తెలుగు రాష్ట్రాల్లో వేసవి తాపం వేగంగా ముదురుతోంది. వేసవి ప్రారంభంలోనే  రెండు రాష్ట్రాల్లో వీస్తున్న వడగాల్పులకు ప్రజలు ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతున్నారు. రోళ్లు పగిలే రోహిణీ కార్తె రాకముందే గ్రామాలు, పట్టణాలు భానుడి ప్రతాపానికి బావురుమంటున్నాయి. దేశవ్యాప్తంగా ఫిబ్రవరి చివర్లోనే గ్రీష్మతాపం ప్రారంభమై మార్చి మాసపు ఉష్ణోగ్రతల్ని తలపింపచేసింది. ఈ నెలలో రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లోనూ పలు ప్రాంతాల్లో 40 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడ్కు పైనే ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతూండటం భయం కలిగిస్తున్నది. ఆంధ్రప్రదేశ్లో కోస్తా తీర ప్రాంతం వెంబడి గాలిలో తేమ అధికంగా ఉండటం వలన వాస్తవ ఉష్ణోగ్రత కంటే ఐదారు డిగ్రీలు అధికంగా అనుభూతి (feels like) కలుగుతూ ప్రజలు అల్లాడిపోతున్నారు.2011 నుంచి ఏటా ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతున్నాయి. ఆ కారణంగా గత దశాబ్దంలో రికార్డు స్థాయిలో సగటున ఏటా 98 రోజులపాటు వడగాడ్పుల విలయానికి ప్రజలు పిట్టల్లా రాలిపోతున్నారు. పెరుగుతున్న భూతాపం కారణంగా భవిష్యత్లో ఈ వడగాల్పుల సంభావ్యత మరింత హెచ్చే అవకాశం ఉంది. గత నాలుగేండ్లలో దేశవ్యాప్తంగా 4,620 మంది వడగాల్పుల కారణంగా మరణించినట్లు భూ విజ్ఞాన శాస్ర్తాల మంత్రిత్వశాఖ (MOES) తెలిపింది. ఇందులో 4,246 (92 శాతం) మరణాలు రెండు తెలుగు రాష్ర్టాల్లోనే ‍సంభవించాయి. ఎండ తీవ్రత, వడగాడ్పుల కారణంగా డీ హైడ్రేషన్ పెరిగి మూత్రపిండాలు, గుండె వ్యాధిగ్రస్తుల శ్వాసవ్యవస్థ, అడ్రినల్ గ్రంథి వైఫల్యాలకు దారితీస్తుంది. ఉష్ణ తాపంతో శిశువులు, వృద్ధులు ఎక్కువగా చనిపోతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో సాధారణ ఉష్ణోగ్రతలకు మించి 4–5 డిగ్రీలు పెరిగితే వడగాడ్పులు వీచే అవకాశం ఉన్నదనీ, 6 డిగ్రీలు దాటితే తీవ్ర వడగాడ్పులు వీచే అవకాశమున్నదనీ భారత వాతావరణ శాఖ గత ఏడాదినుంచి వడగాడ్పుల హెచ్చరికలు జారీ చేస్తున్నది.ఈ శతాబ్దంలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదైనది గత ఏడాదిలోనే. ఈ నేపథ్యంలో జాతీయ విపత్తు యాజమాన్య సాధికార సంస్థ (NDMA) ముందు జాగ్రత్తగా ‘వడగాడ్పు కార్యాచరణ ప్రణాళిక’ను రూపొందించి రాష్ట్రాలకు కొన్ని మార్గదర్శకాలను సూచించింది. వడగాడ్పుల ప్రభావంతో వర్షపాత స్వభావంపై ప్రతికూల ప్రభావమేర్పడి తీవ్ర వర్షాభావం, కరవులు, వరదలు, అకాల వర్షాలు, తుఫానులు వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలు సంభవించి వ్యవసాయాధారిత గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఘోరంగా దెబ్బతింటుంది. ఇప్పటికీ రుతుపవనాల వైనంపై ఆధారపడిన దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వాతావరణ శాఖ అంచనాలు దిక్సూచిగా పనిచేస్తాయి. అలాంటిది ఈ ఏడాది జూన్–సెప్టెంబర్లో ‘ఇంచుమించు సాధారణ వర్షపాతం’ ఉంటుందని మంగళవారంనాడు జాతీయ వాతావరణ శాఖ చేసిన ప్రకటన వివాదస్పదంగా మారింది. మన దేశ రుతుపవనాలను ప్రభావితంచేసే పసిఫిక్ మహాసముద్ర జలాల ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల్లో సంభవించే ఎల్నినో, లానినో ప్రభావాన్ని; ఇండియన్ ఓషన్ డైపోల్ (IOD)లేదా ‘ఇండియన్ నినో’ ఉష్టోగ్రతలతో కలిపి ఐఎండీ వేసిన సరికొత్త అంచనా లోపభూయిష్టంగా ఉందని కొందరు నిపుణులు విమర్శిస్తున్నారు. తూర్పు బంగాళా ఖాతం, పశ్చిమ అరేబియన్ సముద్రం మధ్య ఉష్ణోగ్రతల తారతమ్యత ఆధారంగా భారతీయ రుతుపవనాల తీరును నిర్ణయించే ఐఓడీ ప్రభావం అత్యంత అస్థిరమైనది. కాబట్టి, రుతుపవనాల తీరుతెన్నులను ప్రధానంగా ఎల్నినోపై ఆధారపడి లెక్కించవలసిన అవసరం ఉందని కొందరు శాస్త్రవేత్తలు చేస్తున్న హెచ్చరికలను ఐఎమ్డీ పెడచెవిన పెట్టి తన అంచనాను ప్రకటించింది. ఎల్నినో ప్రభావం ఏప్రిల్ నుంచి క్రమంగా పెరుగుతుందని, అది భారత రుతుపవనాలను అడ్డగించే అవకాశముందని అంతర్జాతీయ వాతావరణ పరిశోధన సంస్థలు హెచ్చరించాయి. ఎల్నినో కారణంగా ఏర్పడబోయే ఆర్థిక గడ్డు పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు ప్రభుత్వాలు సంసిద్ధం కాకపోతే, దేశం తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంలోకి కూరుకుపోయే ప్రమాదం ఉంది.