సమాచార హక్కు చట్టంలో చెప్పిన విధంగా పౌరులకు సమాచార హక్కును కలిగించే   చిత్తశుద్ధి ప్రభుత్వాలకు ఏమేరకు ఉందో   ఆచరణలో ఇంకా తేలలేదనే అనాలి. కొన్ని చర్యలు చేపట్టడం ద్వారా చట్టం అమలులో మరింత కొత్తదనం తీసుకురావచ్చు. పౌరుల అవసరాలేంటో అధ్యయనం చేయాలి, విశ్లేషణ చేయాలి. పౌరుల సమాచార అవసరాలకు అనుగుణంగా పబ్లిక్ అథారిటీలు స్పందించాలి.పౌరులకు అవసరమైన సమాచారాన్ని ప్రభుత్వ శాఖల ద్వారా పొందేందుకు ఉద్దేశించిన 2005 సమాచార హక్కు చట్టం నిబంధనలకు అనుగుణంగా, తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సమాచార హక్కు కమిషన్ను ఏర్పాటుచేసి, ప్రధాన సమాచార కమిషనర్తో సహా ఒక సమాచార కమిషనర్ను కూడా నియమించింది. గవర్నర్ వీరితో పదవీ ప్రమాణ స్వీకారం కూడా చేయించారు. సమాచారం పొందే హక్కు కావాలని కోరుకునే ఎంతోమంది తెలంగాణ ప్రజల అభీష్టంతో పాటు రాజ్యాంగబద్ధమైన ఒక బాధ్యతను కూడా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నేరవేర్చినట్లయింది. న్యాయస్థానాలను ఆశ్రయించిన సమాచార హక్కు ఉద్యమ సామాజిక కార్యకర్తలు కూడా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని ఆహ్వానించారు. ఇక ప్రజలు, సామాజిక కార్యకర్తలు ఈ చట్టాన్ని ఎంతమేరకు ఉపయోగించుకుంటారన్నదే  ముందున్నది! ఇతర ప్రభుత్వ చట్టాల మాదిరి కాకుండా, సమాచార హక్కు చట్టం విజయవంతం కావాలంటే, అది ప్రజల మీదే ఆధారపడి వుంటుంది. ప్రజలను ఎంత గొప్పగా చైతన్యపరిస్తే, అంత గొప్పగా ఈ చట్టం అమలయ్యే వీలుంది. చట్టాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుని సమాచారం పొందడానికి పౌరుల్లో చైతన్యం తీసుకుని రావడమెలా అని సామాజిక కార్యకర్తలు ఆలోచన చేయాలి.సమాచార హక్కు చట్టం ఆవిర్భావం, దాని పూర్వాపరాలు, అవసరం, పరిణామ క్రమం నెమరేసుకుంటే, దాని మూలాలు, అలనాటి ఎన్డీయే ప్రభుత్వ హయాంలో, ఆ మాటకొస్తే, ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ ప్రధానమంత్రిగా వున్న రోజుల విషయం మదిలో మెదలుతాయి. ఎన్డీయే ప్రభుత్వం సమాచార స్వేచ్ఛ చట్టం తెచ్చినప్పటికీ, దాని విధి-విధానాలను రూపొందించడంలో వైఫల్యం చెందడంతో, ఆ తరువాత అధికారంలోకి వచ్చిన యూపీఏ ప్రభుత్వ సారథి ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ 2005 జూన్ 21న సమాచార హక్కు చట్టాన్ని తీసుకొచ్చారు. వాస్తవానికి, అంతకు ఒక వారం కిందే అలనాటి రాష్ట్రపతి ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం చట్టానికి రాజముద్ర వేసినప్పటికీ, రాష్ట్రపతికీ, ప్రధానికీ మధ్య చోటు చేసుకునే ‘సమాచార మార్పిడి’ బహిర్గతం చేయడం సరైంది కాదని మన్మోహన్ బాహాటంగా ప్రకటించారు. అంతటితో ఆగకుండా, ప్రభుత్వాధికారులు ఫైళ్ళ మీద రాసే వ్యాఖ్యలు కూడా రహస్యంగా ఉంచాలనీ, అలా చేయకపోతే, నిర్ణయాధికార ప్రక్రియ ఇబ్బందులకు గురవుతుందనీ అన్నారు. కాకపొతే, పౌరులకు సమాచారహక్కు చట్టం సాధికారతను సమకూరుస్తుందనీ, తమ విషయం లో ప్రభుత్వం తప్పు చేస్తున్నదన్న భావనను ఈ చట్టం తొలగిస్తుందనీ ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. ఏదేమైనప్పటికీ ప్రపంచంలో ఎక్కడాలేని రీతిలో మన సమాచారహక్కు చట్టం రూపొందించబడడం గొప్ప విషయమే!భారత దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చి 50 ఏళ్లు నిండుతున్న సందర్భంగా 1997 మే నెలలో, అప్పటి ప్రధాని గుజ్రాల్ అధ్యక్షతన జరిగిన రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రుల సమావేశంలో, వారంతా అంగీకరించిన ‘నవ సూత్ర ప్రణాళిక’, ఒక విధంగా చెప్పుకోవాలంటే, సమాచారహక్కు చట్టానికి అసలైన నాందీ ప్రస్తావన అనాలి. స్వాతంత్ర్యం వచ్చి 50 ఏళ్లు గడిచినా, కేంద్ర -రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పనితీరుపై ప్రజలకు నమ్మకం కుదరలేదనీ, వారి నమ్మకం పూర్తిగా వమ్ము కాకముందే, పారదర్శకతతో, బాధ్యతాయుతంగా, జవాబుదారీగా, పౌరులకు స్నేహ హస్తం అందించే రీతిలో ప్రభుత్వాలు పనిచేయడానికి ఆ నవసూత్ర కార్యాచరణ పథకాన్ని పార్టీలకతీతంగా ముఖ్యమంత్రుల సమావేశం అంగీకరించింది. ఆ తీర్మానానికి అనుగుణంగా సమాచార స్వేచ్ఛ హక్కు చట్టాన్ని రూపొందించాలనీ, అది విజయవంతం కావాలంటే, ప్రతి ప్రభుత్వ శాఖలో సిటిజెన్ చార్టర్లు తయారు చేసి అమలు చేయాలనీ, పౌర సేవా -సమాచార కేంద్రాలను కూడా ఏర్పాటు చేయాలనీ నిర్ణయించడం జరిగింది. దురదృష్టవశాత్తూ వీటిలో చాలా వరకు కాగితం మీదే మిగిలిపోయాయి. దరిమిలా వచ్చిందే సమాచార హక్కు చట్టం. ఇది ఆబాలగోపాలం ప్రజల్లో అనేక ఆశలు కలిగించింది. ప్రజాస్వామ్యంలో పౌరుడికి, తాను కావాలనుకునే ప్రభుత్వ సంబంధమైన సమాచారం లభించడం, ఆ సమాచారం పారదర్శకంగా వుండడం సమాచార హక్కు చట్టం రావడానికి ప్రధాన కారణం.