
 "అబ్బాయ్ గారు అర్థరాత్రిలేచి మేడమీద గదిలోకి వెళ్ళిపోయేరండి" "అట్లాగా" అంటూ నిట్టూర్చి లోపలికొచ్చేసేడు వామనరావు. ఆ దిండూ దుప్పటిమీదే మేను వాల్చేడు.
    50
 ఉదయం! జగన్నాధమింట్లో సుభద్ర ముందు జయ కళ్ళొత్తుకుంటో చెబుతుంది. "విడాకులిస్తారుట. లేకపోతే సన్యాసం స్వీకరిస్తారుట! ఇవన్నీ చెప్పుకునేందుకు ఆ ఇంట్లో ఆడదిక్కే లేదుగత్తయ్యా!" ఆ మాటకి సుభద్ర ఆందోళన పడింది. సముదాయించే ధోరణిలో అన్నది. ఊరుకోమ్మా! ఊరుకో! ఆడవాళ్లు ఏంచేసినా చాదస్తమనుకుంటారే గాని, అది వాళ్ళ మంచికోసమేనని ఈ మగాళ్ళు ఎప్పుడూ అనుకోరమ్మా! ఆడవాళ్ళమైనందుకు మనమే నేర్పుతో ఓర్పుతో వ్యవహరించాలి!" జయ కన్నీరు తుడుచుకుని అన్నది. "నువ్వంటే మా వారికి ఎనలేని గౌరవం. నీ మాట వేదవాక్కు. కన్నతల్లికంటే ఎక్కువగా చూసుకుంటారు. కొన్నాళ్ళపాటు నువ్వు ఆ యింటికివస్తే మా సమస్యలు పరిష్కారమవుతాయి అత్తయ్యా! రాకూడదూ?" "జయా!" అన్నదామె ఆందోళనగా! "ఏం తప్పా? అదేమైనా పరాయి ఇల్లా! నాకు అమ్మవైనా, అత్తవైనా నువ్వేకదా! మా అమ్మేవుంటే అక్కడికి రాదూ! అట్లాగే నువ్వు కూడా రావచ్చు గదా!" సుభద్ర 'జయా' అంటూ ఆమెను కౌగిలించుకుని బరువుగా, భారంగా సమాధానం చెప్పింది. "రాలేనమ్మా! నేనక్కడికి రాకూడదు! ఆ పథకం కూడా ఫలించనందుకు-జయ కళ్ళతో ఫెయిలైనట్టు కిటికీకి సైగచేసింది. ఆ కిటికీ అవతల శేషు నిలబడి వున్నాడు. ఆ శేషు నిట్టూర్చేడు.
    51
 వామనరావు ఇల్లు. రాత్రి పదిగంటలైంది. జయ పాలుతెచ్చి వామనరావుకిచ్చింది. ఆ తర్వాత కొంగుతో కళ్ళద్దుకుంటో అక్కడ్నించి కదుల్తుండగా వామనరావు అడిగేడు. "అబ్బాయింకా రాలేదుగదమ్మా?" జయ సమాధానం చెప్పకుండానే వెళ్ళిపోయింది. వామనరావు నిట్టూర్చేడు.  అంతలో 'నమస్కారం సార్!' అనే మాట వినిపించింది. ఉలికిపడి చూసేడు వామనరావు. వచ్చినవాడు సింహాచలం. చాలా గంభీరంగా అన్నాడు. "క్షమించాలి సార్! రాకూడదనుకుంటానే వచ్చేను." చాలా ఆత్రంగా అన్నాడు వామనరావు. "సమయానికి వచ్చేవ్ సింహాచలం! అయ్ టెల్యూ-ఇప్పుడు నీ సలహా కావాల్నాకు! ఇప్పుడేకాదు. ఎప్పుడూ కావాలి. రెట్టింపు జీతమిస్తాను. నా ఇంట్లోనే నాతో పాటే వుండు" సింహాచలం వినయంగా అన్నాడు. "థాంక్యూ సార్! ఉద్యోగం కోసం రాలేదు. ఇప్పుడుద్యోగంలో లేకపోయినా, మీ ఉప్పు తిన్నందుకు మీకో మాట చెప్పడానికి వచ్చేను. అబ్బాయ్ గారు గోల్కొండ కొండెక్కి తాగుతున్నారు సార్!" అంతమాట విన్నందుకు తట్టుకోలేక 'సింహాచలం' అని గట్టిగా కేక పెట్టేడు వామనరావు. సింహాచలం వీసమెత్తు చలించకుండా అన్నాడు. "నలుగురూ చూస్తే నవ్వులాటసార్! వెళ్ళి తెచ్చుకోండి!" అంటూ చకచకా వెళ్ళిపోయేడు సింహాచలం. జయ అక్కడికి వచ్చి వెళ్ళిపోతున్న సింహాచలాన్నీ, బొమ్మలా నిలబడ్డ మావగార్నీ చూసి ఆందోళనగా అడిగింది. "ఏం జరిగిందండీ" వామనరావు ఒక్కో అడుగువేస్తూ ఒక్కో మాట అంటున్నాడు- వాడు చెడిపోయేడు జయా! పూర్తిగా చెడిపోయేడు" వామనరావుని వెంబడిస్తోంది జయ.
