వస్తే.. భారత్, చైనా.. ఎవరి సత్తా ఎంత?భారత్, చైనా సరిహద్దు నివురుగప్పిన నిప్పులా ఉంది.  ఇరు దేశాల మధ్య మాటల యుద్ధం సాగుతోంది. సిక్కిం సెక్టార్లోని డోకా లా ప్రాంతంపై కన్నేసిన చైనా అక్కడ రోడ్డు నిర్మిస్తూ కయ్యానికి కాలు దువ్వుతోంది. అది భూటాన్లో భాగమని, అక్కడ రోడ్డు వేయడమంటే ‘యథాతథ స్థితి’ని దెబ్బ తీయడమేనని భారత్ ఎదురు నిలుస్తోంది. ఇదే ఇప్పటి యుద్ధ వాతావరణానికి కారణం. జూన్ 6న భారత్కు చెందిన బంకర్లను చైనా ధ్వంసం చేసినప్పటి నుంచీ ఉద్రిక్తత రాజుకుంది. ఆ తర్వాత మానస సరోవర్ యాత్రకూ చైనా ఆటంకం సృష్టించింది. ఏటా యాత్రికులు వెళ్లే నాథులా మార్గాన్ని మూసివేసింది. ‘చరిత్రను చూసి పాఠాలు నేర్చుకోండి’ అంటూ 1962 యుద్ధాన్ని భారత్కు గుర్తుచేసి కవ్వించింది. ‘నేటి భారత్ 1962లో ఉన్నప్పటి భారత్ కాద’ని రక్షణ మంత్రి అరుణ్ జైట్లీ దీటుగా బదులిచ్చినా.. డోకా లా మాదే అంటోంది చైనా. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మూలస్తంభాలుగా మారిన ఈ రెండు దేశాలు యుద్ధానికి దిగుతాయా? దిగితే ఎవరి బలమెంత? ఎవరు గెలుస్తారు? లేక ఎవరూ గెలవకపోవచ్చా? వంటి అంశాలపై ‘ఆంధ్రజ్యోతి’ కథనం..భూతల యుద్ధం పరిమితమేప్రపంచ జనాభా 750 కోట్లయితే అందులో మూడో వంతు మంది చైనా, భారత్ దేశాల్లోనే నివసిస్తున్నారు. అలాంటి భారత్-చైనా యుద్ధానికి దిగితే దాని దుష్ప్రభావం ఆ రెండింటిపైనే కాదు, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై దారుణంగా ఉంటుంది. అందువల్ల ఈ యుద్ధ ఫలితం భారత్-చైనాల బలాబలాల మీదే కాకుండా వివిధ దేశాల వైఖరులు, ఒత్తిడులు, భారత్-చైనాల్లో అంతర్గత పరిస్థితులపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది.భారత్, చైనాలు ప్రపంచంలో అతి పెద్ద ఆర్మీ కలిగిన దేశాలైనప్పటికీ వాటి మధ్య భూతల యుద్ధం భారీ స్థాయిలో జరిగే అవకాశాల్లేవు. ఎందుకంటే రెండు దేశాల సరిహద్దు ప్రాంతం కొండలు, లోయలతో చాలా దుర్గమంగా ఉంటుంది. భారీ పరికరాలతో పెద్దఎత్తున సైన్యం ఆ సరిహద్దును దాటి వెళ్లడం సాధ్యం కాదు. ఒక దేశం భారీగా సైన్యాన్ని ముందుకు దూకించినా రెండో దేశం కేవలం శతఘ్నులతోనే వారిని చాలావరకూ అడ్డుకోగలదు. ఎందుకంటే ఇక్కడ సైన్యం ప్రయాణించగల మార్గాలు పరిమితం. ఆ మార్గాలేమిటనేది ఇరు దేశాలకూ స్పష్టంగా తెలుసు. అందుకే 1962 యుద్ధంలో చైనా 80 వేల మంది సైన్యంతో దాడి చేయగా, భారత్ కేవలం 12 వేల సైన్యంతోనే చైనాను చాలావరకూ అడ్డుకోగలిగింది. అప్పటితో పోలిస్తే  ఇప్పుడు చైనా కొత్తగా కొన్ని రోడ్లు నిర్మించినప్పటికీ పరిస్థితిలో చెప్పుకోదగ్గ మార్పులేదు. భూతల యుద్ధంలో ఎవరిదీ పైచేయి కాకపోయే అవకాశాలు ఉన్నాయి.నౌకా యుద్ధమే నిర్ణయాత్మకంఇరు దేశాల మధ్య భూతల, వైమానిక యుద్ధాలతో పోలిస్తే సాగర యుద్ధమే నిర్ణయాత్మకమయ్యే అవకాశం ఉంది. భారత్ వద్ద యుద్ధ విమాన వాహక నౌక ఒకటి (ఐఎన్ఎస్ విక్రమాదిత్య) ఉండగా, చైనా వద్ద కూడా ఒకటే (లియావోనింగ్) ఉంది. అయితే  భారత్ వద్ద 14 జలాంతర్గాములు మాత్రమే ఉండగా చైనా వద్ద ఏకంగా 68 ఉన్నాయి. సంఖ్యాపరంగా చైనా ముందు ఉన్నప్పటికీ భౌగోళికంగా భారత్కు సానుకూలత ఉంది. హిందూ మహాసముద్రం మధ్యలో భారత్ ఉండడంతో ఐరోపా, గల్ఫ్, ఆఫ్రికా దేశాల నుంచి చైనాకు చమురు, ఇతర సరఫరాలను భారత్ అడ్డుకోగల అవకాశం ఉంది. తన వద్ద ఉన్న చమురు నిల్వలు అయిపోయిన పక్షంలో చైనా తీవ్రమైన ఇబ్బందుల్లో పడుతుంది. ఎందుకంటే చైనాకు అవసరమైన పెట్రో ఉత్పత్తుల్లో 10 శాతం మాత్రమే దేశీయంగా లభ్యమవుతాయి. మిగతా 90 శాతం ఇతర దేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకోవాల్సిందే.  