160 దేశాలలో జీఎస్టీని అమలుపరుస్తున్నారు. చాలా దేశాల అనుభవం అంత ఆనందకరంగా లేదు. సామాన్య ప్రజలు వినియోగించే సరుకులను తక్కువ పన్నురేట్ల శ్రేణుల్లో వర్గీకరించిన పక్షంలో దేశ జనాభాలో అత్యధికులకు జీఎస్టీ ఎంతైనా ప్రయోజనకరమవుతుంది.వస్తుసేవల పన్ను(జీఎస్టీ)ను ఈ ఏడాది జూలై 1 నుంచి అమలుపరచడానికి ప్రభుత్వం సంకల్పించింది. వస్తూత్పత్తిదారులు ప్రస్తుతం తాము విక్రయించే సరుకులపై ఎక్సైజ్ డ్యూటీ (ఉత్పాదన సుంకం), వ్యాట్ (వస్తుసేవల ధరకు అదనంగా కలిపే పన్ను)ను చెల్లించవలసి వున్నది. ఈ రెండు పన్నులను జీఎస్టీగా ఏకీకృతం చేశారు. ఈ ఏకీకృత పన్ను వ్యాపార సంస్థల వ్యయప్రయాసలను తగ్గిస్తుంది. వ్యాపారస్తులు తమ ఆదాయ వివరాలను ఒకే ఒక రిటర్న్ (పన్ను వివరాల పత్రం)లో సమర్పిస్తే సరిపోతుంది. అంతర్ రాష్ట్ర వ్యాపారం సులభతరమవుతుంది. వివిధ రాష్ట్రాలలో సరుకుల ప్రవేశానికి అనుమతులు పొందవలసిన అవసరం వుండదు. ఇవన్నీ జీఎస్టీతో సమకూరే సానుకూల ప్రయోజనాలు. వృద్ధిరేట్ల పెరుగుదలకు ఈ ఏకీకృత పన్ను విశేషంగా తోడ్పడుతుంది.అయితే ప్రజలపై జీఎస్టీ ప్రభావం ఎలా వుండగలదు? ఇది, సరుకుల వర్గీకరణపై ఆధారపడి వుంటుంది. జీఎస్టీ కోసం సకల సరుకులను వాటి ధర స్థాయిని బట్టి ఐదు– జీరో, 5, 12, 18, 28 శాతం– శ్రేణులుగా వర్గీకరించాలని నిర్ణయించారు. ఈ వర్గీకరణ ఇంతవరకు జరగలేదు. సరుకుల అంతిమ వర్గీకరణ జీఎస్టీ అమలు తేదీ(జూలై 1)కి కేవలం ఒక రోజు ముందు మాత్రమే తెలుస్తుందని విశ్వసనీయ వర్గాలు సూచిస్తున్నాయి.జీఎస్టీ రేట్లు, ఎక్సైజ్ డ్యూటీ, వ్యాట్ సంయుక్త రేట్ల కంటే ఎక్కువ లేదా తక్కువగా ఉంటాయా అన్నది చాలా ముఖ్యం. ఎందుకంటే ప్రజలపై జీఎస్టీ ప్రభావాన్ని నిర్ణయించే అంశమిది. ఉదాహరణకు కర్ణాటకలో కొబ్బరినూనెపై ప్రస్తుతం 4 శాతం పన్ను విధిస్తున్నారు. జీఎస్టీ వ్యవస్థలో కొబ్బరినూనెను జీరో ట్యాక్స్లో వుంచితే ఈ సరుకుపై పన్ను 4 శాతం కంటే తక్కువగా వుంటుంది. అలాకాకుండా 5 లేదా 12శాతం పన్ను శ్రేణిలో వుంచితే ప్రజలు దానిపై చెల్లించవలసిన పన్ను 4శాతం కంటే అధికంగా వుంటుంది. ఈ వాస్తవం దృష్ట్యా, ప్రజలపై జీఎస్టీ ప్రభావం సరుకులవర్గీకరణపై ఆధారపడి వుంటుందనేది స్పష్టం.పేదలు, ధనికులు వినియోగించుకునే వస్తువులు విభిన్నంగా వుండడం కద్దు. ఉదాహరణకు ముతక వస్త్రాలు, సైకిళ్లను పేదలు, బ్రాండెండ్ గార్మెంట్స్, లగ్జరీకార్లను ధనికులు ఎక్కువగా వినియోగించుకుంటారు. ముతక వస్త్రాలు, సైకిళ్ళ విషయంలో జీఎస్టీ రేటు ఎలా ఉంటుందన్న దాన్ని బట్టి పేదలపై ఆ ఏకీకృత పన్ను ప్రభావం ఆధారపడి వుంటుంది. అలాగే బ్రాండెడ్ గార్మెంట్స్, లగ్జరీకార్ల విషయంలో జీఎస్టీ రేటు ఎలా వుంటుందన్న దాన్నిబట్టి సంపన్నులపై దాని ప్రభావం ఆధారపడి వుంటుంది.ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 160 దేశాలలో జీఎస్టీని అమలుపరుస్తున్నారు. చాలా దేశాల అనుభవం అంత ఆనందకరంగా లేదు. ఉదాహరణకు మలేసియాలో జీఎస్టీ అమలు 2015లో ప్రారంభమయింది. జీఎస్టీ ప్రభావం గురించి నేషనల్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ మలేసియా ఒక అధ్యయనం నిర్వహించింది. జీఎస్టీ వ్యవస్థలో వస్తు సేవల ధరలు పెరగడంతో మలేసియా ప్రజల్లో 64.1 శాతం మంది తమ వినియోగాన్ని తగ్గించుకున్నారని ఆ అధ్యయనంలో వెల్లడయింది. అంటే సరుకులను, గత పన్ను రేట్ల కంటే అధిక పన్నుల శ్రేణుల్లో వుండేవిగా వర్గీకరించారు. దీనివల్ల అత్యధిక కుటుంబాలపై పన్నుల భారం పెరిగిపోయింది. ఆస్ట్రేలియాలో మరో అధ్యయనం ఆదాయ స్థాయిలో అడుగున వున్న 20శాతం కుటుంబాలు తమ ఆదాయం నుంచి అదనంగా 4.4శాతం చెల్లిస్తుండగా, ఉన్నతస్థాయిలో వున్న 20శాతం కుటుంబాలు కేవలం 1.4శాతం మాత్రమే తమ ఆదాయం నుంచి అదనంగా చెల్లిస్తున్నారని వెల్లడించింది.అంటే పేదలు వినియోగించుకొనే సరుకులపై జీఎస్టీ అధికంగా వుండగా ధని కులు వినియోగించుకొనే సరుకులపై అది తక్కువగా వుందని విశదమవుతుంది. ఇక, ఇథియోపియా, పాకిస్థాన్, వియత్నాంల అనుభవం భిన్నంగా వున్నది. ఈ దేశాలలో అత్యధిక నిత్యావసర సరుకులను జీఎస్టీ జీరోరేటు శ్రేణిలో వుంచారు. దీనివల్ల ఆ దేశాల ప్రజలపై జీఎస్టీ ప్రభావం ప్రగతిశీలంగానే వున్నది.జీఎస్టీ ప్రభావం రాష్ట్రానికీ, రాష్ట్రానికీ భిన్నంగా వుంటుంది. కొబ్బరినూనెపై ఎక్సైజ్ డ్యూటీ వ్యాట్ల సంయుక్త రేటు ఉత్తరప్రదేశ్లో 4 శాతం కాగా, మధ్యప్రదేశ్లో 6 శాతంగా వున్నది. జీఎస్టీ వ్యవస్థలో ఈ సరుకును 5 శాతం పన్ను శ్రేణిలో వర్గీకరించారనుకోండి. దీనివల్ల ఉత్తరప్రదేశ్లో కొబ్బరినూనె ధర మరింత వ్యయభరితమవుతుంది. ఎందుకంటే గతంలో 4 శాతం పన్నును చెల్లించిన వారు ఇప్పుడు 5 శాతం పన్నును చెల్లించవలసి వుంటుంది కదా. కాగా మధ్యప్రదేశ్లో కొబ్బరి నూనె చౌకగా లభిస్తుంది. గతంలో 6 శాతం పన్నును చెల్లించిన ఈ రాష్ట్ర ప్రజలు ఇప్పుడు 5 శాతం మాత్రమే చెల్లించవలసి వుంటుంది మరి. దీన్ని బట్టి జీఎస్టీ ప్రభావం, ప్రస్తుతం వివిధ రాష్ట్రాలలో అమల్లో వున్న పన్నురేట్లపై ఆధారపడి వుంటుంది.సామాన్య ప్రజలు వినియోగించే సరుకులను తక్కువ పన్ను రేట్ల శ్రేణుల్లో వర్గీకరించిన పక్షంలో దేశ జనాభాలో అత్యధికులకు జీఎస్టీ ఎంతైనా ప్రయోజనకరమవుతుంది. ఈ విషయంలో ప్రభుత్వం తప్పుడు నిర్ణయం తీసుకోబోదని ఆశిద్దాం. (వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)వస్తుసేవల పన్ను(జీఎస్టీ)ను ఈ ఏడాది జూలై 1 నుంచి అమలుపరచడానికి ప్రభుత్వం సంకల్పించింది. వస్తూత్పత్తిదారులు ప్రస్తుతం తాము విక్రయించే సరుకులపై ఎక్సైజ్ డ్యూటీ (ఉత్పాదన సుంకం), వ్యాట్ (వస్తుసేవల ధరకు అదనంగా కలిపే పన్ను)ను చెల్లించవలసి వున్నది. ఈ రెండు పన్నులను జీఎస్టీగా ఏకీకృతం చేశారు. ఈ ఏకీకృత పన్ను వ్యాపార సంస్థల వ్యయప్రయాసలను తగ్గిస్తుంది. వ్యాపారస్తులు తమ ఆదాయ వివరాలను ఒకే ఒక రిటర్న్ (పన్ను వివరాల పత్రం)లో సమర్పిస్తే సరిపోతుంది. అంతర్ రాష్ట్ర వ్యాపారం సులభతరమవుతుంది. వివిధ రాష్ట్రాలలో సరుకుల ప్రవేశానికి అనుమతులు పొందవలసిన అవసరం వుండదు. ఇవన్నీ జీఎస్టీతో సమకూరే సానుకూల ప్రయోజనాలు. వృద్ధిరేట్ల పెరుగుదలకు ఈ ఏకీకృత పన్ను విశేషంగా తోడ్పడుతుంది.