దేశంలో అధిక సంఖ్యాకులు ఆధారపడి జీవిస్తున్న వ్యవసాయం అనేది ప్రభుత్వాల బాధ్యతగా మారాలి. ఇందుకోసం అరకొరగా రుణాలు మంజూరు చేసి, పనికిరాని పథకాలను                         ప్రకటించడం వల్ల సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారాలు లభించవు. విపత్తులు, తెగుళ్ల వల్ల రైతులు పంట నష్టపోకుండా వుండేలా భరోసానిస్తూ ప్రభుత్వాల పర్యవేక్షణలోనే వ్యవసాయం జరగాలి. వ్యవసాయం రైతులకు జీవన్మరణ సమస్యగా మారింది. ఆరుగాలం శ్రమించి కోట్లాది ప్రజల ఆకలి తీరుస్తున్నవారు అప్పులపాలై బలవన్మరణాలకు పాల్పడుతున్నారు. 135కోట్ల మంది జనాభాలో 60శాతం మందికి వ్యవసాయమే జీవనాధారం. మరి ఈ దుస్థితి ఏమిటి? దీనికి పరిష్కార మార్గాలను అన్వేషించమంటూ సుప్రీంకోర్టు సైతం ఇటీవల కేంద్రం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను ఆదేశించింది కూడా. ఈ నేపథ్యంలోనే కేంద్రప్రభుత్వం 2017-–18 సంవత్సరానికి ఫిబ్రవరి 1వ తేదీన బడ్జెట్ను సమర్పించింది. ఇందులో రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలకు తక్షణ పరిష్కారాలు ఏమీ చూపలేదు. వ్యవసాయ రంగానికి అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇచ్చినట్లుగా ఆర్థిక మంత్రి అరుణ్జైట్లీ చెప్పుకున్నారు వాస్తవాలు ఏమాత్రం ఆశాజనకంగా లేవు. పైగా మరో ఐదేళ్లలో రైతుల ఆదాయం రెండింతలు చేస్తామని ప్రగల్భాలు పలకడం విడ్డూరంగా ఉంది. అసలు రైతు వార్షిక ఆదాయం ఎంతో ఈ ప్రభుత్వానికి తెలుసా? దీనిపై అధ్యయనాలేమైనా చేయించిందా? ఒక సంస్థ తన అధ్యయన నివేదికలో రైతు సగటు ఆదాయాన్ని రూ.6424లుగా చూపింది. ఇందులో సాగుపై వచ్చే ఆదాయమే కాక వ్యవసాయ అనుబంధంగా ఉండే పశుపోషణ ద్వారా వచ్చే ఆదాయం, ఇతర ఆదాయాలు కూడా కలిసున్నాయి. అదే సమయంలో రైతు సగటు పెట్టుబడి రూ.6223 గా పేర్కొంది. దీన్ని బట్టి మనకు తెలిసేదేమంటే వ్యయాన్ని మించి రైతు ఆదాయం లేదన్న వాస్తవం.రానున్న కాలంలో ఏ విధంగా రైతు ఆదాయం పెరుగుతుందో విత్తమంత్రి విశదీకరించలేదు. కేవలం రుణ సౌలభ్యం రూ. 10 లక్షల కోట్లకు పెంచినంత మాత్రాన ఆదాయాలు పెరుగుతాయా? వ్యయానికి తగ్గ ఆదాయం రాకనే కదా రైతులు అప్పులపాలవుతున్నారు. అవి తీర్చలేకనే ఆత్మహత్యలకు పాల్పడుతున్నారు. అధ్యయన సంస్థలు, నిపుణులు చెబుతున్నదాన్ని బట్టి వ్యవసాయం చేసే రైతులు అప్పుల పాలై నష్టపోకుండా ఉండాలంటే ప్రధానంగా పండించిన పంటకు మార్కెట్లో గిట్టుబాటు ధర అందించాలి. ప్రభుత్వం చెబుతున్నట్లుగా రైతుల ఆదాయాలు పెరిగే పరిస్థితులు ఏర్పడ్డానికి వ్యవసాయరంగ వృద్ధిరేటు 12 నుంచి 14శాతం నమోదుకావాలి. అయితే ప్రపంచ బ్యాంకు గణాంకాల ప్రకారం భారత దేశ వ్యవసాయరంగ వృద్ధిరేటు 1.2శాతం మాత్రమే ఉంది. ప్రభుత్వానికి రైతుల సంక్షేమం, దేశాభివృద్ధిపై చిత్తశుద్ధి వుంటే స్వామినాథన్ లాంటి ఎంతోమంది ప్రఖ్యాత వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు రైతుల కష్టాలకు విరుగుడుగా ఎన్నో సిఫార్సులు చేశారు. వాటిని పట్టించుకోకుండా కొత్తగా రైతు కష్ట నష్టాలపై అధ్యయనానికి కమిటీలు వేసి ప్రయోజనం ఏమిటి?సరైన సమయంలో సరైన నిర్ణయం చేశామంటూ పెద్ద నోట్ల రద్దు గురించి ప్రధానమంత్రి నరేంద్రమోదీ తనకు తాను ప్రశంసించుకుంటున్నారు సరే. పెద్ద నోట్ల రద్దు బాధితుల్లో రైతులు కూడా ఉన్నారు. వ్యయ ప్రయాసలకోర్చి పండించిన పంటలను ఇంటికి చేర్చుకోడానికి చేతిలో చిల్లిగవ్వ లేక అగచాట్లు పడ్డారు. పంట కొనుగోలు చేసిన వ్యాపారులు సైతం చెక్కులు ఇవ్వడంతో డబ్బు కోసం పనులు మానుకుని బ్యాంకుల వద్ద పడిగాపులు పడ్డారు. దిక్కుతోచని స్థితిలో పలువురు బలవన్మరణాలకు పాల్పడ్డారు. మరి బడ్జెట్లో రైతులకు ఊరటనిచ్చే చర్య ఒక్కటీ లేకపోవడం బాధాకరం. కొత్త బడ్జెట్లో రైతులకు బ్యాంకుల ద్వారా అందించే రుణ సౌలభ్య లక్ష్యాన్ని రూ. 10 లక్షల కోట్లకు పెంచినట్లు, వ్యవసాయ అనుబంధ రంగాలకు రూ. 51 వేల కోట్లు ఇస్తున్నట్లు ఆర్థికమంత్రి గొప్పలు చెప్పారు. అయితే రుణాలకు నిధుల కేటాయింపు ప్రయోగం ఎన్నో ఏళ్ల నుంచి అమలవుతున్నా ఆశించిన ఫలితాలు రావడం లేదు. గత బడ్జెట్లో రైతు రుణాలకు రూ.8లక్షల కోట్లపైగా నిధులు కేటాయించారు. అయితే ఆత్మహత్యలు చేసుకునే రైతుల సంఖ్య పెరుగుతోంది కానీ తగ్గడం లేదు. 