అసలింతకూ ఈ సమాచారం అంటే ఏమిటి? ప్రభుత్వ శాఖలకు (పబ్లిక్ అథారిటీగా చట్టం పేర్కొంది) సంబంధించిన రికార్డులు, డాక్యుమెంట్లు, మెమోలు, ఈ–మెయిల్స్, వ్యాఖ్యలు, పత్రికా ప్రకటనలు, సర్క్యులర్లు, ఉత్తర్వులు, లాగ్ పుస్తకాలు, ఒడంబడికలు, నివేదికలు, పత్రాలు, అన్నిరకాల డాటా మొదలైనవన్నీ సమాచారం కిందికే వస్తాయి. ప్రభుత్వం నుంచి తగు మోతాదులో ఆర్థిక సహాయం పొందుతున్న ప్రభుత్వ- ప్రభుత్వేతర వ్యవస్థ కానీ, సంస్థ కానీ, పబ్లిక్ అథారిటీగా చట్టం నిర్ణయించింది. వీటికి సంబంధించిన సంపూర్ణ సమాచారం పౌరులకు అందుబాటులో, సులభంగా పొందేందుకు వీలుగా, బహిర్గతం చేయాలి. ప్రతి పబ్లిక్ అథారిటీ, పౌరులు కోరిన సమాచారాన్ని ఇచ్చేందుకు పౌర సమాచార అధికారులను వారి-వారి శాఖల్లో కింది నుంచి పైదాకా నియమించాలి. వీరి దగ్గర నుంచి అడిగిన సమాచారం నిర్ణీత గడువులోగా లభించకపోతే, సమాచార కమిషన్ను ఆశ్రయించడానికి పౌరులకు హక్కుంది. సమాచార కమిషనర్ విచారణ జరిపి సంబంధిత అధికారి మీద తగు విధంగా చర్య తీసుకోవచ్చు.తెలంగాణ రాష్ట్రంతో సహా చాలా రాష్ట్రాలు, కేంద్రం సమాచార కమిషన్లను ఏర్పాటు చేసినప్పటికీ, చట్టం అమలుకు సంబంధించి వీడని అనుమానాలెన్నో వున్నాయి. చట్టంలో చెప్పిన విధంగా పౌరులకు సమాచారహక్కును కలిగించే చిత్తశుద్ధి ప్రభుత్వాలకు ఏమేరకుందో ఆచరణలో ఇంకా తేలలేదనే అనాలి. ప్రతి పబ్లిక్ అథారిటీ తన సంస్థకు సంబంధించిన రికార్డులన్నింటినీ కేటలాగ్ -ఇండెక్స్ చేసి, కంప్యూటర్లోకి ఎక్కించి, అన్నిరకాలుగా, అన్నిచోట్ల పౌరులకు దేశవ్యాప్తంగా ఎక్కడైనా లభించే విధంగా నెట్వర్క్కు అనుసంధానం చేయాలి. తన సంస్థకు సంబంధించి అమలుపరుస్తున్న కార్యక్రమాలు, నిర్వహిస్తున్న విధులు, ఉద్యోగుల అధికారాలు, వారి బాధ్యతలు, నిర్ణయాలు తీసుకునే విధానం, పర్యవేక్షణ – జవాబుదారీ వివరాలు, జీత-భత్యాల వివరాలు, బడ్జెట్ కేటాయింపులు, సంస్థ ఇస్తున్న రాయితీలు పర్మిట్లు తదితర వివరాలన్నీ బహిర్గతం చేయాలి. సంబంధిత పబ్లిక్ అథారిటీ పౌరులకు అవసరమైన సమాచారాన్ని అందించేందుకు కల్పించిన సౌకర్యాల గురించి, పనివేళల వివరాలు, సంస్థలో నియమించిన పౌరసమాచార అధికారుల వివరాలు బాహాటంగా ప్రకటించాలని చట్టం చెబుతున్నది. ఎన్ని ప్రభుత్వ శాఖలు వీటిని అమలు చేశాయనేది జవాబు దొరకని ప్రశ్నగానే మిగిలిపోయింది.చట్టంలో చెప్పబడిన మరో ప్రధానమైన అంశం ‘తగు మోతాదులో ప్రభుత్వ నిధులు’ పొందుతున్న ఏ సంస్థ అయినా పబ్లిక్ అథారిటీగానే పరిగణించాలని. అయితే ఈ మోతాదు ఎంత అనేది నిర్వచనం సరిగ్గాలేదు. రెండవ పరిపాలనా సంస్కరణల సంఘం చేసిన సూచనల్లో కొంత స్పష్టత వచ్చినా పూర్తిగా అవగతం కాలేదు. సాధారణంగా ప్రభుత్వ శాఖ చేసే ఎలాంటి పనైనా ప్రభుత్వ నిధులతో ఏదేని ప్రభుత్వేతర సంస్థ చేస్తుంటే అది పబ్లిక్ అథారిటీగా పరిగణించాలని ఆ సంఘం సూచించింది. నిధుల మోతాదు ఎంత అనే విషయమై అస్పష్టత వున్న కారణాన చాలా ఎన్జీవోలు సమాచార హక్కు చట్టం కింద రాకుండా జాగ్రత్తపడుతున్నాయి.అలాగే బహిర్గతం చేయకూడని సమాచారాన్ని అడిగిన పౌరులకు ఇవ్వడానికి పబ్లిక్ అథారిటీ తిరస్కరించవచ్చని, చట్టపరిధిలో ఇవ్వగలిగే సమాచారాన్ని మాత్రమే పొందే హక్కు పౌరులకు వుందని అనడమంటే లక్ష్మణరేఖ గీసినట్లే అనుకోవాలి. దీన్ని తొలగించే ప్రయత్నాలు ప్రభుత్వాలు చేసిన దాఖలాలు లేవు.కొన్ని చర్యలు చేపట్టడం ద్వారా చట్టం అమలులో మరింత కొత్తదనం తీసుకునిరావచ్చు. అసలు పౌరుల అవసరాలేంటో అధ్యయనం చేయాలి, విశ్లేషణ చేయాలి. పౌరుల సమాచార అవసరాలకు అనుగుణంగా పబ్లిక్ అథారిటీలు స్పందించాలి.వివిధ రంగాల్లో నిష్ణాతులైన వారిని, అనుభవజ్ఞులను సమాచార కమిషనర్లుగా ఎంపిక చేయడం చాలా క్లిష్టమైన వ్యవహారం. రాజకీయ వాసన లేకుండా ఎలాంటి పనీ జరగని మన దేశంలో, వివిధ రాష్ట్రాలలో సమాచార కమిషనర్ల పదవికి రాజకీయాలకు అతీతులైన వ్యక్తులు దొరుకుతారా? అయితే తెలంగాణతో సహా కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఇది సాధ్యమైంది కనుక చట్టం చెప్పినట్లు జరిగే అవకాశాలు ఉండవచ్చు. అలాగే ప్రతి పబ్లిక్ అథారిటీకి కావాల్సిన సమర్థులైన, యోగ్యులైన, పౌర సమాచార అధికారులు దొరికే విషయంలో కూడా కొంత ఇబ్బంది కలగవచ్చు.ఇవన్నీ ఇలా వుంటే పౌరులు కోరుకునేది ఆసక్తికరంగా వుంది. తమని గౌరవంగా, మర్యాదగా చూడాలనీ; ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలు సులభతరం చేయాలనీ; తగిన సమయంలో నమ్మకమైన సహాయం అందించాలనీ; తమ గొంతు వినాలనీ; తమ మాట పరిగణనలోకి తీసుకోవాలనీ; నియమ-నిబంధనలకన్నా సహాయం చేయడమే తమకు కావాలనీ వారంటున్నారు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం సమాచార హక్కు చట్టం ద్వారా ఈ దిశగా ముందుకు పోతుందని ఆశిద్దాం.