
 ఎడిటర్ లేవబోతుంటే వారించి "కూర్చునే మాట్లాడండి" అన్నాడు అధ్యక్షుడు. "మరో దయ్యం కథ" వ్రాయించడానికి తను ప్రసాద్ ను ఎంత కష్టపడి ఒప్పించాల్సి వచ్చిందో చెప్పాడు. ఆ తర్వాత పాఠకుల కోరిక మేరకు అతను చేసిన త్యాగాన్ని కొనియాడాడు. తనను మీడియంగా వాడుకోవడం తన దురదృష్టంగా చెప్పాడు. ప్రసాద్ ఆత్మ తనను ఎలా పట్టుకొని పీడిస్తున్నదో చెప్పాడు. అందరూ ఊపిరి పీల్చడం మర్చిపోయి వినసాగారు. ముందు వరసలో కూర్చున్న కృష్ణవేణికి అక్కడ్నుంచి పారిపోవాలనిపించింది. "వాడి తిక్క అలాగే కుదిరించు డాడీ!" మనసులోనే తండ్రిని అర్థించింది కూతురు. మరో ఇద్దరు దయ్యాల భూతాల జోలికి వెళ్ళకుండా ప్రసాద్ తో తమకు గల పరిచయాన్ని వివరించారు. అతన్ని కమిటెడ్ రైటరని పొగిడారు. అతను దయ్యాల కథ వ్రాశాడంటే తమకు నమ్మకంగా లేదన్నారు. తాము ఆ పుస్తకం చదివి గాని ఏ విషయం చెప్పలేమన్నారు. బహుశా సెటైర్ రాసి ఉండవచ్చునన్నారు. వాళ్ళిద్దరి ఉపన్యాసం జనానికి అంతగా నచ్చలేదు. జనంలో ఒకటే కలకలం. కబుర్లు చెప్పుకొంటున్నారు. గోలగోలగా ఉంది. మంత్రిగారి కరకమలాలతో ప్రసాద్ భార్యకు చెక్కు అందించే కార్యక్రమం కూడా ముగిసింది. చెక్కు అందుకొని వచ్చి కూర్చున్న కృష్ణవేణి కళ్ళు తుడుచుకొన్నది. కూతురు తల్లి చేతిలోని చెక్కు అందుకొని ఓసారి దానికేసి ఆశగా చూసి, బ్యాగ్ తెరచి అందులో పదిలంగా పెట్టుకొన్నది. "ఇప్పుడు ప్రొప్రయిటర్ గారు ఒక ముఖ్యమైన ప్రకటన చెయ్యబోతున్నారు. దయచేసి నిశ్శబ్దంగా ఉండండి" అన్నాడు అధ్యక్షుడు. ప్రొప్రైటర్ మైకు ముందు కొచ్చాడు. "మా ఎడిటర్ గారి కృషివల్లనే మా పత్రిక ఈనాడు అన్ని పత్రికల కంటే ఎక్కువ అమ్ముడవుతోంది. కాని వారికి ఇలా అనారోగ్యం కలగడం నాకు చాలా బాధాకరంగా ఉంది. ప్రసాద్ ఆత్మ మా ఎడిటర్ గార్ని పీడిస్తోంది. దాన్ని వదిలించిన వారికి నేను పదివేల రూపాయలు ఇస్తానని ప్రకటిస్తున్నా." కరతాళధ్వనులు మిన్ను ముట్టాయి. "నేను బాగు చేస్తాను!" కంఠం కంచులా మోగింది. అందరూ తలలు తిప్పిచూశాడు. ఒక వ్యక్తి జనాన్ని తప్పించుకొంటూ, వేదిక వైపుకు నడుస్తున్నాడు. జనం అతనికి దారి ఇస్తున్నారు. పెరిగిన గడ్డాల, మీసాల మధ్యనుంచి అతని ముఖం మబ్బుల చాటు నుంచి కన్పిస్తున్న చంద్రబింబంలా ఉంది. బట్టలు మురిగ్గా ఉన్నాయి. జుట్టు పెరిగి మెడలమీదకుంది. ఇతను మంత్రగాడా ! అలాగే ఉన్నాడు. చాలా షాబీగా ఉన్నాడు. ఇప్పుడే శ్మశానంలోనుంచి వస్తున్నట్టు ఉన్నాడు. అనేకమంది ఆలోచనలు. మంత్రగాళ్లు మాత్రం ఆలోచనా రహితంగా, ఆశ్చర్యంగా చూస్తున్నారు. అసూయగా చూస్తున్నారు. మరికొందరు అతడ్ని కళ్ళు పెద్దవి చేసుకొని సంతోషంగా చూస్తున్నారు. అతను వేదిక ఎక్కి మైకు దగ్గర నిల్చున్నాడు. అతన్ని చూసి ఎడిటర్ బెదురుచూపులు చూడసాగాడు.  