ACİL DURUMLAR YÖNETİM REHBERİ - PDF
Download "ACİL DURUMLAR YÖNETİM REHBERİ"
1 ACİL DURUMLAR YÖNETİM REHBERİ
2 2 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1 Acil durum nedir? 2 Acil durum yönetimi nedir? 2 BÖLÜM 1 PLANLAMA SÜRECİNİN 4 AŞAMASI 1. AŞAMA: PLANLAMA EKİBİNİN OLUŞTURULMASI 4 Ekibin yapısı 4 Yönetim Desteği ve yetkilendirme 4 Acil Durum Yönetim Politikasının belirlenmesi 5 Termin planı ve bütçeleme yapılması 5 2. AŞAMA: RİSK ANALİZİ YAPILMASI, MUHTEMEL ZARARLARIN TESBİTİ A- Mevcut Durumunuz Nedir? 5 Mevcut plan ve prosedürleriniz gözden geçiriniz 5 Dış destek verebilecek kurum/işletme veya kuruluşlara danışın. 5 Yasal dayanak ve gerekçelerinizi belirleyiniz. 6 Kritik kaynaklar (hammadde/malzemeler), hizmetler ve müdahale yöntemlerini tanımlayınız 7 İç kaynak ve imkanları tanımlayınız 7 Dış Kaynaklarınızı Tanımlayınız 8 Sigortanızı gözden geçiriniz 8 B- Risk analizi 8 3. AŞAMA: PLANIN HAZIRLANMASI: Planın bölümleri 14 İdari Tanımlar ve Özet 14 Acil Durum Yönetim Unsurları 14 Acil Durum Müdahale Prosedürleri 14 Acil Durumlarda ihtiyaç duyulabilecek dokümanlar 15 Kaynaklar Listesi 16 Planın yazım aşaması 16 Temel amaçları ve öncelikle yapılacak faaliyetleri tanımlayınız 16 Planın yazılması 17 Eğitim planının hazırlanması 17 İşletmeniz dışındaki kuruluşlarla işbirliği yapılması 17 İşletmenizin başka yerlerdeki diğer birimleri ile sürekli irtibat halinde olunuz 18 Planı gözden geçiriniz, değerlendirme ve düzeltmeler yapınız 18
3 Nihai onayın alınması 18 Planın dağıtımı AŞAMA: PLANIN YÜRÜRLÜĞE KONULMASI Planın işletme faaliyetleri ile bütünlüğünün sağlanması 19 Eğitim, tatbikat ve uygulamalar 20 Planlamada göz önünde bulundurulması gereken hususlar 20 Eğitim faaliyetleri 20 Çalışanların Eğitimi 21 Değerlendirme ve planda düzenlemeler yapılması 21 BÖLÜM 2 ACİL DURUM YÖNETİMİNDE GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKLİ HUSUSLAR: 23 Yönlendirme ve Kontrol 23 Haberleşme 25 Can güvenliğinin sağlanması 28 Tesis güvenliğinin sağlanması 30 Toplumsal yardımlaşma 33 Toparlanma ve yeniden kurma 36 Yönetim ve lojistik destek 39 BÖLÜM 3 BELİRLİ TEHLİKELER Yangın 41 Tehlikeli Madde Olayları 42 Su baskını ve sel 43 Fırtına 45 Deprem 46 Teknolojik acil durumlar 47 Terör Olayları 47 Ciddi yaralanmalar ve can kaybı 50 EKLER: 1A- Risk Analiz Formu 9A- Karşılıklı Yardımlaşma ve 1B- Risk Şiddeti-Etki Alanları Matrisi (2 sayfa) İşbirliği Protokolü 2- Acil Durum Prosedür Örneği Yardım Malzeme Listesi 3- Personel Bilgi Formu 9B- Karşılıklı Yardımlaşma ve 4- Malzeme Tahliye Formu İşbirliği Protokolü 5- İhbar Formu Yardım Ekibi Görevli Listesi 6- Sorumluluk Matrisi 9C- Kaynak Saptama Formu 7- Acil Durum Planı Yıllık Faaliyet Planı 10- Gönüllülük Protokolü 8- Karşılıklı Yardımlaşma ve 11- Telefon İle Bomba Tehdidi İşbirliği Prosedürü Kayıt Formu 3
