
ఎన్.టి.ఆర్. తర్వాత దేశ రాజధానిలో తెలుగువాడు తలెత్తుకు జీవించడానికి స్ఫూర్తి నీయగల మరో నేత వెంకయ్యనాయుడు అని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు. దేశంలో రెండో ఉన్నత పదవి స్వీకరిస్తున్న మరో తెలుగు నేత అయిన ఆయనకు శుభాభినందనలు. తొలి తెలుగు ఉపరాష్ట్రపతి అయిన సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ మాదిరే ఆయన ఉప రాష్ట్రపతి పదవి అనంతరం అత్యున్నతమైన పదవిని అధిష్టించగలరనడంలో అనుమానం లేదు.భారత దేశంలోని ప్రముఖ విశ్వవిద్యాలయాల్లో, పాతతరం విద్యాసంస్థల్లో పేరేన్నికగన్న ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధం ఉన్న మరో నాయకుడు, తెలుగు నేలతో సంబంధం ఉన్న మరో నేత దేశంలో ఉన్నత స్థానాన్ని అధిరోహించబోతున్నారు. ప్రముఖ విద్యావేత్త సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ భారత దేశానికి తొలి ఉపరాష్ట్రపతే కాక ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ ఏర్పడిన అయిదు సంవత్సరాలకు ఆ విశ్వవిద్యాలయానికి కులపతిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. ఆ తర్వాత దాదాపు రెండు దశాబ్దాలకు ఆయన స్వాతంత్ర్యానంతరం భారతదేశానికి తొలి ఉపరాష్ట్రపతిగా సేవలందించారు. అనంతరం ఆయన దేశంలో అత్యున్నతమైన రాష్ట్రపతి పదవిని కూడా అధిష్ఠించారు. ఆయన తర్వాత చాలా రోజులకు మరో తెలుగువాడు వి.వి.గిరి ఉపరాష్ట్రపతి అయినప్పటికీ ఆయనకు ఆంధ్రా యూనివర్సిటీతో సంబంధం లేదు.దాదాపు 43 సంవత్సరాల తర్వాత మరోసారి తెలుగువాడు దేశంలో రెండో ఉన్నత పదవి అయిన ఉపరాష్ట్రపతి పదవిని చేపట్టబోతున్నారు. ఆయన ఎవరో కాదు, అచ్చమైన తెలుగు నేత, పంచెకట్టుతో ప్రపంచానికి తెలుగుదనాన్ని చాటి చెప్పిన నెల్లూరు జిల్లా ముద్దుబిడ్డ, ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ సరస్వతీ దేవి తనయుడు అయిన ముప్పవరపు వెంకయ్యనాయుడు. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్, వి.వి. గిరిలు ఇద్దరూ తెలుగు వారైనా, వారిలో ఒకరు తెలుగు నేల సరిహద్దుల్లో ఉన్న తిరుత్తణి నగర సమీపంలో జన్మిస్తే మరొకరు ఒడిశాలో భాగమైన బరంపురంలో జన్మించారు. ఈ దృష్ట్యా తెలుగు నేలపై జన్మించి, ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యాభ్యాసం చేసి దేశంలో ఉన్నత స్థానానికి ఎదిగిన ఏకైక తెలుగు నేత వెంకయ్యనాయుడు అని చెప్పక తప్పదు.వెంకయ్యనాయుడు నెల్లూరు జిల్లాలో డిగ్రీ పూర్తి చేసిన తర్వాత ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో న్యాయశాస్త్రంలో పట్టా పొందారు. అంతర్జాతీయ న్యాయశాస్త్రాన్ని ఆయన ప్రత్యేక సబ్జెక్టుగా తీసుకున్నారు. ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ విద్యార్థి రాజకీయాల్లో చురుకుగా పనిచేసారు. 1973–74 మధ్య ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో అన్ని విభాగాల కళాశాలల విద్యార్థి సంఘాలన్నిటికీ ఆయన అఖిల భారత విద్యార్థి పరిషత్ తరఫున అధ్యక్షుడుగా పనిచేశారు. 1974లో లోక్ నాయక్ జయప్రకాశ్ నారాయణ్తో ప్రభావితుడై ఉమ్మడి ఆంద్రప్రదేశ్ క్షాత్ర సంఘర్ష సమితిని స్థాపించి అధ్యక్షుడయ్యారు. విద్యార్థి రాజకీయాల్లో ఉన్నప్పుడే ఆయనలో రాజకీయనేత లక్షణాలు గోచరించాయి. అనర్గళంగా, ఉర్రూత లూగించే విధంగా మాట్లాడడం ఆయనకు సహజంగా అబ్బింది. విద్యార్థుల సమస్యలు ఏవైనా ఆయన వాటిని పరిష్కరించడంలో ముందుండేవారు. జై ఆంధ్రా ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. ఎమర్జెన్సీలో జైలు పాలైన వెంకయ్య జనతా పార్టీ యువజన విభాగం అధ్యక్షుడుగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. 1978లో శాసనసభ్యుడుగా పోటీచేసి ఎన్నికైన వెంకయ్య క్రియాశీలక రాజకీయాల నుంచి వెనుతిరిగి చూడలేదు.అదే సమయంలో పార్లమెంట్ సభ్యుడు హరిబాబు ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థిగా ఉంటే నేను ఎంఏ హిందీని అభ్యసించి అక్కడే తెలుగు, హిందీ భాషల్లో పరిశోధన చేశాను. నాకూ వెంకయ్య సాంగత్యంలో ప్రత్యేక ఆంధ్రా ఉద్యమంలో పాల్గొనడం, ఎమర్జెన్సీలో జైలు పాలు కావడం తప్పలేదు.ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ నుంచి జాతీయ స్థాయిలో మరో ఉన్నత స్థానానికి వెళ్లిన రాజకీయ నాయకుడు జి.ఎం.సి బాలయోగి. ఆయన కూడా ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలోనే లా పూర్తి చేశారు. దళిత కుటుంబంలో జున్మించిన బాలయోగి వాజపేయి ప్రభుత్వకాలంలో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన స్పీకర్ పదవిని అద్భుతంగా నిర్వహించారు. మిత భాషి, సాధు స్వభావి అయిన బాలయోగి ఎంతటి పెద్ద సమస్యలు వచ్చినా చిరునవ్వుతో ఎదుర్కొనేవారు. అత్యంత సంక్షుభిత సమయాల్లో కూడా సంయమనం కోల్పోకుండా లోక్సభను సమర్థవంతంగా నిర్వహించిన ఘనత ఆయనకే దక్కింది. ఇక ఇదే యూనివర్సిటీలో చదివి జాతీయ స్థాయిలో కేంద్ర మంత్రి పదవులు పొందిన వారు ఎందరో. వారిలో ఎర్రంనాయుడు, జె.డి.శీలం, పళ్లం రాజు, పనబాక లక్ష్మి తదితరులు ఉన్నారు. కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలో సహాయమంత్రిగా బాద్యతలు నిర్వర్తించిన జె.డి. శీలం ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో కెమిస్ట్రీలో ఎమ్మెస్సీ చేసి అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్గా పనిచేశారు. కేంద్ర మానవ వనరుల మంత్రిగా పనిచేసిన పళ్లం రాజు కూడా ఇదే విద్యాసంస్థలో ఎలెక్ట్రానిక్ అండ్ కమ్యూనికేషన్ ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేశారు. పెట్రోలియం, సహజవాయు మంత్రిత్వ శాఖలో సహాయమంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించిన పనబాక లక్ష్మి కూడా ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలోనే ఎంఏ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ పూర్తి చేసారు. దివంగత నేత, కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించిన కింజరాపు ఎర్రన్నాయుడు ఇదే విశ్వవిద్యాలయంలో లా చేసి ప్రథమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు.బహుశా దేశంలో జాతీయ స్థాయిలో అత్యున్నత స్థానానికి ఎదిగిన రాజకీయ నాయకులను, మేధావులను, విద్యావేత్తలను, శాస్త్రవేత్తలను, పారిశ్రామిక వేత్తలను తయారుచేసిన విద్యాసంస్థల్లో ఆంధ్రా యూనివర్సిటీకి మించిన యూనివర్సిటీ లేదనే చెప్పాలి. ఉపరాష్ట్రపతి పదవిని అధిష్టించబోతున్న వెంకయ్యనాయుడునే కాదు, లోక్సభ స్పీకర్ పదవిని నిర్వహించిన బాలయోగిని, రిజర్వు బ్యాంకు ఆఫ్ ఇండియా గవర్నర్ పదవి నిర్వహించిన దువ్వూరి సుబ్బారావు లాంటి ఆర్థిక వేత్తల్ని, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో విమానాశ్రయాలను నిర్మిస్తున్న జీఎంఆర్ వంటి పారిశ్రామికవేత్తల్ని, పద్మవిభూషణ్ గ్రహీత అయిన ప్రముఖ గణాంక శాస్త్రవేత్త, భారతరత్న గ్రహీత సి.ఆర్.రావు, చరిత్రకారుడు, సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ కుమారుడు సర్వేపల్లి గోపాల్ లాంటి విద్యావేత్తల్ని ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ సృజించింది.ఇవాళ తెలుగునేల పరిమళం దశ దిశలా వ్యాపిస్తున్న నేపథ్యంలో ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ నిర్వహించిన చారిత్రాత్మక పాత్రను మనం విస్మరించలేము.తరతరమ్ములు దాటి తరలివచ్చిన మహాత్ముల తపఃసంపత్తి నీ వారసత్వం..ఇచట పుట్టిన చిగురు కొమ్మైన చేవయని ఆంధ్రులకు అందినది ఆర్యసత్వం..అని ఒక మహా కవి అన్నారు. తల ఎత్తి జీవించు తమ్ముడా.. తెలుగు నేలలో మొలకెత్తినాననీ.. కనుక నిలువెత్తుగా ఎదిగినాననీ.. అని ఆ కవి ఆలపించిన గీతిక నేడు మరోసారి అక్షరాలా నిజం కావస్తున్నది. స్వర్గీయ నందమూరి తారకరామారావు తర్వాత దేశ రాజధానిలో తెలుగు వాడు తలెత్తుకు జీవించడానికి స్ఫూర్తినీయగల మరో నేత వెంకయ్యనాయుడు అని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు. దేశంలో రెండో ఉన్నత పదవి స్వీకరిస్తున్న మరో తెలుగు నేత అయిన ఆయనకు శుభాభినందనలు. తొలి తెలుగు ఉపరాష్ట్రపతి అయిన సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ మాదిరే ఆయన ఉప రాష్ట్రపతి పదవి అనంతరం అత్యున్నతమైన పదవిని అధిష్టించగలరనడంలో అనుమానం లేదు.