విద్యార్థి నాయకుడిగా, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడిగా, ఉద్యమకారులకు, పేదలకు ఉచిత న్యాయవాదిగా, గాంధేయవాదిగా, తెలంగాణ సాయుధపోరాట మద్దతుదారుడిగా, నైజాం విముక్తి పోరాటకారుడిగా, రాష్ట్ర మంత్రిగా, తెలంగాణ పోరాట యోధుడిగా, బడుగు బలహీన వర్గాల నాయకుడిగా, ప్రజాస్వామ్యవాదిగా, నైతిక విలువలు పాటించే ఒక పరిపూర్ణ జీవితం గడిపిన వ్యక్తి కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ. పూర్వపు అదిలాబాద్ జిల్లా ప్రస్తుత ఆసిఫాబాద్ కొమరం భీమ్ జిల్లాలోని వాంకిడి గ్రామంలో 1915 సెప్టెంబర్ 27న పద్మశాలి కుటుంబంలో జన్మించిండు. 1938లో స్టేట్ కాంగ్రెస్ ఇచ్చిన సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నందుకు జైలు పాలయిండు. 1940 నుండి నిజాం ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పనిచేసే వారి తరపున న్యాయవాదిగా వాదించడం మొదలుపెట్టి ఉద్యమకారుల్ని కాపాడిండు. తెలంగాణ వీరనారి చిట్యాల అయిలమ్మ, షేక్ బందగీల తరపున వాదించింది కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీనే. అటు స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో, నిజాం వ్యతిరేకఉద్యమంలోనూ సమాంతరంగా పాల్గొన్నడు. 1947 డిసెంబర్ 4, నిజాం నవాబుపై బాంబు దాడి కేసులో నారాయణరావు పవార్ బృందంలో నిందితుడిగా మహారాష్ట్రలో కొంత కాలం అజ్ఞాత జీవితం గడిపిన సమయంలో డాక్టర్ శకుంతలా దేవితో వివాహం జరిగింది. నైజాం రాజ్యం ఇండియన్ యూనియన్లో కలవడంతో బాపూజీ తిరిగి తెలాంగాణకి వచ్చిండు.బాపూజీ తన జీవితంలో ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ, మైనార్టీల సఖ్యత కోసం పనిచేసిండు. తన 23వ ఏటనే వృత్తి కులాలకి (కమ్మరి, కుమ్మరి, వడ్రంగి, కంసాలి, మంగలి, చాకలి, చర్మకార) సేవ కింద ఇచ్చే ఇనామ్ భూముల్ని భూస్వాములు ఆక్రమించుకున్నప్పుడు వాటిని తిరిగి అప్పచెప్పిండు. 1941లో మంచిర్యాలలో కిసాన్ సదస్సు ఏర్పాటు చేసి జయప్రకాష్ నారాయణ ఎన్.జి. రంగా లాంటి జాతీయ నాయకులని పిలిచిండు. ఐతే ప్రభుత్వం ఆ కార్యక్రమానికి అనుమతి ఇవ్వలేదు. 1950లో హైదరాబాద్ హ్యాండ్లూమ్ వీవర్స్ సెంట్రల్ కో ఆపరేటివ్ సొసైటీ ఏర్పాటు చేసి (ఆ తర్వాత అది హైకోగా ఆప్కోగా మారింది) రాష్ట్ర చేనేత సహకార రంగానికి కృషిచేశాడు. 1951లో బొజ్జం నరసింహం (మున్నూరు కాపు) అధ్యక్షుడిగా, కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ ప్రధాన కార్యదర్శిగా హైదరాబాద్ రాష్ట్ర వెనకబడిన తరగతుల సంఘం ఏర్పడింది. ఈ సంఘం చేసిన కృషివల్ల హైదరాబాద్లో బూర్గుల రామకృష్ణారావు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు కాకా కాలేల్కర్ కమిటీ వచ్చినప్పుడు నిజాం కాలంలో చేసిన జనాభా లెక్కల ప్రకారం బీసీల వివరాలని బొజ్జం నరసింహం గారి నాయకత్వంలో కమిటీకి అందచేయడం జరిగింది. ఫిబ్రవరి 2, 1972 న హైదరాబాద్లో బీసీల మహార్యాలీ జరిగింది బాపూజీ నాయకత్వంలో. ఈ సమావేశంలో శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ మాట్లాడింది. మేరు, విశ్వకర్మ, పద్మశాలి మహాసభలు నిర్వహించిండు. 1977లో ఎమర్జెన్సీ అనంతరం బాబు జగ్జీవన్ రామ్ని ప్రధాని చేయడం కోసం మద్దతు కూడగట్టిండు. ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ, మైనార్టీలని ఒకే గొడుగు కిందకి తెచ్చేందుకు విజయవాడలో మరో సమావేశం నిర్వహించిండు బాపూజీ. ఉత్తరప్రదేశ్లో బీఎస్పీ, ఎస్పీల వలె ఇక్కడ ఒక పార్టీ కోసం ఆంధ్రప్రదేశ్ వెనకబడిన వర్గాల సంఘర్షణ సమితి పేరుతో చేసిన ప్రయత్నం నాయకుల మధ్య సమన్వయ లోపం వల్ల కార్యరూపం దాల్చలేదు. 1990లో మండల్ కమిషన్ సిఫార్సులని అమలుపరుస్తున్నట్లు వీపీ సింగ్ ప్రభుత్వం ప్రకటించడంతో వాటిని వ్యతిరేకిస్తూ పార్లమెంట్లో రెండు గంటలు రాజీవ్ గాంధీ మాట్లాడినందుకు నిరసనగా కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రాథమిక సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేసిన నిబద్ధత గల బీసీల నాయకుడు బాపూజీ. తెలంగాణ గడ్డ కోసం తన వ్యక్తిగత జీవితాన్ని, కుటుంబాన్ని, పదవులని కోల్పోయి తనకంటూ ఏమీ మిగుల్చుకోని బాపూజీ తన ఆస్తిలో 1/3 వంతు ట్రస్ట్కి ఇచ్చేసి 97 సంవత్సరాల వయసులో హైదరాబాద్లో మరణించాడు. ఆయన పేరిట రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఉద్యానవన విశ్వవిద్యాలయాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఆయన సేవల్ని మరింత సముచిత రీతిలో ప్రభుత్వం గుర్తించాలి. ముఖ్యంగా బీసీలు ఆయన జీవితం నుండి స్ఫూర్తి పొంది తమ హక్కులని సాధించుకోవాలి. బాపూజీ మిగిల్చిన ఆశయాలని సాధించాలి.ఇట్యాల వెంకటకిషన్(నేడు కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ జయంతి)
