
 దారే పోయే దానయ్యను అడిగాడు భరత్ భూషణ్.

 సదరు దానయ్య భరత్ భూషణ్ ను ఎగాదిగా చూశాడు. కారా కిళ్ళి సొంగ తుడుచుకున్నాడు. వింతగా సకిలించాడు.
 
 "ఏ దేశం మనది? ఐ మీన్, ఏ ప్రాంతమూ అంట! ఇంకెక్కడి ధర్మసత్రాలు ? అవి బేతాళ కథల్లో కలిసి కాశీకి పోయాయి. ప్రస్తుతం లాడ్జింగులు, బోర్డింగులూ వున్నాయి. కావాలంటే హాస్టళ్ళూ, గెస్ట్ హౌస్ లూ కూడా వున్నాయి. నీదే కులం ? ఐ మీన్, నీకు ఏ కులపు హాస్టల్ కావాలి ? పో పో....పోయి, ఏదైనా గుడిలో పడుకో ! ఐ మీన్...."

 విస్తుపోయాడు భరత్ భూషణ్.

 ధర్మసత్రాలు లేవు... కులాల వారీ హాస్టళ్ళు...

 భరత్ భూషణ్ మనసు మూలిగింది.

 దూరంగా దేవాలయం కనుపించింది. కదిలాడు....

 గుడిని సమీపించాడు భరత్ భూషణ్.

 గుడిలో దీపాలు లేవు.

 అది ఏ దేవుడి గుడో ! ఏ కులపు దేవుడో !

 తలుపులు మూసివున్నాయి,

 ఎదుట అరుగుల మీద కొందరు సన్యాసులు కూర్చుని కబుర్లు చెప్పుకుంటున్నారు.

 కొందరు తత్వాలు గొణుగుతుంటే మరికొందరు గంజాయి దమ్ములాగుతున్నారు.

 ఒక అరుగు మీద ఒక మూల ఖాళీ జాగా కనుపించగా, భరత్ భూషణ్ నిదానంగా అక్కడకు వెళ్ళి పై తుండుతో దుమ్ము దులిపి, దానినే పరచి, నడుం వాల్చబోయాడు.

 అంతే ! వెంటనే అప్రకటిత యుద్ధం ప్రారంభమయింది ?

 "ఎవడివిరా నువ్వు ? మా జాగాను ఆక్రమించుకుంటున్నావేంది ? ఏందిరా కథ, వొళ్ళెట్టా వుంది ? బుక్కా పకీరులా వుండావ్ _ మీకు మీ మశీదులుండగా, మా గుడే కావలిసొచ్చిందంట్రా ?"

 హడలిపోయాడు భరత్ భూషణ్. దిగ్గునలేచాడు.

 కండువ భుజాన వేసుకుంటూ కదిలాడు....

 స్వతంత్ర భారతదేశంలో కులాలు, మతాల పిచ్చి....

 సర్వసంగ పరిత్యాగులైన సన్యాసులకే మతం పిచ్చి. ఇక సామాన్యులకు....

 వీళ్ళు సన్యాసులు కారు, సన్నాసులు !

 వీళ్ళు స్వతంత్ర భారత పౌరులుకారు, కుల, మతతత్వ బానిసలు....

 స్వాతంత్ర్య సమర కాలంలో కులాలు మతాలు ఇలా వుంటే అసలు స్వాతంత్ర్యం సిద్ధించేదా ?

 స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది కుల మతాల పునరుద్దరణకే....?

 ఇదేమి దౌర్భాగ్యస్థితి ! ఇదెక్కడి కుహనా సంస్కృతి !

 వీళ్ళు మనుషులా ? వీళ్ళలో మరి మానవత ఎక్కడ ?

 భరత్ భూషణ్ ఆలోచనాధోరణిలో ఆవేశం, ఆందోళన, ఆగ్రహం చోటు చేసుకుంటున్నాయి. ఆ వృద్ద హృదయం కంపించిపోతున్నది. 

