మారు మూడున్నర దశాబ్దాల తరువాత తెలుగు నేల మీద సాహిత్య అకాడమీ పునరుద్భవించింది. అకాడమీని ఏర్పాటు చేసిన తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అభినందనీయం. ఒకటికి రెండయిన తెలుగు రాష్ర్టాలు భాషా, సాహిత్యాల అభివృద్ధికి విస్తృతంగా సేవ చేయవలసిన అవసరం ఉన్నదని, అందులో భాగంగా సాహిత్య అకాడమీను పునరుద్ధరించడం ఆవశ్యకమని ‘ఆంధ్రజ్యోతి’ అనేక మార్లు ప్రభుత్వాలకు గుర్తు చేస్తూ వస్తున్నది.సాహిత్య, భాషా విషయాలను పూర్తిగా మార్కెట్ శక్తులకే వదిలివేస్తే రెండు రకాల పరిమితులు ఏర్పడతాయి. శాస్త్రపరిశోధన, పుస్తక ప్రచురణ వంటి అంశాలు వ్యక్తిగత స్థాయిలో నిర్వహించలేనంత భారంగా మారతాయి. ప్రచు రణ సంస్థలు కూడా గిట్టుబాటు అయ్యే ప్రాజెక్టులను మాత్రమే చేపడతాయి. ప్రభుత్వ నిధులు లభించే ఒక స్వయంప్రతిపత్తి సంస్థ మాత్రమే, లాభంతో నిమిత్తం లేకుండా మొత్తం సమాజానికి ఉపయోగపడే వ్యయభారానికి సిద్ధపడుతుంది. అక్షరరంగంలో పబ్లిక్ పెట్టుబడి అత్యవసరం, ఆ పెట్టుబడి నిర్వహణ ప్రభుత్వ జోక్యంలేని వ్యవస్థ ద్వారా జరగడం ప్రాణావసరం.ముప్పై నాలుగు సంవత్సరాల కిందట రాష్ట్ర అకాడమీలను ఎన్.టి. రామారావు రద్దు చేశారు. అకాడమీల పనితీరును సమీక్షించవలసిందని సుప్రసిద్ధ సంపాదకులు నార్ల వేంకటేశ్వరరావును కోరి, ఆయన సూచనల మేరకు ఎన్.టి.రామారావు ఆ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. అకాడమీల పనితీరు మీద నాటికి ఉన్న విమర్శలు చిన్నవేమీ కావు. ప్రగతిశీల సాహిత్య శిబిరాల నుంచి మాత్రమే కాక, సాధారణ సాహిత్యాభిమానులలో కూడా అకాడమీలు ఆశ్రితుల వేదికలుగా, నిస్సారమైన తతంగాలు జరిపే సంస్థలుగా చెడ్డ పేరు తెచ్చుకున్నాయి. నార్ల అంచనాలోనూ తప్పులేదు. ఎన్టీయార్ తీసుకున్న నిర్ణయంలోనూ తప్పు లేదు. కానీ, విధ్వంసం మాత్రమే జరిపి, పునర్నిర్మాణం జరపకపోతే ఎట్లా? అకా డమీలు నిర్వహించవలసిన పనులను తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం స్వీకరించాలని ఎన్టీయార్ భావించారు. అకాడమీల పురస్కారాలను కొనసాగించడం, కొన్ని ప్రచురణలను చేయడం తప్ప తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం అధికంగా చేయలేకపోయింది. ఒక విశ్వవిద్యాలయంగా దానికి అనేక ఇతర బాధ్యతలు ఉన్నాయి. సాహిత్య అకాడమీకి సరైన నూతన రూపం దొరకకపోవడం వల్ల తెలుగు సాహిత్య, భాషా అవసరాలకు ఎంతో లోటు జరిగింది. సమాచార రంగంలో, వినిమయంలో సాంకేతికంగా ఎన్నో మార్పులు వచ్చిన ఈ మూడు దశాబ్దాల కాలంలో తెలుగు భాషకు, సాహిత్యానికి అనువైన హంగులు కల్పించడంలో ప్రభుత్వాలు విఫలమయ్యాయి. భాషకే ప్రమాదం ఏర్పడుతోందన్న ఆందోళనల మధ్య ప్రభుత్వాల ఔదాసీన్యం భాషాభిమానులను నిస్పృహకు గురిచేస్తున్నది.తెలుగును కాపాడుకోవడం అనేది కేవలం ఒక భావన మాత్రమే కాదు. ప్రాచీన భాషగా దాని విశిష్టతను గుర్తించి, గౌరవించడంతో పాటు, ఆధునిక భాషగా దాన్ని తీర్చిదిద్దుకోవడం అవసరం. ఈ కృషిలో భాష, సాహిత్యం రెండూ ప్రాతిపదిక రంగాలు. వ్యావహారిక భాషను ప్రతిపాదించడంతో ఊరుకోకుండా, అందులో సాహిత్య సృష్టి చేసిన గురజాడను గుర్తుకు తెచ్చుకోవాలి. సాహిత్యంతో పాటు, సమస్త జీవనరంగాలకూ అవసరమైన పాఠ్యాలు భాష ద్వారానే వ్యక్తమవుతాయి. అందుకే, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ మాండలిక వృత్తి పదకోశాల నిర్మాణం అనే బృహత్ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది. యోగ్యమైన ప్రాచీన సాహిత్యాన్ని అందరికీ అందుబాటులో ఉండేట్టు ప్రచురించింది. తెలుగు కవిత్వంలో, కథల్లో ఎంపిక చేసినవాటిని కూర్చి ప్రచురించింది. విశిష్ట కృషి చేసిన కవి పండితులను సత్కరించింది. మారిన పరిస్థితులలో సాహిత్య అకాడమీ మరిన్ని కర్తవ్యాలను స్వీకరించవలసి ఉన్నది. తెలుగు వచనాన్ని ఆధునికీకరించడం, ఆధునిక వచన వినియోగానికి అవసరమైన సాధనాలను రూపొందించడం, పదరూపాలను, పరిభాషను ప్రమాణీకరించడం, సాంకేతిక సదుపాయాలతో భాషాసాహిత్యాలను అనుసంధానించడం మొదలైనవి కొత్త కర్తవ్యాలలో కొన్ని మాత్రమే. విస్మృత జనశ్రేణుల సాహిత్యాన్ని క్రోడీకరించి, సంపుటీకరించడం, అస్తిత్వ ఉద్యమాల నేపథ్యంలో వచ్చిన సాహిత్యాన్ని ప్రధానస్రవంతిగా గుర్తించడం, సాహిత్యరంగంలో సైద్ధాంతిక కృషికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం సాహిత్య అకాడమీకి గతంలో ఉండిన పాతవాసనలను తుడిచివేస్తాయి.తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమీ ఏర్పాటు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కూడా వేగవంతమైన కార్యాచరణ చేపట్టడానికి ప్రేరణ అవుతుందని ఆశ కలుగుతున్నది. తెలుగు భాషలో రెండు సాహిత్య అకాడమీలు ఉంటే నష్టమేమీ లేదు. కాకపోతే, ఒకే రకమైన పని రెండు చోట్లా జరగడం వృథా అని గ్రహించి, వేర్వేరు అంశాలమీద గురిపెట్టి పనిచేస్తే తెలుగుభాషకు రెండింతల మేలు కలుగుతుంది.సీనియర్ కవి, భావుకుడు నందిని సిధారెడ్డిని సాహిత్య అకాడమీకి తొలి అధ్యక్షుడిగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఎంపిక చేసింది. ప్రగతి శీల సాహిత్యోద్యమాలతో సన్నిహిత సంబంధంలో ఉంటూ, స్వయంగా రచయితల సంఘాలను, వేదికలను నిర్వహించిన సిధారెడ్డి వ్యక్తిత్వంలో ఉద్యమావేశాలూ, బౌద్ధిక సంయమనమూ సమపాళ్లలో ఉన్నాయి. ఆయన నాయకత్వంలో తెలంగాణ సాహిత్యానికీ, తెలుగుభాషాసాహిత్యాలకూ మౌలికమయిన దోహదం కలిగే కృషి జరుగుతుందని ఆశించవచ్చు. అట్లాగే, గతంలో అకాడమీల పట్ల బుద్ధిజీవులలో ఏవగింపును కలిగించిన అవలక్షణాలు తిరిగి తలెత్తకుండా జాగ్రత్తపడాలని ఈ సందర్భంగా హితవు చెప్పక తప్పదు.
maaru moodunnara dasaabdaala taruvaata telugu neela meeda saahitya akadami punarudbhavinchindi. akaadameeni erpaatu chesina telamgaana rashtra prabhutvam abhinandaneeyam. okatiki rendayina telugu rashrtalu bhasha, saahityaala abhivruddhiki vistrutamgaa seva cheyavalasina avasaram unnadani, andulo bhagamga saahitya akaadameenu punaruddharinchadam aavasyakamani ‘aandhrajyoti’ aneka maarlu prabhutvaalaku gurtu chestu vastunnadi.saahitya, bhasha vishayaalanu puurtigaa market saktulake vadiliveste rendu rakala parimitulu erpadataayi. saastraparisodhana, pustaka prachurana vanti amsaalu vyaktigata sthaayilo nirvahinchalenanta bhaaramgaa maarataayi. prachu rana samsthalu kuudaa gittubaatu ayye praajektulanu matrame chepadatayi. prabhutva nidhulu labhinche oka swayampratipatti samstha matrame, laabhamtho nimittam lekunda mottam samaajaaniki upayogapade vyayabhaaraaniki siddhapadutundi. akshararangamlo pablic pettubadi atyavasaram, aa pettubadi nirvahana prabhutva jokyamleni vyavastha dwara jaragadam praanaavasaram.muppai naalugu samvatsaraala kindata rashtra akaadameelanu en.ti. ramarao raddu chesaru. akaadameela paniteerunu sameekshinchavalasindani suprasiddha sampaadakulu naarla venkateswararaonu kori, aayana suuchanala meraku en.ti.ramarao aa nirnayam teesukunnaru. akaadameela paniteeru meeda naatiki unna vimarsalu chinnavemi kaavu. pragatiseela saahitya sibirala nunchi matrame kaaka, saadhaarana saahityaabhimaanulalo kuudaa akaadameelu aashritula vedikalugaa, nissaaramaina tatamgaalu jaripe samsthalugaa chedda paeru tecchukunnaayi. naarla anchanaaloonuu tappuledu. enteer teesukunna nirnayamloonuu tappu ledu. cony, vidhvamsam matrame jaripi, punarnirmaanam jarapakapothe etla? aka dameelu nirvahinchavalasina panulanu telugu vishwavidyaalayam sweekarinchaalani enteer bhaavinchaaru. akaadameela puraskaaraalanu