వనం జ్వాలా నరసింహారావుపౌరులకు అవసరమైన సమాచారాన్ని ప్రభుత్వ శాఖల ద్వారా పొందేందుకు ఉద్దేశించిన 2005 సమాచార హక్కు చట్టం నిబంధనలకు అనుగుణంగా, తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సమాచార హక్కు కమిషన్ను ఏర్పాటుచేసి, ప్రధాన సమాచార కమిషనర్తో సహా ఒక సమాచార కమిషనర్ను కూడా నియమించింది. గవర్నర్ వీరితో పదవీ ప్రమాణ స్వీకారం కూడా చేయించారు. సమాచారం పొందే హక్కు కావాలని కోరుకునే ఎంతోమంది తెలంగాణ ప్రజల అభీష్టంతో పాటు రాజ్యాంగబద్ధమైన ఒక బాధ్యతను కూడా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నేరవేర్చినట్లయింది. న్యాయస్థానాలను ఆశ్రయించిన సమాచార హక్కు ఉద్యమ సామాజిక కార్యకర్తలు కూడా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని ఆహ్వానించారు. ఇక ప్రజలు, సామాజిక కార్యకర్తలు ఈ చట్టాన్ని ఎంతమేరకు ఉపయోగించుకుంటారన్నదే  ముందున్నది! ఇతర ప్రభుత్వ చట్టాల మాదిరి కాకుండా, సమాచార హక్కు చట్టం విజయవంతం కావాలంటే, అది ప్రజల మీదే ఆధారపడి వుంటుంది. ప్రజలను ఎంత గొప్పగా చైతన్యపరిస్తే, అంత గొప్పగా ఈ చట్టం అమలయ్యే వీలుంది. చట్టాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుని సమాచారం పొందడానికి పౌరుల్లో చైతన్యం తీసుకుని రావడమెలా అని సామాజిక కార్యకర్తలు ఆలోచన చేయాలి.సమాచార హక్కు చట్టం ఆవిర్భావం, దాని పూర్వాపరాలు, అవసరం, పరిణామ క్రమం నెమరేసుకుంటే, దాని మూలాలు, అలనాటి ఎన్డీయే ప్రభుత్వ హయాంలో, ఆ మాటకొస్తే, ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ ప్రధానమంత్రిగా వున్న రోజుల విషయం మదిలో మెదలుతాయి. ఎన్డీయే ప్రభుత్వం సమాచార స్వేచ్ఛ చట్టం తెచ్చినప్పటికీ, దాని విధి-విధానాలను రూపొందించడంలో వైఫల్యం చెందడంతో, ఆ తరువాత అధికారంలోకి వచ్చిన యూపీఏ ప్రభుత్వ సారథి ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ 2005 జూన్ 21న సమాచార హక్కు చట్టాన్ని తీసుకొచ్చారు. వాస్తవానికి, అంతకు ఒక వారం కిందే అలనాటి రాష్ట్రపతి ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం చట్టానికి రాజముద్ర వేసినప్పటికీ, రాష్ట్రపతికీ, ప్రధానికీ మధ్య చోటు చేసుకునే ‘సమాచార మార్పిడి’ బహిర్గతం చేయడం సరైంది కాదని మన్మోహన్ బాహాటంగా ప్రకటించారు. అంతటితో ఆగకుండా, ప్రభుత్వాధికారులు ఫైళ్ళ మీద రాసే వ్యాఖ్యలు కూడా రహస్యంగా ఉంచాలనీ, అలా చేయకపోతే, నిర్ణయాధికార ప్రక్రియ ఇబ్బందులకు గురవుతుందనీ అన్నారు. కాకపొతే, పౌరులకు సమాచారహక్కు చట్టం సాధికారతను సమకూరుస్తుందనీ, తమ విషయం లో ప్రభుత్వం తప్పు చేస్తున్నదన్న భావనను ఈ చట్టం తొలగిస్తుందనీ ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. ఏదేమైనప్పటికీ ప్రపంచంలో ఎక్కడాలేని రీతిలో మన సమాచారహక్కు చట్టం రూపొందించబడడం గొప్ప విషయమే!భారత దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చి 50 ఏళ్లు నిండుతున్న సందర్భంగా 1997 మే నెలలో, అప్పటి ప్రధాని గుజ్రాల్ అధ్యక్షతన జరిగిన రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రుల సమావేశంలో, వారంతా అంగీకరించిన ‘నవ సూత్ర ప్రణాళిక’, ఒక విధంగా చెప్పుకోవాలంటే, సమాచారహక్కు చట్టానికి అసలైన నాందీ ప్రస్తావన అనాలి. స్వాతంత్ర్యం వచ్చి 50 ఏళ్లు గడిచినా, కేంద్ర -రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పనితీరుపై ప్రజలకు నమ్మకం కుదరలేదనీ, వారి నమ్మకం పూర్తిగా వమ్ము కాకముందే, పారదర్శకతతో, బాధ్యతాయుతంగా, జవాబుదారీగా, పౌరులకు స్నేహ హస్తం అందించే రీతిలో ప్రభుత్వాలు పనిచేయడానికి ఆ నవసూత్ర కార్యాచరణ పథకాన్ని పార్టీలకతీతంగా ముఖ్యమంత్రుల సమావేశం అంగీకరించింది. ఆ తీర్మానానికి అనుగుణంగా సమాచార స్వేచ్ఛ హక్కు చట్టాన్ని రూపొందించాలనీ, అది విజయవంతం కావాలంటే, ప్రతి ప్రభుత్వ శాఖలో సిటిజెన్ చార్టర్లు తయారు చేసి అమలు చేయాలనీ, పౌర సేవా -సమాచార కేంద్రాలను కూడా ఏర్పాటు చేయాలనీ నిర్ణయించడం జరిగింది. దురదృష్టవశాత్తూ వీటిలో చాలా వరకు కాగితం మీదే మిగిలిపోయాయి. దరిమిలా వచ్చిందే సమాచార హక్కు చట్టం. ఇది ఆబాలగోపాలం ప్రజల్లో అనేక ఆశలు కలిగించింది. ప్రజాస్వామ్యంలో పౌరుడికి, తాను కావాలనుకునే ప్రభుత్వ సంబంధమైన సమాచారం లభించడం, ఆ సమాచారం పారదర్శకంగా వుండడం సమాచార హక్కు చట్టం రావడానికి ప్రధాన కారణం.అసలింతకూ ఈ సమాచారం అంటే ఏమిటి? ప్రభుత్వ శాఖలకు (పబ్లిక్ అథారిటీగా చట్టం పేర్కొంది) సంబంధించిన రికార్డులు, డాక్యుమెంట్లు, మెమోలు, ఈ–మెయిల్స్, వ్యాఖ్యలు, పత్రికా ప్రకటనలు, సర్క్యులర్లు, ఉత్తర్వులు, లాగ్ పుస్తకాలు, ఒడంబడికలు, నివేదికలు, పత్రాలు, అన్నిరకాల డాటా మొదలైనవన్నీ సమాచారం కిందికే వస్తాయి. ప్రభుత్వం నుంచి తగు మోతాదులో ఆర్థిక సహాయం పొందుతున్న ప్రభుత్వ- ప్రభుత్వేతర వ్యవస్థ కానీ, సంస్థ కానీ, పబ్లిక్ అథారిటీగా చట్టం నిర్ణయించింది. వీటికి సంబంధించిన సంపూర్ణ సమాచారం పౌరులకు అందుబాటులో, సులభంగా పొందేందుకు వీలుగా, బహిర్గతం చేయాలి. ప్రతి పబ్లిక్ అథారిటీ, పౌరులు కోరిన సమాచారాన్ని ఇచ్చేందుకు పౌర సమాచార అధికారులను వారి-వారి శాఖల్లో కింది నుంచి పైదాకా నియమించాలి. వీరి దగ్గర నుంచి అడిగిన సమాచారం నిర్ణీత గడువులోగా లభించకపోతే, సమాచార కమిషన్ను ఆశ్రయించడానికి పౌరులకు హక్కుంది. సమాచార కమిషనర్ విచారణ జరిపి సంబంధిత అధికారి మీద తగు విధంగా చర్య తీసుకోవచ్చు.