4 4 ACİL DURUM YÖNETİM REHBERİ Her büyüklükteki işletmeler için adım-adım acil durum planlaması, müdahale ve acil durumun etkilerini giderme hazırlıkları rehberdir. GİRİŞ Acil durumlar, her yıl işletmelerde gerek can kaybı ve gerekse maddi kayıplara yol açmaktadır. Ancak bunun önüne geçilebilir. İşletmeler böylesi durumlara hazırlıklı ise, hasar ve yaralanma ya da can kayıpları engellenebilir, etkileri azaltılabilir ve işletmeler normal hayatlarına daha hızlı geri dönebilir. Bu rehber etkin bir acil durum yönetim programı hazırlanması ve yürütülmesi için adım-adım izlenecek aşamaları içermektedir. Bu rehber bir grup insanın çalıştığı veya bir arada bulunduğu, atölyeler, perakendeciler (bayiiler), tedarikçiler veya her türden kuruluş tarafından kullanılabilir. İster çok katlı bir binada, ister sanayii kompleksinde faaliyet gösterin; ister bulunduğunuz mülkün sahibi ya da kiracısı olun; işletmenin büyüklüğü ve küçüklüğü ne olursa olsun bu rehber uygulanabilir. Başlangıç için engin acil durum yönetimi bilgisine ihtiyacınız yoktur. İhtiyacınız olan, işletmeniz üst yönetiminin, acil durum yönetimi için bir plan hazırlanması ve yürütülmesi ile bunun işletme kültürü olarak benimsenmesi için yetki ve destek vermesidir. Halihazırda bir planınız var ise, bu rehberi planınızı kontrol etmek ve güncellemek için kullanabilirsiniz. Rehberin bölümleri aşağıdaki gibidir: Bölüm-1: Planlamanın 4 aşaması: 1. Planı tasarlayacak ekibin oluşturulması, 2. Olası hasar ve zararın/zayıf noktaların tespiti, 3. Planın hazırlanması 4. Planın yürürlüğe konulması. Bölüm-2: Acil durum yönetiminde göz önüne alınması gereken hususlar: Acil durumlarda mevcut imkanlarla can kaybının önlenmesi, tesisin/işyerinin korunması ve haberleşme amacıyla yapılması gerekenler. Bölüm-3: Bu bölüm en yaygın tehlikelere dair bilgiler içermektedir. ACİL DURUM NEDİR? Bir acil durum, şirket çalışanlarının, şirket sahasında çalışan müteahhit firma personelinin, ziyaretçilerin veya yakın tesis ya da yerleşim merkezlerinde bulunanların yaralanmasına veya can kaybına neden olabilen, tesisin üretimini kısmen veya tamamen durdurabilen, tesise veya doğal çevreye zarar veren, tesisin finansal yapısını veya toplumdaki imajını tehdit eden planlanmamış olaylardır. Acil durum örnekleri: 1. Yangın 2. Deprem 3. Sel/su baskını 4. Yoğun kar yağışı
5 5. Toplu gıda zehirlenmesi 6. Fırtına 7. Heyelan 8. Kimyasal madde kazaları 9. Parlayıcı ve patlayıcı madde kazaları 10. Radyasyon kazaları 11. Anarşik olaylar 12. İletişim sistemini çökmesi 13. Bilgisayar sisteminin çökmesi 14. Ana müşteri veya tedarikçilerin kaybedilmesi 15. Büyük üretim arızaları 16. Enerji kesilmesi 17. Sabotaj 18. İş kazası 19. Salgın hastalık 20. Trafik kazası 21. Aşırı sıcak veya soğuk 22. Seferberlik hali Doğal afetler başta olmak üzere geniş bir sahayı etkileyen olayları tanımladığından, Felaket terimi bu dokümanda anılmamaktadır. Aslında her olay işletmenin ve toplumun üzerindeki nihai etkisi ile değerlendirilmelidir. Büyük bir sanayi kuruluşu için sıkıntı veren bir olay, küçük bir işletme için felaket olabilir. Acil Durum Yönetimi Nedir? Acil durum yönetimi, olayın etkilerini azaltmak, müdahale etmek ve etkilerini giderme sürecidir. Acil durum yönetimi dinamik bir süreçtir. Planlama en kritik aşamalardan biridir. Eğitimler, tatbikatlar, ekipmanların denenmesi ve faaliyetlerin