దశాబ్దాలుగా కాగితాలకే పరిమితమైన దేశంలోనే అతిపెద్ద పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం యుద్ధ ప్రాతిపదికన పూర్తి చేస్తున్నది. ప్రతి పౌరుడికి ఆర్థిక భద్రత కల్పించాలన్న ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు పట్టుదలకు, నిబద్ధతకు, చిత్తశుద్ధికి ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణ వేగం అద్దం పడుతుంది.నిర్దిష్ట లక్ష్యాలను నిర్దేశించుకోవడం ఒక ఎత్తు అయితే, నిర్ణీత కాలవ్యవధిలో వాటిని సాధించాలని దృఢ సంకల్పంతో, నిబద్ధతతో ప్రణాళికాబద్ధంగా పురోగమించడం మరొక ఎత్తు. కరువును తరిమి వేయడానికి కాటన్ కాలంలో తలపెట్టినది ఈ పోలవరం ప్రాజెక్టు. బహుళ ప్రయోజనాలు చేకూర్చనున్న ఈ బహుళార్థ ‍సాధక ప్రాజెక్టు నిర్మాణం కోసం ఐదు కోట్ల ఆంధ్రులు ఐదు దశబ్దాల తరబడి ఎదురుచూస్తున్నారు. ఈ ప్రాజెక్టును నేడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ పూర్తిచేసి 2018నాటికి గ్రావిటీ ద్వారా నీరు అందించి 2019నాటికి పూర్తిస్థాయిలో ప్రాజెక్టును పూర్తిచెయ్యాలని పంతంపట్టి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు అపూర్వ కృషి చేస్తున్నారు. రాష్ట్రంలో వ్యవసాయమే జీవనాధారంగా 60శాతం పైగా ఉన్న గ్రామీణ కుటుంబాల ఆర్థికపరిస్థితిని మెరుగుపరిచే బృహత్తర లక్ష్యంతో పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేశారు. అపార జలరాశి కలిగివున్న గోదావరి నదిపై నిర్మిస్తున్న ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తయితే నవ్యాంధ్ర భవిత బంగారం కానుంది.1941లో అప్పటి మద్రాసు ప్రావిన్సుకు చెందిన చీఫ్ ఇంజనీరు వెంకట కృష్ణ అయ్యర్ చే 150టీఎంసీల నిలువ సామర్థ్యంతో పోలవరం నిర్మించాలని ప్రతిపాదించారు. తరువాత ప్రాథమిక సర్వేలు జరిపి, జలాశయ నిర్మాణం కోసం స్థలాన్ని కూడా ఎంపిక చేశారు. డ్యాం నిర్మాణంలో ఉన్న ఇబ్బందులను దృష్టిలో పెట్టుకొని ప్రపంచ ప్రఖ్యాత గాంచిన జె.ఎల్.సావేజ్, డాక్టర్ కార్ల్ తెర్జాఘి (ఫాదర్ ఆఫ్ సాయిల్ మెకానిక్స్), ఎస్.ఓ.హార్పర్, సర్ ముద్దాక్ మెక్ డొనాల్డ్ అనే నలుగురు ఇంజనీర్ల నిపుణులతో కమిటీ వేయటం జరిగింది. ఆ నిపుణుల బృందం అప్పటి చీఫ్ ఇంజనీరు గోవిందరాజ్ అయ్యంగార్తో సమావేశమై ప్రాజెక్టు నిర్మాణం కోసం ఎంపిక చేసిన స్థలం మంచి స్థలం అని నిర్ధారించారు. 1941లో ప్రాథమిక సర్వేలు, 1951లో సమగ్ర సర్వేల తరువాత రూ.129కోట్ల అంచనాలతో ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మించాలని తలపెట్టారు. కానీ ఆర్థిక ఇబ్బందులు, ప్రాజెక్టు నిర్మాణ సంక్లిష్టతల దృష్ట్యా నిర్మాణం ముందుకు సాగలేదు. 1953లో వచ్చిన భారీ వరదలు, తరువాత విశాఖ స్టీల్ ఫ్యాక్టరీకి నీటి అవసరం వంటి కారణాల దృష్ట్యా 1970లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఒక నివేదిక తయారుచేసి 1976లో ప్రాజెక్టు ఇన్వెస్టిగేషన్ నిమిత్తం ఒక కొత్త కమిటీని ఏర్పాటుచేసి 1978లో తుది నివేదికను ఖరారు చేశారు. తరువాత 1980లో గోదావరి ట్రిబ్యునల్ పోలవరం నిర్మాణానికి అనుమతి ఇవ్వడంతో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి టి. అంజయ్య ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన జరిపినా ఇంతవరకు ఆ ప్రాజెక్టు పట్టాలెక్కలేదు. పోలవరం ప్రాజెక్టు పూర్తయితే కొత్తగా 7.20 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, 23.50లక్షల ఎకరాల కృష్ణా–గోదావరి డెల్టా ఆయకట్టు స్థిరీకరణ, 540గ్రామాల్లో 28 లక్షల జనాభాకు త్రాగునీరు, విశాఖపట్నానికి 23.4టీఎంసీల నీటిని త్రాగు, పారిశ్రామిక అవసరాలకు అందించడం, జల రవాణా, చేపల పెంపకం, 960మెగావాట్ల విద్యుదుత్పత్తి, కృష్ణా డెల్టాకు 80టీఎంసీల నీటిని తరలించడం, అదే మోతాదులో కృష్ణా నీటిని రాయలసీమకు తరలించడం వంటి బహుళ ప్రయోజనాలు చేకూర్చే ఈ బహుళార్థక ప్రాజెక్టు పూర్తయితే ఐదు కోట్ల ఆంధ్రుల ప్రగతి రథం గేరు మార్చనుంది.ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తి కావడానికి ఇప్పుడు ఢిల్లీ నిధులే వెన్నుదన్నుగా నిలవాల్సి ఉంది. నిధులే తప్ప ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తికావడానికి ఇక ఎటువంటి ఆటంకం లేదు. జాతీయ ప్రాజెక్టుగా ప్రకటించి పోలవరానికి 100శాతం నిధులు కేంద్రమే భరిస్తుందని హామీ ఇవ్వడంతో ఆ స్థాయిలో నిధులు వస్తాయని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం వేగం పెంచింది. 50లక్షల క్యూసెక్కుల వరద ప్రవాహానికి అనువుగా నిర్మిస్తున్న ఇటువంటి ప్రాజెక్టు దేశంలోనే లేదు. 194.60టీఎంసీల నీటి నిల్వ సామర్థ్యంతో సుమారు 300మీటర్ల వెడల్పు, 2454మీటర్ల పొడవుతో ఈ డ్యాం నిర్మాణం జరుగుతుంది. పోలవరం ప్రాజెక్టులో ప్రధానమైనవి స్పిల్వే, కాంక్రీటు నిర్మాణం, ప్రధాన ఎర్త్ కం రాక్ ఫిల్ డ్యాం నిర్మాణం, డయా ఫ్రమ్ వాల్ నిర్మాణం, గేట్ల తయారీ, కాఫర్ డ్యాం నిర్మాణం కీలకం కానున్నాయి. 2016 డిసెంబర్ 30న స్పిల్ వే కాంక్రీటు పనులకు, 2017 ఫిబ్రవరి 1న డయాఫ్రమ్ వాల్ నిర్మాణానికి, స్పిల్ వే గేట్లు ఫాబ్రికేషన్ పనులకు ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు ప్రారంభం చేయగా, మరొక కీలక ఘట్టాన్ని ఈ నెల 8న కాఫర్ డ్యాం నిర్మాణాన్ని సీఎం చంద్రబాబు ప్రారంభించారు. 2018 నాటికి గ్రావిటీ ద్వారా నీరు ఇవ్వాలనే ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు సంకల్పాన్ని నెరవేర్చడంలో కాఫర్ డ్యాం ప్రధాన పాత్ర కానుంది. కాఫర్ డ్యాం కూడా నది మధ్యలో ప్రధాన డ్యాం ఎగువున నిర్మించబడుతుంది. ప్రధాన ప్రాజెక్టు అనుకున్నది అనుకున్నట్లుగా పూర్తికావడానికి ముందు కాఫర్ డ్యాం ద్వారా సాగునీరు ఇవ్వాలని సీఎంచంద్రబాబు ఆలోచన. డయాఫ్రమ్ వాల్ నిర్మాణ ప్రాంతానికి 600మీటర్ల దూరంలో కాఫర్ డ్యాం నిర్మాణం జరుగుతుంది.కాఫర్ డ్యాం నిర్మాణానికి వీలుగా మట్టి, రాయి గోదావరి పొడవున అడ్డుకట్ట వేయనున్నారు. దీనిని 2.5కి.మీ. పొడవు, 145మీ వెడల్పుతో నిర్మించనున్నారు. డ్యాం ఎత్తును 31.5మీటర్ల నుంచి 41.5మీటర్ల ఎత్తు పెంచి గ్రావిటీ ద్వారా నీరు అందించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. అయితే ప్రస్తుతం ఈ సీజన్లో కొంతమేర, మిగిలినది వచ్చే సీజన్లో పూర్తిచేసి 2018 నాటికి గ్రావిటీ ద్వారా నీరు అందించాలని ప్రణాళిక సిద్ధం చేశారు. ఈ సీజన్ అక్టోబర్లోనే పనులు ప్రారంభించి నిరంతరాయంగా జూన్ వరకు పనులు ప్రారంభించి నీరందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నది ప్రభుత్వం. కాఫర్ డ్యాంను 100ఏళ్ల నాటి వరదను దృష్టిలో పెట్టుకొని నిర్మిస్తున్నారు. 