konasaginchadam, konni prachuranalanu cheyadam tappa telugu vishwavidyaalayam adhikamgaa cheyalekapoyindi. oka vishwavidyaalayamgaa daaniki aneka itara baadhyatalu unnaayi. saahitya akaadameeki saraina noothana roopam dorakakapovadam valla telugu saahitya, bhasha avasaraalaku entho lotu jarigindi. samachara rangamlo, vinimayamlo saanketikamgaa enno maarpulu vachina ee moodu dasaabdaala kaalamlo telugu bhashaku, saahityaaniki anuvaina hangulu kalpinchadamlo prabhutvaalu viphalamayyaayi. bhashake pramaadam erpadutondanna aandolanala madhya prabhutvaala audaaseenyam bhaashaabhimaanulanu nispruhaku gurichestunnadi.telugunu kapadukovadam anedi kevalam oka bhavana matrame kaadu. praacheena bhashaga daani vishishtatanu gurtinchi, gouravinchadamtho paatu, aadhunika bhashaga daanni teerchididdukovadam avasaram. ee krushilo bhasha, saahityam rendoo praatipadika rangaalu. vyaavahaarika bhashanu pratipaadinchadamto oorukokundaa, andulo saahitya srushti chesina gurajadanu gurtuku techukovali. saahityamtho paatu, samasta jeevanaramgaalakuu avasaramaina paatyaalu bhasha dwarane vyaktamavutaayi. anduke, andhrapradesh saahitya akadami maandalika vrutti padakosala nirmaanam ane bruhat kaaryakramaanni chepattindi. yogyamaina praacheena saahityaanni andarikee andubaatulo undettu prachurinchindi. telugu kavitvamlo, kathallo empika chesinavatini kurchi prachurinchindi. visishta krushi chesina kavi panditulanu satkarinchindi. maarina paristhitulalo saahitya akadami marinni kartavyaalanu sweekarinchavalasi unnadi. telugu vachanaanni aadhunikeekarinchadam, aadhunika vachana viniyogaaniki avasaramaina saadhanaalanu roopondinchadam, padaruupaalanu, paribhaashanu pramaaneekarinchadam, saanketika sadupaayaalato bhaashaasaahityaalanu anusandhaaninchadam modalainavi kotta kartavyaalalo konni matrame. vismruta janashrenula saahityaanni krodikarinchi, samputeekarinchadam, astitva udyamaala nepathyamlo vachina saahityaanni pradhaanasravantigaa gurtinchadam, saahityarangamlo saiddhaantika krushiki praadhaanyam ivvadam saahitya akaadameeki gatamlo undina paatavaasanalanu tudichivestaayi.telamgaana saahitya akadami erpaatu, andhrapradesh prabhutvam kuudaa vegavantamaina kaaryaacharana chepattadaaniki prerana avutundani aasha kalugutunnadi. telugu bhashalo rendu saahitya akaadameelu unte nashtamemi ledu. kakapothe, oke rakamaina pani rendu chotla jaragadam vruthaa ani grahinchi, ververu amsaalameeda guripetti panicheste telugubhaashaku rendintala melu kalugutundi.seanier kavi, bhavukudu nandini sidhaareddini saahitya akaadameeki toli adhyakshudigaa telamgaana prabhutvam empika chesindi. pragati sheela saahityodyamaalatho sannihita sambandhamlo untuu, swayamgaa rachayitala sanghaalanu, vedikalanu nirvahinchina sidhareddy vyaktitvamlo udyamaavesaaluu, bouddhika samyamanamuu samapallalo unnaayi. aayana naayakatvamlo telamgaana saahityaanikii, telugubhaashaasaahithyaalaaaal moulikamayina dohadam kalige krushi jarugutundani aasinchavachchu. atlage, gatamlo akaadameela patla buddhijeevulalo evagimpunu kaliginchina avalakshanaalu tirigi talettakunda jaagrattapadaalani ee sandarbhamgaa hitavu cheppaka tappadu.