
  'రిజర్వేషన్ లు' అనబడే ఈ కేటాయింపులు పది సంవత్సరాలపాటుంటే చాలు - అట్టడుగు వర్గాలన్నీ పాలమీద మీగడలాగా అభివృద్ది పథంలో పైకి వచ్చేస్తాయని, అందరూ ఒకే స్థాయిలో వుండి సమసమాజ స్థాపన జరుగుతుందని గాఢంగా విశ్వసించారు. అగ్రవర్ణాలుగా చక్రాంతికాలు, ముద్రాంకితాలు పడ్డవారు కూడా "అయ్యో..... మన తాత, ముత్తాతలు ఈ వర్గాలను నానా బాధలు పెట్టారు. ఈ చర్యతో ఆ పాపానికి పరిహారం అవుతోంది. నవసమాజం ఏర్పడుతోంది" అని భావించి మనస్పూర్తిగా ఒప్పుకున్నారు.
 పది సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
 బడుగు వర్గాల పరిస్థితి ఎక్కడ వేసిన గొంగళి అక్కడేనన్నట్లుగా వుండిపోయింది. ఈ పరిస్థితిలో ప్రత్యేక కేటాయింపులు మరో పది సంవత్సరాలు పొడిగించారు.
 'మేధావులు' అని అనిపించుకునే కొందరు "ఇలా పొడిగించుకుంటూ పోవడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు. వారు పైకి రావాలంటే ముఖ్యంగా చేయవలసింది.... వారిని విద్యావంతులుగా చేయడం!" అని చెవికింద ఒకటే రొద పెట్టసాగారు.
 పాలకులలో పెద్దలు, ప్రముఖులు రహస్య సమావేశాలు, మంతనాలు జరపసాగారు. "నిజంగా ఈ అట్టడుగు వర్గాలవారిని విద్యావంతులుగా చేస్తే కొంపలు అంటకుపోతాయి. ఇప్పుడైతే తాము చెప్పినట్లు చేస్తున్నారు. తమకే ఓట్లు వేస్తున్నారు. తమ అధికారం ఢోకా లేకుండా సాగిపోతోంది. వాళ్లు విద్యావంతులైతే సొంతంగా ఆలోచిస్తారు. సక్రమ పరిపాలనను అందించగలదనుకున్న పార్టీకే ఓట్లు వేస్తారు. అదే జరిగితే తమ అధికార పీఠం దద్దరిల్లుతుంది!"...ఈ ఆలోచన రాగానే వారి గుండెల్లో రైళ్లు పరిగెత్తాయి.
 మరి... మేధావులు గోల చేయకుండా వారిని జోలపాడి పడుకోపెట్టడం ఎలా?
 "పీడిత, తాడిత, బడుగువర్గాల వారినందర్నీ అక్షరాస్యులను చేసేస్తాం!" అని ప్రకటించారు.
 "అక్షరాస్యతా ఉద్యమాన్ని ముమ్మరం చేస్తాం...!" అన్నారు.
 "విద్యయే వెలుగు. అక్షరాలు నేర్వండి.. సంతకాలు చేయండి!' వంటి నినాదాలను గోడల మీద రాయించారు.
 పత్రికల్లో ప్రకటనలు గుప్పించారు.
 "అందరికీ చదువు" అంటూ ఊరేగింపులూ, ర్యాలీలూ, జాతరలూ నిర్వహించారు. వేషాలు వేయించి నాటకాలు వేయించారు.
 నటవరులు, కళాకారులు తమ బత్తేలు పుచ్చుకొని వెళ్ళిపోయారు. బడుగు గొంగళి మాత్రం వేసిన చోటనే వుంది.
 రాత్రి పాఠశాలలు తెరిచారు..., 'వయోజన విద్య' అన్నారు. నానా హడావుడీ చేశారు. వీటి ధర్మమా.. .అని ఎందరో బాగుపడ్డారు. నాలుగు రాళ్లు వెనకేసుకున్నారు.
 పథకాలన్నీ పేపర్లకే పరిమితం అయ్యేట్లు, ఆచరణలో అతి తక్కువగా వుండేటట్లు జాగ్రత్త పడ్డారు పాలకులు. అర్ద గణాంక శాఖ వారిని అర్దించీ, ఆదేశించీ ఆక్షరాస్యుల సంఖ్యను వామన రూపంగా విస్తరింపజేస్తూ అంకెల వర్షాన్ని కురిపించసాగారు.
