ఉగాత్తమ శాసన పరిశోధకులుగా, చరిత్ర అధ్యయనవేత్తగా, సృజనాత్మక రచయితగా, సర్వస్వాల నిర్మాణకర్తగా, చరిత్ర, సంస్కృతీ గ్రంథాల రచయితగా, పత్రికా సంపాదకునిగా, స్వగ్రామంలో హరిహర త్రిశక్తి దేవాలయ నిర్మాణ సంకల్పకర్తగా, ఎవరికి ఏ అవసరం వచ్చినా తీర్చే దాతృత్వం కల ఉదాత్తుని... బహుముఖీన వ్యక్తిత్వ సంపన్నుడిగా, నడయాడే చారిత్రక సర్వస్వంగా భిన్నూరి నరసింహశాస్త్రి శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించారు.ఆ మహానుభావుడిని స్మరించుకోవడం                         మన తెలంగాణ చరిత్రను మనం యాదికి తెచ్చుకోవడమే.‘ఉద్యమః సాహసం ధైర్యం బుద్ధిః శక్తిః పరాక్రమఃషడేతే యత్ర వర్తంతే తత్ర దేవః సహాయకృత్’పై అంశాలను ఎప్పుడూ విశ్వసిస్తూ, తాను నమ్మిన సిద్ధాంతానికి అనుగుణంగా జీవించిన ధైర్యశాలి బి.ఎన్.శాస్త్రి. ఏ విషయంలోనూ ఎవరికీ తలవంచలేదు. అచ్చమైన తెలంగాణ బిడ్డగా, తెలంగాణ మాండలికంలో మాట్లాడుతూ, తెలంగాణ అంటే ప్రత్యేకమైన అభిమానంతో ఇక్కడి చరిత్రను వెలుగులోకి తెస్తూ, నిరంతరం తెలంగాణ గురించి, ఇక్కడ ప్రాంతాల విశిష్టతను గూర్చి చెప్తూ నడయాడే తెలంగాణ చరిత్రగా గుర్తింపు పొందినవారు భిన్నూరి నరసింహ శాస్త్రి గారు. బహుశా ఏ చరిత్ర పరిశోధకుడు కాని, రాజకీయ నాయకుడు కాని తిరగనన్ని గ్రామాలు (సుమారు 4 వేలు) తిరిగి శాసనాలు సేకరించి, పరిశోధనలు నిర్వహించిన విద్వద్వరేణ్యుడు నరసింహశాస్త్రి. సొంతంగా 400 శాసనాలు సేకరించి ప్రచురించారు. ఈ మహత్కార్యాన్ని ఆయన విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్య పదవిలో ఉండి నిర్వహించలేదు. ఒక సామాన్య మానవుడిగా ఉంటూ పది విశ్వవిద్యాలయాల పనిని ఒక్కరే పూర్తిచేసారు. నరసింహశాస్త్రికి అద్భుతమైన ధారణాశక్తి ఉండేది. తెలంగాణలోని ఏ జిల్లా ఏ మారుమూల గ్రామం పేరు చెప్పినా ఆ ఊరికి సంబంధించిన చరిత్ర విశేషాలు, అక్కడ ఉన్న సర్పంచులు, ఇతర అధికారగణం, ఊర్లో ఉండే పెద్దతరం... ఇట్లా వేల ఊర్లు, వ్యక్తుల సమాచారం ఆయన నాల్కమీద ఉండేది.శాస్త్రిగారి పరిశోధనాంశం ‘శాసనాల ద్వారా తెలుగు భాషా వికాసం’. వీరికి పల్లా దుర్గయ్య గారు పర్యవేక్షకులు. తెలుగుదేశంలో ఉన్న వేలకొలది శాసనాలను పరిశీలించి నన్నయకు పూర్వం నుండి శాసనాల్లో తెలుగు భాష ఏవిధంగా ఉందో, ఎట్లా పరిణామం చెందిందో, ఆయా రాజుల కాలంలో తెలుగుభాష ఎట్లా పోషించబడిందో యుగాల వారీగా విభజన చేసుకొని వ్రాతప్రతిలో రెండు సంపుటాలుగా విశ్వవిద్యాలయానికి సమర్పించారు. తన పరిశోధనా కాలంలో శాసనాలను గమనించిన శాస్త్రిగారు తెలుగు సాహిత్యంలో నన్నయ కంటే పూర్వమే నన్నెచోడుడు ఆదికవి అని నిర్ణయించారు. కుమారసంభవాన్ని మొదట సాహితీ లోకానికి పరిచయం చేసిన మానవల్లి రామకృష్ణ కవి గారి వాదనను సమర్థిస్తూ, దానికి తగిన చారిత్రాత్మకమైన శాసనాధారాలను బి.ఎన్.శాస్త్రి పేర్కొన్నారు. ఈ విషయమై వారు 1972 ఫిబ్రవరి భారతి సంచికలో ‘ఆదికవి నన్నెచోడుడు’ అనే వ్యాసం వ్రాసారు. నన్నెచోడుని ఆదికవిగా అంగీకరించని వారి గురించి వ్యాసం చివరలో... ‘ఇట్లు ఆంధ్రభాషలో తొలికావ్యమును రచించిన ఆదికవి నన్నెచోడుడు, శివకవియైనందున మరుగునపడి పదివయ శతాబ్దంలోఆంధ్రమునందాది కావ్యము రచింప, ఇరువదియవ శతాబ్దిలో ఆ గ్రంథము వెలుగులోనికి రాగా ఆంధ్ర పండిత ప్రకాండులు, చారిత్రకులు, నన్నెచోడుని పండ్రెండవ శతాబ్దివాడుగా నిర్ణయించుట చూడగా కొన్ని కొన్ని దురభిమానములెంత శక్తివంతమైనవో ఊహింపవచ్చును’ అని తన అభిప్రాయాన్ని జంకు లేకుండా స్పష్టంగా ప్రకటించారు.