
 రకరకాల వ్యాకులపాటులో, భావాలతో, జాలితో మనసు బరువెక్కి మళ్ళీ కనురెప్పలు మూతలు పడిపోయినాయి. 
   * * *
 తలుపు లెవరో దబదబ బాదుతూంటే మెలకువ వచ్చింది. అదే సమయానికి సుకుమార్ కూడా ఉలికిపాటుతో లేవటం కనిపించింది.
 ఇద్దరం క్షణంపాటు ఒకరి ముఖంలోకి ఒకరు చూసుకున్నాం.
 తర్వాత వెళ్ళి తలుపు తీశాను.
 వైదేహి తల్లీ, ఆమె భర్తా ఇంకా ఇద్దరు ముగ్గురు నిలబడి వున్నారు. 
 ప్రపంచంలో మూర్తీభవించిన నీతికి ప్రతీకల్లా కనిపించారు.
 నిన్నగాక మొన్ననే కూతురు నిప్పంటించుకుని మరణించినా ఆమెలో కొంచెమైనా కాఠిన్యం తగ్గినట్లనిపించలేదు. 
 "నీ సంగతి కొన్నాళ్ళుగా గమనిస్తున్నాను. పోన్లే పోన్లే అని సరిపెట్టుకుంటూంటే రోజురోజుకీ రెచ్చిపోతున్నావు. ఇది సంసారుల కొంప. అడ్డమైన వాళ్ళని తీసుకొచ్చి పడుకోపెట్టుకోటానికి వీల్లేదు. 
 అవకాశం దొరికింది కదా అని విజృంభించటానికి సిద్ధపడుతోంది.
 కొన్ని కొన్ని నిర్ణయాలు నిద్దట్లో తీసుకోబడతాయి. రాత్రి నా విషయంలోనూ అంతే జరిగింది.
 "పిచ్చి పిచ్చిగా వాగకండి. ఆయనెవరనుకున్నారు? నా భర్త" అన్నాను.
 అక్కడున్న వారందరితో బాటు సుకుమార్ కూడా అప్రతిభుడవటం తెలుస్తోంది.
    17
 అంతకు కొన్ని గంటల ముందు అలా మాట్లాడి హఠాత్తుగా నా నిర్ణయం ప్రకటించినందుకు సుకుమార్ అప్రతిభుడైపోయి ఉంటాడు. 
 గుమిగూడిన వాళ్ళందరూ ఏదేదో గొణుక్కుంటూ వెళ్ళిపోయారు.
 సుకుమార్, నేనూ మిగిలిపోయాం.
 కొంతసేపు నిశ్శబ్దంగా గడిచిపోయింది.
 "థాంక్యూ సతీ!" అన్నాడు సుకుమార్ నెమ్మదిగా. అతని గొంతులో ఆనందతరంగాలు ధ్వనిస్తున్నాయి. 
   * * *
 "ఇప్పుడు మనం సురేంద్ర దగ్గరకు వెడుతున్నాం" అన్నాడు సుకుమార్.
 "అతనెవరు?"
 "నా ప్రాణస్నేహితుడు."
 "నీకంత మంచి స్నేహితుడున్నాడని చెప్పలేదేం?"
 "సమయమేదీ? మనిద్దరం కలుసుకున్నది చాలా తక్కువ సార్లు. వాడి విలువ అనంతమనుకో. ఆ కాసినిసార్లూ మన గురించి మనం అధ్యయనం చేసుకోటంతోనే సరిపోయింది. ఇతరుల గురించి మాట్లాడటానికి అవకాశమెక్కడ?" 
 నవ్వాను.
 "మన గురించి మనం అధ్యయనం" ఇది మానవ చరిత్రలో సంభవమేనా?
 మేము వెళ్ళేసరికి సురేంద్ర ఏదో పుస్తకం చదువుకుంటున్నాడు. మమ్మల్ని చూసి చిరునవ్వుతో లేచి నిలబడి చాలా ఆదరంగా ఆహ్వానించాడు. 
 అప్రయత్నంగా అతని ముఖంలోకి పరిశీలనగా చూశాను. సుకుమార్ కన్నా రెండు మూడేళ్ళ వయసు ఎక్కువుంటుంది. పైజమా, లాల్చీ వేసుకున్నాడు. అందగాడే. 