28లక్షల క్యూసెక్కుల వరద నీటిని తట్టుకునే సామర్థ్యం దీనికి ఉంది. కాఫర్ డ్యాం నిర్మాణానికి కెల్లర్ సంస్థ సిద్ధమైంది. కేంద్ర జలసంఘం నిపుణులు ఈ వారంలో ఆకృతుల అనుమతులు ఇచ్చిన వెంటనే జెట్ గ్రేటింగ్ పద్ధతిలో పనులు చేపట్టేందుకు ఏర్పాట్లు చేసుకుంటున్నారు.అట్లాగే ఏ ప్రాజెక్టులో అయినా నదీ ప్రవాహ మార్గంలోనే డ్యాం స్పిల్వే గేట్లు నిర్మిస్తారు. కానీ పోలవరం ప్రాజెక్టులో ప్రధానమైన ఎర్త్ కమ్ రాక్ ఫిల్ డ్యాం గోదావరి నది సహజ మార్గంలో నిర్మిస్తూ స్పిల్ వే మాత్రం నదీ ప్రవాహాన్ని పక్కకి మళ్లించి ఆ మళ్లింపు మార్గంలో నిర్మించడం ఈ ప్రాజెక్టు ప్రత్యేకత. స్పిల్ వే నిర్మాణానికి కావల్సిన పునాది తవ్వడానికి 165.5లక్షల క్యూబిక్ మీటర్ల మట్టిని త్రవ్వి తీసి కాంక్రీటు వేస్తున్నారు. స్పిల్ వే కాంక్రీటు పనుల్లో మొత్తం 52బ్లాకులు ఉన్నాయి. వీటిల్లో నీరు ఓవర్ ఫ్లో అయ్యే బ్లాకులు 48. స్పిల్ వే నుంచి నీటిని బయటకు వదలడానికి 48గేట్లు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. స్పిల్ వే కాంక్రీటు పనులు వేగంగా జరుగుతుండటంతో ఎప్పటికప్పుడు గేట్లు బిగించుకుంటూ వెళ్ళేందుకు ముందుగానే గేట్ల నిర్మాణం కూడా ప్రారంభమైంది. స్పిల్ వేకు అమర్చబడే ఈ గేట్లు దేశంలోనే అత్యంత భారీ గేట్లు. ఒక్కొక్క గేటు 16మీటర్ల వెడల్పు, 20.52మీటర్ల ఎత్తుతో నిర్మిస్తున్నారు. ఒక్కొక్క గేటు సుమారు 450 టన్నుల ఇనుముతో 48గేట్లకు 22,000టన్నుల ఇనుమును ఒక్క గేట్లకే వినియోగిస్తున్నారు. ఇప్పటికే 20గేట్లు కూడా తయారైనవి. మిగిలినవి జనవరి, ఫిబ్రవరి నాటికి పూర్తి కానున్నాయి. గేట్ల తయారీ పనిని ప్రత్యేక సంస్థ నిర్వహిస్తుంది. ప్రపంచంలోనే ఏ నీటి పారుదల ప్రాజెక్టుకు లేని అత్యంత పొడవైన అప్రోచ్ ఛానెల్ ఎత్తైన గేట్లు, డయాఫ్రమ్ వాల్ నిర్మాణం ఈ ప్రాజెక్టు ప్రత్యేకతలు అని చెప్పాలి. ఈ ప్రాజెక్టు కట్టడాల నిర్మాణానికి పది లక్షల టన్నుల సిమెంటు అవసరం కానుంది. దాదాపు 33లక్షల క్యూబిక్ మీటర్ల కాంక్రీటు వేయాల్సి ఉంది. ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో 33వేల టన్నుల ఇనుము అవసరం కానుంది.డయా ఫ్రమ్ వాల్ నిర్మాణం అత్యంత క్లిష్టమైనది. ఈ ప్రాజెక్టుకు రెండు ప్రధాన కాలువలు ఉన్నాయి. ఒకటి రాజధాని అమరావతి వైపు వచ్చేది కుడి కాలువగా, విశాఖ వైపు వెళ్లేది ఎడమ కాలువగా పిలుస్తున్నారు. కుడి కాలువ పొడవు 177కి.మీ కాగా ఎడమ కాలువ పొడవు 178 కి.మీ. కుడి కాలువ పనులు పూర్తికాగా ఎడమ కాలువ పనులు వేగవంతం చేసింది ప్రభుత్వం. 2014 డిసెంబర్ వరకు పోలవరం ప్రాజెక్టు వద్ద ఎక్కడ చూసినా కొండలు, మట్టి గుట్టలే కనిపించేవి. కానీ నేడు కీలకమైన అన్ని ప్రదేశాల్లో కొండలు, మట్టి గుట్టలు తొలగించారు. ఇప్పటికే 70శాతం పైగా మట్టిని తొలగించడం పూర్తయింది. విదేశాల నుంచి భారీ యంత్రాలను తెచ్చి భారీ కొండలను సైతం పిండి చేయడం జరిగింది. మైనింగ్ పనుల్లో అనుభవం ఉన్న త్రివేణి సంస్థ ఇక్కడ అడ్డుగా ఉన్న కొండల్ని తొలగించింది. ఈ ప్రాజెక్టు, ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో భూ సేకరణ, పునరావాసానికి దాదాపు రూ. 32,000కోట్లు ఖర్చు కానుందని అంచనా వేశారు. ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తిచేయడానికి 100శాతం నిధులు నాబార్డు ద్వారా అందించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం అనుమతులు ఇప్పించింది. అందులో భాగంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం డిసెంబర్ 26, 2016న రూ.1981కోట్లు విడుదల చేయించడం జరిగింది. ఇక ముందు కూడా ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి ఢిల్లీ నిధులే దన్నుగా నిలవాల్సి ఉంది.అట్లాగే కేంద్రం పోలవరం ప్రాజెక్టును జాతీయ ప్రాజెక్టుగా ప్రకటించిందని కేంద్రమే దీనికి నిధులు అందించి నిర్మాణం పూర్తి చేస్తుందని, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎందుకు నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టిందని ప్రతిపక్షాలు ప్రభుత్వంపై తప్పుడు ఆరోపణ చేస్తున్నాయి. కేంద్రంలో ఇప్పటివరకు దేశవ్యాప్తంగా 16 ప్రాజెక్టులను జాతీయ ప్రాజెక్టుగా ప్రకటించినా వాటికి నిధులు మాత్రం పైసా విడుదల చేసిన దాఖలాలు లేవు. వాటి నిర్మాణానికి అవసరమైన ఇంజనీర్లు కానీ, ఇతర సిబ్బంది కానీ లేరు. వాటిలో ఇప్పటివరకు పది ప్రాజెక్టులకు నయాపైసా కూడా విడుదల చేయలేదు. ఈ ప్రాజెక్టుకు కూడా నిధులు కేటాయించకుండా ఉండాలని, ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తికాకుండా పడకేయాలని ప్రతిపక్షాల దురాలోచన. . రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణం చేపట్టి వేగంగా పూర్తిచేస్తుండటంతో ప్రాజెక్టు పూర్తయితే వారికి పుట్టగతులు ఉండవన్న బాధతో ప్రభుత్వంపై తప్పుడు ఆరోపణలు చేస్తున్నారు.  పోలవరం నిర్మాణంపై కొందరు కోర్టులకు కూడా వెళ్ళి అడ్డుకోబోయారు.ఏది ఏమైనా దశాబ్దాలుగా కాగితాలకే పరిమితమైన దేశంలోనే అతిపెద్ద పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం యుద్ధ ప్రాతిపదికన పూర్తి చేస్తున్నది. ఈ ప్రాజెక్టు దేశ ధాన్యాగారానికి కూడా కేంద్ర బిందువుగా మారనుంది. ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తిచేసి 13జిల్లాలను స్వర్గతుల్యం చేయాలని, ప్రతి గ్రామాన్ని పచ్చగా మార్చాలని, ప్రతి పౌరుడికి ఆర్థిక భద్రత కల్పించాలన్న చంద్రబాబు పట్టుదలకు, నిబద్ధతకు, చిత్తశుద్ధికి ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణ వేగం అద్దం పడుతుంది. ప్రతి సోమవారాన్ని పోలవారంగా మార్చుకొని ప్రాజెక్టు పురోగతిని సమీక్షిస్తున్నారు ముఖ్యమంత్రి. తన ఆఫీసు నుంచే పనులు చూసేలా ఏర్పాటుచేసుకొని ప్రతినెలా ప్రాజెక్టును సందర్శిస్తున్నారు ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు. 2018నాటికి గ్రావిటీ ద్వారా నీరు అందించి రైతుల మోములో వెలుగులు నింపాలని, కాంట్రాక్టర్లను, అధికారులను పరుగులు తీయిస్తున్నారు సీఎం చంద్రబాబునాయుడు. తెలుగుజాతి గర్వించే జాతీయ ప్రాజెక్టు ఇది. నేడు ప్రాజెక్టు ఆకారం ఆవిష్కృతమైంది. దౌడు తీస్తున్న పోలవరం నిర్మాణం వేగం చూసిన కరువు రక్కసి కూడా మరో ప్రాంతం వెతుక్కుంటుంది.