నిజానికి మనదేశంలో వ్యాపార సౌలభ్యం ముఖ్యంగా చిన్న, మధ్యతరహా వ్యాపార సంస్థల విషయంలో దిగజారింది. విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల తగ్గుదలే ఇందుకు నిదర్శనం. 2016 ఏప్రిల్ నుంచి అక్టోబర్ వరకు          2600 కోట్ల డాలర్ల విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు రాగా 2016 నవంబర్  నుంచి 2017 మే వరకు కేవలం 2200 కోట్ల డాలర్ల విదేశీ ప్రత్యక్ష                పెట్టుబడులు మాత్రమే వచ్చాయి.వ్యాపార విజయాలలో ఎట్టకేలకు ఒక ఘనమైన మైలురాయికి చేరుకున్నాం. ప్రపంచ బ్యాంకు రూపొందించే ‘ప్రపంచ వ్యాపార సౌలభ్యం సూచీ’ (గ్లోబల్ ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ ఇండెక్స్)లో మన దేశం ఏకంగా 30 స్థానాలను లంఘించి 100వ స్థానాన్ని చేరుకున్నది. ఇది గొప్ప సంతృప్తికరమైన విజయం. సందేహం లేదు. అయితే ఈ విజయాల వెనుక వున్న వాస్తవాలను నిశితంగా పరిశీలించవల్సిన అవసరం ఎంతైనా వున్నది.పది ప్రమాణాల ఆధారంగా ప్రపంచ బ్యాంకు ఈ సూచీని రూపొందిస్తుంది. మొదటి ప్రమాణం పన్నుల చెల్లింపు (ఈ అంశంలో మన ర్యాంకు 172 నుంచి 119కి మెరుగుపడింది). ఉద్యోగుల భవిష్య నిధిలోని ఉద్యోగుల ఖాతాలకు చెల్లింపులు విధిగా డిజిటల్ విధానంలో జరుగుతున్నాయని, కార్పొరేట్ ఆదాయపు పన్ను నిబంధనలకు అనుగుణంగా వ్యవహరించేలా పాలనాపరమైన చర్యలు తీసుకోవడం జరిగిందని ప్రపంచ బ్యాంకు పేర్కొంది. ఇవి ప్రశంసనీయమైన ప్రగతిశీల చర్యలే. అయితే వీటి ప్రభావం భవిష్య నిధి చట్టం పరిధిలోకి వచ్చే పెద్ద వ్యాపార సంస్థలపై మాత్రమే వుంటుంది.రెండో ప్రమాణం దివాళా పరిస్థితిని పరిష్కరించడం (ఈ అంశంలో మన ర్యాంకు 136 నుంచి 103 కు మెరుగుపడింది). ఇదీ ప్రశంసనీయమే గానీ దీని ప్రభావం కేవలం కార్పొరేట్ కంపెనీలకు మాత్రమే అనుకూలంగా వుంటుంది. మూడో ప్రమాణం స్వల్ప మదుపరుల రక్షణ (ఈ అంశంలో మన ర్యాంకు 13 నుంచి 4కి మెరుగుపడింది). కొనియాడదగిన ఈ పురోగతి ప్రభావం కూడా కేవలం పెద్ద కంపెనీలకు మాత్రమే సానుకూలంగా వుంటుంది. ఈ మూడు అంశాలలో భారత్కు ప్రపంచ బ్యాంకు ఇచ్చిన ర్యాంకులు అర్థం చేసుకోదగినవే. ప్రపంచ బ్యాంకు ప్రధానంగా బహుళజాతి కార్పొరేట్ కంపెనీల ప్రయోజనాలకు మాత్రమే ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుందనే వాస్తవాన్ని మనం విస్మరించకూడదు.ప్రపంచ వ్యాపార సౌలభ్యం సూచీలో భారత్ స్థానం మెరుగుదలకు మరో మూడు అంశాలలో పురోగతిని కూడా ప్రాతిపదికగా ప్రపంచబ్యాంకు తీసుకున్నది. నిజానికి ఈ అంశాలలో మెరుగుదల విశ్వసనీయమైనది కాదు. ఈ అంశాలను ఇప్పుడు వరుసగా చూద్దాం. నాలుగో ప్రమాణం అప్పులు పొందడం (ఈ అంశంలో మన స్థానం 44 నుంచి 29కి మెరుగుపడింది). రుణాలకు సంబంధించిన కొత్త నిబంధనలు రుణదాతలకే ఎక్కువ అనుకూలంగా వున్నాయని ప్రపంచబ్యాంకు పేర్కొంది. వాస్తవమేమిటి? పెద్ద కంపెనీలు రుణాలు తీసుకోవు. చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు వాణిజ్య బ్యాంకులు అప్పులు ఇయ్యవు! పరిశ్రమల రంగానికి ఇచ్చిన మొత్తం రుణాలలో చిన్న, సూక్ష్మ రుణాల వాటా 2014–15లో 13.3 శాతం నుంచి ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో 12.6 శాతానికి