
కల్లు వృత్తిలో ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు, కల్తీకల్లు, అబ్కారీ అధికారుల వల్ల ఇబ్బందులు మొదలైన వాటిని చిత్రించిన నవలిక ‘పెరటి చెట్టు’ (1954).‘దున్నే వానిదే భూమి’ అన్న నినాదంలాగా ‘గీసే వాడిదే చెట్టు’ అన్న నినాదాన్ని సృజించి రాసిన నవలిక ఇది.తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడి, తన చరిత్రను తాను రాసుకుంటున్న సందర్భంలో వెనుకకు తిరిగి చూసుకుంటే, బమ్మెర పోతన నివాసం మొదలుకుని నేటి దాకా సాగిన వివాదాలు, వివక్ష తేటతెల్లమయ్యాయి. దీనికి తోడు తొలి తరం తెలంగాణ రచయితలకు పత్రికలు అందుబాటులో లేకపోవడం, తమ రచనలను భద్రపరచుకోవాలన్న సోయి కూడా వారిలో లేకపోవడం మరొక కారణం కావచ్చు. ఇలా వివిధ కారణాలతో తెలంగాణా రచయితలెందరో చరిత్రకెక్క కుండా తెరమరుగయ్యారు. అలా నాకు తెలిసి నేను పుట్టిన సిరిసిల్ల తాలూకాలో ఎంతోమంది ఉన్నారు.1956దాకా తెలుగువాళ్ళు అటు మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో, ఇటు నైజాం రాజ్యంలో జీవించారు. విశాలాంధ్రతో కలిసారు. సాహిత్య చరిత్రకారులు చరిత్రను రాస్తున్నప్పుడు ఈ విషయాన్ని పూర్తిగా మరిచి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటుకు ముందు మద్రాస్ రాష్ట్రంలో జరిగిన వికాసాన్ని తెలుగు అనే పేరుతో ముడిపెట్టి తెలంగాణను వెనుకకు నెట్టే ప్రయత్నం చేశారు. దేనికి దానికి విడివిడిగా చూడడమనే స్పృహ చూపించక పోవడంతో చరిత్ర రచనలోనూ తెలంగాణకు దగా జరిగింది. ఇప్పటికైనా కళ్ళు తెరిచి, ముఖ్యంగా సాహిత్య చరిత్రకారులు 1956 నవంబర్ 1 వరకు రెండురాషా్ట్రల సాహిత్య సాంస్కృతిక చరిత్రను వేరువేరుగా పరిశీలించి రాయాల్సిన అవసరం ఉంది.ఒకవైపు రాచరిక పరిపాలన, మరోవైపు ఉర్దూ రాజభాషగా ఉండి తెలుగు, కన్నడ, మరాఠీ వంటి ప్రాంతీయ భాషలకు అధికారికంగా ప్రాముఖ్యం లేని 1940ల్లోనే తెలుగులో కథలు అచ్చువేసిన తెలంగాణ తొలితరం కథారచయితల్లో మాడపాటి, సురవరం, పొట్లపల్లి, జి.రాములు, గూడూరి సీతారాం వంటి వారు  కొందరు.కరీంనగర్ జిల్లా తొలి కథా రచయితగా డా. మలయశ్రీ తన సిద్ధాంత గ్రంథంలో నిరూపించిన కథా రచయిత, కవి, అనువా దకులు జి.(గోపగారి) రాములు జూన్ 6, 1926న నాటి నిజాం రాష్ట్రంలోని సిరిసిల్లలో మధ్యతరగతి చేనేత కుటుంబంలో పుట్టారు. విద్యార్థి దశలోనే అభ్యుదయ భావాలకు ఆకర్షితులై ఆర్య సమాజ కార్యకర్తగా వివిధ ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నారు. స్కూలు విద్య పూర్తి చేసి బడి పంతులుగా తన జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. ఈ సమయంలోనే జ్ఞానపీఠ పురస్కార గ్రహీత డా. సి. నారాయణరెడ్డిగారి తాత వీరిని లింగంపల్లికి పిలిపించి, ఇంట్లో ఉంచుకుని, సినారెకు లెక్కలు బోధించేం దుకు నియమించారు (స్వయంగా సినారె చెప్పారు). పద్యం పట్ల ఆకర్షితులైన జి.రాములు పద్య రచన చేసి గోలుకొండ పత్రికలో ప్రచురించారు. అటుతర్వాత తెలుగు ఉపాధ్యాయు లుగా సిరిసిల్లలో స్థిరనివాసం ఏర్పరుచుకున్న రాములు తన ప్రతి రచనలో ఏదో ఒక సామాజిక అంశాన్ని ప్రస్తావించి రాశారు. ‘‘సాహిత్యం సందేశాత్మకంగా, వ్యక్తికి, సమాజాలకు సంస్కరణాత్మకంగా’’ ఉండాలన్నది ఆయన అభిమతం.