అమెరికా, జపాన్ వంటివి చైనాపై ఆంక్షలు విధిస్తే ఎగుమతులు తగ్గి కోట్లాది చైనా కార్మికుల పరిస్థితి అగమ్యగోచరంగా మారుతుంది. అందువల్ల యుద్ధాన్ని ముగించాల్సిందిగా అంతర్గతంగా కూడా చైనాపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది.అణు యుద్ధం అసలే రాదుభారత్, చైనాలు రెండూ అణ్వస్త్రాలు కలిగిన దేశాలే. భారత్ వద్ద 100 అణు వార్హెడ్లు ఉండగా, చైనా వద్ద 280 వరకూ ఉన్నాయని అంచనా. అయితే రెండు దేశాలూ ‘నో ఫస్ట్ యూజ్’ విధానాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. అంటే ఏ దేశంపైనా ముందుగా అణ్వస్త్రాన్ని ప్రయోగించబోమనే విధానం. భూమిపై నుంచి, సముద్ర గర్భంలో నుంచి, గాలిలో నుంచి అణ్వస్త్రాలు ప్రయోగించగలిగిన సామర్థ్యం రెండు దేశాలకూ ఉంది. ఒకవేళ అణు యుద్ధమే జరిగితే రెండు దేశాలకూ అది వినాశకరమే కాగలదు. ప్రస్తుతం ఆర్థికంగా దూసుకుపోతున్న తరుణంలో అణు యుద్ధమే కాదు, సంప్రదాయ యుద్ధానికి దిగడానికి కూడా ఇరు దేశాలూ ఒకటికి పదిసార్లు ఆలోచిస్తాయని, అందువల్ల యుద్ధం వచ్చే అవకాశాలు చాలా తక్కువేనని కొందరు విశ్లేషకుల అభిప్రాయం.విమానాల కంటే క్షిపణులే ముప్పుభారత్ వద్ద మిగ్, జాగ్వార్, మిరాజ్, తేజస్, సుఖోయ్ యుద్ధ విమానాలున్నాయి. వీటిలో కొన్ని విమానాలు పాతబడిపోవడంతో భారత వైమానిక దళం విమానాల కొరతను ఎదుర్కొంటోంది. అయితే చైనా పరిస్థితి కూడా అంత మెరుగ్గా ఏమీ లేదు. సంఖ్యాపరంగా చైనా మెరుగైన స్థితిలో ఉన్నా నాణ్యతపరంగా అంత బాగాలేదు. అత్యాధునిక సుఖోయ్ యుద్ధ విమానాలు భారత్ వద్ద 200కు పైగా ఉండగా చైనా వద్ద అవి 80 లోపే ఉన్నాయి.  జె-7, జె-8, హెచ్-6 వంటి పాత తరం విమానాలే చైనా వద్ద ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అయితే ప్రధానంగా చైనా క్షిపణుల నుంచి భారత్కు ముప్పు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది. భారత్లోని సైనిక, ఇతర లక్ష్యాలపై దాడులు చేసేందుకు చైనా వద్ద డిఎఫ్-11, డిఎఫ్-15, డిఎఫ్-21 వంటి బాలిస్టిక్ క్షిపణులు వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి. వీటి నుంచి కాచుకునేందుకు భారత్ క్షిపణి విధ్వంసక వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేస్తున్నప్పటికీ అది ఇంకా అందుబాటులోకి రాలేదు. భారత్ వద్ద కూడా బాలిస్టిక్ క్షిపణులు ఉన్నా వాటిలో అధిక శాతం అణు యుద్ధం కోసం అట్టిపెట్టాల్సి ఉంటుంది కాబట్టి సంప్రదాయ యుద్ధంలో వాడే అవకాశం లేదు. అందువల్ల ప్రత్యేకించి ఉత్తర భారతంలోని అనేక లక్ష్యాలపై చైనా క్షిపణి దాడులు చేసే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.చేదు జ్ఞాపకం.. 1962 యుద్ధం 1962 యుద్ధం... భారత్-చైనా ఉద్రికత్తల నేపథ్యంలో ఇరు దేశాల నేతల నోటి వెంట వినబడుతున్న మాట ఇది. 