 కాని పరిస్థితులు సుందరం అనుకున్నంత అసాధ్యంగా పరిణమించలేదు. సుందరం మధ్యాహ్నం భోంచేసి పడుకుని నిద్రపోయి లేచేసరికి ఇల్లంతా నిశ్చబ్దంగా ఉంది. మగవాళ్ళెవరూ ఇంటో లేరు. అత్తగారు వంటింట్లో ఏదో చేస్తున్నది__ ఫలహారమై ఉంటుంది. సుందరం నిద్రపోతున్నాడనే ఉద్దేశ్యంతో లక్ష్మి ఏదోపనిమీద ఆ గదిలోకివచ్చిఏమిటో వెతుకుతున్నది.
 
 "ఏయ్!" అన్నాడు సుందరం మెల్లిగా.

 చప్పున లక్ష్మి సుందరంకేసి చూసింది. దానిమొహం ఒక్కసారిగా జేవురించింది. అది నవ్వింది. మొట్టమొదటిసారి చూసినమొహమే మళ్ళీ సుందరానికి కనిపించింది.

 సుందరానికి గుండెదడ పట్టుకుంది.

 "ఏం కావాలి?" అన్నాడు వాడు ఇంకా మెల్లిగా.

 "దారవుండ?" అన్నది లక్ష్మి అతిసన్నని స్వరంతో, సుందరంకేసి చూడకుండానే.

 లక్ష్మికి దారపు ఉండ అప్పుడే కనిపించింది. దాన్ని పట్టుకుని లక్ష్మి అతినెమ్మదిగా__ మాములుగా నడిచిపోతే సుందరానికికోపం వస్తుందేమోనన్నట్టుగా__ నడుచుకుంటూ బయటకి వెళ్ళిపోయింది. తనను విడిచి పోలేక పోలేక పోతున్నదానల్లే కనిపించింది లక్ష్మి సుందరానికి. వాడు చాలా సంతోషించాడు.
 
                  * * * * 
 
  సుందరం ఇంటికి తన ఇంటికి వెళ్ళవలసిన అవసరం లేకపోయింది. సుందరం వచ్చిన మూడోనాడే సీతమ్మగారు తిరిగివచ్చింది. ఇంటికెవరో అద్దెకొచ్చారుట. పక్కఇంటివాళ్ళు సహాయపడి ఒక రూపాయి అద్దె ఎక్కువ వచ్చేటట్టు మాట్లాడారు.
 
 సమయానికి తాను ఉండలేకపోయినందుకు సుందరం నొచ్చుకున్నాడుగాని దాన్నిగురించి దీర్ఘంగా విచారించలేదు. సీతమ్మగారు వియ్యాలవారింట రెండురోజులుండి మరీ వెళ్ళింది. ఎందుచేతనో సుందరానికి తన తల్లి ఈ ఇంటివాళ్ళకు పెడగా ఉందనిపించింది. తనూ, లక్ష్మి, తన తల్లీ కలసి ఒక కుటుంబమైనట్టు వాడూహించు కోలేకపోయినాడు. లక్ష్మి కాపరానికి వస్తే సీతమ్మగారు కోడల్ని ఎట్లా చూసేదీ, ఎట్లా పనులుచెప్పేదీ, ఎట్లా మెచ్చుకునేదీ, ఏ విధంగా విమర్శించేదీ సుందరం ఊహకు అందలేదు.

 తల్లిని సుందరమే రైలెక్కించాడు. ఆవిడ మళ్ళా తన అన్నగారింటికి వెళ్ళిపోతున్నది. స్టేషను చేరినతరువాత అరగంటకు గాని బండి బయలుదేరలేదు. ఈ అరగంటసేపూ సీతమ్మగారు అప్పుతీర్చటం విషయమే మాట్లాడింది. "మీ మామగార్నికూడా కనుక్కోరా, ఏమన్నా సలహా ఇస్తాడేమోనూ?" అన్నదావిడ.