ఇది సాహిత్యపరంగా శాస్త్రిగారు చేసిన విశేషమైన కృషి. విశ్వవిద్యాలయం వారు కోరిన విధంగా సిద్ధాంత వ్యాసాన్ని తిరిగి సమర్పించలేదు. కేవలం పీహెచ్డీ డిగ్రీ కొరకు శాసనాలను పరిశీలించి కనుగొన్న అంశాన్ని తప్పుగా చెప్పలేని నిజాయితీతో ‘డాక్టర్ కాని పరిశోధక శాస్త్రి’ అయ్యారు. శాసనాల మీద పరిశోధనలు క్రమంగా అధికం చేస్తూ తన పరిశోధనాస్థాయిని పెంచుకుంటూ చరిత్ర, సంస్కృతులపై కృషి చేయడం ప్రారంభించారు. తెలంగాణ బిడ్డగా ఇక్కడి చరిత్రను సత్యవంతంగా, సమగ్రంగా నిజమైన చరిత్రను వెలుగులోకి తేవాలనే పట్టుదలతో శాస్త్రిగారు అనేక గ్రామాలు తిరిగి, చారిత్రక సంబంధ గ్రంథాలను వెలువరించడం ప్రారంభించారు. శాసనాలను శోధిస్తున్న ప్రారంభ సమయంలోనే వారికి విష్ణుకుండిన రాజులకు సంబంధించిన రెండు శాసనాలు లభించాయి. ఆ శాసనాలే ఆంధ్రదేశ చరిత్రలో అజ్ఞాతంగా ఉన్న కాలానికి సంబంధించినవి. ఆ శాసనాలే శాస్త్రిగారిని శాసన చరిత్ర పరిశోధనా రంగంలో అగ్రస్థానంలో నిలిపినాయి. ఆ శాసనాలే శాస్త్రిగారు కొన్నివందల శాసనాలు స్వంతంగా పరిష్కరించి, ప్రచురించడానికి ప్రేరణనిచ్చాయి. ఆ శాసనాలే విష్ణుకుండినుల మత విధానాన్ని, సంస్కృతిని ఎరుకపరిచినాయి. ఆ శాసనాలే తెలంగాణ శాసన పరిశోధకుడి సత్తాను చాటినాయి.శాస్త్రి గారి పరిశోధనలంతా ఒక ఎత్తు, వాటి విషయంలో ఆయన ఎదుర్కొన్న విమర్శలు ఒక ఎత్తు. విష్ణుకుండినులకు సంబంధించి తెలంగాణాలో ఇంత గొప్ప సామ్రాజ్యం ఉందా? అనేది మొదటి ప్రశ్న. ఇక్కడ పరిశోధన చేసే పండితులున్నారా? అనేది రెండో ప్రశ్న. అందునా శాసన పరిశోధకులు మూడవ ప్రశ్న. ఈ ప్రశ్నలన్నిటికీ శాస్త్రిగారు పత్రికాముఖంగా భారతిలో ఆధారాలతో సమాధానమిచ్చారు. ఆ సమయంలో వారికి శివలెంక శంభూప్రసాద్ గారి తోడ్పాటు ఎంతో ఉంది. అయినా శాస్త్రిగారి పరిశోధన మీద చిన్న చూపే. భారత పురావస్తు శాఖ డైరెక్టర్ వచ్చి శాస్త్రిగారితో మాట్లాడి, వారి పరిశోధనా విధానాన్ని, తేల్చిన అంశాలను చర్చించి, అవి శాస్త్రబద్ధమూ, సత్యనిష్ఠమూ అని నిర్ధారించారు. అంతేగాక శాస్త్రి గారి పరిశోధనల విశిష్టతను వివరిస్తూ జాతీయస్థాయి పరిశోధనాపత్రికలలో విపుల వ్యాసాలు రాశారు, అప్పటికి గాని శాస్త్రిగారి పరిశోధన మీద ఇక్కడి చరిత్రకారులకు, శాసన పరిశోధకులకు నమ్మకం ఏర్పడలేదు.తెలంగాణను కేంద్ర స్థానం చేసుకొని పెద్ద సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించి పరిపాలన సాగించిన వారు విష్ణుకుండినులు అని నిరూపించడమే కాకుండా వారి వంశవృక్ష, కాల నిర్ణయాన్ని చేసిన శాస్త్రిగారి పరిశోధన తరువాతి పరిశోధకులకు మార్గదర్శనం చేసింది. నూతన దృక్కోణంలో తెలంగాణలోని చరిత్రను వెలికితీయడంలో ఉత్సాహాన్ని నింపింది. విష్ణుకుండినులు అంటే నిలువెల్లా పులకించిపోయే శాస్త్రిగారు అనేక వేదికల ద్వారా వారి కీర్తి, వైభవాలను గంటలతరబడి వివరించేవారు. ఆ రాజులంటే ఉన్న అభిమానంతో తన మనుమడికి ‘విష్ణుకుండినశర్మ’ అని పేరు పెట్టారు.ఉత్తమ శాసన పరిశోధకులుగా, చరిత్ర అధ్యయనవేత్తగా, సృజనాత్మక రచయితగా, సర్వస్వాల నిర్మాణకర్తగా, చరిత్ర, సంస్కృతీ గ్రంథాల రచయితగా, పత్రికా సంపాదకునిగా, స్వగ్రామంలో హరిహర త్రిశక్తి దేవాలయ నిర్మాణ సంకల్పకర్తగా, ఎవరికి ఏ అవసరం వచ్చినా తీర్చే దాతృత్వం కల ఉదాత్తునిగా... బహుముఖీన వ్యక్తిత్వ సంపన్నుడిగా, తెలంగాణలో నడయాడే చారిత్రక సర్వస్వంగా భిన్నూరి నరసింహశాస్త్రి శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించారు. ఆ మహానుభావుడిని స్మరించుకోవడం మన తెలంగాణ చరిత్రను మనం యాదికి తెచ్చుకోవడమే. ‘శాస్త్రి నుడివితే ప్రతి మాటా శాసనమౌతుంది/శాస్త్రి అడిగితే రాయైనా తన చరిత్ర చెబుతుంది’.సాగి మనోహరి (నేడు బి.ఎన్.శాస్త్రి జయంతి)‘ఉద్యమః సాహసం ధైర్యం బుద్ధిః శక్తిః పరాక్రమఃషడేతే యత్ర వర్తంతే తత్ర దేవః సహాయకృత్’పై అంశాలను ఎప్పుడూ విశ్వసిస్తూ, తాను నమ్మిన సిద్ధాంతానికి అనుగుణంగా జీవించిన ధైర్యశాలి బి.ఎన్.