పోలవరం ప్రాజెక్ట్ను ఎలా అయినా పూర్తి చేయాలన్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంకల్పాన్ని బలహీనతగా, సాకుగా తీసుకొని నిర్మాణ బాధ్యతనుంచి కేంద్రం తప్పుకొన్నదని అనిపిస్తున్నది. తద్వారా కేంద్రం రీసెటిల్ మెంట్, రీహాబిలిటేషన్లలో ఎదురయ్యే తలనొప్పుల నుంచి, ఇతర రాష్ట్రాల వత్తిడి నుంచి తప్పించుకొని ఆ బాధ్యత అంత రాష్ట్రంపై పడవేసినది. రాష్ట్ర విభజన జరిగిన మూడేళ్ళ తరవాత - విభజన చట్టంలో జాతీయ ప్రాజెక్ట్గా ప్రకటించిన పోలవరం పనులు ఎట్టకేలకు మొదలు అయ్యాయి.  అయితే విభజన చట్టంలో చెప్పిన విధంగా కాక, దీన్ని కేంద్రమే చేపట్టకుండా రాష్ట్ర ప్రభుత్వమే చేపడతాననడం, దానికి కేంద్రం కూడా ఒప్పుకొని- ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణ బాధ్యత రాష్ట్రానికి అప్పచెప్పడం పలు విమర్శలకు తావు ఇచ్చింది. వాస్తవానికి, ఈ ప్రాజెక్ట్ వల్ల మునిగి పోయే ప్రాంతాలు తెలంగాణ, ఒడిశా, ఛత్తీగఢ్ రాష్ట్రాలలో ఉండడం వల్ల - దీన్ని జాతీయ ప్రాజెక్ట్ గా కేంద్రం చేపడితే ఇతర రాష్ట్రాలను ఒప్పించడం తేలికవడంతో పాటు -ఈ ప్రాజెక్ట్ త్వరితగతిన పూర్తి చేయడానికి మార్గం సుగమం అవుతుందని భావించిన వారికి దాదాపు రెండు సంవత్సరాల పాటు కేంద్రం ప్రాజెక్ట్ ఊసే ఎత్తక పోవడం తీవ్ర నిరాశను కలిగించింది.అయితే ప్రత్యేక హోదా ఇవ్వాలని కేంద్రం వత్తిడి పెరుగుతుండడం, రాష్ట్రంలోప్రతిపక్షాలన్నీ ప్రత్యేక హోదా కోసం కేంద్రం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై విమర్శలు ఎక్కుపెడుతుండడం, దానికి ఎన్నికల నాటి తమ మిత్రుడు పవన్ కళ్యాణ్ కూడా జత కలవడంతో, కేంద్రాన్ని వేరే గత్యంతరం లేక విభజన చట్టాలలో అంశాలను అన్నింటిని గుదిగుచ్చి ఒక ప్యాకేజీ ప్రకటించడం జరిగింది.  ఈ ప్యాకేజీలో పోలవరానికి అయ్యే ఖర్చును వందశాతం భరిస్తామని ప్రకటించడం తప్ప, అసలు ప్రాజెక్్ట్కు అయ్యే ఖర్చు ఎంత- దానిలో కేంద్రం భరించేది ఎంత అనేది స్పష్టంగా ప్రకటించకపోవడం పలు అనుమానాలకు తావిచ్చేలా ఉండడంతో పాటు  పోలవరం నిర్మాణాన్ని రాష్ట్రానికి అప్పచెప్పడం ప్రత్యేకహోదాపై పట్టు పడితే పోలవరం అయ్యేది కాదన్నట్లు చంద్రబాబు సైతం మాట్లాడడంతో ప్రతిపక్షాలు విమర్శించడానికి అవకాశం ఇచ్చినట్లు అయ్యింది. అంతే కాక పోలవరాన్ని రాష్ట్రానికి అప్ప చెప్పడంలో ఎదో రహస్య ఒప్పందం ఉన్నదని - ప్రత్యేక హోదా పణంగా పెట్టి పోలవరం నిర్మాణాన్ని కమీషన్ల కోసమే తీసుకొన్నారని ప్రతిపక్షాల విమర్శలు ఒకవైపు,  జాతీయ ప్రాజెక్ట్గా ప్రకటించిన ఇతర రాష్ట్రాలలోని ప్రాజెక్్ట్లకు ఇచ్చిన నిధులు, ఆ ప్రాజెక్ట్ ల పురోగతి చూసిన తరువాత ఈ ప్రాజెక్ట్ ను రాష్ట్రమే చేపట్టి త్వరిత గతిన పూర్తిచేయాలనే ఉద్దేశ్యంతోనే రాష్ట్రం చేపట్టిందని ప్రభుత్వ వాదనలలో వాస్త్రవాలు ఎలా ఉన్నా- అసలు కేంద్రం నిర్మించవలసిన ప్రాజెక్ట్ ను రాష్ట్రం చేపట్టడం వల్ల వచ్చే లాభనష్టాలను నిష్పాక్షికంగా పరిశీలించవలసి ఉన్నది. వాస్తవానికి పోలవరం ప్రాజెక్ట్ నిర్మించాలనే ప్రతిపాదన ఎనిమిది దశాబ్దాలనుంచి ఉన్నప్పటికీ - బచావత్ ట్రిబ్యునల్ అనుమతి ఇవ్వడంతో 1981 లో శంకుస్థాపన జరిగింది. అప్పటినుంచి ఈ ప్రాజెక్ట్ అభివృద్ధిలో ఏ పురోగతి లేకపోయినా 2005 -2012 ల మధ్య ఈ ప్రాజెక్ట్ కు సంబంధించి అనేక అనుమతులు రావడం జరిగింది.  అయితే ముఖ్యంగా ఇక్కడ తెలుసుకోవలసినది - పోలవరం ఒక బహుళార్థ సాధక ప్రాజెక్ట్. అంటే  ఈ ప్రాజెక్ట్ లో మూడు కంపోనెంట్ లు ఉన్నాయి. వాటిలో మొదటిది ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్, రెండవది పవర్ కంపోనెంట్ ఇక మూడవది త్రాగు నీటికి సంబంధిచినది. ఇక పోలవరం పూర్తి అయితే సుమారు మూడు లక్షల హెక్టార్లకు సాగు నీరు,  960 మెగా వాట్ ల విద్యుత్ ఉత్పాదన తో పాటు, విశాఖ పట్టణానికి త్రాగు నీరు, పారిశ్రామిక అవసరాల కోసం సుమారు 23 టీఎంసీ ల నీటిని అందించడం కూడా ఈ ప్రాజెక్ట్ లక్ష్యం.  అంతే కాక ఈ ప్రాజెక్ట్ ను పూర్తి చేయడం ద్వారా 80 టీఎంసీ ల నీటిని గోదావరి నుంచి కృష్ణా నదికి తరలించి 540 గ్రామాలకు మంచి నీరు, అదనంగా సుమారు లక్షా ముప్పైవేల హెక్టార్లకు సాగు నీరు ఇవ్వవచ్చునని అంచనా. నిజంగా పూర్తి స్థాయిలో ఈ ప్రాజెక్ట్ ను పూర్తి చేస్తే సీమాంధ్ర ఆర్ధిక భవిష్యత్తు లో ఒక కొత్త శకం ప్రారంభం అవుతుందని చెప్పవచ్చు. అయితే విభజన సందర్భంగా పోలవరాన్ని జాతీయ ప్రాజెక్ట్ గా ప్రకటించిన అప్పటి యూపీఏ ప్రభుత్వం మొత్తం పోలవరాన్ని జాతీయ ప్రాజెక్ట్ గా ప్రకటించకుండా కేవలం ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ మాత్రమే జాతీయ ప్రాజెక్ట్ గా ప్రకటించి తన రాజకీయ దుర్భుద్ధిని చాటుకొన్నది.   అంతే కాక ఈ ప్రాజెక్టులో ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ పూర్తి అయితే తప్ప, మిగతా రెండు కంపోనెంట్ పూర్తి చేయలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది.  అంతే కాక ఈ మూడు కంపోనెంట్ లను దేనికదే చేసుకొనే వీలు లేదు. అన్ని కలిపే చేయవలసి ఉన్నది. అయితే నూతనంగా ఏర్పడ్డ ఎన్డీయే ప్రభుత్వం సైతం రెండేళ్లుగా ప్రాజెక్ట్ ను పూర్తి చేయడం లో విఫలం అవ్వడంతో, ఈ ప్రాజెక్ట్ ను ఎలా అయినా పూర్తి చేయకపోతే వచ్చే ఎన్నికలలో ప్రజలకు ముఖం చూపించలేమనే సంకల్పం తోనే తప్పనిసరి పరిస్థితిలో రాష్ట్రం ఈ ప్రాజెక్ట్ ను చేతులలోకి తీసుకున్నది అనిపించక మానదు.  అయితే చేతులలోకి తీసుకోగానే, ఈ ప్రాజెక్ట్ అయిపోతుందని కూడా అనుకోలేము.  ఈ ప్రాజెక్ట్ కు సంబంధించి పునరావాసానికి సంబంధిచిన కార్యక్రమాలు ఇంకా మొదలు కాలేదు.  ఒడిశా, ఛత్తీస్గఢ్లు ఇంకా అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తూనే ఉన్నాయి. తెలంగాణ ఈ ప్రాజెక్ట్ కు అనుమతి ఇచ్చినట్లే నని, విభజన చట్టంలో పేర్కొన్నా- దీన్ని ఎలాగైనా అడ్డుకోవాలనే ప్రయత్నం తెలంగాణ చేస్తూనే ఉన్నది.  