రామన్న'నే జచ్చినా పరవాలేదు. సీత కడుపుతో వుంది. ఈ అప్పుల బాధ నాతో తీరిపోతాది. మా నాయనమనవనికి ఆస్తి యిస్తాడు. ఎన్నాల్లు బతికినాయింతే గదా! యింగేం సుఖం" అనుకున్నాడు వాడు.
కడుపులో కారం మొదలైంది.
వాతావరణంలోని వక్రత సీతకి మెలుకువ తెచ్చింది.
చప్పునలేచి కూర్చుని వాయురోగం మనిషిలాగా, కలరా సోకినవాడిలాగా బాధపడుతున్న భర్తని, కుడి ప్రక్కనేపడివున్న 'నువాక్రాన్' డబ్బాని చూసింది.
అంతే!
కెవునకేక పెట్టింది 'ఓరి నాయనో ఓరిదేవుడో! అత్తా! మామా! నా మొగుడు మనలని అన్నాయం జేసి పోతున్నాడు. మందు తాగి సస్తన్నాడ్రోయ్.' 
కేకలువిన్న ధర్మయ్య చప్పున లేచి కూర్చున్నాడు. పుల్లమ్మ కూడా లేచి కిరసనాయిలు దీపాన్ని పెద్దది చేసి తడక వద్దకి వచ్చింది. గళ్ళసందున యమ యాతన అనుభ విస్తోన్న కొడుకుని చూసింది.
'నిజమేనే! రాంగాడు ఏదో అగాయిత్యం చేసినాడు! అంటూ ఏడుస్తూ అటు తిరిగివచ్చింది. ఆమెలోపలికి వెళ్ళి ఓరి నాయనో!' అంటూ కోడలితోగొంతు కలిపింది.
అత్తను కౌగిలించుకుని ఏడవసాగింది సీత.
ధర్మయ్యకూడా వచ్చాడు. ఇరుగూ పొరుగూ వచ్చారు. చికిత్స ప్రారంభమైంది. పత్తి చేనుకుమందులు తెస్తూ ప్రమాదం జరిగితే తాత్కాలికంగా ప్రథమచికిత్స జరిగేందుకు తెచ్చుకున్న ఆట్రోపిన్, లాసిక్స్ తీసి ఇంజక్షన్స్ వేయించాడు విశ్వనాధరెడ్డి, ఇంటర్ తప్పి, మరో వ్యాపారం లేకకాయకష్టం చెయ్యలేక వైద్యాన్ని వృత్తిగా తీసుకున్న మాలి 'వైద్యం' చేశాడు.
ఎట్లాగైతేనేం రామన్న ప్రాణాలు గట్టివి వాడు ప్రమాదాన్ని దాటాడు.
 వారంరోజులకి తేరుకున్నాడు రామన్న. ఇప్పుడు యింట్లోదడి మధ్యవాకిలి తయారైంది. రెండు వంటలు లేవు. కలిసి వుండకపోయినా కలిసి తింటున్నారు. ఎవరి భాగాల్లో వాళ్ళు తలదాచుకుంటున్నారు.
"యాభైవేలు! ఒకటా రెండా! ఎట్లా చేసినాడు అప్పు! ఎవరిమ్మన్నారు? ఎట్లా తీరుస్తాడు? సస్తే తీర్తాయా అప్పులు మొగోడైతే తీర్చాలఅందు కోసం బతకాల. తీర్చలేనని బయమా! అట్లాఅయితే అప్పుజేసేప్పుడు తెల్దా ఆ సంగతి! మట్కా అంట మట్కా! ఈ నా కొడుకు మున్నాళ్ళకోసారి నందాలకు పోయేదిందుకా! లాడ్జిలో పడుకుని, హోటల్లో తినిమట్కా ఆడినాడా. ఎవడిచ్చినాడే యీనికి అప్పు!" ధర్మయ్యతిట్ల దండకం అందుకున్నాడు. 'ఒకరనేం! అందరూ యిచ్చినారంట! వెయ్యి అయిదు నూర్లు, రెండు వేలు యాడదొరకతే ఆడ బాండురాసి తెచ్చినాడంట!
