
 
 మా వెంకటరమణ వచ్చిందిగానీ, ఆయన స్నానానికి నీళ్ళు తోడిందిగానీ, అన్నం వడ్డించిందిగానీ, ఆయన వచ్చి నా పక్కన పడుకుందిగానీ ఏమీ గుర్తు లేదు. ఏది ఏమైనా పెదరెడ్డింటికి ఇక వెళ్ళకూడదన్న నిర్ణయానికి రావడానికి ఎంతకాలం గడిచిందో తెలియదుగానీ నా నిర్ణయానికి వత్తాసు పలికినట్లు అప్పుడే కోళ్ళు కూసాయి.
 
 మెల్లగా వేరేవాళ్ళకి పనులకు వెళ్ళడం ప్రారంభించాను. నేను పెదరెడ్డింటి దగ్గర పనిమానేశాను అని తెలియడంతో మళ్ళీ ఊళ్ళో వాళ్ళ వేధింపులు ప్రారంభమయ్యాయి.
 
 ఇలాంటివి ఎప్పుడూ జరుగుతున్నా రైతుల్ని మేమేం చెయ్యగలం? డబ్బుగానీ, పరపతిగానీ ఏం లేని మాలాంటివాళ్ళం నిశ్శబ్దంగానయినా వుండిపోవాలి, లేదా లొంగైనా పోవాలి. నేను మొదటి మార్గం ఎన్నుకున్నాను. ఎవరెంత వేధించినా మౌనంగా వెళ్ళడం అలవాటు చేసుకున్నాను.
 
 మౌనం అర్ధాంగీకారం అని భావించి ముందు కెళ్ళబోయిన మూర్ఖుల్ని ఛీ కొట్టాను. పెదరెడ్డితో చెబుతానని బెదిరించాను.
 
 పగలు అంటరానివాళ్ళు అని ప్రతిక్షణం అవమానించే వీళ్ళు రాత్రయితే అదే అంటరానివాళ్ళ పొందు కోసం పడే అవస్థను చూస్తే ఎంత కోపం వచ్చేదో.
 
 చాలామంది వీలుదొరికినప్పుడల్లా ధర్మాన్ని కాపాడమని దేవుడు తమ నెత్తులమీదే బాధ్యత పెట్టినట్లు, నీతిని అమలు చేయడానికే తామున్నట్లు మనుశాస్త్రాలు, గీతోపదేశాల్ని వినిపించే వీళ్ళు పసిపిల్లల దగ్గర, నిస్సహాయులయిన స్త్రీల దగ్గర ఎంత క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తారో ఊహించలేము.
 
 మీ రైతులలో కూడా చాలామంది అంతే. మేం తాకిన గ్లాసుల్ని కడిగి ఇంట్లోకి తీసుకెళతారు. చేయి తగిలితే అక్కడ సబ్బు వేసి కడుక్కుంటారు. ప్రతి విషయంలో మీకిలాంటి బుద్దులు మామూలే అని మాట్లాడతారు. అలాంటివాళ్ళే చాటుసరసాలకు కుక్కల్లా వెనక పరిగెత్తుతారు. పుంజుల్లా తరుముతారు.
  
 నయాన్నో, భయాన్నో వాళ్ళ బారి నుండి నన్ను నేను రక్షించుకుంటూ వస్తున్నాను.
 
 గోకుల్ వెళ్ళిపోయిన క్షణం నుండి నా ధ్యాసంతా అతనిమీదే. ప్రతిదీ అల్పంగా తోచేది. అతని ఊహలు తప్ప మిగిలినదంతా చెత్తగా అనిపించేది. అతనితో ఎక్కడెక్కడ తిరగాలన్న ఆలోచన కలిగేది. అతనితో ప్రతిదీ పంచుకోవాలన్న ఆరాటం ఎక్కువయింది.
 
