2015 సంవత్సరం నాటికి ప్రపంచంలోని ప్రజలను పట్టి పీడిస్తున్న ఎనిమిదిసమస్యలను సమూలంగా నిర్మూలించటమే ప్రధాన ధ్యేయంగా 2000 సంవత్సరంలో ఐరాసకు చెందిన దేశాలు మిలీనియం అభివృద్ధి లక్ష్యాలను(ఎండీజీ)లను నిర్దేశించాయి. అయితే దీనిలో మానవ హక్కులను ఒక లక్ష్యంగా చేర్చకపోవటంపై అనేక విమర్శలు చెలరేగాయి. ఈ ఎండీజీలు ఏ మేరకు నెరవేరాయనే అంశంపై సమీక్ష జరిపిన తర్వాత 2015, సెప్టెంబర్ 25న ఐరాస సభ్యదేశాలు 2030 నాటికి సుస్థరాభివృద్ధి లక్ష్యాలను నిర్దేశించుకున్నాయి. దీనిలో మానవ హక్కులను కూడా ఒక లక్ష్యంగా చేర్చాయి. అయితే ఈ లక్ష్య సాధనలో మన దేశం ఎలాంటి అభివృద్ధి సాధిస్తోందనే సమీక్షపై సర్వత్రా ఆసక్తి నెలకొంది. ఈ నేపథ్యంలో- జనీవాలో జరుగుతున్న మానవ హక్కుల కౌన్సిల్ సమావేశంలో భారత్ తమ సమీక్షను సభ్యదేశాల ముందు ఉంచనుంది.సమాజంలో ఉన్న అన్ని వర్గాల వారిని కలుపుకొని సుస్థిరాభివృద్ధిని సాధించటం దేశాల ముందు ఉన్న లక్ష్యం. దీనిని సాధించటానికి ఐక్యరాజ్యసమితి (ఐరాస) అనేక ప్రయత్నాలు చేస్తోంది. పౌరులకు అత్యంత ప్రాథమికమైనవి– పౌర హక్కులు కాబట్టి– అవి వివిధ దేశాల్లో ఏ విధంగా ఉన్నాయనే విషయాన్ని సమీక్షించటానికి 2006లో ఐరాస జనరల్ అసెంబ్లీ– యూనివర్సల్ పిరియాడిక్ రివ్యూ (యూపీఆర్) అనే ఒక ప్రక్రియను ప్రారంభించింది. ఐరాసకు చెందిన మానవహక్కుల కౌన్సిల్ ఆధ్వర్యంలో జరిగే ఈ రివ్యూలో – ప్రతి దేశం– మానవ హక్కుల పరిస్థితిని మెరుగుపరచటానికి తాము ఎలాంటి చర్యలు తీసుకున్నామో వివరించాల్సి ఉంటుంది. 2011, అక్టోబర్లో కౌన్సిల్ ఐరాసలోని 193 దేశాల్లోని మానవహక్కుల పరిస్థితిని సమీక్షించింది. చరిత్రలో ఈ విధమైన సమీక్ష జరగటం బహుశా అదే తొలిసారి. మన దేశం కూడా ఈ సమీక్షల్లో చురుకుగా పాల్గొంటోంది. 2008, 2012లలో రెండు సార్లు యూపీఆర్ను పూర్తి చేసి– ఈ ఏడాది మేలో మూడో సారి యూపీఆర్ను జరిపింది. దీనిలో 113 దేశాలు భారత్కు 250 సిఫార్సులను చేశాయి. వీటిపై తమ స్పందనను జనీవాలో జరుగుతున్న మానవ హక్కుల కౌన్సిల్ సమావేశంలో భారత్ వెల్లడించనుంది.పౌరులకు మానవుల హక్కులకు సంబంధించిన పూర్తి అవగాహన కల్పించినప్పుడే– సుస్థిరాభివృద్ధి సాధ్యమవుతుందనేది అందరూ అంగీకరిస్తారు. దీని కోసం నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యాలు కూడా దీని ద్వారానే సాధ్యమవుతాయి. యూపీఆర్ మొదటి, రెండు విడతలలో– మన దేశం మానవ హక్కుల విద్యకు సంబంధించిన అంశాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వలేదు. ఈ నేపథ్యంలో– మానవ, పౌర హక్కుల కోసం పోరాడే సంస్థలన్నీ కలిసి ఒక వర్కింగ్ గ్రూప్ను (డబ్ల్యుజీహెచ్ఆర్) ఏర్పాటుచేశాయి. ఈ వర్కింగ్ గ్రూప్ మూడో యూపీఆర్కి సంబంధించిన అంశాలతో బహుళ భాగస్వాముల నివేదిక (దీనినే షాడో రిపోర్ట్ అని కూడా అంటారు)ను రూపొందించింది. ఈ నివేదిక రూపకల్పనలో దేశంలోని వివిధప్రాంతాల ప్రజలు భాగస్వామ్యులయ్యారు. ఈ షాడో రిపోర్ట్లో ప్రభుత్వానికి డబ్ల్యుజీహెచ్ఆర్ 250 సిఫార్సులను చేసింది. వీటిలో ఇప్పటిదాకా ప్రభుత్వం ఒక్క దానినీ అమలుచేయలేదు. ఈ నెల 25వ తేదీన