ప్రొప్రయిటర్ పిచ్చి చూపులు చూశాడు. "ప్రసాద్!" అసిస్టెంట్ ఎడిటర్ శేఖర్ దాదాపు అరిచినంత పని చేశాడు. "ప్రసాద్! ప్రసాద్!" జనంలో నుంచి కొందరు అరిచారు. "డాడీ!" సంతోషంతో అరిచింది కూతురు. ప్రసాద్ కూతురుకేసి చూసి చిరునవ్వు నవ్వాడు. కళ్ళు పెద్దవి చేసుకొని, విడోవేషంలో తనకేసే చూస్తున్న భార్యను కళ్ళతోనే పరామర్శించాడు. జనంలో ఒకటే కలకలం! "మరో దయ్యం కథ రచయితగారా!" "చచ్చిపోలేదా!" ఒక ఆడగొంతు. "చావకుండానే దయ్యం అయి ఎడిటర్ ను ఎలా పట్టాడు!" ఒక మగ గొంతు. రకరకాల మాటలతో అల్లరల్లరిగా ఉంది వాతావరణం. ప్రసాద్ మైకు దగ్గరకెళ్ళి నిల్చున్నాడు. "మిత్రులారా!" అతని కంఠం వింటూనే కలకలం ఆగిపోయింది. సూది పడినా విన్పించేటంత నిశ్శబ్దం! 'ఇంతవరకూ దయ్యాల గురించీ, ఆత్మల గురించీ చెప్పిన విషయాలు చాలా శ్రద్ధగా విన్నాను. నేను దయ్యం అయి ఎడిటర్ గార్ని పట్టానన్నారు. ఆయన స్వయంగా తన అనుభవాల్ని చెప్పారు. వారు అబద్ధం చెప్పారని నేను అనడం లేదు. వారు ఎంత చిక్కిపోయారో మీరు చూస్తూనే ఉన్నారు. వారు చెప్పింది నిజమే! వాస్తవం మాత్రం కాదు. మనందరికీ అతను ప్రసాద్ అనేవాడిని (కాసేపు చనిపోయానని మీరూ ఊహించుకోండి) అంటే అతడి ఆత్మ స్వరూపాన్ని చూపగలిగితే అది వాస్తవం అవుతుంది. తను మాత్రమే అనుభవించి చెప్పేది నిజం! పాత గోడల మీద మరకలుంటై. కాగితం మీద సిరా దొర్లితే మరకలౌతుంది. ఈ మరకలన్నింటిలోనూ రకరకాల ఆకారాలను మనం చూడవచ్చును. మన చిత్తప్రవృత్తినిబట్టి ఆ ఆకారాలు కన్పిస్తాయి. ఆకాశంలో పరుగులు తీసే మబ్బు తునకల్లో క్షణానికో ఆకారం కన్పిస్తుంది. మనిషి, ఏనుగు, కుక్క, అజంతా శిల్పాలు, హనుమంతుడు, రావణాసురుడు, పులి, గుర్రం- ఒకటేమిటి? ఎన్నెన్నో రూపాలు మన మెదడులో కదులుతూ ఉంటై. మనసులో కదిలిన రూపమే కళ్ళకు కన్పిస్తుంది. దాన్నే మనం Subjectivity అంటాం. నిజంగా మబ్బుల్లో ఆ రూపాలు లేవు. అందుకే అవి నిలవవు. అవన్నీ పాత అనుభవాలవల్లా, నమ్మకాలవల్లా కలిగే భ్రమలు. ఏ రాత్రిపూటో, చీకట్లో, నిర్జన ప్రదేశంలో ఒంటరిగా మనం నడిచి వెళ్ళే సందర్భాలు వస్తయ్. మనల్ని ఎవరో అనుసరిస్తున్నట్టుగా అనుభూతి పొందుతాం. ఆ భావం రాగానే అడుగుల చప్పుడు విన్పిస్తున్నట్టుగా ఉంటుంది. అనుకోకుండా వెనక్కు తిరిగి చూస్తాం. ఏమీ ఉండదు. దయ్యాల మీద నమ్మకం ఉన్న వ్యక్తికి అయితే ఏ చెట్టో పుట్టో దయ్యంలా కన్పిస్తుంది. లంబాడీ దయ్యమో, సినిమా దయ్యమో, హిందూ దయ్యమో, క్రైస్తవ దయ్యమో కన్పిస్తుంది. నిజానికి అక్కడ దయ్యం లేదు, కాని అతడు చూసిన ఆ అనుభూతి అబద్ధంకాదు.

