
కాంగ్రెస్, వామపక్షాలతో సహా 18 పార్టీలు మీరా కుమార్ అభ్యర్థిగా సాగించే సమరం ప్రజాస్వామ్య లౌకిక విలువలపై అర్థవంతమైన చర్చకు అవకాశమిస్తుంది. రాజకీయ పునస్సమీకరణ ఏ మేరకు జరిగినా అది మంచి మార్పులకు భూమిక అవుతుంది. ఎవరు ఏమిటో చెబుతుంది. తర్వాత ఎలాగూ కోవిందా.. గోవింద అనివార్యమే కదా! రాష్ట్రపతి ఎన్నికల క్రమం వల్ల దేశంలో రాజకీయ పునస్సమీకరణకు దారితీసే అవ కాశం చేజారిపోయింది. అసలు ఏకగ్రీవంగా ఎన్నుకోకపోవడం, పాలక బిజెపి–ఎన్డిఎ కూటమి అభ్యర్థిని బలపర్చకపోవడం మహాపరాధమన్న స్థాయిలో తెలుగునాట పాలక ప్రతిపక్ష ప్రాంతీయ పార్టీలు వాదించడం విపరీతం. ఎలాగూ గెలుస్తారు గనక ఎందుకు పోటీ అని మరో దరువు. గెలిచేట్టయితేనే పోటీ అనేట్టయితే అప్పుడు చాలా ఎన్నికల అవసరమే వుండదు. ఈ దేశ లౌకిక ప్రజాస్వామ్య విలువలను కాపాడగలిగిన వారు రాష్ట్రపతి భవన్లో వుంటేనే న్యాయం జరుగుతుందనేది గతానుభవం. భారత రాష్ట్రపతి రాజ్యాధినేత. ప్రధాన మంత్రి ప్రభుత్వాధినేత. ప్రధానిని నియమించే బాధ్యత కూడా రాష్ట్రపతిదే. భారత రాష్ట్రపతిని స్థూలంగా బ్రిటిష్ రాణితో పోలుస్తుంటారు గాని, వాస్తవంలో అంతకంటే కూడా కీలక పాత్రకు అవకాశముంటుంది. పార్లమెంటరీ తరహాలో ప్రభుత్వ సూచన మేరకే వ్యవహరించవలసి వున్నా- సంక్షోభ సమయాలలో తన నిర్ణయం కీలకమవుతుంది.1967 ఎన్నికల్లో తొమ్మిది రాష్ట్రాల్లో కాంగ్రెస్ ఓడిపోయి ప్రతిపక్ష ప్రభుత్వాలేర్పడటంతో గుత్తాధిపత్యానికి తొలి గండిపడింది. 1969లో రాష్ట్రపతి జాకీర్ హుస్సేన్ మరణంతో ఉపరాష్ట్రపతి వి.వి.గిరి తాత్కాలికంగా ఆ పదవి చేపట్టారు. అప్పుడే కొత్త పాత కాంగ్రెస్ల రాజకీయ ఘర్షణ మొదలైంది. ప్రధాని ఇందిరాగాంధీని వ్యతిరేకించే పాతకాపులంతా కలసి నీలం సంజీవరెడ్డిని రాష్ట్ర పతిగా నిర్ణయించారు. ఆయనకు వ్యతిరేకంగా వామపక్షాలు, మరికొన్ని పార్టీల మద్దతుతో స్వతంత్రుడుగా వి.వి.గిరి పోటీ చేశారు. ఆయనకు ఇందిరా గాంధీ అండదండదలుండటంతో నీలంను ఓడించి విజయం సాధించారు. వెంకయ్య నాయుడు ఇప్పుడు దాన్ని ద్రోహం అంటున్నారు గాని ఉత్తరోత్తరా కాంగ్రెస్ రెండు ముక్కలు కావడంప్రతిపక్షాలకు మేలే చేసింది. 1974లో ఇందిర తన కీలుబొమ్మ ఫకృద్దీన్ అలీ అహ్మద్ను ఎంపిక చేయగా ఎమర్జన్సీకి ఆమోద ముద్ర వేసి ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రమాదం తెచ్చిపెట్టారు. ఆయనా మధ్యలోనే మరణించారు. ఎమర్జన్సీని ఓడించిన తర్వాత మరోసారి సంజీవరెడ్డి ప్రజాస్వామ్య అభ్యర్థిగా మొదటి ఆఖరిసారి ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. ఇందిర 1982లో మరోసారి తనకు వీరవిధేయుడైన జ్ఞానీ జైల్సింగ్ను ఎంపిక చేయగా ఆమె ఆజ్ఞాపిస్తే పార్లమెంటును చీపురుతో వూడ్చడానికి కూడా సిద్ధమేనని ప్రకటించారు. ఆయనపై ప్రతిపక్షాలు ఉమ్మడి అభ్యర్థిగా మాజీ సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి హెచ్.ఆర్. ఖన్నాను పోటీ పెట్టాయి. అన్నట్టే ఇందిర హత్యకు గురైన తర్వాత జైల్సింగ్ క్షణాల మీద రాజీవ్ గాంధీతో ప్రమాణ స్వీకారం చేయించారు. అదే వ్యక్తి తన సంబంధాలు దెబ్బతిన్న తర్వాత ప్రధానిని బర్తరప్ చేసే అధికారాలు తనకున్నాయంటూ రాజకీయ ఉద్రిక్తత పెంచారు. ఆ పిమ్మట వచ్చిన ఆర్.వెంకట్రామన్ 1990లో ప్రధానమంత్రుల మార్పుల మధ్య జాతీయ ప్రభుత్వం పేరిట లేని అధికారాన్ని చలాయించడానికి ప్రయత్నించారు. 1992లో పి.