దేవినేని ఉమా మహేశ్వరరావుజల వనరుల శాఖామాత్యులునిర్దిష్ట లక్ష్యాలను నిర్దేశించుకోవడం ఒక ఎత్తు అయితే, నిర్ణీత కాలవ్యవధిలో వాటిని సాధించాలని దృఢ సంకల్పంతో, నిబద్ధతతో ప్రణాళికాబద్ధంగా పురోగమించడం మరొక ఎత్తు. కరువును తరిమి వేయడానికి కాటన్ కాలంలో తలపెట్టినది ఈ పోలవరం ప్రాజెక్టు. బహుళ ప్రయోజనాలు చేకూర్చనున్న ఈ బహుళార్థ ‍సాధక ప్రాజెక్టు నిర్మాణం కోసం ఐదు కోట్ల ఆంధ్రులు ఐదు దశబ్దాల తరబడి ఎదురుచూస్తున్నారు. ఈ ప్రాజెక్టును నేడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ పూర్తిచేసి 2018నాటికి గ్రావిటీ ద్వారా నీరు అందించి 2019నాటికి పూర్తిస్థాయిలో ప్రాజెక్టును పూర్తిచెయ్యాలని పంతంపట్టి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు అపూర్వ కృషి చేస్తున్నారు. రాష్ట్రంలో వ్యవసాయమే జీవనాధారంగా 60శాతం పైగా ఉన్న గ్రామీణ కుటుంబాల ఆర్థికపరిస్థితిని మెరుగుపరిచే బృహత్తర లక్ష్యంతో పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేశారు. అపార జలరాశి కలిగివున్న గోదావరి నదిపై నిర్మిస్తున్న ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తయితే నవ్యాంధ్ర భవిత బంగారం కానుంది.1941లో అప్పటి మద్రాసు ప్రావిన్సుకు చెందిన చీఫ్ ఇంజనీరు వెంకట కృష్ణ అయ్యర్ చే 150టీఎంసీల నిలువ సామర్థ్యంతో పోలవరం నిర్మించాలని ప్రతిపాదించారు. తరువాత ప్రాథమిక సర్వేలు జరిపి, జలాశయ నిర్మాణం కోసం స్థలాన్ని కూడా ఎంపిక చేశారు. డ్యాం నిర్మాణంలో ఉన్న ఇబ్బందులను దృష్టిలో పెట్టుకొని ప్రపంచ ప్రఖ్యాత గాంచిన జె.ఎల్.సావేజ్, డాక్టర్ కార్ల్ తెర్జాఘి (ఫాదర్ ఆఫ్ సాయిల్ మెకానిక్స్), ఎస్.ఓ.హార్పర్, సర్ ముద్దాక్ మెక్ డొనాల్డ్ అనే నలుగురు ఇంజనీర్ల నిపుణులతో కమిటీ వేయటం జరిగింది. ఆ నిపుణుల బృందం అప్పటి చీఫ్ ఇంజనీరు గోవిందరాజ్ అయ్యంగార్తో సమావేశమై ప్రాజెక్టు నిర్మాణం కోసం ఎంపిక చేసిన స్థలం మంచి స్థలం అని నిర్ధారించారు. 1941లో ప్రాథమిక సర్వేలు, 1951లో సమగ్ర సర్వేల తరువాత రూ.129కోట్ల అంచనాలతో ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మించాలని తలపెట్టారు. కానీ ఆర్థిక ఇబ్బందులు, ప్రాజెక్టు నిర్మాణ సంక్లిష్టతల దృష్ట్యా నిర్మాణం ముందుకు సాగలేదు. 1953లో వచ్చిన భారీ వరదలు, తరువాత విశాఖ స్టీల్ ఫ్యాక్టరీకి నీటి అవసరం వంటి కారణాల దృష్ట్యా 1970లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఒక నివేదిక తయారుచేసి 1976లో ప్రాజెక్టు ఇన్వెస్టిగేషన్ నిమిత్తం ఒక కొత్త కమిటీని ఏర్పాటుచేసి 1978లో తుది నివేదికను ఖరారు చేశారు. తరువాత 1980లో గోదావరి ట్రిబ్యునల్ పోలవరం నిర్మాణానికి అనుమతి ఇవ్వడంతో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి టి. అంజయ్య ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన జరిపినా ఇంతవరకు ఆ ప్రాజెక్టు పట్టాలెక్కలేదు. పోలవరం ప్రాజెక్టు పూర్తయితే కొత్తగా 7.20 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, 23.50లక్షల ఎకరాల కృష్ణా–గోదావరి డెల్టా ఆయకట్టు స్థిరీకరణ, 540గ్రామాల్లో 28 లక్షల జనాభాకు త్రాగునీరు, విశాఖపట్నానికి 23.4టీఎంసీల నీటిని త్రాగు, పారిశ్రామిక అవసరాలకు అందించడం, జల రవాణా, చేపల పెంపకం, 960మెగావాట్ల విద్యుదుత్పత్తి, కృష్ణా డెల్టాకు 80టీఎంసీల నీటిని తరలించడం, అదే మోతాదులో కృష్ణా నీటిని రాయలసీమకు తరలించడం వంటి బహుళ ప్రయోజనాలు చేకూర్చే ఈ బహుళార్థక ప్రాజెక్టు పూర్తయితే ఐదు కోట్ల ఆంధ్రుల ప్రగతి రథం గేరు మార్చనుంది.ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తి కావడానికి ఇప్పుడు ఢిల్లీ నిధులే వెన్నుదన్నుగా నిలవాల్సి ఉంది. నిధులే తప్ప ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తికావడానికి ఇక ఎటువంటి ఆటంకం లేదు. జాతీయ ప్రాజెక్టుగా ప్రకటించి పోలవరానికి 100శాతం నిధులు కేంద్రమే భరిస్తుందని హామీ ఇవ్వడంతో ఆ స్థాయిలో నిధులు వస్తాయని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం వేగం పెంచింది. 50లక్షల క్యూసెక్కుల వరద ప్రవాహానికి అనువుగా నిర్మిస్తున్న ఇటువంటి ప్రాజెక్టు దేశంలోనే లేదు. 194.60టీఎంసీల నీటి నిల్వ సామర్థ్యంతో సుమారు 300మీటర్ల వెడల్పు, 2454మీటర్ల పొడవుతో ఈ డ్యాం నిర్మాణం జరుగుతుంది. పోలవరం ప్రాజెక్టులో ప్రధానమైనవి స్పిల్వే, కాంక్రీటు నిర్మాణం, ప్రధాన ఎర్త్ కం రాక్ ఫిల్ డ్యాం నిర్మాణం, డయా ఫ్రమ్ వాల్ నిర్మాణం, గేట్ల తయారీ, కాఫర్ డ్యాం నిర్మాణం కీలకం కానున్నాయి. 2016 డిసెంబర్ 30న స్పిల్ వే కాంక్రీటు పనులకు, 2017 ఫిబ్రవరి 1న డయాఫ్రమ్ వాల్ నిర్మాణానికి, స్పిల్ వే గేట్లు ఫాబ్రికేషన్ పనులకు ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు ప్రారంభం చేయగా, మరొక కీలక ఘట్టాన్ని ఈ నెల 8న కాఫర్ డ్యాం నిర్మాణాన్ని సీఎం చంద్రబాబు ప్రారంభించారు. 2018 నాటికి గ్రావిటీ ద్వారా నీరు ఇవ్వాలనే ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు సంకల్పాన్ని నెరవేర్చడంలో కాఫర్ డ్యాం ప్రధాన పాత్ర కానుంది. కాఫర్ డ్యాం కూడా నది మధ్యలో ప్రధాన డ్యాం ఎగువున నిర్మించబడుతుంది. ప్రధాన ప్రాజెక్టు అనుకున్నది అనుకున్నట్లుగా పూర్తికావడానికి ముందు కాఫర్ డ్యాం ద్వారా సాగునీరు ఇవ్వాలని సీఎంచంద్రబాబు ఆలోచన. డయాఫ్రమ్ వాల్ నిర్మాణ ప్రాంతానికి 600మీటర్ల దూరంలో కాఫర్ డ్యాం నిర్మాణం జరుగుతుంది.కాఫర్ డ్యాం నిర్మాణానికి వీలుగా మట్టి, రాయి గోదావరి పొడవున అడ్డుకట్ట వేయనున్నారు. దీనిని 2.5కి.మీ. పొడవు, 145మీ వెడల్పుతో నిర్మించనున్నారు. డ్యాం ఎత్తును 31.5మీటర్ల నుంచి 41.5మీటర్ల ఎత్తు పెంచి గ్రావిటీ ద్వారా నీరు అందించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. అయితే ప్రస్తుతం ఈ సీజన్లో కొంతమేర, మిగిలినది వచ్చే సీజన్లో పూర్తిచేసి 2018 నాటికి గ్రావిటీ ద్వారా నీరు అందించాలని ప్రణాళిక సిద్ధం చేశారు. ఈ సీజన్ అక్టోబర్లోనే పనులు ప్రారంభించి నిరంతరాయంగా జూన్ వరకు పనులు ప్రారంభించి నీరందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నది ప్రభుత్వం. కాఫర్ డ్యాంను 100ఏళ్ల నాటి వరదను దృష్టిలో పెట్టుకొని నిర్మిస్తున్నారు. 