అయితే ప్రజలపై జీఎస్టీ ప్రభావం ఎలా వుండగలదు? ఇది, సరుకుల వర్గీకరణపై ఆధారపడి వుంటుంది. జీఎస్టీ కోసం సకల సరుకులను వాటి ధర స్థాయిని బట్టి ఐదు– జీరో, 5, 12, 18, 28 శాతం– శ్రేణులుగా వర్గీకరించాలని నిర్ణయించారు. ఈ వర్గీకరణ ఇంతవరకు జరగలేదు. సరుకుల అంతిమ వర్గీకరణ జీఎస్టీ అమలు తేదీ(జూలై 1)కి కేవలం ఒక రోజు ముందు మాత్రమే తెలుస్తుందని విశ్వసనీయ వర్గాలు సూచిస్తున్నాయి.జీఎస్టీ రేట్లు, ఎక్సైజ్ డ్యూటీ, వ్యాట్ సంయుక్త రేట్ల కంటే ఎక్కువ లేదా తక్కువగా ఉంటాయా అన్నది చాలా ముఖ్యం. ఎందుకంటే ప్రజలపై జీఎస్టీ ప్రభావాన్ని నిర్ణయించే అంశమిది. ఉదాహరణకు కర్ణాటకలో కొబ్బరినూనెపై ప్రస్తుతం 4 శాతం పన్ను విధిస్తున్నారు. జీఎస్టీ వ్యవస్థలో కొబ్బరినూనెను జీరో ట్యాక్స్లో వుంచితే ఈ సరుకుపై పన్ను 4 శాతం కంటే తక్కువగా వుంటుంది. అలాకాకుండా 5 లేదా 12శాతం పన్ను శ్రేణిలో వుంచితే ప్రజలు దానిపై చెల్లించవలసిన పన్ను 4శాతం కంటే అధికంగా వుంటుంది. ఈ వాస్తవం దృష్ట్యా, ప్రజలపై జీఎస్టీ ప్రభావం సరుకులవర్గీకరణపై ఆధారపడి వుంటుందనేది స్పష్టం.పేదలు, ధనికులు వినియోగించుకునే వస్తువులు విభిన్నంగా వుండడం కద్దు. ఉదాహరణకు ముతక వస్త్రాలు, సైకిళ్లను పేదలు, బ్రాండెండ్ గార్మెంట్స్, లగ్జరీకార్లను ధనికులు ఎక్కువగా వినియోగించుకుంటారు. ముతక వస్త్రాలు, సైకిళ్ళ విషయంలో జీఎస్టీ రేటు ఎలా ఉంటుందన్న దాన్ని బట్టి పేదలపై ఆ ఏకీకృత పన్ను ప్రభావం ఆధారపడి వుంటుంది. అలాగే బ్రాండెడ్ గార్మెంట్స్, లగ్జరీకార్ల విషయంలో జీఎస్టీ రేటు ఎలా వుంటుందన్న దాన్నిబట్టి సంపన్నులపై దాని ప్రభావం ఆధారపడి వుంటుంది.ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 160 దేశాలలో జీఎస్టీని అమలుపరుస్తున్నారు. చాలా దేశాల అనుభవం అంత ఆనందకరంగా లేదు. ఉదాహరణకు మలేసియాలో జీఎస్టీ అమలు 2015లో ప్రారంభమయింది. జీఎస్టీ ప్రభావం గురించి నేషనల్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ మలేసియా ఒక అధ్యయనం నిర్వహించింది. జీఎస్టీ వ్యవస్థలో వస్తు సేవల ధరలు పెరగడంతో మలేసియా ప్రజల్లో 64.1 శాతం మంది తమ వినియోగాన్ని తగ్గించుకున్నారని ఆ అధ్యయనంలో వెల్లడయింది. అంటే సరుకులను, గత పన్ను రేట్ల కంటే అధిక పన్నుల శ్రేణుల్లో వుండేవిగా వర్గీకరించారు. దీనివల్ల అత్యధిక కుటుంబాలపై పన్నుల భారం పెరిగిపోయింది. ఆస్ట్రేలియాలో మరో అధ్యయనం ఆదాయ స్థాయిలో అడుగున వున్న 20శాతం కుటుంబాలు తమ ఆదాయం నుంచి అదనంగా 4.4శాతం చెల్లిస్తుండగా, ఉన్నతస్థాయిలో వున్న 20శాతం కుటుంబాలు కేవలం 1.4శాతం మాత్రమే తమ ఆదాయం నుంచి అదనంగా చెల్లిస్తున్నారని వెల్లడించింది.అంటే పేదలు వినియోగించుకొనే సరుకులపై జీఎస్టీ అధికంగా వుండగా ధని కులు వినియోగించుకొనే సరుకులపై అది తక్కువగా వుందని విశదమవుతుంది. ఇక, ఇథియోపియా, పాకిస్థాన్, వియత్నాంల అనుభవం భిన్నంగా వున్నది. ఈ దేశాలలో అత్యధిక నిత్యావసర సరుకులను జీఎస్టీ జీరోరేటు శ్రేణిలో వుంచారు. దీనివల్ల ఆ దేశాల ప్రజలపై జీఎస్టీ ప్రభావం ప్రగతిశీలంగానే వున్నది.