తెలంగాణ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కోట్ల రూపాయల డబ్బుతో రెండు తెలుగు రాష్ర్టాల్లోని వివిధ దేవతలకు మొక్కుబడి ఆభరణాలు సమర్పించిన సందర్భంలో రాజ్యానికీ, మతానికీ మధ్య సంబంధం గురించిన చర్చ మళ్ళీ ముందుకొచ్చింది.ముఖ్యమంత్రులు, ప్రధానమంత్రులు, రాష్ట్రపతులు, గవర్నర్లు తాము నమ్మిన గుడులకో, మసీదులకో, చర్చిలకో, గురుద్వారలకో పోయి మొక్కులు తీర్చుకోవడం కొత్త కాదు. స్వంత మొక్కు లేదా కోరిక తీర్చుకునేందుకు ఏ రాజ్యాంగబద్ధ పదవిలో ఉన్న వ్యక్తీ ప్రభుత్వ ఖర్చుతో ప్రయాణం చెయ్యడానికి వీలు లేదని చాలా మందే వాదించారు. కానీ క్రమంగా అటువంటి ప్రయాణాలు ప్రభుత్వ ఖర్చుతో చెయ్యడాన్ని పట్టించుకోకుండా వదిలేసే స్థితి దేశమంతటా వచ్చింది.కానీ తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి చేసిన పని ఆ కోవలకు కూడా చెందనిది. కోట్ల రూపాయలు ప్రభుత్వ రంగంలో దేవాదాయ శాఖ పరిధిలో ఉన్న ‘కామన్ గుడ్ ఫండ్’ నుంచి జీవో నంబర్ 22, 23ల ద్వారా తీసుకొని మొక్కులు చెల్లించారు. ఒక వ్యక్తి స్వంత మొక్కు చెల్లింపుకు ‘కామన్ గుడ్ ఫండ్’ నుంచి కోట్లకొద్దీ డబ్బు తీసి ఖర్చు చేయడమే వైరుధ్యంతో కూడుకున్న సమస్య. ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో చేసిన ఎండోమెంట్ యాక్ట్, దాని అమలుకు రూపొందించిన రూల్స్ ఈ విధమైన ఖర్చుకు అంగీకరించవనేది ఒక అంశం. ఈ అంశాన్ని చాలా విశాల ప్రాతిపదికన రాజ్యం, వ్యక్తుల మతపర నమ్మకాల మధ్య సంబంధం ఎలా ఉండాలనేది ఈ చర్చలో భాగంగా తేల్చుకోవలసి ఉంది. రాజ్యం, వ్యక్తి నమ్మకం విరుద్ధ విలువలతో కూడిన అంశాలు. ప్రజాస్వామ్య, సెక్యులర్ రాజ్యాలు ఉనికిలోకి రాక ముందు రాజు మత నమ్మకానికీ, తన రాజ్య ఆచరణకూ మధ్య గీత అసలే లేదు. అందుకే రాజరిక దశలో తాము నమ్మిన దేవుని గుళ్ళు, మసీదులు, చర్చిలు రాజులు ఇష్టమొచ్చినంత ఖర్చుచేసి కట్టారు. ఆ దశలో ప్రజా సంక్షేమం అటుంచి ప్రజలను పీడించి, పిప్పి చేసి వారి వనరులను, శ్రమను దోచుకొని పెద్ద, పెద్ద కట్టడాలు కట్టారు. తమ మొక్కులు తీర్చుకునేందుకు ప్రజల్ని పీడించారు, పశువుల్ని చంపారు. ప్రజలకు ఓటు హక్కు లేక ముందు, వాళ్ళు సిటిజనులుగా గుర్తింపు పొందనప్పుడు ఇవన్నీ నడిచాయి. రాజరిక రాజ్యం నమ్మకంపై ఆధారపడి నడిచిన రాజ్యం.బ్రిటన్లో రాజరిక రాజ్యం ప్రజాస్వామ్య రాజ్యంగా మారుతున్న దశలో (1846లో) జార్జి జాకబ్ హోలియోక్ అనే సంఘ సంస్కర్త – ఫ్రీ థింకర్ సెక్యులరిజం (లౌకికవాదం) అనే సిద్ధాంతానికి రూపకల్పన చేశాడు. ఆయన ఇచ్చిన నిర్వచనం ప్రకారం సెక్యులరిజం అంటే ‘a form of opinion which concerns itself only with questions, the issues of which can be tested by the experience of this life’ (కాస్త దగ్గరగా అనువదిస్తే ఈ జీవితంలోని అనుభవంలో టెస్ట్ చెయ్యగలిగిన ప్రశ్నలు, సమస్యలపై ఏర్పర్చుకునే అభిప్రాయాలు). మొదట్లో ఆయన రాజ్యం, మతం మధ్య సంబంధాలతో ఆ సూత్రాన్ని ముడేసి చూడలేదు. కానీ తరువాత వివరణలో రాజ్యం నుంచి, మతపర ప్రక్రియలన్నీ వేరుచెయ్యాలనే వాదన ఆయన రచనల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.రాజ్యం శరీర అవసరాలను తీర్చేది, వస్తు అభివృద్ధి చేసేది. కానీ మతం ఆత్మ సంబంధిత అవసరాలను తీర్చే ఒక సంస్థ. రాజ్యం మానవుని ఈ లోక అవసరాలను మాత్రమే చూడాలి లేదా చూడగలదు. జార్జి జాకబ్ దృష్టిలో ఆనాటి కార్మికుల, రైతుల ఫిజికల్ వనరుల అభివృద్ధి కోసం చెయ్యాలి. రాజ్యం ఆత్మ, నమ్మకం లేదా పరలోక ప్రాప్తి మొదలగు అంశాల చుట్టూ మానవులు పడే తంటాలను పట్టించుకోవలసిన అవసరం లేదు. ఎందుకు? ఆ పని చెయ్యడానికి మతం అనే సంస్థ మరోటి ఉంది కనుక. రాజ్యానికి ఎలాగైతే అంగాలు ఉన్నాయో మతానికి కూడా అలాంటి లేదా కాస్త భిన్నమైన అంగాలు ఉన్నాయి. రాజ్యం, మతం మధ్య సంబంధాన్ని తెంపే సెక్యులరిజం సిద్ధాంతం రాకముందు రాజ్యం బార్డర్లను కాపాడే పనితో పాటు ఎక్కువగా మతం పనే చేసేది. ప్రజల ఆర్థిక, సాంఘిక, విద్య, ఆరోగ్య అంశాల పట్ల అది పట్టించుకున్న దాఖలాలు లేవు. ఈ వాదనంతా జార్జి జాకబ్ భిన్న డినామినేషన్లు (ప్రొటెస్టాంట్, క్యాథలిక్, పెంతకోస్తల్) ఉన్నప్పటి ఒకే మత బంధం నుంచి రాజ్యాన్ని వేరు చేసి దానికి ఇహలోక జీవన అభివృద్ధి ప్రక్రియను అంటగట్టడానికి చేసిన సిద్ధాంత కృషి. దీని ఫలితాలు క్రిస్టియన్ మతం ఆధిక్యతలో ఉన్న దేశాల్లో ఎలా ఉన్నాయో అనుభవంలో చూశాం.భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్యం, ఓటుహక్కు, సిటిజెన్షిప్ అనే గొప్ప ఆచరణాత్మక విలువల్ని మనం ఇక్కడి హిందూ పండితులో, ముస్లిం పండితులో (లేదా ముల్లాలో) రూపొందించిన సిద్ధాంతాల నుంచి నేర్చుకున్నవి కావు. ఆ విలువలు బ్రిటిష్ సిద్ధాంత, ఆచరణ నుంచి ఒక మేరకు మన మీద రుద్దబడ్డాయి. ఐనా ఆ ప్రక్రియ మంచే చేసింది. నరేంద్ర మోదీ, చంద్రశేఖర్ రావు లేదా చంద్రబాబు వంటి మూఢ, వాస్తు నమ్మకస్తుల నుంచి గానీ, లేదా అటువంటి వారిని అనుసరించే సిద్ధాంతవేత్తల నుంచి గానీ ఇటువంటి గొప్ప ఆలోచనలు పుట్టే అవకాశం లేదు. అదృష్టవశాత్తు అంబేడ్కర్, నెహ్రూ వంటి సెక్యులర్ మేధావులు ఈ దేశంలో పుట్టారు కనుక ఈ సిద్ధాంతం గొప్పతనాన్ని గుర్తించారు. ఆచరించారు.