 ఇంతచేసినా నిరక్షరాస్యత మాత్రం.... 'నేను సమేమిరా కదలను' అంటూ భీష్మించుకుని బైఠాయింపు సమ్మె చేయసాగింది. కాకపోతే.... అట్టడుగు వర్గాలలో కొందరు పైకి, మరికొందరు మరీ పైకి తీసుకురావడానికి ప్రయత్నం చేయలేదు. పైగా... వారితో కలిసి తిరిగితే తామేదో మైలపడిపోతామన్నట్లు తప్పించుకు తిరిగి ధన్యులయ్యారు.
 ఇంకా అన్యాయమేమిటంటే తాము ఎంత వున్నతంగా వున్నా తమ సంతానానికి కూడా అట్టడుగు వర్గాలవారికి లభిస్తున్న రాయితీలు వుండి తీరాల్సిందేనని పట్టుపట్టారు. వీరందరినీ సంతృప్తి పరచేందుకు కేటాయింపులు, సౌకర్యాలు, రాయితీలు మరో పదేళ్లు, ఇంకో పదేళ్లు కాకుండా శాశ్వతం చేసేస్తామని హామీలు పోటీలుపడి గుప్పించసాగారు నాయకులు.
 అదివిని, "ఇదేమిటయ్యా... వారిని శాశ్వతంగా వెనుకబడే వుండేటట్లు చేస్తారా?" అని అడిగితే - వారిని 'జాతీయ వ్యతిరేకులు, విదేశీ హస్త గ్రహకులూ' అని నిందించసాగారు.
  ఇదిలా వుండగా... ఒకసారి అధికారంలో వున్న ప్రభుత్వానికి అంతర్గత తగాదాలవల్ల పతనమయ్యే ప్రమాదం ఏర్పడింది.
 ఈ గండం గడవడానికి ప్రధాని 'వీరకేసరి' - దేశంలో వెనుకబడ్డ కులాలు, జాతులు కాకుండా వెనుకబడ్డ వర్గాలు కూడా వున్నాయని, వీరికి ముప్పయిశాతం కేటాయింపులు ఇస్తున్నానని మబ్బులేని పిడుగులాగా జనం మీద ఒక బాంబుని వదిలారు.
 దాంతో దేశంలో కొన్నివారాలపాటు ఆగని హింస చెలరేగింది. ఎందరో ఆత్మాహుతి చేసుకున్నారు.
 ఈలోగా వ్యవహారం న్యాయస్థానానికి వెళ్లింది.
  సర్వోన్నత న్యాయస్థానం - కేటాయింపులు వివిధ వర్గాలకు వుండవచ్చుననీ, అయితే ఇవి అన్నీ కలిసి యాభై శాతం మించకూడదని తీర్పు ఇచ్చింది. అధికారంలో వున్న ప్రభుత్వలం బ్రతుకుజీవుడా .. అని ఊపిరి పీల్చుకుని, ఈ నిర్ణయాన్ని దేశమంతటా చకచకా అమలు చేయసాగింది.
 కొన్ని రాష్ట్రాలవారు - తమ రాష్ట్రంలో వెనుకబడ్డవారు మరీ ఎక్కువగా వున్నారని, అందువల్ల కేటాయింపులు యాభై శాతం మించే వుండాలని డిమాండ్ చేయసాగారు.
 కొందరు డెబ్బై, ఇంకొందరు ఎనబై శాతం... ఇలా పెంచేస్తూ రాజ్యాంగాన్ని మార్పించుకోసాగారు.
 ఇవన్నీ ఓట్లకోసం పడే పాట్లని కిట్టనివాళ్లు చెవులు కొరుక్కోసాగారు.
 
             * * * * * 
 శాపగ్రస్తులైన పరమానందయ్యగారి శిష్యులు వివిధ వెనుకబడ్డ వర్గాలలో జన్మించారు.
 ఎప్పుడైతే కమండలంగారు దారి చూపించారో వివిధ చిల్లర మల్లర ఉపవర్గాలవారు తమకి కూడా వెనుకబడ్డ వర్గాలవారి హోదా ఇయ్యాలని..., ఆ విధంగా రాజ్యాంగపరమైన చక్రాంకితాలు వేయాలని పట్టు పట్టసాగారు.
