
ఈ మధ్య కాలంలో చూసిన సినిమాల్లో దంగల్ నాకు చాలా నచ్చింది. అది నిజ జీవిత కథ కావడం. ముఖ్యంగా క్రీడలకి సంబంధించి కావడంతో నన్ను ఇంకా బాగా ఆకట్టుకుంది. ఆ భావోద్వేగాలు, అందులో కొంతపాలు ఫిక్షన్ ఉండడం ఇంకా రక్తి కట్టింది. ఎక్కడా సినిమా చూస్తున్నట్టు అనిపించ లేదు. సెల్యులాయిడ్పై మల్లయుద్ధం చూస్తున్నట్టు ఉంది. అందులో మాటలు ఆలోచింప చేసేలా ఉన్నాయి. తండ్రి తన కలలు సాకారం చేసుకోవడానికి అబ్బాయి కావాలనుకుంటే అందరూ అమ్మాయిలే పుడతారు. ఆ అమ్మాయిల్లోని పోరాటాన్ని, వారిపై వారికున్న నమ్మకాన్ని చూసాకా, అతను ఆ ఆడ బిడ్డలకే మల్లయుద్ధం నేర్పాలనుకుంటాడు. ఆ సందర్భంలో ‘‘బంగారం   (పతకం) బంగారమే. అమ్మాయి తెస్తే ఏంటి? అబ్బాయి అయితే ఏంటి?’’ అనే మాటలు నా మనసుకి బాగా చేరువయ్యాయి. సినిమా చూసాక నాకు వచ్చిన ఆలోచనల్ని ఇలా పంచుకుంటున్నాను.క్రీడల వల్ల సమాజంలో మార్పు సాధ్యమనీ, సుహృద్భావం పెంపొందుతుందనీ నా అభిప్రాయం, ఎందరో క్రీడా ప్రేమికుల వాదం మరో మారు బలపడింది. హర్యానా రాష్ట్రం నుంచి 2016 రియో ఒలింపిక్ క్రీడల్లో పాల్గొనేందుకు 21మంది మహిళలు ఎంపికయ్యారు. సాక్షి మాలిక్ మల్లయుద్ధం విభాగంలో తొలిసారి కాంస్య పతకం సాధించింది. ప్రాంతీయ, జాతీయ మీడియాలో ఆమె విజయగాథ పతాక శీర్షికల్లో నిలిచింది. ముఖ్యంగా, హర్యానా రాష్ట్రంలో పురుషాధిక్య భావజాలం బలంగా వేళ్లూనుకుంది. అక్కడ పురుషులూ, బాలుర నిష్పత్తికంటే స్త్రీలు అమ్మాయిలు తక్కువ. కుటుంబంలోనూ, సమాజంలోనూ స్త్రీలకీ, అమ్మాయిలకీ ఏమాత్రం విలువలేదు. అసలు కొన్ని ఏళ్లపాటు అమ్మాయిలని భూమ్మీదకి రానీయలేదు పురుషాధిక్య సమాజమైన హర్యానాలో! దేశంలో అతి తక్కువ స్త్రీ పురుష నిష్పత్తిగల రాష్ట్రంగా అప్రతిష్ఠని మూటగట్టుకుంది. ఆరు దశాబ్దాల కాలంలో మన దేశ లింగ నిష్పత్తి కంటే హర్యానా లింగనిష్పత్తి చాలా నిరాశాజనకంగా ఉంది. బాలబాలికల లింగ నిష్పత్తి (ప్రతి వెయ్యి మంది బాలురకు బాలికల సంఖ్య) 2001లో- భారతదేశంలో 927 వుంటే హర్యానా రాష్ట్రంలో కేవలం 819; 2011-లో దేశ లింగనిష్పత్తి 914 ఉంటే, హర్యానాలో 830. దేశంలోనే అతి తక్కువ నిష్పత్తి గల రాష్ట్రం హర్యానా!1961, 1981, 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఆ ముందు దశాబ్దం కంటే లింగనిష్పత్తి పెరిగినప్పటికీ, ఆ మరుసటి దశాబ్ద కాలంలో పడిపోయింది.కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ మార్పు లేదు. గత రెండు దశాబ్దాల కాలంలో ప్రభుత్వం చేపట్టిన పథకాలతో పాటు; రాష్ట్రానికీ, దేశానికీ పేరుతెస్తున్న మహిళలు ఎందరో ఆశాజ్యోతులయ్యారు. గత దశాబ్దకాలంగా పరిస్థితిలో ఎంతో మార్పు వచ్చింది. తొలిసారి బాలికల నిష్పత్తి 900 మార్కుని దాటింది. (ఇటీవల హర్యానా రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి డిసెంబర్ 2016లో చేసిన ప్రకటన ప్రకారం లింగనిష్పత్తి 903).