    52
 గోల్కొండ కొండ...రాత్రి. శేషు మందుకొడుతూ పాడుతున్నాడు. వామనరావు కార్లో వస్తున్నాడు. అతన్తోపాటు జయకూడా వుంది. ఒక చరణం వుందనగానే కారు కొంద దగ్గిరకి చేరుకుంది. వామనరావూ, జయా కారు దిగేరు. శేషు పాడుతూవచ్చి తండ్రినీ, భార్యనీ చూసి పాట ముగించేడు. తండ్రినిచూసి చేతులు జోడించి అన్నాడు. "ఓల్డ్ మేన్! హవ్ ఆర్యూ?" వామనరావు బాధపడుతుండగా, అతని ఛాతిమీద కొడుతూ అన్నాడు. "నువ్వు తాగి ఇంటికొస్తే విసుక్కునే వాడ్ని! మనసు గాయపడితే మనిషి మందు కొడతాడనే సూత్రం-నేను తాగినప్పుడుగాని తెలీలేదు. నీ మనసూ గాయపడింది. నా మనసూ గాయపడింది. కమాన్-లెటజ్ హావ్ డ్రింక్స్! అంటూ వామనరావు చెయ్యి పుచ్చుకుని వెళ్ళబోతుండగా-శేషు చెంపలు ఛెళ్ ఛెళ్ మణి మోగించబడ్డాయి. ఆవేశంతో ఊగిపోతూ కొడుతోంది సుభద్ర. శేషు గట్టిగా అరిచేడు. "నన్ను కొట్టడానికి ఎవర్నువ్వు? ఆఫ్టరాల్ జయకు అత్తయ్యవి! అమ్మా అని పిలిచేనని అమ్మలాగా కొట్టేవుగదా-సంతోషం! చాలా సంతోషం!" అంటూ అతను ఊగిపోతుంటే జయ అతన్ని పొదివి పట్టుకుంది. మెల్లిగా తీసుకెళ్లి కారెక్కించింది. ఆ కారు కదిలింది. సుభద్ర కళ్ళు కప్పుకుని కుళ్ళి కుళ్ళి ఏడుస్తోంది. వామనరావు తటపటాయిస్తూ అన్నాడు- "వాడ్ని కొట్టి నువ్వేడుస్తావెందుకు? మంచిపనే చేసేవు సుభద్రా! నాచేత కాని పని నువ్వు చేసేవ్" సుభద్ర నిష్ఠూరంగా అన్నది- "అంతే తెలుసండీ! మీకంతే తెలుసు! తల్లి దూరమైపోతే బిడ్డ భవిష్యత్తు ఏమవుతుందో ఆనాడు మీరు ఊహించలేదు. ఇదంతా మీ పెంపకమండీ! తండ్రి పెంపకం మీ గుణాలే, మీ బుద్ధులే వాడికీ వచ్చేయి." వామనరావు గాద్గదికంగా అన్నాడు- "సుభద్రా!"
    * * *
 వామనరావు ఇల్లు. రాత్రి. గదిలో జయ శేషుతో వ్యంగ్యంగా అంటోంది- "దెబ్బలు బాగా తగిలాయా?" శేషు ఒక అనుభూతిలో సమాధాన మిచ్చేడు- "ఎంతో అందంగా ఆనందంగా తగిలేయి జయా! పసి గుడ్డుగా నాన్న చేతుల్లో పెరిగేను. తల్లి చల్లని చేయి నా చెంపలు తాకే అదృష్టం ఈ జన్మకు లేదనుకున్నాను. అమ్మ ఆ లోటు తీర్చేసింది. ఇది దెబ్బలు కావు జయా-అమ్మ అనురాగానికి తీపిగుర్తులు."

 "abbay gaaru ardharaathrilechi medameeda gadiloki vellipoyerandi" "atlaga" antuu nittoorchi lopalikochesedu vamanarao. aa dinduu duppatimeede menu valchedu.
