
సేవలరంగాన్ని ‘వినియోగ ఆధారిత’, ‘ఆదాయ ఆధారిత’ అనే ఉపరంగాలుగా విభజించాలి. హోటల్లో డిన్నర్ వినియోగ ఆధారిత సేవ కాగా, ఆరోగ్యపర్యాటకం ఆదాయ ఆధారిత సేవ అవుతుంది. కొత్త బడ్జెట్లో ఆదాయ ఆధారిత సేవలపై సేవా పన్ను రేటును తగ్గించాలి.వ్యక్తుల వలే ప్రభుత్వాలూ ఆదాయాలు పెంపొందించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంటాయి. మోదీ ప్రభుత్వం అమలుపరిచిన డిమానిటైజేషన్ (పెద్దనోట్ల రద్దు), సంకల్పించిన నగదురహిత ఆర్థికవ్యవస్థ ప్రభుత్వపన్ను రాబడిని వృద్ధిచేసేందుకు దారితీస్తాయి. తదనుగుణంగా, ప్రజల అధీనంలో ఉన్న ఆదాయాల తగ్గుదలకు అవి దారితీస్తాయి. పదివేల రూపాయల ఆదాయం గల వ్యక్తి ఒకరు రూ.500 పన్నుగా చెల్లిస్తాడు. మిగతా రూ.9,500ను కుటుంబ అవసరాలకు వినియోగించుకుంటాడు. ఆదాయపు పన్ను రూ.800కి పెరిగితే అతను తన వినియోగాన్ని రూ.9,200లకే పరిమితం చేసుకోవలసివుంటుంది. పెరిగిన పన్ను రాబడిని ప్రభుత్వం యుక్తంగా ఉపయోగిస్తే, కోల్పోయిన ఆదాయం గురించి సదరువ్యక్తి చింతించవలసిన అవసరముండదు. మురికివాడలలో తాగునీటి సరఫరా, మురుగునీటి సదుపాయాలను మరింతగా మెరుగుపర్చేందుకు ప్రభుత్వం తన రాబడిని మదుపుచేస్తే, వైద్య అవసరాల నిమిత్తం ప్రజలు చేసే వ్యయం తగ్గిపోతుంది.గ్రామీణరోడ్లు, హైవేల నిర్మాణంలో మదుపులను పెంచితే రైతులు తమ ఉత్పత్తులను మార్కెట్లకు తరలించడం సులువవుతుంది. ఇటువంటి చర్యలు ప్రజల ఆదాయాలపెరుగుదలకు, అధిక పన్నుల వల్ల వ్యక్తుల ఆదాయ నష్టాన్ని భర్తీచేసేందుకు తోడ్పడుతాయి. అయితే ప్రభుత్వం పెరిగిన రాబడిని సిబ్బందికి అధిక వేతన భత్యాలను చెల్లించేందుకు, యుద్ధ విమానాల కొనుగోలుకు ఉపయోగిస్తే ప్రజలు పేదరికంలోకి జారిపోతారు. ఈ వాస్తవాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని ప్రభుత్వ మదుపులు ప్రజానుకూలంగా వుండేందుకు కొత్త బడ్జెట్ తోడ్పడాలి.సరే, ఉద్యోగాల సృష్టి అంతకంతకూ దిగజారిపోతోంది. కార్మికులకు డిమాండ్ తగ్గిపోవడంతో మూడేళ్ళుగా వేతనాలు స్తంభించిపోయాయి. వస్తూత్పత్తి, వ్యవసాయరంగాలలో యంత్రాల వినియోగం పెరిగిపోయింది. దీంతో కార్మికులు, వ్యవసాయకూలీలు పెద్ద సంఖ్యలో జీవనాధారాలు కోల్పోయారు. మొబైల్ ఫోన్స్ సర్వీసింగ్ మొదలైన సేవలరంగంలో కొత్త ఉద్యోగాలు సృష్టి అవుతున్నాయి. అయితే వీటి సంఖ్య చాలా స్వల్పం. అదే సమయంలో ఉద్యోగాల విపణిలోకి ప్రవేశిస్తున్న యువత అంతకంతకూ పెరిగిపోతోంది. జీవనాధారాలు కొరవడితే వారు నేరస్థులు లేదా ఉగ్రవాదులుగా పరిణమించే ప్రమాదం లేకపోలేదు. మోదీ ప్రభుత్వ ‘మేకిన్ ఇండియా’ విధానం పెద్ద ఎత్తున ఆటోమేటిక్ యంత్రాలతో వస్తూత్పత్తిని ప్రోత్సహిస్తోంది. మానవవనరుల స్థానంలో యంత్రాల వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించే విధానానికి స్వస్తి చెప్పాలి. గతంలో వలే నిర్దిష్ట శ్రమ సాంద్ర రంగాలను ప్రత్యేకంగా చిన్నతరహా పరిశ్రమలకు రిజర్వ్చేయాలి. మన ఆర్థిక వ్యవస్థలో అత్యధిక ఉద్యోగాలను సృష్టిస్తున్నది చిన్నతరహా పరిశ్రమలే. యంత్రాలను తక్కువగాను మానవవనరులను అధికంగాను ఉపయోగించుకొనే పెద్దపరిశ్రమలకు పన్ను ప్రోత్సాహకాలు కల్పించాలి. స్వయం ఉపాధి పొందుతున్నవారికి ఆదాయ పన్నును పూర్తిగా మినహాయించాలి. ఇక రైతుల విషయం చెప్పేదేముంది? వారి దుస్థితి కొనసాగుతూనే వున్నది. రైతుల ఆత్మహత్యలు పెరిగిపోవడం ఒక రివాజుగా మారిపోయింది. గ్రామీణప్రాంతాల నుంచి పట్టణాలకు వలసలు ఆగడం లేదు. వ్యవసాయం లాభదాయకంగా ఉండకపోవడంతో వేలాది కుటుంబాలు పట్టణాలకు వలసవస్తున్నాయి. వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ధరలు గణనీయంగా పడిపోతుండడమే ఇందుకు కారణం. వాటి ధరలు పెంచడమే రైతుల దుస్థితికి ఏకైక పరిష్కారం. అయితే