నిజానికి, భూతాపం పెరిగి ఇలా ఎండలు మండిపోవడానికి కారణమైన కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించేందుకు ప్రపంచ దేశాల మధ్య కుదిరిన ప్యారిస్ ఒప్పందాన్నైనా చిత్తశుద్ధితో అమలు చేయాల్సి ఉంది. అయితే ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభం నేపథ్యంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాల్లో  ‘వాతావరణ మార్పు సిద్ధాంత నిరాకరణ’ అభిప్రాయాలున్న మితవాద ఫాసిస్టు ధోరణి గల ప్రభుత్వాలు ఏర్పడడంతో భూతాపం నివారణ అసాధ్యంగా మారిపోయింది. ప్యారిస్ ఒప్పందాన్ని ఆమోదించబోనని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చేసిన ప్రకటనతో అంతర్జాతీయ సమాజంలో భయాందోళనలు ఏర్పడ్డాయి. ఏటేటా పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతల ప్రభావం సమాజంలో బడుగు జీవులపైనే ఎక్కువ ఉంటుంది. ఈ ఏడాది ఎండ వేడితో పాటు వేసవి రాకముందునుంచే మంచినీటి కష్టాలు ప్రారంభమయ్యాయి. వివిధ నివేదికల ప్రకారం దక్షిణాది రాష్ట్రాలలోని జలాశయాలలో నీటి నిల్వలు మార్చి 25 నాటికే 16 శాతానికి పడిపోయాయి. దేశంలో చాలాచోట్ల దుర్భిక్ష పరిస్థితులే ఉన్నాయి. తమిళనాడు రైతుల ఆందోళన బాటలో మరిన్ని రాష్ట్రాల రైతాంగం నడిచే సూచనలు కనబడుతున్నాయి. ఏప్రిల్ మధ్యలోనే గ్రీష్మ తాపంతో ప్రజలు అల్లాడున్నారంటే రానున్న కాలం ఎలా ఉంటుందో ఊహిస్తేనే భయమేస్తోంది. రాబోయే దుర్భిక్ష పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకొని కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు వాతావరణ అత్యవసర స్థితిని ప్రకటించి, తగిన స్వల్పకాలిక, దీర్ఘకాలిక కార్యాచరణ ప్రణాళికల్ని యుద్ధప్రాతిపదికన చేపట్టాలి.
telugu rashtrallo vesavi taapam vegamgaa mudurutondi. vesavi praarambhamlone  rendu rashtrallo veestunna vadagaalpulaku prajalu ukkiribikkiri avutunnaaru. rollu pagile rohini kaarte rakamunde graamaalu, pattanaalu bhanudi prataapaaniki bavurumantunnayi. desavyaaptamgaa fibravari chivarlone grishmatapam praarambhamai marchi masapu ushnogratalni talapinpachesindi. ee nelalo rendu telugu raashtraalloonuu palu praantaallo 40 degreela sentigredku paine ushnogratalu namodavutuundatam bhayam kaligistunnadi. aandhrapradeshlo kosta teera praantam vembadi gaalilo tema adhikamgaa undatam valana vaastava ushnograta kante aidaaru degreelu adhikamgaa anubhooti (feels like) kalugutuu prajalu allaadipotunnaaru.2011 nunchi eta ushnogratalu perugutunnaayi. aa kaaranamgaa gatha dasaabdamlo rikaardu sthaayilo sagatuna eta 98 rojulapatu vadagaadpula vilayaaniki prajalu pittalla raalipotunnaaru. perugutunna bhootaapam kaaranamgaa bhavishyatlo ee vadagaalpula sambhaavyata marinta hechhe avakaasam undi. gatha naalugendlalo desavyaaptamgaa 4,620 mandi vadagaalpula kaaranamgaa maraninchinatlu bhoo vignaana saasrtaala mantritvasaakha (MOES) telipindi. indulo 4,246 (92 saatam) maranaalu rendu telugu rashrtallone ‍sambhavinchaayi. enda teevrata, vadagaadpula kaaranamgaa d hydration perigi moothrapindaalu, gunde vyaadhigrastula swaasavyavastha, adrinal grandhi vaiphalyaalaku daariteestundi. ushna taapamtho sisuvulu, vruddhulu ekkuvagaa chanipotunnaru. ee nepathyamlo saadhaarana ushnogratalaku minchi 4–5 degreelu perigithe vadagaadpulu veeche avakaasam unnadanee, 6 degreelu daatithe teevra vadagaadpulu veeche avakaasamunnadanii bhaarata vaataavarana saakha gatha edaadinunchi vadagaadpula heccharikalu jaarii chestunnadi.ee