ఇక కేంద్రం అరకొరగా నిధులు ఇస్తున్నది.  వీటన్నిటినీ అధిగమించి ప్రాజెక్ట్ ను పూర్తి చేయడం అంత తేలికయిన విషయం కాదు.  అయితే ఈ ప్రాజెక్ట్ ను కేంద్రానికి బదులు గా రాష్ట్రం చేపట్టడం వల్ల - ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ తో పాటు, పవర్ కంపోనెంట్, డ్రింకింగ్ వాటర్ కంపోనెంట్ పనులు ఒకేసారి చేపట్టడానికి వీలు అవుతుంది. ఇక ముఖ్యంగా చెప్పుకోవలసినది ఈ ప్రాజెక్ట్ కు సంబంధించి నిధుల విషయం.  మొదట కేంద్ర జలవనురుల శాఖ 2004– -2005  లో ఆమోదించిన ప్రకారం ఈ ప్రాజెక్ట్ కు అయ్యే ఖర్చు రూ.10151 కోట్లు.  ఆ తరువాత 2011  లో ఆమోదించిన రివైజ్డ్ ఎస్టిమేట్ ప్రకారం ఈ ప్రాజెక్ట్ విలువ రూ. 16010 కోట్లు. ఇక దీనిలో ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ రూ.9307 కోట్లు, పవర్ కంపోనెంట్ రూ. 3716 కోట్లు, త్రాగు నీటి కంపోనెంట్ రూ.2987 కోట్లు. ఇక విభజన చట్టం ప్రకారం కేంద్రం ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ మాత్రమే అంతే రూ.9307 కోట్లు మాత్రమే భరిస్తానని చెపుతున్నది.  అంటే ప్రాజెక్ట్ లో సుమారుగా 58% కాస్ట్ మాత్రమే కేంద్రం భరిస్తుంది.  మిగతా 42 % రాష్ట్రం తన సొంత నిధులనుంచి సమ కూర్చుకోవాలి ఉంటుంది. అంతే కాక, 2011 నాటి ప్రాజెక్ట్ కాస్ట్ ను సవరించినా  01.04 –2014 నాటి వరకు సవరించిన మేరకు ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ మాత్రమే భరిస్తానని ప్రస్తుత కేంద్ర ప్రభుత్వం తేల్చి చెప్పింది.  అంటే ఆ తరువాత ప్రాజెక్ట్ అంచనాలకు చేసిన సవరణలు నిర్మాణ బాధ్యతలు రాష్ట్రం చేపట్టిన కారణంగా కేంద్రం భరించదు.  2017 లో నిధులు విడుదల చేస్తూ, 2014 నాటికి ఉన్న రేట్ ప్రకారమే కేంద్రం నిధులు ఇస్తాననడం రాష్ట్రానికి అదనపు భారమే. ఇక పునరావాస కార్యక్రమాలకు ఇవ్వవలసిన పరిహారానికి సుమారు రూ.27 వేల కోట్లు కావలసి ఉంటుందని ముఖ్యమంత్రి ప్రకటించారు. అంతే కాక ఈ మధ్య ప్రాజెక్ట్ హెడ్ వర్క్ అంచనాలను 2015– -16 అంచనాల ప్రకారం రూ.4717 నుండి రూ.5535 కోట్లకు అంటే  సుమారు రూ.800 కోట్ల మేరకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పెంచింది.  పోలవరం అన్ని కంపోనెంట్ లను ఈ రేట్ల ప్రకారం సవరిస్తే సుమారు రూ.40 వేల కోట్లు అవుతుందని చెపుతున్నారు.  దీనిలో కేంద్రం కేవలం ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ మాత్రమే అంటే సవరించిన అంచనాల ప్రకారం సుమారు రూ.12– -13 వేల కోట్లు మాత్రమే కేంద్రం భరిస్తుంది  మిగతా అంతా రాష్ట్రమే భరించాలి.  ఇక ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణాన్ని రాష్ట్రమే తన చేతులలోకి తీసుకొన్నందు వల్ల - ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం పూర్తి అయ్యే వరకు అయ్యే అదనపు ఖర్చు రాష్ట్రమే భరించాలి. ఒక వేళ రాష్ట్రం  ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణాన్ని కేంద్రమే చేపట్టేలా వత్తిడి చేసి ఉంటే - ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం పూర్తి అయ్యే నాటికీ అయ్యే ఖర్చు మొత్తం సవరించిన అంచనాలతో సహా మరియు ప్రస్తుత ల్యాండ్ అక్విజిషన్ చట్టం ప్రకారం పూర్తి పరిహారాన్ని కేంద్రమే భరించ వలసి వచ్చేది.  దాన్ని కాదని - రాష్ట్రం ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణాన్ని తన చేతులలోకి తీసుకోవడం వల్ల ఈ అదనపు భారం రాష్ట్ర ఖజానా పై పడుతుంది.  ఇంతే కాక, ఒక పక్క వంద శాతం ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ ఖర్చు ను మేమే భరిస్తామని చెపుతూనే, ఈ ప్రాజెక్ట్ పై రాష్ట్రం 01.04 –2014 ముందు ఖర్చు పెట్టిన రూ.51.36 కోట్లు - రాష్ట్ర వాటా గా భావిస్తామని చెప్పడం - ఇక గత మూడు ఆర్ధిక సంవత్సరాలలో రాష్ట్రం ఈ ప్రాజెక్ట్పై ఖర్చుపెట్టిన మూడు వేల కోట్లు తిరిగి ఇస్తారా లేదా చెప్పక పోవడం కేంద్రం ద్వంద్వ వైఖరికి నిదర్శనం. ఈ ప్రాజెక్ట్ ను ఎలా అయినా పూర్తి చేయాలనే రాష్ట్ర బలహీనతను సాకు తీసుకొని -  ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణ భాధ్యతనుంచి కేంద్రం తప్పుకొన్నదని అనిపించక మానదు.  అంతే కాక ఈ పని చేయడం ద్వారా కేంద్రం ఈ ప్రాజెక్ట్ పై పెట్టవలసిన ఫైనాన్సియల్ లయబిలిటీ ని ఫిక్స్ చేసుకోవడం తో పాటు,  రీసెటిల్ మెంట్ - రీహాబిలిటేషన్ లలో ఎదురయ్యే తలనొప్పుల నుంచి, ఇతర రాష్ట్రాల వత్తిడి నుంచి తప్పిచుకొని - ఆ బాధ్యత అంత రాష్ట్రంపై పడవేసినది. ఇవి ఏమీ ఆలోచించకుండా రాష్ట్రం - నిర్మాణ బాధ్యతలను తలకెత్తుకొన్నది.  విభజన చట్టం నిర్దేశించిన పోలవరం విషయంలోనే కేంద్రం వైఖరి ఇలా ఉంటె - ఇక ప్రత్యేక హోదా,  వనురుల లోటు భర్తీ వంటి హామీల విషయం లో ఎలా ఉంటుందో మనం ఊహించు కోవచ్చు. కాబట్టి ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణాన్ని రాష్ట్రం ఇప్పటికే చేపట్టడం జరిగింది కాబట్టి - ఈ ప్రాజెక్ట్ ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ ను పూర్తి చేయడానికి కావలసిన పూర్తి నిధులు 2015– -2016 అంచనాల ప్రకారం ఈ ఆర్ధిక సంవత్సరం, మరియు వచ్చే ఆర్ధిక సంవత్సరంలో ఇచ్చేలా కేంద్రం పై వత్తిడి చేయాలి.  అంతే కాక ఈ ప్రాజెక్ట్ కు సంబంధించి రీసెటిల్ మెంట్ - రీహాబిలిటేషన్ వర్క్ మొత్తం మన రాష్ట్రం తో పాటు, ఇతర రాష్ట్రాలలో కూడా కేంద్రమే చేపట్టి పూర్తి చేయాలని, వివిధ రాష్ట్రాలు ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణాన్ని ఆపవలసినదిగా కోరుతూ కోర్టు లలో వేసిన పిటీషన్ ల ను ఉపసంహరించేలా ఆ రాష్ట్రాలను ఒప్పించి ప్రాజెక్ట్ త్వరిత గతిని పూర్తి చేయడానికి సహకరించేలా కేంద్రాన్ని ఒప్పించాలి.  