తెలంగాణ రాష్ట్రంతో సహా చాలా రాష్ట్రాలు, కేంద్రం సమాచార కమిషన్లను ఏర్పాటు చేసినప్పటికీ, చట్టం అమలుకు సంబంధించి వీడని అనుమానాలెన్నో వున్నాయి. చట్టంలో చెప్పిన విధంగా పౌరులకు సమాచారహక్కును కలిగించే చిత్తశుద్ధి ప్రభుత్వాలకు ఏమేరకుందో ఆచరణలో ఇంకా తేలలేదనే అనాలి. ప్రతి పబ్లిక్ అథారిటీ తన సంస్థకు సంబంధించిన రికార్డులన్నింటినీ కేటలాగ్ -ఇండెక్స్ చేసి, కంప్యూటర్లోకి ఎక్కించి, అన్నిరకాలుగా, అన్నిచోట్ల పౌరులకు దేశవ్యాప్తంగా ఎక్కడైనా లభించే విధంగా నెట్వర్క్కు అనుసంధానం చేయాలి. తన సంస్థకు సంబంధించి అమలుపరుస్తున్న కార్యక్రమాలు, నిర్వహిస్తున్న విధులు, ఉద్యోగుల అధికారాలు, వారి బాధ్యతలు, నిర్ణయాలు తీసుకునే విధానం, పర్యవేక్షణ – జవాబుదారీ వివరాలు, జీత-భత్యాల వివరాలు, బడ్జెట్ కేటాయింపులు, సంస్థ ఇస్తున్న రాయితీలు పర్మిట్లు తదితర వివరాలన్నీ బహిర్గతం చేయాలి. సంబంధిత పబ్లిక్ అథారిటీ పౌరులకు అవసరమైన సమాచారాన్ని అందించేందుకు కల్పించిన సౌకర్యాల గురించి, పనివేళల వివరాలు, సంస్థలో నియమించిన పౌరసమాచార అధికారుల వివరాలు బాహాటంగా ప్రకటించాలని చట్టం చెబుతున్నది. ఎన్ని ప్రభుత్వ శాఖలు వీటిని అమలు చేశాయనేది జవాబు దొరకని ప్రశ్నగానే మిగిలిపోయింది.చట్టంలో చెప్పబడిన మరో ప్రధానమైన అంశం ‘తగు మోతాదులో ప్రభుత్వ నిధులు’ పొందుతున్న ఏ సంస్థ అయినా పబ్లిక్ అథారిటీగానే పరిగణించాలని. అయితే ఈ మోతాదు ఎంత అనేది నిర్వచనం సరిగ్గాలేదు. రెండవ పరిపాలనా సంస్కరణల సంఘం చేసిన సూచనల్లో కొంత స్పష్టత వచ్చినా పూర్తిగా అవగతం కాలేదు. సాధారణంగా ప్రభుత్వ శాఖ చేసే ఎలాంటి పనైనా ప్రభుత్వ నిధులతో ఏదేని ప్రభుత్వేతర సంస్థ చేస్తుంటే అది పబ్లిక్ అథారిటీగా పరిగణించాలని ఆ సంఘం సూచించింది. నిధుల మోతాదు ఎంత అనే విషయమై అస్పష్టత వున్న కారణాన చాలా ఎన్జీవోలు సమాచార హక్కు చట్టం కింద రాకుండా జాగ్రత్తపడుతున్నాయి.అలాగే బహిర్గతం చేయకూడని సమాచారాన్ని అడిగిన పౌరులకు ఇవ్వడానికి పబ్లిక్ అథారిటీ తిరస్కరించవచ్చని, చట్టపరిధిలో ఇవ్వగలిగే సమాచారాన్ని మాత్రమే పొందే హక్కు పౌరులకు వుందని అనడమంటే లక్ష్మణరేఖ గీసినట్లే అనుకోవాలి. దీన్ని తొలగించే ప్రయత్నాలు ప్రభుత్వాలు చేసిన దాఖలాలు లేవు.కొన్ని చర్యలు చేపట్టడం ద్వారా చట్టం అమలులో మరింత కొత్తదనం తీసుకునిరావచ్చు. అసలు పౌరుల అవసరాలేంటో అధ్యయనం చేయాలి, విశ్లేషణ చేయాలి. పౌరుల సమాచార అవసరాలకు అనుగుణంగా పబ్లిక్ అథారిటీలు స్పందించాలి.వివిధ రంగాల్లో నిష్ణాతులైన వారిని, అనుభవజ్ఞులను సమాచార కమిషనర్లుగా ఎంపిక చేయడం చాలా క్లిష్టమైన వ్యవహారం. రాజకీయ వాసన లేకుండా ఎలాంటి పనీ జరగని మన దేశంలో, వివిధ రాష్ట్రాలలో సమాచార కమిషనర్ల పదవికి రాజకీయాలకు అతీతులైన వ్యక్తులు దొరుకుతారా? అయితే తెలంగాణతో సహా కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఇది సాధ్యమైంది కనుక చట్టం చెప్పినట్లు జరిగే అవకాశాలు ఉండవచ్చు. అలాగే ప్రతి పబ్లిక్ అథారిటీకి కావాల్సిన సమర్థులైన, యోగ్యులైన, పౌర సమాచార అధికారులు దొరికే విషయంలో కూడా కొంత ఇబ్బంది కలగవచ్చు.ఇవన్నీ ఇలా వుంటే పౌరులు కోరుకునేది ఆసక్తికరంగా వుంది. తమని గౌరవంగా, మర్యాదగా చూడాలనీ; ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలు సులభతరం చేయాలనీ; తగిన సమయంలో నమ్మకమైన సహాయం అందించాలనీ; తమ గొంతు వినాలనీ; తమ మాట పరిగణనలోకి తీసుకోవాలనీ; నియమ-నిబంధనలకన్నా సహాయం చేయడమే తమకు కావాలనీ వారంటున్నారు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం సమాచార హక్కు చట్టం ద్వారా ఈ దిశగా ముందుకు పోతుందని ఆశిద్దాం.వనం జ్వాలా నరసింహారావు
samachara hakku chattamlo cheppina vidhamgaa pourulaku samachara hakkunu kaliginche   chittasuddhi prabhutvaalaku emeraku undo   aacharanalo inka telaledane anali. konni charyalu chepattadam dwara chattam amalulo marinta kottadanam teesukuraavacchu. pourula avasaralento adhyayanam cheyali, vislaeshana cheyali. pourula samachara avasaraalaku anugunamgaa pablic athaariteelu spandinchaali.pourulaku avasaramaina samaachaaraanni prabhutva saakhala dwara pondenduku uddesinchina 2005 samachara hakku chattam nibandhanalaku anugunamgaa, telamgaana rashtra prabhutvam samachara hakku kamishannu erpatuchesi, pradhaana samachara kamishanartho sahaa oka samachara kamishanarnu kuudaa niyaminchindi. gavarnar veeritho padavee pramaana sweekaaram kuudaa cheyinchaaru. samacharam ponde hakku kaavaalani korukune entomandi telamgaana prajala abheeshtamto paatu raajyaangabaddhamaina oka baadhyatanu kuudaa rashtra prabhutvam neraverchinatlayindi. nyaayasthaanaalanu aasrayinchina