2014 లో మోదీ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత మహారాష్ట్రలో 4004, తెలంగాణలో 1347, మధ్యప్రదేశ్ 1198, ఛత్తీస్గఢ్ 954, ఆంధ్రప్రదేశ్- 916, తమిళనాడులో 606 మంది రైతులు ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నారు. దేశం మొత్తంమీద 12,601 మంది రైతులు ప్రాణాలు తీసుకున్నట్లు పలు అధ్యయన సంస్థలు తేల్చాయి. వాస్తవానికి సన్న చిన్నకారు రైతులకు, మరీ ముఖ్యంగా కౌలు రైతులకు రుణాలు అందడం లేదు. కొద్దిమందికి ఆపత్కాలంలో అక్కరకు రావు. పరిశ్రమల స్థాపన కోసమని కార్పొరేట్లకు భూములు ధారాదత్తం చేసుకుంటూ 15రోజుల్లోనే సింగిల్ విండోలో అన్ని అనుమతులు ఇచ్చే ప్రభుత్వాలు రైతుకు రుణం అంటే సవాలక్ష నిబంధనలు పెడతాయి. ప్రత్యక్ష, పరోక్ష రుణాలంటాయి. ధ్రువపత్రాలు కావాలంటూ అడ్డు పుల్లలేస్తాయి. మరో విశేషమేమంటే వ్యవసాయ రుణాలు అధికంగా ఇచ్చే జాతీయ బ్యాంకులు, కార్పొరేట్ బ్యాంకులు ఎక్కువ శాతం పట్టణ ప్రాంతాల్లోనే ఉంటున్నాయి. వాస్తవానికి ప్రభుత్వం ప్రకటించే సంస్థాగత వ్యవసాయ రుణాలను అనుభవిస్తున్నది ఎక్కువగా బడా రైతులే.ఇక నష్ట పరిహారాలు అందించడంలోనూ రైతులకు అన్యాయమే జరుగుతున్నది. విపత్తుల వల్ల రైతులు పంటలు కోల్పోతే దేశం నష్ట పోయినట్లు కాదా? మరి పంట ముంపునకు గురైన నాలుగు నెలలకు కేంద్రం నష్టం అంచనా బృందాలను పంపితే రైతు పడ్డ కష్టానికి, నష్టానికి సాక్ష్యాధారాలు దొరుకుతాయా? ఇక వారికి పరిహారం అందేది ఎప్పుడు? ఇటీవల రాష్ట్రంలో అపరాలు సాగు చేసిన రైతులు పంటకు అంతుచిక్కని తెగుళ్లు సోకడంతో తీవ్రంగా నష్టపోయారు. మరి వారందరికీ నష్టపరిహారం అందించాల్సిన బాధ్యత ఎవరిది?జాతీయ వ్యవసాయ మార్కెట్లు 'ఈ..నామ్' పేరిట ఏర్పాటైన ఆన్లైన్ మార్కెటింగ్ వ్యవస్థలో మార్కెట్లను 250 నుంచి 585 పెంచుతున్నట్లు బడ్జెట్లో ప్రకటించారు. దీనివల్ల తాత్కాలికంగా ఏర్పడే గిరాకీని ఉపయోగించుకుని దీర్ఘకాలంలో ఎరువుల కంపెనీలే లాభపడతాయి. ఫాస్ఫేట్, పొటాషియంలపై రాయితీని 60శాతం పెంచడం అనేది, వీటిని ఉపయోగించి ఎరువులను తయారుచేసే కంపెనీలకే లాభాలను ఆర్జించి పెడుతుంది తప్ప రైతులకు మేలు చేయదు. సేంద్రియసాగు ప్రస్తావనే బడ్జెట్లో లేదు. దీర్ఘకాల సాగునీటి ప్రాజెక్టుల నిర్మాణానికి రూ.20వేల కోట్ల నుంచి రూ.40వేల కోట్లకు నిధులు పెంచుతున్నట్లు బడ్జెట్లో చూపడం అభినందనీయమే అయినా, ఏఏ ప్రాజెక్టులకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారో వివరించలేదు. ప్రభుత్వాలు ప్రకటించిన మద్దతు ధరకు లేదా అంతకు తక్కువ ధరలకు తమ ఉత్పత్తులను రైతులు అమ్ముకోవాల్సిన స్థితి ఉంది. అదే రైతు తాను అమ్మిన సరకును తిరిగి కొనుగోలు చేయాలంటే అమ్మినధర కన్నా ఎక్కువ ధరను చెల్లించాల్సిన మార్కెట్ నియంత్రణను తగ్గించేందుకు తీసుకున్న చర్యలేవీ బడ్జెట్లో కనబడలేదు.భారతదేశంలో చిన్న, సన్నకారు రైతులు కన్నా భూస్వాముల చేతిలోనే అధికంగా వ్యవసాయ భూములు ఉన్నాయి. కౌెలు, కాంట్రాక్టు విధానంలో వ్యవసాయం చేస్తున్నవారు ఎక్కువమంది. అయితే ఇటీవల కాలంలో కార్పొరేట్ కంపెనీలు భూస్వాముల నుంచి పెద్ద ఎత్తున భూములను కాంట్రాక్టు తీసుకోవడం ద్వారా వ్యవసాయ రంగంలో గుత్తాధిపత్యాన్ని చలాయించే స్థితికి చేరుతున్నాయి. గ్రామీణ రైతులను పట్టించుకోకుండా ఇటువంటి కార్పొరేట్ శక్తులకు కొమ్ముకాసే విధంగా కేంద్రప్రభుత్వ బడ్జెట్ ఉంది.దేశంలో అధిక సంఖ్యాకులు ఆధారపడి జీవిస్తున్న వ్యవసాయం అనేది ప్రభుత్వాల బాధ్యతగా మారాలి. ఇందుకోసం అరకొరగా రుణాలు మంజూరు చేసి,  పనికిరాని పథకాలను ప్రకటించడం వల్ల సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారాలు లభించవు. విపత్తులు, తెగుళ్ల వల్ల రైతులు పంట నష్టపోకుండా వుండేలా భరోసానిస్తూ ప్రభుత్వాల పర్యవేక్షణలోనే వ్యవసాయం జరగాలి. అసలు రైతులైనా కావచ్చు, కౌలు రైతులైనా కావచ్చు అందరికీ ప్రభుత్వమే గుర్తింపుకార్డులు అందజేయాలి. వ్యవసాయాధికారుల సూచనల మేరకే పంటలు సాగు చేయాలి. అంతిమంగా పండిన పంటను రైతుల నుంచి ప్రభుత్వమే కొనుగోలు చేయాలి. ఇదంతా వ్యవస్థీకృతంగా జరగాలంటే  నిపుణులైన సిబ్బంది అవసరమవుతారు. దేశంలో