తగ్గింది. రుణాలను రాబట్టుకోవడంలో సౌలభ్యాన్ని, రుణాలను సమకూర్చడంలో సౌలభ్యాన్ని ఒకే విధమైనవిగా పరిగణించడంలో ప్రపంచ బ్యాంకు పొరపాటుపడిందని నేను భావిస్తున్నాను. ఐదో ప్రమాణం నిర్మాణ అనుమతులు పొందడం (ఈ అంశంలో మన ర్యాంకు 185 నుంచి 181కి మెరుగుపడింది). దక్షిణాసియాలో అఫ్ఘానిస్తాన్ మినహా అన్ని దేశాల కంటే ఈ విషయంలో మన దేశం వెనుకబడివున్నది. ఈ మెరుగుదల ఎంత మాత్రం ప్రశంసనీయమైనది కాదు. ఆరో ప్రమాణం కాంట్రాక్టుల అమలు (ఈ అంశంలో మన ర్యాంకు 172 నుంచి 154కి మెరుగుపడింది). ఈ విషయంలో కూడా మెరుగుదల నిజానికి మెరుగుదలే కాదు. ఎందుకంటే కాంట్రాక్టుల అమలుగడువు ఎప్పటిలాగానే 1445 రోజులుగా వుండిపోయింది. ఇందులో ఎటువంటి మార్పు లేదు. మిగతా నాలుగు ప్రమాణాలు – ‘వ్యాపారాలను ఆరంభించడం’, ‘విదేశీ వాణిజ్యం’, ‘ఆస్తుల నమోదు’, ‘విద్యుత్తు పొందడం’లో మన దేశం స్థానం దిజారిపోయింది.మొత్తం మీద మన దేశం నిజమైన పురోగతి సాధించడానికి ప్రాతిపదిక అయిన మూడు అంశాలూ పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు, బహుళజాతి కార్పొరేట్ కంపెనీలకే అధిక లబ్ధినిస్తున్నాయి. మరో మూడు అంశాలలో నమోదయిన పురోగతి తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా వుండగా మిగతానాలుగు అంశాలలో అసలు మెరుగుదలే లేదు. నిజానికి మనదేశంలో వ్యాపార సౌలభ్యంలో ముఖ్యంగా చిన్న, మధ్యతరహా వ్యాపార సంస్థల విషయంలో దిగజారినట్టు ప్రపంచ బ్యాంకు సూచించిందని చెప్పక తప్పదు. మెట్రోపాలిటన్ నగరాలైన ఢిల్లీ, ముంబైలలో నిర్వహించిన సర్వే ఆధారంగా ప్రపంచ బ్యాంకు ఈ ర్యాంకుల నిచ్చింది. అయితే తిరుపూర్, మొరాదాబాద్లలో ప్రపంచబ్యాంకు సర్వే నిర్వహించినట్టయితే ఫలితాలు వేరుగా వుండేవి.అయినప్పటికీ కార్పొరేట్ కంపెనీలకు వ్యాపార సౌలభ్యాన్ని మెరుగుపరిచినందుకు మోదీ ప్రభుత్వం తనను తాను అభినందించుకోవచ్చు. అయితే విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల రాక వాస్తవానికి తగ్గిపోతోంది. 2016 ఏప్రిల్ నుంచి అక్టోబర్ వరకు 2600 కోట్ల డాలర్ల విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు రాగా ఆ తరువాత ఏడు నెలల కాలంలో అంటే 2016 నవంబర్ నుంచి 2017 మే వరకు కేవలం 2200 కోట్ల డాలర్ల విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు మాత్రమే వచ్చాయి. దేశీయ పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు కూడా మదుపు చేయడానికి వెనుకాడుతున్నాయి. వ్యాపార సౌలభ్యం పెరుగుతున్న మాట నిజమే గానీ అదే సమయంలో మదుపులు తగ్గిపోతున్నాయి. చిన్న వ్యాపార సంస్థల పరిస్థితి గణనీయంగా దిగజారిపోయిందని కొద్ది రోజుల క్రితం ఢిల్లీలో పుస్తక ప్రచురణ కర్త ఒకరు నాతో అన్నారు. గతంలో ఒక పనికి రూ.20వేల లంచం అడిగిన అధికారులు ఇప్పుడు అదే పనికి రూ.2లక్షలు అడుగుతున్నారు. చిన్న వ్యాపార సంస్థల విషయంలో దిగజారిపోతున్న వ్యాపార సౌలభ్యం మార్కెట్లో డిమాండ్ తగ్గుదలకు దారితీస్తుంది. కొన్ని కీలక అంశాలలో తమకు వ్యాపార సౌలభ్యం మెరుగుపడినప్పటికీ బహుళజాతి కంపెనీలు సైతం మదుపు చేయడానికి ముందుకురావు.