 editer levabotunte vaarinchi "koorchune matladandi" annadu adhyakshudu. "maro dayyam katha" vraayinchadaaniki tanu prasad nu entha kashtapadi oppinchaalsi vachindo cheppaadu. aa tarvaata paatakula korika meraku atanu chesina tyaagaanni koniyadadu. tananu meediyamgaa vaadukovadam tana duradrushtamgaa cheppaadu. prasad aatma tananu ela pattukoni peedistunnado cheppaadu. andaruu oopiri peelchadam marchipoyi vinasaagaaru. mundu varasalo kuurchunna krushnaveniki akkadnunchi paaripovaalanipinchindi. "vaadi tikka alaage kudirinchu daady!" manasulone tandrini ardhinchindi koothuru. maro iddaru dayyala bhuutaala joliki vellakunda prasad thoo tamaku gala parichayaanni vivarinchaaru. atanni comited raitarani pogidaaru. atanu dayyala katha vrasadante tamaku nammakamgaa ledannaru. taamu aa pustakam chadivi gaani e vishayam cheppalemannaru. bahusa setair rasi undavachunannaru. valliddari upanyaasam jananiki antagaa nachaledu. janamlo okate kalakalam. kaburlu cheppukontunnaru. golagolaga undi. mantrigaari karakamalaalato prasad bhaaryaku chekku andinche kaaryakramam kuudaa mugisindi. chekku andukoni vachi kuurchunna krishnaveni kallu tuduchukonnadi. koothuru talli chetiloni chekku andukoni osaari daanikesi aasagaa chusi, byag terachi andulo padilamgaa pettukonnadi. "ippudu propriater gaaru oka mukhyamaina prakatana cheyyabotunnaru. dayachesi nissabdamgaa undandi" annadu adhyakshudu. propriter maiku mundu kochadu. "maa editer gaari krushivallane maa patrika eenaadu anni patrikala kante ekkuva ammudavutondi. kaani vaariki ilaa anarogyam kalagadam naaku chala baadhaakaramgaa undi. prasad aatma maa editer gaarni peedistondi. daanni vadilinchina vaariki nenu padivela  roopaayalu istaanani prakatistunnaa." karataaladhvanulu minnu muttayi. "nenu baagu chestaanu!" kantham kanchula mogindi. andaruu talalu tippichusaadu. oka vyakti janaanni tappinchukontuu, vedika vaipuku nadustunnadu. janam ataniki daari istunnaru. perigina gaddala, meesaala madhyanunchi athani mukham mabbula chaatu nunchi kanpistunna chandrabimbamla undi. battalu murigga unnaayi. juttu perigi medalameedakundi. itanu mantragada ! alaage unnaadu. chala shabiga unnaadu. ippude shmasaanamloonunchi vastunnattu unnaadu. anekamandi aalochanalu. mantragaallu maatram alochana rahitamgaa, aascharyamgaa chustunnaru. asuyaga chustunnaru. marikondaru atadni kallu peddavi chesukoni santoshamgaa chustunnaru. atanu vedika ekki maiku daggara nilchunnadu. atanni chusi editer beduruchuupulu chudasagadu.  