పెద్ద ఎత్తున వ్యవసాయ పరిశోధన కేంద్రాలు, వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. వ్యవసాయ విద్యకు అమిత ప్రాధాన్యాన్ని కల్పించి యువతను వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలుగా ఎదిగేలా ప్రోత్సహించాలి. ఇందుకోసం కేంద్రరాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు బాధ్యత వహించేలా ఉమ్మడి విధానానికి రూపకల్పన జరగాలి. కొలనుకొండ శివాజీ కృష్ణాడెల్టా పరిరక్షణ సమితి కన్వీనర్రానున్న కాలంలో ఏ విధంగా రైతు ఆదాయం పెరుగుతుందో విత్తమంత్రి విశదీకరించలేదు. కేవలం రుణ సౌలభ్యం రూ. 10 లక్షల కోట్లకు పెంచినంత మాత్రాన ఆదాయాలు పెరుగుతాయా? వ్యయానికి తగ్గ ఆదాయం రాకనే కదా రైతులు అప్పులపాలవుతున్నారు. అవి తీర్చలేకనే ఆత్మహత్యలకు పాల్పడుతున్నారు. అధ్యయన సంస్థలు, నిపుణులు చెబుతున్నదాన్ని బట్టి వ్యవసాయం చేసే రైతులు అప్పుల పాలై నష్టపోకుండా ఉండాలంటే ప్రధానంగా పండించిన పంటకు మార్కెట్లో గిట్టుబాటు ధర అందించాలి. ప్రభుత్వం చెబుతున్నట్లుగా రైతుల ఆదాయాలు పెరిగే పరిస్థితులు ఏర్పడ్డానికి వ్యవసాయరంగ వృద్ధిరేటు 12 నుంచి 14శాతం నమోదుకావాలి. అయితే ప్రపంచ బ్యాంకు గణాంకాల ప్రకారం భారత దేశ వ్యవసాయరంగ వృద్ధిరేటు 1.2శాతం మాత్రమే ఉంది. ప్రభుత్వానికి రైతుల సంక్షేమం, దేశాభివృద్ధిపై చిత్తశుద్ధి వుంటే స్వామినాథన్ లాంటి ఎంతోమంది ప్రఖ్యాత వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు రైతుల కష్టాలకు విరుగుడుగా ఎన్నో సిఫార్సులు చేశారు. వాటిని పట్టించుకోకుండా కొత్తగా రైతు కష్ట నష్టాలపై అధ్యయనానికి కమిటీలు వేసి ప్రయోజనం ఏమిటి?సరైన సమయంలో సరైన నిర్ణయం చేశామంటూ పెద్ద నోట్ల రద్దు గురించి ప్రధానమంత్రి నరేంద్రమోదీ తనకు తాను ప్రశంసించుకుంటున్నారు సరే. పెద్ద నోట్ల రద్దు బాధితుల్లో రైతులు కూడా ఉన్నారు. వ్యయ ప్రయాసలకోర్చి పండించిన పంటలను ఇంటికి చేర్చుకోడానికి చేతిలో చిల్లిగవ్వ లేక అగచాట్లు పడ్డారు. పంట కొనుగోలు చేసిన వ్యాపారులు సైతం చెక్కులు ఇవ్వడంతో డబ్బు కోసం పనులు మానుకుని బ్యాంకుల వద్ద పడిగాపులు పడ్డారు. దిక్కుతోచని స్థితిలో పలువురు బలవన్మరణాలకు పాల్పడ్డారు. మరి బడ్జెట్లో రైతులకు ఊరటనిచ్చే చర్య ఒక్కటీ లేకపోవడం బాధాకరం. కొత్త బడ్జెట్లో రైతులకు బ్యాంకుల ద్వారా అందించే రుణ సౌలభ్య లక్ష్యాన్ని రూ. 10 లక్షల కోట్లకు పెంచినట్లు, వ్యవసాయ అనుబంధ రంగాలకు రూ. 51 వేల కోట్లు ఇస్తున్నట్లు ఆర్థికమంత్రి గొప్పలు చెప్పారు. అయితే రుణాలకు నిధుల కేటాయింపు ప్రయోగం ఎన్నో ఏళ్ల నుంచి అమలవుతున్నా ఆశించిన ఫలితాలు రావడం లేదు. గత బడ్జెట్లో రైతు రుణాలకు రూ.8లక్షల కోట్లపైగా నిధులు కేటాయించారు. అయితే ఆత్మహత్యలు చేసుకునే రైతుల సంఖ్య పెరుగుతోంది కానీ తగ్గడం లేదు. 2014 లో మోదీ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత మహారాష్ట్రలో 4004, తెలంగాణలో 1347, మధ్యప్రదేశ్ 1198, ఛత్తీస్గఢ్ 954, ఆంధ్రప్రదేశ్- 916, తమిళనాడులో 606 మంది రైతులు ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నారు. దేశం మొత్తంమీద 12,601 మంది రైతులు ప్రాణాలు తీసుకున్నట్లు పలు అధ్యయన సంస్థలు తేల్చాయి. వాస్తవానికి సన్న చిన్నకారు రైతులకు, మరీ ముఖ్యంగా కౌలు రైతులకు రుణాలు అందడం లేదు. కొద్దిమందికి ఆపత్కాలంలో అక్కరకు రావు. పరిశ్రమల స్థాపన కోసమని కార్పొరేట్లకు భూములు ధారాదత్తం చేసుకుంటూ 15రోజుల్లోనే సింగిల్ విండోలో అన్ని అనుమతులు ఇచ్చే ప్రభుత్వాలు రైతుకు రుణం అంటే సవాలక్ష నిబంధనలు పెడతాయి. ప్రత్యక్ష, పరోక్ష రుణాలంటాయి. ధ్రువపత్రాలు కావాలంటూ అడ్డు పుల్లలేస్తాయి. మరో విశేషమేమంటే వ్యవసాయ రుణాలు అధికంగా ఇచ్చే జాతీయ బ్యాంకులు, కార్పొరేట్ బ్యాంకులు ఎక్కువ శాతం పట్టణ ప్రాంతాల్లోనే ఉంటున్నాయి. వాస్తవానికి ప్రభుత్వం ప్రకటించే సంస్థాగత వ్యవసాయ రుణాలను అనుభవిస్తున్నది ఎక్కువగా బడా రైతులే.