 "ఆ, ఆయన సలహా ఇచ్చేదేమిటి? ఆయనకే ఎవరన్నా సలహా ఇవ్వాలి!" అన్నాడు సుందరం.

 వాడు తల్లినీ, మామగార్నీ పోల్చిచూసుకున్నాడు. కలతపడిన అంతరాత్మను స్వస్థపరచటంలో ఆయన ఎంత నేర్పరో, తిన్నగాఉన్న అంతరాత్మను కలతపరచటంలో తన తల్లి అంత నేర్పరిగా సుందరానికి తోచింది. తన తల్లినిచూసి సుందరం చింతించాడేగాని తన మామగారు తన అంతరాత్మను జోకొట్టుకోవటానికి ఎంతగా నష్టపడ్డాడో, ఇతరులకు యన ఎంత నిరుపయోగో ఆలోచించలేదు. జీవితంలో ఒక సంఘర్షణ ఉన్నదనీ, దాన్ని ఎదుర్కొన్నవాడే దక్కుతాడనీ సుందరం ఎరగడు. వాడు పుస్తకాలలోనుంచి నేర్చుకున్న మహత్తర విషయాలలో ఈ విషయం లేదు. గొప్పపనులు సాధించేవారు ప్రపంచంలో ఉన్నా, పడకకుర్చీలో కూర్చుని వాళ్ళను మానసికంగా ఆరాధించటం కూడా సుందరం దృష్టిలో ఒక ఆదర్శమే. అటువంటి పనులు తాను ప్రయత్నించలేకపోవటంలో ఎంతో అణుకువ ఉంది మరి!

 రైలు కదలబోతుండగా సుందరం బావమరుదులు జగన్నాధం. కనకం రోజుకుంటూ వచ్చి, "బావా, బావా, నీ కథపడింది. నీ పేరుకూడా ఉంది" అని అర్ధంకాకుండా మాట్లాడారు.

 "అడుగో, పత్రికలమ్మేవాడిచేతిలో ఉంది. మేం చూశాం కొను, బావా. ఇంట్లో అందరం చదువుకుందాం" అన్నాడు జగన్నాధం.

 సుందరానికి అర్ధమయింది. రెండణాలడబ్బులు తీసి పత్రిక కొనమని ఇచ్చాడు. వాళ్ళు పత్రిక కొనితెచ్చేలోపల రైలుసాగిపోయింది.

 "నిజంగా ఈ కథ నీదేనా, బావా? నువ్వే రాశావా? చెప్పెలేదే మాతో?" అన్నాడు జగన్నాధం.

 కనకానిక్కూడా ఉత్సాహం వచ్చింది. వాళ్ళు ఇంటికి వెళ్ళేటప్పటికి సుందరం రైలుదగ్గరకి వెళ్ళాడని తెలిసినట్టూ తాముకూడా బయల్దేరినట్టూ, బ్రిడ్జి ఎక్కుతుండగా ఎవరో ఎరిగిన కుర్రాడిచేతిలో పత్రిక ఉన్నట్టూ, వాడు "మీ బావపేరు ఇందులో ఉందిరోయ్" అని చూసినట్టూ కనకం గబగబా చెప్పాడు.

 అయితే తన కధ పడిందన్నమాట. పడుతుందని తను అనుకోలేదు. అక్కడికొక అధ్యాయం ముగిసిందన్న తృప్తి కలిగిందిగాని సుందరానికి పెద్ద ఆనందం కలగలేదు. పై పెచ్చు ఆ కథ గల పత్రిక తన బావమరుదులచేతుల్లో పడటం సుందరానికి అసంతృప్తి కూడా కలిగింది. వాళ్ళు ఆ కధను గట్టిగా చదివి అల్లరి చేస్తారేమోననీ, ఈ యీడుకే కధ రాయసాహసించినందుకూ తన అత్తగారూ, మామగారూ తననుగురించి అసహ్యంగా అనుకుంటారనీ వాడికి సందేహం కలిగింది. ఏంజరిగినా తను తల ఒగ్గవలసిందేగాని చేసేదిలేదు.

