భారత్–చైనా మధ్య సరిహద్దు వివాదం రాజుకుంటున్నది. ఉభయదేశాల మధ్యా తీవ్ర ఘర్షణ ఉన్నప్పుడు కూడా ప్రశాంతంగా ఉండే సిక్కిం సరిహద్దుల్లోని భూభాగం ఇప్పుడు వేడెక్కిపోవడం ఊహించని పరిణామం. డోక్లామ్ వివాదం ఆధారంగా రెండు దేశాల మధ్య సాగుతున్న మాటల యుద్ధం మరింత ఉధృతంగా ఉన్నది. రెండు దేశాలూ గత యుద్ధాన్ని గుర్తుచేసుకున్నాయి. 1962నాటి భారత్ కాదు అంటూ పరోక్షంగా నెహ్రూను గుర్తుచేస్తూ అరుణ్జైట్లీ చేసిన వ్యాఖ్యకు ప్రతిస్పందనగా మాదీ అప్పటి చైనా కాదని ఆ దేశం అంటున్నది. మోదీ ఏలుబడిలో ఉన్న భారత్ విభిన్నమైనదని చైనాకు తెలియకపోదు. కయ్యానికి కాలుదువ్వడం, తీవ్రంగా రెచ్చగొట్టడం, తప్పటడుగులు వేయించడం ఇప్పుడు మరింత సులభమని ఆ దేశం కనుక భావిస్తున్నట్లయితే అదే అసలు సమస్య. చైనా మాయలో పడకుండా వివాదాన్ని చల్లార్చగలిగే తెలివిడి ఇప్పుడు అవసరం.దాదాపు నెలరోజులుగా ఉద్రిక్తత నెలకొనివున్న డోక్లామ్ ప్రాంతానికి భారతదేశం మూడువేల మంది సైనికులను తరలించడం, భారత సైనికదళాల ప్రధానాధికారి వీరోచిత వ్యాఖ్యలతో పాటు అక్కడ పర్యటనలు జరపడం భారతదేశం ఈ ప్రాంతంలో తన పట్టునిలుపుకొనే ప్రయత్నాలుగా చూడాలి. ఐదేళ్ళక్రితం ఈ ప్రాంతంలో భారతదేశం ఏర్పాటు చేసిన రెండు బంకర్లను తీసివేయాలని చెప్పిన చైనా సైనికాధికారులు, భారతదేశం ససేమిరా అనడంతో వాటిని పేల్చివేశారు. అంతటితో ఆగకుండా ఈ ప్రాంతంలో రహదారిని నిర్మించడానికి చైనా చేసిన ప్రయత్నాలకు భారత సైనికులు అడ్డుపడటంతో పరస్పరం తోపులాటలతో వ్యవహారం మరింత వెడెక్కింది. ఉద్రిక్తతలు చల్లార్చడానికి వీలుగా చర్చలకు సిద్ధమేనని ప్రకటించిన చైనా ముందస్తు షరతుగా భారతదేశం అక్కడి నుంచి సైన్యాన్ని ఉపసంహరించుకోవాలని అంటున్నది. ఇందుకు ప్రతిగా మూడువేల మంది సైనికులను అక్కడ మోహరించి ఒత్తిళ్ళకు లొంగే ప్రసక్తిలేదని భారతదేశం సంకేతాలు పంపుతున్నది. భారతదేశం తన విస్తరణ వ్యూహాలకు, ఆధిపత్యానికీ భూటాన్ను ముసుగులాగా వాడుకుంటున్నదని చైనా విమర్శించడం కొత్తేమీ కాదు. 1966లో డోక్లామ్ పీఠభూమిలోని తన భూభాగంలోకి చైనా సైన్యాలు చొరబడ్డాయంటూ భూటాన్ ఆరోపించినప్పుడు, ఇందిరాగాంధీ ఆ దేశానికి అండగా నిలవడంతో ఉద్రిక్తతకు తోడుగా రెండు దేశాల మధ్యా తీవ్రంగా మాటల యుద్ధం నడిచింది. సిక్కిం సెక్టార్లో స్వల్పఘర్షణ కూడా జరిగింది. భూటాన్కు రక్షణ కల్పించే పేరిట భారతదేశం దానిపై నియంత్రణ సాధించే ప్రయత్నం చేస్తున్నదని అంటూ భూటాన్పట్ల మెత్తగా, సానుభూతితో వ్యవహరిస్తూ భారతదేశాన్ని విలన్గా అభివర్ణించే ప్రయత్నాలు చైనా ఎప్పటినుంచో చేస్తున్నది. ఆర్థిక, రక్షణ అవసరాలకోసం నేపాల్, భూటాన్లు భారతదేశంపై ఆధారపడివున్నందున ఈ రెండు దేశాలనూ భారత్కు దూరం చేసే వ్యూహాలకు చైనా ఎప్పటికప్పుడు పదునుపెడుతూనే ఉన్నది.డోక్లామ్ భూభాగానికి సంబంధించి భారతదేశం, భూటాన్లు చైనాతో వివాదాన్ని దాదాపుగా పరిష్కరించుకున్నాయనీ, భారతదేశం విషయానికొస్తే 2012లోనే వివాదం సమసిపోయిందని భారత అధికారులు అంటున్నారు. 