 చివరగ మరోసీను.
 
 భర్త మరణించడం భార్య గాజులు పగలగొట్టి బొట్టు చెరపేసి తల గొరిగించటం పక్కనే వున్నా విడోలు తమ అనుభవాలు చెపుతూ తల గుండులు నిమురుకుంటూ మల్లు, సైను, పంచల్ని గుండుమీద సవరించుకుంటూ "గుండె పగిలేలా ఏడ్చినా గుండు గొరిగించక తప్పదంటూ" అది ఆమె చేసుకున్న పాపం అంటూ మాట్లాడటం...
 
 సస్యశ్రీ మహా అద్భుతంగ స్టేజీమీద మిమిక్రీ చేస్తుంటే "మళ్ళీ ఆ గోల్డెన్ రోజులు యీ యుగంలో వచ్చునా! ఆ నాటి పురుషులు ఎంత పుణ్యమూర్తులు!" అనుకుంటూ అందరూ ఎంజాయ్ చేస్తున్నారు.
 
 మధ్యలో "హహ్వ" అనటం వన్స్ మోర్ లు చప్పట్లు అలా...అలా...జరుగుతున్నది.
 
 చాటునుంచి ఇదంతా చూస్తున్న ఆడవాళ్ళకి బీపి ఆపరేటర్ కూడా పగిలి ముక్కలయేంతగ బి.పి పెరిగిపోయింది. ఆవేశం ఆకాశాన్ని అంటింది. అతివలందరూ "పురుష దౌర్జన్యం నసించాలి" అని అరుస్తూ హాలు లోపలికి దూసుకు వచ్చారు.
 
 స్త్రీ పురుష సమాన యుగంలో స్త్రీని అవమానం చేస్తే ఏ స్త్రీ మాత్రం సహిస్తుంది. చాటుగ కలసి మీటింగులు పెట్టుకుని వీళ్ళు చేస్తున్న పని యిదా!
 
 దొరికిన మొగవాడిని దొరికినట్లుగ ఆవకాయ ముక్కలకి మామిడి కాయలని చితకకొట్టిన విధంగ చితకగొట్టసాగారు.
 
 అంతమంది మగవాళ్ళలో తమ భర్తలు ఉన్నట్లు కొందరు ఆడవాళ్ళు చూసుకోలేదు. చావు తప్పి కన్ను లొట్టబోయిన ఆ భర్తలు సందు చూసుకుని పారిపోయారు.
 
 ఆడ వాళ్ళతో సమానంగ మొగవాళ్ళు ముష్టి యుద్ధంచేసే వాళ్ళే కాని వాళ్ళ రహస్యాలు బైట పడటంవల్ల బ్రతుకు అపహాస్యం పాలుకాగా ఆడ పట్టు విడిపించుకుని ఎవరికీ వారే కాళ్ళకి బుద్ది చెప్పే ప్రయత్నంలో పడ్డారు.
 
 పులి లాంటి మగవాడు పెళ్ళయింతరువాత పిల్లిలా మారిపోతాడు (వకరిద్దరు మగవారు తప్పించి) ఇది జగమెరిగిన సత్యం. మగాళ్ళు ఏ జన్మలో ఏం పాపం చేసుకున్నారో గాని యీ శిక్ష మాత్రం అన్ని యుగాల్లో మగవారాలు (భర్తలు) అంతో ఇంతో అనుభవిస్తూనే వున్నారు. వాళ్ళకి ఆ శిక్ష ఇప్పుడూ తప్పలేదు.
 
 కొద్దిపాటి యుద్ధం తరువాత పారి పోయిన మగవారలు పారిపోగా భార్యల చేతికి చెవులు చిక్కిన భర్తలు ఇంటి ముఖం పట్టగా ఆ ప్రదేశం ఖాళీ అయింది.
 
 స్టేజీ ఎక్కినా రుత్ విక్ రావు, సస్యశ్రీ, ప్రేమామృతరావు మరొకాయన మాయం అయినట్లే ఆ చోటు విడిచి ఆ రాష్ట్రమే విడిచి దూరంగ పారిపోయారు.
 
 ఆ తర్వాత మరెప్పుడూ మగవాళ్ళు ఇలాంటి సభలు పెట్టుకోలేదు. గుట్టు రట్టయింది. రట్టు భూమట్టమైంది.
 
