భాషను, ప్రాంతాన్ని అభిమానించడం రాజకీయాలకు పనికివస్తే పాలకులు, ఉద్వేగాలను, ఆవేశాలను కల్పించి ప్రజల మద్దతును కూడగట్టుకుంటారు. ఆధునిక భారతదేశ రాజకీయాలలో భాషాప్రాంతీయ రాజకీయాలు ప్రజాస్వామిక వికేంద్రీకరణకు, సమాజంలో స్వాభిమానాన్ని పెంపొందించడానికి కారణమయ్యాయి. ఒకసారి రాజకీయ లక్ష్యాలను సాధించిన తరువాత కూడా ఆ స్వాభిమానాన్ని కొనసాగించడం అరుదు. ఒక్క తమిళనాడులో మాత్రమే భాషాభిమానం ప్రజలలో ప్రాంతీయాభిమానాన్ని, ఫెడరల్ ఆకాంక్షలను ప్రతిఫలించే సాధనంగా ఇంకా కొనసాగుతున్నది. భాషాభివృద్ధికి సంబంధించిన బాధ్యతలను ఆ రాష్ట్రంలో ప్రధానమైనవిగా భావిస్తారు. ఒకానొక రాజకీయ నియామకానికి పనికివచ్చే విభాగంగా పరిగణించరు. తెలుగును విశిష్ట భాషగా పరిగణించాలన్న డిమాండ్ను పోటీలుపడి సమర్థించిన పాలకులు, తీరా అది నెరవేరిన తరువాత ఏమి చేయాలన్న దానిపై తీవ్రనిర్లక్ష్యం చూపిస్తున్నారు. పది, పన్నెండు తరగతుల వరకు తెలుగును కనీసం ఒక అంశంగా బోధించాలన్న భాషాభిమానుల డిమాండ్ను పరిశీలనకు స్వీకరించడానికి కూడా పాలకులు కాలయాపన చేశారు. ఇటీవల రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు ఈ విషయంలో నిర్ణయాత్మకంగా వ్యవహరించడం ఆహ్వానించదగ్గ విషయం. దాని అమలు ఎట్లా జరుగుతుందో ఇంకా వేచి చూడవలసిందే.భాషా సాంస్కృతికాభిమానాలు రకరకాల వ్యవస్థలను, చిహ్నాలను కోరుకుంటాయి. ఏమంత ఉదాత్తమయిన చరిత్రలేని నాయకులకు సైతం శిలావిగ్రహాలు సుసాధ్యమవుతాయి కానీ, ప్రజలను చైతన్యపరచడానికి ప్రయత్నించిన రచయితల విషయంలో స్మారక సంస్థలను కానీ, చిహ్నాలను కానీ నెలకొల్పడానికి ప్రయత్నాలు జరగవు. తిరువళ్లువర్, సుబ్రహ్మణ్యభారతి వంటి వారికి తమిళనాడులో సమాజం, ప్రభుత్వం ఇచ్చే గౌరవం తెలుగు రాష్ట్రాలలో సంస్కర్తలకు, వైతాళికులకు లభించడం లేదు. గుడిపాటి వెంకటచలం సమాధి అనాథగా ఉన్నదన్న వార్త, నాడు తమిళనాడు గవర్నర్గా ఉన్న రోశయ్యను కదిలించింది కానీ, తెలుగు ప్రభుత్వం నిమ్మకు నీరెత్తినట్టు ఊరుకున్నది. గురజాడ అప్పారావు ఇంటిని స్మారకంగా చేయడానికి సాహిత్యరంగ ప్రముఖులు దీర్ఘకాలం పోరాడవలసి వచ్చింది. ప్రభుత్వం చేతిలోకి వచ్చిన తరువాత కూడా ఆ భవనానికి శిథిలత్వం తప్పలేదు. వీరేశలింగం, రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు, తాపీధర్మారావు, కుసుమధర్మన్న, జాషువా వంటి తెలుగు సాహిత్య దిగ్దంతుల నివాసభవనాలను పరిరక్షించడానికి కానీ, వారి స్మృతిలో వ్యవస్థలను ఏర్పరచడానికి కానీ ప్రభుత్వాలవైపు నుంచి జరిగినదేమీ లేదు. నైటింగేల్ సరోజినీ నాయుడు లేఖలు, డైరీలు, ఇతర అముద్రితాలు హైదరాబాద్లో దేవాదాయశాఖవారి చీకటి గదుల్లో మగ్గిపోతున్నాయని ఈ మధ్యనే ఒక జాతీయస్థాయి పత్రికారచయిత వెల్లడించారు. తెలుగువారి గొప్ప కవి శ్రీశ్రీ పై కనీసం ఒక మ్యూజియం కూడా ఎక్కడా లేకపోవడం మరో విషాదం.