ఆచార్య యార్లగడ్డ లక్ష్మీప్రసాద్భారత దేశంలోని ప్రముఖ విశ్వవిద్యాలయాల్లో, పాతతరం విద్యాసంస్థల్లో పేరేన్నికగన్న ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధం ఉన్న మరో నాయకుడు, తెలుగు నేలతో సంబంధం ఉన్న మరో నేత దేశంలో ఉన్నత స్థానాన్ని అధిరోహించబోతున్నారు. ప్రముఖ విద్యావేత్త సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ భారత దేశానికి తొలి ఉపరాష్ట్రపతే కాక ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ ఏర్పడిన అయిదు సంవత్సరాలకు ఆ విశ్వవిద్యాలయానికి కులపతిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. ఆ తర్వాత దాదాపు రెండు దశాబ్దాలకు ఆయన స్వాతంత్ర్యానంతరం భారతదేశానికి తొలి ఉపరాష్ట్రపతిగా సేవలందించారు. అనంతరం ఆయన దేశంలో అత్యున్నతమైన రాష్ట్రపతి పదవిని కూడా అధిష్ఠించారు. ఆయన తర్వాత చాలా రోజులకు మరో తెలుగువాడు వి.వి.గిరి ఉపరాష్ట్రపతి అయినప్పటికీ ఆయనకు ఆంధ్రా యూనివర్సిటీతో సంబంధం లేదు.దాదాపు 43 సంవత్సరాల తర్వాత మరోసారి తెలుగువాడు దేశంలో రెండో ఉన్నత పదవి అయిన ఉపరాష్ట్రపతి పదవిని చేపట్టబోతున్నారు. ఆయన ఎవరో కాదు, అచ్చమైన తెలుగు నేత, పంచెకట్టుతో ప్రపంచానికి తెలుగుదనాన్ని చాటి చెప్పిన నెల్లూరు జిల్లా ముద్దుబిడ్డ, ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ సరస్వతీ దేవి తనయుడు అయిన ముప్పవరపు వెంకయ్యనాయుడు. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్, వి.వి. గిరిలు ఇద్దరూ తెలుగు వారైనా, వారిలో ఒకరు తెలుగు నేల సరిహద్దుల్లో ఉన్న తిరుత్తణి నగర సమీపంలో జన్మిస్తే మరొకరు ఒడిశాలో భాగమైన బరంపురంలో జన్మించారు. ఈ దృష్ట్యా తెలుగు నేలపై జన్మించి, ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యాభ్యాసం చేసి దేశంలో ఉన్నత స్థానానికి ఎదిగిన ఏకైక తెలుగు నేత వెంకయ్యనాయుడు అని చెప్పక తప్పదు.వెంకయ్యనాయుడు నెల్లూరు జిల్లాలో డిగ్రీ పూర్తి చేసిన తర్వాత ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో న్యాయశాస్త్రంలో పట్టా పొందారు. అంతర్జాతీయ న్యాయశాస్త్రాన్ని ఆయన ప్రత్యేక సబ్జెక్టుగా తీసుకున్నారు. ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ విద్యార్థి రాజకీయాల్లో చురుకుగా పనిచేసారు. 1973–74 మధ్య ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో అన్ని విభాగాల కళాశాలల విద్యార్థి సంఘాలన్నిటికీ ఆయన అఖిల భారత విద్యార్థి పరిషత్ తరఫున అధ్యక్షుడుగా పనిచేశారు. 1974లో లోక్ నాయక్ జయప్రకాశ్ నారాయణ్తో ప్రభావితుడై ఉమ్మడి ఆంద్రప్రదేశ్ క్షాత్ర సంఘర్ష సమితిని స్థాపించి అధ్యక్షుడయ్యారు. విద్యార్థి రాజకీయాల్లో ఉన్నప్పుడే ఆయనలో రాజకీయనేత లక్షణాలు గోచరించాయి. అనర్గళంగా, ఉర్రూత లూగించే విధంగా మాట్లాడడం ఆయనకు సహజంగా అబ్బింది. విద్యార్థుల సమస్యలు ఏవైనా ఆయన వాటిని పరిష్కరించడంలో ముందుండేవారు. జై ఆంధ్రా ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. ఎమర్జెన్సీలో జైలు పాలైన వెంకయ్య జనతా పార్టీ యువజన విభాగం అధ్యక్షుడుగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. 1978లో శాసనసభ్యుడుగా పోటీచేసి ఎన్నికైన వెంకయ్య క్రియాశీలక రాజకీయాల నుంచి వెనుతిరిగి చూడలేదు.అదే సమయంలో పార్లమెంట్ సభ్యుడు హరిబాబు ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థిగా ఉంటే నేను ఎంఏ హిందీని అభ్యసించి అక్కడే తెలుగు, హిందీ భాషల్లో పరిశోధన చేశాను. నాకూ వెంకయ్య సాంగత్యంలో ప్రత్యేక ఆంధ్రా ఉద్యమంలో పాల్గొనడం, ఎమర్జెన్సీలో జైలు పాలు కావడం తప్పలేదు.ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ నుంచి జాతీయ స్థాయిలో మరో ఉన్నత స్థానానికి వెళ్లిన రాజకీయ నాయకుడు జి.ఎం.సి బాలయోగి. ఆయన కూడా ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలోనే లా పూర్తి చేశారు. దళిత కుటుంబంలో జున్మించిన బాలయోగి వాజపేయి ప్రభుత్వకాలంలో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన స్పీకర్ పదవిని అద్భుతంగా నిర్వహించారు. మిత భాషి, సాధు స్వభావి అయిన బాలయోగి ఎంతటి పెద్ద సమస్యలు వచ్చినా చిరునవ్వుతో ఎదుర్కొనేవారు. అత్యంత సంక్షుభిత సమయాల్లో కూడా సంయమనం కోల్పోకుండా లోక్సభను సమర్థవంతంగా నిర్వహించిన ఘనత ఆయనకే దక్కింది. ఇక ఇదే యూనివర్సిటీలో చదివి జాతీయ స్థాయిలో కేంద్ర మంత్రి పదవులు పొందిన వారు ఎందరో. వారిలో ఎర్రంనాయుడు, జె.డి.శీలం, పళ్లం రాజు, పనబాక లక్ష్మి తదితరులు ఉన్నారు. కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలో సహాయమంత్రిగా బాద్యతలు నిర్వర్తించిన జె.డి. శీలం ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో కెమిస్ట్రీలో ఎమ్మెస్సీ చేసి అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్గా పనిచేశారు. కేంద్ర మానవ వనరుల మంత్రిగా పనిచేసిన పళ్లం రాజు కూడా ఇదే విద్యాసంస్థలో ఎలెక్ట్రానిక్ అండ్ కమ్యూనికేషన్ ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేశారు. పెట్రోలియం, సహజవాయు మంత్రిత్వ శాఖలో సహాయమంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించిన పనబాక లక్ష్మి కూడా ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలోనే ఎంఏ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ పూర్తి చేసారు. దివంగత నేత, కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించిన కింజరాపు ఎర్రన్నాయుడు ఇదే విశ్వవిద్యాలయంలో లా చేసి ప్రథమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు.బహుశా దేశంలో జాతీయ స్థాయిలో అత్యున్నత స్థానానికి ఎదిగిన రాజకీయ నాయకులను, మేధావులను, విద్యావేత్తలను, శాస్త్రవేత్తలను, పారిశ్రామిక వేత్తలను తయారుచేసిన విద్యాసంస్థల్లో ఆంధ్రా యూనివర్సిటీకి మించిన యూనివర్సిటీ లేదనే చెప్పాలి. ఉపరాష్ట్రపతి పదవిని అధిష్టించబోతున్న వెంకయ్యనాయుడునే కాదు, లోక్సభ స్పీకర్ పదవిని నిర్వహించిన బాలయోగిని, రిజర్వు బ్యాంకు ఆఫ్ ఇండియా గవర్నర్ పదవి నిర్వహించిన దువ్వూరి సుబ్బారావు లాంటి ఆర్థిక వేత్తల్ని, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో విమానాశ్రయాలను నిర్మిస్తున్న జీఎంఆర్ వంటి పారిశ్రామికవేత్తల్ని, పద్మవిభూషణ్ గ్రహీత అయిన ప్రముఖ గణాంక శాస్త్రవేత్త, భారతరత్న గ్రహీత సి.ఆర్.రావు, చరిత్రకారుడు, సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ కుమారుడు సర్వేపల్లి గోపాల్ లాంటి విద్యావేత్తల్ని ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ సృజించింది.ఇవాళ తెలుగునేల పరిమళం దశ దిశలా వ్యాపిస్తున్న నేపథ్యంలో ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ నిర్వహించిన చారిత్రాత్మక పాత్రను మనం విస్మరించలేము.తరతరమ్ములు దాటి తరలివచ్చిన మహాత్ముల తపఃసంపత్తి నీ వారసత్వం..ఇచట పుట్టిన చిగురు కొమ్మైన చేవయని ఆంధ్రులకు అందినది ఆర్యసత్వం..అని ఒక మహా కవి అన్నారు. తల ఎత్తి జీవించు తమ్ముడా.. తెలుగు నేలలో మొలకెత్తినాననీ.. కనుక నిలువెత్తుగా ఎదిగినాననీ.. అని ఆ కవి ఆలపించిన గీతిక నేడు మరోసారి అక్షరాలా నిజం కావస్తున్నది. స్వర్గీయ నందమూరి తారకరామారావు తర్వాత దేశ రాజధానిలో తెలుగు వాడు తలెత్తుకు జీవించడానికి స్ఫూర్తినీయగల మరో నేత వెంకయ్యనాయుడు అని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు. దేశంలో రెండో ఉన్నత పదవి స్వీకరిస్తున్న మరో తెలుగు నేత అయిన ఆయనకు శుభాభినందనలు. తొలి తెలుగు ఉపరాష్ట్రపతి అయిన సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ మాదిరే ఆయన ఉప రాష్ట్రపతి పదవి అనంతరం అత్యున్నతమైన పదవిని అధిష్టించగలరనడంలో అనుమానం లేదు.ఆచార్య యార్లగడ్డ లక్ష్మీప్రసాద్