28లక్షల క్యూసెక్కుల వరద నీటిని తట్టుకునే సామర్థ్యం దీనికి ఉంది. కాఫర్ డ్యాం నిర్మాణానికి కెల్లర్ సంస్థ సిద్ధమైంది. కేంద్ర జలసంఘం నిపుణులు ఈ వారంలో ఆకృతుల అనుమతులు ఇచ్చిన వెంటనే జెట్ గ్రేటింగ్ పద్ధతిలో పనులు చేపట్టేందుకు ఏర్పాట్లు చేసుకుంటున్నారు.అట్లాగే ఏ ప్రాజెక్టులో అయినా నదీ ప్రవాహ మార్గంలోనే డ్యాం స్పిల్వే గేట్లు నిర్మిస్తారు. కానీ పోలవరం ప్రాజెక్టులో ప్రధానమైన ఎర్త్ కమ్ రాక్ ఫిల్ డ్యాం గోదావరి నది సహజ మార్గంలో నిర్మిస్తూ స్పిల్ వే మాత్రం నదీ ప్రవాహాన్ని పక్కకి మళ్లించి ఆ మళ్లింపు మార్గంలో నిర్మించడం ఈ ప్రాజెక్టు ప్రత్యేకత. స్పిల్ వే నిర్మాణానికి కావల్సిన పునాది తవ్వడానికి 165.5లక్షల క్యూబిక్ మీటర్ల మట్టిని త్రవ్వి తీసి కాంక్రీటు వేస్తున్నారు. స్పిల్ వే కాంక్రీటు పనుల్లో మొత్తం 52బ్లాకులు ఉన్నాయి. వీటిల్లో నీరు ఓవర్ ఫ్లో అయ్యే బ్లాకులు 48. స్పిల్ వే నుంచి నీటిని బయటకు వదలడానికి 48గేట్లు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. స్పిల్ వే కాంక్రీటు పనులు వేగంగా జరుగుతుండటంతో ఎప్పటికప్పుడు గేట్లు బిగించుకుంటూ వెళ్ళేందుకు ముందుగానే గేట్ల నిర్మాణం కూడా ప్రారంభమైంది. స్పిల్ వేకు అమర్చబడే ఈ గేట్లు దేశంలోనే అత్యంత భారీ గేట్లు. ఒక్కొక్క గేటు 16మీటర్ల వెడల్పు, 20.52మీటర్ల ఎత్తుతో నిర్మిస్తున్నారు. ఒక్కొక్క గేటు సుమారు 450 టన్నుల ఇనుముతో 48గేట్లకు 22,000టన్నుల ఇనుమును ఒక్క గేట్లకే వినియోగిస్తున్నారు. ఇప్పటికే 20గేట్లు కూడా తయారైనవి. మిగిలినవి జనవరి, ఫిబ్రవరి నాటికి పూర్తి కానున్నాయి. గేట్ల తయారీ పనిని ప్రత్యేక సంస్థ నిర్వహిస్తుంది. ప్రపంచంలోనే ఏ నీటి పారుదల ప్రాజెక్టుకు లేని అత్యంత పొడవైన అప్రోచ్ ఛానెల్ ఎత్తైన గేట్లు, డయాఫ్రమ్ వాల్ నిర్మాణం ఈ ప్రాజెక్టు ప్రత్యేకతలు అని చెప్పాలి. ఈ ప్రాజెక్టు కట్టడాల నిర్మాణానికి పది లక్షల టన్నుల సిమెంటు అవసరం కానుంది. దాదాపు 33లక్షల క్యూబిక్ మీటర్ల కాంక్రీటు వేయాల్సి ఉంది. ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో 33వేల టన్నుల ఇనుము అవసరం కానుంది.డయా ఫ్రమ్ వాల్ నిర్మాణం అత్యంత క్లిష్టమైనది. ఈ ప్రాజెక్టుకు రెండు ప్రధాన కాలువలు ఉన్నాయి. ఒకటి రాజధాని అమరావతి వైపు వచ్చేది కుడి కాలువగా, విశాఖ వైపు వెళ్లేది ఎడమ కాలువగా పిలుస్తున్నారు. కుడి కాలువ పొడవు 177కి.మీ కాగా ఎడమ కాలువ పొడవు 178 కి.మీ. కుడి కాలువ పనులు పూర్తికాగా ఎడమ కాలువ పనులు వేగవంతం చేసింది ప్రభుత్వం. 2014 డిసెంబర్ వరకు పోలవరం ప్రాజెక్టు వద్ద ఎక్కడ చూసినా కొండలు, మట్టి గుట్టలే కనిపించేవి. కానీ నేడు కీలకమైన అన్ని ప్రదేశాల్లో కొండలు, మట్టి గుట్టలు తొలగించారు. ఇప్పటికే 70శాతం పైగా మట్టిని తొలగించడం పూర్తయింది. విదేశాల నుంచి భారీ యంత్రాలను తెచ్చి భారీ కొండలను సైతం పిండి చేయడం జరిగింది. మైనింగ్ పనుల్లో అనుభవం ఉన్న త్రివేణి సంస్థ ఇక్కడ అడ్డుగా ఉన్న కొండల్ని తొలగించింది. ఈ ప్రాజెక్టు, ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో భూ సేకరణ, పునరావాసానికి దాదాపు రూ. 32,000కోట్లు ఖర్చు కానుందని అంచనా వేశారు. ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తిచేయడానికి 100శాతం నిధులు నాబార్డు ద్వారా అందించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం అనుమతులు ఇప్పించింది. అందులో భాగంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం డిసెంబర్ 26, 2016న రూ.1981కోట్లు విడుదల చేయించడం జరిగింది. ఇక ముందు కూడా ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి ఢిల్లీ నిధులే దన్నుగా నిలవాల్సి ఉంది.అట్లాగే కేంద్రం పోలవరం ప్రాజెక్టును జాతీయ ప్రాజెక్టుగా ప్రకటించిందని కేంద్రమే దీనికి నిధులు అందించి నిర్మాణం పూర్తి చేస్తుందని, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎందుకు నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టిందని ప్రతిపక్షాలు ప్రభుత్వంపై తప్పుడు ఆరోపణ చేస్తున్నాయి. కేంద్రంలో ఇప్పటివరకు దేశవ్యాప్తంగా 16 ప్రాజెక్టులను జాతీయ ప్రాజెక్టుగా ప్రకటించినా వాటికి నిధులు మాత్రం పైసా విడుదల చేసిన దాఖలాలు లేవు. వాటి నిర్మాణానికి అవసరమైన ఇంజనీర్లు కానీ, ఇతర సిబ్బంది కానీ లేరు. వాటిలో ఇప్పటివరకు పది ప్రాజెక్టులకు నయాపైసా కూడా విడుదల చేయలేదు. ఈ ప్రాజెక్టుకు కూడా నిధులు కేటాయించకుండా ఉండాలని, ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తికాకుండా పడకేయాలని ప్రతిపక్షాల దురాలోచన. . రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణం చేపట్టి వేగంగా పూర్తిచేస్తుండటంతో ప్రాజెక్టు పూర్తయితే వారికి పుట్టగతులు ఉండవన్న బాధతో ప్రభుత్వంపై తప్పుడు ఆరోపణలు చేస్తున్నారు.  పోలవరం నిర్మాణంపై కొందరు కోర్టులకు కూడా వెళ్ళి అడ్డుకోబోయారు.ఏది ఏమైనా దశాబ్దాలుగా కాగితాలకే పరిమితమైన దేశంలోనే అతిపెద్ద పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం యుద్ధ ప్రాతిపదికన పూర్తి చేస్తున్నది. ఈ ప్రాజెక్టు దేశ ధాన్యాగారానికి కూడా కేంద్ర బిందువుగా మారనుంది. ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తిచేసి 13జిల్లాలను స్వర్గతుల్యం చేయాలని, ప్రతి గ్రామాన్ని పచ్చగా మార్చాలని, ప్రతి పౌరుడికి ఆర్థిక భద్రత కల్పించాలన్న చంద్రబాబు పట్టుదలకు, నిబద్ధతకు, చిత్తశుద్ధికి ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణ వేగం అద్దం పడుతుంది. ప్రతి సోమవారాన్ని పోలవారంగా మార్చుకొని ప్రాజెక్టు పురోగతిని సమీక్షిస్తున్నారు ముఖ్యమంత్రి. తన ఆఫీసు నుంచే పనులు చూసేలా ఏర్పాటుచేసుకొని ప్రతినెలా ప్రాజెక్టును సందర్శిస్తున్నారు ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు. 2018నాటికి గ్రావిటీ ద్వారా నీరు అందించి రైతుల మోములో వెలుగులు నింపాలని, కాంట్రాక్టర్లను, అధికారులను పరుగులు తీయిస్తున్నారు సీఎం చంద్రబాబునాయుడు. తెలుగుజాతి గర్వించే జాతీయ ప్రాజెక్టు ఇది. నేడు ప్రాజెక్టు ఆకారం ఆవిష్కృతమైంది. దౌడు తీస్తున్న పోలవరం నిర్మాణం వేగం చూసిన కరువు రక్కసి కూడా మరో ప్రాంతం వెతుక్కుంటుంది.దేవినేని ఉమా మహేశ్వరరావుజల వనరుల శాఖామాత్యులు