 "మీ గురించి సుకుమార్ చాలా చెప్పాడు" అన్నాడు నా కళ్ళలోకి చూస్తూ.
 ఆ కళ్ళు....
 అందులో ఆలోచించాల్సిందేమీ లేదు. కాని ఎందుకనో ఉలిక్కిపడ్డాను.
 కళ్ళు.... ఎన్ని చరిత్రలు చెబుతాయి!
 పలకరింపుగా నవ్వితే నవ్వుతోనే జవాబిచ్చేశాను.
 ఇంట్లో అతను ఒక్కడే ఉన్నట్లు కనిపించాడు. భార్య లేదా? పెళ్ళి కాలేదా?
 నా అభిప్రాయం గ్రహించినట్లు "నాకు పెళ్ళయింది. ప్రస్తుతం తనిక్కడ లేదు" అన్నాడు.
 పండితుడి దగ్గర్నుంచీ పామరుడి దాకా ప్రతి మనిషికీ ఓ కథ ఉంటుంది. ఇతని కథ ఇతన్దీ అనుకున్నాను. 
 ఆ ఇల్లు చాలా విశాలంగా ఉంది. పద్ధతీ అదీ చూస్తే అతను పుష్కలంగా ఉన్నవాడిలానే కనిపించాడు. ఈ ఉండటం ఉండకపోవడం మధ్య తేడా, ఆర్ధిక వ్యత్యాసాల్లోని గజిబిజిలు నాకు తర్వాత తర్వాత తెలిసింది.
 అతను కేకేస్తే లోపల్నుంచి వంటచేసే మనిషిలా ఉన్న ఒకతను వచ్చాడు. చెప్పిన ప్రకారం ముగ్గురికీ కాఫీ తీసుకొచ్చాడు.
 వాళ్ళిద్దరూ మాట్లాడుకుంటూ ఉంటే నేను మౌనంగా కూర్చుని ఉన్నాను.
 వాళ్ళ మాటల్ని బట్టి నాకు కొన్ని సంగతులర్థమవుతున్నాయి. మా ఇద్దరి పెళ్ళి గురించీ తెలిసిన శమంతకమణి సుకుమార్ పట్ల దురుసుగా ప్రవర్తిస్తోంది. ఆమె విముఖత్వం భరించలేక అతనుద్యోగం మానుకున్నాడు. ఇప్పుడు వేరే ఉద్యోగం చూసుకోవాలి. శమంతకమణి అండదండలు లేకపోవటంతో అతను వొంటరివాడయ్యాడు. మా పెళ్ళికి కూడా ఆమె అంతరాయం కలిగించే అవకాశముంది.
 అందుకే సురేంద్ర సాయం తీసుకుంటున్నాడు. సురేంద్ర అతనికన్ని విధాలా సాయపడటానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
 వాళ్ళ సంభాషణలో నేనేమీ కల్పించుకోలేదు.
 జీవితంలో కొన్ని ముఖ్యమైన సంఘటనలు జరిగేముందు ఏవేవో సమస్యలు పరివేష్టించి ఉంటాయి. సమస్య లేకుండా సమస్య ముందుకు జరగదు. అలా జరగటం సహజంగా భావించాలి.

 rakarakaala vyaakulapaatulo, bhaavaalato, jaalitho manasu baruvekki mallee kanureppalu mootalu padipoyinaayi. 
   * * *
 talupu levero dabadaba badutunte melakuva vachindi. adhe samayaniki sukumar kuudaa ulikipaatuto levatam kanipinchindi.
 iddaram kshanampaatu okari mukhamloki okaru chusukunnam.
 tarvaata velli talupu teesaanu.
 vaidehi talli, aame bharta inka iddaru mugguru nilabadi vunnaru. 
 prapanchamlo moorteebhavinchina neetiki prateekallaa kanipinchaaru.
 ninnagaaka monnane koothuru nippantinchukuni maraninchinaa aamelo konchemaina kaatinyam tagginatlanipinchaledu. 