                                   * * * * 
 
 అది వసంతరావు ఇల్లు.
 
 వసంతరావు భార్య శుభప్రద అందర్లాంటి ఆడదికాదు. మొగుడు ఊళ్ళో వాళ్ళకన్నా నాలుగాకులు ఎక్కువ చదివితే మొగుడికన్నా నాలుగాకులు ఎక్కువ చదివింది శుభప్రద.
 
 పెళ్ళయిన దగ్గర్నుంచి వాళ్ళు పోట్లాడుకొని రోజులేదు. అయినా సరే అలానే కలసి వున్నారు ఇరువురూ కలసి ఇద్దరేసి పిల్లల్ని కన్నారు. తెల్లారి లేచిం తర్వాత ఒక్కసారైన కొట్లాడుకోకపోతే వాళ్ళకి ఆనందం అనిపించదు. తిట్టుకుంటు తిమ్ముకుంటు ముప్పైఏళ్లు సంసారం సాధించారు.
 
 వసంతరావు ఒక్కడే కొడుకు, ఏ జాగ్రత్తలూ తీసుకోకుండానే ఒక్క బిడ్డతో ఆగి పొయ్యాడు. శుభప్రదకి ముగ్గురు కూతుళ్ళు. మొదటి కాన్పులో ఒకమ్మాయి పుట్టింది. రెండో కాన్పులో ఇద్దరమ్మాయిలు పుట్టారు. మూడోసారి కంటే ముగ్గురమ్మాయిలు పుడతారేమోనని అక్కడితో విరమించుకొంది శుభప్రద.
 
 మగపిల్లవాడు ఒక్కడైనా ఒంటికాయ శొంఠికొమ్ము. శొంఠికొమ్ముని అరగదీసి కంట్లో కలకం పెట్టుకుంటే ఎంతమందో వాడి మాటలు అంత మంటగ ఉంటాయ్.
 
 శుభప్రదకి పుట్టిన ముగ్గురాడ పిల్లలు ఆ అమ్మ నోట్లోంచి ఊడిపడ్డట్లుంటారు. వాళ్ళ చేతులే కాదు నాలుకలూ అస్తమానం పనిచేస్తుంటాయ్. నిద్రపోయినప్పుడు మాత్రమే నోరు మూతబడుతుంది.
 
 తండ్రి ఆస్థిమొత్తానికి తనే వారసుడ్నని మహాగార్వంగ ఉండేది ఒంటికాడు శొంఠికొమ్ము కళ్యాణ సుందరానికి.
 
 "నీకో తోడా పాడా! మేం ముచ్చటగ ముగ్గురం. కష్టానికి సుఖానికి ఒకరికొకరం. ఉన్నదే ముగ్గురం తింటాం. ఉన్నదే ముగ్గురం పంచుకుంటాం" అనే వాళ్ళు ముగ్గురమ్మాయిలు.
 
 వాళ్ళ పేర్లు రత్నమణి, రూపమణి, మణిమాల, ముగ్గురూ ముగ్గురే రత్నమాణిక్యాలు. వాళ్ళల్లో వాళ్ళకి క్షణం పడిచావదు. రిబ్బనుముక్క దగ్గర్నుంచి గోళ్ళరంగు వరకు కొట్టుకొని చస్తూంటారు. కాని తమ్ముడు కళ్యాణ సుందరం మీద మాటలతో దాడి చేసేటప్పుడు మాత్రం ఏక త్రాటిమీద నిలిచి "మాది ఒకే మాట ఒకే బాట" అన్నట్టు ప్రవర్తించడమే కాక అడ్డదిడ్డంగ పోట్లాడేస్తారు.
 
 వాడసలే శొంఠికొమ్ము నిప్పుతొక్కి కల్లు తాగిన కోతిలా వాళ్ళ ముగ్గురి మీదా కలిసి వాడొక్కడే ఎగిరెగిరి పడతాడు.
 
 అక్కడితో యుద్ధం మొదలవుతుంది. ఆ యుద్ధం ఆపడానికొచ్చిన తల్లీ తండ్రీ వాళ్ళ మానాన వాళ్ళని వదిలేసి వెళ్ళు పోట్లాడేసుకొంటారు. ఆ దెబ్బతో పిల్లలు నలుగురూ తల్లీ తండ్రి పోట్లాటని ఐకమత్యంతో చూస్తూ వింటూ వినోదంగ కాలక్షేపం చేస్తారు.
 