dasaabdaalugaa kaagitaalake parimitamaina desamlone atipedda polavaram praajektu nirmaanaanni rashtra prabhutvam yuddha praatipadikana puurti chestunnadi. prati pourudiki aardhika bhadrata kalpinchaalanna mukhyamantri chandrababu pattudalaku, nibaddhataku, chittasuddhiki ee praajektu nirmaana vegam addam padutundi.nirdishta lakshyaalanu nirdesinchukovadam oka ettu ayithe, nirneeta kaalavyavadhilo vaatini saadhinchaalani drudha sankalpamtho, nibaddhatato pranaalikaabaddhamgaa purogaminchadam maroka ettu. karuvunu tarimi veyadaaniki catan kaalamlo talapettinadi ee polavaram praajektu. bahula prayojanaalu chekurchanunna ee bahulartha ‍saadhaka praajektu nirmaanam kosam aidu kotla aandhrulu aidu dasabdaala tarabadi eduruchustunnaru. ee praajektunu nedu etty paristhitulloonuu poortichesi 2018naatiki gravity dwara neeru andinchi 2019naatiki puurtisthaayiloo praajektunu puurticheyyaalani pantampatti mukhyamantri chandrababu nayudu apurva krushi chestunnaru. rashtramlo vyavasaayame jeevanaadhaaramgaa 60saatam paiga unna graameena kutumbala aardhikaparisthitini merugupariche bruhattara lakshyamto polavaram praajektu nirmaanaanni vegavantam chesaru. apara jalarasi kaligivunna godavari nadipai nirmistunna ee praajektu puurtayithee navyandhra bhavita bangaram kaanundi.1941loo appati madrasu praavinsuku chendina cheef injaneeru venkata krishna ayyar chee 150tmcla niluva saamarthyamtho polavaram nirminchaalani pratipaadinchaaru. taruvaata praathamika sarvelu jaripi, jalasaya nirmaanam kosam sthalaanni kuudaa empika chesaru. dyaam nirmaanamlo unna ibbandulanu drushtilo pettukoni prapancha prakhyaata gaanchina je.el.savage, dactor carle terjaghi (fadar af sail mcanics), es.oo.harper, sar muddak meck donald ane naluguru injaneerla nipunulatho commity veyatam jarigindi. aa nipunula brundam appati cheef injaneeru govindaraj ayyamgaartho samavesamai praajektu nirmaanam kosam empika chesina sthalam manchi sthalam ani nirdhaarinchaaru. 1941loo praathamika sarvelu, 1951loo samagra sarvela taruvaata roo.129kotla anchanaalatho ee praajektunu nirminchaalani talapettaaru. cony aardhika ibbandulu, praajektu nirmaana sanklishtatala drishtya nirmaanam munduku saagaledu. 1953loo vachina bhari varadalu, taruvaata visakha steel factoryki neeti avasaram vanti kaaranaala drishtya 1970loo rashtra prabhutvam oka nivedika tayaaruchesi 1976loo praajektu investigation nimittam oka kotta kamiteeni erpatuchesi 1978loo tudi nivedikanu khararu chesaru. taruvaata 1980loo godavari tribunal polavaram nirmaanaaniki anumati ivvadamtho appati mukhyamantri ti. anjayya praajektu nirmaanaaniki sankusthaapana jaripina intavaraku aa praajektu pattalekkaledu. polavaram praajektu puurtayithee kottagaa 7.20 lakshala ekaraalaku saguneeru, 23.50lakshala ekaraala krishna–godavari delta aayakattu sthireekarana, 540graamaallo 28 lakshala janabhaku traaguneeru, visaakhapatnaaniki 23.4tmcla neetini traagu, paarisraamika avasaraalaku andinchadam, jala rawana, chepala pempakam, 960megavatla vidyudutpatti, krishna deltaaku 80tmcla neetini taralinchadam, adhe motaadulo krishna neetini raayalaseemaku taralinchadam vanti bahula prayojanaalu chekurche ee bahulaarthaka praajektu puurtayithee aidu kotla aandhrula pragati ratham geru maarchanundi.ee praajektu puurti kaavadaaniki ippudu dhilli nidhule vennudannugaa nilavalsi undi. nidhule tappa ee praajektu puurtikaavadaaniki ika etuvanti aatankam ledu. jaateeya praajektugaa prakatinchi polavaraaniki 100saatam nidhulu kendrame bharistundani haami ivvadamtho aa sthaayilo nidhulu vastaayani rashtra prabhutvam praajektu nirmaanam vegam penchindi. 50lakshala cuseckula varada pravaahaaniki anuvugaa nirmistunna ituvanti praajektu desamlone ledu. 194.60tmcla neeti nilva saamarthyamtho sumaru 300meaterla vedalpu, 2454meaterla podavutho ee dyaam nirmaanam jarugutundi. polavaram praajectulo pradhaanamainavi spilve, concreetu nirmaanam, pradhaana erth kam rak fill dyaam nirmaanam, dia frum wal nirmaanam, getla tayaarii, caffer dyaam nirmaanam keelakam kaanunnaayi. 2016 dissember 30na spill vee concreetu panulaku, 2017 fibravari 1na diafram wal nirmaanaaniki, spill vee getlu fabrication panulaku mukhyamantri chandrababunayudu praarambham cheyagaa, maroka keelaka ghattaanni ee nela 8na caffer dyaam nirmaanaanni cm chandrababu praarambhinchaaru. 2018 naatiki gravity dwara neeru ivvalane mukhyamantri chandrababu sankalpaanni neraverchadamlo caffer dyaam pradhaana paatra kaanundi. caffer dyaam kuudaa nadi madhyalo pradhaana dyaam eguvuna nirminchabadutundi. pradhaana praajektu anukunnadi anukunnatlugaa puurtikaavadaaniki mundu caffer dyaam dwara saguneeru ivvaalani seeenchandrababu aalochana. diafram wal nirmaana praantaaniki 600meaterla dooramlo caffer dyaam nirmaanam jarugutundi.caffer dyaam nirmaanaaniki veelugaa matti, raayi godavari podavuna addukatta veyanunnaru. deenini 2.5ki.mee. podavu, 145mee vedalputho nirminchanunnaaru. dyaam ettunu 31.5meaterla nunchi 41.5meaterla ettu penchi gravity dwara neeru andinchaalani prabhutvam nirnayinchindi. ayithe prastutam ee seejanlo kontamera, migilinadi vache seejanlo poortichesi 2018 naatiki gravity dwara neeru andinchaalani pranaalika siddham chesaru. ee seasen aktobarlone panulu praarambhinchi nirantaraayamgaa joon varaku panulu praarambhinchi neerandinchaalani lakshyamgaa pettukunnadi prabhutvam. caffer dyaamnu 100ella naati varadanu drushtilo pettukoni nirmistunnaaru. 