 ప్రేమంటే ఇదేననుకుంటా, అయిదు నిముషాల్లో పెళ్ళి జరిపించేసి కొత్తగా వచ్చిన ఆ వ్యక్తిమీద ప్రేమ ఎలా కలుగుతుంది? అందుకే పెళ్ళిలో కలగంది ఇదొక్కటే. నా భర్తపట్ల ఇలాంటి ఆలోచనలు ఎప్పుడూ కలగలేదు. పగలు పెళ్ళయిపోయి, రాత్రికంతా పక్కలకి లాక్కునే ఆ పురుషుడిపట్ల అవయవాల ఆకలి తీరుతుందేమో తప్ప ప్రేమదాహం తీరదు.
 
 మొత్తానికి నాకు నేనే కొత్తగా అనిపించే ఆ సమయం యెంత థ్రిల్లింగ్ గా వుండేదో చెప్పలేను.
 
 ఓరోజు మా అవడకు పచ్చబొట్లు పొడిచే మనిషి వచ్చాడు. ఐదు రూపాయిలిస్తే మన శరీరం మీద ఓ బొమ్మో అక్షరాల్లో పొడుస్తాడు. చచ్చిపోయే వరకు అవి మనతోనే వుంటాయి.  పచ్చబొట్టు మనిషి చుట్టూ స్త్రీలు చేరిపోయారు. పచ్చబొట్లు పొడిపించు కోవడం చాలా అసహ్యం నాకు చక్కటి శరీరం మీద ఆ గుర్తులతో అందవికారం చేసుకోవడం అయిష్టం నాకు. మామూలు ఉత్సాహం కొద్దీ నేనూ చోసోతూ నిలబడ్డాను.
 
 శకుంతల మొదటగా అయిదు రూపాయలిచ్చి పచ్చబొట్లు పొడవమంది.
 
 "ఏం బొమ్మ? తేలు, సింహం, పులి" పచ్చబొట్లు వేసే మనిషి అడిగాడు.
 
 కాదు ఎల్.ఎమ్ అన్న అక్షరాలు, శకుంతల సిగ్గుతో చెప్పింది. ఆ సిగ్గును చూస్తూనే ఆ అక్షరాల తాలూకు మనిషెవడో తెలిసిపోయింది అందరికీ
 
 అతనెవరోగానీ ఆమె మనసు పడ్డవాడు.  మా వాడలోని స్త్రీలు ఇలాంటి సంబంధాలన్నిటినీ బహిరంగంగా చెస్తుంటారు. ఏమీ దాపరికాలుండవు. రైతు స్త్రీలలాగా చాటుగా, మాటుగా భయం భయంగా చేయరు. మీకు జాతి తక్కువ, నీతి తక్కువని రైతులంటారు గానీ అది చాలా తప్పు.
 
 మా వాడలోని ప్రతి స్త్రీ రోజూ కూలికెళ్ళి సంపాదించుకుంటుంది. తన పోషణ తనే పోషించుకుంటుంది. అందువల్ల ఇంట్లోని మిగిలిన వాళ్ళకు భయపడదు. తన ఇష్టం వచ్చినట్లు బతుకుతుంది. అందుకే అంత ధైర్యంగా తన ప్రియుడి పేరును పచ్చబొట్టు పొడిపించుకుంటుంది. సాయంకాలాలు ఫస్ట్ షోకి వెళ్ళి అతనిపక్కనే కూర్చుని సినిమా చూస్తుంది. ఏ అర్ధరాత్రి వరకో ఏ మామిడితోటలోనో గడిపి ఇంటికి చేరుకుంటుంది.
 
 "ఎల్.ఎమ్. అంటే ఎవరే?" పక్కనున్న పిల్ల చిలిపిగా ఆమె నడుం మీద మోచేతితో పొడిచి అడుగుతోంది.
 
