
 "ఊహుఁ పెళ్ళి చేసినందుకు. అన్న కూతురని మురిసిపోయి తెచ్చుకున్నావుగా. అది తెగ నీల్గుతోంది. చూస్తూ చూస్తూ వుండండి. నాకు విసుగు పుట్టిందంటే ఏం చేస్తానో తెలుసా? ఏదో ఒకరోజు దానికి విడాకులిచ్చి మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకుంటాను." దురుసుగా అనేశాడు.

 "అది మేం బ్రతికుండగా జరగదురా."

 "ఎందుకు జరగదు. నేను సుఖంగా బ్రతకాలని లేదా మీకు? నేను అత్తారింటి అల్లుడిలాగా అక్కడికి ట్రాన్స్ ఫర్ చేసుకుని నీ మేనకోడలికి కాళ్ళకి మడుగువొత్తుథూ వుండాలట. నేనేమన్నా గాజులు తొడుక్కుని కూర్చున్నానని అనుకుందేమో?" రోషంగా అన్నాడు.

 "నువ్వు నోర్మూసుకోరా ముందు! నేవెళ్ళి పిలుచుని వస్తాను. అది రాదో దాని నాయన పంపడో చూస్తాను. దాని తలలో జేజిమ్మ దిగిరావాలి.

 "అమ్మా! ఎందుకీ ప్రయత్నాలు. వాళ్ళకి బాగా పొగరు! పైగా నువ్విచ్చిన అలుసు. కాస్త శాంతంగా ఎమ్.ఏ. యింప్రూవ్ మెంటుకి కట్టి క్లాసు తెచ్చుకుని లెక్చరర్ నన్నా అవుదామంటే ఈ కొంపలో ఎప్పుడూ గొడవలే! ఛ! ఛ! దరిద్రపు కొంప_"

 "కొంపా గోరీ అంటూ ఏం అర్ధ అనాచారపు మాటలురా అవి! ఎంత మాట నోటికి వస్తే అంతమాట అనెయ్యడమేనా? ఎందుకురా నీ చదువు? సంస్కారం ఇవ్వని చదువు."

 "మళ్ళీ నీతులు చెపుదువు. నేనూ తీరిగ్గా నేర్చుకుంటాను కానీ_ ముందు అన్నం పెట్టు. చెప్పటానికి ఎన్నయినా మాటలు చెప్పొచ్చు."

 ఉస్సురని నిట్టూర్చిందామె. హితోపదేశాలు తలకెక్కించుకుని బాగుపడే రకంకాదు. కొడుకని ఆమెకి బాగా తెలుసు. అయినా ఏదో ఆశ మనసుని పీడిస్తుంది.

 "అత్తయ్యా!" అంటూ పిలిచింది స్వాతి. ఆమె రెండో కోడలు. కోదండరాం చనిపోయినా ఆమె అత్తవారింట్లోనే వుంది. బి.ఏ. పాసైనా వుద్యోగాల జోలికి వెళ్ళకుండా ఇంట్లోనే ట్యూషన్స్ చెబుతూ వేనీళ్ళకి చనీళ్ళలాగా సంపాదిస్తూ వుంది. ఇంట్లో ఎక్కడుందో ఆమెకై ఆమె కనిపిస్తే తప్ప తెలియనంత నెమ్మదస్తురాలు. నిత్యం కావ్య పఠనంతో, గతస్మృతుల్లో విహరించటంలో గడిచిపోతుందామెకు.

 "ఏమ్మా!"...ఆమెతో మాట్లాడాలంటే బాధగా వుంటుంది పార్వతికి. చిన్న వయసులో భర్తను పోగొట్టుకుని అన్ని సౌఖ్యాలకు దూరమై విరాగిణిలా బ్రతుకుతున్న కోడల్ని చూస్తే ఆమె గుండె బరువెక్కిపోతుంది. 

 "బావగారి స్కూలులో చదివే కుర్రాడొచ్చాడు. వాళ్ళ సమితి ప్రెసిడెంటుని ఎవరో ఖూనీ చేశారుట అందుకని ఈ రోజూ రేపు బడి మూసేశారట" బావగారికి విషయం చెప్పాలని వచ్చి చెప్పి వెళ్ళిపోయిందామె.

