Spor Psikiyatrisi | Doktorsitesi Blog
Ana Sayfa Psikoloji Spor Psikiyatrisi
TANIM: Spor psikiyatrisi, anabolik steroid ya da madde kullanımı, spora özgü stresörler gibi tetikleyicilerin yol açtığı sporcularda görülen mental hastalıkların tedavisi üzerine yoğunlaşan yeni bir yan daldır.Spor psikiyatristlerinin amacı sporcunun performansını arttırmak değildir ancak uygulanan efektif terapi sayesinde bu bir sonuç olarak gelişebilir. Tüm yaş grupları ve farklı seviyedeki sporcular psikiyatrik bozukluklara yatkındırlar.
ATLETLERE ÖZGÜ STRESÖRLER: Kazanma baskısı, yaralanma riski, erken yaşta emeklilik gibi sporculara özgü stresörler psikopatlojiyi etkileyen, bozan etkenlerdir.
ATLETLERDE GÖRÜLEN BOZUKLUKLAR: Diğer topluluklarda görüldüğü gibi unipolar ve bipolar bozukluklar atletlerde de görülür. Bazen depresyondaki sporcular spor kariyerlerindeki gelişmeler doğrultusunda dönemsel olarak geçici rahatlama dönemine girerler. Bipolar bozukluğa sahip hastalar da herhangi bir insanda görülebilen davranış bozukluklarına neden olur. Profesyonel sporcularda görülen stresörlere bağlı olarak manik dönemler tetiklenebildiği gibi topluluk önünde bu manik dönemlerin bulguları gözlenebilir. Bu durumlarda halk ve medya tarafından sporcu yanlış lanse edilmiş olabilir.
I. Anksiyete Bozuklukları: Ün ve mükemmeliyetçilik başarılı bir kariyer isteyen sporcular için vazgeçilmez özelliklerdir. Buna bağlı olarak Obesesif-Kompulsif Bozukluk gelişebilmektedir.
II. Sosyal Fobi: Sosyal fobisi olan atlerlerin bazıları sahada fobic davranışlar sergileyebilmektedir.
III. Panic Disorder: Göğüs ağrısı, taşikardi ile seyreden ataklar sahada geçirilebilinmektedir.
IV. Post travmatik Stres Bozukluğu: Ağır bir travma sonrası görülen anksiyete semptomlarıdır.
V. Yeme Bozuklukları: Bazı spor dallarında yeme bozukluğu yaratma olasılığı daha yüksektir.Genel olarak üç major spor dallarında görülür. Uzun koşucular ve yüzme gibi düşük yağ oranının avantaj sağladığı dallarda ya da aksine kilo alımının önemli olduğu bilek güreşi, binicilik,kürek takımı gibi dallarda ayrıca estetiğe göre puanlama yapılan jimnastik, su balesi, bale gibi spor dalları sporcuları yeme bozuklukları açısından riskli gruba sokmaktadır.
VI. Madde Kullanımı: Performans arttırıcı olarak bilinen maddelerden en meşhuru anabolik steroidlerdir. Depresyondan psikoza kadar birçok psikiyatrik semptomlara yol açabilmektir. Alkol ve uyuşturucu kullanımı ise çoğu atlete göre ün ve ter gibi bir sporcuya yakın olduğunu düşünmektedir. Diğer performans arttırıcı maddeler ise kafein, büyüme hormonu ve eritropoetindir.
SPORCULAR İÇİN PSİKİYATRİK TERAPİ
Psikoterapi: Sorun yaşayan sporcuya kognitif davranış terapisi, ailesel psikoterapiler gibi psikoterapötik teknikler kullanılmaktadır.
Medikal Tedavi: Sporcu bir hastaya psikoterapötik ilaçlar verilirken sıvı kaybı, kardiyak debi artışı gibi fizyolojik etkileri dikkate alınmalıdır. Sporcularda dikkat edilmesi gereken yan etkiler; sedasyon, ekstra piramidal semptomlar, tremor ve kardiyak aritmilerdir.