 అతడామెవంక అయోమయంగా చూశాడు. "నేను బాగానే వున్నాను ఉషా. తెలివిగానే మాట్లాడుతున్నాను. నువ్వు నన్ను చీదరించుకుంటావనీ, నిందా వాక్యాలు పలుకుతవనీ తెలుసు. అందుకు నేను అర్హున్ని కూడా. క్షమభీక్ష అడుగుదామనే వచ్చాను. అవునూ! మీ అన్నయ్య కనిపించడెం?

 ఈ ప్రశ్న అడుగుతూంటే అతని కంఠం భయముతో కంపించింది. ఎలాంటి సమాధానం వినాల్సి వస్తుందో? ఏమోనని హడలిపోయాడు. ఆత్రుతగా చూస్తున్నాడు.

 "మదనపల్లెలో వున్నాడు. నేనూ అక్కడే వుండి పోదామనుకున్నాను. వీల్లేకపోయింది. అందుకని తిరిగి ఇక్కడికే వచ్చి చేరాను" అని జవాబు చెప్పింది ఉష.

 "ఎలా వున్నాడు? తగ్గిందా!"

 "బాగానే వున్నట్లు ఉత్తరాలు రాస్తున్నాడు. క్రమంగా స్వస్థత చేకూరుతున్నదనే నేనూ అనుకుంటున్నాను. కానీ మానసికంగా చాలా గాయపడ్డాడు వాడు. అది నయమవాలిగా."

 "దేని గురించి గాయం?"

 "నా గురించి" అని ముఖం ప్రక్కకి తిప్పుకుంది.

 అతను చాలా తెలివి తక్కువగా మాట్లాడాననుకున్నాడు. "ఉషా! ఇక్కడ నీ జీవనయతఃర ఎలా సాగిస్తున్నావు?" అని అడిగాడు విచారంగా కొంచం ఆగి.

 "యిదిగో చూశారుగా కుట్టుమిషన్" అంటూ అటువైపు కళ్ళు త్రిప్పింది ఉష. "అదే నా జీవనాధారం. ఒక ఇంజనీరు దంపతులు దయతల్చి యిది నాకు కొనిచ్చారు. ఇదే నాకు తిండి పెడుతోంది."

 "తర్వాత"

 "యిహ తర్వాతేముంది? తిండికోసం తాపత్రయ పడటమేగా దిక్కు లేని వారి లక్ష్యం. ఆ తాపత్రయముతోనే జీవితం తెల్లారిపోతుంది. చేతనైతే స్వశక్తిమీద జీవించడం, లేకపోతే ఏ అనాధశరణాలయాన్నో వెదుక్కోవడం...యిదే వారి జీవితాదర్సం."

 "అది అనాథల విషయం, కాని నీ విషయంకాదు"

 "ఏం? నా విషయం ఎందుకు కాదు?"

 "అన్న వున్నాడు..."

 "అన్న చావు బ్రతుకుల మధ్య వెళ్ళాడుతున్నాడు"

 "నేనున్నాను..." అన్నాడు భయపడుతూ.

 ఉష ఓ జీవంలేని నవ్వు నవ్వింది. "ఏమి తమాషా? ఏమి అలుసు? ఆడదాన్నని కదా ఈచుల్కన మూర్తిగారూ! కొన్నాళ్ళక్రితం నేను కాకినాడ వచ్చినప్పుడు జరిగిన సంభాషణ మరిచిపోయారప్పుడే! కారణమేదో ఉంటుంది మీకు నేనున్నానేమోగాని, మీరు నాకులేరు. నిజం చెబుతున్నాను, మీరు నాకు లేరు. నేనెరిగిన సత్యమూర్తి మరణించారు. ఆయన ఉదాత్తుడు నిష్కల్మష మనస్కుడు. ఈయన పరిస్థితుల ప్రభావంతో క్షణక్షణానికీ మారే మనిషి. ప్రస్తుతం ఆస్తిఅనే కిరీటాన్ని తలదాల్చి ఉన్నమనిషి. అంతలో విలపిస్తారు. అంతలో తప్పించుకుంటారు. జాలిగొలిపే మాటలతో వెళ్ళగొడతారు. మళ్ళీ పరిగెత్తుకు వస్తారు. అసలేం జరిగిందేమిటి? సుధ మిమ్మల్ని కాదన్నదా? కట్నాలదగ్గర పేచీవచ్చిందా? పీటలమీద పెళ్ళి ఆగిపోయిందా? ఎద్న్హుకని నన్ను వెదుక్కుంటూ వచ్చారు? ఈ వాలకమంతా ఏమిటి? చెప్పండి, వినటానికి నేను తీరుబాటుగానే ఉన్నాను."

