
 డప్పుల శబ్దం మళ్ళీ ప్రారంభమైంది. పూజారి గుడి లోపల నుంచి బయటికి వచ్చి, చీటీల పళ్ళాన్ని లోపలికి తీసుకెళ్ళాడు. అంతకు ముందు తెగిన పొట్టేళ్లు, కోళ్ళు నిస్తేజంగా పడున్నాయి. ఆ రోజు బసిలిగా ఎవరొస్తారోనన్న కుతూహలం జనాన్ని ముందుకు తోసింది. జనం ముందుకు వురుకుతున్నారు. కొందరు వాళ్ళను వెనక్కు నెడుతున్నారు. యానాది స్త్రీలు ఎక్కువ మందే వున్నారు. రైతు కుటుంబాల స్త్రీలు గుడికి కాస్త దూరంలో గుంపుగా నిలుచున్నారు. పూజారి మంత్రాలు డప్పుల శబ్దంలో విన్పించడంలేదు. కాగడాలు ఆ ప్రదేశాన్నంతా రక్తం మడుగులా చేస్తున్నాయి. పూజారి లోనుంచి చీటీల పళ్ళెంతో వచ్చాడు. డప్పుల శబ్దం ఒక్కసారిగా ఒళ్ళు విరుచుకుంది.
 
 స్త్రీలంతా కళ్ళు సాగాదీసుకుని చూస్తున్నారు. పురుషులు బసిలిగా రాబోయే అమ్మాయి గురించి ఆలోచిస్తూ, ఆవేశానికి గురవుతున్నారు. ఆ రాత్రి భుజంగంతో గడిపిన బసిలి మీద రేపటి నుంచి అందరికీ హక్కు వుంటుంది. "బసలిని పిలిచి చీటీ ఎత్తమనండి" అన్నాడు భుజంగం యానాది పెద్దతో. పెద్ద లేచి గుంపువైపు చూసి "రా! మంగమ్మా!" అని పిలిచాడు. ఓ ఆకారం జనాన్ని తోసుకుని ముందుకొచ్చింది. ఆమెను చూస్తేనే నా గుండె ఝల్లుమంది. ఎముకల మీద చర్మాన్ని చుట్టబెట్టుకున్నట్టు వుందా అమ్మాయి. ఆమె తన వయసును ఎక్కడో పోగొట్టుకున్నట్టుంది. సొగసును చెదపురుగులు కొట్టేసినట్టుంది. ఆ కళ్ళు గాజుగోళీల్లా వున్నాయి, చెంపలు లోపలికెళ్ళి చీకటి గుహల్లా వున్నాయి. ఎండిపోయిన గుండెలమీద పైట నిలబడక, కిందకు జారిపోతూ వుంది. పొట్ట లోపలికెళ్ళి, పక్కటెముకలు వికారంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఆమె ముఖంమీద పడిన ఎర్రటి వెలుగు కూడా జిలుగు కోల్పోయింది. బసిలి కాకముందు ఆ అమ్మాయి అందంగా వుండేదనిపించింది. ఆమె ముందుకు వచ్చి, పళ్ళానికి నమస్కరించి, ఆ తరువాత గంగమ్మకు నమస్కరించింది. డప్పులు లేని ఆవేశాన్ని తెచ్చుకుని అరుస్తున్నాయి. అందరూ చూపులను అటే నిలబెట్టారు. ఏదో తెలియని కుతూహలం అందర్నీ వణికిస్తోంది. భుజంగం ఓసారి మీసాలను దువ్వుకున్నాడు. యానాది పెద్ద నడుం వంచి, గంగమ్మకు దండంపెట్టి, మళ్ళీ నిటారుగా నిలబడ్డాడు. బొల్లి మచ్చలతో ఆయన కట్ల పాముకూ, మనిషికీ పుట్టినట్లు కనిపిస్తున్నాడు. ఆ చీకటిలో, ఆ ఎర్రటి వెలుగుల్లో ఆయన ఎందుకో భయంకరంగా కనిపిస్తున్నాడు. పాలేరు చీటీలను కలియబెట్టాడు. మంగమ్మ చేయి ముందుకు చాచి, పళ్ళెంలోంచి ఓ చీటీ ఎత్తుకుంది. దాన్ని ఆమె గుప్పెట మూసింది. పూజారి ఒకడుగు ముందుకేసి చీటీ తీసుకున్నాడు. డప్పులు నోళ్ళు మూశాయి. నిశ్శబ్దం. సూదిపడినా వినపడేంత నిశ్శబ్దం. వెనుక నిలుచున్న వాళ్ళు తలలను రిక్కరించారు. ముందున్న వాళ్ళు బలంకొద్దీ తమ మీద పడుతున్న వాళ్ళను వెనక్కు నెడుతున్నారు. పూజారి చీటీ విప్పాడు. కాగడాలు నింపాదిగా వెలుగుతున్నాయి. గాలి మనుషులను తప్పించుకుంటూ సాగిపోతూంది. పూజారి ముఖంలో రంగులు మారాయి. ఆయన ముఖంలో ఎవరో ముళ్ల కంపపెట్టి లాగినట్టు ఎర్రగా తయారయింది. ఆయన అదురుతున్నాడు. ఆయన కళ్ళు ఏదో జరగరానిది జరిగిపోయినట్టు నిలబడిపోయాయి. భుజంగం మాత్రం యథా ప్రకారం గాభీర్యాన్ని ముసుగులా కప్పుకుని చూస్తున్నాడు. "పూజారి గారూ! ఎవరొచ్చారు?" భుజంగం అడిగాడు. "అపచారం జరిగిపోయింది బాబూ" పూజారి కళ్ళల్లో నీళ్ళు ఊరాయి. "అపచారమా?" భుజంగం తన ముసుగును తీసుకుని మామూలు మనిషిలా స్పందించాడు. "అవును బాబూ! మీ కుమార్తె పేరు వచ్చింది" చెప్పవచ్చో, చెప్ప కూడదో నన్నట్టు ఒక్కో మాటను సాగదీసి పలికాడు పూజారి. ఆ మాటలకు జనం ఒక్కసారి ముందుకు తూలారు. ముందున్న వాళ్ళు పట్టు తప్పి, మూడడుగులు ముందుకొచ్చారు. కట్లపాము బుట్టలో కదిలినట్టు యానాది పెద్ద చిన్న జర్క్ ఇచ్చాడు. భుజంగం స్ప్రింగ్ లా పైకి లేచి, పూజారి చేతిలో నుంచి చీటీ ఠక్కున లాక్కున్నాడు. అందులోని 'అనూరాధ' అనే అక్షరాలు ఆయనకు మసగ్గా కనిపించాయి. అనూరాధ ఆయన కూతురు. గాలి ఈ ఘోరాన్ని చూసి బిగదీసుకుపోయినట్టుంది. కాగడాలు చివరి శ్వాస వదులుతున్నట్టు రెపరెపలాడుతున్నాయి. ఆకాశం నల్లటి మబ్బులతో పొర్లుతూ వుంది. చీకటి నల్లగా కురుస్తోంది. నిండా పద్దెనిమిదేళ్ళు కూడా లేని భుజంగం కూతురు బసిలి అవుతుందా? ఆచారం మేరకు అనూరాధ కన్నతండ్రి భుజంగంతో ఈ రాత్రి గడుపుతుందా? ఏం కాబోతోంది?