samachara hakku udyama saamaajika kaaryakartalu kuudaa rashtra prabhutva nirnayaanni aahvaaninchaaru. ika prajalu, saamaajika kaaryakartalu ee chattaanni entameraku upayoginchukuntaarannada  mundunnadi! itara prabhutva chattala maadiri kakunda, samachara hakku chattam vijayavantam kavalante, adhi prajala meede aadhaarapadi vuntundi. prajalanu entha goppagaa chaitanyapariste, anta goppagaa ee chattam amalayye veelundi. chattaanni sadviniyogam chesukuni samacharam pondadaaniki pourullo chaitanyam teesukuni ravadamela ani saamaajika kaaryakartalu aalochana cheyali.samachara hakku chattam aavirbhaavam, daani puurvaaparaalu, avasaram, parinaama kramam nemareskunte, daani moolaalu, alanati endeeye prabhutva hayamlo, aa matakoste, inder kumar gujral pradhaanamantrigaa vunna rojula vishayam madilo medalutaayi. endeeye prabhutvam samachara swechha chattam tecchinappatiki, daani vidhi-vidhaanaalanu roopondinchadamlo vaiphalyam chendadamto, aa taruvaata adhikaaramloki vachina upa prabhutva saarathi pradhaani manmohan sing 2005 joon 21na samachara hakku chattaanni teesukochaaru. vaastavaaniki, antaku oka vaaram kinde alanati rashtrapati epga abdul kalaam chattaniki rajamudra vesinappatiki, raashtrapatikii, pradhaanikee madhya chotu chesukune ‘samachara marpidy’ bahirgatam cheyadam saraindi kaadani manmohan baahaatamgaa prakatinchaaru. antatitho agakunda, prabhutvaadhikaarulu phailla meeda rase vyaakhyalu kuudaa rahasyamgaa unchaalanee, alaa cheyakapothe, nirnayaadhikaara prakriya ibbandulaku guravutundanii annaru. kakapothe, pourulaku samacharahakku chattam saadhikaaratanu samakuurustundanii, tama vishayam loo prabhutvam tappu chestunnadanna bhavananu ee chattam tolagistundanii aayana vyaakhyaaninchaaru. edemainappatiki prapanchamlo ekkadaaleni reetilo mana samacharahakku chattam roopondinchabadadam goppa vishayame!bhaarata deshaniki swaatantryam vachi 50 ellu nindutunna sandarbhamgaa 1997 mee nelalo, appati pradhaani gujral adhyakshatana jarigina rashtra mukhyamantrula samavesamlo, vaarantaa angeekarinchina ‘nava suutra pranaalika’, oka vidhamgaa cheppukovalante, samacharahakku chattaniki asalaina naandii prastaavana anali. swaatantryam vachi 50 ellu gadichina, kendra -rashtra prabhutvaala paniteerupai prajalaku nammakam kudaraledanee, vaari nammakam puurtigaa vammu kakamunde, paaradarsakatatoe, baadhyataayutamgaa, javabudariga, pourulaku sneha hastam andinche reetilo prabhutvaalu panicheyadaaniki aa navasutra kaaryaacharana pathakaanni paartiilakatiitamgaa mukhyamantrula samavesam angeekarinchindi. aa teermaanaaniki anugunamgaa samachara swechha hakku chattaanni roopondinchaalanii, adhi vijayavantam kavalante, prati prabhutva saakhalo citigen chaartarlu tayaaru chesi amalu cheyalani, poura seva -samachara kendraalanu kuudaa erpaatu cheyalani nirnayinchadam jarigindi. duradrushtavasaattuu veetilo chala varaku kaagitam meede migilipoyayi. darimila vachinde samachara hakku chattam. idhi aabalagopalam prajallo aneka aasalu kaliginchindi. prajaaswaamyamlo pourudiki, taanu kaavaalanukune prabhutva sambandhamaina samacharam labhinchadam, aa samacharam paaradarsakamgaa vundadam samachara hakku chattam raavadaaniki pradhaana kaaranam.asalintakuu ee samacharam ante emiti? prabhutva saakhalaku (pablic athaaritiigaa chattam perkondi) sambandhinchina rikaardulu, daakyumentlu, memolu, ee–mails, vyaakhyalu, patrika prakatanalu, sarkyularlu, uttarvulu, lag pustakaalu, odambadikalu, nivedikalu, patraalu, annirakaala data modalainavannii samacharam kindike vastaayi. prabhutvam nunchi tagu motaadulo aardhika sahayam pondutunna prabhutva- prabhutvetara vyavastha cony, samstha cony, pablic athaaritiigaa chattam nirnayinchindi. veetiki sambandhinchina sampuurna samacharam pourulaku andubaatulo, sulabhamgaa pondenduku veelugaa, bahirgatam cheyali. prati pablic atharity, pourulu korina samaachaaraanni ichenduku poura samachara adhikaarulanu vaari-vaari saakhallo kindi nunchi paidaka niyaminchaali. veeri daggara