 ఏమిటి ఈ కుత్రిమత ? ఎందుకని మనుషులు ఇంకా కుంచించుకు పోతున్నారు ?

 ఇదేనా తను కలలుగన్న స్వాతంత్ర్యం ? వీళ్ళా స్వతంత్ర భారత పౌరులు ?

 ఇటువంటి అసమంజస అనర్ధదాయక సమాజాన్ని చూడడానికేనా తను బ్రతికున్నది ?

 పరిష్కారం ఏమిటి....?


           * * *


  "స్వాతంత్ర్య సమర యోధుల విశ్రాంతి మందిరము" 

 బోర్డును చూసిన భరత్ భూషణ్ క్షణకాలం ఆశ్చర్యపోయాడు.

 అక్కడ మందిరం లేదు. స్థూపం వున్నది.

 మహాత్మాగాంధీజీ విగ్రహం కాబోలు ఒకటున్నది.

 చుట్టు ముళ్ళకంచ, మధ్యన గేటు. కటకటాల గేటు ! కటకటాలు....ది సెల్....

 కించింత్ ఊపిరి పోసుకున్నట్టు అనుభూతి చెందాడు భరత్ భూషణ్.

 కటకటాల గేటును తోసుకుని హుందాగా లోనికి ప్రవేశించాడు. తన సొంత ఇంటికి ఏదో తను వస్తున్నట్టు తృప్తిచెందాడు. 

 చుట్టూ కలయజూశాడు. స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు ఎవరైనా కనుపిస్తారేమోననుకున్నాడు. ఎవ్వరూ లేరు. 

 ఒక మూలగా కంప చాటున ఊరకుక్కలు ఊరికే ఆడుకుంటున్నాయి.

 ముళ్ళ చెట్లు, పిచ్చి మొక్కలు, పల్లేరు తీగలు....బ్రహ్మజెముడు....

 స్వాతంత్ర్య సమరంలో సమిధులైపోయారు మహాత్ములు, మహర్షులు...

 'నా దేశానికి భావస్వాతంత్ర్యం వచ్చేంతవరకు, ప్రజలలో చైతన్యం రగిలేంత వరకు, కుల మత తత్వాలు వీడి మనుషులందరు ఏకోదరులుగా బ్రతికేంత వరకు _ ఓ భగవంతుడా _ నాకు జవసత్వాలను ప్రసాదించు ! నా కలం బలం పుంజుకునేట్టు దీవించు ! నా దేశానికి అసలు సిసలైన స్వాతంత్ర్యం రావాలి _ అంతదనుక నన్ను బ్రతికించు....'

 భరత్ భూషణ్ ఆలోచనలు ఒకదాని వెంట ఒకటి తరుముతుంటే, ఆక్రోశిస్తున్న ఆ వృద్దునిలోని యువత మనసును సమాధానపరచలేని హృదయం చలన హీన అయింది, శరీరం కుప్పకూలిపోయింది.

 చుట్టూ కంచ కటకటాలు....

 ది సెల్...


      ____* THE END * ____ 

 daare poye daanayyanu adigaadu bharat bhushan.

 sadaru daanayya bharat bhushan nu egaadigaa chushadu. kara killi songa tuduchukunnadu. vintagaa sakilinchaadu.
 
 "e desham manadi? ai meen, e praantamuu anta! inkekkadi dharmasatraalu ? avi betala kathallo kalisi kaasheeki poyayi. prastutam laadjingulu, bordinguluu vunnayi. kavalante haastalluu, gest hous luu kuudaa vunnayi. needhe kulam ? ai meen, neeku e kulapu hastla kavali ? poo poo....poyi, edaina gudilo paduko ! ai meen...."

 vistupoyaadu bharat bhushan.

 dharmasatraalu levu... kulaala vaarii haastallu...

 bharat bhushan manasu mooligindi.

 dooramgaa devalayam kanupinchindi. kadilaadu....

 gudini sameepinchaadu bharat bhushan.