ఇక నష్ట పరిహారాలు అందించడంలోనూ రైతులకు అన్యాయమే జరుగుతున్నది. విపత్తుల వల్ల రైతులు పంటలు కోల్పోతే దేశం నష్ట పోయినట్లు కాదా? మరి పంట ముంపునకు గురైన నాలుగు నెలలకు కేంద్రం నష్టం అంచనా బృందాలను పంపితే రైతు పడ్డ కష్టానికి, నష్టానికి సాక్ష్యాధారాలు దొరుకుతాయా? ఇక వారికి పరిహారం అందేది ఎప్పుడు? ఇటీవల రాష్ట్రంలో అపరాలు సాగు చేసిన రైతులు పంటకు అంతుచిక్కని తెగుళ్లు సోకడంతో తీవ్రంగా నష్టపోయారు. మరి వారందరికీ నష్టపరిహారం అందించాల్సిన బాధ్యత ఎవరిది?జాతీయ వ్యవసాయ మార్కెట్లు 'ఈ..నామ్' పేరిట ఏర్పాటైన ఆన్లైన్ మార్కెటింగ్ వ్యవస్థలో మార్కెట్లను 250 నుంచి 585 పెంచుతున్నట్లు బడ్జెట్లో ప్రకటించారు. దీనివల్ల తాత్కాలికంగా ఏర్పడే గిరాకీని ఉపయోగించుకుని దీర్ఘకాలంలో ఎరువుల కంపెనీలే లాభపడతాయి. ఫాస్ఫేట్, పొటాషియంలపై రాయితీని 60శాతం పెంచడం అనేది, వీటిని ఉపయోగించి ఎరువులను తయారుచేసే కంపెనీలకే లాభాలను ఆర్జించి పెడుతుంది తప్ప రైతులకు మేలు చేయదు. సేంద్రియసాగు ప్రస్తావనే బడ్జెట్లో లేదు. దీర్ఘకాల సాగునీటి ప్రాజెక్టుల నిర్మాణానికి రూ.20వేల కోట్ల నుంచి రూ.40వేల కోట్లకు నిధులు పెంచుతున్నట్లు బడ్జెట్లో చూపడం అభినందనీయమే అయినా, ఏఏ ప్రాజెక్టులకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారో వివరించలేదు. ప్రభుత్వాలు ప్రకటించిన మద్దతు ధరకు లేదా అంతకు తక్కువ ధరలకు తమ ఉత్పత్తులను రైతులు అమ్ముకోవాల్సిన స్థితి ఉంది. అదే రైతు తాను అమ్మిన సరకును తిరిగి కొనుగోలు చేయాలంటే అమ్మినధర కన్నా ఎక్కువ ధరను చెల్లించాల్సిన మార్కెట్ నియంత్రణను తగ్గించేందుకు తీసుకున్న చర్యలేవీ బడ్జెట్లో కనబడలేదు.భారతదేశంలో చిన్న, సన్నకారు రైతులు కన్నా భూస్వాముల చేతిలోనే అధికంగా వ్యవసాయ భూములు ఉన్నాయి. కౌెలు, కాంట్రాక్టు విధానంలో వ్యవసాయం చేస్తున్నవారు ఎక్కువమంది. అయితే ఇటీవల కాలంలో కార్పొరేట్ కంపెనీలు భూస్వాముల నుంచి పెద్ద ఎత్తున భూములను కాంట్రాక్టు తీసుకోవడం ద్వారా వ్యవసాయ రంగంలో గుత్తాధిపత్యాన్ని చలాయించే స్థితికి చేరుతున్నాయి. గ్రామీణ రైతులను పట్టించుకోకుండా ఇటువంటి కార్పొరేట్ శక్తులకు కొమ్ముకాసే విధంగా కేంద్రప్రభుత్వ బడ్జెట్ ఉంది.దేశంలో అధిక సంఖ్యాకులు ఆధారపడి జీవిస్తున్న వ్యవసాయం అనేది ప్రభుత్వాల బాధ్యతగా మారాలి. ఇందుకోసం అరకొరగా రుణాలు మంజూరు చేసి,  పనికిరాని పథకాలను ప్రకటించడం వల్ల సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారాలు లభించవు. విపత్తులు, తెగుళ్ల వల్ల రైతులు పంట నష్టపోకుండా వుండేలా భరోసానిస్తూ ప్రభుత్వాల పర్యవేక్షణలోనే వ్యవసాయం జరగాలి. అసలు రైతులైనా కావచ్చు, కౌలు రైతులైనా కావచ్చు అందరికీ ప్రభుత్వమే గుర్తింపుకార్డులు అందజేయాలి. వ్యవసాయాధికారుల సూచనల మేరకే పంటలు సాగు చేయాలి. అంతిమంగా పండిన పంటను రైతుల నుంచి ప్రభుత్వమే కొనుగోలు చేయాలి. ఇదంతా వ్యవస్థీకృతంగా జరగాలంటే  నిపుణులైన సిబ్బంది అవసరమవుతారు. దేశంలో పెద్ద ఎత్తున వ్యవసాయ పరిశోధన కేంద్రాలు, వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. వ్యవసాయ విద్యకు అమిత ప్రాధాన్యాన్ని కల్పించి యువతను వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలుగా ఎదిగేలా ప్రోత్సహించాలి. ఇందుకోసం కేంద్రరాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు బాధ్యత వహించేలా ఉమ్మడి విధానానికి రూపకల్పన జరగాలి. కొలనుకొండ శివాజీ కృష్ణాడెల్టా పరిరక్షణ సమితి కన్వీనర్
desamlo adhika sankhyaakulu aadhaarapadi jeevistunna vyavasaayam anedi prabhutvaala baadhyatagaa marali. indukosam arakoragaa runaalu manjuru chesi, panikiraani pathakaalanu                         prakatinchadam valla samasyalaku saashwata parishkaaraalu labhinchavu. vipattulu, tegulla valla raitulu panta nashtapokunda vundela bharosaanistuu prabhutvaala paryavekshanhalone vyavasaayam jaragali. vyavasaayam raitulaku jeevanmarana samasyagaa maarindi. aarugaalam shraminchi kotladi prajala aakali teerustunnavaaru appulapalai balavanmaranaalaku paalpadutunnaaru. 