భరత్ ఝున్ఝున్వాలా(వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)వ్యాపార విజయాలలో ఎట్టకేలకు ఒక ఘనమైన మైలురాయికి చేరుకున్నాం. ప్రపంచ బ్యాంకు రూపొందించే ‘ప్రపంచ వ్యాపార సౌలభ్యం సూచీ’ (గ్లోబల్ ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ ఇండెక్స్)లో మన దేశం ఏకంగా 30 స్థానాలను లంఘించి 100వ స్థానాన్ని చేరుకున్నది. ఇది గొప్ప సంతృప్తికరమైన విజయం. సందేహం లేదు. అయితే ఈ విజయాల వెనుక వున్న వాస్తవాలను నిశితంగా పరిశీలించవల్సిన అవసరం ఎంతైనా వున్నది.పది ప్రమాణాల ఆధారంగా ప్రపంచ బ్యాంకు ఈ సూచీని రూపొందిస్తుంది. మొదటి ప్రమాణం పన్నుల చెల్లింపు (ఈ అంశంలో మన ర్యాంకు 172 నుంచి 119కి మెరుగుపడింది). ఉద్యోగుల భవిష్య నిధిలోని ఉద్యోగుల ఖాతాలకు చెల్లింపులు విధిగా డిజిటల్ విధానంలో జరుగుతున్నాయని, కార్పొరేట్ ఆదాయపు పన్ను నిబంధనలకు అనుగుణంగా వ్యవహరించేలా పాలనాపరమైన చర్యలు తీసుకోవడం జరిగిందని ప్రపంచ బ్యాంకు పేర్కొంది. ఇవి ప్రశంసనీయమైన ప్రగతిశీల చర్యలే. అయితే వీటి ప్రభావం భవిష్య నిధి చట్టం పరిధిలోకి వచ్చే పెద్ద వ్యాపార సంస్థలపై మాత్రమే వుంటుంది.రెండో ప్రమాణం దివాళా పరిస్థితిని పరిష్కరించడం (ఈ అంశంలో మన ర్యాంకు 136 నుంచి 103 కు మెరుగుపడింది). ఇదీ ప్రశంసనీయమే గానీ దీని ప్రభావం కేవలం కార్పొరేట్ కంపెనీలకు మాత్రమే అనుకూలంగా వుంటుంది. మూడో ప్రమాణం స్వల్ప మదుపరుల రక్షణ (ఈ అంశంలో మన ర్యాంకు 13 నుంచి 4కి మెరుగుపడింది). కొనియాడదగిన ఈ పురోగతి ప్రభావం కూడా కేవలం పెద్ద కంపెనీలకు మాత్రమే సానుకూలంగా వుంటుంది. ఈ మూడు అంశాలలో భారత్కు ప్రపంచ బ్యాంకు ఇచ్చిన ర్యాంకులు అర్థం చేసుకోదగినవే. ప్రపంచ బ్యాంకు ప్రధానంగా బహుళజాతి కార్పొరేట్ కంపెనీల ప్రయోజనాలకు మాత్రమే ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుందనే వాస్తవాన్ని మనం విస్మరించకూడదు.ప్రపంచ వ్యాపార సౌలభ్యం సూచీలో భారత్ స్థానం మెరుగుదలకు మరో మూడు అంశాలలో పురోగతిని కూడా ప్రాతిపదికగా ప్రపంచబ్యాంకు తీసుకున్నది. నిజానికి ఈ అంశాలలో మెరుగుదల విశ్వసనీయమైనది కాదు. ఈ అంశాలను ఇప్పుడు వరుసగా చూద్దాం. నాలుగో ప్రమాణం అప్పులు పొందడం (ఈ అంశంలో మన స్థానం 44 నుంచి 29కి మెరుగుపడింది). రుణాలకు సంబంధించిన కొత్త నిబంధనలు రుణదాతలకే ఎక్కువ అనుకూలంగా వున్నాయని ప్రపంచబ్యాంకు పేర్కొంది. వాస్తవమేమిటి? పెద్ద కంపెనీలు రుణాలు తీసుకోవు. చిన్న వ్యాపార సంస్థలకు వాణిజ్య బ్యాంకులు అప్పులు ఇయ్యవు! పరిశ్రమల రంగానికి ఇచ్చిన మొత్తం రుణాలలో చిన్న, సూక్ష్మ రుణాల వాటా 2014–15లో 13.3 శాతం నుంచి ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో 12.6 శాతానికి తగ్గింది. రుణాలను రాబట్టుకోవడంలో సౌలభ్యాన్ని, రుణాలను సమకూర్చడంలో సౌలభ్యాన్ని ఒకే విధమైనవిగా పరిగణించడంలో ప్రపంచ బ్యాంకు పొరపాటుపడిందని నేను భావిస్తున్నాను. ఐదో ప్రమాణం నిర్మాణ అనుమతులు పొందడం (ఈ అంశంలో మన ర్యాంకు 185 నుంచి 181కి మెరుగుపడింది). దక్షిణాసియాలో అఫ్ఘానిస్తాన్ మినహా అన్ని దేశాల కంటే ఈ విషయంలో మన దేశం వెనుకబడివున్నది. ఈ మెరుగుదల ఎంత మాత్రం ప్రశంసనీయమైనది కాదు. ఆరో ప్రమాణం కాంట్రాక్టుల అమలు (ఈ అంశంలో మన ర్యాంకు 172 నుంచి 154కి మెరుగుపడింది). ఈ విషయంలో కూడా మెరుగుదల నిజానికి మెరుగుదలే కాదు. ఎందుకంటే కాంట్రాక్టుల అమలుగడువు ఎప్పటిలాగానే 1445 రోజులుగా వుండిపోయింది. ఇందులో ఎటువంటి మార్పు లేదు. మిగతా నాలుగు ప్రమాణాలు – ‘వ్యాపారాలను ఆరంభించడం’, ‘విదేశీ వాణిజ్యం’, ‘ఆస్తుల నమోదు’, ‘విద్యుత్తు పొందడం’లో మన దేశం స్థానం దిజారిపోయింది.