 ఆమె మాటలతనికి ములుకుల్లా గుచ్చుకున్నాయి. పశ్చాత్తాపంతో కుమిలిపోతున్నాడు. అమితంగా బాధపడుతున్నాడు.

 "ఉషా! నేను అజ్ఞానిని. అనేక పొరపాట్లు చేశాను. నేనిప్పుడు సగం చచ్చివున్నాను. ఇలాంటిమాటలు నీకుతృప్తినీ, శాంతినీ, ఇస్తాయిగాని నన్నుయింకా యింకా చంపుతాయి. చేసినవన్నీ తప్పులే కాబట్టి ఏ కోణం నుంచి నేను సమర్ధించుకోలేను. దయాభిక్ష అర్ధించటానికి వచ్చానుగాని, వాడ ప్రతివాదాలు చెయ్యాలనిరాలేదు. నాలో ఇప్పుడు ఏశక్తి మిగిలిలేదు. ఆ రోజుమన ఇరువురిమధ్యా జరిగినా సంభాషణ సుధ చాటునుంచి విన్నది. నా కళ్ళుతెరిచి జ్ఞానబోధణచేసి నా జీవితరంగం నుండి నిష్క్రమించింది. నేనిప్పుడు దిక్కులేని పక్షిని. నా అవసరంకోసం వచ్చానని నువ్వు అంటావు. ఉషా! నాకు మతిస్థిమితంగా ఉండటంలేదు. నువ్వు నన్ను ఎంత నిందించినా, ఆక్షేపించినా ఏమీ జవాబివ్వలేదు. అసలు నామీద నాకు ఆసక్తినశించిపోయింది. కాని జీవచ్చవంగా ఎన్నాళ్ళు బ్రతకను? క్షణమో యుగంలా గడుస్తోంది. సుధ ఓ విషయం చెప్పింది. ఓ యదార్ధం మరో యదార్ధాన్ని ఎగరగొట్టదన్నది. నీ దగ్గరకు వెళ్ళమనీ, నిన్న స్వీకరించమనీ ఆదేశించింది ఆమె. ఉషా! ఇప్పుడు నాకెవ్వరూ లేరు. ఏకాకిని, నీ కనికరం కోసం ఆశతో పరిగెత్తుకు వచ్చాను. నన్నుచూస్తే జాలివేయటం లేదూ!" హృదయవిదారకంగా అడిగాడు.

 "అట్టే జాలివేయటం లేదు" ఆమె తల విదిలించింది.

 అతను దిగాలుపడి చూశాడు.
 
 atadaamevanka ayomayamgaa chushadu. "nenu bagane vunnaanu ushaa. telivigaane maatlaadutunnaanu. nuvvu nannu cheedarinchukuntavani, ninda vaakyaalu palukutavanii telusu. anduku nenu arhunni kuudaa. kshamabheeksha adugudamane vachanu. avunuu! mee annayya kanipinchadem?

 ee prasna adugutunte athani kantham bhayamutho kampinchindi. elanti samadhanam vinalsi vastundo? emonani hadalipoyadu. aatrutagaa chustunnadu.

 "madanapallelo vunnadu. nenuu akkade vundi podaamanukunnaanu. veellekapoyindi. andukani tirigi ikkadike vachi cheraanu" ani jawabu cheppindi usha.

 "ela vunnadu? tagginda!"

 "bagane vunnatlu uttaraalu raastunnaadu. kramangaa swasthatha chekurutunnadane nenuu anukuntunnanu. cony maanasikamgaa chala gayapaddadu vaadu. adhi nayamavaliga."