135kotla mandi janabhalo 60saatam mandiki vyavasaayame jeevanaadhaaram. mari ee dusthiti emiti? deeniki parishkaara maargaalanu anveshinchamantuu supreenkortu saitam iteevala kendram, rashtra prabhutvaalanu aadesinchindi kuudaa. ee nepathyamlone kendraprabhutvam 2017-–18 samvatsaraaniki fibravari 1va tedeena badjetnu samarpinchindi. indulo raitulu edurkontunna samasyalaku takshana parishkaaraalu emi chuupaleedu. vyavasaaya rangaaniki atyanta praadhaanyata ichinatlugaa aardhika mantri arunjaitli cheppukunnaru vaastavaalu ematram aasaajanakamgaa levu. paiga maro aidellalo raitula aadaayam rendintalu chestamani pragalbhaalu palakadam vidduuramgaa undi. asalu raitu vaarshika aadaayam entho ee prabhutvaaniki telusa? deenipai adhyayanaalemainaa cheyinchinda? oka samstha tana adhyayana nivedikalo raitu sagatu aadaayaanni roo.6424luga chuupindi. indulo saagupai vache aadaayame kaaka vyavasaaya anubandhamgaa unde pasuposhana dwara vache aadaayam, itara aadaayaalu kuudaa kalisunnayi. adhe samayamlo raitu sagatu pettubadi roo.6223 gaa perkondi. deenni batti manaku telisedemante vyayaanni minchi raitu aadaayam ledanna vaastavam.raanunna kaalamlo e vidhamgaa raitu aadaayam perugutundo vittamantri visadeekarinchaledu. kevalam runa soulabhyam roo. 10 lakshala kotlaku penchinanta maatraana aadaayaalu perugutaya? vyayaaniki tagga aadaayam rakane kada raitulu appulapaalavutunnaaru. avi teerchalekane aatmahatyalaku paalpadutunnaaru. adhyayana samsthalu, nipunulu chebutunnadaanni batti vyavasaayam chese raitulu appula paalai nashtapokunda undalante pradhaanamgaa pandinchina pantaku marketlo gittubaatu dhara andinchaali. prabhutvam chebutunnatlugaa raitula aadaayaalu perige paristhitulu erpaddaniki vyavasaayaranga vruddhiretu 12 nunchi 14saatam namodukavali. ayithe prapancha byaanku ganankala prakaaram bhaarata desha vyavasaayaranga vruddhiretu 1.2saatam matrame undi. prabhutvaaniki raitula sankshemam, deshaabhivruddhipai chittasuddhi vunte swaminathan lanti entomandi prakhyaata vyavasaaya saastravettalu raitula kashtalaku virugudugaa enno sifaarsulu chesaru. vaatini pattinchukokunda kottagaa raitu kashta nashtaalapai adhyayanaaniki kamiteelu vesi prayojanam emiti?saraina samayamlo saraina nirnayam chesamantu pedda notla raddu gurinchi pradhaanamantri narendramodi tanaku taanu prasamsinchukuntunnaa sare. pedda notla raddu baadhitullo raitulu kuudaa unnaaru. vyaya prayaasalakorchi pandinchina pantalanu intiki cherchukodaaniki chetilo chilligavva leka agachaatlu paddaaru. panta konugolu chesina vyaapaarulu saitam chekkulu ivvadamtho dabbu kosam panulu maanukuni byaankula vadda padigaapulu paddaaru. dikkutochani sthitilo paluvuru balavanmaranaalaku palpaddaru. mari badjetlo raitulaku ooratanicche charya okkati lekapovadam badhakaram. kotta badjetlo raitulaku byaankula dwara andinche runa soulabhya lakshyaanni roo. 10 lakshala kotlaku penchinatlu, vyavasaaya anubandha rangaalaku roo. 51 vela kotlu istunnatlu aardhikamantri goppalu cheppaaru. ayithe runaalaku nidhula ketayimpu prayogam enno ella nunchi amalavutunna aasinchina phalitaalu ravadam ledu. gatha badjetlo raitu runaalaku roo.8lakshala kotlapaigaa nidhulu ketaayinchaaru. ayithe aatmahatyalu chesukune raitula sankhya perugutondi cony taggadam ledu. 2014 loo modii prabhutvam adhikaaramloki vachina taruvaata maharashtralo 4004, telamgaanalo 1347, madhyapradesh 1198, chhattisgad 954, andhrapradesh- 916, tamilanaadulo 606 mandi raitulu aatmahatyalu chesukunnaru. desham mottammeeda 12,601 mandi raitulu