ఈ రోజుల్లో మన దేశంలో కేంద్ర స్థాయిలో బీజేపీ రాష్ట్ర స్థాయిలో టీఆర్ఎస్ వంటి పార్టీలు అంబేడ్కర్, నెహ్రూల ఆచరణకు గండికొట్టి రాజరిక రాజ్య నిర్మాణం వైపు అడుగులు వేస్తున్నాయి. చంద్రశేఖర్ రావు మొక్కులు తీర్చిన తీరు, రెండు చాపర్ విమానాల్లో తిరుపతికి ప్రయాణించిన తీరు, ఏ బీజేపీ ముఖ్యమంత్రి కూడా చెయ్యనటువంటిది. ఈ ప్రమాదం ఇక్కడితో ఆగదు. ఈ దేశంలో ఉన్న వివిధ మత విలువల వల్ల రాజ్యం మతానికి సంబంధించిన ఆత్మ, దాని సంబంధిత సాల్వేషన్ ఖర్చులకు దూరంగా ఉండకపోతే ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ ప్రజల సంక్షేమ వ్యవస్థగా బతకడం కష్టం. ఈ దేశంలో ఎన్నికల రంగాన్ని ప్రభావితం చెయ్యగల నాలుగు మతాలున్నాయి. హిందూయిజం, ఇస్లాం, క్రిస్టియానిటీ, సిక్కిజం. ఒక మతం ఆధ్యాత్మిక–– ముఖ్యంగా ఆత్మ సంబంధిత–– ఖర్చులు రాజ్యం పెట్టడం (ఆ ఆదాయం ఎటు నుంచి వచ్చినా, సీజీఎఫ్ కావచ్చు, మరోటి కావచ్చు) మొదలు పెడితే హిందూ ఇజంలో ఎంత మంది దేవతలను సంతృప్తి పర్చడానికి ఖర్చు పెట్టాలో చంద్రశేఖర్ రావు లిస్టే చెబుతుంది.ఆయన ప్రభుత్వం జీవో ఎం.ఎస్. నెం. 22 ప్రకారం వరంగల్ భద్రకాళికి రూ.57 లక్షల బంగారం, పద్మావతి అమ్మవారికి (తిరుపతి) రూ.45వేల బంగారం, కనకదుర్గమ్మ (విజయవాడ) రూ.75వేల బంగారం, కొరివి వీరన్నకు రూ.75వేల బంగారం పెట్టాలని నిర్ణయించారు. జీవో నెం. 2తో రూ.5కోట్ల బంగారం ఒక్క తిరుపతి వెంకన్నకు ఇవ్వాలని నిర్ణయించారు. రెండు ప్రత్యేక విమానాల్లో అక్క డికి పోయి ఇచ్చి వచ్చారు. విమానాల ఖర్చు ఎక్కడి నుంచి పెట్టారో తెలువదు. విచిత్రమేమిటంటే ఇందులో రూ.5 కోట్ల 90 వేల రూపాయలు ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఉన్న దేవతలకు సమర్పిస్తే తెలంగాణలో ఉన్న దేవతలకు రూ.57 లక్షల 75వేలు మాత్రమే సమర్పిస్తామని మొక్కుకున్నారు. దేవాదాయ కామన్ గుడ్ఫండ్ ఆదాయం రూల్స్ ప్రకారం నెలకు రూ.50వేలకు మించి ఆదాయం ఉన్న టెంపుల్స్ 5 శాతం డబ్బును ఈ ఫండ్లో జమ చేస్తారు. రాష్ట్రం విడిపోయాక తెలంగాణ టెంపుల్స్ నుంచి వచ్చిన ఆదాయాన్ని ఆంధ్ర దేవుళ్లకు 6కోట్లు ఖర్చు చేశారు. ఎక్కువ ఆదాయం ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్ టెంపుల్స్కి ఇచ్చి వచ్చిందీ ప్రభుత్వం. ఆంధ్రప్రదేశ్ టెంపుళ్ల నుంచి తెలంగాణ ప్రభుత్వానికి ఆదాయం వచ్చే అవకాశం అసలే లేదు. తెలంగాణ ప్రజలు ఇటువంటి ఖర్చును ఎలా సమర్థిస్తారో తెలువది.రాజ్యానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన సమస్య ఒక్కొక్క రాష్ట్రంలో వందల కొద్దీ ఉన్న దేవీదేవతలు మొక్కుల పేరుతో రాజ్యం ఖర్చుపెడితే అసలు ప్రజా సంక్షేమమనే పని ఇక అది చెయ్యలేదు. ఒక రాష్ట్ర లేదా దేశ కేబినెట్ రెజల్యూషన్ ద్వారా మొక్కుకోవడమంటూ ఉండదు. కేబినెట్ లేదా లెజిస్లేటివ్ బాడీలు వెరిఫై చెయ్యగల ఫిజికల్ అంశాలపై కేంద్రీకరించవలసిన నిబంధన అందుకోసం పెట్టింది. ఉదాహరణకు చంద్రశేఖర్ రావు బంగారు తెలంగాణ రూపొందాలని ఆంధ్రప్రదేశ్లో తిరుపతి దేవునికి మొక్కుకున్నానని చెబుతున్నాడు. రాష్ట్రం విడిపోవద్దని అదే దేవుణ్ణి ఆ రాష్ట్రంలోని ఎంతోమంది మొక్కుకున్నారు. కానీ విభజనను ఆ దేవుడు ఆపలేదు. విడిపోయాక ఆ దేవునికే 5 కోట్ల రూపాయల బంగారం తెలంగాణ ఇస్తే ఆ దేవుడు తన రాష్ర్టాన్ని వెండి రాష్ట్రంగా ఉంచి తెలం గాణను బంగారు రాష్ట్రంగా ఎలా చేస్తాడు అని ప్రజలు నమ్ముతారు? అసలు ఆయన ఏం మొక్కుకున్నాడో మనకు తెలియదు. ఇదే ఆత్మ సంబంధిత అన్వెరి ఫెయబుల్ అంశం. దీన్ని రాజ్యం పరిధిలోకి తేవద్దు అని సెక్యులరిజం చెబుతుంది. ఇది ఒక్క మతంతో ఆగదు. అన్ని మతాలకు అది వర్తిస్తుంది.రాజశేఖర్ రెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు జెరూసలేం పొయ్యొచ్చేవారు. ఆ ఖర్చు రాజ్యం భరించిందా తాను సొంతంగా పెట్టుకున్నారా తెలియదు. రేపు మరో క్రిస్టియన్ ముఖ్యమంత్రి అయితే మూడు నాలుగు అదే విమానాల్లో పోయి ఒక పదికోట్లు ఒక ఫండ్ నుంచి ఇచ్చివస్తే ఎలా తప్పు పడతాం. లేదా ఒక ముస్లిం వ్యక్తి ముఖ్యమంత్రి అయి అద్దెకు విమానాలు తీసుకుని కోట్ల కొద్దీ డబ్బు మక్కాకు మొక్కుకుని, పొయ్యి ఇచ్చి రావచ్చు. కనుక ఇది ఒక మతం చెయ్యొచ్చు, మరో మతం చెయ్యకూడదు అనే అంశం కాదు. ఆధునిక ప్రజాస్వామ్య సంక్షేమ రాజ్యం ఫిజికల్ వనరుల అభివృద్ధికి, అవసరాలకు మాత్రమే డబ్బు ఖర్చు చేసినప్పుడు వ్యవస్థను కాపాడుకోవడం సాధ్యం. ఆరోగ్యపర అంశాల్లో కూడా రాజ్యం వెరిఫైయబుల్ అంశాలపై మాత్రమే ఖర్చు చెయ్యాలి. ఈ మధ్య రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తీర్థయాత్రలకు, హజ్కు, జెరూసలేం యాత్రలకు కోట్లు కోట్లు ఖర్చు చేస్తున్నాయి. ఇవన్నీ ఆధ్యాత్మిక రంగం సమస్యలు కనుక ఎవరూ ప్రశ్నించకూడదనేది ఈ ప్రక్రియ మద్దతుదారుల వాదన.వ్యక్తుల నమ్మకాన్ని రాజ్యం కాదనలేదు. కానీ వారి నమ్మకాలను (మొక్కులు అందులో భాగమే) రాజ్యం తీర్చలేదు. రాజ్యం భౌతిక స్థితిని మారుస్తుంది, అభివృద్ధి చేస్తుంది. కానీ ఆధ్యాత్మిక స్థితిని మార్చే, లేదా అభివృద్ధి చేసే ప్రక్రియను సెక్యులరిజం రాజ్యానికి బయట ఉంచుతుంది. మన దేశంలో తాత్విక రంగంలో అంబేడ్కర్, నెహ్రూ ఈ అంశాన్ని అర్థం చేసుకున్నారు కనుకనే ప్రజా స్వామిక రాజ్య వ్యవస్థ మత రాజ్య వ్యవస్థలోకి మారకుండా ఆగింది. తెలంగాణ సెంటిమెంటును, ఇక్కడి ప్రజల అమాయకత్వాన్ని ఆసరాగా చేసుకొని కేసీఆర్ థియోక్రాటిక్ పనులన్నీ చేస్తున్నారు. ఇటువంటి వ్యక్తే ప్రధాన మంత్రి అయితే ఇక్కడ ప్రజాస్వామ్యం అతి త్వరలోనే అంతమౌతుంది.కంచ ఐలయ్య షఫర్డ్ముఖ్యమంత్రులు, ప్రధానమంత్రులు, రాష్ట్రపతులు, గవర్నర్లు తాము నమ్మిన గుడులకో, మసీదులకో, చర్చిలకో, గురుద్వారలకో పోయి మొక్కులు తీర్చుకోవడం కొత్త కాదు. స్వంత మొక్కు లేదా కోరిక తీర్చుకునేందుకు ఏ రాజ్యాంగబద్ధ పదవిలో ఉన్న వ్యక్తీ ప్రభుత్వ ఖర్చుతో ప్రయాణం చెయ్యడానికి వీలు లేదని చాలా మందే వాదించారు. కానీ క్రమంగా అటువంటి ప్రయాణాలు ప్రభుత్వ ఖర్చుతో చెయ్యడాన్ని పట్టించుకోకుండా వదిలేసే స్థితి దేశమంతటా వచ్చింది.