శాస్త్రి. ఏ విషయంలోనూ ఎవరికీ తలవంచలేదు. అచ్చమైన తెలంగాణ బిడ్డగా, తెలంగాణ మాండలికంలో మాట్లాడుతూ, తెలంగాణ అంటే ప్రత్యేకమైన అభిమానంతో ఇక్కడి చరిత్రను వెలుగులోకి తెస్తూ, నిరంతరం తెలంగాణ గురించి, ఇక్కడ ప్రాంతాల విశిష్టతను గూర్చి చెప్తూ నడయాడే తెలంగాణ చరిత్రగా గుర్తింపు పొందినవారు భిన్నూరి నరసింహ శాస్త్రి గారు. బహుశా ఏ చరిత్ర పరిశోధకుడు కాని, రాజకీయ నాయకుడు కాని తిరగనన్ని గ్రామాలు (సుమారు 4 వేలు) తిరిగి శాసనాలు సేకరించి, పరిశోధనలు నిర్వహించిన విద్వద్వరేణ్యుడు నరసింహశాస్త్రి. సొంతంగా 400 శాసనాలు సేకరించి ప్రచురించారు. ఈ మహత్కార్యాన్ని ఆయన విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్య పదవిలో ఉండి నిర్వహించలేదు. ఒక సామాన్య మానవుడిగా ఉంటూ పది విశ్వవిద్యాలయాల పనిని ఒక్కరే పూర్తిచేసారు. నరసింహశాస్త్రికి అద్భుతమైన ధారణాశక్తి ఉండేది. తెలంగాణలోని ఏ జిల్లా ఏ మారుమూల గ్రామం పేరు చెప్పినా ఆ ఊరికి సంబంధించిన చరిత్ర విశేషాలు, అక్కడ ఉన్న సర్పంచులు, ఇతర అధికారగణం, ఊర్లో ఉండే పెద్దతరం... ఇట్లా వేల ఊర్లు, వ్యక్తుల సమాచారం ఆయన నాల్కమీద ఉండేది.శాస్త్రిగారి పరిశోధనాంశం ‘శాసనాల ద్వారా తెలుగు భాషా వికాసం’. వీరికి పల్లా దుర్గయ్య గారు పర్యవేక్షకులు. తెలుగుదేశంలో ఉన్న వేలకొలది శాసనాలను పరిశీలించి నన్నయకు పూర్వం నుండి శాసనాల్లో తెలుగు భాష ఏవిధంగా ఉందో, ఎట్లా పరిణామం చెందిందో, ఆయా రాజుల కాలంలో తెలుగుభాష ఎట్లా పోషించబడిందో యుగాల వారీగా విభజన చేసుకొని వ్రాతప్రతిలో రెండు సంపుటాలుగా విశ్వవిద్యాలయానికి సమర్పించారు. తన పరిశోధనా కాలంలో శాసనాలను గమనించిన శాస్త్రిగారు తెలుగు సాహిత్యంలో నన్నయ కంటే పూర్వమే నన్నెచోడుడు ఆదికవి అని నిర్ణయించారు. కుమారసంభవాన్ని మొదట సాహితీ లోకానికి పరిచయం చేసిన మానవల్లి రామకృష్ణ కవి గారి వాదనను సమర్థిస్తూ, దానికి తగిన చారిత్రాత్మకమైన శాసనాధారాలను బి.ఎన్.శాస్త్రి పేర్కొన్నారు. ఈ విషయమై వారు 1972 ఫిబ్రవరి భారతి సంచికలో ‘ఆదికవి నన్నెచోడుడు’ అనే వ్యాసం వ్రాసారు. నన్నెచోడుని ఆదికవిగా అంగీకరించని వారి గురించి వ్యాసం చివరలో... ‘ఇట్లు ఆంధ్రభాషలో తొలికావ్యమును రచించిన ఆదికవి నన్నెచోడుడు, శివకవియైనందున మరుగునపడి పదివయ శతాబ్దంలోఆంధ్రమునందాది కావ్యము రచింప, ఇరువదియవ శతాబ్దిలో ఆ గ్రంథము వెలుగులోనికి రాగా ఆంధ్ర పండిత ప్రకాండులు, చారిత్రకులు, నన్నెచోడుని పండ్రెండవ శతాబ్దివాడుగా నిర్ణయించుట చూడగా కొన్ని కొన్ని దురభిమానములెంత శక్తివంతమైనవో ఊహింపవచ్చును’ అని తన అభిప్రాయాన్ని జంకు లేకుండా స్పష్టంగా ప్రకటించారు.ఇది సాహిత్యపరంగా శాస్త్రిగారు చేసిన విశేషమైన కృషి. విశ్వవిద్యాలయం వారు కోరిన విధంగా సిద్ధాంత వ్యాసాన్ని తిరిగి సమర్పించలేదు. కేవలం పీహెచ్డీ డిగ్రీ కొరకు శాసనాలను పరిశీలించి కనుగొన్న అంశాన్ని తప్పుగా చెప్పలేని నిజాయితీతో ‘డాక్టర్ కాని పరిశోధక శాస్త్రి’ అయ్యారు. శాసనాల మీద పరిశోధనలు క్రమంగా అధికం చేస్తూ తన పరిశోధనాస్థాయిని పెంచుకుంటూ చరిత్ర, సంస్కృతులపై కృషి చేయడం ప్రారంభించారు. తెలంగాణ బిడ్డగా ఇక్కడి చరిత్రను సత్యవంతంగా, సమగ్రంగా నిజమైన చరిత్రను వెలుగులోకి తేవాలనే పట్టుదలతో శాస్త్రిగారు అనేక గ్రామాలు తిరిగి, చారిత్రక సంబంధ గ్రంథాలను వెలువరించడం ప్రారంభించారు. శాసనాలను శోధిస్తున్న ప్రారంభ సమయంలోనే వారికి విష్ణుకుండిన రాజులకు సంబంధించిన రెండు శాసనాలు లభించాయి. ఆ శాసనాలే ఆంధ్రదేశ చరిత్రలో అజ్ఞాతంగా ఉన్న కాలానికి సంబంధించినవి. ఆ శాసనాలే శాస్త్రిగారిని శాసన చరిత్ర పరిశోధనా రంగంలో అగ్రస్థానంలో నిలిపినాయి. ఆ శాసనాలే శాస్త్రిగారు కొన్నివందల శాసనాలు స్వంతంగా పరిష్కరించి, ప్రచురించడానికి ప్రేరణనిచ్చాయి. ఆ శాసనాలే విష్ణుకుండినుల మత విధానాన్ని, సంస్కృతిని ఎరుకపరిచినాయి. ఆ శాసనాలే తెలంగాణ శాసన పరిశోధకుడి సత్తాను చాటినాయి.