
 "నే వొప్ప!" "ఏందే మద్దెల నీ యవ్వ నీ గొడవ!" శివయ్య పెళ్ళాన్ని గదిమాడు. "ముందు సత్తిరాజు ఊసెందుకెత్తావ్? ఆళ్ళని చెప్పనీయ్ మరి" అన్నది గంగమ్మ "బాగుందే నీ యవ్వారం? ఎపుడో ఓడిపేరు ముందల చెప్పాలి గందా?"  "అట్టయితే ఈర్రాజుగాడి పేరే ముందెట్టొచ్చుగా?" గంగది పెద్ద లాజిక్కు. శివయ్య తల గోక్కుంటూ ఏదో అనబోయేసరికి గౌరి అడ్డం వచ్చింది. "మీరేంది కయ్యాలాడుకుంటారు? ఆ పెద్దోళ్ళను మాటాడనియ్యండి." ఈర్రాజూ, సత్తిరాజూ గౌరి ముఖంలోకి ఒక్కసారిగా చూశారు, గౌరి తననే కోరుకుంటుందా? "మల్లన్నా, అడవయ్యా - మీరు కానీయండి." ఆదేశించాడు శివయ్య. మల్లన్న, అడవయ్య, జంగయ్య, పక్కెయ్య ముఖముఖాలు చూసుకున్నారు. సుప్రీంకోర్టు బెంచ్ జడ్జిమెంట్ ఒక జడ్జిద్వారా వెల్లడించినట్లు, ఆ నలుగురి ఉమ్మడితీర్పును ఎవరు తెలియచేయాలా అని మంతనాలాడుకున్నారు. ఆ భారం అందరికంటే వయసులో పెద్ద అయిన పక్కెయ్యమీద పడింది. "ఊఁ! చెప్పు పక్కెయ్యా - పచ్చపాతం ఒద్దు. భయం అసలే వద్దు. సంసయించొద్దు. కొబ్బరికాయ పగలేసినట్టు చెప్పు!" ప్రోత్సహించాడు శివయ్య. ముసలాడు అందరికంటే ముందుకొచ్చి నిలబడ్డాడు. తలగుడ్డ విప్పతీసి ముఖం తుడుచుకుని మళ్ళీ కట్టుకున్నాడు. గొంతు సకిలించి, కళ్లు చికిలించి ఇకిలించాడు. జనం ఉక్కిరిబిక్కిరయిపోతున్నారు సస్పెన్స్ భరించలేక. ముసలాడు జాగుచేస్తుంటే వాళ్ళకు ఒళ్ళు మండిపోతూంది. గౌరి ముఖం జేవురించింది ఈర్రాజూ, సత్తిరాజు బిగిసిపోయివున్నారు . "పక్కెయ్యా! సెప్పు నీ తీర్పు." శివయ్య హెచ్చరించాడు. ఎట్టకేలకు పక్కెయ్య గొంతు పలికింది: "గంగమ్మ శివయ్యల కూతురయిన గౌరమ్మను రచ్చించినోడు ఎవరయ్యా అంటే -" అని ఆగి ముసలాడు జనాన్ని ఓసారి కలయజూశాడు. "చెప్పు - చెప్పశ!" జనం అరిచారు. "సత్తిరాజు!" ఆగి గుటక మింగాడు ముసలాడు. గుంపులో కలకలం. "ఈర్రాజు!" ఆగి దగ్గాడు పక్కెయ్య. నోళ్ళు తెరచినవి తెరచినట్టే ఉండిపోయాయి. "ఒరే పక్కిరిగా, సంపుతున్నావురా?" మందిలోనుంచి అరిచాడొకడు. "ఇది గీళ్ళిద్దరూ నదిలో దూకినారు. ఇద్దరూ మొసల్ని సంపినారు. ఇద్దరూ గౌరమ్మను రచ్చించినారు. ఇద్దరూ గౌరమ్మను ఒడ్డుకు చేర్చినారు. ఇందులో ఓరు తక్కువా, ఓరు ఎక్కువా సెప్పడానికి యీల్లేదని మా అందరి అభిప్రాయం. అందువల్ల మా నలుగురి తీర్పు ఏంటంటే ఈర్రాజు, సత్తిరాజు యిద్దరూ శివయ్య కూతుర్ని రచ్చించినారు." అక్కడ ఆగి శివయ్య ముఖంలోకి చూసి "ఇక నీ పెమాణం చెల్లించుకో శివయ్యా!" అన్నాడు పక్కెయ్య. జనాన్ని మహా గొప్పగాచూసి చతికిలబడ్డాడు యిసుకపర్రమీద. జనం బిగిసిపోయారు. వాడి తీర్పేదో ఎవడికీ అంతు చిక్కలేదు. "ఓరి నీయవ్వ! ఏం తీర్పురా యిది? పీకలమీద పీట ముడి ఏశారేందిరా? ఇసురొలలో యిరుక్కుపోయినట్టు ఇదేం తీర్పురా?" పక్కెయ్య ముఖంలో ముఖంపెట్టి చూస్తూ, "ఇంతకీ గౌరిని ఎవుడికిచ్చి చేయమంటావురా?" బిగ్గరగా చిరాగ్గా అరిచాడు శివయ్య. పక్కెయ్య మిగతా ముగ్గురికేసి చూశాడు. మళ్ళీ తలలు కూడేసి గుసగుసలాడారు. "శివన్న! నీ కూతుర్ని గోదార్లో మొసలి నోట్లోంచి కాపాడినోడెవడో చెప్పమన్నావు మేము చెప్పాము. ఇద్దరూ రచ్చించారని మా తీర్పు మరి! నీ పెమాణం నువ్వెట్టా సెల్లించుకుంటావో మాకేం ఎరిక? కూతుర్ని యిద్దరికీ మనుమాడిస్తావో వొదులుకుంటావో నీ యిట్టం" అని మళ్ళీ కూలబడ్డాడు పక్కెయ్య.  "ఓరే, యిదేమన్నా సత్తెకాలమనుకున్నారా? అర్జునుడు కుంతమ్మ దగ్గరకొచ్చి 'అమ్మా! అమ్మా ఓ పండు తెచ్చా'నంటే మంచిది కొడకా అందరూ పంచుకుని తినమందట. ఆ మాటమీద నిలబడి ఐదుగురన్నదమ్ములు ద్రౌపదిని మనువాడారట. ఇదిగో, అట్టుందిరా మీ తీర్పు" అన్నాడు శివయ్య. "అయితే, నీ యిట్టం. మా తీర్పది. ఏం చేసుకుంటావో చేసుకో" అని నలుగురు న్యాయమూర్తులు వెళ్ళడానికి సిద్ధమయారు. "ఒరే ఆగండిరా! నే చెప్పేదికూడా యినండిమరి" అని బుర్రమీసాలు సర్దుకున్నాడు శివయ్య. "నా ఆస్తంతా ఒక వాటా, కొత్త పడవతో సహా" రెండోవాటా యీ గౌరి. "సాములోరి కొబ్బరికాయో?" జెల్లల పీతయ్య పళ్ళికిలించాడు. అందరూ ఫక్కున నవ్వారు. "అరే సీతామ్ - దేవుడిచ్చిన కొబ్బరికాయ నా వాటాదిరా!" అని సత్తిరాజును, యీర్రాజుని దగ్గిరగా పిలిచాడు, శివయ్య.  "ఒరే! ఇన్నారుగదరా. నా ఆస్తికావాలో గౌరి కావాలో కోరుకోండి. నా మాటకు తిరుగులేదు, తెలిసిందా?" అన్నాడు శివయ్య. ఇద్దరూ గౌరే కావాలన్నారు. జనం చప్పట్లు కొట్టారు. గౌరి సిగ్గుపడింది. గంగమ్మ అయోమయంగా చూసింది. శివయ్య వలలోపడ్డ బొచ్చెచేపలా గిలగిల్లాడాడు. "ఇద్దర్నీ ఎట్టా మనువాడుద్దిరా గౌరి?" అందరిని కలయజూచాడు. "ఏందిరా దారి?" "గోదారే?" చలవయ్య జనంలోనుంచి అరిచాడు. పకపకలు, వికవికలు. "శివయ్య తాతా! నే చెప్పేదా?" అరిచాడు గుంపులో నుంచి ఒకడు. అందరూ ఆ పన్నెండేళ్ళ చిత్రాయిగాడికేసి చిత్రంగా చూశారు. "చెప్పరా మనవడా!" మీ కిష్టమేనా అన్నట్టు ఈర్రాజుని, సత్తిర్రాజుని చూశాడు శివయ్య. "ఏ పుట్టలో ఏపాముందో సెప్పనీయ్!" అన్నాడు పక్కెయ్య. అందరూ తలలూపారు. చిత్రాయిగాడు ఓ పుల్లను విరిచి తెచ్చి జనాన్ని తప్పుకోమని, గుండ్రంగా ఓ పెద్ద గీత గీశాడు. "ఇదిగో తాతా, చూడు. ఇక్కడేమో సత్తిరాజు, అక్కడేమో ఈర్రాజు!" గీతమీద నిలబడి చిత్రాయిగాడు చెప్పుకుపోతున్నాడు. "ఈళ్ళిద్దరూ యీ గిరిదాటకుండా యుద్ధం చేయాలి. ఎవడు గెలిస్తే వాడిది గౌరి" తేల్చి చెప్పేసి శివయ్య కళ్ళలోకి చూశాడు చిన్నోడు. "ఓరి కుర్నాయాలా! బయస్కోపు బొమ్మలాట చూపిస్తావేటి?" జనంలోనుంచి అరిచాడొకడు. "మీ ఇద్దరికీ ఇష్టమేనా?" ఈర్రాజును, సత్తిరాజును గుచ్చిగుచ్చి చూశాడు శివయ్య. క్షణాలమీద రంగం సిద్ధమయిపోయింది. ఇద్దరూ బరిమీదకొచ్చారు. ఈర్రాజు పక్కన కొందరు, సత్తిరాజు పక్షాన కొందరు చేరి గిరి బయట నిలబడ్డారు. ఈర్రాజు, సత్తిరాజూ బరిమీదకొచ్చి బాణాకర్రలు, ఈటెలు, గొడ్డళ్ళు ఒకదానితర్వాత ఒకటి తీసుకుని తలపడ్డారు. చివరకు గాలాలూ వలలూ తీసుకొని కలపడ్డారు. పోరు ఘోరంగా సాగిపోతోంది. ఎవడూ గిరి దాటలేదు. మల్లయుద్ధానికి, ముష్టియుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు. ఒకడి మెడ ఒకడు విరుస్తున్నాడు. తలలు డీ కొంటున్నాయి. కొబ్బరికాయలు పగిలిన మోతలు, అరుపులు, పెడబొబ్బలు. ఇరుపక్షాలవాళ్లు యీలలూ కేకలతో గంతులేస్తున్నారు. "అది దొంగపట్టు - ఇడువ్?" ఈర్రాజు పక్షంవాడొకడు గిరిదాటి సత్తిరాజుమీద కొచ్చాడు. "ఆడిదే దొంగదెబ్బ!" అంటూ సత్తిరాజు మనిషొకడు గిరిలోకి దూకాడు. ఇరుపక్షాలవాళ్లు కేకలు వేసుకుంటూ తన్నులాటకు దిగారు.  