
కవిత్వమూ, వచనమూ అనే కవల బిడ్డల లక్షణాలను పోల్చి చూపటమనే ప్రక్రియకు గతంలో తగినంత కృషి జరగని సందర్భంలో మెహెర్ వ్యాసం (వివిధ-ఫిబ్రవరి 13) ‘వచనానిది వేరే కవిత్వం’ అతి విలువైన సమాచారాన్ని అలక్ష్యంగా వినియోగించింది. ఉత్త మాటల, భావాల మూటల్తో కవిత్వాన్ని నింపుతున్న కవులూ, వచనంలో సందర్భంలేని కవిత్వం, ఉద్విగ్న భాషలను వినియోగిస్తున్న కథకులూ ఎడాపెడా తగుల్తున్న సమయంలో అతిచక్కని విశ్లేషణ చేయగలదనుకున్న మెహెర్ వ్యాసం ‘కుప్పుస్వామి అయ్యర్ మేడ్ డిఫికల్టు’ చేసింది. నిజమే అన్ని సృజనాత్మక ప్రక్రియలకూ మాతృక కవితా స్వరూపమే. 19వ శతాబ్ధి వరకూ కవిత్వం కడుపులో నిద్రించిన వచనం 20వ శతాబ్ది ఉషోదయంలో శిశూదయమైంది. ఆ రెంటికీ ఉన్న రూప వైవిధ్యాన్ని, విషయ వైరుధ్యాన్ని విమర్శకులు పలుమార్లు చర్చించారు. వాటిని సరిగానే మెహెర్ ఉదహరించారు. కాని వచన కవులూ, వచనంలో కవితా రూప కర్తలూ పడిన కన్ఫ్యూజన్ ముట్టడిలో వ్యాసకర్త పడితే ఎలా?వచనం తనలోకి విశ్వవ్యాప్త మానవ మానసిక ధోరణుల్ని రానిస్తుంది. కవిత్వం ఆ విషయంలో బహు స్వల్పంగానే రాణిస్తుంది. ఇలా రెండింటి సత్వాలు వేరు, తత్వాలు వేరు... అంటే సరిపోయేది. మెహెర్ ఏరికోరి వ్యాస శీర్షిక ‘వచనానిది వేరే కవిత్వం’ అనటంలో వచన రచయితలకు కవిత్వ లైసెన్సు యిచ్చినట్లయింది. పదవిన్యాసాల మాటున దాక్కునే అలవాటును ఆశీర్వదించినట్లయింది. ‘‘అనుప్రాసల నత్తిని’’ (కవి ఇస్మాయిల్ అన్న మాట సుమా!) వచనం నెత్తిన గుమ్మరించటం అనే బలహీనతను condone చేస్తున్నట్లయ్యింది. దాస్తోవిస్కీ ‘నేరము-శిక్ష’ లోనూ, టాల్స్టాయి ‘అన్నా కరేనినా’లోనూ జాలువారిన కవిత్వాలను అవలక్షణంగా గాక అదో కవితా పద్ధతి అన్నట్లు సూచించటం ప్రమాదకరమైన అంశం. సరిగ్గానే ఆలూరి బైరాగి కథల్లోని వచనాన్ని ఉదహరించి ‘‘ఇది కేవలం కవిత్వం... వచనానికి సంబంధించింది కాదు’’ అనగలిగాడు కాని ఆక్షేపించలేకపోయాడు వ్యాసకర్త. వచన రచయితలు ఏదో సందర్భంలో యీ కవితా శైలికి ప్రలోభపడుతుం టారు. మెహెర్, గోర్కీ Yellow Devilఅనే నవల (!) న్యూయార్క్ నగర ధనరాశుల వ్యాపారంపై రాసినది కోట్ చేయలేదు నయం. అంతటి ‘‘సాంఘిక, సామాజిక, రాజకీయ’’ అంశాన్ని కేవల దీర్ఘ కవితగా రాశాడు గోర్కీ. ‘అమ్మ’ రాసిన గోర్కీ!నిజమే, మనం ఉభయ రసగ్రహణ పాఠకులం కనుక, రచయితలపై ఉన్న ప్రేమతో పరవశిస్తుంటాం. రావిశాస్త్రి వచనంలో మూడో వంతు కవిత్వంగా నడుస్తుంది. సరే ఏ హద్దులూ, మర్యా దలూ పాటించని చలం వచనం కవిత్వమే అన్నవారున్నారు కదా. ‘చలం కవిత్వం’ వేరుగా వుంది. కాని కథల్లో వ్యాసాల్లో ఎందుకని? మెహెర్ అదో రకమైన కవిత్వం అంటూ యిచ్చిన నిర్వచనం వచనం పాడై పోయేందుకు ఓ చేయి వేసినట్లవుతుంది. పతంజలి నవలలన్నీ పాఠకులకు అమృత గుళికలే. అలాంటిది metaphor, satire, sarcasm లతో ముంచెత్తిన ‘రాజుగోరు’ ఉత్తమమైనదనీ, ఖాకీవనం, పెంపుడు జంతువులు ‘మీడియోకర్’ అనీ వర్గీకరించటం అపరాధం సుమా! ‘రాజుగోరు’లో ఉన్నది అతి చక్కని నవ్వులాట. ‘ఖాకీవనం’లో ఉన్నది కత్తుల వేట. ‘పెంపుడు జంతువులు’లో ఉన్నది వెన్నెల బాట. ఈ రెండూ ‘వచనానికి’ పరమార్థ స్వరూపాలు. ప్రామాణిక నిదర్శనాలు. మెహెర్ వ్యాఖ్య వచనంలో కవిత్వాన్ని వెలిగించటం అనే బలహీనతకు బ్రహ్మాస్త్రం