ప్రభుత్వం ఇందుకు విరుద్ధమైన విధానాన్ని అనుసరిస్తోంది. పప్పు ధాన్యాలుమొదలైన వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల దిగుమతిని ప్రభుత్వం ప్రోత్సహిస్తోంది. దీనివల్ల పట్టణ ప్రాంతాల వినియోగదారులకు ధరలు అందుబాటులో ఉంటున్నాయి. అయితే, రైతుల ప్రయోజనాలు దెబ్బతింటున్నాయి. ఆహార భద్రత అనేది దేశీయ ఉత్పత్తులపైనే ఆధారపడి వున్నందున ఆహార ధాన్యాల దిగుమతిని ప్రభుత్వం గణనీయంగా తగ్గించి తీరాలి. పట్టణ వినియోగదారులు నష్టపోయినా ప్రభుత్వం ఈ చర్య తీసుకోక తప్పదు.మన ఆర్థిక వ్యవస్థ చోదకశక్తి ఇప్పుడు సేవల రంగమే. స్థూల జాతీయోత్పత్తిలో సేవలరంగం వాటా ఇప్పుడు 60శాతంగా ఉన్నది.సేవలరంగం చెల్లించే సేవా పన్ను రేటును పెంచడానికి ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉన్నదని తెలుస్తోంది. వస్తు, సేవల పన్నుకు ప్రతిపాదించిన 18 శాతం ప్రాతిపదిక రేటుకు సేవాపన్నురేటు ఇంచుమించు సమానంగా ఉంటుందని భావిస్తున్నారు. ఇదేగనుక జరిగితే ప్రభుత్వ పన్నురాబడి ఇతోధికంగాపెరుగుతుంది. అయితే దీనివల్ల ఆర్థికాభివృద్ధి, ఉద్యోగాల సృష్టిమందగిస్తాయి. మరి మార్గాంతరం? సేవలరంగాన్ని ‘వినియోగ ఆధారిత’, ‘ఆదాయ ఆధారిత’ అనే ఉప రంగాలుగా విభజించడం ఉపయుక్తంగా వుంటుంది. హోటల్లో తినడం వినియోగ ఆధారిత సేవ అవుతుంది. ఆరోగ్యపర్యాటకం ఆదాయ ఆధారిత సేవ అవుతుంది. కొత్త బడ్జెట్లో ఆదాయ–ఆధారిత సేవలపైసేవా పన్నురేటును తగ్గించాలి.(వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)

sevalaramgaanni ‘viniyoga aadhaarita’, ‘aadaaya aadhaarita’ ane uparamgaalugaa vibhajinchaali. hotallo dinner viniyoga aadhaarita seva kaga, aarogyaparyaatakam aadaaya aadhaarita seva avutundi. kotta badjetlo aadaaya aadhaarita sevalapai seva pannu retunu tagginchaali.vyaktula vale prabhutvaaluu aadaayaalu pempondinchukovadaanika prayatnistuntaayi. modii prabhutvam amaluparichina demanitisation (peddanotla raddu), sankalpinchina nagadurahita aardhikavyavastha prabhutvapannu rabadini vruddhichesenduku daariteestaayi. tadanugunamgaa, prajala adheenamlo unna aadaayaala taggudalaku avi daariteestaayi. padivela roopaayala aadaayam gala vyakti okaru roo.500 pannugaa chellistaadu. migata roo.9,500nu kutumba avasaraalaku viniyoginchukuntaadu. aadaayapu pannu roo.800ki perigithe atanu tana viniyogaanni roo.9,200lake parimitam chesukovalasivuntundi. perigina pannu rabadini prabhutvam yuktamgaa upayogiste, kolpoina aadaayam gurinchi sadaruvyakti chintinchavalasina avasaramundadu. murikivaadalalo taguneeti sarafara, muruguneeti sadupaayaalanu marintagaa meruguparchenduku prabhutvam tana rabadini madupucheste, vaidya avasaraala nimittam prajalu chese vyayam taggipotundi.graminarodlu, haivela nirmaanamlo madupulanu penchithe raitulu tama utpattulanu maarketlaku taralinchadam suluvavutundi. ituvanti charyalu prajala aadaayaalaperugudalaku, adhika pannula valla vyaktula aadaaya nashtaanni bhartichesenduku thodpaduthaayi. ayithe prabhutvam perigina rabadini sibbandiki adhika vetana bhatyaalanu chellinchenduku, yuddha vimaanaala konugoluku upayogiste prajalu pedarikamloki jaaripotaaru. ee vaastavaanni drushtilo unchukoni prabhutva madupulu prajaanukuulamgaa vundenduku kotta budget todpadaali.sare, udyogaala srushti antakantakuu