కానీ తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి చేసిన పని ఆ కోవలకు కూడా చెందనిది. కోట్ల రూపాయలు ప్రభుత్వ రంగంలో దేవాదాయ శాఖ పరిధిలో ఉన్న ‘కామన్ గుడ్ ఫండ్’ నుంచి జీవో నంబర్ 22, 23ల ద్వారా తీసుకొని మొక్కులు చెల్లించారు. ఒక వ్యక్తి స్వంత మొక్కు చెల్లింపుకు ‘కామన్ గుడ్ ఫండ్’ నుంచి కోట్లకొద్దీ డబ్బు తీసి ఖర్చు చేయడమే వైరుధ్యంతో కూడుకున్న సమస్య. ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో చేసిన ఎండోమెంట్ యాక్ట్, దాని అమలుకు రూపొందించిన రూల్స్ ఈ విధమైన ఖర్చుకు అంగీకరించవనేది ఒక అంశం. ఈ అంశాన్ని చాలా విశాల ప్రాతిపదికన రాజ్యం, వ్యక్తుల మతపర నమ్మకాల మధ్య సంబంధం ఎలా ఉండాలనేది ఈ చర్చలో భాగంగా తేల్చుకోవలసి ఉంది. రాజ్యం, వ్యక్తి నమ్మకం విరుద్ధ విలువలతో కూడిన అంశాలు. ప్రజాస్వామ్య, సెక్యులర్ రాజ్యాలు ఉనికిలోకి రాక ముందు రాజు మత నమ్మకానికీ, తన రాజ్య ఆచరణకూ మధ్య గీత అసలే లేదు. అందుకే రాజరిక దశలో తాము నమ్మిన దేవుని గుళ్ళు, మసీదులు, చర్చిలు రాజులు ఇష్టమొచ్చినంత ఖర్చుచేసి కట్టారు. ఆ దశలో ప్రజా సంక్షేమం అటుంచి ప్రజలను పీడించి, పిప్పి చేసి వారి వనరులను, శ్రమను దోచుకొని పెద్ద, పెద్ద కట్టడాలు కట్టారు. తమ మొక్కులు తీర్చుకునేందుకు ప్రజల్ని పీడించారు, పశువుల్ని చంపారు. ప్రజలకు ఓటు హక్కు లేక ముందు, వాళ్ళు సిటిజనులుగా గుర్తింపు పొందనప్పుడు ఇవన్నీ నడిచాయి. రాజరిక రాజ్యం నమ్మకంపై ఆధారపడి నడిచిన రాజ్యం.బ్రిటన్లో రాజరిక రాజ్యం ప్రజాస్వామ్య రాజ్యంగా మారుతున్న దశలో (1846లో) జార్జి జాకబ్ హోలియోక్ అనే సంఘ సంస్కర్త – ఫ్రీ థింకర్ సెక్యులరిజం (లౌకికవాదం) అనే సిద్ధాంతానికి రూపకల్పన చేశాడు. ఆయన ఇచ్చిన నిర్వచనం ప్రకారం సెక్యులరిజం అంటే ‘a form of opinion which concerns itself only with questions, the issues of which can be tested by the experience of this life’ (కాస్త దగ్గరగా అనువదిస్తే ఈ జీవితంలోని అనుభవంలో టెస్ట్ చెయ్యగలిగిన ప్రశ్నలు, సమస్యలపై ఏర్పర్చుకునే అభిప్రాయాలు). మొదట్లో ఆయన రాజ్యం, మతం మధ్య సంబంధాలతో ఆ సూత్రాన్ని ముడేసి చూడలేదు. కానీ తరువాత వివరణలో రాజ్యం నుంచి, మతపర ప్రక్రియలన్నీ వేరుచెయ్యాలనే వాదన ఆయన రచనల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.రాజ్యం శరీర అవసరాలను తీర్చేది, వస్తు అభివృద్ధి చేసేది. కానీ మతం ఆత్మ సంబంధిత అవసరాలను తీర్చే ఒక సంస్థ. రాజ్యం మానవుని ఈ లోక అవసరాలను మాత్రమే చూడాలి లేదా చూడగలదు. జార్జి జాకబ్ దృష్టిలో ఆనాటి కార్మికుల, రైతుల ఫిజికల్ వనరుల అభివృద్ధి కోసం చెయ్యాలి. రాజ్యం ఆత్మ, నమ్మకం లేదా పరలోక ప్రాప్తి మొదలగు అంశాల చుట్టూ మానవులు పడే తంటాలను పట్టించుకోవలసిన అవసరం లేదు. ఎందుకు? ఆ పని చెయ్యడానికి మతం అనే సంస్థ మరోటి ఉంది కనుక. రాజ్యానికి ఎలాగైతే అంగాలు ఉన్నాయో మతానికి కూడా అలాంటి లేదా కాస్త భిన్నమైన అంగాలు ఉన్నాయి. రాజ్యం, మతం మధ్య సంబంధాన్ని తెంపే సెక్యులరిజం సిద్ధాంతం రాకముందు రాజ్యం బార్డర్లను కాపాడే పనితో పాటు ఎక్కువగా మతం పనే చేసేది. ప్రజల ఆర్థిక, సాంఘిక, విద్య, ఆరోగ్య అంశాల పట్ల అది పట్టించుకున్న దాఖలాలు లేవు. ఈ వాదనంతా జార్జి జాకబ్ భిన్న డినామినేషన్లు (ప్రొటెస్టాంట్, క్యాథలిక్, పెంతకోస్తల్) ఉన్నప్పటి ఒకే మత బంధం నుంచి రాజ్యాన్ని వేరు చేసి దానికి ఇహలోక జీవన అభివృద్ధి ప్రక్రియను అంటగట్టడానికి చేసిన సిద్ధాంత కృషి. దీని ఫలితాలు క్రిస్టియన్ మతం ఆధిక్యతలో ఉన్న దేశాల్లో ఎలా ఉన్నాయో అనుభవంలో చూశాం.భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్యం, ఓటుహక్కు, సిటిజెన్షిప్ అనే గొప్ప ఆచరణాత్మక విలువల్ని మనం ఇక్కడి హిందూ పండితులో, ముస్లిం పండితులో (లేదా ముల్లాలో) రూపొందించిన సిద్ధాంతాల నుంచి నేర్చుకున్నవి కావు. ఆ విలువలు బ్రిటిష్ సిద్ధాంత, ఆచరణ నుంచి ఒక మేరకు మన మీద రుద్దబడ్డాయి. ఐనా ఆ ప్రక్రియ మంచే చేసింది. నరేంద్ర మోదీ, చంద్రశేఖర్ రావు లేదా చంద్రబాబు వంటి మూఢ, వాస్తు నమ్మకస్తుల నుంచి గానీ, లేదా అటువంటి వారిని అనుసరించే సిద్ధాంతవేత్తల నుంచి గానీ ఇటువంటి గొప్ప ఆలోచనలు పుట్టే అవకాశం లేదు. అదృష్టవశాత్తు అంబేడ్కర్, నెహ్రూ వంటి సెక్యులర్ మేధావులు ఈ దేశంలో పుట్టారు కనుక ఈ సిద్ధాంతం గొప్పతనాన్ని గుర్తించారు. ఆచరించారు.ఈ రోజుల్లో మన దేశంలో కేంద్ర స్థాయిలో బీజేపీ రాష్ట్ర స్థాయిలో టీఆర్ఎస్ వంటి పార్టీలు అంబేడ్కర్, నెహ్రూల ఆచరణకు గండికొట్టి రాజరిక రాజ్య నిర్మాణం వైపు అడుగులు వేస్తున్నాయి. చంద్రశేఖర్ రావు మొక్కులు తీర్చిన తీరు, రెండు చాపర్ విమానాల్లో తిరుపతికి ప్రయాణించిన తీరు, ఏ బీజేపీ ముఖ్యమంత్రి కూడా చెయ్యనటువంటిది. ఈ ప్రమాదం ఇక్కడితో ఆగదు. ఈ దేశంలో ఉన్న వివిధ మత విలువల వల్ల రాజ్యం మతానికి సంబంధించిన ఆత్మ, దాని సంబంధిత సాల్వేషన్ ఖర్చులకు దూరంగా ఉండకపోతే ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ ప్రజల సంక్షేమ వ్యవస్థగా బతకడం కష్టం. ఈ దేశంలో ఎన్నికల రంగాన్ని ప్రభావితం చెయ్యగల నాలుగు మతాలున్నాయి. హిందూయిజం, ఇస్లాం, క్రిస్టియానిటీ, సిక్కిజం. ఒక మతం ఆధ్యాత్మిక–– ముఖ్యంగా ఆత్మ సంబంధిత–– ఖర్చులు రాజ్యం పెట్టడం (ఆ ఆదాయం ఎటు నుంచి వచ్చినా, సీజీఎఫ్ కావచ్చు, మరోటి కావచ్చు) మొదలు పెడితే హిందూ ఇజంలో ఎంత మంది దేవతలను సంతృప్తి పర్చడానికి ఖర్చు పెట్టాలో చంద్రశేఖర్ రావు లిస్టే చెబుతుంది.