praanaalu teesukunnatlu palu adhyayana samsthalu telchaayi. vaastavaaniki sanna chinnakaaru raitulaku, mari mukhyamgaa kaulu raitulaku runaalu andadam ledu. koddimandiki aapatkaalamlo akkaraku raavu. parisramala sthaapana kosamani kaarporetlaku bhoomulu dhaaraadattam chesukuntu 15rojullone singil vindolo anni anumatulu iche prabhutvaalu raituku runam ante savalaksha nibandhanalu pedataayi. pratyaksha, paroksha runalantayi. dhruvapatraalu kaavaalantuu addu pullalestaayi. maro viseshamemante vyavasaaya runaalu adhikamgaa iche jaateeya byaankulu, carporate byaankulu ekkuva saatam pattana praantaallone untunnaayi. vaastavaaniki prabhutvam prakatinche samsthaagata vyavasaaya runaalanu anubhavistunnadi ekkuvagaa bada raitule.ika nashta parihaaraalu andinchadamloonuu raitulaku anyayame jarugutunnadi. vipattula valla raitulu pantalu kolpothe desham nashta poinatlu kaadaa? mari panta mumpunaku guraina naalugu nelalaku kendram nashtam anchana brundaalanu pampithe raitu padda kashtaniki, nashtaniki saakshyaadhaaraalu dorukutaya? ika vaariki pariharam andedi eppudu? iteevala rashtramlo aparalu saagu chesina raitulu pantaku antuchikkani tegullu sokadamtho teevramgaa nashtapoyaru. mari vaarandarikee nashtapariharam andinchaalsina baadhyata evaridi?jaateeya vyavasaaya marketlu 'ee..nam' paerita erpaataina anline marcheting vyavasthalo maarketlanu 250 nunchi 585 penchutunnatlu badjetlo prakatinchaaru. deenivalla taatkaalikamgaa erpade giraakeeni upayoginchukuni deerghakaalamlo eruvula companyle laabhapadataayi. fasphate, potashiyamlapai raayiteeni 60saatam penchadam anedi, veetini upayoginchi eruvulanu tayaruchese companylake laabhaalanu aarjinchi pedutundi tappa raitulaku melu cheyadu. sendriyasaagu prastavane badjetlo ledu. deerghakaala saguneeti praajektula nirmaanaaniki roo.20vela kotla nunchi roo.40vela kotlaku nidhulu penchutunnatlu badjetlo chuupadam abhinandaneeyame aina, ae praajektulaku praadhaanyata istunnaro vivarinchaledu. prabhutvaalu prakatinchina maddatu dharaku leda antaku takkuva dharalaku tama utpattulanu raitulu ammukovalsina sthiti undi. adhe raitu taanu ammina sarakunu tirigi konugolu cheyalante amminadhara kanna ekkuva dharanu chellinchaalsina market niyantrananu tagginchenduku teesukunna charyalevi badjetlo kanabadaledu.bhaaratadesamlo chinna, sannakaaru raitulu kanna bhuswamula chetilone adhikamgaa vyavasaaya bhoomulu unnaayi. kaulu, contractu vidhaanamlo vyavasaayam chestunnavaaru ekkuvamandi. ayithe iteevala kaalamlo carporate companylu bhuswamula nunchi pedda ettuna bhoomulanu contractu teesukovadam dwara vyavasaaya rangamlo guttaadhipatyaanni chalaayinche sthitiki cherutunnayi. graameena raitulanu pattinchukokunda ituvanti carporate saktulaku kommukase vidhamgaa kendraprabhutva budget undi.desamlo adhika sankhyaakulu aadhaarapadi jeevistunna vyavasaayam anedi prabhutvaala baadhyatagaa marali. indukosam arakoragaa runaalu manjuru chesi,  panikiraani pathakaalanu prakatinchadam valla samasyalaku saashwata parishkaaraalu labhinchavu. vipattulu, tegulla valla raitulu panta nashtapokunda vundela bharosaanistuu prabhutvaala paryavekshanhalone vyavasaayam jaragali. asalu raitulainaa kaavachhu, kaulu raitulainaa kaavachhu andarikee prabhutvame gurtimpukaardulu andajeyaali. vyavasaayaadhikaarula suuchanala merake pantalu saagu cheyali. antimamgaa pandina pantanu raitula nunchi