జీఎస్టీ ప్రభావం రాష్ట్రానికీ, రాష్ట్రానికీ భిన్నంగా వుంటుంది. కొబ్బరినూనెపై ఎక్సైజ్ డ్యూటీ వ్యాట్ల సంయుక్త రేటు ఉత్తరప్రదేశ్లో 4 శాతం కాగా, మధ్యప్రదేశ్లో 6 శాతంగా వున్నది. జీఎస్టీ వ్యవస్థలో ఈ సరుకును 5 శాతం పన్ను శ్రేణిలో వర్గీకరించారనుకోండి. దీనివల్ల ఉత్తరప్రదేశ్లో కొబ్బరినూనె ధర మరింత వ్యయభరితమవుతుంది. ఎందుకంటే గతంలో 4 శాతం పన్నును చెల్లించిన వారు ఇప్పుడు 5 శాతం పన్నును చెల్లించవలసి వుంటుంది కదా. కాగా మధ్యప్రదేశ్లో కొబ్బరి నూనె చౌకగా లభిస్తుంది. గతంలో 6 శాతం పన్నును చెల్లించిన ఈ రాష్ట్ర ప్రజలు ఇప్పుడు 5 శాతం మాత్రమే చెల్లించవలసి వుంటుంది మరి. దీన్ని బట్టి జీఎస్టీ ప్రభావం, ప్రస్తుతం వివిధ రాష్ట్రాలలో అమల్లో వున్న పన్నురేట్లపై ఆధారపడి వుంటుంది.సామాన్య ప్రజలు వినియోగించే సరుకులను తక్కువ పన్ను రేట్ల శ్రేణుల్లో వర్గీకరించిన పక్షంలో దేశ జనాభాలో అత్యధికులకు జీఎస్టీ ఎంతైనా ప్రయోజనకరమవుతుంది. ఈ విషయంలో ప్రభుత్వం తప్పుడు నిర్ణయం తీసుకోబోదని ఆశిద్దాం. (వ్యాసకర్త ఆర్థికవేత్త, బెంగుళూరు ఐఐఎం రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్)
160 deshaalalo gstne amaluparustunnaru. chala deshaala anubhavam anta aanandakaramgaa ledu. saamaanya prajalu viniyoginche sarukulanu takkuva pannuretla shrenullo vargeekarinchina pakshamlo desha janabhalo atyadhikulaku gst entainaa prayojanakaramavutundi.vastusevala pannu(gst)nu ee edaadi juulai 1 nunchi amaluparachadaaniki prabhutvam sankalpinchindi. vastuutpattidaarulu prastutam taamu vikrayinche sarukulapai exise dutey (utpaadana sunkam), vyat (vastusevala dharaku adanamgaa kalipe pannu)nu chellinchavalasi vunnadi. ee rendu pannulanu jstg ekikrutam chesaru. ee ekikruta pannu vyapara samsthala vyayaprayaasalanu taggistundi. vyaapaarastulu tama aadaaya vivaraalanu oke oka retern (pannu vivaraala patram)loo samarpiste saripotundi. antar rashtra vyaparam sulabhataramavutundi. vividha rashtralalo sarukula pravesaaniki anumatulu pondavalasina avasaram vundadu. ivannee jstto samakure saanukuula prayojanaalu. vruddhiretla perugudalaku ee ekikruta pannu visaeshamgaa todpadutundi.ayithe prajalapai gst prabhaavam ela vundagaladu? idhi, sarukula vargeekaranapai aadhaarapadi vuntundi. gst kosam sakala sarukulanu vaati dhara sthaayini batti aidu– jeero, 5, 12, 18, 28 saatam– shrenulugaa vargeekarinchaalani nirnayinchaaru. ee vargeekarana intavaraku jaragaledu. sarukula antima vargeekarana gst amalu tedee(juulai 1)ki kevalam oka roju mundu matrame telustundani vishwasaneeya vargaalu suuchistunnaayi.gst retlu, exise dutey, vyat samyukta retla kante ekkuva leda takkuvagaa untaya annadi chala mukhyam. endukante prajalapai gst prabhaavaanni nirnayinche amsamidi. udaaharanaku karnaatakalo kobbarinunepai prastutam 4 saatam pannu vidhistunnaaru. gst vyavasthalo