 అదను చూసి ఆర్యావర్తం నుంచి ముని భీముడు ఊడిపడ్డాడు.
 "నేను దళిత జనోద్దరణకు వచ్చిన అవతార పరుషుడిని - కారణజన్ముడిని!" అంటూ దేశం అంతటినీ ప్రభంజనంలాగా చుట్టి రాసాగాడు.
 'పాత రోత - కొత్త వింత' అన్నట్లు ముని భీముని వైపు ఎగబడసాగారు జనం.
 ఇది చూసేసరికి అధికార పీఠాన్ని ముని భీముని వైపు ఎగబడసాగారు జనం.
 ఇది చూసేసరికి అధికార పీఠాన్ని అధిష్టించిన పాలకుల గుండెలు బేజారెత్తాయి. స్వజనంలో కొందరు మండూక నృత్యం నేర్చుకుని అటువైపు కప్పగంతులు వేయసాగారు.అధికార పీఠం క్రింద భూకంపం వస్తున్నట్లు, పీఠం బీటలు వారుతున్నట్లు సంకేతాలు రాసాగాయి. వెంటనే వెనుకబడ్డ వారి మీద ప్రేమామృత వర్షాన్ని జడివానలా కురిపించడ మొక్కటే మార్గం అనిపించింది.

  'reservation lu' anabade ee ketayimpulu padi samvatsaraalapaatunte chaalu - attadugu vargaalannii paalameeda meegadalaagaa abhivruddi pathamlo paiki vachestaayani, andaruu oke sthaayilo vundi samasamaja sthaapana jarugutundani gaadamgaa vishwasinchaaru. agravarnaalugaa chakraantikaalu, mudraankitaalu paddavaaru kuudaa "ayyo..... mana taata, muttaatalu ee vargaalanu nana baadhalu pettaaru. ee charyatho aa paapaaniki pariharam avutondi. navasamajam erpadutondi" ani bhavinchi manaspuurtigaa oppukunnaru.
 padi samvatsaraalu gadichipoyayi.
 badugu vargala paristhiti ekkada vesina gongali akkadenannatluga vundipoyindi. ee paristhitilo pratyeka ketayimpulu maro padi samvatsaraalu podiginchaaru.
 'medhaavulu' ani anipinchukune kondaru "ilaa podiginchukuntu povadam valla prayojanam ledu. vaaru paiki ravalante mukhyamgaa cheyavalasindi.... vaarini vidyaavantulugaa cheyadam!" ani chevikinda okate roda pettasaagaaru.
 paalakulalo peddalu, pramukhulu rahasya samavesalu, mantanaalu jarapasaagaaru. "nijamgaa ee attadugu vargaalavaarini vidyaavantulugaa cheste kompalu antakupotayi. ippudaithe taamu cheppinatlu chestunnaru. tamake otlu vestunnaru. tama adhikaaram dhoka lekunda sagipotondi. vaallu vidyaavantulaite sontamgaa aalochistaaru. sakrama paripaalananu andinchagaladanukunna paarteeke otlu vestaaru. adhe jarigithe tama adhikara peetham daddarillutundi!"...ee aalochana ragane vaari gundello raillu parigettaayi.
 mari... medhaavulu gola cheyakunda vaarini jolapadi padukopettadam ela?
 "peedita, taadita, baduguvargaala vaarinandarnii aksharaasyulanu chesestam!" ani prakatinchaaru.
 "aksharaasyataa udyamaanni mummaram chestam...!" annaru.
 "vidyaye velugu. aksharaalu nervandi.. santakaalu cheyandi!' vanti ninaadaalanu godala meeda raayinchaaru.
 patrikallo prakatanalu guppinchaaru.