యూపీఆర్ 3ని మానవ హక్కుల కౌన్సిల్ ముందు ప్రవేశపెట్టబోతున్న నేపథ్యంలో– డబ్ల్యుజీహెచ్ఆర్ వివిధ రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల్లోని మానవ హక్కుల సంస్థల కార్యకర్తలు, రాష్ట్రాల మానవ హక్కుల సంస్థల ఛైర్మన్లు, ప్రభుత్వ అధికారులు, విద్యా సంస్థల ప్రతినిధులతో సమావేశాలు నిర్వహించింది. ఐరాస మానవ హక్కుల కమిషన్లో సభ్యులైన స్లోవేకియా, జాంబియా, నేపాల్ దేశాలు– భారత్లోని విద్యా సంస్థల్లో మానవ హక్కులను పాఠ్యాంశంగా చేర్చటానికి ఒక విధానాన్ని రూపొందించాలని ప్రతిపాదించాయి. దీనిలో భాగంగా వివిధ రాష్ట్రాల్లోని రెండు లక్షల మంది విద్యార్థులతో సంతకాల ఉద్యమం చేపట్టి దానిని ప్రభుత్వానికి అందచేయాలని డబ్లుజీహెచ్ఆర్ భావిస్తోంది. పీపుల్స్ యాక్షన్ ఫర్ రూరల్ ఎవేకనింగ్ అనే సంస్థ ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలోని 525 స్కూళ్లలోని మానవ హక్కుల క్లబ్లకు చెందిన విద్యార్థులు ఈ ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొంటున్నారు. ఇలా సేకరించిన సంతకాలను విదేశాంగ వ్యవహారాల శాఖ ప్రతినిధులకు డబ్ల్యుజీహెచ్ఆర్ అందిస్తుంది.-సి.వి.ఎల్.ఎన్. ప్రసాద్(సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యాలను నిర్దేశించుకొని ఈ నెల 25వ తేదీకి రెండేళ్లు పూర్తవుతుంది)
2015 samvatsaram naatiki prapanchamloni prajalanu patti peedistunna enimidisamasyalanu samuulamgaa nirmoolinchatame pradhaana dhyeyamgaa 2000 samvatsaramlo airasaku chendina deshaalu mileenium abhivruddhi lakshyaalanu(endgy)lanu nirdesinchaayi. ayithe deenilo manava hakkulanu oka lakshyamgaa cherchakapovatampai aneka vimarsalu chelaregaayi. ee endeejeelu e meraku neraverayane amsampai sameeksha jaripina tarvaata 2015, september 25na airasa sabhyadesaalu 2030 naatiki sustharaabhivruddhi lakshyaalanu nirdesinchukunnaayi. deenilo manava hakkulanu kuudaa oka lakshyamgaa cherchaayi. ayithe ee lakshya saadhanalo mana desham elanti abhivruddhi saadhistondane sameekshapai sarvatra aasakti nelakondi. ee nepathyamlo- janeevaalo jarugutunna manava hakkula counsil samavesamlo bharat tama sameekshanu sabhyadesaala mundu unchanundi.samaajamlo unna anni vargala vaarini kalupukoni susthiraabhivruddhini saadhinchatam deshaala mundu unna lakshyam. deenini saadhinchataaniki aikyaraajyasamiti (airasa) aneka prayatnaalu chestondi. pourulaku atyanta praathamikamainavi– poura hakkulu kabatti– avi vividha deshaallo e vidhamgaa unnayane vishayaanni sameekshinchataaniki 2006loo airasa janaral assembley– universal piriadic rivyuu (upr) ane oka prakriyanu praarambhinchindi. airasaku chendina maanavahakkula counsil aadhvaryamlo jarige ee riviewlo – prati desham– manava hakkula paristhitini meruguparachataaniki taamu elanti charyalu teesukunnamo vivarinchaalsi untundi. 