en.ti.ar. tarvaata desha raajadhaanilo teluguvaadu talettuku jeevinchadaaniki sphurthy neeyagala maro netha venkayyanaayudu ani cheppadamlo atisayokti ledu. desamlo rendo unnata padavi sweekaristunna maro telugu netha ayina aayanaku subhaabhinandanalu. toli telugu uparaashtrapati ayina sarvepalli radhakrishnan madire aayana upa rashtrapati padavi anantaram atyunnatamaina padavini adhishtinchagalaranadamlo anumanam ledu.bhaarata desamloni pramukha vishwavidyaalayaallo, paatataram vidyaasamsthallo perennikaganna andhra vishwavidyaalayam anubandham unna maro nayakudu, telugu neelatho sambandham unna maro netha desamlo unnata sthaanaanni adhirohinchabothunnaru. pramukha vidyaavetta sarvepalli radhakrishnan bhaarata deshaniki toli uparaashtrapate kaaka andhra university erpadina ayidu samvatsaraalaku aa vishwavidyaalayaaniki kulapatigaa baadhyatalu nirvartinchaaru. aa tarvaata daadaapu rendu dasaabdaalaku aayana swaatantryaanantaram bhaaratadesaaniki toli uparaashtrapatigaa sevalandinchaaru. anantaram aayana desamlo atyunnatamaina rashtrapati padavini kuudaa adhishtinchaaru. aayana tarvaata chala rojulaku maro teluguvaadu vi.vi.giri uparaashtrapati ayinappatiki aayanaku andhra universityto sambandham ledu.daadaapu 43 samvatsaraala tarvaata marosari teluguvaadu desamlo rendo unnata padavi ayina uparaashtrapati padavini chepattabotunnaru. aayana evaro kaadu, achchamaina telugu netha, panchekattutho prapanchaaniki telugudanaanni chaati cheppina nelluru jilla muddubidda, andhra university saraswati devi tanayudu ayina muppavarapu venkayyanaayudu. sarvepalli radhakrishnan, vi.vi. girilu iddaruu telugu varaina, vaarilo okaru telugu neela sarihaddullo unna tiruttani nagara sameepamlo janmiste marokaru odisaalo bhagamaina barampuramlo janminchaaru. ee drishtya telugu neelapai janminchi, andhra vishwavidyaalayamlo vidyaabhyaasam chesi desamlo unnata sthaanaaniki edigina ekaika telugu netha venkayyanaayudu ani cheppaka tappadu.venkayyanaayudu nelluru jillaalo digri puurti chesina tarvaata andhra universitylo nyaayasaastramlo patta pondaaru. antarjaatiiya nyaayasaastraanni aayana pratyeka sabjektugaa teesukunnaru. andhra university vidyaarthi rajakeeyaallo churukugaa panichesaaru. 1973–74 madhya andhra universitylo anni vibhaagaala kalaasaalala vidyaarthi sanghaalannitikii aayana akhila bhaarata vidyaarthi parishat tarafuna adhyakshudugaa panichesaaru. 1974loo lok nayak jayaprakash naaraayanto prabhaavitudai ummadi andrapradesh kshaatra sangharsha samitini sthaapinchi adhyakshudayyaaru. vidyaarthi rajakeeyaallo unnappude aayanalo raajakeeyaneta lakshanaalu gocharinchaayi. anargalamgaa, urroota looginche vidhamgaa matladadam aayanaku sahajamgaa abbindi. vidyaarthula samasyalu evaina aayana vaatini parishkarinchadamlo mundundevaaru. jai andhra udyamamlo churukugaa paalgonnaaru. emergencylo jailu paalaina venkayya janata party yuvajana vibhagam adhyakshudugaa baadhyatalu nirvartinchaaru. 