శాస్త్రి గారి పరిశోధనలంతా ఒక ఎత్తు, వాటి విషయంలో ఆయన ఎదుర్కొన్న విమర్శలు ఒక ఎత్తు. విష్ణుకుండినులకు సంబంధించి తెలంగాణాలో ఇంత గొప్ప సామ్రాజ్యం ఉందా? అనేది మొదటి ప్రశ్న. ఇక్కడ పరిశోధన చేసే పండితులున్నారా? అనేది రెండో ప్రశ్న. అందునా శాసన పరిశోధకులు మూడవ ప్రశ్న. ఈ ప్రశ్నలన్నిటికీ శాస్త్రిగారు పత్రికాముఖంగా భారతిలో ఆధారాలతో సమాధానమిచ్చారు. ఆ సమయంలో వారికి శివలెంక శంభూప్రసాద్ గారి తోడ్పాటు ఎంతో ఉంది. అయినా శాస్త్రిగారి పరిశోధన మీద చిన్న చూపే. భారత పురావస్తు శాఖ డైరెక్టర్ వచ్చి శాస్త్రిగారితో మాట్లాడి, వారి పరిశోధనా విధానాన్ని, తేల్చిన అంశాలను చర్చించి, అవి శాస్త్రబద్ధమూ, సత్యనిష్ఠమూ అని నిర్ధారించారు. అంతేగాక శాస్త్రి గారి పరిశోధనల విశిష్టతను వివరిస్తూ జాతీయస్థాయి పరిశోధనాపత్రికలలో విపుల వ్యాసాలు రాశారు, అప్పటికి గాని శాస్త్రిగారి పరిశోధన మీద ఇక్కడి చరిత్రకారులకు, శాసన పరిశోధకులకు నమ్మకం ఏర్పడలేదు.తెలంగాణను కేంద్ర స్థానం చేసుకొని పెద్ద సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించి పరిపాలన సాగించిన వారు విష్ణుకుండినులు అని నిరూపించడమే కాకుండా వారి వంశవృక్ష, కాల నిర్ణయాన్ని చేసిన శాస్త్రిగారి పరిశోధన తరువాతి పరిశోధకులకు మార్గదర్శనం చేసింది. నూతన దృక్కోణంలో తెలంగాణలోని చరిత్రను వెలికితీయడంలో ఉత్సాహాన్ని నింపింది. విష్ణుకుండినులు అంటే నిలువెల్లా పులకించిపోయే శాస్త్రిగారు అనేక వేదికల ద్వారా వారి కీర్తి, వైభవాలను గంటలతరబడి వివరించేవారు. ఆ రాజులంటే ఉన్న అభిమానంతో తన మనుమడికి ‘విష్ణుకుండినశర్మ’ అని పేరు పెట్టారు.ఉత్తమ శాసన పరిశోధకులుగా, చరిత్ర అధ్యయనవేత్తగా, సృజనాత్మక రచయితగా, సర్వస్వాల నిర్మాణకర్తగా, చరిత్ర, సంస్కృతీ గ్రంథాల రచయితగా, పత్రికా సంపాదకునిగా, స్వగ్రామంలో హరిహర త్రిశక్తి దేవాలయ నిర్మాణ సంకల్పకర్తగా, ఎవరికి ఏ అవసరం వచ్చినా తీర్చే దాతృత్వం కల ఉదాత్తునిగా... బహుముఖీన వ్యక్తిత్వ సంపన్నుడిగా, తెలంగాణలో నడయాడే చారిత్రక సర్వస్వంగా భిన్నూరి నరసింహశాస్త్రి శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించారు. ఆ మహానుభావుడిని స్మరించుకోవడం మన తెలంగాణ చరిత్రను మనం యాదికి తెచ్చుకోవడమే. ‘శాస్త్రి నుడివితే ప్రతి మాటా శాసనమౌతుంది/శాస్త్రి అడిగితే రాయైనా తన చరిత్ర చెబుతుంది’.సాగి మనోహరి (నేడు బి.ఎన్.శాస్త్రి జయంతి)
ugaattama saasana parisodhakulugaa, charitra adhyayanavettagaa, srujanaatmaka rachayitagaa, sarvaswala nirmaanakartagaa, charitra, samskrutii grandhaala rachayitagaa, patrika sampaadakunigaa, swagraamamlo harihara trisakti devalaya nirmaana sankalpakartagaa, evariki e avasaram vachina teerche daatrutvam kala udaattuni... bahumukheena vyaktitva sampannudigaa, nadayade chaaritraka sarvaswamgaa bhinnuri narasimhasaastri saakhopasaakhalugaa vistarinchaaru.aa mahaanubhaavudini smarinchukovadam                         mana telamgaana charitranu manam yaadiki techukovadame.