ఈ ప్రాజెక్ట్ ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ పై గత మూడు ఆర్ధిక సంవత్సరాలలో రాష్ట్రం పెట్టిన పూర్తి ఖర్చును కేంద్రం నుంచి రాబట్టాలి. శ్రీ వెంకట సూర్య ఫణి తేజ దినవహిరాష్ట్ర విభజన జరిగిన మూడేళ్ళ తరవాత - విభజన చట్టంలో జాతీయ ప్రాజెక్ట్గా ప్రకటించిన పోలవరం పనులు ఎట్టకేలకు మొదలు అయ్యాయి.  అయితే విభజన చట్టంలో చెప్పిన విధంగా కాక, దీన్ని కేంద్రమే చేపట్టకుండా రాష్ట్ర ప్రభుత్వమే చేపడతాననడం, దానికి కేంద్రం కూడా ఒప్పుకొని- ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణ బాధ్యత రాష్ట్రానికి అప్పచెప్పడం పలు విమర్శలకు తావు ఇచ్చింది. వాస్తవానికి, ఈ ప్రాజెక్ట్ వల్ల మునిగి పోయే ప్రాంతాలు తెలంగాణ, ఒడిశా, ఛత్తీగఢ్ రాష్ట్రాలలో ఉండడం వల్ల - దీన్ని జాతీయ ప్రాజెక్ట్ గా కేంద్రం చేపడితే ఇతర రాష్ట్రాలను ఒప్పించడం తేలికవడంతో పాటు -ఈ ప్రాజెక్ట్ త్వరితగతిన పూర్తి చేయడానికి మార్గం సుగమం అవుతుందని భావించిన వారికి దాదాపు రెండు సంవత్సరాల పాటు కేంద్రం ప్రాజెక్ట్ ఊసే ఎత్తక పోవడం తీవ్ర నిరాశను కలిగించింది.అయితే ప్రత్యేక హోదా ఇవ్వాలని కేంద్రం వత్తిడి పెరుగుతుండడం, రాష్ట్రంలోప్రతిపక్షాలన్నీ ప్రత్యేక హోదా కోసం కేంద్రం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై విమర్శలు ఎక్కుపెడుతుండడం, దానికి ఎన్నికల నాటి తమ మిత్రుడు పవన్ కళ్యాణ్ కూడా జత కలవడంతో, కేంద్రాన్ని వేరే గత్యంతరం లేక విభజన చట్టాలలో అంశాలను అన్నింటిని గుదిగుచ్చి ఒక ప్యాకేజీ ప్రకటించడం జరిగింది.  ఈ ప్యాకేజీలో పోలవరానికి అయ్యే ఖర్చును వందశాతం భరిస్తామని ప్రకటించడం తప్ప, అసలు ప్రాజెక్్ట్కు అయ్యే ఖర్చు ఎంత- దానిలో కేంద్రం భరించేది ఎంత అనేది స్పష్టంగా ప్రకటించకపోవడం పలు అనుమానాలకు తావిచ్చేలా ఉండడంతో పాటు  పోలవరం నిర్మాణాన్ని రాష్ట్రానికి అప్పచెప్పడం ప్రత్యేకహోదాపై పట్టు పడితే పోలవరం అయ్యేది కాదన్నట్లు చంద్రబాబు సైతం మాట్లాడడంతో ప్రతిపక్షాలు విమర్శించడానికి అవకాశం ఇచ్చినట్లు అయ్యింది. అంతే కాక పోలవరాన్ని రాష్ట్రానికి అప్ప చెప్పడంలో ఎదో రహస్య ఒప్పందం ఉన్నదని - ప్రత్యేక హోదా పణంగా పెట్టి పోలవరం నిర్మాణాన్ని కమీషన్ల కోసమే తీసుకొన్నారని ప్రతిపక్షాల విమర్శలు ఒకవైపు,  జాతీయ ప్రాజెక్ట్గా ప్రకటించిన ఇతర రాష్ట్రాలలోని ప్రాజెక్్ట్లకు ఇచ్చిన నిధులు, ఆ ప్రాజెక్ట్ ల పురోగతి చూసిన తరువాత ఈ ప్రాజెక్ట్ ను రాష్ట్రమే చేపట్టి త్వరిత గతిన పూర్తిచేయాలనే ఉద్దేశ్యంతోనే రాష్ట్రం చేపట్టిందని ప్రభుత్వ వాదనలలో వాస్త్రవాలు ఎలా ఉన్నా- అసలు కేంద్రం నిర్మించవలసిన ప్రాజెక్ట్ ను రాష్ట్రం చేపట్టడం వల్ల వచ్చే లాభనష్టాలను నిష్పాక్షికంగా పరిశీలించవలసి ఉన్నది. వాస్తవానికి పోలవరం ప్రాజెక్ట్ నిర్మించాలనే ప్రతిపాదన ఎనిమిది దశాబ్దాలనుంచి ఉన్నప్పటికీ - బచావత్ ట్రిబ్యునల్ అనుమతి ఇవ్వడంతో 1981 లో శంకుస్థాపన జరిగింది. అప్పటినుంచి ఈ ప్రాజెక్ట్ అభివృద్ధిలో ఏ పురోగతి లేకపోయినా 2005 -2012 ల మధ్య ఈ ప్రాజెక్ట్ కు సంబంధించి అనేక అనుమతులు రావడం జరిగింది.  అయితే ముఖ్యంగా ఇక్కడ తెలుసుకోవలసినది - పోలవరం ఒక బహుళార్థ సాధక ప్రాజెక్ట్. అంటే  ఈ ప్రాజెక్ట్ లో మూడు కంపోనెంట్ లు ఉన్నాయి. వాటిలో మొదటిది ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్, రెండవది పవర్ కంపోనెంట్ ఇక మూడవది త్రాగు నీటికి సంబంధిచినది. ఇక పోలవరం పూర్తి అయితే సుమారు మూడు లక్షల హెక్టార్లకు సాగు నీరు,  960 మెగా వాట్ ల విద్యుత్ ఉత్పాదన తో పాటు, విశాఖ పట్టణానికి త్రాగు నీరు, పారిశ్రామిక అవసరాల కోసం సుమారు 23 టీఎంసీ ల నీటిని అందించడం కూడా ఈ ప్రాజెక్ట్ లక్ష్యం.  అంతే కాక ఈ ప్రాజెక్ట్ ను పూర్తి చేయడం ద్వారా 80 టీఎంసీ ల నీటిని గోదావరి నుంచి కృష్ణా నదికి తరలించి 540 గ్రామాలకు మంచి నీరు, అదనంగా సుమారు లక్షా ముప్పైవేల హెక్టార్లకు సాగు నీరు ఇవ్వవచ్చునని అంచనా. నిజంగా పూర్తి స్థాయిలో ఈ ప్రాజెక్ట్ ను పూర్తి చేస్తే సీమాంధ్ర ఆర్ధిక భవిష్యత్తు లో ఒక కొత్త శకం ప్రారంభం అవుతుందని చెప్పవచ్చు. అయితే విభజన సందర్భంగా పోలవరాన్ని జాతీయ ప్రాజెక్ట్ గా ప్రకటించిన అప్పటి యూపీఏ ప్రభుత్వం మొత్తం పోలవరాన్ని జాతీయ ప్రాజెక్ట్ గా ప్రకటించకుండా కేవలం ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ మాత్రమే జాతీయ ప్రాజెక్ట్ గా ప్రకటించి తన రాజకీయ దుర్భుద్ధిని చాటుకొన్నది.   అంతే కాక ఈ ప్రాజెక్టులో ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ పూర్తి అయితే తప్ప, మిగతా రెండు కంపోనెంట్ పూర్తి చేయలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది.  అంతే కాక ఈ మూడు కంపోనెంట్ లను దేనికదే చేసుకొనే వీలు లేదు. అన్ని కలిపే చేయవలసి ఉన్నది. అయితే నూతనంగా ఏర్పడ్డ ఎన్డీయే ప్రభుత్వం సైతం రెండేళ్లుగా ప్రాజెక్ట్ ను పూర్తి చేయడం లో విఫలం అవ్వడంతో, ఈ ప్రాజెక్ట్ ను ఎలా అయినా పూర్తి చేయకపోతే వచ్చే ఎన్నికలలో ప్రజలకు ముఖం చూపించలేమనే సంకల్పం తోనే తప్పనిసరి పరిస్థితిలో రాష్ట్రం ఈ ప్రాజెక్ట్ ను చేతులలోకి తీసుకున్నది అనిపించక మానదు.  అయితే చేతులలోకి తీసుకోగానే, ఈ ప్రాజెక్ట్ అయిపోతుందని కూడా అనుకోలేము.  ఈ ప్రాజెక్ట్ కు సంబంధించి పునరావాసానికి సంబంధిచిన కార్యక్రమాలు ఇంకా మొదలు కాలేదు.  ఒడిశా, ఛత్తీస్గఢ్లు ఇంకా అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తూనే ఉన్నాయి. తెలంగాణ ఈ ప్రాజెక్ట్ కు అనుమతి ఇచ్చినట్లే నని, విభజన చట్టంలో పేర్కొన్నా- దీన్ని ఎలాగైనా అడ్డుకోవాలనే ప్రయత్నం తెలంగాణ చేస్తూనే ఉన్నది.  ఇక కేంద్రం అరకొరగా నిధులు ఇస్తున్నది.  వీటన్నిటినీ అధిగమించి ప్రాజెక్ట్ ను పూర్తి చేయడం అంత తేలికయిన విషయం కాదు.  