digajaripotondi. kaarmikulaku demand taggipovadamto moodellugaa vetanaalu stambhinchipoyaayi. vastuutpatti, vyavasaayaramgaalalo yantraala viniyogam perigipoyindi. deentho kaarmikulu, vyavasaayakuuleelu pedda sankhyalo jeevanaadhaaraalu kolpoyaru. mobail fones survicing modalaina sevalarangamlo kotta udyogaalu srushti avutunnaayi. ayithe veeti sankhya chala swalpam. adhe samayamlo udyogaala vipaniloki pravesistunna yuvata antakantakuu perigipotondi. jeevanaadhaaraalu koravadithe vaaru nerasthulu leda ugravaadulugaa parinaminche pramaadam lekapoledu. modii prabhutva ‘mekin india’ vidhaanam pedda ettuna automatic yantraalato vastuutpattini prothsahistondi. maanavavanarula sthaanamlo yantraala viniyogaanni prothsahinche vidhaanaaniki swasti cheppali. gatamlo vale nirdishta shrama sandra rangaalanu pratyekamgaa chinnataraha parisramalaku rijarvcheyali. mana aardhika vyavasthalo atyadhika udyogaalanu srushtistunnadi chinnataraha parisramale. yantraalanu takkuvagaanu maanavavanarulanu adhikamgaanu upayoginchukone peddaparisramalaku pannu prothsaahakaalu kalpinchaali. swayam upaadhi pondutunnavaariki aadaaya pannunu puurtigaa minahaayinchaali. ika raitula vishayam cheppedemundi? vaari dusthiti konasagutune vunnadi. raitula aatmahatyalu perigipovadam oka rivajuga maaripoyindi. graameenapraantaala nunchi pattanaalaku valasalu aagadam ledu. vyavasaayam laabhadaayakamgaa undakapovadamto velaadi kutumbaalu pattanaalaku valasavastunnaayi. vyavasaaya utpattula dharalu gananeeyamgaa padipotundadame induku kaaranam. vaati dharalu penchadame raitula dusthitiki ekaika parishkaaram. ayithe prabhutvam induku viruddhamaina vidhaanaanni anusaristondi. pappu dhaanyaalumodalaina vyavasaaya utpattula digumatini prabhutvam prothsahistondi. deenivalla pattana praantaala viniyogadaarulaku dharalu andubaatulo untunnaayi. ayithe, raitula prayojanaalu debbatintunnaayi. aahaara bhadrata anedi desheeya utpattulapaine aadhaarapadi vunnanduna aahaara dhaanyaala digumatini prabhutvam gananeeyamgaa tagginchi tiiraali. pattana viniyogadaarulu nashtapoyina prabhutvam ee charya teesukoka tappadu.mana aardhika vyavastha chodakasakti ippudu sevala rangame. sthoola jaatiiyotpattilo sevalarangam wata ippudu 60saatamgaa unnadi.sevalarangam chellinche seva pannu retunu penchadaaniki prabhutvam siddamgaa unnadani telustondi. vastu, sevala pannuku pratipaadinchina 18 saatam praatipadika retuku sevapannuretu inchuminchu samaanamgaa untundani bhaavistunnaaru. ideganuka jarigithe prabhutva pannurabadi itodhikangaaperugutunda. ayithe deenivalla aardhikaabhivruddhi, udyogaala srushtimandagistaayi. mari maargaantaram? sevalaramgaanni ‘viniyoga aadhaarita’, ‘aadaaya aadhaarita’ ane upa rangaalugaa vibhajinchadam upayuktamgaa vuntundi. hotallo tinadam viniyoga aadhaarita seva avutundi. aarogyaparyaatakam aadaaya aadhaarita seva avutundi. kotta badjetlo aadaaya–aadhaarita sevalapaiseva pannuretunu tagginchaali.(vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)