ఆయన ప్రభుత్వం జీవో ఎం.ఎస్. నెం. 22 ప్రకారం వరంగల్ భద్రకాళికి రూ.57 లక్షల బంగారం, పద్మావతి అమ్మవారికి (తిరుపతి) రూ.45వేల బంగారం, కనకదుర్గమ్మ (విజయవాడ) రూ.75వేల బంగారం, కొరివి వీరన్నకు రూ.75వేల బంగారం పెట్టాలని నిర్ణయించారు. జీవో నెం. 2తో రూ.5కోట్ల బంగారం ఒక్క తిరుపతి వెంకన్నకు ఇవ్వాలని నిర్ణయించారు. రెండు ప్రత్యేక విమానాల్లో అక్క డికి పోయి ఇచ్చి వచ్చారు. విమానాల ఖర్చు ఎక్కడి నుంచి పెట్టారో తెలువదు. విచిత్రమేమిటంటే ఇందులో రూ.5 కోట్ల 90 వేల రూపాయలు ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఉన్న దేవతలకు సమర్పిస్తే తెలంగాణలో ఉన్న దేవతలకు రూ.57 లక్షల 75వేలు మాత్రమే సమర్పిస్తామని మొక్కుకున్నారు. దేవాదాయ కామన్ గుడ్ఫండ్ ఆదాయం రూల్స్ ప్రకారం నెలకు రూ.50వేలకు మించి ఆదాయం ఉన్న టెంపుల్స్ 5 శాతం డబ్బును ఈ ఫండ్లో జమ చేస్తారు. రాష్ట్రం విడిపోయాక తెలంగాణ టెంపుల్స్ నుంచి వచ్చిన ఆదాయాన్ని ఆంధ్ర దేవుళ్లకు 6కోట్లు ఖర్చు చేశారు. ఎక్కువ ఆదాయం ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్ టెంపుల్స్కి ఇచ్చి వచ్చిందీ ప్రభుత్వం. ఆంధ్రప్రదేశ్ టెంపుళ్ల నుంచి తెలంగాణ ప్రభుత్వానికి ఆదాయం వచ్చే అవకాశం అసలే లేదు. తెలంగాణ ప్రజలు ఇటువంటి ఖర్చును ఎలా సమర్థిస్తారో తెలువది.రాజ్యానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన సమస్య ఒక్కొక్క రాష్ట్రంలో వందల కొద్దీ ఉన్న దేవీదేవతలు మొక్కుల పేరుతో రాజ్యం ఖర్చుపెడితే అసలు ప్రజా సంక్షేమమనే పని ఇక అది చెయ్యలేదు. ఒక రాష్ట్ర లేదా దేశ కేబినెట్ రెజల్యూషన్ ద్వారా మొక్కుకోవడమంటూ ఉండదు. కేబినెట్ లేదా లెజిస్లేటివ్ బాడీలు వెరిఫై చెయ్యగల ఫిజికల్ అంశాలపై కేంద్రీకరించవలసిన నిబంధన అందుకోసం పెట్టింది. ఉదాహరణకు చంద్రశేఖర్ రావు బంగారు తెలంగాణ రూపొందాలని ఆంధ్రప్రదేశ్లో తిరుపతి దేవునికి మొక్కుకున్నానని చెబుతున్నాడు. రాష్ట్రం విడిపోవద్దని అదే దేవుణ్ణి ఆ రాష్ట్రంలోని ఎంతోమంది మొక్కుకున్నారు. కానీ విభజనను ఆ దేవుడు ఆపలేదు. విడిపోయాక ఆ దేవునికే 5 కోట్ల రూపాయల బంగారం తెలంగాణ ఇస్తే ఆ దేవుడు తన రాష్ర్టాన్ని వెండి రాష్ట్రంగా ఉంచి తెలం గాణను బంగారు రాష్ట్రంగా ఎలా చేస్తాడు అని ప్రజలు నమ్ముతారు? అసలు ఆయన ఏం మొక్కుకున్నాడో మనకు తెలియదు. ఇదే ఆత్మ సంబంధిత అన్వెరి ఫెయబుల్ అంశం. దీన్ని రాజ్యం పరిధిలోకి తేవద్దు అని సెక్యులరిజం చెబుతుంది. ఇది ఒక్క మతంతో ఆగదు. అన్ని మతాలకు అది వర్తిస్తుంది.రాజశేఖర్ రెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు జెరూసలేం పొయ్యొచ్చేవారు. ఆ ఖర్చు రాజ్యం భరించిందా తాను సొంతంగా పెట్టుకున్నారా తెలియదు. రేపు మరో క్రిస్టియన్ ముఖ్యమంత్రి అయితే మూడు నాలుగు అదే విమానాల్లో పోయి ఒక పదికోట్లు ఒక ఫండ్ నుంచి ఇచ్చివస్తే ఎలా తప్పు పడతాం. లేదా ఒక ముస్లిం వ్యక్తి ముఖ్యమంత్రి అయి అద్దెకు విమానాలు తీసుకుని కోట్ల కొద్దీ డబ్బు మక్కాకు మొక్కుకుని, పొయ్యి ఇచ్చి రావచ్చు. కనుక ఇది ఒక మతం చెయ్యొచ్చు, మరో మతం చెయ్యకూడదు అనే అంశం కాదు. ఆధునిక ప్రజాస్వామ్య సంక్షేమ రాజ్యం ఫిజికల్ వనరుల అభివృద్ధికి, అవసరాలకు మాత్రమే డబ్బు ఖర్చు చేసినప్పుడు వ్యవస్థను కాపాడుకోవడం సాధ్యం. ఆరోగ్యపర అంశాల్లో కూడా రాజ్యం వెరిఫైయబుల్ అంశాలపై మాత్రమే ఖర్చు చెయ్యాలి. ఈ మధ్య రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తీర్థయాత్రలకు, హజ్కు, జెరూసలేం యాత్రలకు కోట్లు కోట్లు ఖర్చు చేస్తున్నాయి. ఇవన్నీ ఆధ్యాత్మిక రంగం సమస్యలు కనుక ఎవరూ ప్రశ్నించకూడదనేది ఈ ప్రక్రియ మద్దతుదారుల వాదన.వ్యక్తుల నమ్మకాన్ని రాజ్యం కాదనలేదు. కానీ వారి నమ్మకాలను (మొక్కులు అందులో భాగమే) రాజ్యం తీర్చలేదు. రాజ్యం భౌతిక స్థితిని మారుస్తుంది, అభివృద్ధి చేస్తుంది. కానీ ఆధ్యాత్మిక స్థితిని మార్చే, లేదా అభివృద్ధి చేసే ప్రక్రియను సెక్యులరిజం రాజ్యానికి బయట ఉంచుతుంది. మన దేశంలో తాత్విక రంగంలో అంబేడ్కర్, నెహ్రూ ఈ అంశాన్ని అర్థం చేసుకున్నారు కనుకనే ప్రజా స్వామిక రాజ్య వ్యవస్థ మత రాజ్య వ్యవస్థలోకి మారకుండా ఆగింది. తెలంగాణ సెంటిమెంటును, ఇక్కడి ప్రజల అమాయకత్వాన్ని ఆసరాగా చేసుకొని కేసీఆర్ థియోక్రాటిక్ పనులన్నీ చేస్తున్నారు. ఇటువంటి వ్యక్తే ప్రధాన మంత్రి అయితే ఇక్కడ ప్రజాస్వామ్యం అతి త్వరలోనే అంతమౌతుంది.కంచ ఐలయ్య షఫర్డ్
telamgaana rashtra mukhyamantri kotla roopaayala dabbutho rendu telugu rashrtalloni vividha devatalaku mokkubadi aabharanaalu samarpinchina sandarbhamlo rajyaniki, mataanikee madhya sambandham gurinchina charcha mallee mundukochindi.mukhyamantrulu, pradhaanamantrulu, raashtrapatulu, governarlu taamu nammina gudulako, maseedulako, charchilako, gurudvaaralako poyi mokkulu teerchukovadam kotta kaadu. swanta mokku leda korika teerchukunenduku e rajyangabaddha padavilo unna vyaktee prabhutva kharchuto prayaanam cheyyadaaniki veelu ledani chala mande vaadinchaaru. cony kramangaa atuvanti prayaanaalu prabhutva kharchuto cheyyadaanni pattinchukokunda vadilese sthiti deshamantata vachindi.cony telamgaana mukhyamantri chesina pani aa kovalaku kuudaa chendanidi. kotla roopaayalu prabhutva rangamlo