అయితే ఈ ప్రాజెక్ట్ ను కేంద్రానికి బదులు గా రాష్ట్రం చేపట్టడం వల్ల - ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ తో పాటు, పవర్ కంపోనెంట్, డ్రింకింగ్ వాటర్ కంపోనెంట్ పనులు ఒకేసారి చేపట్టడానికి వీలు అవుతుంది. ఇక ముఖ్యంగా చెప్పుకోవలసినది ఈ ప్రాజెక్ట్ కు సంబంధించి నిధుల విషయం.  మొదట కేంద్ర జలవనురుల శాఖ 2004– -2005  లో ఆమోదించిన ప్రకారం ఈ ప్రాజెక్ట్ కు అయ్యే ఖర్చు రూ.10151 కోట్లు.  ఆ తరువాత 2011  లో ఆమోదించిన రివైజ్డ్ ఎస్టిమేట్ ప్రకారం ఈ ప్రాజెక్ట్ విలువ రూ. 16010 కోట్లు. ఇక దీనిలో ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ రూ.9307 కోట్లు, పవర్ కంపోనెంట్ రూ. 3716 కోట్లు, త్రాగు నీటి కంపోనెంట్ రూ.2987 కోట్లు. ఇక విభజన చట్టం ప్రకారం కేంద్రం ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ మాత్రమే అంతే రూ.9307 కోట్లు మాత్రమే భరిస్తానని చెపుతున్నది.  అంటే ప్రాజెక్ట్ లో సుమారుగా 58% కాస్ట్ మాత్రమే కేంద్రం భరిస్తుంది.  మిగతా 42 % రాష్ట్రం తన సొంత నిధులనుంచి సమ కూర్చుకోవాలి ఉంటుంది. అంతే కాక, 2011 నాటి ప్రాజెక్ట్ కాస్ట్ ను సవరించినా  01.04 –2014 నాటి వరకు సవరించిన మేరకు ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ మాత్రమే భరిస్తానని ప్రస్తుత కేంద్ర ప్రభుత్వం తేల్చి చెప్పింది.  అంటే ఆ తరువాత ప్రాజెక్ట్ అంచనాలకు చేసిన సవరణలు నిర్మాణ బాధ్యతలు రాష్ట్రం చేపట్టిన కారణంగా కేంద్రం భరించదు.  2017 లో నిధులు విడుదల చేస్తూ, 2014 నాటికి ఉన్న రేట్ ప్రకారమే కేంద్రం నిధులు ఇస్తాననడం రాష్ట్రానికి అదనపు భారమే. ఇక పునరావాస కార్యక్రమాలకు ఇవ్వవలసిన పరిహారానికి సుమారు రూ.27 వేల కోట్లు కావలసి ఉంటుందని ముఖ్యమంత్రి ప్రకటించారు. అంతే కాక ఈ మధ్య ప్రాజెక్ట్ హెడ్ వర్క్ అంచనాలను 2015– -16 అంచనాల ప్రకారం రూ.4717 నుండి రూ.5535 కోట్లకు అంటే  సుమారు రూ.800 కోట్ల మేరకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పెంచింది.  పోలవరం అన్ని కంపోనెంట్ లను ఈ రేట్ల ప్రకారం సవరిస్తే సుమారు రూ.40 వేల కోట్లు అవుతుందని చెపుతున్నారు.  దీనిలో కేంద్రం కేవలం ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ మాత్రమే అంటే సవరించిన అంచనాల ప్రకారం సుమారు రూ.12– -13 వేల కోట్లు మాత్రమే కేంద్రం భరిస్తుంది  మిగతా అంతా రాష్ట్రమే భరించాలి.  ఇక ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణాన్ని రాష్ట్రమే తన చేతులలోకి తీసుకొన్నందు వల్ల - ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం పూర్తి అయ్యే వరకు అయ్యే అదనపు ఖర్చు రాష్ట్రమే భరించాలి. ఒక వేళ రాష్ట్రం  ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణాన్ని కేంద్రమే చేపట్టేలా వత్తిడి చేసి ఉంటే - ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం పూర్తి అయ్యే నాటికీ అయ్యే ఖర్చు మొత్తం సవరించిన అంచనాలతో సహా మరియు ప్రస్తుత ల్యాండ్ అక్విజిషన్ చట్టం ప్రకారం పూర్తి పరిహారాన్ని కేంద్రమే భరించ వలసి వచ్చేది.  దాన్ని కాదని - రాష్ట్రం ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణాన్ని తన చేతులలోకి తీసుకోవడం వల్ల ఈ అదనపు భారం రాష్ట్ర ఖజానా పై పడుతుంది.  ఇంతే కాక, ఒక పక్క వంద శాతం ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ ఖర్చు ను మేమే భరిస్తామని చెపుతూనే, ఈ ప్రాజెక్ట్ పై రాష్ట్రం 01.04 –2014 ముందు ఖర్చు పెట్టిన రూ.51.36 కోట్లు - రాష్ట్ర వాటా గా భావిస్తామని చెప్పడం - ఇక గత మూడు ఆర్ధిక సంవత్సరాలలో రాష్ట్రం ఈ ప్రాజెక్ట్పై ఖర్చుపెట్టిన మూడు వేల కోట్లు తిరిగి ఇస్తారా లేదా చెప్పక పోవడం కేంద్రం ద్వంద్వ వైఖరికి నిదర్శనం. ఈ ప్రాజెక్ట్ ను ఎలా అయినా పూర్తి చేయాలనే రాష్ట్ర బలహీనతను సాకు తీసుకొని -  ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణ భాధ్యతనుంచి కేంద్రం తప్పుకొన్నదని అనిపించక మానదు.  అంతే కాక ఈ పని చేయడం ద్వారా కేంద్రం ఈ ప్రాజెక్ట్ పై పెట్టవలసిన ఫైనాన్సియల్ లయబిలిటీ ని ఫిక్స్ చేసుకోవడం తో పాటు,  రీసెటిల్ మెంట్ - రీహాబిలిటేషన్ లలో ఎదురయ్యే తలనొప్పుల నుంచి, ఇతర రాష్ట్రాల వత్తిడి నుంచి తప్పిచుకొని - ఆ బాధ్యత అంత రాష్ట్రంపై పడవేసినది. ఇవి ఏమీ ఆలోచించకుండా రాష్ట్రం - నిర్మాణ బాధ్యతలను తలకెత్తుకొన్నది.  విభజన చట్టం నిర్దేశించిన పోలవరం విషయంలోనే కేంద్రం వైఖరి ఇలా ఉంటె - ఇక ప్రత్యేక హోదా,  వనురుల లోటు భర్తీ వంటి హామీల విషయం లో ఎలా ఉంటుందో మనం ఊహించు కోవచ్చు. కాబట్టి ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణాన్ని రాష్ట్రం ఇప్పటికే చేపట్టడం జరిగింది కాబట్టి - ఈ ప్రాజెక్ట్ ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ ను పూర్తి చేయడానికి కావలసిన పూర్తి నిధులు 2015– -2016 అంచనాల ప్రకారం ఈ ఆర్ధిక సంవత్సరం, మరియు వచ్చే ఆర్ధిక సంవత్సరంలో ఇచ్చేలా కేంద్రం పై వత్తిడి చేయాలి.  అంతే కాక ఈ ప్రాజెక్ట్ కు సంబంధించి రీసెటిల్ మెంట్ - రీహాబిలిటేషన్ వర్క్ మొత్తం మన రాష్ట్రం తో పాటు, ఇతర రాష్ట్రాలలో కూడా కేంద్రమే చేపట్టి పూర్తి చేయాలని, వివిధ రాష్ట్రాలు ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణాన్ని ఆపవలసినదిగా కోరుతూ కోర్టు లలో వేసిన పిటీషన్ ల ను ఉపసంహరించేలా ఆ రాష్ట్రాలను ఒప్పించి ప్రాజెక్ట్ త్వరిత గతిని పూర్తి చేయడానికి సహకరించేలా కేంద్రాన్ని ఒప్పించాలి.  ఈ ప్రాజెక్ట్ ఇరిగేషన్ కంపోనెంట్ పై గత మూడు ఆర్ధిక సంవత్సరాలలో రాష్ట్రం పెట్టిన పూర్తి ఖర్చును కేంద్రం నుంచి రాబట్టాలి. శ్రీ వెంకట సూర్య ఫణి తేజ దినవహి