 నాకెందుకోగానీ జీవితంలో మొదటిసారి పచ్చబొట్టు పొడిపించుకోవాలని పించింది. జి.కె. అన్న అక్షరాలు చేతిపై కనిపిస్తుంటే గోకుల్ ని ముంజేతికి కట్టేసుకున్నట్లు వుంటుందనిపించింది.
 
 కానీ అంత సాహసం చేయలేకపోయాను.
 
 ఇంటికి తిరిగొచ్చాను.
 
 రాత్రి భిజనం తీసుకురావడానికి రాఘవరెడ్డి ఇంటికి బయలుదేరాను. మామూలు టైమ్ కన్నా కొంచెం ముందు బయలుదేరడంతో దారిలో పోకిరీ కుర్రవాళ్ళు ఎవరూ ఎదురుపడలేదు.
 
 పెదరెడ్డింటి దగ్గర వీధి వరండాలో నిలబడ్డ రెడ్డిసాని నన్ను చూసి పిలిచింది.
 
 "ఏమిటమ్మా?"
 
 "కనిపించడమే మానేశావే, రా కూర్చో"
 
 ఓ మెట్టుకింద కూర్చున్నాను.
 
 "చూశావా వాడెంత కఠినంగా అయిపోయాడో, నెలరోజులయింది ఇంటికొచ్చి, ప్రతివారం శనివారం వచ్చి సోమవారం వెళ్ళేవాడు. అలాంటిది నాలుగు వారాలయింది. నా బిడ్డను చూడాలని ఎంత కలవరంగా వుందో తెలుసా? ఫోన్ లో మాట్లాడడమే తప్ప నెలరోజులుగా నా చిన్నికృష్ణుడి ముఖం చూడలేదు. మొన్న వల్ల నాన్న వెళ్ళి వచ్చాడు. నా కళ్ళు పెట్టుకొని చూసి రండి అని చెప్పి ఏడ్చాను. ఎందుకో వాడు మొండి పట్టుదలపోయి నట్లున్నాడు. లేకుంటే నాకన్న తండ్రి ఇంటికి రారా అని వేడుకుంటున్నా రావడం లేదు" అని భోరున ఏడ్చింది.
 
 నిజం చెప్పద్దూ మొత్తం జరిగిందంతా చెప్పేయాలనిపించింది నాకు. కొడుకు మీద ఆమె మమకారం నాకు తెలుసు. కొడుకు తప్ప మరో ప్రపంచం లేదామెకు. అలాంటి కన్నతల్లికి కొడుకును దూరం చేసిన పాపం నన్ను ఊరికే వదలదనిపించింది.
  
 "నువ్వూ వాడితో బాగా మాట్లాడతావుగదా. నువ్వైనా చెబుదువురా- అప్పుడన్నా వస్తాడేమో. ఇకక్డ నిన్ను చూడకుండా అమ్మ చచ్చిపోతూ వుందిరా అని చెప్పు- రారా" అంటూ ఆమె ఏడుస్తూనే నన్ను ఫోను దగ్గరికి లాక్కెళ్ళింది.
 
 ఆమె బాధ చూసి నాకూ ఏడుపు ఆగడం లేదు. కానీ ఎలానో బిగపట్టుకుంటున్నాను.
 
 ఫోన్ లో గోకుల్ మాట్లాడటం ప్రారంభించాక ఆమె నాచేతి కిచ్చింది.
  
 "అమ్మా.... అమ్మా...."
 
 అవతల గోకుల్ అరుస్తున్నాడు.
 