3,488 కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించిన సరిహద్దుపై వివాదం అప్పటికే ఉండగా.. చైనా-భారత్-భూటాన్ సరిహద్దు సమీపంలోని ట్రై జంక్షన్ అయిన తాగ్లా రిడ్జిని చైనా ఆక్రమించడం ఆనాటి యుద్ధానికి దారితీసింది. చైనా సేనల్ని తరిమి కొట్టాల్సిందిగా నాటి ప్రధాని నెహ్రూ ఆదేశించడంతో భారత సైన్యం రంగంలోకి దిగింది. 1962 అక్టోబరు 20న లడఖ్ వద్ద, మెక్ మాహన్ రేఖ వెంబడి చైనా దాడి చేసింది. చుషూల్లోని రిజాంగ్ లా, తవాంగ్లను ఆక్రమించింది. భారత్ ఓటమి ఖరారవ్వగా నవంబర్ 21న చైనా కాల్పుల విరమణ ప్రకటించింది. ఈ యుద్ధం ఫలితంగా ఆక్సాయ్ చిన్ ప్రాంతం భారత్నుంచి పూర్తిగా చైనా ఆధీనంలోకి వెళ్లింది. నాటి యుద్ధంలో సుమారు 12 వేల మంది భారత సైనికులు, 80వేల మంది చైనా సైనికులు పాల్గొన్నారు. 1,383 మంది భారత సైనికులు ప్రాణాలు కోల్పోగా 1,047 మంది గాయపడ్డారు. చైనా సైనికులు 722 మంది మరణించారు. తగిన ఆయుధాలు, మందుగుండు లేకున్నా నెహ్రూ ఆదేశించగానే ఆర్మీ చీఫ్ అనాలోచితంగా యుద్ధానికి ఉరకడం వల్లే ఓడిపోవాల్సి వచ్చిందని ఆర్మీ చీఫ్ ఫీల్డ్ మార్షల్ మానెక్ షా ఓ సందర్భంలో విశ్లేషించారు.-సెంట్రల్డెస్క్
vaste.. bharat, chaina.. evari satta entha?bharat, chaina sarihaddu nivurugappina nippula undi.  iru deshaala madhya maatala yuddham saagutondi. sikkim sectarloni doka laa praantampai kannesina chaina akkada roddu nirmistuu kayyaniki kaalu duvvutondi. adhi bhootaanlo bhagamani, akkada roddu veyadamante ‘yathaatatha sthiti’ni debba teeyadamenani bharat eduru nilustondi. ide ippati yuddha vaataavaranaaniki kaaranam. joon 6na bhaaratku chendina bankarlanu chaina dhwamsam chesinappati nunchi udriktata rajukundi. aa tarvaata maanasa sarover yaatrakuu chaina aatankam srushtinchindi. eta yaatrikulu velle nathula maargaanni moosivesindi. ‘charitranu chusi paataalu nerchukondi’ antuu 1962 yuddhaanni bhaaratku gurtuchesi kavvinchindi. ‘neti bharat 1962loo unnappati bharat kaada’ni rakshana mantri arun jaitley deetugaa badulichinaa.. doka laa maade antondi chaina. prapancha aardhika vyavasthaku moolastambhaalugaa maarina ee rendu deshaalu yuddhaaniki digutaya? digite evari balamenta? evaru gelustaaru? leka evaruu gelavakapovacha? vanti amsaalapai ‘aandhrajyoti’ kathanam..bhootala yuddham parimitameprapancha janabha 750 kotlayithe andulo moodo vantu mandi chaina, bharat deshallone nivasistunnaaru. alanti bharat-chaina yuddhaaniki digite daani dushprabhavam aa rendintipaine kaadu, prapancha aardhika vyavasthapai daarunamgaa untundi. anduvalla ee yuddha phalitam bharat-chainaala balabalala meede kakunda vividha deshaala vaikharulu, ottidulu, bharat-chainaallo antargata paristhitulapai kuudaa aadhaarapadi untundi.bharat, chainaalu