polavaram praajectnu ela aina puurti cheyalanna rashtra prabhutva sankalpaanni balaheenatagaa, saakugaa teesukoni nirmaana baadhyatanunchi kendram tappukonnadani anipistunnadi. tadwara kendram resetil ment, rehabiliteshanlalo edurayye talanoppula nunchi, itara rashtrala vattidi nunchi tappinchukoni aa baadhyata anta rashtrampai padavesinadi. rashtra vibhajana jarigina moodella taravaata - vibhajana chattamlo jaateeya prajectga prakatinchina polavaram panulu ettakelaku modalu ayyai.  ayithe vibhajana chattamlo cheppina vidhamgaa kaaka, deenni kendrame chepattakunda rashtra prabhutvame chepadatananadam, daaniki kendram kuudaa oppukoni- praject nirmaana baadhyata rashtraniki appacheppadam palu vimarsalaku taavu ichindi. vaastavaaniki, ee praject valla munigi poye praantaalu telamgaana, odisa, chhattigad rashtralalo undadam valla - deenni jaateeya praject gaa kendram chepadithe itara rashtralanu oppinchadam telikavadamtho paatu -ee praject tvaritagatina puurti cheyadaaniki maargam sugamam avutundani bhaavinchina vaariki daadaapu rendu samvatsaraala paatu kendram praject oose ettaka povadam teevra niraasanu kaliginchindi.ayithe pratyeka hoda ivvaalani kendram vattidi perugutundadam, rashtramlopratipaksh pratyeka hoda kosam kendram, rashtra prabhutvaalapai vimarsalu ekkupedutundadam, daaniki ennikala naati tama mitrudu povan kalyan kuudaa jatha kalavadamtho, kendraanni vere gatyantaram leka vibhajana chattaalalo amsaalanu annintini gudiguchi oka packagy prakatinchadam jarigindi.  ee packageelo polavaraaniki ayye kharchunu vandasaatam bharistamani prakatinchadam tappa, asalu praajectku ayye kharchu entha- daanilo kendram bharinchedi entha anedi spashtamgaa prakatinchakapovadam palu anumaanaalaku tavichela undadamtho paatu  polavaram nirmaanaanni rashtraniki appacheppadam pratyekahodapai pattu padithe polavaram ayyedi kaadannatlu chandrababu saitam matladadamtho pratipakshaalu vimarsinchadaaniki avakaasam ichinatlu ayyindi. anthe kaaka polavaraanni rashtraniki appa cheppadamlo edo rahasya oppandam unnadani - pratyeka hoda panamgaa petti polavaram nirmaanaanni kameeshanla kosame teesukonnaarani pratipakshaala vimarsalu okavaipu,  jaateeya prajectga prakatinchina itara raashtraalaloni praajectlaku ichina nidhulu, aa praject la purogati chusina taruvaata ee praject nu rashtrame chepatti twarita gatina poorticheyaalane uddesyamtone rashtram chepattindani prabhutva vaadanalalo vaastravaalu ela unna- asalu kendram nirminchavalasina praject nu rashtram chepattadam valla vache laabhanashtaalanu nishpaakshikamgaa pariseelinchavalasi unnadi. vaastavaaniki polavaram praject nirminchaalane pratipaadana enimidi dasaabdaalanunchi unnappatikii - bachavat tribunal anumati ivvadamtho 1981 loo sankusthaapana jarigindi. appatinunchi ee praject abhivruddhilo e purogati lekapoyina 2005 -2012 la madhya ee praject ku sambandhinchi aneka anumatulu ravadam jarigindi.  ayithe mukhyamgaa ikkada telusukovalasinadi - polavaram oka bahulartha saadhaka praject. ante  ee praject loo moodu component lu unnaayi. vaatilo modatidi irigation component, rendavadi paver component ika moodavadi traagu neetiki sambandhichinadi. ika polavaram puurti ayithe sumaru moodu lakshala hectarlaku saagu neeru,  960 mega wat la vidyut utpaadana thoo paatu, visakha pattanaaniki traagu neeru, paarisraamika avasaraala kosam sumaru 23 tmc la neetini andinchadam kuudaa ee praject lakshyam.  anthe kaaka ee praject nu puurti cheyadam dwara 80 tmc la neetini godavari nunchi krishna nadiki taralinchi 540 graamaalaku manchi neeru, adanamgaa sumaru laksha muppaivela hectarlaku saagu neeru ivvavachunani anchana. nijamgaa puurti sthaayilo ee praject nu puurti cheste seemandhra aardhika bhavishyattu loo oka kotta sakam praarambham avutundani cheppavachhu. ayithe vibhajana sandarbhamgaa polavaraanni jaateeya praject gaa prakatinchina appati upa prabhutvam mottam polavaraanni jaateeya praject gaa prakatinchakundaa kevalam irigation component matrame jaateeya praject gaa prakatinchi tana rajakeeya durbhuddhini chaatukonnadi.   anthe kaaka ee praajectulo irigation component puurti ayithe tappa, migata rendu component puurti cheyaleni paristhiti erpadindi.  anthe kaaka ee moodu component lanu denikade chesukone veelu ledu. anni kalipe cheyavalasi unnadi. ayithe noothanamgaa erpadda endeeye prabhutvam saitam rendellugaa praject nu puurti cheyadam loo viphalam avvadamtho, ee praject nu ela aina puurti cheyakapothe vache ennikalalo prajalaku mukham choopinchalemane sankalpam thone tappanisari paristhitilo rashtram ee praject nu chetulaloki teesukunnadi anipinchaka maanadu.  ayithe chetulaloki teesukogaane, ee praject ayipotundani kuudaa anukolemu.  ee praject ku sambandhinchi punaraavaasaaniki sambandhichina kaaryakramaalu inka modalu kaaledu.  