda padipoyindi. "ekkado chusina gurtu!" mahati edo adugu bhoomiloki koorukupoyindi. vangi kindavunna paipunu andukoni aggipettekosam vedukkunnadu professor parasuram.
       ---samaptam---