prabhutvame konugolu cheyali. idantaa vyavastheekrutamgaa jaragalante  nipunulaina sibbandi avasaramavutaaru. desamlo pedda ettuna vyavasaaya parisodhana kendraalu, vyavasaaya vishwavidyaalayaalu erpaatu chesukovali. vyavasaaya vidyaku amita praadhaanyaanni kalpinchi yuvatanu vyavasaaya saastravettalugaa edigela prothsahinchaali. indukosam kendrarashtra prabhutvaalu baadhyata vahinchela ummadi vidhaanaaniki roopakalpana jaragali. kolanukonda shivaji krishnadelta parirakshana samiti kanveenarraanunna kaalamlo e vidhamgaa raitu aadaayam perugutundo vittamantri visadeekarinchaledu. kevalam runa soulabhyam roo. 10 lakshala kotlaku penchinanta maatraana aadaayaalu perugutaya? vyayaaniki tagga aadaayam rakane kada raitulu appulapaalavutunnaaru. avi teerchalekane aatmahatyalaku paalpadutunnaaru. adhyayana samsthalu, nipunulu chebutunnadaanni batti vyavasaayam chese raitulu appula paalai nashtapokunda undalante pradhaanamgaa pandinchina pantaku marketlo gittubaatu dhara andinchaali. prabhutvam chebutunnatlugaa raitula aadaayaalu perige paristhitulu erpaddaniki vyavasaayaranga vruddhiretu 12 nunchi 14saatam namodukavali. ayithe prapancha byaanku ganankala prakaaram bhaarata desha vyavasaayaranga vruddhiretu 1.2saatam matrame undi. prabhutvaaniki raitula sankshemam, deshaabhivruddhipai chittasuddhi vunte swaminathan lanti entomandi prakhyaata vyavasaaya saastravettalu raitula kashtalaku virugudugaa enno sifaarsulu chesaru. vaatini pattinchukokunda kottagaa raitu kashta nashtaalapai adhyayanaaniki kamiteelu vesi prayojanam emiti?saraina samayamlo saraina nirnayam chesamantu pedda notla raddu gurinchi pradhaanamantri narendramodi tanaku taanu prasamsinchukuntunnaa sare. pedda notla raddu baadhitullo raitulu kuudaa unnaaru. vyaya prayaasalakorchi pandinchina pantalanu intiki cherchukodaaniki chetilo chilligavva leka agachaatlu paddaaru. panta konugolu chesina vyaapaarulu saitam chekkulu ivvadamtho dabbu kosam panulu maanukuni byaankula vadda padigaapulu paddaaru. dikkutochani sthitilo paluvuru balavanmaranaalaku palpaddaru. mari badjetlo raitulaku ooratanicche charya okkati lekapovadam badhakaram. kotta badjetlo raitulaku byaankula dwara andinche runa soulabhya lakshyaanni roo. 10 lakshala kotlaku penchinatlu, vyavasaaya anubandha rangaalaku roo. 51 vela kotlu istunnatlu aardhikamantri goppalu cheppaaru. ayithe runaalaku nidhula ketayimpu prayogam enno ella nunchi amalavutunna aasinchina phalitaalu ravadam ledu. gatha badjetlo raitu runaalaku roo.8lakshala kotlapaigaa nidhulu ketaayinchaaru. ayithe aatmahatyalu chesukune raitula sankhya perugutondi cony taggadam ledu. 2014 loo modii prabhutvam adhikaaramloki vachina taruvaata maharashtralo 4004, telamgaanalo 1347, madhyapradesh 1198, chhattisgad 954, andhrapradesh- 916, tamilanaadulo 606 mandi raitulu aatmahatyalu chesukunnaru. desham mottammeeda 12,601 mandi raitulu praanaalu teesukunnatlu palu adhyayana samsthalu telchaayi. vaastavaaniki sanna chinnakaaru raitulaku, mari mukhyamgaa kaulu raitulaku runaalu andadam ledu. koddimandiki aapatkaalamlo akkaraku raavu. parisramala sthaapana kosamani kaarporetlaku bhoomulu dhaaraadattam chesukuntu 15rojullone singil vindolo anni anumatulu iche prabhutvaalu raituku runam ante savalaksha nibandhanalu pedataayi. pratyaksha, paroksha runalantayi. dhruvapatraalu kaavaalantuu addu pullalestaayi. maro viseshamemante