‘udyamah saahasam dhairyam buddhikh shaktih paraakramahachadethe yatra vartante tatra devah sahayakrut’pai amsaalanu eppuduu vishwasistuu, taanu nammina siddhaantaaniki anugunamgaa jeevinchina dhairyasali bi.en.saastri. e vishayamloonuu evariki talavanchaledu. achchamaina telamgaana biddagaa, telamgaana maandalikamlo maatlaadutuu, telamgaana ante pratyekamaina abhimaanamtho ikkadi charitranu veluguloki testuu, nirantaram telamgaana gurinchi, ikkada praantaala vishishtatanu goorchi cheptuu nadayade telamgaana charitragaa gurtimpu pondinavaaru bhinnuri narasimha saastri gaaru. bahusa e charitra parisodhakudu kaani, rajakeeya nayakudu kaani tiragananni graamaalu (sumaru 4 velu) tirigi saasanaalu sekarinchi, parisodhanalu nirvahinchina vidvadvarenyudu narasimhasaastri. sontamgaa 400 saasanaalu sekarinchi prachurinchaaru. ee mahatkaaryaanni aayana vishwavidyaalayamlo aachaarya padavilo undi nirvahinchaledu. oka saamaanya maanavudigaa untuu padi vishwavidyaalayaala panini okkare puurticheesaaru. narasimhasaastriki adbhutamaina dhaaranaasakti undedi. telangaanaloni e jilla e maarumuula graamam paeru cheppina aa ooriki sambandhinchina charitra visaeshaalu, akkada unna sarpanchulu, itara adhikaaraganam, oorlo unde peddataram... itla vela oorlu, vyaktula samacharam aayana naalkameeda undedi.saastrigaari parisoedhanaamsam ‘saasanaala dwara telugu bhasha vikasam’. veeriki palla durgayya gaaru paryavekshakulu. telugudesamlo unna velakoladi saasanaalanu pariseelinchi nannayaku puurvam nundi saasanaallo telugu bhasha evidhamgaa undo, etla parinaamam chendindo, aayaa rajula kaalamlo telugubhasha etla pooshinchabadindo yugala vaareegaa vibhajana chesukoni vraatapratilo rendu samputaalugaa vishwavidyaalayaaniki samarpinchaaru. tana parisodhanaa kaalamlo saasanaalanu gamaninchina saastrigaaru telugu saahityamlo nannaya kante poorvame nannechodudu aadikavi ani nirnayinchaaru. kumarasambhavanni modata saahitii lokaniki parichayam chesina manavalli ramakrishna kavi gaari vaadananu samarthistuu, daaniki tagina chaaritraatmakamaina saasanaadhaaraalanu bi.en.saastri perkonnaru. ee vishayamai vaaru 1972 fibravari bhaarati sanchikalo ‘aadikavi nannechodudu’ ane vyaasam vraasaaru. nannechoduni aadikavigaa angeekarinchani vaari gurinchi vyaasam chivaralo... ‘itlu aandhrabhaashalo tolikaavyamunu rachinchina aadikavi nannechodudu, sivakaviyainanduna marugunapadi padivaya sataabdamloaandhramunanda kaavyamu rachimpa, iruvadiyava sataabdilo aa grandhamu velugulooniki raga aandhra pandita prakaandulu, chaaritrakulu, nannechoduni pandrendava sataabdivaadugaa nirnayinchuta chudagaa konni konni durabhimaanamulenta saktivantamainavo oohimpavachchunu’ ani tana abhipraayaanni janku lekunda spashtamgaa prakatinchaaru.idhi saahityaparamgaa saastrigaaru chesina visaeshamaina krushi. vishwavidyaalayam vaaru korina vidhamgaa siddhaanta vyaasaanni tirigi samarpinchaledu. kevalam peehechdi digri koraku saasanaalanu pariseelinchi kanugonna amsaanni tappugaa cheppaleni nijaayitiitoe ‘dactor kaani parisodhaka saastri’ ayyaru. saasanaala meeda parisodhanalu kramangaa adhikam chestu tana parisoedhanaasthaayini penchukuntuu charitra, samskrutulapai krushi cheyadam praarambhinchaaru. telamgaana biddagaa ikkadi charitranu satyavantamgaa, samagramgaa nijamaina charitranu veluguloki tevalane pattudalatoe saastrigaaru aneka graamaalu tirigi, chaaritraka sambandha grandhaalanu veluvarinchadam praarambhinchaaru. saasanaalanu