వి. హయాంలో శంకర్ దయాళ్ శర్మకు బిజెపి టిడిపిలు స్వెల్ను పోటీ పెట్టినావామపక్షాలు శర్మకు మద్దతు నిచ్చి గెలిపించాయి. అయోధ్యలో బాబరీ మసీదు విధ్వంసం విషయంలో పి.వి. ఉదాసీనంగా వుంటే తానే ముందు ఖండించి ప్రధానిని పిలిపించి శర్మ కొత్త చరిత్ర సృష్టించారు. 1997లో ఒక అవగాహన మేరకు ఉపరాష్ట్రపతిగా ఎన్నికైన తొలి దళిత అభ్యర్థి నారాయణన్ను శివసేన తప్ప అన్ని పార్టీలు ఏకగ్రీవంగా బలపర్చాయి. 2002లో స్వంత మెజార్టిలేని వాజ్పేయి వ్యూహాత్మకంగా అబ్దుల్ కలాం పేరును తెస్తే కాంగ్రెస్ కూడా బలపర్చింది. వామపక్షాలు కొన్ని ఇతర పార్టీలు కెప్టెన్ లక్ష్మీ సైగల్ను పోటీ నిలిపాయి. గుజరాత్ మారణహోమం జరిగినపుడు కలాం నిర్లిప్తంగా వున్న తీరు అంతకు ముందు శర్మ (బాబరీ మసీదు విషయంలో) వ్యవహరించిన తీరుకు భిన్నం. కలాం తర్వాత మహిళగా ఏకగ్రీవంగా ప్రతిభాపాటిల్ పేరు వచ్చినా బిజెపి ఉపరాష్ట్రపతి బైరాన్ సింగ్ షెకావత్ను పోటీ పెట్టింది. ప్రతిభా పాటిల్ పని తీరు ఆశించిన రీతిలో లేదని విమర్శకు గురైనారు. ఆమె తర్వాత యుపిఎ హయాంలో ఎన్నికైన ప్రణబ్ ముఖర్జీ మోడీ ప్రభుత్వంతోనూ సత్సంబంధాలు కొనసాగించారు. అయితే భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛపై దాడి, విశ్వవిద్యాలయాల్లో ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణ వంటి విషయాలు ప్రణబ్ మాట్లాడితే పాలక పార్టీకి నచ్చలేదు. కనుక ఇన్నేళ్ల చరిత్రలోనూ రాష్ట్రపతి భవన్లో ఎవరున్నారనేది చాలా ముఖ్యమైన అంశంగానే వుంది. కేవలం మర్యాదలకు పరిమితమైపోలేదు.రాష్ట్రపతి భవన్లో ఆరెస్సెస్ ఎంపిక చేసిన వారిని ప్రతిష్టించేందుకు తొలి అవకాశం లభించిందన్న వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు నిజం అవుతున్నాయంటే ఇతర పార్టీలే కారణం. ఎన్డిఎ బలం మొత్తం కలిసినా ఇంకా 20 వేల ఓట్లు కొరత వుండింది. ఏకపక్ష పోకడలకు మితిమీరిన కేంద్రీకరణకు అవకాశం లేకుండా చేయడానికి వీలుండింది. కాని ప్రధాన ప్రాంతీయ పార్టీలతో రాజకీయ క్రీడ నడిపిస్తున్న ప్రధాని కార్యాలయం టిడిపితో పాటు వైసీపీ, టిఆర్ఎస్లను కూడా తిప్పుకోగలిగింది. బిజెడి, జెడియు వంటి పార్టీలూ ఇదే పనిచేస్తున్నాయి గనక బిజెపి అభ్యర్థి రామ్నాథ్ కోవింద్ ఎన్నిక నల్లేరు మీద నడకే. అభ్యర్థులు ఇద్దరూ దళితులే గనక కేవలం ఆ పరిమితుల్లో చూడటమూ పొరబాటవుతుంది. కోవింద్ సంఘీయ నేపథ్యంలో దళిత విముక్తి కోణం కన్నా వర్ణాశ్రమ రాగమే ఎక్కువ. పైగా క్రైస్తవులూ మహమ్మదీయులు విదేశీయులంటూ ఆయన గురు గోల్వాల్కర్ పాంచజన్యలో పేర్కొన్న మంత్రాలను ప్రతిధ్వనించిన వ్యక్తి. కనుకే కాంగ్రెస్, వామపక్షాలతో సహా 18 పార్టీలు మీరా కుమార్ అభ్యర్థిగా సాగించే సమరం ప్రజాస్వామ్య లౌకిక విలువలపై అర్థవంతమైన చర్చకు అవకాశమిస్తుంది. ఆ పోటీ తప్పయితే గతంలో చాలాసార్లు బిజెపి టిడిపి వంటి పార్టీలూ ఇంకా తప్పు చేసినట్టు లెక్క. రాజ్యాంగ రక్షకుడైన రాష్ట్రపతి పదవికి రాజ్యాంగబద్ధంగా జరిగే పోటీని తిట్టిపోయడంలో ఔచిత్యం లేదు. రాజకీయ పునస్సమీకరణ ఏ మేరకు జరిగినా అది మంచి మార్పులకు భూమిక అవుతుంది. ఎవరు ఏమిటో చెబుతుంది. తర్వాత ఎలాగూ కోవిందా.. గోవింద అనివార్యమే కదా!