propriater picchi chuupulu chushadu. "prasad!" assistent editer shekhar daadaapu arichinanta pani cheshaadu. "prasad! prasad!" janamlo nunchi kondaru arichaaru. "daady!" santoshamto arichindi koothuru. prasad koothurukesi chusi chirunavvu navvaadu. kallu peddavi chesukoni, vidoveshamlo tanakese chustunna bhaaryanu kallathone paraamarsinchaadu. janamlo okate kalakalam! "maro dayyam katha rachayitagara!" "chachipoleda!" oka aadagonthu. "chavakundane dayyam ayi editer nu ela pattaadu!" oka maga gontu. rakarakaala maatalatho allarallarigaa undi vaataavaranam. prasad maiku daggarakelli nilchunnadu. "mitrulara!" athani kantham vintoone kalakalam aagipoyindi. suudi padina vinpinchetanta nissabdam! 'intavarakuu dayyala gurinchi, aatmala gurinchi cheppina vishayaalu chala shraddhagaa vinnaanu. nenu dayyam ayi editer gaarni pattaanannaaru. aayana swayamgaa tana anubhavaalni cheppaaru. vaaru abaddham cheppaarani nenu anadam ledu. vaaru entha chikkipoyaro meeru chustune unnaaru. vaaru cheppindi nijame! vaastavam maatram kaadu. manandarikee atanu prasad anevaadini (kasepu chanipoyanani meeroo oohinchukondi) ante atadi aatma swaroopaanni chuupagaligitee adhi vaastavam avutundi. tanu matrame anubhavinchi cheppedi nijam! paata godala meeda marakaluntai. kaagitam meeda sira dorlite marakalautundi. ee marakalannintiloonu rakarakaala aakaaraalanu manam chudavachunu. mana chittapravruttinabit aa aakaaraalu kanpistaayi. aakaasamlo parugulu teese mabbu tunakallo kshananiko aakaaram kanpistundi. manishi, enugu, kukka, ajanta shilpaalu, hanumantudu, ravanasurudu, puli, gurram- okatemiti? ennenno roopaalu mana medadulo kadulutuu untai. manasulo kadilina roopame kallaku kanpistundi. daanne manam Subjectivity antam. nijamgaa mabbullo aa roopaalu levu. anduke avi nilavavu. avannee paata anubhavalavalla, nammakalavalla kalige bhramalu. e raatripuutoe, cheekatlo, nirjana pradesamlo ontarigaa manam nadichi velle sandarbhaalu vastay. manalni evaro anusaristunnattugaa anubhooti pondutam. aa bhavam ragane adugula chappudu vinpistunnattugaa untundi. anukokunda venakku tirigi chustam. emi undadu. dayyala meeda nammakam unna vyaktiki ayithe e chetto putto dayyamlaa kanpistundi. lambadi dayyamo, sinima dayyamo, hindu dayyamo, kraistava dayyamo kanpistundi. nijaaniki akkada dayyam ledu, kaani atadu chusina aa anubhooti abaddhamkaadu.