
భారత స్వాతంత్య్ర సమరంలో నిప్పురవ్వలై ఎగిసిపడుతున్న పోరుబాటలో నేలకొరిగిన ఎందరో అగ్ని కెరటాలున్నారు. ఆ వీర చరిత్రలో విస్మరించబడిన ఆదివాసీ వీర యోధులెందరో! స్వాతంత్ర్యానంతరం కూడా పోరాటాలు కొనసాగించిన ఘన చరిత్ర నుంచి మినహాయించబడ్డ ఆదివాసీ పోరు బిడ్డ మర్రి కామయ్య కూడా ముఖ్యుడే. విశాఖ – మన్యంలో సాగిన తెల్లదొరల దాడిలో అమరుడైన అల్లూరి సీతారామరాజు (1924) తర్వాత రెండో మన్నెం వీరునిగా ప్రసిద్ధి కెక్కింది మర్రి కామయ్యే అనడం సముచితం.మర్రి కామయ్య పోరాటం చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచింది. కొండ తెగకు చెందిన కామయ్య విశాఖపట్నం జిల్లా పాడేరు రెవెన్యూ డివిజన్లోని హకుంపేట మండలం గరుడాపల్లిలో జన్మించారు. తీగల వలస పంచాయతీలోని గరుడాపల్లి పరిసర గ్రామాల్లో భగత, కొండదొర, వాల్మీకి, నూకదొర, కొడకమ్మ తెగల ఆదివాసులు నివసిస్తున్నారు. కామయ్య మోతుబరి రైతు. స్వాతంత్ర్యోద్యమ కాలంలో ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో కొనసాగుతున్న ఉద్యమాలే కామయ్యను ఉద్యమకారుడిగా మార్చాయి. ఆదివాసీల్లో అజ్ఞానం, దారిద్ర్యాన్ని తొలగించేందుకు మాడుగుల, అనంతగిరి గ్రామాల్లో కొండజాతి శాఖా సంఘాలు ఏర్పాటు చేసి బడులు నిర్వహించడం, జీవనోపాధి పనులు కల్పించడం వంటి సంక్షేమ కార్యక్రమాలు కామయ్య నిర్వహించారు. ప్రజలు వ్యవసనాలకు దూరంగా ఉండి, అణచివేతల నుంచి విముక్తి చెందాలని కామయ్య ‘ఓలేక్’ బుద్ధిజం మతాన్ని అనుసరించారు. అది సహించలేని ప్రభుత్వం, ముఠాదారులు – ఏకమై గరుడాపల్లి గ్రామాన్ని తగులబెట్టారు. కామయ్య భూములు, పశువులు, ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకుని వేలం వేసారు. నానా ఇబ్బందులకు గురిచేశారు.అప్పటి నుంచి అజ్ఞాతంలోకి వెళ్ళిన కామయ్య కొండకోనల్లో తలదాచుకుంటూ ఉద్యమాన్ని కొనసాగించారు. తనను నమ్ముకున్న 360 కుటంబాలను చేరదీసి గరుడాపల్లి పరిసరాల్లోని ‘బీటు గరువు’ వద్ద వీరికి నివాసాలు ఏర్పాటు చేశారు. ఆ ఊరు ‘కామయ్యపేట’గా మారింది. కానీ బ్రిటిష్ పోలీసలు వీరిని ఎలాగైనా అణచివేయాలని కుట్ర పన్ని, ముఠాదారులతో కలిసి రామయ్య కుటుంబ సభ్యులు, అతని అనుచరులపై దాడులు చేసేవారు. చివరికి వారి గుడిసెలను తగులబెట్టారు. కామయ్య, కుటుంబంతో పాటు ప్రజలంతా చెల్లాచెదురయ్యారు.ప్రభుత్వం ముసుగులో ముఠాదార్లు చేస్తున్న పాశవిక చర్యలను సహించలేని ప్రజలు కామయ్య నాయకత్వంలో మద్దతుదారులుగా చేరడంతో 50 దళాలు ఏర్పడ్డాయి. ఉబ్బేటి రంగయ్య, డుంబేరి వీరన్న, జర్సింగి మంగన్న, కులబిరి మొదునో, బొడ్డ కొండలరావు, కంబిడి బాలన్న, గుల్లేలి పెద్దబ్బాయి 11 రోజలు జైలు జీవితం గడిపారు. మర్రిదన్ను (కుమారుడు), రేగం భీం రావు, కొర్ర బాలన్న, కంఠమచ్చెలు మొదలగువారు కామయ్య ప్రధాన అనుచరులు. ఎన్ని కుయుక్తులు పన్నినా కామయ్య అరెస్టు కాకపోవడం జీర్ణించుకోలేక పోయింది ప్రభుత్వం. అటవీ అధికారులు, పోలీసులు, ముఠాదార్లు కలిసి 1940లో కామయ్యను అరెస్టు చేశారు. విడుదలయ్యాక గ్రామాల్లో ఆదివాసీల్లో ఆశించిన మార్పు రాలేదు. ప్రజలు పండించిన పంటలకు గిట్టుబాటు ధరలు లేక, షావుకారుల వద్ద మోసపోవడం, వారి సామాజిక వెనుకబాటును చూసి మళ్లీ ఉద్యమించక తప్పని పరిస్థితి. ప్రభుత్వ నిర్బంధం పెరగడంతో కామయ్య మళ్ళీ అజ్ఞాతంలోకి వెళ్ళారు. నాటి తెల్లదొరల నుంచి, పెత్తందార్ల వరకు అటవీ సంపదను కొల్లగొట్టడాన్ని, జమీందారీ వ్యవస్థను వ్యతిరేకిస్తూ, అడవిపై అధికారం ఆదివాసీలకే చెందాలని ఉద్యమించిన ఆదివాసీ మన్నెం యోధుడు మర్రి కామయ్య 1959 మే 5న మరణించారు. ఆదివాసీలు ప్రతిఏటా ఆయన వర్ధంతిని జాతరగా జరుపుకోవడం వారి వారసత్వ హక్కుల సంఘీభావానికి సంకేతం. గుమ్మడి లక్ష్మీనారాయణఆదివాసీ రచయితల సంఘం(నేడు మర్రి కామయ్య వర్ధంతి)