sodhistunna praarambha samayamlone vaariki vishnukundina rajulaku sambandhinchina rendu saasanaalu labhinchayi. aa saasanaale aandhradesha charitralo agnaatamgaa unna kaalaaniki sambandhinchinavi. aa saasanaale saastrigaarini saasana charitra parisodhanaa rangamlo agrasthaanamlo nilipinaayi. aa saasanaale saastrigaaru konnivandala saasanaalu swantamgaa parishkarinchi, prachurinchadaaniki prerananicchaayi. aa saasanaale vishnukundinula matha vidhaanaanni, samskrutini erukaparichinaayi. aa saasanaale telamgaana saasana parisodhakudi sattaanu chatinayi.saastri gaari parisoedhanalantaa oka ettu, vaati vishayamlo aayana edurkonna vimarsalu oka ettu. vishnukundinulaku sambandhinchi telamgaanaalo inta goppa saamraajyam undaa? anedi modati prasna. ikkada parisodhana chese panditulunnara? anedi rendo prasna. anduna saasana parisodhakulu moodava prasna. ee prasnalannitiki saastrigaaru patrikaamukhamgaa bhaaratilo aadhaaraalato samaadhaanamichaaru. aa samayamlo vaariki sivalenka sambhuprasad gaari thodpaatu entho undi. aina saastrigaari parisodhana meeda chinna chuupee. bhaarata puraavastu saakha director vachi saastrigaaritoe matladi, vaari parisodhanaa vidhaanaanni, telchina amsaalanu charchinchi, avi saastrabaddhamuu, satyanishtamuu ani nirdhaarinchaaru. antegaaka saastri gaari parisodhanala vishishtatanu vivaristuu jaatiiyasthaayi parisoedhanaapatrikalalo vipula vyaasaalu raasaaru, appatiki gaani saastrigaari parisodhana meeda ikkadi charitrakaarulaku, saasana parisodhakulaku nammakam erpadaledu.telangaananu kendra sthaanam chesukoni pedda saamraajyaanni sthaapinchi paripaalana saaginchina vaaru vishnukundinulu ani niroopinchadame kakunda vaari vamsavruksha, kaala nirnayaanni chesina saastrigaari parisodhana taruvaati parisodhakulaku maargadarsanam chesindi. noothana drukkonamlo telangaanaloni charitranu velikiteeyadamlo utsaahaanni nimpindi. vishnukundinulu ante niluvella pulakinchipoye saastrigaaru aneka vedikala dwara vaari keerti, vaibhavaalanu gantalatarabadi vivarinchevaaru. aa rajulante unna abhimaanamtho tana manumadiki ‘vishnukundinasarma’ ani paeru pettaaru.uttama saasana parisodhakulugaa, charitra adhyayanavettagaa, srujanaatmaka rachayitagaa, sarvaswala nirmaanakartagaa, charitra, samskrutii grandhaala rachayitagaa, patrika sampaadakunigaa, swagraamamlo harihara trisakti devalaya nirmaana sankalpakartagaa, evariki e avasaram vachina teerche daatrutvam kala udaattunigaa... bahumukheena vyaktitva sampannudigaa, telamgaanalo nadayade chaaritraka sarvaswamgaa bhinnuri narasimhasaastri saakhopasaakhalugaa vistarinchaaru. aa mahaanubhaavudini smarinchukovadam mana telamgaana charitranu manam yaadiki techukovadame. ‘saastri nudivithe prati mata saasanamoutundi/saastri adigithe rayaina tana charitra chebutundi’.saagi manohari (nedu bi.en.saastri jayanti)‘udyamah saahasam dhairyam buddhikh shaktih paraakramahachadethe yatra vartante tatra devah sahayakrut’pai amsaalanu eppuduu vishwasistuu, taanu nammina siddhaantaaniki anugunamgaa jeevinchina dhairyasali