సమకూరుస్తుంది..""If the prose writer begins to fondle his words too often, it results in a high-falutin nonsense'' అన్నది జాపాల్ సార్త్రే వ్యాఖ్య. ప్రాథమిక స్థాయి రచయితలను పట్టించుకోం గాని శాస్త్రీ, చలం వంటి గొప్ప వచన రచయితలు యీ బలహీనతకు పూర్తిగా లొంగిపోయివుంటే ప్రమాదం జరిగేది. పైగా ఇలా కవితా నిర్వచనాన్ని మెహెర్లా వచనానికి అన్వయించి ‘అది వేరే కవిత్వం’ అంటే జరిగే ప్రమాదాన్ని గ్రహించిన పాల్ వలేరీ అనే అధివాస్తవిక కవి "Our acquired habit of judging prose or poetry by different functions leads to failure of both''  అన్నాడు.Prosaicగా ఆలోచించి poemsరాయటమూ, poetic style  లో కథలూ, నవలలూ రాయటమూ పెరిగిపోయిన ఆధునిక సాంకేతిక సమాజంలో నిరుపయోగమవుతాయి. నిర్వీర్యమవుతాయి. కవిత్వాన్ని ఊకదంపుడుతోనూ, వచనాన్ని ఉత్ర్పేక్షలతోనూ నింపవలసిన అవసరం లేదు అన్న మెహెర్ వ్యాఖ్య సరైనదే. ఈ భావాన్నే విస్తరించి వ్యాసం చెయ్యవలసింది. అలా కాకుండా, వచనానిది కూడా కవిత్వమే... సారాంశం, శరీరం కవిత్వాంశాలే అన్నట్లుగా చర్చించటం, వ్యాసానికి, వ్యాసకర్తకు ‘హిట్ ది వికెట్’ అయిపోయింది.  చందు సుబ్బారావు94413 6008

kavitvamuu, vachanamuu ane kavala biddala lakshanaalanu polchi chuupatamanee prakriyaku gatamlo taginanta krushi jaragani sandarbhamlo meher vyaasam (vividha-fibravari 13) ‘vachanaanidi vere kavitvam’ athi viluvaina samaachaaraanni alakshyamgaa viniyoginchindi. utta maatala, bhavala mootaltho kavitvaanni nimputunna kavuluu, vachanamlo sandarbhamleni kavitvam, udvigna bhashalanu viniyogistunna kathakuluu edapeda tagultunna samayamlo atichakkani vislaeshana cheyagaladanukunna meher vyaasam ‘kuppuswamy ayyar made deficaltu’ chesindi. nijame anni srujanaatmaka prakriyalakuu maatruka kavita swaroopame. 19va sataabdhi varakuu kavitvam kadupulo nidrinchina vachanam 20va satabdi ushodayamlo sisoodayamaindi. aa rentiki unna roopa vaividhyaanni, vishaya vairudhyaanni vimarsakulu palumaarlu charchinchaaru. vaatini sarigaane meher udaharinchaaru. kaani vachana kavuluu, vachanamlo kavita roopa kartaluu padina confusion muttadilo vyaasakarta padithe ela?vachanam tanaloki vishwavyaapta manava maanasika dhoranulni raanistundi. kavitvam aa vishayamlo bahu swalpamgaane raanistundi. ilaa rendinti satvaalu vaeru, tatvaalu vaeru... ante saripoyedi. meher erikori vyaasa sheershika ‘vachanaanidi vere kavitvam’ anatamlo vachana rachayitalaku kavitva licensu yichinatlayindi. padavinyaasaala maatuna daakkune alavaatunu aasiirvadinchinatlayinda. ‘‘anupraasala nattini’’ (kavi ismail anna maata suma!) vachanam nettina gummarinchatam ane balaheenatanu condone chestunnatlayyindi. dastovisky ‘neramu-shiksha’ lonoo, talstai ‘anna karenina’lonoo jaaluvaarina kavitvaalanu avalakshanamgaa gaaka adho kavita