2014లో చైనా అధ్యక్షుడు జిన్పింగ్ భారతదేశ పర్యటన సందర్భంగా, భారత మానస సరోవర యాత్రీకులకు ఈ మార్గాన్ని సుహృద్భావ సూచనగా చైనా తెరిచింది. ఈ ఏడాది యాత్రలో భాగంగా తొలివిడత యాత్రీకులు నాథూలా వద్దకు చేరుకోబోతున్న తరుణంలోనే ఈ ప్రాంతానికి భారీ యంత్రాలను తరలించి రోడ్డుమార్గాన్ని నిర్మించతలపెట్టడం చైనా ఉద్దేశపూర్వకంగా పాల్పడిన రెచ్చగొట్టే చర్య. అనేక దశాబ్దాలుగా ఇక్కడ నెలకొనివున్న శాంతికి ఈ చర్య విఘాతం కలిగించింది. ఇటీవలి కాలంలో భారత్–చైనా సంబంధాల్లో వివాదాలు, ఉద్రిక్తతలు మరింతగా పెరిగినమాట వాస్తవం. గతనెల మొదటివారంలో కజకిస్తాన్లోని ఆస్తానాలో జిన్పింగ్–మోదీలు పలు ద్వైపాక్షిక అంశాలపై మనసువిప్పి మాట్లాడుకున్నారని వార్తలు వచ్చినవెంటనే డోక్లామ్ వివాదం రేగింది. గతంలో జిన్పింగ్ న్యూఢిల్లీలో ఉన్నప్పుడే చైనా సైన్యం సరిహద్దులు దాటివచ్చిన అనుభవమూ మనకు ఉన్నది. ఉగ్రవాదం విషయంలో అది పాకిస్థాన్ను వెనకేసుకు రావడం, మసూద్ అజర్పై ఐక్యరాజ్యసమితి నిషేధం విధించకుండా ఆపడం, నూక్లియర్ సప్లయిర్స్ గ్రూప్ (ఎన్ఎస్జీ)లో భారత సభ్యత్వానికి బలంగా మోకాలడ్డటం వంటివి భారతదేశానికి ఆగ్రహం కలిగిస్తున్నాయి. అది దూకుడుగాపోతున్న ఓబీఓర్ (ఒన్బెల్ట్ వన్రోడ్) విషయంలో భారతదేశం అభ్యంతరాలు పెడుతూ విమర్శలు చేయడం దానికి ఆగ్రహం కలిగిస్తున్నది. మోదీ ఇటీవలి పర్యటనలో అమెరికాతో కలసి విడుదల చేసిన సంయుక్త ప్రకటనలో పేరు ప్రస్తావించకుండా దానిపై చేసిన పలు విమర్శలు చిన్నవేమీ కావు. ఏప్రిల్లో దలైలామా అరుణాచల్ ప్రదేశ్లో వారంపాటు పర్యటించడం, ఆ పర్యటనలో కేంద్రమంత్రులు పాలుపంచుకోవడం, వెన్నంటివున్న అరుణాచల్ ముఖ్యమంత్రి పనిలోపనిగా ఒకే చైనా విధానాన్ని ప్రశ్నించడం చైనాకు ఆగ్రహాన్ని రగల్చే అంశాలే. గిల్లికజ్జాలు నీకు మాత్రమే కాదు, నాకూ చేతనవునని భారతదేశం ఈ చర్యతో చైనాకు చెప్పినట్టయింది.భారత్, చైనాల భౌగోళిక రాజకీయాధిపత్య పోరాటంలో భాగంగానే డోక్లామ్ వివాదం రేగిన మాట వాస్తవం. వందేళ్ళనాటి ఒప్పందాలు, ఐదేళ్ళనాటి అవగాహనలు ప్రస్తావనలకు పనికొస్తాయి కానీ, అవేమీ వివాదానికి కారణం కాదు, పరిష్కారానికీ ఉపకరించవు. ఈ ప్రతిష్టంభనను తొలగించుకోవాలన్న చిత్తశుద్ధి ఉభయపక్షాల్లోనూ ఉన్నప్పుడు ఐదుదశాబ్దాల తరువాత రాజుకున్న నిప్పు తనకుతానుగా ఆరిపోతుంది. అమెరికాతో ఆయుధ ఒప్పందాలు, ఆలింగనాలు పెరుగుతున్న కొద్దీ చైనా ఇలా చిందులు వేస్తూనే ఉంటుంది. సైనికదళాల ప్రధానాధికారి రావత్ గర్జించినట్టుగా మనకు ఏకబిగిన రెండున్నరేళ్ళు యుద్ధం చేయగల సమర్థత ఉండవచ్చునేమో కానీ, ప్రతియుద్ధానికీ అంతకుమించిన ప్రయోజనం కూడా ఉండాలి. ఇటీవలి కాలంలో ఈ తరహా వీరోచిత వ్యాఖ్యలకు, వీరంగాలకు, మీసాలు మెలివేతలకూ ప్రాధాన్యం పెరిగిన నేపథ్యంలో, పాలకులు ఆ మాయలో పడి తప్పటడుగులు వేయకూడదు. వ్యూహంలేని, ప్రణాళికలేని, సంసిద్ధతలేని ఘర్షణ ఎంత చిన్నదైనా అప్రదిష్టనూ, అపజయాన్నీ తెచ్చిపెడుతుంది.
bharat–chaina madhya sarihaddu vivaadam rajukuntunnadi. ubhayadesaala madhya teevra gharshana unnappudu kuudaa prasaantamgaa unde sikkim sarihaddulloni bhuubhaagam ippudu vedekkipovadam oohinchani parinaamam. doklam vivaadam aadhaaramgaa rendu deshaala madhya saagutunna maatala yuddham marinta udhrutamgaa unnadi. rendu deshaaluu gatha yuddhaanni gurtuchesukunnaayi. 