    50
 udayam! jagannadhamintlo subhadra mundu jaya kallottukunto chebutundi. "vidaakulistaaruta. lekapothe sanyaasam sweekaristaaruta! ivannee cheppukunenduku aa intlo aadadikke ledugattayya!" aa maataki subhadra aandolana padindi. samudaayinche dhoranilo annadi. oorukomma! ooruko! aadavaallu enchesina chaadastamanukuntare gaani, adhi vaalla manchikosamenani ee magaallu eppuduu anukoramma! aadavaallamainanduku maname nerputho orputho vyavaharinchaali!" jaya kanneeru tuduchukuni annadi. "nuvvante maa vaariki enaleni gowravam. nee maata vedavaakku. kannatallikante ekkuvagaa chusukuntaru. konnallapatu nuvvu aa yintikivaste maa samasyalu parishkaaramavutaayi attayya! raakuudaduu?" "jayaa!" annadame aandolanagaa! "yem tappa? ademaina paraayi illa! naaku ammavaina, attavainaa nuvvekada! maa ammevunte akkadiki raaduu! atlage nuvvu kuudaa raavacchu gadaa!" subhadra 'jayaa' antuu aamenu kaugilinchukuni baruvugaa, bhaaramgaa samadhanam cheppindi. "ralenamma! nenakkadiki rakudadu! aa pathakam kuudaa phalinchananduku-jaya kallatho failinattu kitikeeki saigachesindi. aa kitiki avatala sheshu nilabadi vunnadu. aa sheshu nittoorchedu.
    51
 vamanarao illu. raatri padigantalaindi. jaya paalutecchi vaamanaraavukichindi. aa tarvaata kongutho kalladdukunto akkadninchi kadultundagaa vamanarao adigedu. "abbainka raledugadamma?" jaya samadhanam cheppakundaane vellipoyindi. vamanarao nittoorchedu.  antalo 'namaskaram sar!' ane maata vinipinchindi. ulikipadi chusedu vamanarao. vachinavaadu simhaachalam. chala gambheeramgaa annadu. "kshaminchaali sar! rakudadanukuntane vachenu." chala aatramgaa annadu vamanarao. "samayaniki vachev simhaachalam! ayy telue-ippudu nee salaha kaavaalnaaku! ippudekaadu. eppuduu kavali. rettimpu jeetamistaanu. naa intlone naatho pate vundu" simhaachalam vinayamgaa annadu. "thankyu sar! udyogam kosam raledu. ippududyogamlo lekapoyina, mee uppu tinnanduku meeko maata cheppadaaniki vachenu. abbay gaaru golkonda kondekki taagutunnaaru sar!" antamaata vinnanduku tattukoleka 'simhaachalam' ani gattigaa keka pettedu vamanarao. simhaachalam veesamettu chalinchakunda annadu. "naluguru chuste navvulatasar! velli techukondi!" antuu chakachaka vellipoyedu simhaachalam. jaya akkadiki vachi vellipotunna simhaachalaannii, bommala nilabadda maavagaarnee chusi aandolanagaa adigindi. "yem jarigindandii" vamanarao okko aduguvestu okko maata antunnadu- vaadu chedipoyedu jayaa! puurtigaa chedipoyedu" vaamanaraavuni vembadistondi jaya.
    52
 golkonda konda...raatri. sheshu mandukodutuu paadutunnaadu. vamanarao kaarlo vastunnadu. atantopaatu jayakuda vundi. oka charanam vundanagaane kaaru konda daggiraki cherukundi. vaamanaraavuu, jayaa kaaru digeru. sheshu paadutuuvachchi tandrinee, bharyanee chusi paata muginchedu. tandrinichusi chetulu jodinchi annadu. "old maen! hav aaryuu?" vamanarao baadhapadutundagaa, athani chaatimeeda kodutuu annadu. "nuvvu taagi intikoste visukkune vaadni! manasu gaayapadithe manishi mandu kodatadane suutram-nenu taaginappudugaani teleeledu. nee manasuu gaayapadindi. naa manasuu gaayapadindi. kaman-letaz haav drinks! antuu vamanarao cheyyi puchukuni vellabotundagaa-sheshu chempalu chel chel mani moginchabaddaayi. aavesamto oogipothoo kodutondi subhadra. sheshu gattigaa arichedu. "nannu kottadaaniki evarnuvvu? afteral jayaku attayyavi! amma ani pilichenani ammalaga kottevugadaa-santosham! chala santosham!" antuu atanu oogipotunte jaya atanni podivi pattukundi. melliga teesukelli kaarekkinchindi. aa kaaru kadilindi. subhadra kallu kappukuni kulli kulli edustondi. vamanarao tatapataayistuu annadu- "vaadni kotti nuvvedustavenduku? manchipane chesevu subhadra! nachetha kaani pani nuvvu chesev" subhadra nishtuuramgaa annadi- "anthe telusandi! meekanthe telusu! talli dooramaipothe bidda bhavishyattu emavutundo aanaadu meeru oohinchaledu. idantaa mee pempakamandi! tandri pempakam mee gunale, mee buddhule vaadikii vacheyi." vamanarao gaadgadikamgaa annadu- "subhadra!"
    * * *
 vamanarao illu. raatri. gadilo jaya sheshutho vyangyamgaa antondi- "debbalu baga tagilaya?" sheshu oka anubhootilo samaadhaana michhedu- "entho andamgaa aanandamgaa tagileyi jayaa! pasi guddugaa naanna chetullo perigenu. talli challani cheyi naa chempalu taake adrushtam ee janmaku ledanukunnanu. amma aa lotu teerchesindi. idhi debbalu kaavu jayaa-amma anuraagaaniki teepigurtulu."