'నాలిగ్గీసుకోమను, కుంకుం బోసుకోమను. యిచ్చిన్నా కొడుకులెట్లా వసూలుచేసుకుంటారో - ఈ గాడ్దికొడుకు ఎట్లా తీరుస్తాడో మనంజూద్దాం!' పుల్లమ్మమాటాళ్ళేదు.'ఛ! ఛ! మన వంశంలో అప్పుజేసి ఎరగం గదే! ఈనికి యీ బుద్ది ఎట్లాపుట్టింది.
'సెడుసావాసాలు! యీ పిల్ల నాయాండ్లు అందరూ ఆడ్తన్నారంట ఆడోళ్ళూ అంతే! పాలకేంద్రానికి పాలు బొయ్యటం! రోజూ మట్కాకు రాయడం! అబ్బో! అబ్బో! ఎంతాశ!
సావనీ నేను మాత్తరం తీర్చను!'"అట్లంటే ఎట్లా, ఫలానా ధర్మయ్య కొడుకు అప్పుచేసి చచ్చినాడంటే అపకీర్తి ఎవరికి? మనగ్గాదా? వాడు చస్తే మనంచూస్తా వుంటామా? ఈ పొలం సంపాదించింది వాడికోసంగాదా! వాడు ఏరుబోతే ఈ ఆస్తివాని పిల్లలకు యిస్తానన్లేదా నువ్వు సీత నీళ్ళు పోసుకుందన్ననాడు. నువేం జెప్పినావ్."
ధర్మయ్య మాటాళ్ళేదు. అతని మనస్సులో పుట్టబోయే తన మనవడు చిన్నధర్మయ్య మెదిలాడు'నా ఆస్తి వాడికే! అనుకున్నమాటలు మళ్ళీ మనస్సులో మెదిలాయి.
'మనం మన కొడుక్కోసం కదాకష్టపడింది. ఇప్పుడు వాని కొడుక్కోసం మనం ఎందుకు బిగించుకోవాలి! ముందు నా బిడ్డసంగతి జూడు. వాడుచస్తే నేను పెద్దకాలవలో దూకి చస్తా!"
'నీవెంట నేనూ దూకిచస్తా! ఆస్తి మనవని పేర్నరాస్తా!"ఎంత పర్దిష్ట అప్పుల్లోల్లను ముంచిపోయి నారని లోకంవున్ననాల్లు మనల్నుఆడిపోసుకుంటారు."
ధర్మయ్య మాటాళ్ళేదు."నామాటిను! మనకుపెండ్లయినప్పుడు నువేంజెప్పినావ్! ఆస్తి సంపాయించాలన్నావు. మన పిల్లలను ఆస్తి మంతుల్ని జెయ్యాలన్నావు. నాడు నా కడుపున పడిన్నాట్నుంచి మన కడుపులు కట్టుకుని సంపాయిచ్చినాం గదా!
చివునతలెత్తి చూశాడు ధర్మయ్య. 'నాపానానికి పానంగా చూసుకునిపెంచినా! అట్ల వాడు పెరిగినాడు!
యిట్లాఆస్తి పెరిగింది! పొలంగొన్నా! ఇప్పుడిట్లా తగిలెయ్యమంటావా!'
'మనకర్మ! మనకు సుగపడేరాతలేదు. ఉంటేవాడు ఏరుబోకనే పోను! నా నోట్లో అప్పుడే విశనుందో! పంచమన్నా."
'అనుభవించినాంగదా!'"పోన్లేయే ఆయన్నీ! మనం మనబిడ్డ బతుకుచూసుకుందాం! వాన్ని బతికించుకుందాం! ఈసారి అగాయిత్యం యాడచేస్తాడో! ఏమో ఇంట్లోగాబట్టి అయి చూసి ఆ తిరుపతెంకన్నదయ ఆ శ్రీ శైలమల్లన్నదయతో బతికించుకున్నాం అదే యాడ్నో అయితేశవం జూసిందుము!