 "నేను చాముండిని" ఆ మాట అన్నాక ఇక ఏడుపు ఆపుకోలేక పోయాను. క్రితం జన్మలో విడిపోయి తిరిగి ఈ జన్మలో మొదటిసారి మాట్లాడుతున్నట్లుంది. నాకు పోగొట్టుకున్న విలువైంది దొరికినట్లయింది. పెద్ద ప్రమాదంలో చిక్కుకున్నాక ఆత్మీయులతో మాట్లాడుతున్నట్టుంది.

 
 maa venkataramana vachindigaanii, aayana snaanaaniki neellu todindigaanii, annam vaddinchindigaanii, aayana vachi naa pakkana padukundigaanii emi gurtu ledu. edhi emaina pedareddintiki ika vellakudadanna nirnayaaniki raavadaaniki entakaalam gadichindo teliyadugaanii naa nirnayaaniki vattaasu palikinatlu appude kollu kusai.
 
 mellagaa verevallaki panulaku velladam praarambhinchaanu. nenu pedareddinti daggara panimaanesaanu ani teliyadamtho mallee oollo vaalla vedhimpulu praarambhamayyaayi.
 
 ilantivi eppuduu jarugutunna raitulni memem cheyyagalam? dabbugani, parapatigaanii yem laeni malantivallam nissabdamgaanayinaa vundipovali, leda longainaa povali. nenu modati maargam ennukunnaanu. evarenta vedhinchinaa mounamgaa velladam alavaatu chesukunnanu.
 
 mounam ardhaangeekaaram ani bhavinchi mundu kellaboyina moorkhulni chee kottanu. pedaredditho chebutaanani bedirinchaanu.
 
 pagalu antaraanivaallu ani pratikshanam avamaaninche veellu raatrayithe adhe antaraanivaalla pondu kosam pade avasthanu chuste entha kopam vachedo.
 
 chaalaamandi veeludorikinappudalla dharmanni kapadamani devudu tama nettulameede baadhyata pettinatlu, neetini amalu cheyadaanike taamunnatlu manusaastraalu, geethopadesalni vinipinche veellu pasipillala daggara, nissahaayulayina streela daggara entha kruramgaa pravartistaaro oohinchalemu.
 
 mee raitulalo kuudaa chaalaamandi anthe. mem taakina glasslani kadigi intloki teesukelataaru. cheyi tagilite akkada sabbu vesi kadukkuntaaru. prati vishayamlo meekilanti buddulu maamoole ani maatlaadataaru. alantivalle chaatusarasaalaku kukkalla venaka parigettutaaru. punjulla tarumutaaru.
  
 nayanno, bhayanno vaalla baari nundi nannu nenu rakshinchukuntu vastunnaanu.
 
 gokul vellipoyina kshanam nundi naa dhyaasanta atanimeede. pratidee alpamgaa tochedi. athani oohalu tappa migilinadantaa chettagaa anipinchedi. athanitho ekkadekkada tiragaalanna aalochana kaligedi. athanitho pratidee panchukovalanna aaraatam ekkuvayindi.
 
 premante idenanukunta, ayidu nimushaallo pelli jaripinchesi kottagaa vachina aa vyaktimeeda prema ela kalugutundi? anduke pellilo kalagandi idokkate. naa bhartapatla ilanti aalochanalu eppuduu kalagaledu. pagalu pellayipoyi, raatrikantaa pakkalaki laakkune aa purushudipatla avayavaala aakali teerutundemo tappa premadaaham teeradu.
 
 mottaaniki naaku nene kottagaa anipinche aa samayam yentha thrilling gaa vundedo cheppalenu.
 
 oroju maa avadaku pachchabotlu podiche manishi vachaadu. aidu roopaayilisthe mana sareeram meeda oo bommo aksharaallo podustaadu. chachipoye varaku avi manathone vuntaayi.  pachchabottu manishi chuttu streelu cheripoyaru. pachchabotlu podipinchu kovadam chala asahyam naaku chakkati sareeram meeda aa gurtulatho andavikaaram chesukovadam ayishtam naaku. maamuulu utsaaham koddi nenuu chosothu nilabaddaanu.
 
 sakuntala modatagaa ayidu roopaayalichi pachchabotlu podavamandi.
 