1962naati bharat kaadu antuu parokshamgaa nehroonu gurtuchestu arunjaitli chesina vyaakhyaku pratispandanagaa maadii appati chaina kaadani aa desham antunnadi. modii elubadilo unna bharat vibhinnamainadani chainaaku teliyakapodu. kayyaniki kaaluduvvadam, teevramgaa rechagottadam, tappatadugulu veyinchadam ippudu marinta sulabhamani aa desham kanuka bhaavistunnatlayite adhe asalu samasya. chaina maayalo padakunda vivaadaanni challarchagalige telividi ippudu avasaram.daadaapu nelarojulugaa udriktata nelakonivunna doklam praantaaniki bharatadesam mooduvela mandi sainikulanu taralinchadam, bhaarata sainikadalaala pradhaanaadhikaari veerochita vyaakhyalatho paatu akkada paryatanalu jarapadam bharatadesam ee praantamlo tana pattunilupukone prayatnaalugaa chudali. aidellakritam ee praantamlo bharatadesam erpaatu chesina rendu bankarlanu teesiveyaalani cheppina chaina sainikaadhikaarulu, bharatadesam sasemira anadamtho vaatini pelchivesaaru. antatitho agakunda ee praantamlo rahadaarini nirminchadaaniki chaina chesina prayatnaalaku bhaarata sainikulu addupadatamtho parasparam thopulaatalatho vyavahaaram marinta vedekkindi. udriktatalu challaarchadaaniki veelugaa charchalaku siddhamenani prakatinchina chaina mundastu sharatuga bharatadesam akkadi nunchi sainyaanni upasamharinchukovaalani antunnadi. induku pratigaa mooduvela mandi sainikulanu akkada moharinchi ottillaku longe prasaktiledani bharatadesam sanketaalu pamputunnadi. bharatadesam tana vistarana vyuuhaalaku, aadhipatyaanikii bhootaannu musugulaagaa vaadukuntunnadani chaina vimarsinchadam kottemi kaadu. 1966loo doklam peethabhoomiloni tana bhuubhaagamlooki chaina sainyalu chorabaddaayantuu bhootan aaropinchinappudu, indiraagaandhii aa deshaniki andagaa nilavadamtho udriktataku thodugaa rendu  deshaala madhya teevramgaa maatala yuddham nadichindi. sikkim sectarlo swalpagharshana kuudaa jarigindi. bhootaanku rakshana kalpinche paerita bharatadesam daanipai niyantrana saadhinche prayatnam chestunnadani antuu bhootanpatla mettagaa, saanubhootitoe vyavaharistuu bhaaratadesaanni vilangaa abhivarninche prayatnaalu chaina eppatinuncho chestunnadi. aardhika, rakshana avasaralakosam nepal, bhootaanlu bharatadesampai aadhaarapadivunnanduna ee rendu deshaalanuu bhaaratku dooram chese vyuuhaalaku chaina eppatikappudu padunupedutune unnadi.doklam bhuubhaagaaniki sambandhinchi bharatadesam, bhootaanlu chainatho vivaadaanni daadaapugaa parishkarinchukunnaayana, bharatadesam vishayaanikoste 2012lone vivaadam samasipoyindani bhaarata adhikaarulu antunnaru. 