 ఈ రోజు ఆ ఇంట్లో జరుగుతున్నది అలాంటిదే ఒక ఫార్సు.
 
 "అసలు పోట్లాట ఎక్కడ మొదలయ్యిందీ అంటే తనకి చాలా ప్యాంట్ లు షర్ట్ లు ఉన్నాయని...మీకులేవని ..."ఎగతాళిగమాట్లాడాడు కళ్యాణ సుందరం.
 
 "నీవు ఒక్కడివి మేం ముగ్గురం. అయినా మాకూ ఉన్నాయ్ చాలానే. నీ పుట్టిన్రోజూకి మొన్న మా అమ్మకూడా ప్యాంటు షర్టూ కుట్టించింది. నా పుట్టిన్రోజుకి మీ నాన్న ఒక్క లంగా జాకెట్టు కొనివ్వడు....అక్క పుట్టిన్రోజు చీరా కొనివ్వడు. ఉత్త పినాసి పెంట" అంది చిన్నమ్మాయ్.
 
 "మా నాన్ననంటే ఊరుకోను." కయ్మన్నాడు కళ్యాణసుందరం.
 
 "మా అమ్మనంటే మేంమాత్రం ఊరుకుంటామేమిటి?" అంటూ ముగ్గురూ వాడిమీద కయ్ కయ్ మణి ఎగిరారు.
 
 వాళ్ళ మధ్య చిన్న తగాదా కాస్తా చిలికి చిలికి గాలివాన అయ్యింది. వాళ్ళమధ్య పిడుగులు పడబోయే సమయానికి తల్లీ తండ్రి రంగ ప్రవేశం చేశారు.
 
 అసలు విషయం విన్న ఆ తల్లీ తండ్రి పిల్లల మానాన పిల్లల్ని వదిలేసి తాము వాదనలోకి దిగారు.
 chivaraga maroseenu.
 
 bharta maraninchadam bharya gaajulu pagalagotti bottu cherapesi tala goriginchatam pakkane vunna vidolu tama anubhavaalu cheputuu tala gundulu nimurukuntu mallu, sainu, panchalni gundumeeda savarinchukuntu "gunde pagilela edchina gundu goriginchaka tappadantuu" adhi aame chesukunna paapam antuu matladatam...
 
 sasyasree mahaa adbhutanga staejeemeeda mimikri chestunte "mallee aa golden rojulu yee yugamlo vachuna! aa naati purushulu entha punhyamuurthulu!" anukuntu andaruu enjay chestunnaru.
 
 madhyalo "hahva" anatam vans mor lu chappatlu alaa...alaa...jarugutunnadi.
 
 chaatununchi idantaa chustunna aadavaallaki beepi aperator kuudaa pagili mukkalayentaga bi.pi perigipoyindi. aavesam aakaasaanni antindi. ativalandaruu "purusha dourjanyam nasinchaali" ani arustuu haalu lopaliki doosuku vachaaru.
 
 stree purusha samaana yugamlo streeni avamanam cheste e stree maatram sahistundi. chaatuga kalasi meetingulu pettukuni veellu chestunna pani yida!
 
 dorikina mogavaadini dorikinatluga aavakaaya mukkalaki mamidi kaayalani chitakakottina vidhanga chitakagottasaagaaru.
 
 antamandi magavaallalo tama bhartalu unnatlu kondaru aadavaallu chusukoledu. chaavu tappi kannu lottaboina aa bhartalu sandu chusukuni paaripoyaaru.
 
 aada vaallatho samaananga mogavaallu mushti yuddhanchese vaalle kaani vaalla rahasyaalu baita padatamvalla bratuku apahasyam palukaga aada pattu vidipinchukuni evariki vaare kaallaki buddi cheppe prayatnamlo paddaaru.
 
 puli lanti magavaadu pellayintaruvaata pillila maaripotaadu (vakariddaru magavaaru tappinchi) idhi jagamerigina satyam. magaallu e janmalo yem paapam chesukunnaro gaani yee shiksha maatram anni yugaallo magavaaraalu (bhartalu) antho intho anubhavistune vunnaru. vaallaki aa shiksha ippuduu tappaledu.
 
 koddipati yuddham taruvaata paari poyina magavaaralu paaripogaa bhaaryala chetiki chevulu chikkina bhartalu inti mukham pattagaa aa pradesam khaalii ayindi.
 
 stagey ekkina ruth vik raavu, sasyasree, premaamrutaraavu marokayana maayam ayinatle aa chotu vidichi aa rashtrame vidichi dooranga paaripoyaaru.
 
 aa tarvaata mareppuduu magavaallu ilanti sabhalu pettukoledu. guttu rattayindi. rattu bhoomattamaindi.
 