 "andarikee chaduvu" antuu ooregimpuluu, ryaaleeluu, jaataraluu nirvahinchaaru. veshaalu veyinchi naatakaalu veyinchaaru.
 natavarulu, kalaakaarulu tama battelu puchukoni vellipoyaaru. badugu gongali maatram vesina chotane vundi.
 raatri paatasaalalu terichaaru..., 'vayojana vidya' annaru. nana hadavudi chesaru. veeti dharmama.. .ani endaro bagupaddaru. naalugu raallu venakesukunnaru.
 pathakaalannii peparlake parimitam ayyetlu, aacharanalo athi takkuvagaa vundetatlu jaagratta paddaaru paalakulu. arda gananka saakha vaarini ardinchii, aadesinchi aaksharaasyula sankhyanu vaamana roopamgaa vistarimpajestuu ankela varshaanni kuripinchasaagaaru.
 intachesinaa niraksharaasyata maatram.... 'nenu samemira kadalanu' antuu bheeshminchukuni baitaayimpu samme cheyasagindi. kakapothe.... attadugu vargaalalo kondaru paiki, marikondaru mari paiki teesukuraavadaaniki prayatnam cheyaledu. paiga... vaaritho kalisi tirigite tamedo mailapadipotamannatlu tappinchuku tirigi dhanyulayyaru.
 inka anyayamemitante taamu entha vunnatamgaa vunna tama santaanaaniki kuudaa attadugu vargaalavaariki labhistunna raayiteelu vundi teeraalsindenani pattupattaaru. veerandarinee santrupti parachenduku ketayimpulu, soukaryaalu, raayiteelu maro padellu, inko padellu kakunda saasvatam chesestamani haameelu potilupadi guppinchasaagaaru naayakulu.
 adivini, "idemitayya... vaarini saasvatamgaa venukabade vundetatlu chestara?" ani adigithe - vaarini 'jaateeya vyatirekulu, videshee hasta grahakuluu' ani nindinchasaagaaru.
  idila vundagaa... okasari adhikaaramlo vunna prabhutvaaniki antargata tagadalavalla patanamayye pramaadam erpadindi.
 ee gandam gadavadaaniki pradhaani 'veerakesari' - desamlo venukabadda kulaalu, jaatulu kakunda venukabadda vargaalu kuudaa vunnaayani, veeriki muppayisaatam ketayimpulu istunnaanani mabbuleni pidugulaagaa janam meeda oka bambuni vadilaaru.
 daamto desamlo konnivaaraalapaatu aagani himsa chelaregindi. endaro aatmaahuti chesukunnaru.
 eelogaa vyavahaaram nyaayasthaanaaniki vellindi.
  sarvonnata nyaayasthaanam - ketayimpulu vividha vargaalaku vundavacchunanii, ayithe ivi annee kalisi yabhai saatam minchakudadani teerpu ichindi. adhikaaramlo vunna prabhutvalam bratukujeevudaa .. ani oopiri peelchukuni, ee nirnayaanni deshamantata chakachaka amalu cheyasagindi.
 konni rashtralavaru - tama rashtramlo venukabaddavaaru mari ekkuvagaa vunnaarani, anduvalla ketayimpulu yabhai saatam minche vundaalani demand cheyasagaru.
 kondaru debbai, inkondaru enabai saatam... ilaa penchestuu raajyaamgaanni maarpinchukosaagaaru.
 ivannee otlakosam pade paatlani kittanivaallu chevulu korukkosagaru.
 
             * * * * * 
 saapagrastulaina paramaanandayyagaari shishyulu vividha venukabadda vargaalalo janminchaaru.
 eppudaithe kamandalangaaru daari chupincharo vividha chillara mallara upavargaalavaaru tamaki kuudaa venukabadda vargalavari hoda iyyalani..., aa vidhamgaa raajyaangaparamaina chakraankitaalu veyalani pattu pattasaagaaru.
 adanu chusi aaryaavartam nunchi muni bheemudu oodipaddaadu.
 "nenu dalita janoddaranaku vachina avataara parushudini - kaaranajanmudini!" antuu desham antatinee prabhanjanamlaagaa chutti rasagadu.
 'paata rotha - kotta vinta' annatlu muni bheemuni vaipu egabadasaagaaru janam.
 idhi chusesariki adhikara peethaanni muni bheemuni vaipu egabadasaagaaru janam.
 idhi chusesariki adhikara peethaanni adhishtinchina paalakula gundelu bejaarettaayi. swajanamlo kondaru mandooka nrutyam neerchukuni atuvaipu kappagantulu veyasaagaaru.adhikara peetham krinda bhookampam vastunnatlu, peetham beetalu vaarutunnatlu sanketaalu rasagai. ventane venukabadda vaari meeda premaamruta varshaanni jadivanala kuripinchada mokkate maargam anipinchindi.