vidyaarthi nayakudiga, swaatantrya samarayodhudigaa, udyamakaarulaku, pedalaku uchita nyaayavaadigaa, gaandheyavaadigaa, telamgaana sayudhaporata maddatudaarudigaa, naijam vimukti poraatakaarudigaa, rashtra mantrigaa, telamgaana porata yodhudigaa, badugu balaheena vargala nayakudiga, prajaaswaamyavaadigaa, naitika viluvalu paatinche oka paripurna jeevitam gadipina vyakti konda lakshman bapuji. puurvapu adilabad jilla prastuta asifabad komaram bheem jillaalooni vankidi graamamlo 1915 september 27na padmasali kutumbamlo janminchindu. 1938loo state congress ichina satyagraha udyamamlo paalgonnanduku jailu palayindu. 1940 nundi nijam prabhutvaaniki vyatirekamgaa panichese vaari tarapuna nyaayavaadigaa vaadinchadam modalupetti udyamakaarulni kaapaadindu. telamgaana veeranaari chityala ayilamma, shek bandageela tarapuna vaadinchindi konda lakshman bapujine. atu swaatantryodyamamlo, nijam vyatirekaudyamamlonoo samaantaramgaa palgonnadu. 1947 dissember 4, nijam navabupai baambu daadi kesulo narayanarao pawar brundamlo ninditudigaa maharashtralo kontha kaalam agnaata jeevitam gadipina samayamlo dactor sakuntalaa devito vivaham jarigindi. naijam rajyam indian unionlo kalavadamtho bapuji tirigi telaamgaanaki vachindu.bapuji tana jeevitamlo essy, esty, bc, minartyla sakhyata kosam panichesindu. tana 23va etane vrutti kulalaki (kammari, kummari, vadrangi, kamsali, mangali, chaakali, charmakara) seva kinda iche inam bhoomulni bhuswamulu aakraminchukunnappuda vaatini tirigi appacheppindu. 1941loo manchiryaalalo kisan sadassu erpaatu chesi jayaprakash narayana en.ji. rangaa lanti jaateeya naayakulani pilichindu. aithe prabhutvam aa kaaryakramaaniki anumati ivvaledu. 1950loo hyderabad handloom veevers central koo aperative socity erpaatu chesi (aa tarvaata adhi haikoga aapkoga maarindi) rashtra chenetha sahakara rangaaniki krushichesadu. 1951loo bojjam narasimham (munnuru kaapu) adhyakshudigaa, konda lakshman bapuji pradhaana kaaryadarsigaa hyderabad rashtra venakabadina taragatula sangham erpadindi. ee sangham chesina krishivalla hyderabadlo boorgula ramakrishnarao mukhyamantrigaa unnappudu kaka callecr commity vachinappudu nijam kaalamlo chesina janabha lekkala prakaaram beeseela vivaraalani bojjam narasimham gaari naayakatvamlo kamiteeki andacheyadam jarigindi. fibravari 2, 1972 na hyderabadlo beeseela maharyali jarigindi bapuji naayakatvamlo. ee samavesamlo srimati indiraagaandhii matladindi. meru, vishwakarma, padmasali mahasabhalu nirvahinchindu. 1977loo emergency anantaram baabu jagjivan ramni pradhaani cheyadam kosam maddatu koodagattindu. essy, esty, bc, minortylani oke godugu kindaki tecchenduku vijayavaadalo maro samavesam nirvahinchindu bapuji. uttarapradeshlo bsp, espeela vale ikkada oka party kosam andhrapradesh venakabadina vargala sangharshana samiti paerutho chesina prayatnam naayakula madhya samanvaya lopam valla kaaryaroopam dalchaledu. 1990loo mandal kamishan sifaarsulani amaluparustunnatlu vp sing prabhutvam prakatinchadamtho vaatini vyatirekistuu paarlamentlo rendu gantalu rajiv gaandhi maatlaadinanduku nirasanagaa congress party praathamika sabhyatvaaniki rajinama chesina nibaddhata gala beeseela nayakudu bapuji. telamgaana gadda kosam tana vyaktigata jeevitaanni, kutumbaanni, padavulani kolpoi tanakantu emi migulchukoni bapuji tana aastilo 1/3 vantu trustky ichesi 97 samvatsaraala vayasulo hyderabadlo maraninchaadu. aayana paerita rashtra prabhutvam udyaanavana vishwavidyaalayaanni erpaatu chesindi. aayana sevalni marinta samuchita reetilo prabhutvam gurtinchaali. mukhyamgaa beeseelu aayana jeevitam nundi sphurthy pondi tama hakkulani saadhinchukovaali. bapuji migilchina aasayaalani saadhinchaali.ityala venkatakishan(nedu konda lakshman bapuji jayanti)