రాష్ట్రపతి ఎన్నికల క్రమం వల్ల దేశంలో రాజకీయ పునస్సమీకరణకు దారితీసే అవ కాశం చేజారిపోయింది. అసలు ఏకగ్రీవంగా ఎన్నుకోకపోవడం, పాలక బిజెపి–ఎన్డిఎ కూటమి అభ్యర్థిని బలపర్చకపోవడం మహాపరాధమన్న స్థాయిలో తెలుగునాట పాలక ప్రతిపక్ష ప్రాంతీయ పార్టీలు వాదించడం విపరీతం. ఎలాగూ గెలుస్తారు గనక ఎందుకు పోటీ అని మరో దరువు. గెలిచేట్టయితేనే పోటీ అనేట్టయితే అప్పుడు చాలా ఎన్నికల అవసరమే వుండదు. ఈ దేశ లౌకిక ప్రజాస్వామ్య విలువలను కాపాడగలిగిన వారు రాష్ట్రపతి భవన్లో వుంటేనే న్యాయం జరుగుతుందనేది గతానుభవం. భారత రాష్ట్రపతి రాజ్యాధినేత. ప్రధాన మంత్రి ప్రభుత్వాధినేత. ప్రధానిని నియమించే బాధ్యత కూడా రాష్ట్రపతిదే. భారత రాష్ట్రపతిని స్థూలంగా బ్రిటిష్ రాణితో పోలుస్తుంటారు గాని, వాస్తవంలో అంతకంటే కూడా కీలక పాత్రకు అవకాశముంటుంది. పార్లమెంటరీ తరహాలో ప్రభుత్వ సూచన మేరకే వ్యవహరించవలసి వున్నా- సంక్షోభ సమయాలలో తన నిర్ణయం కీలకమవుతుంది.1967 ఎన్నికల్లో తొమ్మిది రాష్ట్రాల్లో కాంగ్రెస్ ఓడిపోయి ప్రతిపక్ష ప్రభుత్వాలేర్పడటంతో గుత్తాధిపత్యానికి తొలి గండిపడింది. 1969లో రాష్ట్రపతి జాకీర్ హుస్సేన్ మరణంతో ఉపరాష్ట్రపతి వి.వి.గిరి తాత్కాలికంగా ఆ పదవి చేపట్టారు. అప్పుడే కొత్త పాత కాంగ్రెస్ల రాజకీయ ఘర్షణ మొదలైంది. ప్రధాని ఇందిరాగాంధీని వ్యతిరేకించే పాతకాపులంతా కలసి నీలం సంజీవరెడ్డిని రాష్ట్ర పతిగా నిర్ణయించారు. ఆయనకు వ్యతిరేకంగా వామపక్షాలు, మరికొన్ని పార్టీల మద్దతుతో స్వతంత్రుడుగా వి.వి.గిరి పోటీ చేశారు. ఆయనకు ఇందిరా గాంధీ అండదండదలుండటంతో నీలంను ఓడించి విజయం సాధించారు. వెంకయ్య నాయుడు ఇప్పుడు దాన్ని ద్రోహం అంటున్నారు గాని ఉత్తరోత్తరా కాంగ్రెస్ రెండు ముక్కలు కావడంప్రతిపక్షాలకు మేలే చేసింది. 1974లో ఇందిర తన కీలుబొమ్మ ఫకృద్దీన్ అలీ అహ్మద్ను ఎంపిక చేయగా ఎమర్జన్సీకి ఆమోద ముద్ర వేసి ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రమాదం తెచ్చిపెట్టారు. ఆయనా మధ్యలోనే మరణించారు. ఎమర్జన్సీని ఓడించిన తర్వాత మరోసారి సంజీవరెడ్డి ప్రజాస్వామ్య అభ్యర్థిగా మొదటి ఆఖరిసారి ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. ఇందిర 1982లో మరోసారి తనకు వీరవిధేయుడైన జ్ఞానీ జైల్సింగ్ను ఎంపిక చేయగా ఆమె ఆజ్ఞాపిస్తే పార్లమెంటును చీపురుతో వూడ్చడానికి కూడా సిద్ధమేనని ప్రకటించారు. ఆయనపై ప్రతిపక్షాలు ఉమ్మడి అభ్యర్థిగా మాజీ సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి హెచ్.ఆర్. ఖన్నాను పోటీ పెట్టాయి. అన్నట్టే ఇందిర హత్యకు గురైన తర్వాత జైల్సింగ్ క్షణాల మీద రాజీవ్ గాంధీతో ప్రమాణ స్వీకారం చేయించారు. అదే వ్యక్తి తన సంబంధాలు దెబ్బతిన్న తర్వాత ప్రధానిని బర్తరప్ చేసే అధికారాలు తనకున్నాయంటూ రాజకీయ ఉద్రిక్తత పెంచారు. ఆ పిమ్మట వచ్చిన ఆర్.వెంకట్రామన్ 1990లో ప్రధానమంత్రుల మార్పుల మధ్య జాతీయ ప్రభుత్వం పేరిట లేని అధికారాన్ని చలాయించడానికి ప్రయత్నించారు. 1992లో పి.వి. హయాంలో శంకర్ దయాళ్ శర్మకు బిజెపి టిడిపిలు స్వెల్ను పోటీ పెట్టినావామపక్షాలు శర్మకు మద్దతు నిచ్చి గెలిపించాయి. అయోధ్యలో బాబరీ మసీదు విధ్వంసం విషయంలో పి.వి. ఉదాసీనంగా వుంటే తానే ముందు ఖండించి ప్రధానిని పిలిపించి శర్మ కొత్త చరిత్ర సృష్టించారు. 1997లో ఒక అవగాహన మేరకు ఉపరాష్ట్రపతిగా ఎన్నికైన తొలి దళిత అభ్యర్థి నారాయణన్ను శివసేన తప్ప అన్ని పార్టీలు ఏకగ్రీవంగా బలపర్చాయి. 