kobbarinunenu jeero taxlo vunchithe ee sarukupai pannu 4 saatam kante takkuvagaa vuntundi. alakakunda 5 leda 12saatam pannu shrenilo vunchithe prajalu daanipai chellinchavalasina pannu 4saatam kante adhikamgaa vuntundi. ee vaastavam drishtya, prajalapai gst prabhaavam sarukulavargeekaranapai aadhaarapadi vuntundanedi spashtam.pedalu, dhanikulu viniyoginchukune vastuvulu vibhinnamgaa vundadam kaddu. udaaharanaku mutaka vastraalu, saikillanu pedalu, brandend garments, lagjareekaarlanu dhanikulu ekkuvagaa viniyoginchukuntaaru. mutaka vastraalu, saikilla vishayamlo gst retu ela untundanna daanni batti pedalapai aa ekikruta pannu prabhaavam aadhaarapadi vuntundi. alaage branded garments, lagjareekaarla vishayamlo gst retu ela vuntundanna daannibatti sampannulapai daani prabhaavam aadhaarapadi vuntundi.prapancha vyaaptamgaa 160 deshaalalo gstne amaluparustunnaru. chala deshaala anubhavam anta aanandakaramgaa ledu. udaaharanaku malesialo gst amalu 2015loo praarambhamayindi. gst prabhaavam gurinchi neshanal university af malesia oka adhyayanam nirvahinchindi. gst vyavasthalo vastu sevala dharalu peragadamtho malesia prajallo 64.1 saatam mandi tama viniyogaanni tagginchukunnaarani aa adhyayanamlo velladayindi. ante sarukulanu, gatha pannu retla kante adhika pannula shrenullo vundevigaa vargeekarinchaaru. deenivalla atyadhika kutumbaalapai pannula bharam perigipoyindi. australialo maro adhyayanam aadaaya sthaayilo aduguna vunna 20saatam kutumbaalu tama aadaayam nunchi adanamgaa 4.4saatam chellistundagaa, unnatasthaayilo vunna 20saatam kutumbaalu kevalam 1.4saatam matrame tama aadaayam nunchi adanamgaa chellistunnarani velladinchindi.ante pedalu viniyoginchukone sarukulapai gst adhikamgaa vundagaa dhani kulu viniyoginchukone sarukulapai adhi takkuvagaa vundani visadamavutundi. ika, ithiopia, pakisthan, viyatnaamla anubhavam bhinnamgaa vunnadi. ee deshaalalo atyadhika nityavasara sarukulanu gst jeeroretu shrenilo vunchaaru. deenivalla aa deshaala prajalapai gst prabhaavam pragatiseelamgaane vunnadi.gst prabhaavam rashtraniki, rashtraniki bhinnamgaa vuntundi. kobbarinunepai exise dutey vyaatla samyukta retu uttarapradeshlo 4 saatam kaga, madhyapradeshlo 6 saatamgaa vunnadi. gst vyavasthalo ee sarukunu 5 saatam pannu shrenilo vargeekarinchaaranukondi. deenivalla uttarapradeshlo kobbarinune dhara marinta vyayabharitamavutundi. endukante gatamlo 4 saatam pannunu chellinchina vaaru ippudu 5 saatam pannunu chellinchavalasi vuntundi kada. kaga madhyapradeshlo kobbari noone