
 ఆ రాత్రి నేను నిశ్చింతగా నిద్రపోయాను. నా జీవితానికి ఒక సంపూర్ణత్వం లభించినట్టు అనిపించింది. ఆ మరుసటిరోజే మా బావగారికి ప్రమోషన్ ఆర్డర్స్ వచ్చాయి. ఇంకేముంది? ఇంట్లో అందరూ నన్ను ఆకాశానికెత్తేశారు. అమ్మాయి అడుగుపెట్టిన వేళావిశేష మన్నారు. ఆఫీసులో మ విషయం క్షణాల్లో పాకిపోయింది. మొత్తం స్టాఫ్ అందరికీ ఆ సాయంత్రం డిన్నర్ ఇచ్చాడు సురేష్. ఆ విషయంలో మాత్రం అతనిది భారీ చెయ్యే. ఆ సంగతి నేను షూటింగ్ టైమ్ లోనే గమనించాను. అందరికీ నాలుగు రోజుల్లో పూర్తయ్యే షూటింగ్ పదిరోజులు చేసి అద్భుతంగా తీశాడు. అయితే అందరికీ నలభైవేలయ్యే మొదటి ఎపిసోడ్ అతడికి లక్ష అయింది. ప్రమోషన్ మీద కలకత్తా వెళ్ళిన బావగారు అక్కడి తిండి సరిపడక మూడో రోజునే మంచాన పడడంతో సురేష్ వాళ్ళ వదిన హడావుడిగా ప్రయాణం కట్టింది. నేను చాలా ఇబ్బందికరమైన పరిస్థితిలో పడ్డాను. ఆ విషయమే సురేష్ తో ప్రస్తావించాను. "మనం తొందరగా పెళ్ళి చేసుకోవడం మంచిది కదా!" సురేష్ నవ్వుతూ, "ఏం, ఇప్పుడు మనం భార్యాభర్తలంకాదని నీకేమైనా అనుమానం వచ్చిందా?" అన్నాడు. "అదికాదు, సురేష్! నువ్వు నావైపు నుంచి ఆలోచించు. పెళ్ళికాకుండా ఒకింట్లో ఎలా వుంటాం? ఆఫీసులో అందరిముందూ మెళ్ళో మంగళసూత్రం లేకుండా ఎలా తిరగను? అందరూ ఇప్పటికే చెవులు కొరుక్కుంటున్నారు". నా మాటలింకా పూర్తికాకుండానే, గడ్డం చేసుకుంటున్న వాడల్లా చివుక్కున తల తిప్పాడు- "ఎవరన్నారు? ఎవడైనా ఏమైనా అన్నాడా? చెప్పు. మొత్తం అందర్నీ గడ్డివామేసి తగలబెట్టేస్తాను! ఏమనుకుంటున్నారు నా గురించి? అమ్మాయిని లేపుకు వచ్చినవాడిలా కనబడుతున్నానా?" అతడి ఆవేశం చూసి నాకు భయమేసింది. కాస్త బెదురుతూ, "మనం కాస్త సామాజిక న్యాయాల గురించి కూడా ఆలోచించాలి కదా!" అన్నాను. అతడు నా దగ్గరగా వచ్చి- "ఏమిటి సామాజిక న్యాయం? ఎంతమంది మగవాళ్ళు తాము కట్టిన మంగళసూత్రాలకి గౌరవం ఇస్తున్నారు? ఈ సామాజిక న్యాయం ఆడవాళ్ళ నేమైనా రక్షిస్తోందా?" గట్టిగా గద్దించినట్టు అడిగాడు. నేను సమాధానం చెప్పలేదు. "ఏం, మాట్లాడవేం?" రెట్టించాడు.  నేను తల దించుకుని నిశ్శబ్దంగా అక్కణ్ణించి వెళ్ళిపోయాను. ఆ సాయంత్రం అతడు ఆఫీసునుంచి వస్తూ హుషారుగా- "నీ కోసం నేనేం తెచ్చానో చెప్పుకో!" అంటూ గుప్పిట విప్పాడు. అందులో మంగళసూత్రం వుంది. నేనేదో అనబోయేంతలోనే మెడలో దాన్ని కట్టెయ్యబోయాడు. నేను కంగారుపడి అడుగు వెనక్కి వేసి, "ఆగండి, ఏవిటీ హడావుడి పెళ్ళంటే ఇదా?" అన్నాను. "మరి మంగళసూత్రం కావాలన్నావుగా?" "పురోహితుణ్ణి పిలిచి, పదిమంది సమక్షంలో ..." నా మాటలింకా పూర్తికాలేదు. అతడా సూత్రాన్ని బల్లమీదకి విసిరేసి "ఓహో! సాక్ష్యాలు కావాలన్నమాట! అయితే రిజిష్టర్డ్ మారేజి చేసుకుందాం. విడిపోయినప్పుడు నీకు ఆస్తిలో వాటా లభిస్తుంది" అన్నాడు. నేను నొచ్చుకుంటూ "అయ్యో! నా ఉద్దేశం అదికాదండీ..." అంటూ ఏదో చెప్పబోయాను. "మరేవిటీ నీ ఉద్దేశం? పనీ పాటా లేని వాళ్ళందర్నీ పిలిచి అక్షింతలు వేయించుకుంటావా?" "కాస్త మంచిరోజు చూసి, కనీసం మీ అన్నయ్యా, వదినలనైనా పిలిచి ఈ తతంగం పూర్తిచేస్తే బావుంటుందని నా ఉద్దేశం" అతడో క్షణం ఊరుకుని "సరే నీ ఇష్టం!" అని వెనుదిరిగాడు. "ఆగండి" అన్నాను వెనకనుంచి. టేబుల్ దగ్గరకెళ్ళి మంగళసూత్రాన్ని తీసుకుని అతనికిస్తూ "కట్టండి!" అన్నాను. గోడలకి తగిలించి వున్న దేవుడి బొమ్మ తీసుకొచ్చి బల్లమీద పెట్టాడు. "మనిషికన్నా దేవుడు గొప్పవాడని కదా నీ అభిప్రాయం? ఆ అభిప్రాయాన్ని అలాగే వుంచుకో. కాని ఎప్పుడైనా కాస్త తీరిక దొరికితే నీలోకి నువ్వు వెళ్ళి ఆలోచించుకో! నువ్వేమన్నావ్? మెళ్ళో మంగళసూత్రం లేకపోతే అందరి ముందూ ఇబ్బందన్నావ్. నీ ఇబ్బంది అర్థం చేసుకోగలిగాను. మంగళసూత్రం తెచ్చాను. అది మెడలో వేసుకోవచ్చు కదా! పదిమంది సాక్ష్యం కావాలన్నావ్. పురోహితుడూ, మంత్రాలూ అన్నావ్. నీలో కోర్కె ఎలా పెరుగుతోందో చూశావా? ఎక్కడ కోర్కె వుంటుందో అక్కడ సంతృప్తి వుండదు. ఈ నాలుగు గోడల మధ్య నేను కట్టానో, నువ్వు కట్టుకున్నావో ఎవరైనా చూస్తారా? మన పెళ్ళికి మన మనసులే సాక్షి. ఈ తాడుముక్కకాదు. నన్నెవరూ అర్థం చేసుకోరు. అలా అర్థం చేసుకోని వాళ్ళ లిస్ట్ లో నువ్వు కూడా చేరినందుకు నాకు విచారంగా వుంది". "అంతవరకూ ఎందుకు? ఒంటరిగా నువ్వు ఈ ఇంటికి అర్థరాత్రి వచ్చావు. మనిద్దరమే ఈ ఇంట్లో వుంటున్నాం. ఎప్పుడైనా నేను నీ పట్ల చనువు తీసుకున్నట్టు చూశావా? ఎలాగూ పెళ్ళి చేసుకోబోతున్నా కదాని నేను నీ పట్ల అసభ్యంగా ప్రవర్తించానా? లేదే! నా సిద్ధాంతాల్ని గాఢంగా నమ్మినవాణ్ణి నేను. ప్రతీ ఉద్యమానికి ఎక్కడో ఓ ప్రారంభం కావాలి. దాన్ని నాతోనే మొదలు పెడదామనుకున్నాను. నీ మొదటి చర్యతోనే నన్ను వెనక్కి లాగావు. ఆడదానికి పెళ్ళైనట్టు సాక్ష్యం మంగళసూత్రమే అయితే, అది మగవాడే కట్టాలన్నది సాంఘిక నియమమైతే, తరతరాలుగా, యుగయుగాలుగా వస్తున్న ఆ సాంఘిక నియమాన్ని నిలబెట్టడం కోసం నేను నా ఓటమిని అంగీకరించి, తలవంచి నీ మెళ్ళో..." అతడి మాటలు పూర్తికాకుండానే నా మెళ్ళో మంగళసూత్రాన్ని వేసేసుకున్నాను.                              * * * ఆ రాత్రి అతను నన్ను దగ్గరికి తీసుకోబోయాడు. నేను కాస్త దూరం జరిగి "ఒక చిన్న కోరిక కోరితే మీరేం అనుకోరుగా!" అన్నాను. "ఒకటేమిటి? పదడుగు. అయినా అడగడమేమిటి? భార్యగా డిమాండ్ చేసే అధికారం నీకుంది". "అంతంత పెద్దమాటలెందుకండీ?" అని ఆగి సన్నటిస్వరంతో చెప్పాను. "పగలంతా నా కెందుకో దిగులుగా అన్పించింది. మీరు చెప్పిందంతా నిఅజ్మే. కానీ... చిన్న హోమం... పురోహితుల మంత్రోచ్చారణ...మూడు ముళ్ళు వేస్తుంటే మెడమీద మీ చేతివేళ్ళ కదలికలు... నాలుగు వైపుల నుంచీ వచ్చిపడే అక్షింతలు... ఆ ఫీలింగ్... ఆ అనుభూతి మిస్సయ్యానేమోనన్న బాధ రోజంతా నన్ను వెంటాడుతూనే వుంది". అతడొక్క ఉదుటున మంచంమీద లేచి కూర్చొని "నువ్వొక ఇడియట్ వి. స్టుపిడ్ వి" అని అరిచాడు. నేను బెదిరిపోయి గువ్వలా వెనక్కి ముడుచుకుని "ఏమైందండీ?" అన్నాను భయంగా. "మరందులో అంత మంచి ఫీలింగ్ వుందని నాకెందుకు చెప్పలేదు?" నాకు నవ్వాలో, ఏడవాలో తెలీలేదు. "సర్లే, రేపే శుభలేఖలు ప్రింట్ చేయిస్తాను. ఆ పురోహితుడి సంగతీ, హోమం సంగతీ నువ్వు చూడు" అన్నాడు విషయం సెటిల్ చేస్తున్నట్టు.

