
చరిత్రకారుడుగా, పరిశోధకుడుగా, భాషా సేవకుడుగా, సాహితీవేత్తగా, సంఘ సేవకుడుగా, మేధావిగా, పండితుడుగా, బహుభాషా కోవిదుడుగా, ఎనలేని పేరు ప్రఖ్యాతులు గడించిన గొప్ప సాహితీ సంపన్నులు కొమర్రాజు వేంకట లక్ష్మణరావు. కొమర్రాజు వారు 1877 మే 18న కృష్ణా జిల్లా నందిగామ తాలూకా పెనుగంచిప్రోలు గ్రామంలో జన్మించారు. గంగమ్మ, వేంకటప్పయ్య వీరి తల్లిదండ్రులు. లక్ష్మణరావు గారు రెండేళ్ళ వయస్సులో వున్నపుడే తండ్రి చనిపోయారు. ఆ కారణంగా తన సవతి సోదరుడైన శంకరరావు గారి వద్ద కొంతకాలం వున్నారు. వీరు ప్రాథమిక విద్యను భువనగిరిలో పూర్తిచేశారు. వీరి సోదరి అచ్చమాంబను నాగ్పూర్లో ఇంజనీర్గా పనిచేసే, వారి మేనమామ భండారు మాధవరావుకి ఇచ్చి వివాహం చేశారు. లక్ష్మణరావుగారు నాగ్పూర్లో మేనమామ ఇంటిలో వుంటూ మాధ్యమిక విద్యను, ఉన్నత విద్యను అభ్యసించారు.నాగ్పూర్ నుంచి తన స్వస్థలం మునగాల చేరుకున్నారు. మునగాల రాజుతో తనకు వున్న సంబంధాల వల్ల లక్ష్మణరావు గారు మునగాల రాజుకు దివానుగా నడిగూడెంలో చేరారు. మునగాల ఎస్టేట్ కోర్టు వ్యవహారాల కోసం 1905లో లక్ష్మణరావుగారు కుటుంబాన్ని మద్రాస్ చేర్చారు. మద్రాస్లో నివాసం వున్నప్పుడే ‘దక్షిణ భారత సంఘ సంస్కరణ సమాజం’ సభ్యులుగా చేరారు.సంస్కృతం, ఆంగ్ల భాష తెలియని వారికి కూడా విజ్ఞాన శాస్త్రం అందుబాటులో వుండాలన్న ఉద్దేశంతో ‘విజ్ఞాన చంద్రికా మండలి’ని 1906లో హైదరాబాద్లో స్థాపించారు. మునగాల రాజు ఇంట్లో లక్ష్మణరావు, హరి సర్వోత్తమరావు, రావిచెట్టు రంగారావు, అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు మొదలైన వారు సమావేశమై ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. సంపాదకుడుగా లక్ష్మణరావు, కార్యదర్శిగా హరిసర్వోత్తమరావు నియమితులయ్యారు. ఈ మండలి మొదటి గ్రంథం గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమరావు రాసిన ‘అబ్రహం లింకన్ చరిత్ర’ను ముద్రించింది. తర్వాత లక్ష్మణరావు గారి ‘హిందూ మహాయుగం’ ప్రచురించారు. ఆంగ్లంలోని బ్రిటీష్ ఎన్సైక్లోపీడియా పద్ధతిలో ఆంధ్రవిజ్ఞాన సర్వస్వం నిర్మాణం చేపట్టాలని రావుగారు సంకల్పించారు. 1915లో తెలుగు విజ్ఞాన సర్వస్వం రాయాలని పూనుకున్నారు. మూడు సంపుటాలు వెలువరించారు. కొమర్రాజు వారి ప్రతిభకు ప్రతిబింబం ‘విజ్ఞాన సర్వస్వం’. లక్ష్మణరావు గారు, కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు గారు మంచి మిత్రులు. విజ్ఞాన సర్వస్వాన్ని నాగేశ్వరరావుగారే ప్రచురించారు. విజ్ఞాన సర్వస్వం అంటే కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు, కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు అంటే విజ్ఞాన సర్వస్వం అనే పేరు లోకంలో స్థిరపడింది. లక్ష్మణరావు 46 ఏళ్ళ వయసులో 1923, జూలై 13న పరమపదించారు.వెలమల సిమ్మన్న(నేడు కొమర్రాజు వేంకట లక్ష్మణరావు జయంతి)

charitrakaarudugaa, parisodhakudugaa, bhasha sevakudugaa, saahitiivettagaa, sangha sevakudugaa, medhaavigaa, panditudugaa, bahubhasha kovidudugaa, enaleni paeru prakhyaatulu gadinchina goppa saahitii sampannulu komarraju venkata lakshmanarao. komarraju vaaru 1877 mee 18na krishna jilla nandigaama taluka penuganchiprolu graamamlo janminchaaru. gangamma, venkatappayya veeri tallidandrulu. lakshmanarao gaaru rendella vayassulo vunnapude tandri chanipoyaru. aa kaaranamgaa tana savati sodarudaina sankararao gaari vadda kontakaalam vunnaru. veeru praathamika vidyanu bhuvanagirilo puurtichaesaaru. veeri sodari achamaambanu nagpurlo injaneergaa panichese, vaari menamama bhandaaru maadhavaraavuki ichi vivaham chesaru. lakshmanaraavugaaru nagpurlo menamama intilo vuntuu maadhyamika vidyanu, unnata vidyanu abhyasinchaaru.nagpur nunchi tana swasthalam munagaala cherukunnaru. munagaala rajutho tanaku vunna sambandhaala valla lakshmanarao gaaru munagaala rajuku divaanugaa nadigudemlo cheraaru. munagaala estate kortu vyavahaaraala kosam 1905loo lakshmanaraavugaaru kutumbaanni madras cherchaaru. madraaslo nivasam vunnappude ‘dakshina bhaarata sangha samskarana samajam’ sabhyulugaa cheraaru.samskrutam, aangla bhasha teliyani vaariki kuudaa vignaana saastram andubaatulo vundaalanna uddesamto ‘vignaana chandrika mandali’ni 1906loo hyderabadlo sthaapinchaaru. munagaala raju intlo lakshmanarao, hari sarvottamarao, ravichettu rangaarao, ayyadevara kaleshwararao modalaina vaaru samavesamai ee nirnayam teesukunnaru. sampaadakudugaa lakshmanarao, kaaryadarsigaa harisarvottamarao niyamitulayyaaru. ee mandali modati grandham gadicharla harisarvottamarao raasina ‘abraham linkan charitra’nu mudrinchindi. tarvaata lakshmanarao gaari ‘hindu mahayugam’ prachurinchaaru. aanglamloni british ensaiclopidia paddhatilo aandhravignaana sarvaswam nirmaanam chepattalani ravugaru sankalpinchaaru. 1915loo telugu vignaana sarvaswam rayalani poonukunnaaru. moodu samputaalu veluvarinchaaru. komarraju vaari pratibhaku pratibimbam ‘vignaana sarvaswam’. lakshmanarao gaaru, kaasiinaathuni nageshwararao gaaru manchi mitrulu. vignaana sarvaswaanni nageshwararaogare prachurinchaaru. vignaana sarvaswam ante komarraju lakshmanarao, komarraju lakshmanarao ante vignaana sarvaswam ane paeru lokamlo sthirapadindi. lakshmanarao 46 ella vayasulo 1923, juulai 13na paramapadinchaaru.velamala simmanna(nedu komarraju venkata lakshmanarao jayanti)