    4
 నాకు స్పృహ తప్పేటట్టుంది. మధ్యాహ్నం తాగిన కల్లు కడుపును తిప్పుతోంది. చాలా సేపటివరకు ఎవరూ ఏమీ మాట్లాడలేదు. చివరకు యానాది పెద్ద ధైర్యంచేసి "ఇప్పుడేం చేద్దాం దొరా?" అని అడిగాడు. "చేసేదేముంది జాతరా లేదు, గీతరా లేదు. అందరూ ఇళ్ళకు వెళ్లిపొండి" పిచ్చిపట్టినవాడిలా అరిచాడు భుజంగం. ఆయన కళ్లు కాగడాల్లా వున్నాయి. పూజారి వణికిపోతున్నాడు. ఆయన ప్రతి నిముషానికోమారు తన నడుముకు వున్న ఉత్తరీయాన్ని విప్పి, మళ్ళీ కట్టుకుంటున్నాడు. "జాతరను మధ్యలో ఆపుచేయడం అరిష్టం బాబూ! మరోసారి ఆలోచించండి" యానాది పెద్ద విన్నవించుకున్నాడు. "అంటే నా కూతుర్ని బసిలిని చేయమనా నీ ఉద్దేశ్యం" అని దెయ్యం పూనిన వాడిలా భుజంగం ఒకడుగు ముందుకేసి యానాది పెద్దను చాచి లెంపకాయ కొట్టాడు. యానాది పెద్ద తూలి పడబోయి నిలదొక్కుకున్నాడు. అందరూ బొమ్మల్లా నిలబడిపోయారు. వాళ్ళు ఏం ఆలోచిస్తున్నారో వూహకందడం లేదు. అయితే వాళ్ళు రకరకాల ఆవేశాలతో వంకర్లు తిరిగి పోతున్నారు. రైతులు ఏంచేయాలో పాలుపోక గుడ్లప్పగించి చూస్తున్నారు.

 dappula sabdam mallee praarambhamaindi. poojaari gudi lopala nunchi bayatiki vachi, cheeteela pallaanni lopaliki teesukellaadu. antaku mundu tegina pottellu, kollu nistejamgaa padunnayi. aa roju basiligaa evarostaaronanna kutuhalam janaanni munduku tosindi. janam munduku vurukutunnaru. kondaru vaallanu venakku nedutunnaaru. yanadi streelu ekkuva mande vunnaru. raitu kutumbala streelu gudiki kaasta dooramlo gumpugaa niluchunnaaru. poojaari mantraalu dappula sabdamlo vinpinchadamledu. kaagadaalu aa pradesaannantaa raktam madugula chestunnayi. poojaari lonunchi cheeteela pallentho vachaadu. dappula sabdam okkasariga ollu viruchukundi.
 
 streelantaa kallu saagaadeesukuni chustunnaru. purushulu basiligaa raboye ammai gurinchi aalochistuu, aavesaaniki guravutunnaru. aa raatri bhujangamto gadipina basili meeda repati nunchi andarikee hakku vuntundi. "basalini pilichi cheeti ettamanandi" annadu bhujangam yanadi peddatho. pedda lechi gumpuvaipu chusi "raa! mangamma!" ani pilichaadu. oo aakaaram janaanni tosukuni mundukochindi. aamenu chustene naa gunde jhallumandi. emukala meeda charmaanni chuttabettukunnatt vunda ammai. aame tana vayasunu ekkado pogottukunnattunda. sogasunu chedapurugulu kottesinattundi. aa kallu gajugolilla vunnayi, chempalu lopalikelli cheekati guhalla vunnayi. endipoyina gundelameeda paita nilabadaka, kindaku jaaripotuu vundi. potta lopalikelli, pakkatemukalu vikaaramgaa kanipistunnaayi. aame mukhammeeda padina errati velugu kuudaa jilugu kolpoyindi. basili kaakamundu aa ammai andamgaa vundedanipinchindi. aame munduku vachi, pallaaniki namaskarinchi, aa taruvaata gangammaku namaskarinchindi. dappulu laeni aavesaanni tecchukuni arustunnaayi. andaruu chuupulanu ate nilabettaaru. edho teliyani kutuhalam andarnee vanikistondi. bhujangam osaari meesaalanu duvvukunnadu. yanadi pedda nadum vanchi, gangammaku dandampetti, mallee nitaarugaa nilabaddadu. bolli machalatho aayana katla paamukuu, manishikee puttinatlu kanipistunnadu. aa