2014loo chaina adhyakshudu jinping bharatadesa paryatana sandarbhamgaa, bhaarata maanasa sarovara yaatreekulaku ee maargaanni suhrudbhava suuchanagaa chaina terichindi. ee edaadi yaatralo bhagamga tolividata yaatreekulu nathula vaddaku cherukobotunna tarunamlone ee praantaaniki bhari yantraalanu taralinchi roddumaargaanni nirminchatalapettadam chaina uddesapurvakamgaa paalpadina rechagotte charya. aneka dasaabdaalugaa ikkada nelakonivunna saantiki ee charya vighaatam kaliginchindi. iteevali kaalamlo bharat–chaina sambandhaallo vivaadaalu, udriktatalu marintagaa periginamata vaastavam. gatanela modativaaramlo kajakistaanloni aastaanaalo jinping–modeelu palu dwaipaakshika amsaalapai manasuvippi maatlaadukunnaarani vaartalu vachinaventane doklam vivaadam regindi. gatamlo jinping newdhilleelo unnappude chaina sainyam sarihaddulu daativacchina anubhavamuu manaku unnadi. ugravaadam vishayamlo adhi paakisthaannu venakesuku ravadam, masud ajarpai aikyaraajyasamiti nishedham vidhinchakundaa aapadam, nookliyar supplirs groop (nsg)loo bhaarata sabhyatvaaniki balangaa mokaladdatam vantivi bhaaratadesaaniki aagraham kaligistunnaayi. adhi dookudugaapotunna oboer (onbelt vanrod) vishayamlo bharatadesam abhyantaraalu pedutuu vimarsalu cheyadam daaniki aagraham kaligistunnadi. modii iteevali paryatanalo americatho kalasi vidudala chesina samyukta prakatanalo paeru prastaavinchakundaa daanipai chesina palu vimarsalu chinnavemi kaavu. eprillo dalailama arunachal pradeshlo vaarampaatu paryatinchadam, aa paryatanalo kendramantrulu palupanchukovadam, vennantivunna arunachal mukhyamantri panilopanigaa oke chaina vidhaanaanni prasninchadam chainaaku aagrahaanni ragalche amsale. gillikajjalu neeku matrame kaadu, naakuu chetanavunani bharatadesam ee charyatho chainaaku cheppinattayindi.bharat, chainaala bhougolika raajakeeyaadhipatya poraatamlo bhagamgane doklam vivaadam regina maata vaastavam. vandellanati oppandaalu, aidellanati avagaahanalu prastaavanalaku panikostaayi cony, avemi vivaadaaniki kaaranam kaadu, parishkaaraanikii upakarinchavu. ee pratishtambhananu tolaginchukovalanna chittasuddhi ubhayapakshaalloonuu unnappudu aidutasaabdaala taruvaata rajukunna nippu tanakutaanugaa aaripotundi. americatho aayudha oppandaalu, aalinganaalu perugutunna koddi chaina ilaa chindulu vestune untundi. sainikadalaala pradhaanaadhikaari ravat garjinchinattugaa manaku ekabigina rendunnarellu yuddham cheyagala samarthata undavachunemo cony, pratiyuddhaanikii antakuminchina prayojanam kuudaa undaali. iteevali kaalamlo ee taraha veerochita vyaakhyalaku, veerangaalaku, meesaalu melivetalakuu praadhaanyam perigina nepathyamlo, paalakulu aa maayalo padi tappatadugulu veyakudadu. vyoohamleni, pranaalikaleni, samsiddhataleni gharshana entha chinnadainaa apradishtanuu, apajayaannii tecchipedutundi.