Servet Uludağ	 Kas 27, 2016 1
Genel olarak %10 – 15 Ag içerir ve Ag içeriğinin artmasıyla beyazlaşır. %20’den fazla Ag içeren altın elektrum olarak bilinir. %20’ye kadar bakır içeren altın avrikuprit, %5 – 11 paladyum ve %4 kadar gümüş içeren altın porpetiz adın alır. Altın, düzgün küp sisteminde kristalleşir. Kristallerine ender rastlanır. Rengi ve çizgi rengi sarıdır. 1063 ºC’da ergir. Yoğunluğu 15,5 – 19,3 ve sertliği 2,5’dir. Asit ve bazlardan etkilenmez. 31,10 gr bir ounce (ons) olarak tanımlanır. Asit ve bazlardan etkilenmez. Üfleçte ergir ve kral suyun da (altınsuyu 3 mol HCl tuz ruhu +1 mol HNO2 kezzap) KCN veya NaCN çözeltisinde veya Cl2 ve Br2 açığa çıkaran çözeltilerde çözünür.
Bu işlemde toz halindeki kayaç potasyum veya sodyum siyanür çözeltisi ile reaksiyona sokularak altın çözeltiden alınır. Klorlama işleminde toz haline getirilmiş ve kavrulmuş cevherden altın çözeltiye geçilir. Sıcak alkali persülfürler altını çözer ve kükürtlü bileşikler meydana getirirler. Her iki yöntem ile çok düşük altın cevherleri ekonomik olarak işletilebilir hale getirilir. Ag’e karşı moknatıslık özelliği gösterir. Oksidasyon şartlarına karşı dayanıklıdır. Başlıca hidrotermal olarak oluşur ve iki tip yatağı vardır.
1-) Birincil Yatak: Altın için önemli kaynak hidrotermal kuvars damarlarıdır. Çözeltilerle gelen (mineral içeren solusyonlar) pirit ve sülfitlerle birlikte çökelir. Kayaç içinde ve özellikle kuvars kütleleri içinde pirit (FeS2), arsenopirit (FeAsS), kalkopirit, sfalerit ile birlikte damarlar, kollar halinde veya aşınan kuvars yüzeyleri üerinde üçgen şekiller görülür. Bu şekillerde bulunan ve kayaç altını da denilen altının bileşiminde %2 – 20 arasında Ag karışmış olarak bulunabilir.
2-) İkincil Yataklar: Birincil yatakları meydana getiren kütleler dış etkenler tesiriyle parçalanır ve çukur yerlere doğru çakıl ve kumlarla beraber taşınır. Altın, kum ve çakıllara oranla daha ağır ve çözücü maddelere daha dayanıklı oluduğu için belirli yerlere çökelir. Bu ikincil yataklarda altın daima magnetit, kassiterit, zirkon, granat gibi minerallerle beraberdir. Bu kumullarda bulunan altına da kum altını denir.
Altın, birincil yataklarda kayaçları eritmekle (çok güçtür), ikincil yataklarda ise yıkama yoluyla elde edilir. Ton başına 2 gr Au varsa işletilmeye müsaittir. Dünyada senede 800 – 1100 ton altın çıkarılır.
Altın, süs eşyası, mücevherat, elektrik ve çeşitli endüstri dallarında ve dişçilikte kullanılır.
Türkiye’de bulunan altın oluşumlarının tenörü genelde düşüktür. Belli başlı yöreler şunlardır; Artvin Yusufeli Esendağ, Kandağ yöresinde, Rize Çayeli Maden Köy yatağında, Ödemiş Küre de, Manisa Salihli Sart Köyün de, Giresun Espiye Lahonos bakır yatağında, Elazığ Ergani Maden, Van Tatvan Kuzkivan Geçidi, Hatay Asi ve Akıllı Çay vadilerinde, Kastamonu Küre piritli Cu yatağında ve Niğde Ulukışla Bolkar Dağları, Bergama – Ovacık (İzmir), Yamanlar – Altıntepe (İzmir), Edremit, Altınoluk (Balıkesir), Aktepe (Sivas).
Dünyadaki en önemli Altın yatakları; Güney Afrika, Kaliforniya, Kolorado, Alaska – ABD, Kanada, Meksika, Macaristan, Romanya ve Urallar – Rusya’dan çıkarılır.
Bir önceki yazımız olan Faz Diyagramı başlıklı makalemizde faz diyagramları, faz nedir ve ikili sistem hakkında bilgiler verilmektedir.
İlgili kelimeler: altın hangi kayaçlarda bulunur, altın kayacının özelikleri, pirit au
avrikupritbirincil altın yataklarelektrumikincil altın yataklarpaladyumporpetiz
Poyraz Uçar says 2 months ago
Altın özellikleri hakkında verdiğiniz bilgileri çok beğendim. Çok güzel açıklamışsınız gerçekten. Benim aradığım bilgi altının birincil yatakları hakkında bilgilerdi. Verdiğiniz bilgilere ek olarak, hidrotermal kuvar içeren damarlarda altının birincil yatak olma ihtimali çok yüksek. Kayaç içerisinde kuvars kütlelerinin yanında kalkopirit, pirit ve sfalerit bulunuyorsa büyük bir ihtimal altında içermektedir.