vyavasaaya runaalu adhikamgaa iche jaateeya byaankulu, carporate byaankulu ekkuva saatam pattana praantaallone untunnaayi. vaastavaaniki prabhutvam prakatinche samsthaagata vyavasaaya runaalanu anubhavistunnadi ekkuvagaa bada raitule.ika nashta parihaaraalu andinchadamloonuu raitulaku anyayame jarugutunnadi. vipattula valla raitulu pantalu kolpothe desham nashta poinatlu kaadaa? mari panta mumpunaku guraina naalugu nelalaku kendram nashtam anchana brundaalanu pampithe raitu padda kashtaniki, nashtaniki saakshyaadhaaraalu dorukutaya? ika vaariki pariharam andedi eppudu? iteevala rashtramlo aparalu saagu chesina raitulu pantaku antuchikkani tegullu sokadamtho teevramgaa nashtapoyaru. mari vaarandarikee nashtapariharam andinchaalsina baadhyata evaridi?jaateeya vyavasaaya marketlu 'ee..nam' paerita erpaataina anline marcheting vyavasthalo maarketlanu 250 nunchi 585 penchutunnatlu badjetlo prakatinchaaru. deenivalla taatkaalikamgaa erpade giraakeeni upayoginchukuni deerghakaalamlo eruvula companyle laabhapadataayi. fasphate, potashiyamlapai raayiteeni 60saatam penchadam anedi, veetini upayoginchi eruvulanu tayaruchese companylake laabhaalanu aarjinchi pedutundi tappa raitulaku melu cheyadu. sendriyasaagu prastavane badjetlo ledu. deerghakaala saguneeti praajektula nirmaanaaniki roo.20vela kotla nunchi roo.40vela kotlaku nidhulu penchutunnatlu badjetlo chuupadam abhinandaneeyame aina, ae praajektulaku praadhaanyata istunnaro vivarinchaledu. prabhutvaalu prakatinchina maddatu dharaku leda antaku takkuva dharalaku tama utpattulanu raitulu ammukovalsina sthiti undi. adhe raitu taanu ammina sarakunu tirigi konugolu cheyalante amminadhara kanna ekkuva dharanu chellinchaalsina market niyantrananu tagginchenduku teesukunna charyalevi badjetlo kanabadaledu.bhaaratadesamlo chinna, sannakaaru raitulu kanna bhuswamula chetilone adhikamgaa vyavasaaya bhoomulu unnaayi. kaulu, contractu vidhaanamlo vyavasaayam chestunnavaaru ekkuvamandi. ayithe iteevala kaalamlo carporate companylu bhuswamula nunchi pedda ettuna bhoomulanu contractu teesukovadam dwara vyavasaaya rangamlo guttaadhipatyaanni chalaayinche sthitiki cherutunnayi. graameena raitulanu pattinchukokunda ituvanti carporate saktulaku kommukase vidhamgaa kendraprabhutva budget undi.desamlo adhika sankhyaakulu aadhaarapadi jeevistunna vyavasaayam anedi prabhutvaala baadhyatagaa marali. indukosam arakoragaa runaalu manjuru chesi,  panikiraani pathakaalanu prakatinchadam valla samasyalaku saashwata parishkaaraalu labhinchavu. vipattulu, tegulla valla raitulu panta nashtapokunda vundela bharosaanistuu prabhutvaala paryavekshanhalone vyavasaayam jaragali. asalu raitulainaa kaavachhu, kaulu raitulainaa kaavachhu andarikee prabhutvame gurtimpukaardulu andajeyaali. vyavasaayaadhikaarula suuchanala merake pantalu saagu cheyali. antimamgaa pandina pantanu raitula nunchi prabhutvame konugolu cheyali. idantaa vyavastheekrutamgaa jaragalante  nipunulaina sibbandi avasaramavutaaru. desamlo pedda ettuna vyavasaaya parisodhana kendraalu, vyavasaaya vishwavidyaalayaalu erpaatu chesukovali. vyavasaaya vidyaku amita praadhaanyaanni kalpinchi yuvatanu vyavasaaya saastravettalugaa edigela prothsahinchaali. indukosam kendrarashtra prabhutvaalu baadhyata vahinchela ummadi vidhaanaaniki roopakalpana jaragali. kolanukonda shivaji krishnadelta parirakshana samiti conveaner