ఇంతటి మార్పుకి కారణం మన ఆంధ్రప్రదేశ్లో జన్మించి, హర్యానా మెట్టింటిగా ప్రస్తుతం స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చేసుకున్న మన కరణం మల్లీశ్వరి (వెయిట్ లిఫ్టింగ్). ఆమె సిడ్నీ ఒలింపిక్స్ (2000)లో రాణించింది. వ్యక్తిగత విభాగంలో కాంస్య పతకం సాధించి చరిత్ర సృష్టించింది. ఒలింపిక్్సలోనే దేశానికి తొలి పతకం అందించిన క్రీడాకారిణిగా శాశ్వత గుర్తింపు, గౌరవం, కీర్తి పొందింది. ఆమె విజయాలు ఎన్నో కుటుంబాల్లో స్ఫూర్తిని నింపాయి. ఎంతో మంది తల్లిదండ్రుల్లో ఆడపిల్లల పట్ల సానుకూల దృక్పథం ఏర్పడడంలో ఆమె గెలుపు కీలక పాత్ర పోషించిందనడంలో సందేహం అక్కరలేదు. అంతేనా? మహావీర్ ఫోగట్ మదిలో తన బిడ్డలు దేశానికి పతకం తెగలరనే నమ్మకాన్ని, ఆశను పంచింది మల్లేశ్వరి విజయం. ఆమె ఇచ్చిన స్ఫూర్తితోనే బిడ్డలకు శిక్షణ సాగింది. ఆ స్ఫూర్తి ఎంత అంటే 21 మంది మహిళలు వివిధ క్రీడల్లో దేశం తరఫున రియో ఒలింపిక్స్ లో పాల్గొనేంత. పారా ఒలింపిక్్సలో తొలిసారి రజతం సాధించి చరిత్ర సృష్టించేంత.అబ్బాయిలకంటే అమ్మాయిలు ఏమాత్రం తక్కువ కాదు. సమాన అవకాశాలు, సహాయ సహకారాలు ఇచ్చినట్టయితే అన్ని క్రీడల్లో అమ్మాయిలు రాణిస్తారు. కేవలం అబ్బాయిల క్రీడలు అని బలంగా నమ్మిన మల్ల యుద్ధం, వెయిట్లిఫ్టింగ్లో అకుంఠిత దీక్ష, పట్టుదలతో రాణించారు మన అమ్మాయిలు.పురుషాధిక్య భావజాలానికి బీటలు వారుతున్నాయి. అందుకు నిదర్శనమే ఇటీవల 2016 డిసెంబర్లో ఆ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ప్రకటించిన 903 మంది అమ్మాయిలు. నెమ్మదిగా మార్పువొచ్చినా ఈ మార్పు ఇక సుస్థిరం. దేశ, అంతర్జాతీయ స్థాయిల్లో మన దేశ మహిళలు క్లిష్టమైన క్రీడా విభాగాల్లో పాల్గొంటూ, ఊహించని విధంగా పతకాలు సాధించి పెట్టారు. మన జెండా ఆవిష్కరించారు. ఆ గెలుపు ఓ తీయని కానుక. తమ కలల్ని పండించుకుని దేశాభిమానం పొందిన మహిళల వీరగాథ.క్రీడల్లో వివక్షను ఎదుర్కొంటు రాణించి, విజయాలు సాధించిన మహిళల జీవితాలను పాఠ్యాంశాలు చెయ్యాలి. ఆ నమ్మకమే ఇంకెందరో ఆడపిల్లలు మాతృగర్భాల నుంచి భూమ్మీదకి స్వాగతం పొందే అరుదైన అవకాశం అవుతుంది. మహిళలు మరెందరో క్రీడల్లో పాల్గొని, రాణించేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. ఆ పతకం పతకమే. అమ్మాయి తెచ్చినా, అబ్బాయి తెచ్చినా.మనందరం కలిస్తేనే సమాజం. మనం మారితేనే కదా సమాజం మారేది! ఆశా, నమ్మకం జీవితాన్ని నడిపిస్తాయి. ఆడపిల్లలు అట్టడుగున ఉన్న జిల్లాలు, రాష్ట్రాలుగా అపచారాన్ని మూటకట్టుకున్న ప్రాంతాలు ఇప్పటికైనా కళ్ళు తెరిచి, తప్పకుండా తమ బాలికలని కాపాడాల్సిన తరుణం ఇదే. ఆడపిల్లల్ని కాపాడితేనే సమాజం మనుగడ సాగించేది అనే అంశాన్ని బలంగా నాటాలి మెదడులో. ఆడపిల్ల లేని నాడు సమాజం ఏది? అందుకు అందరు తమవంతుగా ఆడపిల్లలు భూమ్మీద జన్మించేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. మల్లేశ్వరి, దీప, సింధు, సాక్షి, మేరీ, సైనా, సానియా, గీత, ఉషలు ఇచ్చిన స్ఫూర్తితో రాణించాలి. అరుణ గాలివికాస ధాత్రి