2002లో స్వంత మెజార్టిలేని వాజ్పేయి వ్యూహాత్మకంగా అబ్దుల్ కలాం పేరును తెస్తే కాంగ్రెస్ కూడా బలపర్చింది. వామపక్షాలు కొన్ని ఇతర పార్టీలు కెప్టెన్ లక్ష్మీ సైగల్ను పోటీ నిలిపాయి. గుజరాత్ మారణహోమం జరిగినపుడు కలాం నిర్లిప్తంగా వున్న తీరు అంతకు ముందు శర్మ (బాబరీ మసీదు విషయంలో) వ్యవహరించిన తీరుకు భిన్నం. కలాం తర్వాత మహిళగా ఏకగ్రీవంగా ప్రతిభాపాటిల్ పేరు వచ్చినా బిజెపి ఉపరాష్ట్రపతి బైరాన్ సింగ్ షెకావత్ను పోటీ పెట్టింది. ప్రతిభా పాటిల్ పని తీరు ఆశించిన రీతిలో లేదని విమర్శకు గురైనారు. ఆమె తర్వాత యుపిఎ హయాంలో ఎన్నికైన ప్రణబ్ ముఖర్జీ మోడీ ప్రభుత్వంతోనూ సత్సంబంధాలు కొనసాగించారు. అయితే భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛపై దాడి, విశ్వవిద్యాలయాల్లో ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణ వంటి విషయాలు ప్రణబ్ మాట్లాడితే పాలక పార్టీకి నచ్చలేదు. కనుక ఇన్నేళ్ల చరిత్రలోనూ రాష్ట్రపతి భవన్లో ఎవరున్నారనేది చాలా ముఖ్యమైన అంశంగానే వుంది. కేవలం మర్యాదలకు పరిమితమైపోలేదు.రాష్ట్రపతి భవన్లో ఆరెస్సెస్ ఎంపిక చేసిన వారిని ప్రతిష్టించేందుకు తొలి అవకాశం లభించిందన్న వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు నిజం అవుతున్నాయంటే ఇతర పార్టీలే కారణం. ఎన్డిఎ బలం మొత్తం కలిసినా ఇంకా 20 వేల ఓట్లు కొరత వుండింది. ఏకపక్ష పోకడలకు మితిమీరిన కేంద్రీకరణకు అవకాశం లేకుండా చేయడానికి వీలుండింది. కాని ప్రధాన ప్రాంతీయ పార్టీలతో రాజకీయ క్రీడ నడిపిస్తున్న ప్రధాని కార్యాలయం టిడిపితో పాటు వైసీపీ, టిఆర్ఎస్లను కూడా తిప్పుకోగలిగింది. బిజెడి, జెడియు వంటి పార్టీలూ ఇదే పనిచేస్తున్నాయి గనక బిజెపి అభ్యర్థి రామ్నాథ్ కోవింద్ ఎన్నిక నల్లేరు మీద నడకే. అభ్యర్థులు ఇద్దరూ దళితులే గనక కేవలం ఆ పరిమితుల్లో చూడటమూ పొరబాటవుతుంది. కోవింద్ సంఘీయ నేపథ్యంలో దళిత విముక్తి కోణం కన్నా వర్ణాశ్రమ రాగమే ఎక్కువ. పైగా క్రైస్తవులూ మహమ్మదీయులు విదేశీయులంటూ ఆయన గురు గోల్వాల్కర్ పాంచజన్యలో పేర్కొన్న మంత్రాలను ప్రతిధ్వనించిన వ్యక్తి. కనుకే కాంగ్రెస్, వామపక్షాలతో సహా 18 పార్టీలు మీరా కుమార్ అభ్యర్థిగా సాగించే సమరం ప్రజాస్వామ్య లౌకిక విలువలపై అర్థవంతమైన చర్చకు అవకాశమిస్తుంది. ఆ పోటీ తప్పయితే గతంలో చాలాసార్లు బిజెపి టిడిపి వంటి పార్టీలూ ఇంకా తప్పు చేసినట్టు లెక్క. రాజ్యాంగ రక్షకుడైన రాష్ట్రపతి పదవికి రాజ్యాంగబద్ధంగా జరిగే పోటీని తిట్టిపోయడంలో ఔచిత్యం లేదు. రాజకీయ పునస్సమీకరణ ఏ మేరకు జరిగినా అది మంచి మార్పులకు భూమిక అవుతుంది. ఎవరు ఏమిటో చెబుతుంది. తర్వాత ఎలాగూ కోవిందా.. గోవింద అనివార్యమే కదా!

congress, vaamapakshaalato sahaa 18 paarteelu meera kumar abhyardhigaa saaginche samaram prajaaswaamya loukika viluvalapai ardhavantamaina charchaku avakaasamistundi. rajakeeya punassameekarana e meraku jarigina adhi manchi maarpulaku bhoomika avutundi. evaru emito chebutundi. tarvaata elaaguu kovinda.. govinda anivaaryame kada! rashtrapati ennikala kramam valla desamlo rajakeeya punassameekaranaku daariteese ava kaasam chejaripoyindi. asalu ekagreevangaa ennukokapovadam, paalaka bijepi–ndda kootami abhyardhini balaparchakapovadam mahaparadhamanna sthaayilo telugunaata paalaka pratipaksha praantiiya paarteelu