choukagaa labhistundi. gatamlo 6 saatam pannunu chellinchina ee rashtra prajalu ippudu 5 saatam matrame chellinchavalasi vuntundi mari. deenni batti gst prabhaavam, prastutam vividha rashtralalo amallo vunna pannuretlapai aadhaarapadi vuntundi.saamaanya prajalu viniyoginche sarukulanu takkuva pannu retla shrenullo vargeekarinchina pakshamlo desha janabhalo atyadhikulaku gst entainaa prayojanakaramavutundi. ee vishayamlo prabhutvam tappudu nirnayam teesukobodani aasiddaam. (vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)vastusevala pannu(gst)nu ee edaadi juulai 1 nunchi amaluparachadaaniki prabhutvam sankalpinchindi. vastuutpattidaarulu prastutam taamu vikrayinche sarukulapai exise dutey (utpaadana sunkam), vyat (vastusevala dharaku adanamgaa kalipe pannu)nu chellinchavalasi vunnadi. ee rendu pannulanu jstg ekikrutam chesaru. ee ekikruta pannu vyapara samsthala vyayaprayaasalanu taggistundi. vyaapaarastulu tama aadaaya vivaraalanu oke oka retern (pannu vivaraala patram)loo samarpiste saripotundi. antar rashtra vyaparam sulabhataramavutundi. vividha rashtralalo sarukula pravesaaniki anumatulu pondavalasina avasaram vundadu. ivannee jstto samakure saanukuula prayojanaalu. vruddhiretla perugudalaku ee ekikruta pannu visaeshamgaa todpadutundi.ayithe prajalapai gst prabhaavam ela vundagaladu? idhi, sarukula vargeekaranapai aadhaarapadi vuntundi. gst kosam sakala sarukulanu vaati dhara sthaayini batti aidu– jeero, 5, 12, 18, 28 saatam– shrenulugaa vargeekarinchaalani nirnayinchaaru. ee vargeekarana intavaraku jaragaledu. sarukula antima vargeekarana gst amalu tedee(juulai 1)ki kevalam oka roju mundu matrame telustundani vishwasaneeya vargaalu suuchistunnaayi.gst retlu, exise dutey, vyat samyukta retla kante ekkuva leda takkuvagaa untaya annadi chala mukhyam. endukante prajalapai gst prabhaavaanni nirnayinche amsamidi. udaaharanaku karnaatakalo kobbarinunepai prastutam 4 saatam pannu vidhistunnaaru. gst vyavasthalo kobbarinunenu jeero taxlo vunchithe ee sarukupai pannu 4 saatam kante takkuvagaa vuntundi. alakakunda 5 leda 12saatam pannu shrenilo vunchithe prajalu daanipai chellinchavalasina pannu 4saatam kante adhikamgaa vuntundi. ee vaastavam drishtya, prajalapai gst prabhaavam sarukulavargeekaranapai aadhaarapadi vuntundanedi spashtam.pedalu, dhanikulu viniyoginchukune vastuvulu vibhinnamgaa vundadam kaddu. udaaharanaku mutaka vastraalu, saikillanu pedalu, brandend garments, lagjareekaarlanu dhanikulu ekkuvagaa viniyoginchukuntaaru. mutaka