మొత్తం మీద మన దేశం నిజమైన పురోగతి సాధించడానికి ప్రాతిపదిక అయిన మూడు అంశాలూ పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు, బహుళజాతి కార్పొరేట్ కంపెనీలకే అధిక లబ్ధినిస్తున్నాయి. మరో మూడు అంశాలలో నమోదయిన పురోగతి తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా వుండగా మిగతానాలుగు అంశాలలో అసలు మెరుగుదలే లేదు. నిజానికి మనదేశంలో వ్యాపార సౌలభ్యంలో ముఖ్యంగా చిన్న, మధ్యతరహా వ్యాపార సంస్థల విషయంలో దిగజారినట్టు ప్రపంచ బ్యాంకు సూచించిందని చెప్పక తప్పదు. మెట్రోపాలిటన్ నగరాలైన ఢిల్లీ, ముంబైలలో నిర్వహించిన సర్వే ఆధారంగా ప్రపంచ బ్యాంకు ఈ ర్యాంకుల నిచ్చింది. అయితే తిరుపూర్, మొరాదాబాద్లలో ప్రపంచబ్యాంకు సర్వే నిర్వహించినట్టయితే ఫలితాలు వేరుగా వుండేవి.అయినప్పటికీ కార్పొరేట్ కంపెనీలకు వ్యాపార సౌలభ్యాన్ని మెరుగుపరిచినందుకు మోదీ ప్రభుత్వం తనను తాను అభినందించుకోవచ్చు. అయితే విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల రాక వాస్తవానికి తగ్గిపోతోంది. 2016 ఏప్రిల్ నుంచి అక్టోబర్ వరకు 2600 కోట్ల డాలర్ల విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు రాగా ఆ తరువాత ఏడు నెలల కాలంలో అంటే 2016 నవంబర్ నుంచి 2017 మే వరకు కేవలం 2200 కోట్ల డాలర్ల విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు మాత్రమే వచ్చాయి. దేశీయ పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు కూడా మదుపు చేయడానికి వెనుకాడుతున్నాయి. వ్యాపార సౌలభ్యం పెరుగుతున్న మాట నిజమే గానీ అదే సమయంలో మదుపులు తగ్గిపోతున్నాయి. చిన్న వ్యాపార సంస్థల పరిస్థితి గణనీయంగా దిగజారిపోయిందని కొద్ది రోజుల క్రితం ఢిల్లీలో పుస్తక ప్రచురణ కర్త ఒకరు నాతో అన్నారు. గతంలో ఒక పనికి రూ.20వేల లంచం అడిగిన అధికారులు ఇప్పుడు అదే పనికి రూ.2లక్షలు అడుగుతున్నారు. చిన్న వ్యాపార సంస్థల విషయంలో దిగజారిపోతున్న వ్యాపార సౌలభ్యం మార్కెట్లో డిమాండ్ తగ్గుదలకు దారితీస్తుంది. కొన్ని కీలక అంశాలలో తమకు వ్యాపార సౌలభ్యం మెరుగుపడినప్పటికీ బహుళజాతి కంపెనీలు సైతం మదుపు చేయడానికి ముందుకురావు.భరత్ ఝున్ఝున్వాలాభరత్ ఝున్ఝున్వాలా(వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)
nijaaniki manadesamlo vyapara soulabhyam mukhyamgaa chinna, madhyataraha vyapara samsthala vishayamlo digajaarindi. videshee pratyaksha pettubadula taggudale induku nidarsanam. 