nunchi adigina samacharam nirneeta gaduvulogaa labhinchakapothe, samachara kamishannu aasrayinchadaaniki pourulaku hakkundi. samachara commisioner vichaarana jaripi sambandhita adhikari meeda tagu vidhamgaa charya teesukovachhu.telamgaana rashtramtho sahaa chala rashtralu, kendram samachara kamishanlanu erpaatu chesinappatiki, chattam amaluku sambandhinchi veedani anumaanaalenno vunnayi. chattamlo cheppina vidhamgaa pourulaku samaachaaraakkunu kaliginche chittasuddhi prabhutvaalaku emerakundo aacharanalo inka telaledane anali. prati pablic atharity tana samsthaku sambandhinchina recordulannintini ketalag -index chesi, kampyootarloki ekkinchi, annirakaalugaa, annichotla pourulaku desavyaaptamgaa ekkadaina labhinche vidhamgaa netvarkku anusandhaanam cheyali. tana samsthaku sambandhinchi amaluparustunna kaaryakramaalu, nirvahistunna vidhulu, udyogula adhikaaraalu, vaari baadhyatalu, nirnayaalu teesukune vidhaanam, paryavekshana – jawabudari vivaraalu, jeetha-bhatyala vivaraalu, budget ketayimpulu, samstha istunna raayiteelu parmitlu taditara vivaraalannii bahirgatam cheyali. sambandhita pablic atharity pourulaku avasaramaina samaachaaraanni andinchenduku kalpinchina soukaryaala gurinchi, panivelala vivaraalu, samsthalo niyaminchina pourasamachara adhikaarula vivaraalu baahaatamgaa prakatinchaalani chattam chebutunnadi. enni prabhutva saakhalu veetini amalu chesaayanedi jawabu dorakani prasnagaane migilipoyindi.chattamlo cheppabadina maro pradhaanamaina amsam ‘tagu motaadulo prabhutva nidhulu’ pondutunna e samstha aina pablic athaariteegaane pariganinchaalani. ayithe ee motaadu entha anedi nirvachanam sariggaaledu. rendava paripalana samskaranala sangham chesina suuchanallo kontha spashtata vachina puurtigaa avagatam kaaledu. saadhaaranamgaa prabhutva saakha chese elanti panaina prabhutva nidhulatho edeni prabhutvetara samstha chestunte adhi pablic athaaritiigaa pariganinchaalani aa sangham suuchimchimdi. nidhula motaadu entha ane vishayamai aspashtata vunna kaaranaana chala enjeevolu samachara hakku chattam kinda rakunda jaagrattapadutunnaayi.alaage bahirgatam cheyakudani samaachaaraanni adigina pourulaku ivvadaaniki pablic atharity tiraskarinchavacchani, chattaparidhilo ivvagalige samaachaaraanni matrame ponde hakku pourulaku vundani anadamante lakshmanarekha geesinatle anukovali. deenni tolaginche prayatnaalu prabhutvaalu chesina daakhalaalu levu.konni charyalu chepattadam dwara chattam amalulo marinta kottadanam teesukuniraavacchu. asalu pourula avasaralento adhyayanam cheyali, vislaeshana cheyali. pourula samachara avasaraalaku anugunamgaa pablic athaariteelu spandinchaali.vividha rangaallo nishnaatulaina vaarini, anubhavagnulanu samachara kamishanarlugaa empika cheyadam chala klishtamaina vyavahaaram. rajakeeya vasana lekunda elanti panee jaragani mana desamlo, vividha rashtralalo samachara kamishanarla padaviki raajakeeyaalaku ateetulaina vyaktulu dorukutara? ayithe telamgaanato sahaa konni rashtrallo idhi saadhyamaindi kanuka chattam cheppinatlu jarige avakaasaalu undavacchu. alaage prati pablic athaariteeki kaavaalsina samarthulaina, yogyulaina, poura samachara adhikaarulu dorike vishayamlo kuudaa kontha ibbandi kalagavacchu.ivannee ilaa vunte pourulu korukunedi aasaktikaramgaa vundi. tamani gowravanga, maryaadagaa chudalani; prabhutva kaaryakalaapaalu sulabhataram cheyalani; tagina samayamlo nammakamaina sahayam andinchaalanii; tama gontu vinaalanee; tama maata parigananaloki teesukovaalanii; niyama-nibandhanalakanna sahayam cheyadame tamaku kaavaalanii vaarantunnaaru. telamgaana prabhutvam samachara hakku chattam dwara ee disagaa munduku potundani aasiddaam.vanam jwala narasimhaaraavupouralaku avasaramaina samaachaaraanni prabhutva saakhala dwara pondenduku uddesinchina 2005 samachara hakku chattam nibandhanalaku anugunamgaa, telamgaana rashtra prabhutvam samachara hakku kamishannu erpatuchesi, pradhaana samachara kamishanartho sahaa oka samachara kamishanarnu kuudaa