prapanchamlo athi pedda armi kaligina desalainappatiki vaati madhya bhootala yuddham bhari sthaayilo jarige avakaasaallevu. endukante rendu deshaala sarihaddu praantam kondalu, loyalatho chala durgamangaa untundi. bhari parikaraalato peddaettuna sainyam aa sarihaddunu daati velladam saadhyam kaadu. oka desham bhariga sainyaanni munduku dookinchinaa rendo desham kevalam sataghnulathone vaarini chaalaavarakuu addukogaladu. endukante ikkada sainyam prayaaninchagala maargaalu parimitam. aa margalemitanedi iru deshaalakuu spashtamgaa telusu. anduke 1962 yuddhamlo chaina 80 vela mandi sainyamtho daadi cheyagaa, bharat kevalam 12 vela sainyamthone chainanu chaalaavarakuu addukogaligindi. appatitho poliste  ippudu chaina kottagaa konni rodlu nirminchinappatikii paristhitilo cheppukodagga maarpuledu. bhootala yuddhamlo evaridii paicheyi kakapoye avakaasaalu unnaayi.nauka yuddhame nirnayaatmakamri deshaala madhya bhootala, vaimanika yuddhaalatho poliste saagara yuddhame nirnayaatmakamayye avakaasam undi. bharat vadda yuddha vimana vahaka nauka okati (ins vikramaaditya) undagaa, chaina vadda kuudaa okate (liavoning) undi. ayithe  bharat vadda 14 jalaantargaamulu matrame undagaa chaina vadda ekamgaa 68 unnaayi. sankhyaaparamgaa chaina mundu unnappatikii bhougolikamgaa bhaaratku saanukuulata undi. hindu mahasamudram madhyalo bharat undadamtho iropa, galf, africa deshaala nunchi chainaaku chamuru, itara sarafaraalanu bharat addukogala avakaasam undi. tana vadda unna chamuru nilvalu aipoyina pakshamlo chaina teevramaina ibbandullo padutundi. endukante chainaaku avasaramaina petro utpattullo 10 saatam matrame desheeyamgaa labhyamavutaayi. migata 90 saatam itara deshaala nunchi digumati chesukovalsinde.  america, japan vantivi chainapai aankshalu vidhiste egumatulu taggi kotladi chaina kaarmikula paristhiti agamyagocharamgaa maarutundi. anduvalla yuddhaanni muginchaalsindigaa antargatamgaa kuudaa chainapai ottidi perige avakaasam undi.anhu yuddham asale radubharat, chainaalu rendoo anvastraalu kaligina deshale. bharat vadda 100 anhu vaarhedlu undagaa, chaina vadda 280 varakuu unnaayani anchana. ayithe rendu deshaaluu ‘noo fust yooj’ vidhaanaanni kaligi unnaayi. ante e desampainaa mundugaa anvastraanni prayoginchabomane vidhaanam. bhoomipai nunchi, samudra garbhamlo nunchi, gaalilo nunchi anvastraalu prayoginchagaligina saamarthyam rendu deshaalakuu undi. okavela anhu yuddhame jarigithe rendu deshaalakuu adhi vinasakarame kaagaladu. prastutam aardhikamgaa doosukupotunna tarunamlo anhu yuddhame kaadu, sampradaaya yuddhaaniki