 "deni gurinchi gaayam?"

 "naa gurinchi" ani mukham prakkaki tippukundi.

 atanu chala telivi takkuvagaa matladananukunnadu. "ushaa! ikkada nee jeevanayatahra ela saagistunnaavu?" ani adigaadu vichaaramgaa koncham aagi.

 "yidigo chusaruga kuttumision" antuu atuvaipu kallu trippindi usha. "adhe naa jeevanaadhaaram. oka injaneeru dampatulu dayatalchi yidi naaku konichaaru. ide naaku tindi pedutondi."

 "tarvaata"

 "yiha tarvatemundi? tindikosam taapatraya padatamegaa dikku laeni vaari lakshyam. aa taapatrayamutone jeevitam tellaaripotundi. chetanaite swasaktimeeda jeevinchadam, lekapothe e anaadhasaranaalayaanno vedukkovadam...yide vaari jeevitaadarsam."

 "adhi anathala vishayam, kaani nee vishayankaadu"

 "yem? naa vishayam enduku kaadu?"

 "anna vunnadu..."

 "anna chaavu bratukula madhya vellaadutunnaadu"

 "nenunnaanu..." annadu bhayapadutuu.

 usha oo jeevamleni navvu navvindi. "emi tamasha? emi alusu? aadadaannani kada eechulkana muurtigaaruu! konnallakritam nenu kakinada vachinappudu jarigina sambhaashana marichipoyarappude! kaaranamedo untundi meeku nenunnanemogani, meeru nakuleru. nijam chebutunnaanu, meeru naaku leru. nenerigina satyamurthy maraninchaaru. aayana udaattudu nishkalmasha manaskudu. eeyana paristhitula prabhaavamtho kshanakshanaanikii mare manishi. prastutam aastiane kiriitaanni taladaalchi unnamanishi. antalo vilapistaaru. antalo tappinchukuntaaru. jaaligolipe maatalatho vellagodataaru. mallee parigettuku vastaaru. asalem jarigindemiti? sudha mimmalni kadannada? katnaladaggara pechivachinda? peetalameeda pelli aagipoyindaa? ednhukani nannu vedukkuntu vachaaru? ee valakamanta emiti? cheppandi, vinataaniki nenu teerubaatugaane unnaanu."

 aame maatalataniki mulukullah guchukunnayi. paschaattaapamto kumilipotunnadu. amitamgaa badhapadutunnadu.

 "ushaa! nenu agnaanini. aneka porapaatlu cheshaanu. nenippudu sagam chachivunnanu. ilantimatalu neekutruptinii, saantinii, istaayigaani nannuyinka yinka champutayi. chesinavanni tappule kabatti e konam nunchi nenu samardhinchukolenu. dayabhiksha ardhinchataaniki vachanugani, waada prativaadaalu cheyyalaniraledu. naalo ippudu eshakti migililedu. aa rojumana iruvurimadhya jarigina sambhaashana sudha chaatununchi vinnadi. naa kalluterichi ghnaanabodhanachesi naa jeevitarangam nundi nishkraminchindi. nenippudu dikkuleni pakshini. naa avasaramkosam vachanani nuvvu antavu. ushaa! naaku matisthimitamgaa undatamledu. nuvvu nannu entha nindinchinaa, aakshepinchinaa emi javaabivvaledu. asalu naameeda naaku aasaktinasinchipoyindi. kaani jeevachhavamgaa ennaallu bratakanu? kshanamo yugamla gadustondi. sudha oo vishayam cheppindi. oo yadaardham maro yadaardhaanni egaragottadannadi. nee daggaraku vellamanee, ninna sweekarinchamanii aadesinchindi aame. ushaa! ippudu nakevvaru leru. ekaakini, nee kanikaram kosam aasato parigettuku vachanu. nannuchuste jaliveyatam ledhoo!" hrudayavidaarakamgaa adigaadu.

 "atte jaliveyatam ledu" aame tala vidilinchindi.

 atanu digalupadi chushadu.
 