paddhati annatlu suuchinchatam pramaadakaramaina amsam. sariggaane aaluri bairagi kathalloni vachanaanni udaharinchi ‘‘idhi kevalam kavitvam... vachanaaniki sambandhinchindi kaadu’’ anagaligadu kaani aakshepinchalekapoyadu vyaasakarta. vachana rachayitalu edho sandarbhamlo yee kavita sailiki pralobhapadutum taaru. meher, gorki Yellow Devilane navala (!) neuark nagara dhanarasula vyaapaarampai rasinadi kot cheyaledu nayam. antati ‘‘saanghika, saamaajika, rajakeeya’’ amsaanni kevala deergha kavitagaa raasaadu gorki. ‘amma’ raasina gorki!nijame, manam ubhaya rasagrahana paatakulam kanuka, rachayitalapai unna prematho paravasistuntam. ravisastri vachanamlo moodo vantu kavitvamgaa nadustundi. sare e hadduluu, marya daluu paatinchani chalam vachanam kavitvame annavaarunnaaru kada. ‘chalam kavitvam’ vaerugaa vundi. kaani kathallo vyaasaallo endukani? meher adho rakamaina kavitvam antuu yichina nirvachanam vachanam paadai poyenduku oo cheyi vesinatlavutundi. patanjali navalalannee paatakulaku amruta gulikale. alantidi metaphor, satire, sarcasm latho munchettina ‘rajugoru’ uttamamainadanee, khakivanam, pempudu jantuvulu ‘mediocor’ any vargeekarinchatam aparaadham suma! ‘rajugoru’loo unnadi athi chakkani navvulaata. ‘khakivanam’loo unnadi kattula veta. ‘pempudu jantuvulu’loo unnadi vennela baata. ee rendoo ‘vachanaaniki’ paramartha swaroopaalu. praamaanika nidarsanaalu. meher vyaakhya vachanamlo kavitvaanni veliginchatam ane balaheenataku brahmastram samakuurustundi..""If the prose writer begins to fondle his words too often, it results in a high-falutin nonsense'' annadi japal sartre vyaakhya. praathamika sthaayi rachayitalanu pattinchukom gaani saastri, chalam vanti goppa vachana rachayitalu yee balaheenataku puurtigaa longipoyivunte pramaadam jarigedi. paiga ilaa kavita nirvachanaanni meherla vachanaaniki anvayinchi ‘adhi vere kavitvam’ ante jarige pramaadaanni grahinchina pal valeri ane adhivaastavika kavi "Our acquired habit of judging prose or poetry by different functions leads to failure of both''  annadu.Prosaicgaa aalochinchi poemsraayatamuu, poetic style  loo kathaluu, navalaluu raayatamuu perigipoyina aadhunika saanketika samaajamlo nirupayogamavutaayi. nirveeryamavutaayi. kavitvaanni ookadampudutoonuu, vachanaanni utrpekshalatoonuu nimpavalasina avasaram ledu anna meher vyaakhya sarainade. ee bhavanne vistarinchi vyaasam cheyyavalasindi. alaa kakunda, vachanaanidi kuudaa kavitvame... saaraamsam, sareeram kavitvaamsaale annatlugaa charchinchatam, vyaasaaniki, vyaasakartaku ‘hit dhi vicket’ ayipoyindi.  chandu subbarao94413 6008