 "yem bomma? teelu, simham, puli" pachchabotlu vese manishi adigaadu.
 
 kaadu el.em anna aksharaalu, sakuntala siggutho cheppindi. aa siggunu chustune aa aksharaala taaluuku manishevado telisipoyindi andarikee
 
 atanevarogaanii aame manasu paddavaadu.  maa vaadalooni streelu ilanti sambandhaalannitinii bahirangamgaa chestuntaaru. emi daaparikaalundavu. raitu streelalaagaa chaatugaa, maatugaa bhayam bhayamgaa cheyaru. meeku jaati takkuva, neethi takkuvani raitulantaaru gaanee adhi chala tappu.
 
 maa vaadalooni prati stree roojoo koolikelli sampaadinchukuntundi. tana poshana tane pooshinchukuntundi. anduvalla intlooni migilina vaallaku bhayapadadu. tana ishtam vachinatlu batukutundi. anduke anta dhairyamgaa tana priyudi paerunu pachchabottu podipinchukuntundi. saayankaalaalu fust shoki velli atanipakkane kuurchuni sinima chustundi. e ardharaatri varako e mamiditotalono gadipi intiki cherukuntundi.
 
 "el.em. ante evare?" pakkanunna pilla chilipigaa aame nadum meeda mochetitho podichi adugutondi.
 
 naakendukogaanii jeevitamlo modatisaari pachchabottu podipinchukovalani pinchindi. ji.ke. anna aksharaalu chetipai kanipistunte gokul ni munjetiki kattesukunnatlu vuntundanipinchindi.
 
 cony anta saahasam cheyalekapoyanu.
 
 intiki tirigochaanu.
 
 raatri bhijanam teesukuraavadaaniki raghavareddy intiki bayaluderaanu. maamuulu time kanna konchem mundu bayaluderadamto daarilo pokiri kurravaallu evaruu edurupadaledu.
 
 pedareddinti daggara veedhi varandaalo nilabadda reddisani nannu chusi pilichindi.
 
 "emitamma?"
 
 "kanipinchadame manesave, raa kurcho"
 
 oo mettukinda kuurchunnaanu.
 
 "chusawa vaadenta kathinamgaa aipoyado, nelarojulayindi intikochi, prativaaram sanivaaram vachi somavaram vellevaadu. alantidi naalugu vaaraalayindi. naa biddanu chuudaalani entha kalavaramgaa vundo telusa? fon loo matladadame tappa nelarojulugaa naa chinnikrishnudi mukham chudaledu. monna valla naanna velli vachaadu. naa kallu pettukoni chusi randi ani cheppi edchaanu. enduko vaadu mondi pattudalapoyi natlunnadu. lekunte naakanna tandri intiki rara ani vedukuntunna ravadam ledu" ani bhoruna edchindi.
 
 nijam cheppadduu mottam jarigindantaa cheppeyaalanipinchindi naaku. koduku meeda aame mamakaram naaku telusu. koduku tappa maro prapancham ledaameku. alanti kannatalliki kodukunu dooram chesina paapam nannu oorike vadaladanipinchindi.
  
 "nuvvuu vaaditho baga matladatavugada. nuvvaina chebuduvura- appudanna vastademo. ikakda ninnu chudakunda amma chachipotu vundira ani cheppu- rara" antuu aame edustune nannu phonu daggariki laakkellindi.
 
 aame baadha chusi naakuu edupu aagadam ledu. cony elano bigapattukuntunnanu.
 
 fon loo gokul matladatam praarambhinchaaka aame nacheti kicchindi.
  
 "amma.... amma...."
 
 avatala gokul arustunnadu.
 
 "nenu chaamundini" aa maata annaka ika edupu aapukoleka poyanu. kritam janmalo vidipoyi tirigi ee janmalo modatisaari matladutunnatlunda. naaku pogottukunna viluvaindi dorikinatlayindi. pedda pramaadamlo chikkukunnaka aatmeeyulato matladutunnattunda.