జాతి సంపదగా పరిగణించదగ్గ సాహిత్య ప్రముఖులను ఎట్లా గౌరవించుకోవాలో, యూరోపియన్ దేశాల్లో, అమెరికాలో చూడవచ్చు. సంపన్న దేశాలకు వెళ్లి భవనాల నమూనాలను, పలువరుసల రహదారులను, బహుళ అంచెల ఫ్లయి ఓవర్లను చూసి ముచ్చటపడే తెలుగు పాలకులు, ఆ దేశాల్లో రచయితలకు ఎటువంటి గౌరవం ఇస్తున్నారో ఎందుకు చూడరో తెలియదు. భావకవిత్వానికి పర్యాయపదంగా నిలిచిన దేవులపల్లి వేంకట కృష్ణశాస్త్రి పుట్టిపెరిగిన ఇంటిని ప్రభుత్వాధికారులు బాధ్యతారహితంగా కూల్చివేసిన సంఘటన తెలుగు సాహిత్యాభిమానులందరినీ కలతపెట్టింది. తూర్పుగోదావరి జిల్లా పిఠాపురం సమీపంలోని చంద్రంపాలెం కృష్ణశాస్త్రి స్వగ్రామం. ఆ ఊర్లోని తన ఇంటిని కృష్ణశాస్త్రి బతికి ఉండగానే పాఠశాల కోసం ప్రభుత్వానికి విరాళంగా ఇచ్చారు. కాలక్రమంలో ఆ భవనం శిథిలమయిన మాట నిజమే. దాన్ని కూల్చివేసి, కొత్త భవనాన్ని నిర్మించాలనుకుంటున్నట్టు ప్రభుత్వం చెప్పగానే, సాహిత్యాభిమానులు పెద్దసంఖ్యలో అభ్యంతరం చెప్పారు. కృష్ణశాస్త్రి స్మృతిలో ఆ భవనాన్ని పరిరక్షించాలని, అవసరమైన మరమ్మత్తులు చేయాలని కోరారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉపముఖ్యమంత్రి చినరాజప్ప ఆ అభ్యర్థనను మన్నించినట్టే వార్తలు వచ్చాయి. ఇంతలో ఏమయిందో, ఆ ఇంటిని నేలమట్టం చేశారు. ఏ నాగరికదేశంలో అయినా ఇట్లా జరుగుతుందా? చారిత్రక స్పృహ, భాషాభిమానం ప్రభుత్వయంత్రాంగంలో కొరవడినప్పుడే ఇటువంటి అఘాయిత్యాలు జరుగుతాయి.తెలంగాణలో రాచరిక భూస్వామ్యాన్ని ఎదిరించిన ప్రజాపోరాటాలు గ్రంథాలయోద్యమం నుంచి, సాంస్కృతికోద్యమం నుంచే మొదలయ్యాయి. తెలంగాణ వైతాళికుల స్మారకాలను పరిరక్షించే కర్తవ్యాన్ని ప్రభుత్వం చేపడుతున్న దాఖలాలు లేవు. ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు నిర్వహించి, తెలంగాణ సుసంపన్న సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని చాటాలనుకుంటున్న ప్రభుత్వం మాడపాటి, సురవరం, వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి, దాశరథి, భాగ్యరెడ్డివర్మ, అరిగే రామస్వామి, గుంటక నరసయ్య పంతులు, కొండాలక్ష్మణ్, రావినారాయణరెడ్డి వంటి వారల స్మృతిలో స్మారక వ్యవస్థలను నెలకొల్పవలసిన అవసరం ఉన్నది. హైదరాబాద్ నగరంలోను, తెలంగాణలోని ఇతర ప్రాంతాలలో ప్రాచీన చరిత్రకు చిహ్నాలుగా ఉన్న కట్టడాల విషయంలో ప్రభుత్వం వైఖరి, చరిత్ర, సంస్కృతిలపై పట్టింపు ఉన్నవారి ఆంచనాలకు అనుగుణంగా లేదు.తెలుగువారికి రెండు రాష్ట్రాలున్నాయి. ఉమ్మడిగా ఘనచరిత్ర ఉన్నది. చరిత్ర నిర్మించుకున్న భాషాసమాజాలు దానిని గౌరవించుకోవాలి. చరిత్రను సగౌరవంగా స్వీకరించేవారే భవిష్యత్తునూ నిర్మించుకోగలరు.