vaadinchadam vipareetam. elaaguu gelustaaru ganaka enduku poty ani maro daruvu. gelichettayithene poty anettayithe appudu chala ennikala avasarame vundadu. ee desha loukika prajaaswaamya viluvalanu kaapaadagaligina vaaru rashtrapati bhavanlo vuntene nyaayam jarugutundanedi gtanubhavam. bhaarata rashtrapati raajyaadhineta. pradhaana mantri prabhutvaadhinetha. pradhaanini niyaminche baadhyata kuudaa rashtrapatide. bhaarata raashtrapatini sthoolamgaa british raanitoe polustuntaaru gaani, vaastavamlo antakante kuudaa keelaka paatraku avakaasamuntundi. parlamentary tarahaalo prabhutva suuchana merake vyavaharinchavalasi vunna- sankshobha samayaalalo tana nirnayam keelakamavutundi.1967 ennikallo tommidi rashtrallo congress odipoyi pratipaksha prabhutvaalerpadatamto guttaadhipatyaaniki toli gandipadindi. 1969loo rashtrapati jakir hussen maranamtho uparaashtrapati vi.vi.giri taatkaalikamgaa aa padavi chepattaru. appude kotta paata congressla rajakeeya gharshana modalaindi. pradhaani indiraagaandhiini vyatirekinche paatakaapulantaa kalasi neelam sanjeevareddini rashtra patigaa nirnayinchaaru. aayanaku vyatirekamgaa vaamapakshaalu, marikonni paarteela maddatuto swatantrudugaa vi.vi.giri poty chesaru. aayanaku indira gaandhi andadandadalundatamto neelamnu odinchi vijayam saadhinchaaru. venkayya nayudu ippudu daanni droham antunnaru gaani uttarottara congress rendu mukkalu kaavadampratipakshaalaku mele chesindi. 1974loo indira tana keelubomma fakruddin aly ahmadnu empika cheyagaa emarjanseeki aamoda mudra vesi prajaaswaamyaaniki pramaadam tecchipettaaru. aayanaa madhyalone maraninchaaru. emargenseeni odinchina tarvaata marosari sanjeevareddy prajaaswaamya abhyardhigaa modati aakharisari ekagreevangaa ennikainaaru. indira 1982loo marosari tanaku veeravidheyudaina ghnaani jailsingnu empika cheyagaa aame aagnaapiste paarlamentunu cheepurutho voodchadaaniki kuudaa siddhamenani prakatinchaaru. aayanapai pratipakshaalu ummadi abhyardhigaa maji supreenkortu nyaayamuurti hehch.ar. khannanu poty pettai. annatte indira hatyaku guraina tarvaata jailsing kshanaala meeda rajiv gaandheetho pramaana sweekaaram cheyinchaaru. adhe vyakti tana sambandhaalu debbatinna tarvaata pradhaanini bartarap chese adhikaaraalu tanakunnayantu rajakeeya udriktata penchaaru. aa pimmata vachina ar.venkatraman 1990loo pradhaanamantrula maarpula madhya jaateeya prabhutvam paerita laeni adhikaaraanni chalaayinchadaaniki prayatninchaaru. 1992loo pi.vi. hayamlo shankar dayal sarmaku bijepi tidipilu swellanu poty pettinaavaamapakshaalu sarmaku maddatu nicchi gelipinchaayi. ayodhyalo babari maseedu vidhvamsam vishayamlo pi.vi. udaaseenamgaa vunte taane mundu khandinchi pradhaanini pilipinchi sharma kotta charitra srushtinchaaru. 