2016 epril nunchi actober varaku          2600 kotla dalarla videshee pratyaksha pettubadulu raga 2016 navambar  nunchi 2017 mee varaku kevalam 2200 kotla dalarla videshee pratyaksha                pettubadulu matrame vachayi.vyapara vijayaalalo ettakelaku oka ghanamaina mailuraayiki cherukunnam. prapancha byaanku roopondinche ‘prapancha vyapara soulabhyam suuchii’ (global eez af dooing index)loo mana desham ekamgaa 30 sthaanaalanu langhinchi 100va sthaanaanni cherukunnadi. idhi goppa santruptikaramaina vijayam. sandeham ledu. ayithe ee vijayaala venuka vunna vaastavaalanu nisitamgaa pariseelinchavalsina avasaram entainaa vunnadi.padi pramaanaala aadhaaramgaa prapancha byaanku ee suucheeni roopondistundi. modati pramaanam pannula chellimpu (ee amsamlo mana ryaanku 172 nunchi 119ki merugupadindi). udyogula bhavishya nidhilooni udyogula khaataalaku chellimpulu vidhigaa disital vidhaanamlo jarugutunnaayani, carporate aadaayapu pannu nibandhanalaku anugunamgaa vyavaharinchelaa paalanaaparamaina charyalu teesukovadam jarigindani prapancha byaanku perkondi. ivi prasamsaneeyamaina pragatiseela charyale. ayithe veeti prabhaavam bhavishya nidhi chattam paridhiloki vache pedda vyapara samsthalapai matrame vuntundi.rendo pramaanam divala paristhitini parishkarinchadam (ee amsamlo mana ryaanku 136 nunchi 103 ku merugupadindi). idhee prasamsaneeyame gaanee deeni prabhaavam kevalam carporate companylaku matrame anukuulamgaa vuntundi. moodo pramaanam swalpa maduparula rakshana (ee amsamlo mana ryaanku 13 nunchi 4ki merugupadindi). koniyaadadagina ee purogati prabhaavam kuudaa kevalam pedda companylaku matrame saanukuulamgaa vuntundi. ee moodu amsaalalo bhaaratku prapancha byaanku ichina ryaankulu artham chesukodaginave. prapancha byaanku pradhaanamgaa bahulajaati carporate companyla prayojanaalaku matrame praatinidhyam vahistundane vaastavaanni manam vismarinchakudadu.prapancha vyapara soulabhyam suucheeloo bharat sthaanam merugudalaku maro moodu amsaalalo purogatini kuudaa praatipadikagaa prapanchabyaanku teesukunnadi. nijaaniki ee amsaalalo merugudala viswasaneeyamainadi kaadu. ee amsaalanu ippudu varusagaa chuddam. naalugo pramaanam appulu pondadam (ee amsamlo mana sthaanam 44 nunchi 29ki merugupadindi). runaalaku sambandhinchina kotta nibandhanalu runadaatalake ekkuva anukuulamgaa vunnaayani prapanchabyaanku perkondi. vastavamemiti? pedda companylu runaalu teesukovu. chinna vyapara samsthalaku vaanijya byaankulu appulu iyyavu! parisramala rangaaniki ichina mottam runaalalo chinna, suukshma runaala wata 2014–15loo 13.3 saatam nunchi prastuta aardhika samvatsaramlo 12.6 saataaniki taggindi. runaalanu rabattukovadamlo soulabhyaanni, runaalanu samakuurchadamlo soulabhyaanni oke vidhamainavigaa pariganinchadamlo prapancha byaanku porapaatupadindani nenu bhaavistunnaanu. aido pramaanam nirmaana anumatulu