devadaya saakha paridhilo unna ‘kaman gud fund’ nunchi jeevo nambar 22, 23la dwara teesukoni mokkulu chellinchaaru. oka vyakti swanta mokku chellimpuku ‘kaman gud fund’ nunchi kotlakoddi dabbu teesi kharchu cheyadame vairudhyamtho koodukunna samasya. ummadi rashtramlo chesina endoment act, daani amaluku roopondinchina rools ee vidhamaina kharchuku angeekarinchavanedi oka amsam. ee amsaanni chala visaala praatipadikana rajyam, vyaktula matapara nammakaala madhya sambandham ela undalanedi ee charchalo bhagamga telchukovalasi undi. rajyam, vyakti nammakam viruddha viluvalatho kuudina amsaalu. prajaaswaamya, secular raajyaalu unikiloki raaka mundu raju matha nammakaanikii, tana rajya aacharanakuu madhya geetha asale ledu. anduke rajarika dasalo taamu nammina devuni gullu, maseedulu, charchilu rajulu ishtamochinanta kharchuchesi kattaru. aa dasalo praja sankshemam atunchi prajalanu peedinchi, pippi chesi vaari vanarulanu, shramanu dochukoni pedda, pedda kattadaalu kattaru. tama mokkulu teerchukunenduku prajalni peedinchaaru, pasuvulni champaaru. prajalaku otu hakku leka mundu, vaallu sitijanulugaa gurtimpu pondanappudu ivannee nadichayi. rajarika rajyam nammakampai aadhaarapadi nadichina rajyam.britonlo rajarika rajyam prajaaswaamya rajyamga maarutunna dasalo (1846loo) jarji jakab holioco ane sangha samskarta – free thinkar secularism (loukikavaadam) ane siddhaantaaniki roopakalpana cheshaadu. aayana ichina nirvachanam prakaaram secularism ante ‘a form of opinion which concerns itself only with questions, the issues of which can be tested by the experience of this life’ (kaasta daggaragaa anuvadiste ee jeevitamlooni anubhavamlo test cheyyagaligina prasnalu, samasyalapai erparchukune abhipraayaalu). modatlo aayana rajyam, matham madhya sambandhaalatho aa suutraanni mudesi chudaledu. cony taruvaata vivaranalo rajyam nunchi, matapara prakriyalanni verucheyyaalane vaadana aayana rachanallo spashtamgaa kanipistundi.rajyam sareera avasaraalanu teerchedi, vastu abhivruddhi chesedi. cony matham aatma sambandhita avasaraalanu teerche oka samstha. rajyam maanavuni ee loka avasaraalanu matrame chudali leda chudagaladu. jarji jakab drushtilo aanaati kaarmikula, raitula fisical vanarula abhivruddhi kosam cheyyali. rajyam aatma, nammakam leda paraloka praapti modalagu amsaala chuttu maanavulu pade tantaalanu pattinchukovalasina avasaram ledu. enduku? aa pani cheyyadaaniki matham ane samstha maroti undi kanuka. raajyaaniki elaagaithe angaalu unnayo mataaniki kuudaa alanti leda kaasta bhinnamaina angaalu unnaayi. rajyam, matham madhya sambandhaanni tempe secularism siddhaantam raakamundu rajyam barderlanu kapade panitho paatu ekkuvagaa matham pane chesedi. prajala aardhika, saanghika, vidya, aarogya amsaala patla adhi pattinchukunna daakhalaalu levu. ee vaadanantaa jarji jakab bhinna denaminationlu (protestant, cathalic, pentakostal) unnappati oke matha bandham nunchi rajyanni vaeru chesi daaniki ihaloka jeevana abhivruddhi prakriyanu antagattadaaniki chesina siddhaanta krushi. deeni phalitaalu christian matham aadhikyatalo unna deshaallo ela unnayo anubhavamlo chusham.bhaaratadesamlo prajaaswaamyam, otuhakku, citigentip ane goppa aacharanaatmaka viluvalni manam ikkadi hindu panditulo, muslim panditulo (leda mullaalo) roopondinchina siddhaantaala nunchi neerchukunnavi kaavu. aa viluvalu british siddhaanta, aacharana nunchi oka meraku mana meeda ruddabaddaayi. ina aa prakriya manche chesindi. narendra modii, chandrasekhar raavu leda chandrababu vanti moodha, vaastu nammakastula nunchi gaanee, leda atuvanti vaarini anusarinche siddhaantavettala nunchi gaanee ituvanti goppa aalochanalu putte avakaasam ledu. adrushtavasaattu ambedker, nehroo vanti secular medhaavulu ee desamlo puttaaru kanuka ee siddhaantam goppatanaanni gurtinchaaru. aacharinchaaru.ee rojullo mana desamlo kendra sthaayilo bgfa rashtra sthaayilo trs vanti paarteelu ambedker, nehroola aacharanaku gandikotti rajarika rajya nirmaanam vaipu adugulu vestunnayi. chandrasekhar raavu mokkulu teerchina teeru, rendu chapar vimaanaallo tirupatiki prayaaninchina teeru, e bgfa mukhyamantri kuudaa cheyyanatuvantidi. ee pramaadam ikkaditho aagadu. ee desamlo unna vividha matha viluvala valla rajyam mataaniki sambandhinchina aatma, daani sambandhita salvation kharchulaku dooramgaa undakapothe prajaaswaamya vyavastha prajala sankshema vyavasthagaa batakadam kashtam. ee desamlo ennikala rangaanni prabhaavitam