 "అయ్యో!" అని బయటికి వచ్చి చొక్కా వేసుకుని వెళ్ళిపోయాడు దాశరధి.

 "అడగ్గానే అన్నం పెట్టానుగాను పాపిష్టిదాన్ని!" అనుకుందా మాతృ హృదయం.

 ఇద్దరికీ కంచాలు పెట్టింది జ్యోతి. ఏమీ మాట్లాడకుండా వడ్డించింది పార్వతి. జ్యోతికి టైపింగ్ తెలుసు. భర్తతోబాటే తాలూకాఫీసుకి వెళ్ళి బయటే మిషన్ పెట్టుకుని పిటీషన్ లు, అర్జీలు, అప్లికేషన్స్ టైప్ చేస్తుంది. మంచి డ్రాఫ్టింగ్ నాలెడ్జి కూడా వుంది. ఆమె పుట్టిల్లు ఆ వూరే! తల్లీదండ్రి అవతల పేటలో వుంటున్నారు. ఆయన రిటైర్డు ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసరు. పేరుకి ఆఫీసరే కానీ గ్రేడు గుమాస్తా గ్రేడ్! ఆయనకి ఇద్దరే పిల్లలు. జ్యోతి, సుధాకర్.

 అయన ఎంతో కష్టపడి కొడుకుని మెడిసన్ చదివించారు. అతగాడు స్టేట్స్ వెళ్ళిపోయాడు. అక్కడే ఎలిజిబెత్ అనే డాక్టర్ని పెళ్ళిచేసుకుని పౌరసత్వం తీసుకుని సెటిలయిపోయాడు. కుమారుడిమీద మమకారంతో యిండియాకి వచ్చేయమని చాలాసార్లు రాశారాయన. దానికి జవాబుగా యిండియాని, తెలుగుదేశాన్ని తిడుతూ జవాబు రాశాడు. 

 "ఈ ముసలితనంలో మాగతి ఎలా అనుకుంటున్నావ్? పోనీ మేమూ స్టేట్స్ కి వచ్చేస్తాము. చార్జీలకి పంపించు. ఇక్కడ వున్నదంతా నీ చదువుకోసం, నీ అభివృద్ధికోసం దోచిపెట్టేశాము. మాకేం మిగలలేదు. మా గతి ఏమిటి?" అని రాస్తే... ఘాటుగా జవాబు రాశాడతను.

 "ఇదే మనదేశంలో దౌర్భాగ్యం! కొడుకుని కని చదివించి వాడి సంపాదన ఆశిస్తారు. అదొక పెట్టుబడిలాగ కట్నం లాగుతారు. ఫిక్స్ డ్ డిపాజిట్ పై వడ్డీకి ఆశపడ్డట్టుగా కొడుకు తమని పోషించాలనుకుంటారు. అది చాలా అసహ్యం! పిల్లలు పెరగ్గానే వాళ్ళను వొదిలెయ్యాలి. వాళ్ళపై తాముకానీ, తమపై వాళ్ళుకానీ ఆధారపడకూడదు__

 ఇక్కడికి వస్తామని రాశారు. ఇదేం మంగినపూడి నుంచి మచిలీపట్నం రావడమనుకున్నారా? ఒక్కొక్కరికి వేలరూపాయల టిక్కెట్టవుతుంది. నేను మీపైన అంత ఖర్చు చేయలేను. ఒక వేళ దయతలచి ఖర్చు చేసినా వచ్చి మీరేం చేస్తారు?

 ముసలితనంలో యీ వాతావరణం మీకు పట్టదు. పైగా అత్తమామలకి సేవచేయటానికి ఎలిజబెత్ ఎల్లమ్మ కాదు. ఆమె డాక్టర్! ఇండిపెండెంట్ వూహలున్న వ్యక్తి. మీరిక్కడికి వచ్చినా "ఓల్డుహోం"లో వుండాలి. కష్టపడి సంపాదించినంత తిండి పెడతారు. ఆపైన మీ యిష్టం." 

 కొడుకు సుదీర్ఘమైన లేఖ చదువుకున్న ఆ పితృ హృదయం కోపంతో మండిపోయింది. అతని జాబుల్ని, పొటోలనీ గుర్తుకువచ్చే వస్తువులన్నీ తగలేశాడు. "నాకు కొడుకు పుట్టలేదనుకుంటాను. పుట్టినా చచ్చాడనుకుంటాను. వాడికి తిధివారాలు లెక్కబెడతాను" అంటూ రంకె వేశాడు.