 aa raatri nenu nischintagaa nidrapoyaanu. naa jeevitaaniki oka sampoornatvam labhinchinattu anipinchindi. aa marusatiroje maa baavagaariki pramoshan arders vachayi. inkemundi? intlo andaruu nannu aakaasaanikettesaaru. ammai adugupettina velavisesha mannaru. aafiisulo ma vishayam kshanaallo paakipoyindi. mottam staff andarikee aa saayantram dinner ichadu suresh. aa vishayamlo maatram atanidi bhari cheyye. aa sangati nenu shooting time lone gamaninchaanu. andarikee naalugu rojullo puurtayyee shooting padirojulu chesi adbhutamgaa teesaadu. ayithe andarikee nalabhaivelayye modati episod atadiki laksha ayindi. pramoshan meeda kalakatta vellina baavagaaru akkadi tindi saripadaka moodo rojune manchaana padadamtho suresh vaalla vadina hadavudiga prayaanam kattindi. nenu chala ibbandikaramaina paristhitilo paddaanu. aa vishayame suresh thoo prastaavinchaanu. "manam tondaragaa pelli chesukovadam manchidi kada!" suresh navvutuu, "yem, ippudu manam bhaaryaabhartalankaadani neekemainaa anumanam vachinda?" annadu. "adikaadu, suresh! nuvvu naavaipu nunchi aalochinchu. pellikaakundaa okintlo ela vuntam? aafiisulo andarimunduu mello mangalasutram lekunda ela tiraganu? andaruu ippatike chevulu korukkuntunnaru". naa matalinka poortikaakundaane, gaddam chesukuntunna vadalla chivukkuna tala tippadu- "evarannaru? evadainaa emaina annada? cheppu. mottam andarnee gaddivamesi tagalabettestaanu! emanukuntunnaru naa gurinchi? ammayini lepuku vachinavadila kanabadutunnana?" atadi aavesam chusi naaku bhayamesindi. kaasta bedurutuu, "manam kaasta saamaajika nyayala gurinchi kuudaa aalochinchaali kada!" annaanu. atadu naa daggaragaa vachi- "emiti saamaajika nyaayam? entamandi magavaallu taamu kattina mangalasuutraalaki gowravam istunnaru? ee saamaajika nyaayam aadavaalla nemaina rakshistonda?" gattigaa gaddinchinattu adigaadu. nenu samadhanam cheppaledu. "yem, matladavem?" rettinchaadu.  nenu tala dinchukuni nissabdamgaa akkanninchi vellipoyaanu. aa saayantram atadu aafiisununchi vastuu husharuga- "nee kosam nenem techano cheppuko!" antuu guppita vippadu. andulo mangalasutram vundi. nenedo anaboyentalone medalo daanni katteyyaboyadu. nenu kangarupadi adugu venakki vesi, "aagandi, avity hadavudi pellante idaa?" annaanu. "mari mangalasutram kavalannavuga?" "purohitunni pilichi, padimandi samakshamlo ..." naa matalinka poortikaaledu. atada suutraanni ballameedaki visiresi "oho! saakshyaalu kavalannamata! ayithe resishterd mareji chesukundam. vidipoyinappudu neeku aastilo wata labhistundi" annadu. nenu nochukuntu "ayyo! naa uddesam adikaadandii..." antuu edho cheppaboyanu. "marevity nee uddesam? panee pata laeni vaallandarnii pilichi akshintalu veyinchukuntava?" "kaasta manchiroju chusi, kaneesam mee annayya, vadinalanainaa pilichi ee tatangam poortichesthe bavuntundani naa uddesam" atado kshanam oorukuni "sare nee ishtam!" ani venudirigaadu. "aagandi" annaanu venakanunchi. table daggarakelli mangalasuutraanni teesukuni