odisa, chhattiisgadlu inka abhyantaram vyaktam chestune unnaayi. telamgaana ee praject ku anumati ichinatle nani, vibhajana chattamlo perkonna- deenni elagaina addukovalane prayatnam telamgaana chestune unnadi.  ika kendram arakoragaa nidhulu istunnadi.  veetannitinii adhigaminchi praject nu puurti cheyadam anta telikayina vishayam kaadu.  ayithe ee praject nu kendraaniki badulu gaa rashtram chepattadam valla - irigation component thoo paatu, paver component, drinking water component panulu okesari chepattadaaniki veelu avutundi. ika mukhyamgaa cheppukovalasinadi ee praject ku sambandhinchi nidhula vishayam.  modata kendra jalavanurula saakha 2004– -2005  loo aamodinchina prakaaram ee praject ku ayye kharchu roo.10151 kotlu.  aa taruvaata 2011  loo aamodinchina revised estimate prakaaram ee praject viluva roo. 16010 kotlu. ika deenilo irigation component roo.9307 kotlu, paver component roo. 3716 kotlu, traagu neeti component roo.2987 kotlu. ika vibhajana chattam prakaaram kendram irigation component matrame anthe roo.9307 kotlu matrame bharistaanani cheputunnadi.  ante praject loo sumaruga 58% cast matrame kendram bharistundi.  migata 42 % rashtram tana sonta nidhulanunchi sama kuurchukoevaali untundi. anthe kaaka, 2011 naati praject cast nu savarinchinaa  01.04 –2014 naati varaku savarinchina meraku irigation component matrame bharistaanani prastuta kendra prabhutvam telchi cheppindi.  ante aa taruvaata praject anchanaalaku chesina savaranalu nirmaana baadhyatalu rashtram chepattina kaaranamgaa kendram bharinchadu.  2017 loo nidhulu vidudala chestu, 2014 naatiki unna rate prakarame kendram nidhulu istananadam rashtraniki adanapu bharame. ika punaravasa kaaryakramaalaku ivvavalasina parihaaraaniki sumaru roo.27 vela kotlu kavalasi untundani mukhyamantri prakatinchaaru. anthe kaaka ee madhya praject head work anchanaalanu 2015– -16 anchanaala prakaaram roo.4717 nundi roo.5535 kotlaku ante  sumaru roo.800 kotla meraku rashtra prabhutvam penchindi.  polavaram anni component lanu ee retla prakaaram savariste sumaru roo.40 vela kotlu avutundani cheputunnaru.  deenilo kendram kevalam irigation component matrame ante savarinchina anchanaala prakaaram sumaru roo.12– -13 vela kotlu matrame kendram bharistundi  migata antaa rashtrame bharinchali.  ika ee praject nirmaanaanni rashtrame tana chetulaloki teesukonnandu valla - ee praject nirmaanam puurti ayye varaku ayye adanapu kharchu rashtrame bharinchali. oka vaela rashtram  praject nirmaanaanni kendrame chepattela vattidi chesi unte - praject nirmaanam puurti ayye naatikii ayye kharchu mottam savarinchina anchanaalatho sahaa mariyu prastuta land akvijishan chattam prakaaram puurti parihaaraanni kendrame bharincha valasi vachedi.  daanni kaadani - rashtram praject nirmaanaanni tana chetulaloki teesukovadam valla ee adanapu bharam rashtra khajana pai padutundi.  inthe kaaka, oka pakka vanda saatam irigation component kharchu nu meme bharistamani cheputune, ee praject pai rashtram 01.04 –2014 mundu kharchu pettina roo.51.36 kotlu - rashtra wata gaa bhaavistaamani cheppadam - ika gatha moodu aardhika samvatsaraalalo rashtram ee prajectpy kharchupettina moodu vela kotlu tirigi istara leda cheppaka povadam kendram dwandva vaikhariki nidarsanam. ee praject nu ela aina puurti cheyalane rashtra balaheenatanu saaku teesukoni -  ee praject nirmaana bhaadhyatanunchi kendram tappukonnadani anipinchaka maanadu.  anthe kaaka ee pani cheyadam dwara kendram ee praject pai pettavalasina financial layability ni ficks chesukovadam thoo paatu,  resetil ment - rehabilitation lalo edurayye talanoppula nunchi, itara rashtrala vattidi nunchi tappichukoni - aa baadhyata anta rashtrampai padavesinadi. ivi emi alochinchakunda rashtram - nirmaana baadhyatalanu talakettukonnadi.  vibhajana chattam nirdesinchina polavaram vishayamlone kendram vaikhari ilaa unte - ika pratyeka hoda,  vanurula lotu bharti vanti haameela vishayam loo ela untundo manam oohinchu kovachu. kabatti praject nirmaanaanni rashtram ippatike chepattadam jarigindi kabatti - ee praject irigation component nu puurti cheyadaaniki kaavalasina puurti nidhulu 2015– -2016 anchanaala prakaaram ee aardhika samvatsaram, mariyu vache aardhika samvatsaramlo ichela kendram pai vattidi cheyali.  anthe kaaka ee praject ku sambandhinchi resetil ment - rehabilitation work mottam mana rashtram thoo paatu, itara rashtralalo kuudaa kendrame chepatti puurti cheyalani, vividha rashtralu ee praject nirmaanaanni aapavalasinadigaa korutu kortu lalo vesina pitition la nu upasamharinchelaa aa rashtralanu oppinchi praject twarita gatini puurti cheyadaaniki sahakarinchela kendraanni oppinchaali.  