1978loo saasanasabhyudugaa potichesi ennikaina venkayya kriyaaseelaka rajakeeyala nunchi venutirigi chudaledu.adhe samayamlo parlament sabhyudu haribabu injaneering vidyaarthigaa unte nenu ma hindeeni abhyasinchi akkade telugu, hindi bhaashallo parisodhana cheshaanu. naakuu venkayya saangatyamlo pratyeka andhra udyamamlo palgonadam, emergencylo jailu paalu kaavadam tappaledu.andhra university nunchi jaateeya sthaayilo maro unnata sthaanaaniki vellina rajakeeya nayakudu ji.em.si baalayogi. aayana kuudaa andhra universitylone laa puurti chesaru. dalita kutumbamlo junminchina baalayogi vajapeyi prabhutvakaalamlo atyanta pratishtaatmakamaina speaker padavini adbhutamgaa nirvahinchaaru. mitha bhashi, saadhu swabhavi ayina baalayogi enthati pedda samasyalu vachina chirunavvutho edurkonevaaru. atyanta sankshubhita samayaallo kuudaa samyamanam kolpokunda loksabhanu samarthavantamgaa nirvahinchina ghanata aayanake dakkindi. ika ide universitylo chadivi jaateeya sthaayilo kendra mantri padavulu pondina vaaru endaro. vaarilo erramnaayudu, je.di.sheelam, pallam raju, panabaka lakshmi taditarulu unnaaru. kendra aardhika mantritva saakhalo sahaayamantrigaa baadyatalu nirvartinchina je.di. sheelam andhra universitylo chemistrylo emmessy chesi assistent professorga panichesaaru. kendra manava vanarula mantrigaa panichesina pallam raju kuudaa ide vidyaasamsthalo electronic and communication injaneering puurti chesaru. petrolium, sahajavayu mantritva saakhalo sahaayamantrigaa baadhyatalu nirvartinchina panabaka lakshmi kuudaa andhra universitylone ma pablic administration puurti chesaru. divangata netha, kendra graameenaabhivruddhi mantrigaa baadhyatalu nirvahinchina kinjarapu errannayudu ide vishwavidyaalayamlo laa chesi prathama shrenilo uttiirnulayyaaru.bahusa desamlo jaateeya sthaayilo atyunnata sthaanaaniki edigina rajakeeya naayakulanu, medhaavulanu, vidyaavettalanu, saastravettalanu, paarisraamika vettalanu tayaaruchesina vidyaasamsthallo andhra universityki minchina university ledane cheppali. uparaashtrapati padavini adhishtinchabothunna venkayyanaayudune kaadu, loksabha speaker padavini nirvahinchina baalayogini, rijarvu byaanku af india gavarnar padavi nirvahinchina duvvuri subbarao lanti aardhika vettalni, antarjaatiiya sthaayilo vimaanaasrayaalanu nirmistunna gmr vanti paarisraamikavettalanna, padmavibhushan graheeta ayina pramukha gananka saastravetta, bhaarataratna graheeta si.ar.raavu, charitrakaarudu, sarvepalli radhakrishnan kumarudu sarvepalli gopal lanti vidyaavettalni andhra university srujinchindi.ivaala telugunela parimalam dasha disalaa vyaapistunna nepathyamlo andhra university nirvahinchina chaaritraatmaka paatranu manam vismarinchalemu.taratarammulu daati taralivacchina mahaatmula tapahsampatti nee vaarasatvam..ichata puttina chiguru kommaina chevayani aandhrulaku andinadi aaryasatvam..ani oka mahaa kavi annaru. tala etti jeevinchu tammuda.. telugu neelalo molakettinaananii.. kanuka niluvettugaa ediginaananii.. ani aa kavi aalapinchina geetika nedu marosari aksharala nijam kaavastunnadi. swargeeya nandamuri tarakaramarao tarvaata desha raajadhaanilo telugu vaadu talettuku jeevinchadaaniki sphuurtineeyagala maro netha venkayyanaayudu ani cheppadamlo atisayokti ledu. desamlo rendo unnata