niyaminchindi. gavarnar veeritho padavee pramaana sweekaaram kuudaa cheyinchaaru. samacharam ponde hakku kaavaalani korukune entomandi telamgaana prajala abheeshtamto paatu raajyaangabaddhamaina oka baadhyatanu kuudaa rashtra prabhutvam neraverchinatlayindi. nyaayasthaanaalanu aasrayinchina samachara hakku udyama saamaajika kaaryakartalu kuudaa rashtra prabhutva nirnayaanni aahvaaninchaaru. ika prajalu, saamaajika kaaryakartalu ee chattaanni entameraku upayoginchukuntaarannada  mundunnadi! itara prabhutva chattala maadiri kakunda, samachara hakku chattam vijayavantam kavalante, adhi prajala meede aadhaarapadi vuntundi. prajalanu entha goppagaa chaitanyapariste, anta goppagaa ee chattam amalayye veelundi. chattaanni sadviniyogam chesukuni samacharam pondadaaniki pourullo chaitanyam teesukuni ravadamela ani saamaajika kaaryakartalu aalochana cheyali.samachara hakku chattam aavirbhaavam, daani puurvaaparaalu, avasaram, parinaama kramam nemareskunte, daani moolaalu, alanati endeeye prabhutva hayamlo, aa matakoste, inder kumar gujral pradhaanamantrigaa vunna rojula vishayam madilo medalutaayi. endeeye prabhutvam samachara swechha chattam tecchinappatiki, daani vidhi-vidhaanaalanu roopondinchadamlo vaiphalyam chendadamto, aa taruvaata adhikaaramloki vachina upa prabhutva saarathi pradhaani manmohan sing 2005 joon 21na samachara hakku chattaanni teesukochaaru. vaastavaaniki, antaku oka vaaram kinde alanati rashtrapati epga abdul kalaam chattaniki rajamudra vesinappatiki, raashtrapatikii, pradhaanikee madhya chotu chesukune ‘samachara marpidy’ bahirgatam cheyadam saraindi kaadani manmohan baahaatamgaa prakatinchaaru. antatitho agakunda, prabhutvaadhikaarulu phailla meeda rase vyaakhyalu kuudaa rahasyamgaa unchaalanee, alaa cheyakapothe, nirnayaadhikaara prakriya ibbandulaku guravutundanii annaru. kakapothe, pourulaku samacharahakku chattam saadhikaaratanu samakuurustundanii, tama vishayam loo prabhutvam tappu chestunnadanna bhavananu ee chattam tolagistundanii aayana vyaakhyaaninchaaru. edemainappatiki prapanchamlo ekkadaaleni reetilo mana samacharahakku chattam roopondinchabadadam goppa vishayame!bhaarata deshaniki swaatantryam vachi 50 ellu nindutunna sandarbhamgaa 1997 mee nelalo, appati pradhaani gujral adhyakshatana jarigina rashtra mukhyamantrula samavesamlo, vaarantaa angeekarinchina ‘nava suutra pranaalika’, oka vidhamgaa cheppukovalante, samacharahakku chattaniki asalaina naandii prastaavana anali. swaatantryam vachi 50 ellu gadichina, kendra -rashtra prabhutvaala paniteerupai prajalaku nammakam kudaraledanee, vaari nammakam puurtigaa vammu kakamunde, paaradarsakatatoe, baadhyataayutamgaa, javabudariga, pourulaku sneha hastam andinche reetilo prabhutvaalu panicheyadaaniki aa navasutra kaaryaacharana pathakaanni paartiilakatiitamgaa mukhyamantrula samavesam angeekarinchindi. aa teermaanaaniki anugunamgaa samachara swechha hakku chattaanni roopondinchaalanii, adhi vijayavantam kavalante, prati prabhutva saakhalo citigen chaartarlu tayaaru chesi amalu cheyalani, poura seva -samachara kendraalanu kuudaa erpaatu cheyalani nirnayinchadam jarigindi. duradrushtavasaattuu veetilo chala varaku kaagitam meede migilipoyayi. darimila vachinde samachara hakku chattam. idhi aabalagopalam prajallo aneka aasalu kaliginchindi. prajaaswaamyamlo pourudiki, taanu kaavaalanukune prabhutva sambandhamaina samacharam labhinchadam, aa samacharam paaradarsakamgaa vundadam samachara hakku chattam raavadaaniki pradhaana kaaranam.asalintakuu ee samacharam ante emiti? prabhutva saakhalaku (pablic athaaritiigaa chattam perkondi) sambandhinchina rikaardulu, daakyumentlu, memolu, ee–mails, vyaakhyalu, patrika prakatanalu, sarkyularlu, uttarvulu, lag pustakaalu, odambadikalu, nivedikalu, patraalu, annirakaala data modalainavannii samacharam kindike vastaayi. prabhutvam nunchi tagu motaadulo aardhika sahayam pondutunna prabhutva- prabhutvetara vyavastha cony, samstha cony, pablic athaaritiigaa chattam