cheyyagala naalugu matalunnayi. hinduism, islam, christianity, sikkijam. oka matham aadhyaatmika–– mukhyamgaa aatma sambandhita–– kharchulu rajyam pettadam (aa aadaayam etu nunchi vachina, cgf kaavachhu, maroti kaavachhu) modalu pedithe hindu ijamlo entha mandi devatalanu santrupti parchadaaniki kharchu pettalo chandrasekhar raavu liste chebutundi.aayana prabhutvam jeevo em.es. nem. 22 prakaaram varangal bhadrakaaliki roo.57 lakshala bangaram, padmavati ammavaariki (tirupati) roo.45vela bangaram, kanakadurgamma (vijayavada) roo.75vela bangaram, korivi veerannaku roo.75vela bangaram pettaalani nirnayinchaaru. jeevo nem. 2thoo roo.5kotla bangaram okka tirupati venkannaku ivvaalani nirnayinchaaru. rendu pratyeka vimaanaallo akka diki poyi ichi vachaaru. vimaanaala kharchu ekkadi nunchi pettaro teluvadu. vichitramemitante indulo roo.5 kotla 90 vela roopaayalu aandhrapradeshlo unna devatalaku samarpiste telamgaanalo unna devatalaku roo.57 lakshala 75velu matrame samarpistaamani mokkukunnaru. devadaya kaman gudfand aadaayam rools prakaaram nelaku roo.50velaku minchi aadaayam unna temples 5 saatam dabbunu ee fundlo jama chestaaru. rashtram vidipoyaka telamgaana temples nunchi vachina aadaayaanni aandhra devullaku 6kotlu kharchu chesaru. ekkuva aadaayam unna andhrapradesh tempulsky ichi vachindii prabhutvam. andhrapradesh tempulla nunchi telamgaana prabhutvaaniki aadaayam vache avakaasam asale ledu. telamgaana prajalu ituvanti kharchunu ela samarthistaaro teluvadi.raajyaaniki sambandhinchina mukhyamaina samasya okkokka rashtramlo vandala koddi unna devidevatalu mokkula paerutho rajyam kharchupedithe asalu praja sankshemamane pani ika adhi cheyyaledu. oka rashtra leda desha kabinet reselution dwara mokkukovadamantu undadu. kabinet leda legislative baadiilu verifie cheyyagala fisical amsaalapai kendreekarinchavalasina nibandhana andukosam pettindi. udaaharanaku chandrasekhar raavu bangaaru telamgaana roopondaalani aandhrapradeshlo tirupati devuniki mokkukunnanani chebutunnadu. rashtram vidipovaddani adhe devunni aa rashtramloni entomandi mokkukunnaru. cony vibhajananu aa devudu aapaledu. vidipoyaka aa devunike 5 kotla roopaayala bangaram telamgaana iste aa devudu tana rashrtanni vendi rashtranga unchi telam gaananu bangaaru rashtranga ela chestaadu ani prajalu nammutaaru? asalu aayana yem mokkukunnado manaku teliyadu. ide aatma sambandhita anveri fayabul amsam. deenni rajyam paridhiloki tevaddu ani secularism chebutundi. idhi okka matamto aagadu. anni mataalaku adhi vartistundi.rajasekhar reddi mukhyamantrigaa unnappudu jerusalem poyyochevaaru. aa kharchu rajyam bharinchinda taanu sontamgaa pettukunnara teliyadu. repu maro christian mukhyamantri ayithe moodu naalugu adhe vimaanaallo poyi oka padikotlu oka fund nunchi ichivaste ela tappu padatam. leda oka muslim vyakti mukhyamantri ayi addeku vimaanaalu teesukuni kotla koddi dabbu makkaku mokkukuni, poyyi ichi raavacchu. kanuka idhi oka matham cheyyochu, maro matham cheyyakudadu ane amsam kaadu. aadhunika prajaaswaamya sankshema rajyam fisical vanarula abhivruddhiki, avasaraalaku matrame dabbu kharchu chesinappudu vyavasthanu kapadukovadam saadhyam. aarogyapara amsaallo kuudaa rajyam verifiable amsaalapai matrame kharchu cheyyali. ee madhya rashtra prabhutvaalu teerthayaathralaku, hajku, jerusalem yaatralaku kotlu kotlu kharchu chestunnayi. ivannee aadhyaatmika rangam samasyalu kanuka evaruu prasninchakudadanedi ee prakriya maddatudaarula vaadana.vyaktula nammakaanni rajyam kaadanaledu. cony vaari nammakaalanu (mokkulu andulo bhagame) rajyam teerchaledu. rajyam bhautika sthitini maarustundi, abhivruddhi chestundi. cony aadhyaatmika sthitini marche, leda abhivruddhi chese prakriyanu secularism raajyaaniki bayata unchutundi. mana desamlo taatvika rangamlo ambedker, nehroo ee amsaanni artham chesukunnaru kanukane praja swaamika rajya vyavastha matha rajya vyavasthaloki marakunda aagindi. telamgaana centimentunu, ikkadi prajala amaayakatvaanni aasaraagaa chesukoni kcr theocratic panulannee chestunnaru. ituvanti vyakte pradhaana mantri ayithe ikkada prajaaswaamyam athi twaralone antamoutundi.kancha ailayya shafardmukhyamantrulu, pradhaanamantrulu, raashtrapatulu, governarlu taamu nammina gudulako, maseedulako, charchilako, gurudvaaralako poyi mokkulu teerchukovadam kotta kaadu. swanta mokku leda korika teerchukunenduku e rajyangabaddha padavilo unna vyaktee prabhutva kharchuto prayaanam