bhaarata swaatantyra samaramlo nippuravvalai egisipadutunna porubaatalo nelakorigina endaro agni kerataalunnaaru. aa veera charitralo vismarinchabadina aadivaasii veera yodhulendaro! swaatantryaanantaram kuudaa poraataalu konasaaginchina ghana charitra nunchi minahayinchabadda aadivaasii poru bidda marri kamayya kuudaa mukhyude. visakha – manyamlo saagina telladorala daadilo amarudaina alluri sitaramaraju (1924) tarvaata rendo mannem veerunigaa prasiddhi kekkindi marri kamayye anadam samuchitam.marri kamayya poratam charitralo chirasthaayigaa nilichindi. konda tegaku chendina kamayya visaakhapatnam jilla paaderu revenue divijanloni hakumpeta mandalam garudapallilo janminchaaru. teegala valasa panchaayatiilooni garudapalli parisara graamaallo bhagata, kondadora, valmiki, nookadora, kodakamma tegala aadivaasulu nivasistunnaaru. kamayya motubari raitu. swaatantryodyama kaalamlo agency praantaallo konasaagutunna udyamale kaamayyanu udyamakaarudigaa marchayi. aadivaaseello agnaanam, daaridryaanni tolaginchenduku maadugula, anantagiri graamaallo kondajaati saakhaa sanghaalu erpaatu chesi badulu nirvahinchadam, jeevanopadhi panulu kalpinchadam vanti sankshema kaaryakramaalu kamayya nirvahinchaaru. prajalu vyavasanaalaku dooramgaa undi, anachivetala nunchi vimukti chendaalani kamayya ‘olek’ buddhijam mataanni anusarinchaaru. adhi sahinchaleni prabhutvam, mutaadaarulu – ekamai garudapalli graamaanni tagulabettaaru. kamayya bhoomulu, pasuvulu, aastulanu swaadheenam chesukuni velam vesaaru. nana ibbandulaku gurichesaaru.appati nunchi agnaatamloki vellina kamayya kondakonallo taladaachukuntuu udyamaanni konasaaginchaaru. tananu nammukunna 360 kutambaalanu cheradeesi garudapalli parisaraalloni ‘beetu garuvu’ vadda veeriki nivaasaalu erpaatu chesaru. aa ooru ‘kamayyapeta’gaa maarindi. cony british polisalu veerini elagaina anachiveyaalani kutra panni, mutaadaarulatoe kalisi ramayya kutumba sabhyulu, athani anucharulapai daadulu chesevaaru. chivariki vaari gudiselanu tagulabettaaru. kamayya, kutumbamtho paatu prajalantaa chellachedurayyaaru.prabhutvam musugulo mutaadaarlu chestunna paasavika charyalanu sahinchaleni prajalu kamayya naayakatvamlo maddatudaarulugaa cheradamtho 50 dalaalu erpaddai. ubbeti rangayya, dumberi veeranna, jarsingi manganna, kulabiri moduno, bodda kondalarao, kambidi balanna, gulleli peddabbai 11 rojalu jailu jeevitam gadiparu. marridannu (kumarudu), regam bheem raavu, korra balanna, kanthamachelu modalaguvaaru kamayya pradhaana anucharulu. enni kuyuktulu pannina kamayya arestu kakapovadam jeerninchukoleka poyindi prabhutvam. atavi adhikaarulu, poliisulu, mutaadaarlu kalisi 1940loo kaamayyanu arestu chesaru. vidudalayyaaka graamaallo aadivaaseello aasinchina maarpu raledu. prajalu pandinchina pantalaku gittubaatu dharalu leka, shaavukaarula vadda mosapovadam, vaari saamaajika venukabaatunu chusi malli udyaminchaka tappani paristhiti. prabhutva nirbandham peragadamtho kamayya mallee agnaatamloki vellaaru. naati telladorala nunchi, pettandaarla varaku atavi sampadanu kollagottadaanni, jameendaarii vyavasthanu vyatirekistuu, adavipai adhikaaram aadivaaseelake chendaalani udyaminchina aadivaasii mannem yodhudu marri kamayya 1959 mee 5na maraninchaaru. aadivaaseelu pratiyaetaa aayana vardhantini jaataragaa jarupukovadam vaari vaarasatva hakkula sanghibhaavaaniki sanketam. gummadi lakshminarayanadivasavaasa rachayitala sangham(nedu marri kamayya vardhanti)