సిరిసిల్ల, నిజామాబాద్తో పాటు మహారాష్ట్రలోని వివిధ ప్రాంతాలకు వీరి రాకపోకలు ఉండేవి, బంధువులు ఉండేవారు. అలా తాను ప్రతి రోజూ చూస్తున్నవాళ్ళందరు తంబాకు (టొబాకో)కు ఆకర్షితులై అనారోగ్యాలకు గురైన విషయం వీరిని బాగా కలవరపెట్టేదట. దానికి స్పందించి 1945లో రాసిన కథ ‘బ్రహ్మపత్ర భక్త సమాజం’, ఇది ఆగస్టు, 1946 సంచికలో షోలాపూరు నుండి వెలువడ్డ ‘పద్మశాలి’ మాస పత్రికలో వచ్చింది. తంబాకును వ్యంగ్యంగా బ్రహ్మపత్రం అంటూ సంబోధిస్తారు జి.రాములు. ఆనాటి యువత తంబాకు వల్ల ఎట్లా చెడిపోతున్నారో వ్యంగ్యంగా చెప్పిన కథ ఇది. రాములు మీద ఆర్య సమాజ ప్రభావం తొలినాళ్ళ నుండి ఉండేది. దానివల్ల ఆయన మద్య మాంసాలకు పూర్తిగా దూరంగా ఉండడంతో చాలాసార్లు బంధువర్గంతో వాదోపవాదాలు జరిగేవి. అవమానాలనూ ఎదుర్కొన్నారు. ఇబ్బందులను ఎదుర్కొన్నారు. అవన్నీ ప్రతిబింబించేలా రాసిన పెద్ద కథ ‘ఆత్మఘోష’. జి.రాములుగారి గురించి బాగా తెలిసిన వారికి ఈ కథానాయకునిలో రచయిత కనిపిస్తాడు. ఇది పద్మశాలీల గురించి రాసిన కథ. కులం, మధ్యతరగతి సామాజిక జీవితంలో దాని ప్రభావం, కులం నుండి వెలివేయడం దాని వల్ల ఇబ్బందులన్నీ ఇందులో కనిపిస్తాయి. తెలుగులో మాట్లా డటం, చదవడం వంటివి ఇబ్బందిగా ఉన్న 1945లో రచయిత స్వయంగా దీనిని చెందా నారాయణ శ్రేష్ఠిగారి బాలా త్రిపుర సుందరి ముద్రాక్షరశాలలో అచ్చువేయించారు. 1943లో రాసిన ప్పటికీ సినారె, దాశరథి సారథులుగా ఉన్న ఆనాటి తెలంగాణ రచయితల సంఘం సిరిసిల్ల పక్షాన 1945లో ఇది  వెలువ డింది. అప్పటి తెలంగాణా ప్రజల ప్రధాన పత్రికగా నిలిచిన గోల్కొండ పత్రిక ఈ పుస్తకంపై సమీక్ష రాసింది.1952లో జి.రాములు రాసిన మరో నవలిక ‘పిచ్చి శాయన్న’. అప్పట్లోనే పాశ్చాత్య భావాలకు యువతరం ఎట్లా చెడిపోతు న్నారో ఎంతో ఆవేదన చెంది రచయిత చెప్పడం చూడొచ్చు. మూఢనమ్మకాలు, దేవుళ్ళు, బాబాలు, కొబ్బరికాయలు కొట్టడం, ఫాతిహాలు సమర్పించడం నుంచి ప్రతి మూఢ నమ్మకం, వెర్రితనాలని సినిమా నేపథ్యంగా చూపుతూ చెప్పిన కథ ఇది.తెలంగాణలో వలసలు తొలి నుండి మామూలే. బొంబాయి, బీవండి, సూరత, ఇచ్చల్ కరంజి, షోలాపూర్, పూనా, జాల్నా మొదలగు మరఠ్వాడా ప్రాంతాలకు ఆ వలసలు ఎక్కువగా సాగేవి. అందులోనూ కరీంనగర్ మొదటి స్థానంలో ఉంది. వీరిలోంచి పదుల సంఖ్యలో ఆయా ప్రాంతాల్లో ఎం.పి., ఎం.ఎల్.ఎ., నగర పాలిక చైర్మన్లు, కార్పొరేటర్లుగా ఎన్నిక కావడం అందుకు నిదర్శనం. నేతన్నల వలసల్లో నిజామాబాద్, వరంగల్లవి తర్వాతి స్థానాలు. ఈ వలసలు ప్రధానంగా చేనేత కుటుంబాలవే. అందుకు కారణం పై ప్రాంతాల్లో బట్టల మిల్లులు ఉండడం వంటివి. వీరికి తోడుగా అదే సమయంలో అక్కడ కల్లు డిపోల నిర్వహణ కోసం గౌడ కుటుంబాలు వెళ్ళాయి. ఈ అన్ని అంశాలు, గౌడుల వృత్తి, సాధక బాధకాలు, నేత కార్మికుల మీద కల్లు వంటి వాటి ప్రభావం, కల్లు వృత్తిలో ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు, కల్తీకల్లు, అబ్కారీ అధికారులు, వారి వల్ల ఇబ్బందులు మొదలైన వాటిని చర్చించి చిత్రించిన నవలిక ‘పెరటి చెట్టు’. ఇది 1954లో అచ్చయ్యింది. ‘దున్నే వానిదే భూమి’ అన్న నినాదంలాగా ‘గీసే వాడిదే చెట్టు’ అన్న నినాదాన్ని సృజించి రాసిన నవలిక ఇది.