 "nee sangati konnaallugaa gamanistunnanu. ponle ponle ani saripettukuntunte rojurojuki rechipotunnavu. idhi samsaarula kompa. addamaina vaallani teesukochi padukopettukotaniki veelledu. 
 avakaasam dorikindi kada ani vijrumbhinchataaniki siddhapadutondi.
 konni konni nirnayaalu niddatlo teesukobadataayi. raatri naa vishayamloonuu anthe jarigindi.
 "picchi picchigaa vagakandi. aayanevaranukunnaaru? naa bharta" annaanu.
 akkadunna vaarandarito baatu sukumar kuudaa apratibhudavatam telustondi.
    17
 antaku konni gantala mundu alaa matladi hataattugaa naa nirnayam prakatinchinanduku sukumar apratibhudaipoyi untaadu. 
 gumigudina vaallandaruu ededo gonukkuntu vellipoyaaru.
 sukumar, nenuu migilipoyam.
 kontasepu nissabdamgaa gadichipoyindi.
 "thankyu sathee!" annadu sukumar nemmadigaa. athani gontulo aanandataramgaalu dhvanistunnayi. 
   * * *
 "ippudu manam surendra daggaraku vedutunnam" annadu sukumar.
 "atanevaru?"
 "naa praanasnehitudu."
 "neekanta manchi snehitudunnadani cheppaledem?"
 "samayamedi? maniddaram kalusukunnadi chala takkuva saarlu. vaadi viluva anantamanuko. aa kaasinisaarluu mana gurinchi manam adhyayanam chesukotamtone saripoyindi. itarula gurinchi matladataniki avakaasamekkada?" 
 navvaanu.
 "mana gurinchi manam adhyayanam" idhi manava charitralo sambhavamena?
 memu vellesariki surendra edho pustakam chaduvukuntunnadu. mammalni chusi chirunavvutho lechi nilabadi chala aadaramgaa aahvaaninchaadu. 
 aprayatnamgaa athani mukhamloki pariseelanagaa chushanu. sukumar kanna rendu moodella vayasu ekkuvuntundi. paijama, lalchi vesukunnadu. andagade. 
 "mee gurinchi sukumar chala cheppaadu" annadu naa kallaloki chustuu.
 aa kallu....
 andulo alochinchalsindemi ledu. kaani endukano ulikkipaddaanu.
 kallu.... enni charitralu chebutaayi!
 palakarimpugaa navvithe navvuthone javaabichesaanu.
 intlo atanu okkade unnatlu kanipinchaadu. bharya leda? pelli kaleda?
 naa abhiprayam grahinchinatlu "naaku pellayindi. prastutam tanikkada ledu" annadu.
 panditudi daggarnunchii pamarudi daka prati manishikee oo katha untundi. itani katha itandi anukunnaanu. 
 aa illu chala visaalamgaa undi. paddhatii adhee chuste atanu pushkalamgaa unnavaadilaane kanipinchaadu. ee undatam undakapovadam madhya teda, aardhika vyatyaasaalloni gajibijilu naaku tarvaata tarvaata telisindi.
 atanu kekeste lopalnunchi vantachese manishila unna okatanu vachaadu. cheppina prakaaram mugguriki coffy teesukochaadu.
 vaalliddaruu matladukuntu unte nenu mounamgaa kuurchuni unnaanu.
 vaalla maatalni batti naaku konni sangatularthamavutunnaaya. maa iddari pelli gurinchi telisina samantakamani sukumar patla durusugaa pravartistondi. aame vimukhatvam bharinchaleka atanudyogam maanukunnaadu. ippudu vere udyogam chusukovali. samantakamani andadandalu lekapovatamto atanu vontarivaadayyaadu. maa pelliki kuudaa aame antaraayam kaliginche avakaasamundi.
 anduke surendra saayam teesukuntunnadu. surendra atanikanni vidhala saayapadataaniki siddamgaa unnaadu.
 vaalla sambhaashanalo nenemi kalpinchukoledu.
 jeevitamlo konni mukhyamaina sanghatanalu jarigemundu evevo samasyalu pariveshtinchi untaayi. samasya lekunda samasya munduku jaragadu. alaa jaragatam sahajamgaa bhaavinchaali.