28lakshala cuseckula varada neetini tattukune saamarthyam deeniki undi. caffer dyaam nirmaanaaniki kellar samstha siddhamaindi. kendra jalasangham nipunulu ee vaaramlo aakrutula anumatulu ichina ventane jett grating paddhatilo panulu chepattenduku erpaatlu chesukuntunnaru.atlage e praajectulo aina nadee pravaha maargamlone dyaam spilve getlu nirmistaaru. cony polavaram praajectulo pradhaanamaina erth kam rak fill dyaam godavari nadi sahaja maargamlo nirmistuu spill vee maatram nadee pravaahaanni pakkaki mallinchi aa mallimpu maargamlo nirminchadam ee praajektu pratyekata. spill vee nirmaanaaniki kaavalsina punaadi tavvadaaniki 165.5lakshala cubic meaterla mattini travvi teesi concreetu vestunnaru. spill vee concreetu panullo mottam 52blaakulu unnaayi. veetillo neeru ovar flo ayye blaakulu 48. spill vee nunchi neetini bayataku vadaladaaniki 48getlu erpaatu chestunnaru. spill vee concreetu panulu vegamgaa jarugutundatamto eppatikappudu getlu biginchukuntu vellenduku mundugaane getla nirmaanam kuudaa praarambhamaindi. spill veku amarchabade ee getlu desamlone atyanta bhari getlu. okkokka getu 16meaterla vedalpu, 20.52meaterla ettuto nirmistunnaaru. okkokka getu sumaru 450 tannula inumutho 48getlaku 22,000tannula inumunu okka getlake viniyogistunnaaru. ippatike 20getlu kuudaa tayaarainavi. migilinavi janavari, fibravari naatiki puurti kaanunnaayi. getla tayaarii panini pratyeka samstha nirvahistundi. prapanchamlone e neeti paarudala praajektuku laeni atyanta podavaina aproch chanel ettaina getlu, diafram wal nirmaanam ee praajektu pratyekatalu ani cheppali. ee praajektu kattadaala nirmaanaaniki padi lakshala tannula simentu avasaram kaanundi. daadaapu 33lakshala cubic meaterla concreetu veyalsi undi. praajektu nirmaanamlo 33vela tannula inumu avasaram kaanundi.dia frum wal nirmaanam atyanta klishtamainadi. ee praajektuku rendu pradhaana kaaluvalu unnaayi. okati rajadhani amaravati vaipu vachedi kudi kaaluvagaa, visakha vaipu velledi edama kaaluvagaa pilustunnaru. kudi kaaluva podavu 177ki.mee kaga edama kaaluva podavu 178 ki.mee. kudi kaaluva panulu puurtikaagaa edama kaaluva panulu vegavantam chesindi prabhutvam. 2014 dissember varaku polavaram praajektu vadda ekkada chusina kondalu, matti guttale kanipinchevi. cony nedu keelakamaina anni pradesaallo kondalu, matti guttalu tolaginchaaru. ippatike 70saatam paiga mattini tolaginchadam poortayindi. videsala nunchi bhari yantraalanu tecchi bhari kondalanu saitam pindi cheyadam jarigindi. mining panullo anubhavam unna triveni samstha ikkada addugaa unna kondalni tolaginchindi. ee praajektu, ubhaya godavari jillaallo bhoo sekarana, punaraavaasaaniki daadaapu roo. 32,000kotlu kharchu kaanundani anchana vaesaaru. ee praajektu poorticheyadaaniki 100saatam nidhulu nabardu dwara andinchadaaniki kendra prabhutvam anumatulu ippinchindi. andulo bhagamga kendra prabhutvam dissember 26, 2016na roo.1981kotlu vidudala cheyinchadam jarigindi. ika mundu kuudaa ee praajektu nirmaanaaniki dhilli nidhule dannugaa nilavalsi undi.atlage kendram polavaram praajektunu jaateeya praajektugaa prakatinchindani kendrame deeniki nidhulu andinchi nirmaanam puurti chestundani, rashtra prabhutvam enduku nirmaana baadhyatalu chepattindani pratipakshaalu prabhutvampai tappudu aaropana chestunnayi. kendramlo ippativaraku desavyaaptamgaa 16 praajektulanu jaateeya praajektugaa prakatinchinaa vaatiki nidhulu maatram paisa vidudala chesina daakhalaalu levu. vaati nirmaanaaniki avasaramaina injaneerlu cony, itara sibbandi cony leru. vaatilo ippativaraku padi praajektulaku nayapaisa kuudaa vidudala cheyaledu. ee praajektuku kuudaa nidhulu ketayinchakunda undaalani, ee praajektu puurtikaakundaa padakeyaalani pratipakshaala duralochana. . rashtra prabhutvam ee praajektu nirmaanam chepatti vegamgaa poortichestundatamto praajektu puurtayithee vaariki puttagatulu undavanna baadhatho prabhutvampai tappudu aaropanalu chestunnaru.  polavaram nirmaanampai kondaru kortulaku kuudaa velli addukoboyaru.edhi emaina dasaabdaalugaa kaagitaalake parimitamaina desamlone atipedda polavaram praajektu nirmaanaanni rashtra prabhutvam yuddha praatipadikana puurti chestunnadi. ee praajektu desha dhaanyaagaaraaniki kuudaa kendra binduvugaa maaranundi. ee praajektu poortichesi 13jillaalanu swargatulyam cheyalani, prati graamaanni pacchagaa maarchaalani, prati pourudiki aardhika bhadrata kalpinchaalanna chandrababu pattudalaku, nibaddhataku, chittasuddhiki ee praajektu nirmaana vegam addam padutundi. prati somavaranni polavaaramgaa maarchukoni praajektu purogatini sameekshistunnaaru mukhyamantri. tana aafiisu nunche panulu chusela erpatuchesukoni pratinela praajektunu sandarsistunnaaru mukhyamantri chandrababu. 