ee praject irigation component pai gatha moodu aardhika samvatsaraalalo rashtram pettina puurti kharchunu kendram nunchi rabattali. shree venkata suurya phani teja dinavahirashtra vibhajana jarigina moodella taravaata - vibhajana chattamlo jaateeya prajectga prakatinchina polavaram panulu ettakelaku modalu ayyai.  ayithe vibhajana chattamlo cheppina vidhamgaa kaaka, deenni kendrame chepattakunda rashtra prabhutvame chepadatananadam, daaniki kendram kuudaa oppukoni- praject nirmaana baadhyata rashtraniki appacheppadam palu vimarsalaku taavu ichindi. vaastavaaniki, ee praject valla munigi poye praantaalu telamgaana, odisa, chhattigad rashtralalo undadam valla - deenni jaateeya praject gaa kendram chepadithe itara rashtralanu oppinchadam telikavadamtho paatu -ee praject tvaritagatina puurti cheyadaaniki maargam sugamam avutundani bhaavinchina vaariki daadaapu rendu samvatsaraala paatu kendram praject oose ettaka povadam teevra niraasanu kaliginchindi.ayithe pratyeka hoda ivvaalani kendram vattidi perugutundadam, rashtramlopratipaksh pratyeka hoda kosam kendram, rashtra prabhutvaalapai vimarsalu ekkupedutundadam, daaniki ennikala naati tama mitrudu povan kalyan kuudaa jatha kalavadamtho, kendraanni vere gatyantaram leka vibhajana chattaalalo amsaalanu annintini gudiguchi oka packagy prakatinchadam jarigindi.  ee packageelo polavaraaniki ayye kharchunu vandasaatam bharistamani prakatinchadam tappa, asalu praajectku ayye kharchu entha- daanilo kendram bharinchedi entha anedi spashtamgaa prakatinchakapovadam palu anumaanaalaku tavichela undadamtho paatu  polavaram nirmaanaanni rashtraniki appacheppadam pratyekahodapai pattu padithe polavaram ayyedi kaadannatlu chandrababu saitam matladadamtho pratipakshaalu vimarsinchadaaniki avakaasam ichinatlu ayyindi. anthe kaaka polavaraanni rashtraniki appa cheppadamlo edo rahasya oppandam unnadani - pratyeka hoda panamgaa petti polavaram nirmaanaanni kameeshanla kosame teesukonnaarani pratipakshaala vimarsalu okavaipu,  jaateeya prajectga prakatinchina itara raashtraalaloni praajectlaku ichina nidhulu, aa praject la purogati chusina taruvaata ee praject nu rashtrame chepatti twarita gatina poorticheyaalane uddesyamtone rashtram chepattindani prabhutva vaadanalalo vaastravaalu ela unna- asalu kendram nirminchavalasina praject nu rashtram chepattadam valla vache laabhanashtaalanu nishpaakshikamgaa pariseelinchavalasi unnadi. vaastavaaniki polavaram praject nirminchaalane pratipaadana enimidi dasaabdaalanunchi unnappatikii - bachavat tribunal anumati ivvadamtho 1981 loo sankusthaapana jarigindi. appatinunchi ee praject abhivruddhilo e purogati lekapoyina 2005 -2012 la madhya ee praject ku sambandhinchi aneka anumatulu ravadam jarigindi.  ayithe mukhyamgaa ikkada telusukovalasinadi - polavaram oka bahulartha saadhaka praject. ante  ee praject loo moodu component lu unnaayi. vaatilo modatidi irigation component, rendavadi paver component ika moodavadi traagu neetiki sambandhichinadi. ika polavaram puurti ayithe sumaru moodu lakshala hectarlaku saagu neeru,  960 mega wat la vidyut utpaadana thoo paatu, visakha pattanaaniki traagu neeru, paarisraamika avasaraala kosam sumaru 23 tmc la neetini andinchadam kuudaa ee praject lakshyam.  anthe kaaka ee praject nu puurti cheyadam dwara 80 tmc la neetini godavari nunchi krishna nadiki taralinchi 540 graamaalaku manchi neeru, adanamgaa sumaru laksha muppaivela hectarlaku saagu neeru ivvavachunani anchana. nijamgaa puurti sthaayilo ee praject nu puurti cheste seemandhra aardhika bhavishyattu loo oka kotta sakam praarambham avutundani cheppavachhu. ayithe vibhajana sandarbhamgaa polavaraanni jaateeya praject gaa prakatinchina appati upa prabhutvam mottam polavaraanni jaateeya praject gaa prakatinchakundaa kevalam irigation component matrame jaateeya praject gaa prakatinchi tana rajakeeya durbhuddhini chaatukonnadi.   anthe kaaka ee praajectulo irigation component puurti ayithe tappa, migata rendu component puurti cheyaleni paristhiti erpadindi.  anthe kaaka ee moodu component lanu denikade chesukone veelu ledu. anni kalipe cheyavalasi unnadi. ayithe noothanamgaa erpadda endeeye prabhutvam saitam rendellugaa praject nu puurti cheyadam loo viphalam avvadamtho, ee praject nu ela aina puurti cheyakapothe vache ennikalalo prajalaku mukham choopinchalemane sankalpam thone tappanisari paristhitilo rashtram ee praject nu chetulaloki teesukunnadi anipinchaka maanadu.  ayithe chetulaloki teesukogaane, ee praject ayipotundani kuudaa anukolemu.  ee praject ku sambandhinchi punaraavaasaaniki sambandhichina kaaryakramaalu inka modalu kaaledu.  odisa, chhattiisgadlu inka abhyantaram vyaktam chestune unnaayi. telamgaana ee praject ku anumati ichinatle nani, vibhajana chattamlo perkonna- deenni elagaina addukovalane prayatnam telamgaana chestune unnadi.  