nirnayinchindi. veetiki sambandhinchina sampuurna samacharam pourulaku andubaatulo, sulabhamgaa pondenduku veelugaa, bahirgatam cheyali. prati pablic atharity, pourulu korina samaachaaraanni ichenduku poura samachara adhikaarulanu vaari-vaari saakhallo kindi nunchi paidaka niyaminchaali. veeri daggara nunchi adigina samacharam nirneeta gaduvulogaa labhinchakapothe, samachara kamishannu aasrayinchadaaniki pourulaku hakkundi. samachara commisioner vichaarana jaripi sambandhita adhikari meeda tagu vidhamgaa charya teesukovachhu.telamgaana rashtramtho sahaa chala rashtralu, kendram samachara kamishanlanu erpaatu chesinappatiki, chattam amaluku sambandhinchi veedani anumaanaalenno vunnayi. chattamlo cheppina vidhamgaa pourulaku samaachaaraakkunu kaliginche chittasuddhi prabhutvaalaku emerakundo aacharanalo inka telaledane anali. prati pablic atharity tana samsthaku sambandhinchina recordulannintini ketalag -index chesi, kampyootarloki ekkinchi, annirakaalugaa, annichotla pourulaku desavyaaptamgaa ekkadaina labhinche vidhamgaa netvarkku anusandhaanam cheyali. tana samsthaku sambandhinchi amaluparustunna kaaryakramaalu, nirvahistunna vidhulu, udyogula adhikaaraalu, vaari baadhyatalu, nirnayaalu teesukune vidhaanam, paryavekshana – jawabudari vivaraalu, jeetha-bhatyala vivaraalu, budget ketayimpulu, samstha istunna raayiteelu parmitlu taditara vivaraalannii bahirgatam cheyali. sambandhita pablic atharity pourulaku avasaramaina samaachaaraanni andinchenduku kalpinchina soukaryaala gurinchi, panivelala vivaraalu, samsthalo niyaminchina pourasamachara adhikaarula vivaraalu baahaatamgaa prakatinchaalani chattam chebutunnadi. enni prabhutva saakhalu veetini amalu chesaayanedi jawabu dorakani prasnagaane migilipoyindi.chattamlo cheppabadina maro pradhaanamaina amsam ‘tagu motaadulo prabhutva nidhulu’ pondutunna e samstha aina pablic athaariteegaane pariganinchaalani. ayithe ee motaadu entha anedi nirvachanam sariggaaledu. rendava paripalana samskaranala sangham chesina suuchanallo kontha spashtata vachina puurtigaa avagatam kaaledu. saadhaaranamgaa prabhutva saakha chese elanti panaina prabhutva nidhulatho edeni prabhutvetara samstha chestunte adhi pablic athaaritiigaa pariganinchaalani aa sangham suuchimchimdi. nidhula motaadu entha ane vishayamai aspashtata vunna kaaranaana chala enjeevolu samachara hakku chattam kinda rakunda jaagrattapadutunnaayi.alaage bahirgatam cheyakudani samaachaaraanni adigina pourulaku ivvadaaniki pablic atharity tiraskarinchavacchani, chattaparidhilo ivvagalige samaachaaraanni matrame ponde hakku pourulaku vundani anadamante lakshmanarekha geesinatle anukovali. deenni tolaginche prayatnaalu prabhutvaalu chesina daakhalaalu levu.konni charyalu chepattadam dwara chattam amalulo marinta kottadanam teesukuniraavacchu. asalu pourula avasaralento adhyayanam cheyali, vislaeshana cheyali. pourula samachara avasaraalaku anugunamgaa pablic athaariteelu spandinchaali.vividha rangaallo nishnaatulaina vaarini, anubhavagnulanu samachara kamishanarlugaa empika cheyadam chala klishtamaina vyavahaaram. rajakeeya vasana lekunda elanti panee jaragani mana desamlo, vividha rashtralalo samachara kamishanarla padaviki raajakeeyaalaku ateetulaina vyaktulu dorukutara? ayithe telamgaanato sahaa konni rashtrallo idhi saadhyamaindi kanuka chattam cheppinatlu jarige avakaasaalu undavacchu. alaage prati pablic athaariteeki kaavaalsina samarthulaina, yogyulaina, poura samachara adhikaarulu dorike vishayamlo kuudaa kontha ibbandi kalagavacchu.ivannee ilaa vunte pourulu korukunedi aasaktikaramgaa vundi. tamani gowravanga, maryaadagaa chudalani; prabhutva kaaryakalaapaalu sulabhataram cheyalani; tagina samayamlo nammakamaina sahayam andinchaalanii; tama gontu vinaalanee; tama maata parigananaloki teesukovaalanii; niyama-nibandhanalakanna sahayam cheyadame tamaku kaavaalanii vaarantunnaaru. telamgaana prabhutvam samachara hakku chattam dwara ee disagaa munduku potundani aasiddaam.vanam jwala narasimhaaraavu