pondadam (ee amsamlo mana ryaanku 185 nunchi 181ki merugupadindi). dakshinaasiyaalo afghanistan minaha anni deshaala kante ee vishayamlo mana desham venukabadivunnadi. ee merugudala entha maatram prasamsaneeyamainadi kaadu. aaro pramaanam contractula amalu (ee amsamlo mana ryaanku 172 nunchi 154ki merugupadindi). ee vishayamlo kuudaa merugudala nijaaniki merugudale kaadu. endukante contractula amalugaduvu eppatilaagaane 1445 rojulugaa vundipoyindi. indulo etuvanti maarpu ledu. migata naalugu pramaanaalu – ‘vyaapaaraalanu aarambhinchadam’, ‘videshee vaanijyam’, ‘aastula namodu’, ‘vidyuttu pondadam’loo mana desham sthaanam dijaaripoyindi.mottam meeda mana desham nijamaina purogati saadhinchadaaniki praatipadika ayina moodu amsaaluu pedda vyapara samsthalu, bahulajaati carporate companylake adhika labdhinistunnaayi. maro moodu amsaalalo namodayina purogati tappudova pattinche vidhamgaa vundagaa migataanaalugu amsaalalo asalu merugudale ledu. nijaaniki manadesamlo vyapara soulabhyamlo mukhyamgaa chinna, madhyataraha vyapara samsthala vishayamlo digajaarinattu prapancha byaanku suuchimchimdani cheppaka tappadu. metropaliton nagaraalaina dhilli, mumbailalo nirvahinchina sarve aadhaaramgaa prapancha byaanku ee ryaankula nicchindi. ayithe tirupur, moraadaabaadlalo prapanchabyaanku sarve nirvahinchinattayithe phalitaalu vaerugaa vundevi.ayinappatiki carporate companylaku vyapara soulabhyaanni meruguparichinanduku modii prabhutvam tananu taanu abhinandinchukovachhu. ayithe videshee pratyaksha pettubadula raaka vaastavaaniki taggipotondi. 2016 epril nunchi actober varaku 2600 kotla dalarla videshee pratyaksha pettubadulu raga aa taruvaata edu nelala kaalamlo ante 2016 navambar nunchi 2017 mee varaku kevalam 2200 kotla dalarla videshee pratyaksha pettubadulu matrame vachayi. desheeya pedda vyapara samsthalu kuudaa madupu cheyadaaniki venukaadutunnaayi. vyapara soulabhyam perugutunna maata nijame gaanee adhe samayamlo madupulu taggipotunnayi. chinna vyapara samsthala paristhiti gananeeyamgaa digajaaripoyindani koddi rojula kritam dhilleelo pustaka prachurana karta okaru naatho annaru. gatamlo oka paniki roo.20vela lancham adigina adhikaarulu ippudu adhe paniki roo.2lakshalu adugutunnaru. chinna vyapara samsthala vishayamlo digajaaripotunna vyapara soulabhyam marketlo demand taggudalaku daariteestundi. konni keelaka amsaalalo tamaku vyapara soulabhyam merugupadinappatiki bahulajaati companylu saitam madupu cheyadaaniki mundukurao.bharat jhunjunwala(vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)vyapara vijayaalalo ettakelaku oka