sataabdamlo atyadhika ushnogratalu namodainadi gatha edaadilone. ee nepathyamlo jaateeya vipattu yajamanya saadhikaara samstha (NDMA) mundu jaagrattagaa ‘vadagaadpu kaaryaacharana pranaalika’nu roopondinchi rashtralaku konni maargadarsakaalanu suuchimchimdi. vadagaadpula prabhaavamtho varshapaata swabhaavampai pratikuula prabhaavamerpadi teevra varshaabhaavam, karavulu, varadalu, akaala varshaalu, tuphaanulu vanti prakruti vaipareetyaalu sambhavinchi vyavasaayaadhaarita graameena aardhika vyavastha ghoramgaa debbatintundi. ippatikee ruthupavanaala vainampai aadhaarapadina desha aardhika vyavasthaku vaataavarana saakha anchanaalu diksuuchigaa panichestaayi. alantidi ee edaadi joon–septemberlo ‘inchuminchu saadhaarana varshapaatam’ untundani mangalavaaramnaadu jaateeya vaataavarana saakha chesina prakatana vivaadaspadamgaa maarindi. mana desha ruthupavanaalanu prabhaavitanchese pasific mahasamudra jalaala uparitala ushnogratallo sambhavinche elnino, lanino prabhaavaanni; indian oshan dypol (IOD)leda ‘indian nino’ ushtogratalato kalipi imd vesina sarikotta anchana lopabhooyishtamgaa undani kondaru nipunulu vimarsistunnaaru. thoorpu bangala khatam, paschima arabian samudram madhya ushnogratala taaratamyata aadhaaramgaa bhaarateeya ruthupavanaala teerunu nirnayinche aody prabhaavam atyanta asthiramainadi. kabatti, ruthupavanaala teerutennulanu pradhaanamgaa elninopai aadhaarapadi lekkinchavalasina avasaram undani kondaru saastravettalu chestunna heccharikalanu imd pedachevina petti tana anchanaanu prakatinchindi. elnino prabhaavam epril nunchi kramangaa perugutundani, adhi bhaarata ruthupavanaalanu addaginche avakaasamundani antarjaatiiya vaataavarana parisodhana samsthalu hecharinchaayi. elnino kaaranamgaa erpadaboye aardhika gaddu paristhitulanu edurkonenduku prabhutvaalu samsiddham kakapothe, desham teevra aardhika sankshobhamloki kuurukupoye pramaadam undi.nijaaniki, bhootaapam perigi ilaa endalu mandipovadaaniki kaaranamaina carban udgaaraalanu tagginchenduku prapancha deshaala madhya kudirina paris oppandaannainaa chittasuddhito amalu cheyalsi undi. ayithe prapancha aardhika sankshobham nepathyamlo prapanchavyaaptamgaa aneka deshaallo  ‘vaataavarana maarpu siddhaanta niraakarana’ abhipraayaalunna mitavaada fasistu dhorani gala prabhutvaalu erpadadamtho bhootaapam nivaarana asaadhyamgaa maaripoyindi. paris oppandaanni aamodinchabonani america adhyakshudu donald trump chesina prakatanatho antarjaatiiya samaajamlo bhayandolanalu erpaddai. eteta perugutunna ushnogratala prabhaavam samaajamlo badugu jeevulapaine ekkuva untundi. ee edaadi enda vaeditho paatu vesavi rakamundununche manchineeti kashtaalu praarambhamayyaayi. vividha nivedikala prakaaram dakshinaadi raashtraalaloni jalaasayaalalo neeti nilvalu marchi 25 naatike 16 saataaniki padipoyayi. desamlo chalachotla durbhiksha paristhitule unnaayi. tamilanadu raitula aandolana baatalo marinni rashtrala raitangam nadiche suuchanalu kanabadutunnaayi. epril madhyalone greeshma taapamtho prajalu alladunnarante raanunna kaalam ela untundo oohistene bhayamestondi. raboye durbhiksha paristhitulanu drushtilo unchukoni kendra, rashtra prabhutvaalu vaataavarana atyavasara sthitini prakatinchi, tagina swalpakaalika, deerghakaalika kaaryaacharana pranaalikalni yuddhapraatipadikana chepattali.