1997loo oka avagaahana meraku uparaashtrapatigaa ennikaina toli dalita abhyarthi naaraayanannu sivasena tappa anni paarteelu ekagreevangaa balaparchai. 2002loo swanta mejaartileni vajpeyi vyuuhaatmakamgaa abdul kalaam paerunu teste congress kuudaa balaparchindi. vaamapakshaalu konni itara paarteelu kepten lakshmi saigalnu poty nilipai. gujarat maaranahomam jariginapudu kalaam nirliptamgaa vunna teeru antaku mundu sharma (babari maseedu vishayamlo) vyavaharinchina teeruku bhinnam. kalaam tarvaata mahilagaa ekagreevangaa pratibhapatil paeru vachina bijepi uparaashtrapati bairan sing shekaavatnu poty pettindi. pratibha patil pani teeru aasinchina reetilo ledani vimarsaku gurainaru. aame tarvaata up hayamlo ennikaina pranab mukharji mody prabhutvamtoonuu satsambandhaalu konasaaginchaaru. ayithe bhaava prakatana swechchapai daadi, vishwavidyaalayaallo prajaaswaamya parirakshana vanti vishayaalu pranab matladithe paalaka paarteeki nachaledu. kanuka innella charitraloonuu rashtrapati bhavanlo evarunnaranedi chala mukhyamaina amsamgaane vundi. kevalam maryaadalaku parimitamaipoledu.rashtrapati bhavanlo auresses empika chesina vaarini pratishtinchenduku toli avakaasam labhinchindanna vyaakhyalu ippudu nijam avutunnayante itara partyle kaaranam. ndda balam mottam kalisina inka 20 vela otlu korata vundindi. ekapaksha pokadalaku mitimeerina kendreekaranaku avakaasam lekunda cheyadaaniki veelundindi. kaani pradhaana praantiiya paartiilatoe rajakeeya kreeda nadipistunna pradhaani kaaryaalayam tidipitho paatu vicp, trsla kuudaa tippukogaligindi. bijedi, jediyu vanti paartiiluu ide panichestunnaayi ganaka bijepi abhyarthi ramnath kovind ennika nalleru meeda nadake. abhyardhulu iddaruu dalitule ganaka kevalam aa parimitullo chudatamuu porabaatavutundi. kovind sangheeya nepathyamlo dalita vimukti konam kanna varnashrama ragame ekkuva. paiga kraistavuluu mahammadeeyulu videsheeyulantuu aayana guru golwalker paanchajanyalo perkonna mantraalanu pratidhvaninchina vyakti. kanuke congress, vaamapakshaalato sahaa 18 paarteelu meera kumar abhyardhigaa saaginche samaram prajaaswaamya loukika viluvalapai ardhavantamaina charchaku avakaasamistundi. aa poty tappayithe gatamlo chaalaasaarlu bijepi tidipi vanti paartiiluu inka tappu chesinattu lekka. raajyaamga rakshakudaina rashtrapati padaviki raajyaangabaddhamgaa jarige poteeni tittipoyadamlo auchityam ledu. rajakeeya punassameekarana e meraku jarigina adhi manchi maarpulaku bhoomika avutundi. evaru emito chebutundi. tarvaata elaaguu kovinda.. govinda anivaaryame kada!rashtrapati ennikala kramam valla desamlo rajakeeya punassameekaranaku daariteese ava kaasam chejaripoyindi. asalu ekagreevangaa ennukokapovadam, paalaka