కవి, రచయితగానే గాక అనువాదకులుగా, బాల సాహితీ వేత్తలుగా జి.రాములు ప్రసిద్ధులు. 1948లో గాంధీ సూక్తులను ‘గాంధీ సూక్తులు’ పేరుతో పిల్లల కోసం అనువదించారు. ‘శాంతిపథం’ గేయనాటికలు (1960), ‘బాల నీతి’ అర్థ శతకం (1973) వంటివి వీరి బాల సాహిత్య రచనలు. ‘గందే రాహ్’ అనే హిందీ నవలను ‘మురికి బాటలు’గా అనువాదం చేశారు. 1990 నుంచి మరణించే వరకు (అక్టోబర్ 25, 2000) మానేరు రచయితల సంఘానికి గౌరవ అధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. వీరి సాహితీ జీవిత షష్టిపూర్తి (1940-2000)సందర్భంగా మారసం ‘తెలంగాణ నవలా వైతాళికుడు’ బిరుదుతో సత్కారం జరిపి గౌరవించింది. జి.రాములు వంటి ఎందరో తెలంగాణ సాహితీ వేత్తలు చరిత్రకెక్కకుండానే తెరమరుగై పోతున్నారు. వారం దరినీ రికార్డు చేయాల్సిన బాధ్యత మనందరి పైనా ఉంది.  పత్తిపాక మోహన్

kallu vruttilo edurkontunna samasyalu, kalteekallu, abkari adhikaarula valla ibbandulu modalaina vaatini chitrinchina navalika ‘perati chettu’ (1954).‘dunne vaanide bhoomi’ anna ninaadamlaagaa ‘geese vaadide chettu’ anna ninaadaanni srujinchi raasina navalika idhi.telamgaana rashtram erpadi, tana charitranu taanu rasukuntunna sandarbhamlo venukaku tirigi chusukunte, bammera potana nivasam modalukuni neti daka saagina vivaadaalu, vivaksha tetatellamayyaayi. deeniki thodu toli taram telamgaana rachayitalaku patrikalu andubaatulo lekapovadam, tama rachanalanu bhadraparachukovalanna soi kuudaa vaarilo lekapovadam maroka kaaranam kaavachhu. ilaa vividha kaaranaalatoe telamgaanaa rachayitalendaro charitrakekka kunda teramarugayyaaru. alaa naaku telisi nenu puttina sirisilla taaluukaalo entomandi unnaaru.1956daka teluguvaallu atu madras presidencylo, itu naijam raajyamlo jeevinchaaru. visaalaandhratho kalisaru. saahitya charitrakaarulu charitranu raastunnappudu ee vishayaanni puurtigaa marichi andhrapradesh erpaatuku mundu madras rashtramlo jarigina vikaasaanni telugu ane paerutho mudipetti telangaananu venukaku nette prayatnam chesaru. deniki daaniki vidividigaa chudadamane spruha chuupinchaka povadamtho charitra rachanaloonuu telangaanaku dagaa jarigindi. ippatikaina kallu terichi, mukhyamgaa saahitya charitrakaarulu 1956 navambar 1 varaku rendurashtrala saahitya saamskrutika charitranu veruverugaa pariseelinchi raayaalsina avasaram undi.okavaipu racharika paripaalana, marovaipu urduu rajabhashaga undi telugu, kannada, maraatii vanti praantiiya bhashalaku adhikaarikamgaa praamukhyam laeni 1940llone telugulo kathalu achuvesina telamgaana tolitaram kathaarachayitallo madapati, suravaram, potlapalli, ji.ramulu, guduri siitaram vanti vaaru  kondaru.karinnagar jilla toli kathaa rachayitagaa daa. malayasree tana siddhaanta grandhamlo niroopinchina kathaa rachayita, kavi, anuwa dakulu ji.