padavi sweekaristunna maro telugu netha ayina aayanaku subhaabhinandanalu. toli telugu uparaashtrapati ayina sarvepalli radhakrishnan madire aayana upa rashtrapati padavi anantaram atyunnatamaina padavini adhishtinchagalaranadamlo anumanam ledu.aachaarya yarlagadda lakshmiprasaadbhaarata desamloni pramukha vishwavidyaalayaallo, paatataram vidyaasamsthallo perennikaganna andhra vishwavidyaalayam anubandham unna maro nayakudu, telugu neelatho sambandham unna maro netha desamlo unnata sthaanaanni adhirohinchabothunnaru. pramukha vidyaavetta sarvepalli radhakrishnan bhaarata deshaniki toli uparaashtrapate kaaka andhra university erpadina ayidu samvatsaraalaku aa vishwavidyaalayaaniki kulapatigaa baadhyatalu nirvartinchaaru. aa tarvaata daadaapu rendu dasaabdaalaku aayana swaatantryaanantaram bhaaratadesaaniki toli uparaashtrapatigaa sevalandinchaaru. anantaram aayana desamlo atyunnatamaina rashtrapati padavini kuudaa adhishtinchaaru. aayana tarvaata chala rojulaku maro teluguvaadu vi.vi.giri uparaashtrapati ayinappatiki aayanaku andhra universityto sambandham ledu.daadaapu 43 samvatsaraala tarvaata marosari teluguvaadu desamlo rendo unnata padavi ayina uparaashtrapati padavini chepattabotunnaru. aayana evaro kaadu, achchamaina telugu netha, panchekattutho prapanchaaniki telugudanaanni chaati cheppina nelluru jilla muddubidda, andhra university saraswati devi tanayudu ayina muppavarapu venkayyanaayudu. sarvepalli radhakrishnan, vi.vi. girilu iddaruu telugu varaina, vaarilo okaru telugu neela sarihaddullo unna tiruttani nagara sameepamlo janmiste marokaru odisaalo bhagamaina barampuramlo janminchaaru. ee drishtya telugu neelapai janminchi, andhra vishwavidyaalayamlo vidyaabhyaasam chesi desamlo unnata sthaanaaniki edigina ekaika telugu netha venkayyanaayudu ani cheppaka tappadu.venkayyanaayudu nelluru jillaalo digri puurti chesina tarvaata andhra universitylo nyaayasaastramlo patta pondaaru. antarjaatiiya nyaayasaastraanni aayana pratyeka sabjektugaa teesukunnaru. andhra university vidyaarthi rajakeeyaallo churukugaa panichesaaru. 1973–74 madhya andhra universitylo anni vibhaagaala kalaasaalala vidyaarthi sanghaalannitikii aayana akhila bhaarata vidyaarthi parishat tarafuna adhyakshudugaa panichesaaru. 1974loo lok nayak jayaprakash naaraayanto prabhaavitudai ummadi andrapradesh kshaatra sangharsha samitini sthaapinchi adhyakshudayyaaru. vidyaarthi rajakeeyaallo unnappude aayanalo raajakeeyaneta lakshanaalu gocharinchaayi. anargalamgaa, urroota looginche vidhamgaa matladadam aayanaku sahajamgaa abbindi. vidyaarthula samasyalu evaina aayana vaatini parishkarinchadamlo mundundevaaru. jai andhra udyamamlo churukugaa paalgonnaaru. emergencylo jailu paalaina venkayya janata party yuvajana vibhagam adhyakshudugaa baadhyatalu nirvartinchaaru. 