cheekatilo, aa errati velugullo aayana enduko bhayankaramgaa kanipistunnadu. paaleru cheeteelanu kaliyabettaadu. mangamma cheyi munduku chaachi, pallemloonchi oo cheeti ettukundi. daanni aame guppeta moosindi. poojaari okadugu mundukesi cheeti teesukunnadu. dappulu nollu muusaayi. nissabdam. sudipadina vinapadenta nissabdam. venuka niluchunna vaallu talalanu rikkarinchaaru. mundunna vaallu balankoddi tama meeda padutunna vaallanu venakku nedutunnaaru. poojaari cheeti vippadu. kaagadaalu nimpaadigaa velugutunnaayi. gaali manushulanu tappinchukuntuu saagipotuundi. poojaari mukhamlo rangulu marai. aayana mukhamlo evaro mulla kampapetti laginattu erraga tayaarayindi. aayana adurutunnadu. aayana kallu edho jaragaraanidi jarigipoyinattu nilabadipoyayi. bhujangam maatram yathaa prakaaram gaabhiiryaanni musugula kappukuni chustunnadu. "poojaari gaaruu! evarochaaru?" bhujangam adigaadu. "apachaaram jarigipoyindi baaboo" poojaari kallallo neellu ooraayi. "apacharama?" bhujangam tana musugunu teesukuni maamuulu manishila spandinchaadu. "avunu baaboo! mee kumarte paeru vachindi" cheppavachho, cheppa koodado nannattu okko maatanu saagadeesi palikaadu poojaari. aa maatalaku janam okkasari munduku thoolaaru. mundunna vaallu pattu tappi, moodadugulu mundukochaaru. katlapamu buttalo kadilinattu yanadi pedda chinna jark ichadu. bhujangam spring laa paiki lechi, poojaari chetilo nunchi cheeti takkuna laakkunnaadu. andulooni 'anooraadha' ane aksharaalu aayanaku masagga kanipinchaayi. anooraadha aayana koothuru. gaali ee ghoranni chusi bigadeesukupoyinattum. kaagadaalu chivari shwasa vadulutunnattu reparepalaadutunnaayi. aakaasam nallati mabbulatho porlutuu vundi. cheekati nallagaa kurustondi. ninda paddenimidellu kuudaa laeni bhujangam koothuru basili avutundaa? aachaaram meraku anooraadha kannatandri bhujangamto ee raatri gaduputunda? yem kabotondi?
    4
 naaku spruha tappetattundi. madhyaahnam taagina kallu kadupunu tipputondi. chala sepativaraku evaruu emi matladaledu. chivaraku yanadi pedda dhairyanchesi "ippudem cheddam dora?" ani adigaadu. "chesedemundi jaataraa ledu, geetaraa ledu. andaruu illaku vellipondi" picchipattinavadila arichaadu bhujangam. aayana kallu kagadalla vunnayi. poojaari vanikipotunnadu. aayana prati nimushaanikomaaru tana nadumuku vunna uttareeyaanni vippi, mallee kattukuntunnadu. "jaataranu madhyalo aapucheyadam arishtam baaboo! marosari aalochinchandi" yanadi pedda vinnavinchukunnaadu. "ante naa koothurni basilini cheyamana nee uddesyam" ani deyyam poonina vadila bhujangam okadugu mundukesi yanadi peddanu chaachi lempakaya kottaadu. yanadi pedda thooli padaboi niladokkukunnadu. andaruu bommalla nilabadipoyaaru. vaallu yem aalochistunnaro voohakandadam ledu. ayithe vaallu rakarakaala aavesaalato vankarlu tirigi potunnaru. raitulu encheyalo palupoka gudlappaginchi chustunnaru.