ghanamaina mailuraayiki cherukunnam. prapancha byaanku roopondinche ‘prapancha vyapara soulabhyam suuchii’ (global eez af dooing index)loo mana desham ekamgaa 30 sthaanaalanu langhinchi 100va sthaanaanni cherukunnadi. idhi goppa santruptikaramaina vijayam. sandeham ledu. ayithe ee vijayaala venuka vunna vaastavaalanu nisitamgaa pariseelinchavalsina avasaram entainaa vunnadi.padi pramaanaala aadhaaramgaa prapancha byaanku ee suucheeni roopondistundi. modati pramaanam pannula chellimpu (ee amsamlo mana ryaanku 172 nunchi 119ki merugupadindi). udyogula bhavishya nidhilooni udyogula khaataalaku chellimpulu vidhigaa disital vidhaanamlo jarugutunnaayani, carporate aadaayapu pannu nibandhanalaku anugunamgaa vyavaharinchelaa paalanaaparamaina charyalu teesukovadam jarigindani prapancha byaanku perkondi. ivi prasamsaneeyamaina pragatiseela charyale. ayithe veeti prabhaavam bhavishya nidhi chattam paridhiloki vache pedda vyapara samsthalapai matrame vuntundi.rendo pramaanam divala paristhitini parishkarinchadam (ee amsamlo mana ryaanku 136 nunchi 103 ku merugupadindi). idhee prasamsaneeyame gaanee deeni prabhaavam kevalam carporate companylaku matrame anukuulamgaa vuntundi. moodo pramaanam swalpa maduparula rakshana (ee amsamlo mana ryaanku 13 nunchi 4ki merugupadindi). koniyaadadagina ee purogati prabhaavam kuudaa kevalam pedda companylaku matrame saanukuulamgaa vuntundi. ee moodu amsaalalo bhaaratku prapancha byaanku ichina ryaankulu artham chesukodaginave. prapancha byaanku pradhaanamgaa bahulajaati carporate companyla prayojanaalaku matrame praatinidhyam vahistundane vaastavaanni manam vismarinchakudadu.prapancha vyapara soulabhyam suucheeloo bharat sthaanam merugudalaku maro moodu amsaalalo purogatini kuudaa praatipadikagaa prapanchabyaanku teesukunnadi. nijaaniki ee amsaalalo merugudala viswasaneeyamainadi kaadu. ee amsaalanu ippudu varusagaa chuddam. naalugo pramaanam appulu pondadam (ee amsamlo mana sthaanam 44 nunchi 29ki merugupadindi). runaalaku sambandhinchina kotta nibandhanalu runadaatalake ekkuva anukuulamgaa vunnaayani prapanchabyaanku perkondi. vastavamemiti? pedda companylu runaalu teesukovu. chinna vyapara samsthalaku vaanijya byaankulu appulu iyyavu! parisramala rangaaniki ichina mottam runaalalo chinna, suukshma runaala wata 2014–15loo 13.3 saatam nunchi prastuta aardhika samvatsaramlo 12.6 saataaniki taggindi. runaalanu rabattukovadamlo soulabhyaanni, runaalanu samakuurchadamlo soulabhyaanni oke vidhamainavigaa pariganinchadamlo prapancha byaanku porapaatupadindani nenu bhaavistunnaanu. aido pramaanam nirmaana