digadaaniki kuudaa iru deshaaluu okatiki padisaarlu aalochistaayani, anduvalla yuddham vache avakaasaalu chala takkuvenani kondaru vislaeshakula abhiprayam.vimaanaala kante kshipanule muppubharat vadda mig, jagwar, miraj, tejas, sukhoy yuddha vimaanaalunnaayi. veetilo konni vimaanaalu paathabadipovadamtho bhaarata vaimanika dalam vimaanaala koratanu edurkontondi. ayithe chaina paristhiti kuudaa anta merugga emi ledu. sankhyaaparamgaa chaina merugaina sthitilo unna naanhyataparamgaa anta bagaledu. atyaadhunika sukhoy yuddha vimaanaalu bharat vadda 200ku paiga undagaa chaina vadda avi 80 lope unnaayi.  je-7, je-8, hehch-6 vanti paata taram vimanale chaina vadda ekkuvagaa unnaayi. ayithe pradhaanamgaa chaina kshipanula nunchi bhaaratku muppu edurayye avakaasam undi. bhaaratloni sainika, itara lakshyaalapai daadulu chesenduku chaina vadda df-11, df-15, df-21 vanti balistic kshipanulu vela sankhyalo unnaayi. veeti nunchi kachukunenduku bharat kshipani vidhvamsaka vyavasthanu abhivruddhi chestunnappatiki adhi inka andubaatuloki raledu. bharat vadda kuudaa balistic kshipanulu unna vaatilo adhika saatam anhu yuddham kosam attipettalsi untundi kabatti sampradaaya yuddhamlo vade avakaasam ledu. anduvalla pratyekinchi uttara bhaaratamlooni aneka lakshyaalapai chaina kshipani daadulu chese avakaasaalu ekkuvagaa unnaayi.chedu ghnaapakam.. 1962 yuddham 1962 yuddham... bharat-chaina udrikattala nepathyamlo iru deshaala nethala noti venta vinabadutunna maata idhi. 3,488 kilometerla mera vistarinchina sarihaddupai vivaadam appatike undagaa.. chaina-bharat-bhootan sarihaddu sameepamloni trai junkshan ayina tagla ridjini chaina aakraminchadam aanaati yuddhaaniki daariteesindi. chaina senalni tarimi kottalsindiga naati pradhaani nehroo aadesinchadamto bhaarata sainyam rangamloki digindi. 1962 aktobaru 20na ladakh vadda, meck mahan rekha vembadi chaina daadi chesindi. chushoolloni rizang laa, tavaanglanu aakraminchindi. bharat otami khararavvaga navambar 21na chaina kaalpula viramana prakatinchindi. ee yuddham phalitamgaa axay chin praantam bhaaratnunchi puurtigaa chaina aadheenamloki vellindi. naati yuddhamlo sumaru 12 vela mandi bhaarata sainikulu, 80vela mandi chaina sainikulu paalgonnaaru. 1,383 mandi bhaarata sainikulu praanaalu kolpoga 1,047 mandi gayapaddaru. chaina sainikulu 722 mandi maraninchaaru. tagina aayudhaalu, mandugundu lekunna nehroo aadesinchagaane armi cheef anaalochitamgaa yuddhaaniki urakadam valle odipovalsi vachindani armi cheef feald marshal manec shaa oo sandarbhamlo vislaeshimchaaru.-centraldesk