 "ఆ అమ్మాయిని మొదటిమొగుడితో కొన్నాళ్ళు కాపరం చేసినట్టు చూపకుండాఉంటే బాగుండేది" అనుకున్నాడు.

 సుందరం భయబడ్డ సంఘటనలేవీ జరగలేదు. వాడి బావమరుదులిద్దరూ, నేను ముందు చదవాలంటే, నేను ముందు చదవవాలని పోట్లాడుకుని పత్రికను నలిపి, చింపినంతపనికూడా చేసి, ఆఖరుకు ఇద్దరూకలసి చదువుకోవటానికి రాజీపడ్డారు. ఆ తరువాత ఆ పత్రిక ఏమయిందో సుందరానికి మటుకు వెంటనే చేరలేదు. తన కధను బావమరుదులుగాక మిగిలినవాళ్ళుకూడా చదివిఉంటారని వాడనుకున్నాడు. చదివితే చదివారు. చదివినవాళ్ళు కూడ బలుక్కున్నట్టు దానిప్రస్తావనే ఎత్తకపోవటం సుందరానికి అశాంతి కలిగించింది. ఇంతకన్నా అందరూచేరి కధను వేళాకోళంచేసినా బాగుండేదనుకున్నాడు వాడు. *
 kaani paristhitulu sundaram anukunnanta asaadhyamgaa parinaminchaledu. sundaram madhyaahnam bhonchesi padukuni nidrapoyi lechesariki illanta nischabdamgaa undi. magavallevaru into leru. attagaaru vantintlo edho chestunnadi__ phalaharamai untundi. sundaram nidrapotunnadane uddesyamto lakshmi edopanimeeda aa gadilokivachiyamito vetukutunnadi.
 
 "yey!" annadu sundaram melliga.

 chappuna lakshmi sundarankesi chusindi. daanimoham okkasariga jevurinchindi. adhi navvindi. mottamodatisaari chusinamohame mallee sundaraaniki kanipinchindi.

 sundaraaniki gundedada pattukundi.

 "yem kavali?" annadu vaadu inka melliga.

 "daravunda?" annadi lakshmi atisannani swaramtho, sundarankesi chudakundane.

 lakshmiki daarapu unda appude kanipinchindi. daanni pattukuni lakshmi atinemmadigaa__ maamulugaa nadichipothe sundaranikikopam vastundemonannattuga__ naduchukuntu bayataki vellipoyindi. tananu vidichi poleka poleka potunnadanalle kanipinchindi lakshmi sundaraaniki. vaadu chala santoshinchaadu.
 
                  * * * * 
 
  sundaram intiki tana intiki vellavalasina avasaram lekapoyindi. sundaram vachina moodonade seetammagaaru tirigivacchindi. intikevaro addekocharuta. pakkaintivaallu sahayapadi oka roopaayi adde ekkuva vachetattu matladaru.
 
 samayaniki taanu undalekapoyinanduku sundaram nochukunnadugaani daannigurinchi deerghamgaa vichaarinchaledu. seetammagaaru viyyalavarinta rendurojulundi mari vellindi. enduchetano sundaraaniki tana talli ee intivaallaku pedagaa undanipinchindi. tanuu, lakshmi, tana talli kalasi oka kutumbamainattu vaaduuhinchu kolekapoyinadu. lakshmi kaaparaaniki vaste seetammagaaru kodalni etla chusedi, etla panulucheppedii, etla mechukunedee, e vidhamgaa vimarsincheedii sundaram oohaku andaledu.

 tallini sundarame railekkinchaadu. aavida mallaa tana annagaarintiki vellipotunnadi. stationu cherinataruvaata aragantaku gaani bandi bayaluderaledu. ee aragantasepu seetammagaaru apputiirchatam vishayame matladindi. "mee mamagarnikuda kanukkora, emanna salaha istademonu?" annadavida.