koordine edilmesi diğer önemli fonksiyonlardır. Acil Durum Yönetimi için Durum Tespiti Acil durum yönetiminin başarılı olması için üst (tepe) yönetimin desteğine ihtiyaç vardır. Üst (tepe) yönetici bu desteğini, planlamanın yapılması için yetkilendirme yaparak ve diğer yöneticilerin katılımını sağlamak için talimatlandırma şeklinde verir. Acil durum yönetimi için durumu tanımlarken, ölümler, cezai sorumluluk gibi olumsuz etkileri tanımlamak yerine, böylesi bir hazırlığın olumlu yönleri ön plana çıkarılmalıdır. Bunlar; Acil durum yönetimi çalışanları, toplumu ve çevreyi korumayı amaçlar. İşletmenin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi ve yerel kurumlar ile uyumunu temin eder. İşletmeye finansal sıkıntılar, üretime ara verilmesi, ünitelerin zarar görmesi ve pazarın kaybı gibi sıkıntılardan kurtulma yeteneği verir. Bir acil durumun cezai ve toplumsal sorumluluğunu azaltır. Çalışanlar, tedarikçiler, müşteriler ve toplum önünde İşletmenin itibarını arttırır. Sigorta giderlerinde tasarruf sağlar. 5
6 6 BÖLÜM 1 PLANLAMA SÜRECİNİN 4 AŞAMASI 1. Aşama: Planlama için bir ekibin oluşturulması 2. Aşama: Risk analizi yapılması, muhtemel zararların tespiti 3. Aşama: Planın hazırlanması 4. Aşama: Planın yürürlüğe konulması. 1. AŞAMA: PLANLAMA EKİBİNİN OLUŞTURULMASI: Acil durum yönetim planını hazırlamak için görevli bir kişi veya ekip olmalıdır. Bu işlemlerin yürütülmesi için aşağıdaki aşamalardan faydalanılabilir. 1- Ekibin yapısı: Ekibin büyüklüğü yürütülecek operasyonun yapısı, ihtiyaçlar ve kaynaklara bağlıdır. Genelde bir grubun bu işle görevlendirilmeleri en iyi seçimdir. Çünkü; Katılımı teşvik eder ve daha fazla çalışanın desteğini alır. Katılımcıların katkısını arttırır. Planlama sürecini görünür hale getirir. Konu üzerinde görüş açısını genişletir. Kimin aktif üye, kimin danışman niteliklerine haiz olduğunu tespit ediniz. Pek çok durumda, işin en önemli kısmı bir veya iki kişi tarafından yapılır. Bunun yanı sıra çalışmaları yürütürken bilgi ve destek alabileceğiniz yerler şunlardır: Üst yönetim Kısım Yöneticileri Çalışanlar Teknik Hizmetler Teknik emniyet ve çevre politikasını yürüten kısımlar, Halkla ilişkiler görevlileri Koruma ve güvenlik birimi Pazarlama ve Satış Hukuk Müşavirliği Finansman ve Satınalma Ekiptekilerin bu çalışmaları yürütmek üzere üst yönetimden yazılı olarak görevlendirilmelerini sağlayınız. Çalışanların iş tanımları bu görevleri de kapsamalıdır. 2- Yönetim Desteği ve yetkilendirme: Yönetimin desteğini göstermek ve yardımlaşma ortamı yaratmak için planlama ekibine planın hazırlanması için alınması gerekli kararları alma yetkisi verilmelidir. Ekipte üyeler ve ekip lideri arasında yetki sınırlarını net olarak tanımlayın. Ancak bunu yaparken fikir alışverişine engel olabilecek kadar katı olmayınız. 3. Acil Durum Yönetim Politikasının belirlenmesi: Üst yönetici işletmenin acil durum yönetim politikasını ortaya koymalıdır. Bu politika: Planın amacını tanımlamalı ve tüm işletmenin bu planın kapsamı içinde olduğunu vurgulamalıdır. Planlama grubunun yapısı ve yetkilerini tanımlamalıdır.