bhashanu, praantaanni abhimaaninchadam raajakeeyaalaku panikivaste paalakulu, udvegaalanu, aavesaalanu kalpinchi prajala maddatunu koodagattukuntaaru. aadhunika bharatadesa raajakeeyaalalo bhaashaapraantiiya rajakeeyaalu prajaaswaamika vikendreekaranaku, samaajamlo swaabhimaanaanni pempondinchadaaniki kaaranamayyaayi. okasari rajakeeya lakshyaalanu saadhinchina taruvaata kuudaa aa swaabhimaanaanni konasaginchadam arudu. okka tamilanaadulo matrame bhashabhimanam prajalalo praantiiyaabhimaanaanni, federal aakaankshalanu pratiphalinche saadhanamgaa inka konasaagutunnadi. bhaashaabhivruddhiki sambandhinchina baadhyatalanu aa rashtramlo pradhaanamainavigaa bhaavistaaru. okanoka rajakeeya niyaamakaaniki panikivacche vibhaagamgaa pariganincharu. telugunu visishta bhashaga pariganinchaalanna demandnu potilupadi samarthinchina paalakulu, tiiraa adhi neraverina taruvaata emi cheyalanna daanipai teevranirlakshyam chuupistunnaaru. padi, pannendu taragatula varaku telugunu kaneesam oka amsamgaa bodhinchaalanna bhaashaabhimaanula demandnu pariseelanaku sweekarinchadaaniki kuudaa paalakulu kaalayaapana chesaru. iteevala rendu telugu rashtralu ee vishayamlo nirnayaatmakamgaa vyavaharinchadam aahvaaninchadagga vishayam. daani amalu etla jarugutundo inka vechi chudavalasinde.bhasha saamskrutikaabhimaanaalu rakarakaala vyavasthalanu, chihnaalanu korukuntayi. emantha udaattamayina charitraleni naayakulaku saitam silaavigrahaalu susaadhyamavutaayi cony, prajalanu chaitanyaparachadaaniki prayatninchina rachayitala vishayamlo smaraka samsthalanu cony, chihnaalanu cony nelakolpadaaniki prayatnaalu jaragavu. tiruvalluvar, subrahmanyabhaarati vanti vaariki tamilanaadulo samajam, prabhutvam iche gowravam telugu rashtralalo samskartalaku, vaitaalikulaku labhinchadam ledu. gudipati venkatachalam samadhi anaathagaa unnadanna vaarta, naadu tamilanadu gowernerga unna rosayyanu kadilinchindi cony, telugu prabhutvam nimmaku neerettinattu oorukunnadi. gurajada apparao intini smaarakamgaa cheyadaaniki saahityaranga pramukhulu deerghakaalam poradavalasi vachindi. prabhutvam chetiloki vachina taruvaata kuudaa aa bhavananiki shidhilatvam tappaledu. veeresalingam, raghupati venkataratnam nayudu, taapiidharmaaraavu, kusumadharmanna, jashuva vanti telugu saahitya digdantula nivaasabhavanaalanu parirakshinchadaaniki cony, vaari smrutilo vyavasthalanu erparachadaaniki cony prabhutvaalavaipu nunchi jariginademi ledu. naitingale sarojini nayudu lekhalu, direelu, itara amudritaalu hyderabadlo devaadaayasaakhavaari cheekati gadullo maggipotunnayani ee madhyane oka jaatiiyasthaayi patrikaarachayita velladinchaaru. teluguvaari goppa kavi srishree pai kaneesam oka musium kuudaa ekkada lekapovadam maro