bi.en.saastri. e vishayamloonuu evariki talavanchaledu. achchamaina telamgaana biddagaa, telamgaana maandalikamlo maatlaadutuu, telamgaana ante pratyekamaina abhimaanamtho ikkadi charitranu veluguloki testuu, nirantaram telamgaana gurinchi, ikkada praantaala vishishtatanu goorchi cheptuu nadayade telamgaana charitragaa gurtimpu pondinavaaru bhinnuri narasimha saastri gaaru. bahusa e charitra parisodhakudu kaani, rajakeeya nayakudu kaani tiragananni graamaalu (sumaru 4 velu) tirigi saasanaalu sekarinchi, parisodhanalu nirvahinchina vidvadvarenyudu narasimhasaastri. sontamgaa 400 saasanaalu sekarinchi prachurinchaaru. ee mahatkaaryaanni aayana vishwavidyaalayamlo aachaarya padavilo undi nirvahinchaledu. oka saamaanya maanavudigaa untuu padi vishwavidyaalayaala panini okkare puurticheesaaru. narasimhasaastriki adbhutamaina dhaaranaasakti undedi. telangaanaloni e jilla e maarumuula graamam paeru cheppina aa ooriki sambandhinchina charitra visaeshaalu, akkada unna sarpanchulu, itara adhikaaraganam, oorlo unde peddataram... itla vela oorlu, vyaktula samacharam aayana naalkameeda undedi.saastrigaari parisoedhanaamsam ‘saasanaala dwara telugu bhasha vikasam’. veeriki palla durgayya gaaru paryavekshakulu. telugudesamlo unna velakoladi saasanaalanu pariseelinchi nannayaku puurvam nundi saasanaallo telugu bhasha evidhamgaa undo, etla parinaamam chendindo, aayaa rajula kaalamlo telugubhasha etla pooshinchabadindo yugala vaareegaa vibhajana chesukoni vraatapratilo rendu samputaalugaa vishwavidyaalayaaniki samarpinchaaru. tana parisodhanaa kaalamlo saasanaalanu gamaninchina saastrigaaru telugu saahityamlo nannaya kante poorvame nannechodudu aadikavi ani nirnayinchaaru. kumarasambhavanni modata saahitii lokaniki parichayam chesina manavalli ramakrishna kavi gaari vaadananu samarthistuu, daaniki tagina chaaritraatmakamaina saasanaadhaaraalanu bi.en.saastri perkonnaru. ee vishayamai vaaru 1972 fibravari bhaarati sanchikalo ‘aadikavi nannechodudu’ ane vyaasam vraasaaru. nannechoduni aadikavigaa angeekarinchani vaari gurinchi vyaasam chivaralo... ‘itlu aandhrabhaashalo tolikaavyamunu rachinchina aadikavi nannechodudu, sivakaviyainanduna marugunapadi padivaya sataabdamloaandhramunanda kaavyamu rachimpa, iruvadiyava sataabdilo aa grandhamu velugulooniki raga aandhra pandita prakaandulu, chaaritrakulu, nannechoduni pandrendava sataabdivaadugaa nirnayinchuta chudagaa konni konni durabhimaanamulenta saktivantamainavo oohimpavachchunu’ ani tana abhipraayaanni janku lekunda spashtamgaa prakatinchaaru.idhi saahityaparamgaa saastrigaaru chesina visaeshamaina krushi. vishwavidyaalayam vaaru korina vidhamgaa siddhaanta vyaasaanni tirigi samarpinchaledu. kevalam peehechdi digri koraku saasanaalanu pariseelinchi kanugonna amsaanni tappugaa cheppaleni nijaayitiitoe ‘dactor kaani parisodhaka saastri’ ayyaru. saasanaala meeda parisodhanalu kramangaa adhikam chestu tana parisoedhanaasthaayini penchukuntuu charitra, samskrutulapai krushi cheyadam praarambhinchaaru. telamgaana biddagaa ikkadi