 "aa, aayana salaha ichedemiti? aayanake evaranna salaha ivvali!" annadu sundaram.

 vaadu tallinee, maamagaarnee polchichusukunnadu. kalatapadina antaraatmanu swasthaparachatamlo aayana entha nerparo, tinnagaaunna antaraatmanu kalataparachatamlo tana talli anta nerparigaa sundaraaniki thochindi. tana tallinichusi sundaram chintinchaadegaani tana maamagaaru tana antaraatmanu jokottukovataniki entagaa nashtapaddado, itarulaku yana entha nirupayogo aalochinchaledu. jeevitamlo oka sangharshana unnadanee, daanni edurkonnavade dakkutaadanii sundaram eragadu. vaadu pustakaalaloonunchi nerchukunna mahattara vishayaalalo ee vishayam ledu. goppapanulu saadhinchevaaru prapanchamlo unna, padakakurchilo kuurchuni vaallanu maanasikamgaa aaraadhinchatam kuudaa sundaram drushtilo oka aadarsame. atuvanti panulu taanu prayatninchalekapovatamla entho anukuva undi mari!

 railu kadalabotundagaa sundaram baavamarudulu jagannadham. kanakam rojukuntu vachi, "bava, bava, nee kathapadindi. nee perukuda undi" ani ardhamkakunda matladaru.

 "adugo, patrikalammevadicheti undi. mem chusham konu, bava. intlo andaram chaduvukundam" annadu jagannadham.

 sundaraaniki ardhamayindi. rendanaaladabbulu teesi patrika konamani ichadu. vaallu patrika konitechelopola railusagipoyindi.

 "nijamgaa ee katha needena, bava? nuvve rasava? cheppelede maatho?" annadu jagannadham.

 kanakanikkuda utsaaham vachindi. vaallu intiki velletappatiki sundaram railudaggaraki vellaadani telisinattu tamukuda bayalderinattu, bridgi ekkutundagaa evaro erigina kurradichetilo patrika unnattuu, vaadu "mee bavaperu indulo undiroy" ani chusinattu kanakam gabagaba cheppaadu.

 ayithe tana kadha padindannamaata. padutundani tanu anukoledu. akkadikoka adhyayam mugisindanna trupti kaligindigaani sundaraaniki pedda aanandam kalagaledu. pai pecchu aa katha gala patrika tana bavamarudulachetullo padatam sundaraaniki asantrupti kuudaa kaligindi. vaallu aa kadhanu gattigaa chadivi allari chestaremonani, ee yeeduke kadha raayasaahasinchinanduukuu tana attagaaruu, maamagaaruu tananugurinchi asahyamgaa anukuntaaranii vaadiki sandeham kaligindi. enjarigina tanu tala oggavalasindegaani chesediledu.

 "aa ammayini modatimogudito konnaallu kaparam chesinattu chupakundaaunte bagundedi" anukunnadu.

 sundaram bhayabadda sanghatanalevi jaragaledu. vaadi baavamaruduliddaruu, nenu mundu chadavalante, nenu mundu chadavavalani potlaadukuni patrikanu nalipi, chimpinantapanikuda chesi, aakharuku iddaruukalasi chaduvukovataniki rajipaddaru. aa taruvaata aa patrika emayindo sundaraaniki matuku ventane cheraledu. tana kadhanu baavamarudulugaaka migilinavallukuda chadiviuntaarani vaadanukunnaadu. chadivite chadivaaru. chadivinavallu kuuda balukkunnattu daaniprastaavane ettakapovatam sundaraaniki ashanthi kaliginchindi. intakanna andarucheri kadhanu velakolanchesina bagundedanukunnadu vaadu. *