                                   * * * * 
 
 adhi vasantarao illu.
 
 vasantarao bharya subhaprada andarlanti aadadikaadu. mogudu oollo vallakanna naalugaakulu ekkuva chadivite mogudikanna naalugaakulu ekkuva chadivindi subhaprada.
 
 pellayina daggarnunchi vaallu potlaadukoni rojuledu. aina sare alaane kalasi vunnaru iruvuruu kalasi iddaresi pillalni kannaru. tellari lechim tarvaata okkasaaraina kotladukokapothe vaallaki aanandam anipinchadu. tittukuntu timmukuntu muppaillu samsaaram saadhinchaaru.
 
 vasantarao okkade koduku, e jaagrattaluu teesukokundaane okka biddatho aagi poyyaadu. subhapradaki mugguru koothullu. modati kaanpulo okammai puttindi. rendo kaanpulo iddarammaayilu puttaaru. moodosari kante muggurammaayilu pudataremonani akkaditho viraminchukondi subhaprada.
 
 magapillavadu okkadaina ontikaya sontikommu. sontikommuni aragadeesi kantlo kalakam pettukunte entamando vaadi maatalu anta mantaga untay.
 
 subhapradaki puttina muggurada pillalu aa amma notlonchi oodipaddatluntaaru. vaalla chetule kaadu naalukaluu astamaanam panichestuntay. nidrapoyinappudu matrame noru moothabadutundi.
 
 tandri aasthimottaaniki tane vaarasudnani mahagarvanga undedi ontikaadu sontikommu kalyaana sundaraaniki.
 
 "neeko toda pada! mem muchhataga mugguram. kashtaniki sukhaniki okarikokaram. unnade mugguram tintam. unnade mugguram panchukuntam" ane vaallu muggurammaayilu.
 
 vaalla paerlu ratnamani, roopamani, manimaala, mugguru muggure ratnamaanikyaalu. vaallallo vaallaki kshanam padichaavadu. ribbanumukka daggarnunchi gollarangu varaku kottukoni chastuuntaaru. kaani tammudu kalyaana sundaram meeda maatalatho daadi chesetappudu maatram eka traatimeeda nilichi "maadi oke maata oke baata" annattu pravartinchadame kaaka addadiddamga potlaadestaaru.
 
 vaadasale sontikommu nipputokki kallu taagina kotila vaalla mugguri meeda kalisi vadokkade egiregiri padataadu.
 
 akkaditho yuddham modalavutundi. aa yuddham aapadaanikochina talli tandri vaalla maanaana vaallani vadilesi vellu potladesukontaru. aa debbatho pillalu naluguru talli tandri potlaatani aikamatyamtho chustuu vintuu vinodanga kalakshepam chestaaru.
 
 ee roju aa intlo jarugutunnadi alantide oka faarsu.
 
 "asalu potlata ekkada modalayyindii ante tanaki chala pant lu shart lu unnaayani...meekulevani ..."egataligamatladadu kalyaana sundaram.
 
 "neevu okkadivi mem mugguram. aina maakuu unnay chalane. nee puttinrojuki monna maa ammakuda pyaantu shartoo kuttinchindi. naa puttinrojuki mee naanna okka langaa jaakettu konivvadu....akka puttinroju chira konivvadu. utta pinasi penta" andi chinnammay.
 
 "maa nannanante oorukonu." kaymannadu kalyanasundaram.
 
 "maa ammanante memmatram oorukuntaamemiti?" antuu mugguru vaadimeeda kay kay mani egiraaru.
 
 vaalla madhya chinna tagaadaa kasta chiliki chiliki galivana ayyindi. vaallamadhya pidugulu padaboye samayaniki talli tandri ranga pravesam chesaru.
 
 asalu vishayam vinna aa talli tandri pillala maanaana pillalni vadilesi taamu vaadanaloki digaaru.