vishaadam.jaati sampadagaa pariganinchadagga saahitya pramukhulanu etla gouravinchukovalo, europian deshaallo, americalo chudavachhu. sampanna deshaalaku velli bhavanala namuunaalanu, paluvarusala rahadaarulanu, bahula anchela flayi ovarlanu chusi muchatapade telugu paalakulu, aa deshaallo rachayitalaku etuvanti gowravam istunnaro enduku chudaro teliyadu. bhaavakavitvaaniki paryaayapadamgaa nilichina devulapalli venkata krishnasastri puttiperigina intini prabhutvaadhikaarulu baadhyataarahitamgaa koolchivesina sanghatana telugu saahityaabhimaanulandari kalatapettindi. thoorpugodaavari jilla pitaapuram sameepamloni chandrampalem krishnasastri swagraamam. aa oorlooni tana intini krishnasastri batiki undagaane paatasaala kosam prabhutvaaniki viraalamgaa icharu. kaalakramamlo aa bhavanam shidhilamayina maata nijame. daanni koolchivesi, kotta bhavanaanni nirminchaalanukuntun prabhutvam cheppagaane, saahityaabhimaanulu peddasankhyalo abhyantaram cheppaaru. krishnasastri smrutilo aa bhavanaanni parirakshinchaalani, avasaramaina marammattulu cheyalani koraru. andhrapradesh upamukhyamantri chinarajappa aa abhyardhananu manninchinatte vaartalu vachayi. intalo emayindo, aa intini nelamattam chesaru. e nagarikadesamlo aina itla jarugutunda? chaaritraka spruha, bhashabhimanam prabhutvayantraamgamlo koravadinappude ituvanti aghaayityaalu jarugutaayi.telamgaanalo racharika bhuswamyanni edirinchina prajaaporaataalu grandhaalayodyamam nunchi, saamskrutikodyamam nunche modalayyayi. telamgaana vaitaalikula smaarakaalanu parirakshinche kartavyaanni prabhutvam chepadutunna daakhalaalu levu. prapancha telugu mahasabhalu nirvahinchi, telamgaana susampanna saamskrutika vaarasatvaanni chaataalanukuntunna prabhutvam madapati, suravaram, vattikota alvaruswamy, daasarathi, bhagyareddivarma, arige ramaswamy, guntaka narasayya pantulu, kondalakshman, ravinarayanareddy vanti vaarala smrutilo smaraka vyavasthalanu nelakolpavalasina avasaram unnadi. hyderabad nagaramlonu, telangaanaloni itara praantaalalo praacheena charitraku chihnaluga unna kattadaala vishayamlo prabhutvam vaikhari, charitra, samskrutilapai pattimpu unnavaari aanchanaalaku anugunamgaa ledu.teluguvaariki rendu rashtralunnayi. ummadigaa ghanacharitra unnadi. charitra nirminchukunna bhashasamajalu daanini gouravinchukovali. charitranu sagouravamgaa sweekarinchevaare bhavishyattunuu nirminchukogalaru.