ee madhya kaalamlo chusina cinemallo dangal naaku chala nachindi. adhi nija jeevita katha kaavadam. mukhyamgaa kreedalaki sambandhinchi kaavadamtho nannu inka baga aakattukundi. aa bhavodvegalu, andulo kontapaalu fiction undadam inka rakti kattindi. ekkada sinima chustunnattu anipincha ledu. selulaidpy mallayuddham chustunnattu undi. andulo maatalu aalochimpa chesela unnaayi. tandri tana kalalu saakaaram chesukovadaniki abbai kavalanukunte andaruu ammayile pudataaru. aa ammayilloni poraataanni, vaaripai vaarikunna nammakaanni chusaka, atanu aa aada biddalake mallayuddham nerpalanukuntadu. aa sandarbhamlo ‘‘bangaram   (patakam) bangarame. ammai teste enti? abbai ayithe enti?’’ ane maatalu naa manasuki baga cheruvayyaayi. sinima chusaka naaku vachina aalochanalni ilaa panchukuntunnaanu.kreedala valla samaajamlo maarpu saadhyamanee, suhrudbhaavam pempondutundanii naa abhiprayam, endaro creeda premikula vaadam maro maaru balapadindi. haryana rashtram nunchi 2016 reo olimpic creedallo palgonenduku 21mandi mahilalu empikayyaaru. saakshi malic mallayuddham vibhaagamlo tolisari kaamsya patakam saadhinchindi. praantiiya, jaateeya medialo aame vijayagaatha pataaka sheershikallo nilichindi. mukhyamgaa, haryana rashtramlo purushaadhikya bhaavajaalam balangaa velluunukundi. akkada purushuluu, balura nishpattikante streelu ammayilu takkuva. kutumbamloonuu, samaajamloonuu streelakee, ammayilaki ematram viluvaledu. asalu konni ellapatu ammayilani bhoommeedaki raaneeyaledu purushaadhikya samaajamaina haryanalo! desamlo athi takkuva stree purusha nishpattigala rashtranga apratishtani mootagattukundi. aaru dasaabdaala kaalamlo mana desha linga nishpatti kante haryana linganishpatti chala niraasaajanakamgaa undi. baalabaalikala linga nishpatti (prati veyyi mandi baluraku balikala sankhya) 2001loo- bhaaratadesamlo 927 vunte haryana rashtramlo kevalam 819; 2011-loo desha linganishpatti 914 unte, haryanalo 830. desamlone athi takkuva nishpatti gala rashtram haryana!1961, 1981, 2011 janabha lekkala prakaaram aa mundu dasabdam kante linganishpatti periginappatiki, aa marusati dashabda kaalamlo padipoyindi.kendra, rashtra prabhutvaalu enno prayatnaalu chesinappatiki maarpu ledu. gatha rendu dasaabdaala kaalamlo prabhutvam chepattina pathakaalatho paatu; rashtraniki, deshaanikee paerutestunna mahilalu endaro aasaajyotulayyaaru. gatha dasaabdakaalamgaa paristhitilo entho maarpu vachindi. tolisari balikala nishpatti 900 maarkuni daatindi. (iteevala haryana rashtra mukhyamantri dissember 2016loo chesina prakatana prakaaram linganishpatti 903).intati maarpuki kaaranam mana aandhrapradeshlo janminchi, haryana mettintigaa prastutam sthira nivasam erpaatu chesukunna mana karanam mallishwari (veyit lifting). aame sidney olimpics (2000)loo raaninchindi. vyaktigata vibhaagamlo kaamsya patakam saadhinchi charitra srushtinchindi. olimpicslone deshaniki toli patakam andinchina kridaakaarinigaa saashwata gurtimpu, gowravam, keerti pondindi. aame vijayaalu enno kutumbaallo sphuurtini nimpai. entho mandi tallidandrullo aadapillala patla saanukuula drukpatham erpadadamlo aame gelupu keelaka paatra pooshinchindanadamlo sandeham akkaraledu. antena? mahavir fogat madilo tana biddalu deshaniki patakam tegalarane nammakaanni, aashanu panchindi malleshwari vijayam. aame ichina sphuurtithoonee biddalaku sikshana saagindi. aa sphurthy entha ante 21 mandi mahilalu vividha creedallo desham tarafuna reo olimpics loo palgonenta. para olimpicslo tolisari rajatam saadhinchi charitra srushtinchenta.abbayilakante ammayilu ematram takkuva kaadu. samaana avakaasaalu, sahaya sahakaaraalu ichinattayithe anni creedallo ammayilu raanistaaru. kevalam abbaila kreedalu ani balangaa nammina malla yuddham, veyitliftinglo akunthita deeksha, pattudalatoe raaninchaaru mana ammayilu.purushaadhikya bhaavajaalaaniki beetalu vaarutunnaayi. anduku nidarsaname iteevala 2016 decemberlo aa rashtra mukhyamantri prakatinchina 903 mandi ammayilu. nemmadigaa maarpuvochinaa ee maarpu ika susthiram. desha, antarjaatiiya sthaayillo mana desha mahilalu klishtamaina creeda vibhaagaallo palgontu, oohinchani vidhamgaa patakaalu saadhinchi pettaaru. mana jenda aavishkarinchaaru. aa gelupu oo teeyani kaanuka. tama kalalni pandinchukuni deshabhimanam pondina mahilala veeragaatha.creedallo vivakshanu edurkontu raaninchi, vijayaalu saadhinchina mahilala jeevitaalanu paatyaamsaalu cheyyali. aa nammakame inkendaro aadapillalu maatrugarbhaala nunchi bhoommeedaki swaagatam ponde arudaina avakaasam avutundi. mahilalu marendaro creedallo palgoni, raninchela charyalu teesukovali. aa patakam patakame. ammai tecchina, abbai tecchina.manandaram kalistene samajam. manam maarithene kada samajam maredi! aashaa, nammakam jeevitaanni nadipistaayi. aadapillalu attaduguna unna jillaalu, rashtraluga apachaaraanni mootakattukunna praantaalu ippatikaina kallu terichi, tappakunda tama baalikalani kaapaadaalsina tarunam ide. aadapillalni kaapaadithene samajam manugada saaginchedi ane amsaanni balangaa natali medadulo. aadapilla laeni naadu samajam edhi? anduku andaru tamavantugaa aadapillalu bhoommeeda janminchela charyalu teesukovali. malleshwari, deepa, sindhu, saakshi, mary, saina, sania, geetha, ushalu ichina sphuurtithoo raaninchaali. aruna galivikasa dhatri