(gopagari) ramulu joon 6, 1926na naati nijam rashtramloni sirisillalo madhyataragati chenetha kutumbamlo puttaaru. vidyaarthi dasalone abhyudaya bhaavaalaku aakarshitulai aarya samaja kaaryakartagaa vividha udyamaallo paalgonnaaru. skoolu vidya puurti chesi badi pantulugaa tana jeevitaanni praarambhinchaaru. ee samayamlone ghnaanapeetha puraskara graheeta daa. si. naaraayanareddigaari taata veerini lingampalliki pilipinchi, intlo unchukuni, sinaareku lekkalu bodhinchem duku niyaminchaaru (swayamgaa sinare cheppaaru). padyam patla aakarshitulaina ji.ramulu padya rachana chesi golukonda patrikalo prachurinchaaru. atutarvaata telugu upaadhyaayu luga sirisillalo sthiranivaasam yerparuchukunna ramulu tana prati rachanalo edho oka saamaajika amsaanni prastaavinchi raasaaru. ‘‘saahityam sandesaatmakamgaa, vyaktiki, samaajaalaku samskaranaatmakamgaa’’ undaalannadi aayana abhimatam.sirisilla, nijaamaabaadto paatu mahaaraashtralooni vividha praantaalaku veeri rakapokalu undevi, bandhuvulu undevaaru. alaa taanu prati roojoo chustunnavallandaru tambaaku (tobaco)ku aakarshitulai anaarogyaalaku guraina vishayam veerini baga kalavarapettedata. daaniki spandinchi 1945loo raasina katha ‘brahmapatra bhakta samajam’, idhi aagastu, 1946 sanchikalo sholapuru nundi veluvadda ‘padmasali’ masa patrikalo vachindi. tambaakunu vyangyamgaa brahmapatram antuu sambodhistaaru ji.ramulu. aanaati yuvata tambaaku valla etla chedipotunnaro vyangyamgaa cheppina katha idhi. ramulu meeda aarya samaja prabhaavam tolinaalla nundi undedi. daanivalla aayana madya maamsaalaku puurtigaa dooramgaa undadamtho chaalaasaarlu bandhuvargamtho vaadopavaadaalu jarigevi. avamaanaalanuu edurkonnaru. ibbandulanu edurkonnaru. avannee pratibimbimchelaa raasina pedda katha ‘aatmaghosha’. ji.ramulugari gurinchi baga telisina vaariki ee kathaanaayakunilo rachayita kanipistaadu. idhi padmasaaliila gurinchi raasina katha. kulam, madhyataragati saamaajika jeevitamlo daani prabhaavam, kulam nundi veliveyadam daani valla ibbandulanni indulo kanipistaayi. telugulo matla datam, chadavadam vantivi ibbandigaa unna 1945loo rachayita swayamgaa deenini chenda narayana shreshtigaari bala tripura sundari mudraaksharashaalalo achuveyinchaaru. 