2018naatiki gravity dwara neeru andinchi raitula momulo velugulu nimpaalani, contractorlanu, adhikaarulanu parugulu teeyistunnaaru cm chandrababunayudu. telugujaati garvinche jaateeya praajektu idhi. nedu praajektu aakaaram aavishkrutamaindi. daudu teestunna polavaram nirmaanam vegam chusina karuvu rakkasi kuudaa maro praantam vetukkuntundi.devineni umaa maheshwararaoavula vanarula saakhaamaatyulunirdih lakshyaalanu nirdesinchukovadam oka ettu ayithe, nirneeta kaalavyavadhilo vaatini saadhinchaalani drudha sankalpamtho, nibaddhatato pranaalikaabaddhamgaa purogaminchadam maroka ettu. karuvunu tarimi veyadaaniki catan kaalamlo talapettinadi ee polavaram praajektu. bahula prayojanaalu chekurchanunna ee bahulartha ‍saadhaka praajektu nirmaanam kosam aidu kotla aandhrulu aidu dasabdaala tarabadi eduruchustunnaru. ee praajektunu nedu etty paristhitulloonuu poortichesi 2018naatiki gravity dwara neeru andinchi 2019naatiki puurtisthaayiloo praajektunu puurticheyyaalani pantampatti mukhyamantri chandrababu nayudu apurva krushi chestunnaru. rashtramlo vyavasaayame jeevanaadhaaramgaa 60saatam paiga unna graameena kutumbala aardhikaparisthitini merugupariche bruhattara lakshyamto polavaram praajektu nirmaanaanni vegavantam chesaru. apara jalarasi kaligivunna godavari nadipai nirmistunna ee praajektu puurtayithee navyandhra bhavita bangaram kaanundi.1941loo appati madrasu praavinsuku chendina cheef injaneeru venkata krishna ayyar chee 150tmcla niluva saamarthyamtho polavaram nirminchaalani pratipaadinchaaru. taruvaata praathamika sarvelu jaripi, jalasaya nirmaanam kosam sthalaanni kuudaa empika chesaru. dyaam nirmaanamlo unna ibbandulanu drushtilo pettukoni prapancha prakhyaata gaanchina je.el.savage, dactor carle terjaghi (fadar af sail mcanics), es.oo.harper, sar muddak meck donald ane naluguru injaneerla nipunulatho commity veyatam jarigindi. aa nipunula brundam appati cheef injaneeru govindaraj ayyamgaartho samavesamai praajektu nirmaanam kosam empika chesina sthalam manchi sthalam ani nirdhaarinchaaru. 1941loo praathamika sarvelu, 1951loo samagra sarvela taruvaata roo.129kotla anchanaalatho ee praajektunu nirminchaalani talapettaaru. cony aardhika ibbandulu, praajektu nirmaana sanklishtatala drishtya nirmaanam munduku saagaledu. 1953loo vachina bhari varadalu, taruvaata visakha steel factoryki neeti avasaram vanti kaaranaala drishtya 1970loo rashtra prabhutvam oka nivedika tayaaruchesi 1976loo praajektu investigation nimittam oka kotta kamiteeni erpatuchesi 1978loo tudi nivedikanu khararu chesaru. taruvaata 1980loo godavari tribunal polavaram nirmaanaaniki anumati ivvadamtho appati mukhyamantri ti. anjayya praajektu nirmaanaaniki sankusthaapana jaripina intavaraku aa praajektu pattalekkaledu. polavaram praajektu puurtayithee kottagaa 7.20 lakshala ekaraalaku saguneeru, 23.50lakshala ekaraala krishna–godavari delta aayakattu sthireekarana, 540graamaallo 28 lakshala janabhaku traaguneeru, visaakhapatnaaniki 23.4tmcla neetini traagu, paarisraamika avasaraalaku andinchadam, jala rawana, chepala pempakam, 960megavatla vidyudutpatti, krishna deltaaku 80tmcla neetini taralinchadam, adhe motaadulo krishna neetini raayalaseemaku taralinchadam vanti bahula prayojanaalu chekurche ee bahulaarthaka praajektu puurtayithee aidu kotla aandhrula pragati ratham geru maarchanundi.ee praajektu puurti kaavadaaniki ippudu dhilli nidhule vennudannugaa nilavalsi undi. nidhule tappa ee praajektu puurtikaavadaaniki ika etuvanti aatankam ledu. jaateeya praajektugaa prakatinchi polavaraaniki 100saatam nidhulu kendrame bharistundani haami ivvadamtho aa sthaayilo nidhulu vastaayani rashtra prabhutvam praajektu nirmaanam vegam penchindi. 50lakshala cuseckula varada pravaahaaniki anuvugaa nirmistunna ituvanti praajektu desamlone ledu. 194.60tmcla neeti nilva saamarthyamtho sumaru 300meaterla vedalpu, 2454meaterla podavutho ee dyaam nirmaanam jarugutundi. polavaram praajectulo pradhaanamainavi spilve, concreetu nirmaanam, pradhaana erth kam rak fill dyaam nirmaanam, dia frum wal nirmaanam, getla tayaarii, caffer dyaam nirmaanam keelakam kaanunnaayi. 2016 dissember 30na spill vee concreetu panulaku, 2017 fibravari 1na diafram wal nirmaanaaniki, spill vee getlu fabrication panulaku mukhyamantri chandrababunayudu praarambham cheyagaa, maroka keelaka ghattaanni ee nela 8na caffer dyaam nirmaanaanni cm chandrababu praarambhinchaaru. 2018 naatiki gravity dwara neeru ivvalane mukhyamantri chandrababu sankalpaanni neraverchadamlo caffer dyaam pradhaana paatra kaanundi. caffer dyaam kuudaa nadi madhyalo pradhaana dyaam eguvuna nirminchabadutundi. pradhaana praajektu anukunnadi anukunnatlugaa puurtikaavadaaniki mundu caffer dyaam dwara saguneeru ivvaalani seeenchandrababu aalochana. diafram wal nirmaana praantaaniki 600meaterla dooramlo caffer dyaam nirmaanam jarugutundi.caffer dyaam nirmaanaaniki veelugaa matti, raayi godavari podavuna addukatta veyanunnaru. deenini 2.5ki.mee. podavu, 145mee vedalputho nirminchanunnaaru. dyaam ettunu 31.5meaterla nunchi 41.5meaterla ettu penchi gravity dwara neeru andinchaalani prabhutvam nirnayinchindi. ayithe prastutam ee seejanlo kontamera, migilinadi vache seejanlo poortichesi 2018 naatiki gravity dwara neeru andinchaalani pranaalika siddham chesaru. ee seasen aktobarlone panulu praarambhinchi nirantaraayamgaa joon varaku panulu praarambhinchi neerandinchaalani lakshyamgaa pettukunnadi prabhutvam. caffer dyaamnu 100ella naati varadanu drushtilo pettukoni nirmistunnaaru. 