bijepi–ndda kootami abhyardhini balaparchakapovadam mahaparadhamanna sthaayilo telugunaata paalaka pratipaksha praantiiya paarteelu vaadinchadam vipareetam. elaaguu gelustaaru ganaka enduku poty ani maro daruvu. gelichettayithene poty anettayithe appudu chala ennikala avasarame vundadu. ee desha loukika prajaaswaamya viluvalanu kaapaadagaligina vaaru rashtrapati bhavanlo vuntene nyaayam jarugutundanedi gtanubhavam. bhaarata rashtrapati raajyaadhineta. pradhaana mantri prabhutvaadhinetha. pradhaanini niyaminche baadhyata kuudaa rashtrapatide. bhaarata raashtrapatini sthoolamgaa british raanitoe polustuntaaru gaani, vaastavamlo antakante kuudaa keelaka paatraku avakaasamuntundi. parlamentary tarahaalo prabhutva suuchana merake vyavaharinchavalasi vunna- sankshobha samayaalalo tana nirnayam keelakamavutundi.1967 ennikallo tommidi rashtrallo congress odipoyi pratipaksha prabhutvaalerpadatamto guttaadhipatyaaniki toli gandipadindi. 1969loo rashtrapati jakir hussen maranamtho uparaashtrapati vi.vi.giri taatkaalikamgaa aa padavi chepattaru. appude kotta paata congressla rajakeeya gharshana modalaindi. pradhaani indiraagaandhiini vyatirekinche paatakaapulantaa kalasi neelam sanjeevareddini rashtra patigaa nirnayinchaaru. aayanaku vyatirekamgaa vaamapakshaalu, marikonni paarteela maddatuto swatantrudugaa vi.vi.giri poty chesaru. aayanaku indira gaandhi andadandadalundatamto neelamnu odinchi vijayam saadhinchaaru. venkayya nayudu ippudu daanni droham antunnaru gaani uttarottara congress rendu mukkalu kaavadampratipakshaalaku mele chesindi. 1974loo indira tana keelubomma fakruddin aly ahmadnu empika cheyagaa emarjanseeki aamoda mudra vesi prajaaswaamyaaniki pramaadam tecchipettaaru. aayanaa madhyalone maraninchaaru. emargenseeni odinchina tarvaata marosari sanjeevareddy prajaaswaamya abhyardhigaa modati aakharisari ekagreevangaa ennikainaaru. indira 1982loo marosari tanaku veeravidheyudaina ghnaani jailsingnu empika cheyagaa aame aagnaapiste paarlamentunu cheepurutho voodchadaaniki kuudaa siddhamenani prakatinchaaru. aayanapai pratipakshaalu ummadi abhyardhigaa maji supreenkortu nyaayamuurti hehch.ar. khannanu poty pettai. annatte indira hatyaku guraina tarvaata jailsing kshanaala meeda rajiv gaandheetho pramaana sweekaaram cheyinchaaru. adhe vyakti tana sambandhaalu debbatinna tarvaata pradhaanini bartarap chese adhikaaraalu tanakunnayantu rajakeeya udriktata penchaaru. aa pimmata vachina ar.venkatraman 1990loo pradhaanamantrula maarpula madhya jaateeya prabhutvam paerita laeni adhikaaraanni chalaayinchadaaniki prayatninchaaru. 