1978loo saasanasabhyudugaa potichesi ennikaina venkayya kriyaaseelaka rajakeeyala nunchi venutirigi chudaledu.adhe samayamlo parlament sabhyudu haribabu injaneering vidyaarthigaa unte nenu ma hindeeni abhyasinchi akkade telugu, hindi bhaashallo parisodhana cheshaanu. naakuu venkayya saangatyamlo pratyeka andhra udyamamlo palgonadam, emergencylo jailu paalu kaavadam tappaledu.andhra university nunchi jaateeya sthaayilo maro unnata sthaanaaniki vellina rajakeeya nayakudu ji.em.si baalayogi. aayana kuudaa andhra universitylone laa puurti chesaru. dalita kutumbamlo junminchina baalayogi vajapeyi prabhutvakaalamlo atyanta pratishtaatmakamaina speaker padavini adbhutamgaa nirvahinchaaru. mitha bhashi, saadhu swabhavi ayina baalayogi enthati pedda samasyalu vachina chirunavvutho edurkonevaaru. atyanta sankshubhita samayaallo kuudaa samyamanam kolpokunda loksabhanu samarthavantamgaa nirvahinchina ghanata aayanake dakkindi. ika ide universitylo chadivi jaateeya sthaayilo kendra mantri padavulu pondina vaaru endaro. vaarilo erramnaayudu, je.di.sheelam, pallam raju, panabaka lakshmi taditarulu unnaaru. kendra aardhika mantritva saakhalo sahaayamantrigaa baadyatalu nirvartinchina je.di. sheelam andhra universitylo chemistrylo emmessy chesi assistent professorga panichesaaru. kendra manava vanarula mantrigaa panichesina pallam raju kuudaa ide vidyaasamsthalo electronic and communication injaneering puurti chesaru. petrolium, sahajavayu mantritva saakhalo sahaayamantrigaa baadhyatalu nirvartinchina panabaka lakshmi kuudaa andhra universitylone ma pablic administration puurti chesaru. divangata netha, kendra graameenaabhivruddhi mantrigaa baadhyatalu nirvahinchina kinjarapu errannayudu ide vishwavidyaalayamlo laa chesi prathama shrenilo uttiirnulayyaaru.bahusa desamlo jaateeya sthaayilo atyunnata sthaanaaniki edigina rajakeeya naayakulanu, medhaavulanu, vidyaavettalanu, saastravettalanu, paarisraamika vettalanu tayaaruchesina vidyaasamsthallo andhra universityki minchina university ledane cheppali. uparaashtrapati padavini adhishtinchabothunna venkayyanaayudune kaadu, loksabha speaker padavini nirvahinchina baalayogini, rijarvu byaanku af india gavarnar padavi nirvahinchina duvvuri subbarao lanti aardhika vettalni, antarjaatiiya sthaayilo vimaanaasrayaalanu nirmistunna gmr vanti paarisraamikavettalanna, padmavibhushan graheeta ayina pramukha gananka saastravetta, bhaarataratna graheeta si.ar.raavu, charitrakaarudu, sarvepalli radhakrishnan kumarudu sarvepalli gopal lanti vidyaavettalni andhra university srujinchindi.ivaala telugunela parimalam dasha disalaa vyaapistunna nepathyamlo andhra university nirvahinchina chaaritraatmaka paatranu manam vismarinchalemu.taratarammulu daati taralivacchina mahaatmula tapahsampatti nee vaarasatvam..ichata puttina chiguru kommaina chevayani aandhrulaku andinadi aaryasatvam..ani oka mahaa kavi annaru. tala etti jeevinchu tammuda.. telugu neelalo molakettinaananii.. kanuka niluvettugaa ediginaananii.. ani aa kavi aalapinchina geetika nedu marosari aksharala nijam kaavastunnadi. swargeeya nandamuri tarakaramarao tarvaata desha raajadhaanilo telugu vaadu talettuku jeevinchadaaniki sphuurtineeyagala maro netha venkayyanaayudu ani cheppadamlo atisayokti ledu. desamlo rendo unnata padavi sweekaristunna maro telugu netha ayina aayanaku subhaabhinandanalu. toli telugu uparaashtrapati ayina sarvepalli radhakrishnan madire aayana upa rashtrapati padavi anantaram atyunnatamaina padavini adhishtinchagalaranadamlo anumanam ledu.aachaarya yarlagadda lakshmiprasad