28lakshala cuseckula varada neetini tattukune saamarthyam deeniki undi. caffer dyaam nirmaanaaniki kellar samstha siddhamaindi. kendra jalasangham nipunulu ee vaaramlo aakrutula anumatulu ichina ventane jett grating paddhatilo panulu chepattenduku erpaatlu chesukuntunnaru.atlage e praajectulo aina nadee pravaha maargamlone dyaam spilve getlu nirmistaaru. cony polavaram praajectulo pradhaanamaina erth kam rak fill dyaam godavari nadi sahaja maargamlo nirmistuu spill vee maatram nadee pravaahaanni pakkaki mallinchi aa mallimpu maargamlo nirminchadam ee praajektu pratyekata. spill vee nirmaanaaniki kaavalsina punaadi tavvadaaniki 165.5lakshala cubic meaterla mattini travvi teesi concreetu vestunnaru. spill vee concreetu panullo mottam 52blaakulu unnaayi. veetillo neeru ovar flo ayye blaakulu 48. spill vee nunchi neetini bayataku vadaladaaniki 48getlu erpaatu chestunnaru. spill vee concreetu panulu vegamgaa jarugutundatamto eppatikappudu getlu biginchukuntu vellenduku mundugaane getla nirmaanam kuudaa praarambhamaindi. spill veku amarchabade ee getlu desamlone atyanta bhari getlu. okkokka getu 16meaterla vedalpu, 20.52meaterla ettuto nirmistunnaaru. okkokka getu sumaru 450 tannula inumutho 48getlaku 22,000tannula inumunu okka getlake viniyogistunnaaru. ippatike 20getlu kuudaa tayaarainavi. migilinavi janavari, fibravari naatiki puurti kaanunnaayi. getla tayaarii panini pratyeka samstha nirvahistundi. prapanchamlone e neeti paarudala praajektuku laeni atyanta podavaina aproch chanel ettaina getlu, diafram wal nirmaanam ee praajektu pratyekatalu ani cheppali. ee praajektu kattadaala nirmaanaaniki padi lakshala tannula simentu avasaram kaanundi. daadaapu 33lakshala cubic meaterla concreetu veyalsi undi. praajektu nirmaanamlo 33vela tannula inumu avasaram kaanundi.dia frum wal nirmaanam atyanta klishtamainadi. ee praajektuku rendu pradhaana kaaluvalu unnaayi. okati rajadhani amaravati vaipu vachedi kudi kaaluvagaa, visakha vaipu velledi edama kaaluvagaa pilustunnaru. kudi kaaluva podavu 177ki.mee kaga edama kaaluva podavu 178 ki.mee. kudi kaaluva panulu puurtikaagaa edama kaaluva panulu vegavantam chesindi prabhutvam. 2014 dissember varaku polavaram praajektu vadda ekkada chusina kondalu, matti guttale kanipinchevi. cony nedu keelakamaina anni pradesaallo kondalu, matti guttalu tolaginchaaru. ippatike 70saatam paiga mattini tolaginchadam poortayindi. videsala nunchi bhari yantraalanu tecchi bhari kondalanu saitam pindi cheyadam jarigindi. mining panullo anubhavam unna triveni samstha ikkada addugaa unna kondalni tolaginchindi. ee praajektu, ubhaya godavari jillaallo bhoo sekarana, punaraavaasaaniki daadaapu roo. 32,000kotlu kharchu kaanundani anchana vaesaaru. ee praajektu poorticheyadaaniki 100saatam nidhulu nabardu dwara andinchadaaniki kendra prabhutvam anumatulu ippinchindi. andulo bhagamga kendra prabhutvam dissember 26, 2016na roo.1981kotlu vidudala cheyinchadam jarigindi. ika mundu kuudaa ee praajektu nirmaanaaniki dhilli nidhule dannugaa nilavalsi undi.atlage kendram polavaram praajektunu jaateeya praajektugaa prakatinchindani kendrame deeniki nidhulu andinchi nirmaanam puurti chestundani, rashtra prabhutvam enduku nirmaana baadhyatalu chepattindani pratipakshaalu prabhutvampai tappudu aaropana chestunnayi. kendramlo ippativaraku desavyaaptamgaa 16 praajektulanu jaateeya praajektugaa prakatinchinaa vaatiki nidhulu maatram paisa vidudala chesina daakhalaalu levu. vaati nirmaanaaniki avasaramaina injaneerlu cony, itara sibbandi cony leru. vaatilo ippativaraku padi praajektulaku nayapaisa kuudaa vidudala cheyaledu. ee praajektuku kuudaa nidhulu ketayinchakunda undaalani, ee praajektu puurtikaakundaa padakeyaalani pratipakshaala duralochana. . rashtra prabhutvam ee praajektu nirmaanam chepatti vegamgaa poortichestundatamto praajektu puurtayithee vaariki puttagatulu undavanna baadhatho prabhutvampai tappudu aaropanalu chestunnaru.  polavaram nirmaanampai kondaru kortulaku kuudaa velli addukoboyaru.edhi emaina dasaabdaalugaa kaagitaalake parimitamaina desamlone atipedda polavaram praajektu nirmaanaanni rashtra prabhutvam yuddha praatipadikana puurti chestunnadi. ee praajektu desha dhaanyaagaaraaniki kuudaa kendra binduvugaa maaranundi. ee praajektu poortichesi 13jillaalanu swargatulyam cheyalani, prati graamaanni pacchagaa maarchaalani, prati pourudiki aardhika bhadrata kalpinchaalanna chandrababu pattudalaku, nibaddhataku, chittasuddhiki ee praajektu nirmaana vegam addam padutundi. prati somavaranni polavaaramgaa maarchukoni praajektu purogatini sameekshistunnaaru mukhyamantri. tana aafiisu nunche panulu chusela erpatuchesukoni pratinela praajektunu sandarsistunnaaru mukhyamantri chandrababu. 2018naatiki gravity dwara neeru andinchi raitula momulo velugulu nimpaalani, contractorlanu, adhikaarulanu parugulu teeyistunnaaru cm chandrababunayudu. telugujaati garvinche jaateeya praajektu idhi. nedu praajektu aakaaram aavishkrutamaindi. daudu teestunna polavaram nirmaanam vegam chusina karuvu rakkasi kuudaa maro praantam vetukkuntundi.devineni umaa maheshwararaoavula vanarula saakhaamaatyulu