ధర్మయ్య గుండెల్లో దేవినట్లయింది ఆ మాట వినగానే!
'నామాటిను. అంతా యినుకున్నారు. రాంరెడ్డి పదేలకు వరిమడితీసుకుంటానన్నాడు. చంద్రన్న రెండువేలకు మెట్టచేను ఏసుకుంటానన్నాడు. ఈ లెక్కలో మొత్తం అప్పులు వచ్చినకాడికి తీర్చుకుంటామన్నారు. రూపాయకి పావలా! అవా! దివాలాతీసినట్లు ఏం కాలమొచ్చిందిరా భగవంతుడా!
అప్పుడే లెక్కలు గట్టినారానేనియ్యకపోతే!
'అట్లంటే ఎట్లా! కడుపు చించుకుంటే కాల్లమీద పడతాది! మనబిడ్డ రామన్నవాని ముగం చూడు. కోడలుకడుపుతో వుంది పుట్టబోయేమనవడిని జూడు! వాన్ని తండ్రిలేనోన్ని చేస్తవా!'
'నీకు తెలియదే! నా ఆస్తిపోతే నే బతకను!'
నిట్టూర్చింది పుల్లమ్మ మెత్తబడుతున్న భర్తవైపు చూసింది ప్రేమ, జాలిగా "నామాటిను. శిరువెల్లకుబోయి రిజిష్టర్ జేయించిరా!"
గింజుకున్నాడు ధర్మయ్య!
ఆఖరికి ఒప్పించింది పుల్లమ్మ.
ramanna'nee jachina paravaledu. seetha kaduputho vundi. ee appula baadha naatho teeripotaadi. maa naayanamanavaniki aasti yistaadu. ennaallu batikinaayinthe gadaa! yingem sukham" anukunnadu vaadu.
kadupulo kaaram modalaindi.
vaataavaranamlooni vakrata seetaki melukuva tecchindi.
chappunalechi kuurchuni vaayurogam manishilaagaa, kalara sokinavadilaga baadhapadutunna bhartani, kudi prakkanepadivunna 'nuwakran' dabbani chusindi.
anthe!
kevunakeka pettindi 'ori nayano oridevudo! atta! mama! naa mogudu manalani annayam jesi potunnadu. mandu taagi sastannadroy.' 
kekaluvinna dharmayya chappuna lechi kuurchunnaadu. pullamma kuudaa lechi kirasanaayilu deepaanni peddadi chesi tadaka vaddaki vachindi. gallasanduna yama yaatana anubha vistonna kodukuni chusindi.
'nijamene! raangaadu edho agaayityam chesinadu! antuu edustu atu tirigivacchindi. aamelopaliki velli ori nayano!' antuu kodalitogontu kalipindi.
attanu kaugilinchukuni edavasagindi seetha.
dharmayyakuda vachaadu. iruguu poruguu vachaaru. chikitsa praarambhamaindi. patti chenukumandulu testuu pramaadam jarigithe taatkaalikamgaa pradhamachikitsa jarigenduku tecchukunna autropin, lasics teesi injakshans veyinchaadu vishwanaadhareddi, inter tappi, maro vyaparam lekakayakashtam cheyyaleka vaidyaanni vruttigaa teesukunna maali 'vaidyam' cheshaadu.
etlagaithenem ramanna praanaalu gattivi vaadu pramaadaanni daataadu.
 vaaramrojulaki terukunnadu ramanna. ippudu yintlodadi madhyavaakili tayaaraindi. rendu vantalu levu. kalisi vundakapoyina kalisi tintunnaru. evari bhaagaallo vaallu taladaachukuntunnaaru.