గౌరి పరుగెత్తుకొచ్చి సత్తి, ఈర్రాజుల మధ్యకొచ్చి నిలిచింది. "ఆగండి!" శివయ్య రంకె వేశాడు. పెద్దలు యిరుపక్షాల కుర్రాళ్ళని సర్ది దూరంగా నిలబెట్టారు. "శివయ్యన్నా! ఇది పధ్ధతికాదు. పైగా అన్నిట్లోనూ సత్తి, ఈర్రాజులు సమాన ఉజ్జీలనే రుజువయిపోయిందిగందా!"  "ఇప్పుడేం చేయమంటావ్ చింతయ్యా?" ప్రాధేయపూర్వకంగా అడిగాడు శివయ్య. "ఇక వదిలెయ్!" "నా పెమాణమో?" దిగులుగా అన్నాడు శివయ్య. "నీ పెమాణాన్ని వదులుకోమంటంలేదు. గంగమ్మ తల్లిమీద చేసిన పెమాణాన్ని వదులుకుంటే గంగపుత్రులకు పుట్టగతులుండవని నాకు తెలియనిదా శివయ్యన్నా!"  "బాగా సెప్పినావ్! ఇప్పుడా పెమాణాన్ని ఎట్టా నిలుపుకోను?" "ఇను, మరి!"

 "nee voppa!" "ende maddela nee yavva nee godava!" shivayya pellaanni gadimadu. "mundu sattiraju oosendukettav? aallani cheppaniiy mari" annadi gangamma "bagunde nee yavvaram? epudo odiperu mundala cheppali ganda?"  "attayithe eerraajugaadi pere mundettochugaa?" gangadi pedda lajikku. shivayya tala gokkuntu edho anaboyesariki gauri addam vachindi. "meerendi kayyaalaadukuntaaru? aa peddollanu matadaniyyandi." eerraajuu, sattiraajuu gauri mukhamloki okkasariga chusaru, gauri tanane korukuntunda? "mallanna, adavayya - meeru kaneeyandi." aadesinchaadu shivayya. mallanna, adavayya, jangayya, pakkeyya mukhamukhaalu chusukunnaru. supreenkortu bench jadjiment oka jadjidwara velladinchinatlu, aa naluguri ummaditiirpunu evaru teliyacheyala ani mantanaalaadukunnaaru. aa bharam andarikante vayasulo pedda ayina pakkeyyameeda padindi. "oea! cheppu pakkeyya - pachchapaatam oddu. bhayam asale vaddu. samsayinchoddu. kobbarikaya pagalesinattu cheppu!" prothsahinchaadu shivayya. musaladu andarikante mundukochi nilabaddadu. talagudda vippateesi mukham tuduchukuni mallee kattukunnadu. gontu sakilinchi, kallu chikilinchi ikilinchaadu. janam ukkiribikkirayipo suspens bharinchaleka. musaladu jaguchestunte vaallaku ollu mandipotundi. gauri mukham jevurinchindi eerraajuu, sattiraju bigisipoyivunnaaru . "pakkeyya! seppu nee teerpu." shivayya heccharinchaadu. ettakelaku pakkeyya gontu palikindi: "gangamma shivayyala koothurayina gourammanu rachinchinodu evarayya ante -" ani aagi musaladu janaanni osaari kalayajusadu. "cheppu - cheppasa!" janam arichaaru. "sattiraju!" aagi gutaka mingaadu musaladu. gumpulo kalakalam. "eerraaju!" aagi daggaadu pakkeyya. nollu terachinavi terachinatte undipoyayi. "ore pakkirigaa, samputunnavura?" mandiloonunchi arichaadokadu. "idhi geelliddaruu nadilo dookinaaru. iddaruu mosalni sampinaaru. iddaruu gourammanu rachinchinaaru. iddaruu gourammanu odduku cherchinaaru. indulo oru takkuva, oru ekkuva seppadaaniki yeelledani maa andari abhiprayam. anduvalla maa naluguri teerpu entante eerraaju, sattiraju yiddaruu shivayya koothurni rachinchinaaru." akkada aagi shivayya mukhamloki chusi "ika nee pemaanam chellinchuko shivayya!" annadu pakkeyya. janaanni mahaa goppagachusi chatikilabaddadu yisukaparrameeda. janam bigisipoyaru. vaadi teerpedo evadiki antu chikkaledu. "ori neeyavva! yem tiirpura yidi? peekalameeda peeta mudi esarendira? isurolalo yirukkupoyinattu idem tiirpura?" pakkeyya mukhamlo mukhampetti chustuu, "intakee gaurini evudikichi cheyamantavura?" biggaragaa chiragga arichaadu shivayya. pakkeyya migata muggurikesi chushadu. mallee talalu koodesi gusagusalaadaaru. "shivanna! nee koothurni godaarlo mosali notlonchi kapadinodevado cheppamannavu memu cheppaamu. iddaruu rachinchaarani maa teerpu mari! nee pemaanam nuvvetta sellinchukuntavo makem erika? koothurni yiddarikee manumadistavo vodulukuntavo nee yittam" ani mallee koolabaddaadu pakkeyya.  "ore, yidemanna sattekaalamanukunnaara? arjunudu kuntamma daggarakochi 'amma! amma oo pandu teccha'nante manchidi kodaka andaruu panchukuni tinamandata. aa maatameeda nilabadi aidugurannadammulu droupadini manuvadarata. idigo, attundira mee teerpu" annadu shivayya. "ayithe, nee yittam. maa teerpadi. yem chesukuntavo chesuko" ani naluguru nyaayamuurtulu velladaaniki siddhamayaaru. "ore agandira! nee cheppedikuda yinandimari" ani burrameesaalu sardukunnadu shivayya. "naa aastanta oka wata, kotta padavatho sahaa" rendovata yee gauri. "saamulori kobbarikayo?" jellala peetayya pallikilinchaadu. andaruu fakkuna navvaaru. "are seetam - devudichina kobbarikaya naa vatadira!" ani sattiraajunu, yerrajuni daggiragaa pilichaadu, shivayya.  "ore! innarugadara. naa aastikaavaalo gauri kaavaalo korukondi. naa maataku tiruguledu, telisinda?" annadu shivayya. iddaruu gaure kavalannaru. janam chappatlu kottaru. gauri siggupadindi. gangamma ayomayamgaa chusindi. shivayya valalopadda bochechepala gilagilladadu. "iddarnee etta manuvaduddira gauri?" andarini kalayajuchadu. "endira daari?" "godare?" chalavayya janamloonunchi arichaadu. pakapakalu, vikavikalu. "shivayya taataa! nee cheppeda?" arichaadu gumpulo nunchi okadu. andaruu aa pannendella chitraayigaadikesi chitramgaa chusaru. "cheppara manavada!" mee kishtamena annattu eerraajuni, sattirraajuni chushadu shivayya. "e puttalo epamundo seppaniey!" annadu pakkeyya. andaruu talaluupaaru. chitraayigaadu oo pullanu virichi tecchi janaanni tappukomani, gundramgaa oo pedda geetha geesaadu. "idigo taataa, chudu. ikkademo sattiraju, akkademo eerraaju!" geetameeda nilabadi chitraayigaadu cheppukupotunnadu. "eelliddaruu yee giridatakunda yuddham cheyali. evadu geliste vaadidi gauri" telchi cheppesi shivayya kallaloki chushadu chinnodu. "ori kurnayala! bayaskopu bommalata chupistaveti?" janamloonunchi arichaadokadu. "mee iddarikee ishtamena?" eerraajunu, sattiraajunu guchiguchi chushadu shivayya. kshanaalameeda rangam siddhamayipoyindi. iddaruu barimeedakochaaru. eerraaju pakkana kondaru, sattiraju pakshaana kondaru cheri giri bayata nilabaddaaru. eerraaju, sattiraajuu barimeedakochi baanaakarralu, eetelu, goddallu okadaanitarvaata okati teesukuni talapaddaaru. chivaraku gaalaaluu valaluu teesukoni kalapaddaaru. poru ghoramgaa sagipotondi. evadoo giri daataledu. mallayuddhaaniki, mushtiyuddhaaniki siddhamayyaaru. okadi meda okadu virustunnadu. talalu d kontunnayi. kobbarikaayalu pagilina motalu, arupulu, pedabobbalu. irupakshaalavaallu yeelaluu kekalatho gantulestunnaru. "adhi dongapattu - iduv?" eerraaju pakshamvaadokadu giridati sattiraajumeeda kochadu. "aadide dongadebba!" antuu sattiraju manishokadu giriloki dookaadu. irupakshaalavaallu kekalu vesukuntu tannulaataku digaaru.  gauri parugettukochi satti, eerraajula madhyakochi nilichindi. "aagandi!" shivayya ranke vaesaadu. peddalu yirupakshaala kurraallani sardi dooramgaa nilabettaaru. "shivayyanna! idhi padhadhatikaadu. paiga annitloonuu satti, eerraajulu samaana ujjeelane rujuvayipoyindigandaa!"  "ippudem cheyamantav chintayya?" praadheyapuurvakamgaa adigaadu shivayya. "ika vadiley!" "naa pemanamo?" digulugaa annadu shivayya. "nee pemaanaanni vadulukomantamledu. gangamma tallimeeda chesina pemaanaanni vadulukunte gangaputrulaku puttagatulundavani naaku teliyanidaa shivayyanna!"  "baga seppinav! ippuda pemaanaanni etta nilupukonu?" "inu, mari!"