cheyyadaaniki veelu ledani chala mande vaadinchaaru. cony kramangaa atuvanti prayaanaalu prabhutva kharchuto cheyyadaanni pattinchukokunda vadilese sthiti deshamantata vachindi.cony telamgaana mukhyamantri chesina pani aa kovalaku kuudaa chendanidi. kotla roopaayalu prabhutva rangamlo devadaya saakha paridhilo unna ‘kaman gud fund’ nunchi jeevo nambar 22, 23la dwara teesukoni mokkulu chellinchaaru. oka vyakti swanta mokku chellimpuku ‘kaman gud fund’ nunchi kotlakoddi dabbu teesi kharchu cheyadame vairudhyamtho koodukunna samasya. ummadi rashtramlo chesina endoment act, daani amaluku roopondinchina rools ee vidhamaina kharchuku angeekarinchavanedi oka amsam. ee amsaanni chala visaala praatipadikana rajyam, vyaktula matapara nammakaala madhya sambandham ela undalanedi ee charchalo bhagamga telchukovalasi undi. rajyam, vyakti nammakam viruddha viluvalatho kuudina amsaalu. prajaaswaamya, secular raajyaalu unikiloki raaka mundu raju matha nammakaanikii, tana rajya aacharanakuu madhya geetha asale ledu. anduke rajarika dasalo taamu nammina devuni gullu, maseedulu, charchilu rajulu ishtamochinanta kharchuchesi kattaru. aa dasalo praja sankshemam atunchi prajalanu peedinchi, pippi chesi vaari vanarulanu, shramanu dochukoni pedda, pedda kattadaalu kattaru. tama mokkulu teerchukunenduku prajalni peedinchaaru, pasuvulni champaaru. prajalaku otu hakku leka mundu, vaallu sitijanulugaa gurtimpu pondanappudu ivannee nadichayi. rajarika rajyam nammakampai aadhaarapadi nadichina rajyam.britonlo rajarika rajyam prajaaswaamya rajyamga maarutunna dasalo (1846loo) jarji jakab holioco ane sangha samskarta – free thinkar secularism (loukikavaadam) ane siddhaantaaniki roopakalpana cheshaadu. aayana ichina nirvachanam prakaaram secularism ante ‘a form of opinion which concerns itself only with questions, the issues of which can be tested by the experience of this life’ (kaasta daggaragaa anuvadiste ee jeevitamlooni anubhavamlo test cheyyagaligina prasnalu, samasyalapai erparchukune abhipraayaalu). modatlo aayana rajyam, matham madhya sambandhaalatho aa suutraanni mudesi chudaledu. cony taruvaata vivaranalo rajyam nunchi, matapara prakriyalanni verucheyyaalane vaadana aayana rachanallo spashtamgaa kanipistundi.rajyam sareera avasaraalanu teerchedi, vastu abhivruddhi chesedi. cony matham aatma sambandhita avasaraalanu teerche oka samstha. rajyam maanavuni ee loka avasaraalanu matrame chudali leda chudagaladu. jarji jakab drushtilo aanaati kaarmikula, raitula fisical vanarula abhivruddhi kosam cheyyali. rajyam aatma, nammakam leda paraloka praapti modalagu amsaala chuttu maanavulu pade tantaalanu pattinchukovalasina avasaram ledu. enduku? aa pani cheyyadaaniki matham ane samstha maroti undi kanuka. raajyaaniki elaagaithe angaalu unnayo mataaniki kuudaa alanti leda kaasta bhinnamaina angaalu unnaayi. rajyam, matham madhya sambandhaanni tempe secularism siddhaantam raakamundu rajyam barderlanu kapade panitho paatu ekkuvagaa matham pane chesedi. prajala aardhika, saanghika, vidya, aarogya amsaala patla adhi pattinchukunna daakhalaalu levu. ee vaadanantaa jarji jakab bhinna denaminationlu (protestant, cathalic, pentakostal) unnappati oke matha bandham nunchi rajyanni vaeru chesi daaniki ihaloka jeevana abhivruddhi prakriyanu antagattadaaniki chesina siddhaanta krushi. deeni phalitaalu christian matham aadhikyatalo unna deshaallo ela unnayo anubhavamlo chusham.bhaaratadesamlo prajaaswaamyam, otuhakku, citigentip ane goppa aacharanaatmaka viluvalni manam ikkadi hindu panditulo, muslim panditulo (leda mullaalo) roopondinchina siddhaantaala nunchi neerchukunnavi kaavu. aa viluvalu british siddhaanta, aacharana nunchi oka meraku mana meeda ruddabaddaayi. ina aa prakriya manche chesindi. narendra modii, chandrasekhar raavu leda chandrababu vanti moodha, vaastu nammakastula nunchi gaanee, leda atuvanti vaarini anusarinche siddhaantavettala nunchi gaanee ituvanti goppa aalochanalu putte avakaasam ledu. adrushtavasaattu ambedker, nehroo vanti secular medhaavulu ee desamlo puttaaru kanuka ee siddhaantam goppatanaanni gurtinchaaru. aacharinchaaru.ee rojullo mana desamlo kendra sthaayilo bgfa rashtra sthaayilo trs vanti paarteelu ambedker, nehroola aacharanaku gandikotti rajarika rajya nirmaanam vaipu adugulu vestunnayi. chandrasekhar raavu mokkulu teerchina teeru, rendu chapar vimaanaallo tirupatiki prayaaninchina teeru, e bgfa mukhyamantri kuudaa cheyyanatuvantidi. ee pramaadam