2011, actoberlo counsil airasaloni 193 deshaalloni maanavahakkula paristhitini sameekshinchindi. charitralo ee vidhamaina sameeksha jaragatam bahusa adhe tolisari. mana desham kuudaa ee sameekshallo churukugaa palgontondi. 2008, 2012lalo rendu saarlu upprnu puurti chesi– ee edaadi melo moodo saari upprnu jaripindi. deenilo 113 deshaalu bhaaratku 250 sifaarsulanu chesaayi. veetipai tama spandananu janeevaalo jarugutunna manava hakkula counsil samavesamlo bharat velladinchanundi.pourulaku maanavula hakkulaku sambandhinchina puurti avagaahana kalpinchinappude– susthiraabhivruddhi saadhyamavutundanedi andaruu angeekaristaaru. deeni kosam nirdesinchukunna lakshyaalu kuudaa deeni dwarane saadhyamavutaayi. upr modati, rendu vidatalalo– mana desham manava hakkula vidyaku sambandhinchina amsaalaku praadhaanyata ivvaledu. ee nepathyamlo– manava, poura hakkula kosam porade samsthalannee kalisi oka varking groopnu (dableusheiher) erpatuchesayi. ee varking groop moodo upprc sambandhinchina amsaalatoe bahula bhagaswamula nivedika (deenine shado report ani kuudaa antaaru)nu roopondinchindi. ee nivedika roopakalpanalo desamloni vividhapraantaala prajalu bhagaswamyulayyaru. ee shado reportlo prabhutvaaniki dableusheiher 250 sifaarsulanu chesindi. veetilo ippatidaka prabhutvam okka daaninee amalucheyaledu. ee nela 25va tedeena upr 3ni manava hakkula counsil mundu pravesapettabotunna nepathyamlo– dableusheiher vividha rashtralu, kendra paalita praantaallooni manava hakkula samsthala kaaryakartalu, rashtrala manava hakkula samsthala chairmanlu, prabhutva adhikaarulu, vidya samsthala pratinidhulatho samavesalu nirvahinchindi. airasa manava hakkula kamishanlo sabhyulaina slovakia, jambia, nepal deshaalu– bhaaratloni vidya samsthallo manava hakkulanu paatyaamsamgaa cherchataaniki oka vidhaanaanni roopondinchaalani pratipaadinchaayi. deenilo bhagamga vividha rashtralloni rendu lakshala mandi vidyaarthulatho santakaala udyamam chepatti daanini prabhutvaaniki andacheyaalani dablujiheachr bhaavistondi. peepuls action far rooral evakaning ane samstha andhrapradesh, telamgaana rashtraloni 525 skoollaloni manava hakkula klablaku chendina vidyaarthulu ee udyamamlo churukugaa paalgontunnaaru. ilaa sekarinchina santakaalanu videsaanga vyavahaaraala saakha pratinidhulaku dableusheiher andistundi.-si.vi.el.en. prasad(susthiraabhivruddhi lakshyaalanu nirdesinchukoni ee nela 25va teedeeki rendellu puurtavutumdi)