anumatulu pondadam (ee amsamlo mana ryaanku 185 nunchi 181ki merugupadindi). dakshinaasiyaalo afghanistan minaha anni deshaala kante ee vishayamlo mana desham venukabadivunnadi. ee merugudala entha maatram prasamsaneeyamainadi kaadu. aaro pramaanam contractula amalu (ee amsamlo mana ryaanku 172 nunchi 154ki merugupadindi). ee vishayamlo kuudaa merugudala nijaaniki merugudale kaadu. endukante contractula amalugaduvu eppatilaagaane 1445 rojulugaa vundipoyindi. indulo etuvanti maarpu ledu. migata naalugu pramaanaalu – ‘vyaapaaraalanu aarambhinchadam’, ‘videshee vaanijyam’, ‘aastula namodu’, ‘vidyuttu pondadam’loo mana desham sthaanam dijaaripoyindi.mottam meeda mana desham nijamaina purogati saadhinchadaaniki praatipadika ayina moodu amsaaluu pedda vyapara samsthalu, bahulajaati carporate companylake adhika labdhinistunnaayi. maro moodu amsaalalo namodayina purogati tappudova pattinche vidhamgaa vundagaa migataanaalugu amsaalalo asalu merugudale ledu. nijaaniki manadesamlo vyapara soulabhyamlo mukhyamgaa chinna, madhyataraha vyapara samsthala vishayamlo digajaarinattu prapancha byaanku suuchimchimdani cheppaka tappadu. metropaliton nagaraalaina dhilli, mumbailalo nirvahinchina sarve aadhaaramgaa prapancha byaanku ee ryaankula nicchindi. ayithe tirupur, moraadaabaadlalo prapanchabyaanku sarve nirvahinchinattayithe phalitaalu vaerugaa vundevi.ayinappatiki carporate companylaku vyapara soulabhyaanni meruguparichinanduku modii prabhutvam tananu taanu abhinandinchukovachhu. ayithe videshee pratyaksha pettubadula raaka vaastavaaniki taggipotondi. 2016 epril nunchi actober varaku 2600 kotla dalarla videshee pratyaksha pettubadulu raga aa taruvaata edu nelala kaalamlo ante 2016 navambar nunchi 2017 mee varaku kevalam 2200 kotla dalarla videshee pratyaksha pettubadulu matrame vachayi. desheeya pedda vyapara samsthalu kuudaa madupu cheyadaaniki venukaadutunnaayi. vyapara soulabhyam perugutunna maata nijame gaanee adhe samayamlo madupulu taggipotunnayi. chinna vyapara samsthala paristhiti gananeeyamgaa digajaaripoyindani koddi rojula kritam dhilleelo pustaka prachurana karta okaru naatho annaru. gatamlo oka paniki roo.20vela lancham adigina adhikaarulu ippudu adhe paniki roo.2lakshalu adugutunnaru. chinna vyapara samsthala vishayamlo digajaaripotunna vyapara soulabhyam marketlo demand taggudalaku daariteestundi. konni keelaka amsaalalo tamaku vyapara soulabhyam merugupadinappatiki bahulajaati companylu saitam madupu cheyadaaniki mundukurao.bharat jhunjunwalabharta jhunjunwala(vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)