vastraalu, saikilla vishayamlo gst retu ela untundanna daanni batti pedalapai aa ekikruta pannu prabhaavam aadhaarapadi vuntundi. alaage branded garments, lagjareekaarla vishayamlo gst retu ela vuntundanna daannibatti sampannulapai daani prabhaavam aadhaarapadi vuntundi.prapancha vyaaptamgaa 160 deshaalalo gstne amaluparustunnaru. chala deshaala anubhavam anta aanandakaramgaa ledu. udaaharanaku malesialo gst amalu 2015loo praarambhamayindi. gst prabhaavam gurinchi neshanal university af malesia oka adhyayanam nirvahinchindi. gst vyavasthalo vastu sevala dharalu peragadamtho malesia prajallo 64.1 saatam mandi tama viniyogaanni tagginchukunnaarani aa adhyayanamlo velladayindi. ante sarukulanu, gatha pannu retla kante adhika pannula shrenullo vundevigaa vargeekarinchaaru. deenivalla atyadhika kutumbaalapai pannula bharam perigipoyindi. australialo maro adhyayanam aadaaya sthaayilo aduguna vunna 20saatam kutumbaalu tama aadaayam nunchi adanamgaa 4.4saatam chellistundagaa, unnatasthaayilo vunna 20saatam kutumbaalu kevalam 1.4saatam matrame tama aadaayam nunchi adanamgaa chellistunnarani velladinchindi.ante pedalu viniyoginchukone sarukulapai gst adhikamgaa vundagaa dhani kulu viniyoginchukone sarukulapai adhi takkuvagaa vundani visadamavutundi. ika, ithiopia, pakisthan, viyatnaamla anubhavam bhinnamgaa vunnadi. ee deshaalalo atyadhika nityavasara sarukulanu gst jeeroretu shrenilo vunchaaru. deenivalla aa deshaala prajalapai gst prabhaavam pragatiseelamgaane vunnadi.gst prabhaavam rashtraniki, rashtraniki bhinnamgaa vuntundi. kobbarinunepai exise dutey vyaatla samyukta retu uttarapradeshlo 4 saatam kaga, madhyapradeshlo 6 saatamgaa vunnadi. gst vyavasthalo ee sarukunu 5 saatam pannu shrenilo vargeekarinchaaranukondi. deenivalla uttarapradeshlo kobbarinune dhara marinta vyayabharitamavutundi. endukante gatamlo 4 saatam pannunu chellinchina vaaru ippudu 5 saatam pannunu chellinchavalasi vuntundi kada. kaga madhyapradeshlo kobbari noone choukagaa labhistundi. gatamlo 6 saatam pannunu chellinchina ee rashtra prajalu ippudu 5 saatam matrame chellinchavalasi vuntundi mari. deenni batti gst prabhaavam, prastutam vividha rashtralalo amallo vunna pannuretlapai aadhaarapadi vuntundi.saamaanya prajalu viniyoginche sarukulanu takkuva pannu retla shrenullo vargeekarinchina pakshamlo desha janabhalo atyadhikulaku gst entainaa prayojanakaramavutundi. ee vishayamlo prabhutvam tappudu nirnayam teesukobodani aasiddaam. (vyaasakarta aardhikavetta, benguluru iim retired professor)