1992loo pi.vi. hayamlo shankar dayal sarmaku bijepi tidipilu swellanu poty pettinaavaamapakshaalu sarmaku maddatu nicchi gelipinchaayi. ayodhyalo babari maseedu vidhvamsam vishayamlo pi.vi. udaaseenamgaa vunte taane mundu khandinchi pradhaanini pilipinchi sharma kotta charitra srushtinchaaru. 1997loo oka avagaahana meraku uparaashtrapatigaa ennikaina toli dalita abhyarthi naaraayanannu sivasena tappa anni paarteelu ekagreevangaa balaparchai. 2002loo swanta mejaartileni vajpeyi vyuuhaatmakamgaa abdul kalaam paerunu teste congress kuudaa balaparchindi. vaamapakshaalu konni itara paarteelu kepten lakshmi saigalnu poty nilipai. gujarat maaranahomam jariginapudu kalaam nirliptamgaa vunna teeru antaku mundu sharma (babari maseedu vishayamlo) vyavaharinchina teeruku bhinnam. kalaam tarvaata mahilagaa ekagreevangaa pratibhapatil paeru vachina bijepi uparaashtrapati bairan sing shekaavatnu poty pettindi. pratibha patil pani teeru aasinchina reetilo ledani vimarsaku gurainaru. aame tarvaata up hayamlo ennikaina pranab mukharji mody prabhutvamtoonuu satsambandhaalu konasaaginchaaru. ayithe bhaava prakatana swechchapai daadi, vishwavidyaalayaallo prajaaswaamya parirakshana vanti vishayaalu pranab matladithe paalaka paarteeki nachaledu. kanuka innella charitraloonuu rashtrapati bhavanlo evarunnaranedi chala mukhyamaina amsamgaane vundi. kevalam maryaadalaku parimitamaipoledu.rashtrapati bhavanlo auresses empika chesina vaarini pratishtinchenduku toli avakaasam labhinchindanna vyaakhyalu ippudu nijam avutunnayante itara partyle kaaranam. ndda balam mottam kalisina inka 20 vela otlu korata vundindi. ekapaksha pokadalaku mitimeerina kendreekaranaku avakaasam lekunda cheyadaaniki veelundindi. kaani pradhaana praantiiya paartiilatoe rajakeeya kreeda nadipistunna pradhaani kaaryaalayam tidipitho paatu vicp, trsla kuudaa tippukogaligindi. bijedi, jediyu vanti paartiiluu ide panichestunnaayi ganaka bijepi abhyarthi ramnath kovind ennika nalleru meeda nadake. abhyardhulu iddaruu dalitule ganaka kevalam aa parimitullo chudatamuu porabaatavutundi. kovind sangheeya nepathyamlo dalita vimukti konam kanna varnashrama ragame ekkuva. paiga kraistavuluu mahammadeeyulu videsheeyulantuu aayana guru golwalker paanchajanyalo perkonna mantraalanu pratidhvaninchina vyakti. kanuke congress, vaamapakshaalato sahaa 18 paarteelu meera kumar abhyardhigaa saaginche samaram prajaaswaamya loukika viluvalapai ardhavantamaina charchaku avakaasamistundi. aa poty tappayithe gatamlo chaalaasaarlu bijepi tidipi vanti paartiiluu inka tappu chesinattu lekka. raajyaamga rakshakudaina rashtrapati padaviki raajyaangabaddhamgaa jarige poteeni tittipoyadamlo auchityam ledu. rajakeeya punassameekarana e meraku jarigina adhi manchi maarpulaku bhoomika avutundi. evaru emito chebutundi. tarvaata elaaguu kovinda.. govinda anivaaryame kada!