"yaabhaivelu! okata renda! etla chesinadu appu! evarimmannaru? etla teerustaadu? saste tiirtaya appulu mogodaithe teerchaalaandu kosam batakaala. teerchalenani bayama! atlaaayithe appujeseppudu telda aa sangati! matka anta matka! ee naa koduku munnallakosari nandaalaku poyedinduka! ladgilo padukuni, hotallo tinimatka adinada. evadichinade yeeniki appu!" dharmayyatitla dandakam andukunnadu. 'okaranem! andaruu yichinaranta! veyyi ayidu noorlu, rendu velu yaadadorakate aada bandurasi tecchinaadanta!
'naaliggeesukomanu, kunkum bosukomanu. yichinna kodukuletla vasuluchesukuntaro - ee gaaddikoduku etla teerustaado mananjuddam!' pullammamatalledu.'cha! cha! mana vamsamlo appujesi eragam gade! eeniki yee buddi etlaputtindi.
'sedusavasalu! yee pilla naayaandlu andaruu aadtannaranta aadolluu anthe! paalakendraaniki paalu boyyatam! roojoo matkaaku rayadam! abbo! abbo! entaasha!
saavanee nenu maattaram teerchanu!'"atlante etla, falana dharmayya koduku appuchesi chachinadante apakiirti evariki? managgada? vaadu chaste mananchusta vuntama? ee polam sampaadinchindi vaadikosamgaadaa! vaadu erubothe ee aastivaani pillalaku yistananleda nuvvu seetha neellu posukundannanadu. nuvem jeppinav."
dharmayya matalledu. athani manassulo puttaboye tana manavadu chinnadharmayya medilaadu'naa aasti vaadike! anukunnamaatalu mallee manassulo medilai.
'manam mana kodukkosam kadaakashtapadindi. ippudu vaani kodukkosam manam enduku biginchukovali! mundu naa biddasangati juudu. vaaduchaste nenu peddakaalavalo dooki chasta!"
'neeventa nenuu dookichastaa! aasti manavani pernarasta!"entha pardishta appullollanu munchipoyi naarani lokamvunnanallu manalnuaadiposukuntaar."
dharmayya matalledu."naamaatinu! manakupendlayinappudu nuvenjeppinav! aasti sampaayinchaalannaavu. mana pillalanu aasti mantulni jeyyalannavu. naadu naa kadupuna padinnaatnunchi mana kadupulu kattukuni sampayichinam gadaa!
chivunataletti chushadu dharmayya. 'napananiki paanamgaa chusukunipenchina! atla vaadu periginaadu!
yitlaaasti perigindi! polamgonnaa! ippuditla tagileyyamantava!'
'manakarma! manaku sugapaderataledu. untevaadu erubokane ponu! naa notlo appude visanundo! panchamanna."
'anubhavinchinaamgadaa!'"ponleye aayannee! manam manabidda batukuchusukundam! vaanni batikinchukundam! eesaari agaayityam yadachestado! emo intlogabatti ayi chusi aa tirupatenkannadaya aa shree sailamallannadayato batikinchukunnam adhe yadno ayitesavam jusindumu!
dharmayya gundello devinatlayindi aa maata vinagaane!
'naamaatinu. antaa yinukunnaru. ramreddy padelaku varimaditeesukuntaannan. chandranna renduvelaku mettachenu esukuntanannadu. ee lekkalo mottam appulu vachinakaadiki teerchukuntaamannaaru. roopaayaki pavala! awa! divaalaatiisinatlu yem kalamochindira bhagavantuda!
appude lekkalu gattinaraneniyakyapo!
'atlante etla! kadupu chinchukunte kaallameeda padataadi! manabidda ramannavani mugam chudu. kodalukaduputo vundi puttaboyemanavadini juudu! vaanni tandrilenonni chestava!'
'neeku teliyade! naa aastipothe nee batakanu!'
nittoorchindi pullamma mettabadutunna bhartavaipu chusindi prema, jaaligaa "naamaatinu. shiruvellakuboyi resishter jeyinchira!"
ginjukunnadu dharmayya!
aakhariki oppinchindi pullamma.