ika kendram arakoragaa nidhulu istunnadi.  veetannitinii adhigaminchi praject nu puurti cheyadam anta telikayina vishayam kaadu.  ayithe ee praject nu kendraaniki badulu gaa rashtram chepattadam valla - irigation component thoo paatu, paver component, drinking water component panulu okesari chepattadaaniki veelu avutundi. ika mukhyamgaa cheppukovalasinadi ee praject ku sambandhinchi nidhula vishayam.  modata kendra jalavanurula saakha 2004– -2005  loo aamodinchina prakaaram ee praject ku ayye kharchu roo.10151 kotlu.  aa taruvaata 2011  loo aamodinchina revised estimate prakaaram ee praject viluva roo. 16010 kotlu. ika deenilo irigation component roo.9307 kotlu, paver component roo. 3716 kotlu, traagu neeti component roo.2987 kotlu. ika vibhajana chattam prakaaram kendram irigation component matrame anthe roo.9307 kotlu matrame bharistaanani cheputunnadi.  ante praject loo sumaruga 58% cast matrame kendram bharistundi.  migata 42 % rashtram tana sonta nidhulanunchi sama kuurchukoevaali untundi. anthe kaaka, 2011 naati praject cast nu savarinchinaa  01.04 –2014 naati varaku savarinchina meraku irigation component matrame bharistaanani prastuta kendra prabhutvam telchi cheppindi.  ante aa taruvaata praject anchanaalaku chesina savaranalu nirmaana baadhyatalu rashtram chepattina kaaranamgaa kendram bharinchadu.  2017 loo nidhulu vidudala chestu, 2014 naatiki unna rate prakarame kendram nidhulu istananadam rashtraniki adanapu bharame. ika punaravasa kaaryakramaalaku ivvavalasina parihaaraaniki sumaru roo.27 vela kotlu kavalasi untundani mukhyamantri prakatinchaaru. anthe kaaka ee madhya praject head work anchanaalanu 2015– -16 anchanaala prakaaram roo.4717 nundi roo.5535 kotlaku ante  sumaru roo.800 kotla meraku rashtra prabhutvam penchindi.  polavaram anni component lanu ee retla prakaaram savariste sumaru roo.40 vela kotlu avutundani cheputunnaru.  deenilo kendram kevalam irigation component matrame ante savarinchina anchanaala prakaaram sumaru roo.12– -13 vela kotlu matrame kendram bharistundi  migata antaa rashtrame bharinchali.  ika ee praject nirmaanaanni rashtrame tana chetulaloki teesukonnandu valla - ee praject nirmaanam puurti ayye varaku ayye adanapu kharchu rashtrame bharinchali. oka vaela rashtram  praject nirmaanaanni kendrame chepattela vattidi chesi unte - praject nirmaanam puurti ayye naatikii ayye kharchu mottam savarinchina anchanaalatho sahaa mariyu prastuta land akvijishan chattam prakaaram puurti parihaaraanni kendrame bharincha valasi vachedi.  daanni kaadani - rashtram praject nirmaanaanni tana chetulaloki teesukovadam valla ee adanapu bharam rashtra khajana pai padutundi.  inthe kaaka, oka pakka vanda saatam irigation component kharchu nu meme bharistamani cheputune, ee praject pai rashtram 01.04 –2014 mundu kharchu pettina roo.51.36 kotlu - rashtra wata gaa bhaavistaamani cheppadam - ika gatha moodu aardhika samvatsaraalalo rashtram ee prajectpy kharchupettina moodu vela kotlu tirigi istara leda cheppaka povadam kendram dwandva vaikhariki nidarsanam. ee praject nu ela aina puurti cheyalane rashtra balaheenatanu saaku teesukoni -  ee praject nirmaana bhaadhyatanunchi kendram tappukonnadani anipinchaka maanadu.  anthe kaaka ee pani cheyadam dwara kendram ee praject pai pettavalasina financial layability ni ficks chesukovadam thoo paatu,  resetil ment - rehabilitation lalo edurayye talanoppula nunchi, itara rashtrala vattidi nunchi tappichukoni - aa baadhyata anta rashtrampai padavesinadi. ivi emi alochinchakunda rashtram - nirmaana baadhyatalanu talakettukonnadi.  vibhajana chattam nirdesinchina polavaram vishayamlone kendram vaikhari ilaa unte - ika pratyeka hoda,  vanurula lotu bharti vanti haameela vishayam loo ela untundo manam oohinchu kovachu. kabatti praject nirmaanaanni rashtram ippatike chepattadam jarigindi kabatti - ee praject irigation component nu puurti cheyadaaniki kaavalasina puurti nidhulu 2015– -2016 anchanaala prakaaram ee aardhika samvatsaram, mariyu vache aardhika samvatsaramlo ichela kendram pai vattidi cheyali.  anthe kaaka ee praject ku sambandhinchi resetil ment - rehabilitation work mottam mana rashtram thoo paatu, itara rashtralalo kuudaa kendrame chepatti puurti cheyalani, vividha rashtralu ee praject nirmaanaanni aapavalasinadigaa korutu kortu lalo vesina pitition la nu upasamharinchelaa aa rashtralanu oppinchi praject twarita gatini puurti cheyadaaniki sahakarinchela kendraanni oppinchaali.  ee praject irigation component pai gatha moodu aardhika samvatsaraalalo rashtram pettina puurti kharchunu kendram nunchi rabattali. shree venkata suurya phani teja dinavahi