ikkaditho aagadu. ee desamlo unna vividha matha viluvala valla rajyam mataaniki sambandhinchina aatma, daani sambandhita salvation kharchulaku dooramgaa undakapothe prajaaswaamya vyavastha prajala sankshema vyavasthagaa batakadam kashtam. ee desamlo ennikala rangaanni prabhaavitam cheyyagala naalugu matalunnayi. hinduism, islam, christianity, sikkijam. oka matham aadhyaatmika–– mukhyamgaa aatma sambandhita–– kharchulu rajyam pettadam (aa aadaayam etu nunchi vachina, cgf kaavachhu, maroti kaavachhu) modalu pedithe hindu ijamlo entha mandi devatalanu santrupti parchadaaniki kharchu pettalo chandrasekhar raavu liste chebutundi.aayana prabhutvam jeevo em.es. nem. 22 prakaaram varangal bhadrakaaliki roo.57 lakshala bangaram, padmavati ammavaariki (tirupati) roo.45vela bangaram, kanakadurgamma (vijayavada) roo.75vela bangaram, korivi veerannaku roo.75vela bangaram pettaalani nirnayinchaaru. jeevo nem. 2thoo roo.5kotla bangaram okka tirupati venkannaku ivvaalani nirnayinchaaru. rendu pratyeka vimaanaallo akka diki poyi ichi vachaaru. vimaanaala kharchu ekkadi nunchi pettaro teluvadu. vichitramemitante indulo roo.5 kotla 90 vela roopaayalu aandhrapradeshlo unna devatalaku samarpiste telamgaanalo unna devatalaku roo.57 lakshala 75velu matrame samarpistaamani mokkukunnaru. devadaya kaman gudfand aadaayam rools prakaaram nelaku roo.50velaku minchi aadaayam unna temples 5 saatam dabbunu ee fundlo jama chestaaru. rashtram vidipoyaka telamgaana temples nunchi vachina aadaayaanni aandhra devullaku 6kotlu kharchu chesaru. ekkuva aadaayam unna andhrapradesh tempulsky ichi vachindii prabhutvam. andhrapradesh tempulla nunchi telamgaana prabhutvaaniki aadaayam vache avakaasam asale ledu. telamgaana prajalu ituvanti kharchunu ela samarthistaaro teluvadi.raajyaaniki sambandhinchina mukhyamaina samasya okkokka rashtramlo vandala koddi unna devidevatalu mokkula paerutho rajyam kharchupedithe asalu praja sankshemamane pani ika adhi cheyyaledu. oka rashtra leda desha kabinet reselution dwara mokkukovadamantu undadu. kabinet leda legislative baadiilu verifie cheyyagala fisical amsaalapai kendreekarinchavalasina nibandhana andukosam pettindi. udaaharanaku chandrasekhar raavu bangaaru telamgaana roopondaalani aandhrapradeshlo tirupati devuniki mokkukunnanani chebutunnadu. rashtram vidipovaddani adhe devunni aa rashtramloni entomandi mokkukunnaru. cony vibhajananu aa devudu aapaledu. vidipoyaka aa devunike 5 kotla roopaayala bangaram telamgaana iste aa devudu tana rashrtanni vendi rashtranga unchi telam gaananu bangaaru rashtranga ela chestaadu ani prajalu nammutaaru? asalu aayana yem mokkukunnado manaku teliyadu. ide aatma sambandhita anveri fayabul amsam. deenni rajyam paridhiloki tevaddu ani secularism chebutundi. idhi okka matamto aagadu. anni mataalaku adhi vartistundi.rajasekhar reddi mukhyamantrigaa unnappudu jerusalem poyyochevaaru. aa kharchu rajyam bharinchinda taanu sontamgaa pettukunnara teliyadu. repu maro christian mukhyamantri ayithe moodu naalugu adhe vimaanaallo poyi oka padikotlu oka fund nunchi ichivaste ela tappu padatam. leda oka muslim vyakti mukhyamantri ayi addeku vimaanaalu teesukuni kotla koddi dabbu makkaku mokkukuni, poyyi ichi raavacchu. kanuka idhi oka matham cheyyochu, maro matham cheyyakudadu ane amsam kaadu. aadhunika prajaaswaamya sankshema rajyam fisical vanarula abhivruddhiki, avasaraalaku matrame dabbu kharchu chesinappudu vyavasthanu kapadukovadam saadhyam. aarogyapara amsaallo kuudaa rajyam verifiable amsaalapai matrame kharchu cheyyali. ee madhya rashtra prabhutvaalu teerthayaathralaku, hajku, jerusalem yaatralaku kotlu kotlu kharchu chestunnayi. ivannee aadhyaatmika rangam samasyalu kanuka evaruu prasninchakudadanedi ee prakriya maddatudaarula vaadana.vyaktula nammakaanni rajyam kaadanaledu. cony vaari nammakaalanu (mokkulu andulo bhagame) rajyam teerchaledu. rajyam bhautika sthitini maarustundi, abhivruddhi chestundi. cony aadhyaatmika sthitini marche, leda abhivruddhi chese prakriyanu secularism raajyaaniki bayata unchutundi. mana desamlo taatvika rangamlo ambedker, nehroo ee amsaanni artham chesukunnaru kanukane praja swaamika rajya vyavastha matha rajya vyavasthaloki marakunda aagindi. telamgaana centimentunu, ikkadi prajala amaayakatvaanni aasaraagaa chesukoni kcr theocratic panulannee chestunnaru. ituvanti vyakte pradhaana mantri ayithe ikkada prajaaswaamyam athi twaralone antamoutundi.kancha ailayya shufferd