 "నాన్నా! వ్యర్ధమైన ఆవేశంతో, కోపంతో ఫలితం లేదు. వాడికి తిధివారాలు చేస్తే ఆ డబ్బు దండగ మనకే! మీరేం భయపడకండి_ నేనున్నాను. కొడుకైనా కూతుర్నయినా నేనే. మీ అల్లుడుగారు కూడా మంచివారు. ఈ రోజునుంచీ నేను మీకోసం కష్టపడతాను. టైప్ చేసి సంపాదించి మీకిస్తాను. మీరు చెప్పించిన చదువు మీకే ఉపయోగపడాలి" అంది జ్యోతి. భార్యమాటల్ని బలపరిచాడు జానకిరాం. నిజానికి బలపరచక చేసేదికూడా లేదు.

 మొదటిరోజు తండ్రి టైపురైటర్ పట్టుకొని ఆమె ఆఫీసుకి బయలుదేరబోతుంటే పెద్ద గొడవే జరిగింది. ఏదో మీరేం మాటాడినా మేం వేరు కాపురం పెట్టాల్సిందే! అట్టేమాటాడితే మా యింటికే వెళ్ళిపోతాం. వాడు బాధ్యతలు తెలియకుండా, పట్టించుకోకుండా పారిపోయాడు. నేనూ నా దారి చూసుకుంటే అమ్మానాన్నల గతి ఏం కావాలి?" అంది ఆవేశంగా.

 శాస్త్రిగారు భార్యని మందలించారు. ఆయనకు వియ్యంకుడంటే జాలి అభిమానం. 

 "oohea pelli chesinanduku. anna koothurani murisipoyi tecchukunnaavugaa. adhi tega neelgutondi. chustuu chustuu vundandi. naaku visugu puttindante yem chestano telusa? edho okaroju daaniki vidaakulichi mallee pelli chesukuntanu." durusugaa anesadu.

 "adhi mem bratikundagaa jaragadura."

 "enduku jaragadu. nenu sukhamgaa bratakaalani leda meeku? nenu attarinti alludilaga akkadiki trans far chesukuni nee menakodaliki kaallaki maduguvotthu vundaalata. nenemanna gaajulu todukkuni kuurchunnaanani anukundemo?" roshangaa annadu.

 "nuvvu normusukora mundu! nevelli piluchuni vastaanu. adhi rado daani naayana pampado chustaanu. daani talalo jejimma digiravali.

 "amma! endukee prayatnaalu. vaallaki baga pogaru! paiga nuvvichina alusu. kaasta saantamgaa em.e. yimproo mentuki katti klaasu tecchukuni lecturer nanna avudamante ee kompalo eppuduu godavale! cha! cha! daridrapu kompa_"

 "kompa gory antuu yem ardha anaachaarapu matalura avi! entha maata notiki vaste antamaata aneyyadamena? endukura nee chaduvu? samskaaram ivvani chaduvu."

 "mallee neetulu chepuduvu. nenuu teeriggaa neerchukuntaanu cony_ mundu annam pettu. cheppataaniki ennayina maatalu cheppochu."

 ussurani nittoorchindaame. hitopadesalu talakekkinchukuni bagupade rakankaadu. kodukani aameki baga telusu. aina edho aasha manasuni peedistundi.

 "attayya!" antuu pilichindi swaati. aame rendo kodalu. kodandaram chanipoyina aame attavaarintlone vundi. bi.e. pasaina vudyogaala joliki vellakunda intlone tusions chebutuu vaeneellaki chaneellalaagaa sampaadistuu vundi. intlo ekkadundo aamekai aame kanipiste tappa teliyananta nemmadasturaalu. nityam kaavya pathanamtho, gtasmrutullo viharinchatamlo gadichipotundameku.

 "emma!"...aametho matladalante badhaga vuntundi paarvatiki. chinna vayasulo bhartanu pogottukuni anni soukhyaalaku dooramai viraginila bratukutunna kodalni chuste aame gunde baruvekkipotundi. 