1943loo raasina ppatikee sinare, daasarathi saarathulugaa unna aanaati telamgaana rachayitala sangham sirisilla pakshaana 1945loo idhi  veluva dindi. appati telamgaanaa prajala pradhaana patrikagaa nilichina golkonda patrika ee pustakampai sameeksha rasindi.1952loo ji.ramulu raasina maro navalika ‘picchi saayanna’. appatlone paaschaatya bhaavaalaku yuvataram etla chedipothu nnaro entho aavedana chendi rachayita cheppadam chudochu. moodhanammakaalu, devullu, baabaalu, kobbarikaayalu kottadam, faatihaalu samarpinchadam nunchi prati moodha nammakam, verritanaalani sinima nepathyamgaa chuuputuu cheppina katha idhi.telamgaanalo valasalu toli nundi maamoole. bombai, beevandi, suurata, ichhal karanji, sholapur, poona, jalna modalagu maratwada praantaalaku aa valasalu ekkuvagaa sagevi. anduloonuu karinnagar modati sthaanamlo undi. veerilonchi padula sankhyalo aayaa praantaallo em.pi., em.el.e., nagara paalika chairmanlu, kaarporetarlugaa ennika kaavadam anduku nidarsanam. netannala valasallo nijamabad, varangallavi tarvaati sthaanaalu. ee valasalu pradhaanamgaa chenetha kutumbalave. anduku kaaranam pai praantaallo battala millulu undadam vantivi. veeriki thodugaa adhe samayamlo akkada kallu dipola nirvahana kosam gauda kutumbaalu vellaayi. ee anni amsaalu, gaudula vrutti, saadhaka baadhakaalu, netha kaarmikula meeda kallu vanti vaati prabhaavam, kallu vruttilo edurkontunna samasyalu, kalteekallu, abkari adhikaarulu, vaari valla ibbandulu modalaina vaatini charchinchi chitrinchina navalika ‘perati chettu’. idhi 1954loo achayyindi. ‘dunne vaanide bhoomi’ anna ninaadamlaagaa ‘geese vaadide chettu’ anna ninaadaanni srujinchi raasina navalika idhi.kavi, rachayitagaane gaaka anuvaadakulugaa, baala saahitii vettalugaa ji.ramulu prasiddhulu. 1948loo gaandhi suuktulanu ‘gaandhi suuktulu’ paerutho pillala kosam anuvadinchaaru. ‘saantipatham’ geyanaatikalu (1960), ‘baala neethi’ artha satakam (1973) vantivi veeri baala saahitya rachanalu. ‘gande rah’ ane hindi navalanu ‘muriki baatalu’gaa anuvaadam chesaru. 1990 nunchi maraninche varaku (actober 25, 2000) maaneru rachayitala sanghaaniki gaurava adhyakshulugaa unnaaru. veeri saahitii jeevita shashtipurti (1940-2000)sandarbhamgaa marasam ‘telamgaana nawala vaitalikudu’ birudutho satkaaram jaripi gouravinchindi. ji.ramulu vanti endaro telamgaana saahitii vettalu charitrakekkakundane teramarugai potunnaru. vaaram darinee rikaardu cheyalsina baadhyata manandari paina undi.  pattipaaka mohan