charitranu satyavantamgaa, samagramgaa nijamaina charitranu veluguloki tevalane pattudalatoe saastrigaaru aneka graamaalu tirigi, chaaritraka sambandha grandhaalanu veluvarinchadam praarambhinchaaru. saasanaalanu sodhistunna praarambha samayamlone vaariki vishnukundina rajulaku sambandhinchina rendu saasanaalu labhinchayi. aa saasanaale aandhradesha charitralo agnaatamgaa unna kaalaaniki sambandhinchinavi. aa saasanaale saastrigaarini saasana charitra parisodhanaa rangamlo agrasthaanamlo nilipinaayi. aa saasanaale saastrigaaru konnivandala saasanaalu swantamgaa parishkarinchi, prachurinchadaaniki prerananicchaayi. aa saasanaale vishnukundinula matha vidhaanaanni, samskrutini erukaparichinaayi. aa saasanaale telamgaana saasana parisodhakudi sattaanu chatinayi.saastri gaari parisoedhanalantaa oka ettu, vaati vishayamlo aayana edurkonna vimarsalu oka ettu. vishnukundinulaku sambandhinchi telamgaanaalo inta goppa saamraajyam undaa? anedi modati prasna. ikkada parisodhana chese panditulunnara? anedi rendo prasna. anduna saasana parisodhakulu moodava prasna. ee prasnalannitiki saastrigaaru patrikaamukhamgaa bhaaratilo aadhaaraalato samaadhaanamichaaru. aa samayamlo vaariki sivalenka sambhuprasad gaari thodpaatu entho undi. aina saastrigaari parisodhana meeda chinna chuupee. bhaarata puraavastu saakha director vachi saastrigaaritoe matladi, vaari parisodhanaa vidhaanaanni, telchina amsaalanu charchinchi, avi saastrabaddhamuu, satyanishtamuu ani nirdhaarinchaaru. antegaaka saastri gaari parisodhanala vishishtatanu vivaristuu jaatiiyasthaayi parisoedhanaapatrikalalo vipula vyaasaalu raasaaru, appatiki gaani saastrigaari parisodhana meeda ikkadi charitrakaarulaku, saasana parisodhakulaku nammakam erpadaledu.telangaananu kendra sthaanam chesukoni pedda saamraajyaanni sthaapinchi paripaalana saaginchina vaaru vishnukundinulu ani niroopinchadame kakunda vaari vamsavruksha, kaala nirnayaanni chesina saastrigaari parisodhana taruvaati parisodhakulaku maargadarsanam chesindi. noothana drukkonamlo telangaanaloni charitranu velikiteeyadamlo utsaahaanni nimpindi. vishnukundinulu ante niluvella pulakinchipoye saastrigaaru aneka vedikala dwara vaari keerti, vaibhavaalanu gantalatarabadi vivarinchevaaru. aa rajulante unna abhimaanamtho tana manumadiki ‘vishnukundinasarma’ ani paeru pettaaru.uttama saasana parisodhakulugaa, charitra adhyayanavettagaa, srujanaatmaka rachayitagaa, sarvaswala nirmaanakartagaa, charitra, samskrutii grandhaala rachayitagaa, patrika sampaadakunigaa, swagraamamlo harihara trisakti devalaya nirmaana sankalpakartagaa, evariki e avasaram vachina teerche daatrutvam kala udaattunigaa... bahumukheena vyaktitva sampannudigaa, telamgaanalo nadayade chaaritraka sarvaswamgaa bhinnuri narasimhasaastri saakhopasaakhalugaa vistarinchaaru. aa mahaanubhaavudini smarinchukovadam mana telamgaana charitranu manam yaadiki techukovadame. ‘saastri nudivithe prati mata saasanamoutundi/saastri adigithe rayaina tana charitra chebutundi’.saagi manohari (nedu bi.en.saastri jayanti)