atanikistuu "kattandi!" annaanu. godalaki tagilinchi vunna devudi bomma teesukochi ballameeda pettaadu. "manishikanna devudu goppavaadani kada nee abhiprayam? aa abhipraayaanni alaage vunchuko. kaani eppudaina kaasta teerika dorikithe neeloki nuvvu velli aalochinchuko! nuvvemannav? mello mangalasutram lekapothe andari munduu ibbandannav. nee ibbandi artham chesukogaligaanu. mangalasutram tecchaanu. adhi medalo vesukovachhu kada! padimandi saakshyam kavalannav. purohituduu, mantraaluu annav. neelo korke ela perugutondo chusawa? ekkada korke vuntundo akkada santrupti vundadu. ee naalugu godala madhya nenu kattano, nuvvu kattukunnavo evaraina chustara? mana pelliki mana manasule saakshi. ee taadumukkakaadu. nannevaruu artham chesukoru. alaa artham chesukoni vaalla list loo nuvvu kuudaa cherinanduku naaku vichaaramgaa vundi". "antavarakuu enduku? ontarigaa nuvvu ee intiki ardharaathri vachaavu. maniddarame ee intlo vuntunnam. eppudaina nenu nee patla chanuvu teesukunnattu chusawa? elaaguu pelli chesukobotunna kadaani nenu nee patla asabhyamgaa pravartinchaanaa? lede! naa siddhaantaalni gaadamgaa namminavaanni nenu. pratee udyamaaniki ekkado oo praarambham kavali. daanni nathone modalu pedadaamanukunnaanu. nee modati charyathone nannu venakki lagavu. aadadaaniki pellainattu saakshyam mangalasutrame ayithe, adhi magawade kattalannadi saanghika niyamamaithe, tarataraalugaa, yugayugaalugaa vastunna aa saanghika niyamaanni nilabettadam kosam nenu naa otamini angeekarinchi, talavanchi nee mello..." atadi maatalu poortikaakundaane naa mello mangalasuutraanni vesesukunnanu.                              * * * aa raatri atanu nannu daggariki teesukoboyadu. nenu kaasta dooram jarigi "oka chinna korika korithe meerem anukorugaa!" annaanu. "okatemiti? padadugu. aina adagadamemiti? bharyaga demand chese adhikaaram neekundi". "antanta peddamaatalendukandii?" ani aagi sannatiswaramtho cheppaanu. "pagalanta naa kenduko digulugaa anpinchindi. meeru cheppindantaa niajme. cony... chinna homam... purohitula mantrochaarana...moodu mullu vestunte medameeda mee chetivella kadalikalu... naalugu vaipula nunchi vachipade akshintalu... aa feeling... aa anubhooti missayyanemonanna baadha rojanta nannu ventaadutuunee vundi". atadokka udutuna manchammeeda lechi kuurchoni "nuvvoka idiat vi. stupid vi" ani arichaadu. nenu bediripoyi guvvala venakki muduchukuni "emaindandii?" annaanu bhayamgaa. "marandulo anta manchi feeling vundani naakenduku cheppaledu?" naaku navvaalo, edavalo teleeledu. "sarle, repe subhalekhalu print cheyistaanu. aa purohitudi sangatee, homam sangatee nuvvu chudu" annadu vishayam setil chestunnattu.