 gudilo deepaalu levu.

 adhi e devudi gudo ! e kulapu devudo !

 talupulu muusivunnaayi,

 eduta arugula meeda kondaru sanyaasulu kuurchuni kaburlu cheppukuntunnaru.

 kondaru tatvaalu gonugutunte marikondaru ganjai dammulaagutunnaaru.

 oka arugu meeda oka muula khaalii jaga kanupinchagaa, bharat bhushan nidaanamgaa akkadaku velli pai tundutho dummu dulipi, daanine parachi, nadum valchaboyadu.

 anthe ! ventane aprakatita yuddham praarambhamayindi ?

 "evadivira nuvvu ? maa jaagaanu aakraminchukuntunnava ? endira katha, volletta vundi ? bukka pakirula vundav _ meeku mee maseedulundagaa, maa gude kavalisochindantra ?"

 hadalipoyadu bharat bhushan. diggunalechadu.

 kanduva bhujana vesukuntu kadilaadu....

 swatantra bhaaratadesamlo kulaalu, mataala picchi....

 sarvasanga parityaagulaina sanyaasulake matham picchi. ika saamaanyulaku....

 veellu sanyaasulu kaaru, sannaasulu !

 veellu swatantra bhaarata pourulukaaru, kula, matatatva baanisalu....

 swaatantrya samara kaalamlo kulaalu mataalu ilaa vunte asalu swaatantryam siddhincheda ?

 swaatantryam vachindi kula mataala punaruddaranake....?

 idemi dourbhaagyasthiti ! idekkadi kuhana samskruti !

 veellu manushula ? veellalo mari maanavata ekkada ?

 bharat bhushan aalochanaadhoranilo aavesam, aandolana, aagraham chotu chesukuntunnayi. aa vrudda hrudayam kampinchipotunnadi. 

 emiti ee kutrimata ? endukani manushulu inka kunchinchuku potunnaru ?

 idena tanu kalaluganna swaatantryam ? veellaa swatantra bhaarata pourulu ?

 ituvanti asamanjasa anardhadaayaka samaajaanni chudadanikena tanu bratikunnadi ?

 parishkaaram emiti....?


           * * *


  "swaatantrya samara yodhula vishraanti mandiramu" 

 bordunu chusina bharat bhushan kshanakaalam aascharyapoyaadu.

 akkada mandiram ledu. sthoopam vunnadi.

 mahatmagandhiji vigraham kaabolu okatunnadi.

 chuttu mullakancha, madhyana getu. katakataala getu ! katakataalu....dhi sel....

 kinchint oopiri posukunnattu anubhooti chendaadu bharat bhushan.

 katakataala getunu tosukuni hundaagaa loniki pravesinchaadu. tana sonta intiki edho tanu vastunnattu truptichendaadu. 

 chuttu kalayajusadu. swaatantrya samara yodhulu evaraina kanupistaremonanukuna. evvaruu leru. 

 oka moolagaa kampa chaatuna oorakukkalu oorike aadukuntunnaayi.

 mulla chetlu, picchi mokkalu, palleru teegalu....brahmajemudu....

 swaatantrya samaramlo samidhulaipoyaaru mahaatmulu, maharshulu...

 'naa deshaniki bhaavaswaatantryam vachentavaraku, prajalalo chaitanyam ragilenta varaku, kula matha tatvaalu veedi manushulandaru ekodaruluga bratikenta varaku _ oo bhagavantuda _ naaku javasatvaalanu prasaadinchu ! naa kalam balam punjukunettu deevinchu ! naa deshaniki asalu sisalaina swaatantryam ravali _ antadanuka nannu bratikinchu....'

 bharat bhushan aalochanalu okadaani venta okati tarumutunte, aakrosistunna aa vruddunilooni yuvata manasunu samadhanaparachaleni hrudayam chalana heena ayindi, sareeram kuppakulipoyindi.

 chuttu kancha katakataalu....

 dhi sel...


      ____* THE END * ____ 