 "bavagari schoolulo chadive kurradochadu. vaalla samiti presidentuni evaro khoonee chesaruta andukani ee roojoo repu badi musesarata" baavagaariki vishayam cheppaalani vachi cheppi vellipoyindame.

 "ayyo!" ani bayatiki vachi chokka vesukuni vellipoyaadu daasaradhi.

 "adaggane annam pettaanugaanu paapishtidaanni!" anukunda maatru hrudayam.

 iddarikee kanchaalu pettindi jyoti. emi matladakunda vaddinchindi paarvati. jyotiki tiping telusu. bhartatobate taaluukaafeesuki velli bayate mishan pettukuni pitition lu, arjeelu, applications tipe chestundi. manchi drafting naledgi kuudaa vundi. aame puttillu aa woore! tallidandri avatala petalo vuntunnaaru. aayana retiredu egjicutive aafisaru. peruki aafisare cony gredu gumasta grade! aayanaki iddare pillalu. jyoti, sudhakar.

 ayana entho kashtapadi kodukuni medison chadivinchaaru. atagaadu states vellipoyaadu. akkade eligibet ane daaktarni pellichesukuni pourasatvam teesukuni setilayipoyaadu. kumaarudimeeda mamakaaramtho yindiaki vacheyamani chaalaasaarlu rasarayana. daaniki jawabuga yindiani, telugudesaanni tidutuu jawabu raasaadu. 

 "ee musalitanamlo magati ela anukuntunnav? ponee memu states ki vachestaamu. chaarjeelaki pampinchu. ikkada vunnadantaa nee chaduvukosam, nee abhivruddhikosam dochipettesamu. makem migalaledu. maa gathi emiti?" ani raste... ghaatugaa jawabu raasaadatanu.

 "ide manadesamlo dourbhaagyam! kodukuni kani chadivinchi vaadi sampaadana aasistaaru. adoka pettubadilaaga katnam laagutaaru. ficks d depazit pai vaddeeki aasapaddattugaa koduku tamani pooshinchaalanukuntaaru. adhi chala asahyam! pillalu peraggaane vaallanu vodileyyaali. vaallapai taamukaanii, tamapai vaallukaanii aadhaarapadakuudadu__

 ikkadiki vastaamani raasaaru. idem manginapudi nunchi machilipatnam ravadamanukunnara? okkokkariki velarupayala tikkettavutundi. nenu meepaina anta kharchu cheyalenu. oka vaela dayatalachi kharchu chesina vachi meerem chestaaru?

 musalitanamlo yee vaataavaranam meeku pattadu. paiga attamaamalaki sevacheyataaniki elizabet ellamma kaadu. aame dactor! indipendent voohalunna vyakti. meerikkadiki vachina "olduhom"loo vundaali. kashtapadi sampaadinchinanta tindi pedataaru. aapaina mee yishtam." 

 koduku sudeerghamaina lekha chaduvukunna aa pitru hrudayam kopamtho mandipoyindi. athani jaabulni, potolani gurtukuvacche vastuvulannii tagalesadu. "naaku koduku puttaledanukuntaanu. puttina chachaadanukuntaanu. vaadiki tidhivaaraalu lekkabedataanu" antuu ranke vaesaadu.

 "nanna! vyardhamaina aavesamto, kopamtho phalitam ledu. vaadiki tidhivaaraalu cheste aa dabbu dandaga manake! meerem bhayapadakandi_ nenunnaanu. kodukaina koothurnayinaa nene. mee alludugaaru kuudaa manchivaaru. ee rojununchi nenu meekosam kashtapadataanu. tipe chesi sampaadinchi meekistaanu. meeru cheppinchina chaduvu meeke upayogapadaali" andi jyoti. bhaaryamaatalni balaparichaadu janakiram. nijaaniki balaparachaka chesedikuda ledu.

 modatiroju tandri typuriter pattukoni aame aafiisuki bayaluderabotunte pedda godave jarigindi. edho meerem matadina mem vaeru kapuram pettalsinde! attematadithe maa yintike vellipotam. vaadu baadhyatalu teliyakunda, pattinchukokunda paaripoyaadu. nenuu naa daari chusukunte ammaanaannala gathi yem kavali?" andi aavesamgaa.

 saastrigaaru bharyani mandalinchaaru. aayanaku viyyankudante jaali abhimanam. 