7 7 4. Termin planı ve bütçeleme yapılması: Bu çalışmayla ilgili termin planı hazırlanmalı, işin kritik safhaları belirlenmeli ve işin bütçesi yapılmalıdır. Termin planı, öncelikler netleştikçe gözden geçirilmelidir. Bütçeleme, başlangıç için araştırma, doküman hazırlığı, seminerler, danışma hizmetleri gibi planlama aşamasında gerekli olabilecek harcamaları kapsamalıdır. 2. AŞAMA: RİSK ANALİZİ YAPILMASI, MUHTEMEL ZARARLARIN TESBİTİ: Bu aşama, mevcut riskler, olası zararlar ve acil durumlar ile ilgili bilgi toplanması ve ardından işletmenin bu acil durumlara mevcut müdahale yeteneğinin tespitine yönelik bir çalışmadır. A- Mevcut Durumunuz Nedir? 1. Mevcut plan ve prosedürlerinizi gözden geçiriniz Bu amaçla bakmanız gereken dokümanlar: Tahliye planı Yangından korunma planı İşçi sağlığı ve iş güvenliği prosedürü Çevre ile ilgili prosedürler Koruma ve güvenlik prosedürleri Sigortalama ile ilgili prosedürler Finansman ve satınalma prosedürleri Planlı ve acil durdurma prosedürleri İş tanımları Zararlı maddeler planı Risk yönetim planı Ana geliştirme planı Karşılıklı yardım ve işbirliği anlaşmaları 2. Dış destek verebilecek kurum/işletme veya kuruluşlara danışın. Resmi kurum ve kuruluşlar, sosyal kurumlar ve destek alınabilecek yerlerin yetkilileri ile bir araya geliniz. Onlardan işletmenizdeki muhtemel tehlikeler ve müdahale imkanları konusunda bilgi alınız. Bu amaçla görüşülebilecek yerler aşağıdaki gibidir: Valilik/Kaymakamlık Kriz Komitesi İl/İlçe Sivil Savunma Müdürlükleri İl/İlçe Emniyet Müdürlükleri İl/İlçe Jandarma Komutanlıkları Belediye Başkanlığı İtfaiye Müdürlüğü Sağlık Müdürlüğü Hastane Müdürlükleri Kızılay Meteoroloji Müdürlüğü Telefon İdaresi
8 8 Elektrik İdaresi Su İdaresi Doğalgaz İdaresi Komşu işletmeler 3. Yasal dayanak ve gerekçelerinizi belirleyiniz. Bir Acil Durum Planı hazırlığına dayanak teşkil eden ve uygulamaları tanımlayan mevzuatı inceleyerek gerekçelerinizi belirleyiniz. Bu amaçla başvurulacak kaynaklar şunlardır: 1475 Sayılı İş Kanunu İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü 7/7751 sayılı Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük 7126 Sayılı Sivil Savunma Kanunu ve bağlı mevzuat 2872 Sayılı Çevre Kanunu ve bağlı mevzuat 7269 Sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun ve bağlı mevzuat 2941 Sayılı Seferberlik ve Savaş Hali Kanunu ve bağlı mevzuat 2 Eylül 1997 Tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik 711 Sayılı Nöbetçi Memurluğu Kurulması ve Olağanüstü Hal Tatbikatlarında Mesainin 24 Saat Devamını Sağlayan Kanun 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanmasına Dair Kanun 88/13543 sayılı Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliği Sigorta Mevzuatı Sağlık Mevzuatı Uluslararası kaynaklar (FEMA, NSC, NFPA, EPA, OSHA, CSB) Uluslararası kaynaklar kapsamında daha detaylı bilgileri aşağıdaki web adreslerinden edinebilirsiniz. Federal Emergency Management Agency (FEMA) National Fire Protection Association United States Environmental Protection Agency Occupational Safety and Health Administration United States Chemical Safety and Hazard Investigation National Safety Council : : : : : : 4. Kritik kaynaklar (hammadde/malzemeler), hizmetler ve müdahale yöntemlerini tanımlayınız. Potansiyel bir acil durumun etkilerinin anlaşılması ve bu etkilerin giderilmesi için ihtiyaç duyulacak desteklerin tanımlanabilmesi için bu bilgiye ihtiyaç vardır. Bu amaçla aşağıdaki hususları gözden geçiriniz. İşletmenin üretimi ve bu üretim için ihtiyaç duyulan hizmetler, malzeme, işgücü ve ekipman desteği.
9 9 Başta sadece bir tek tedarikçiden sağlananlar olmak üzere, tedarikçilerden sağlanan hammadde, malzeme ve hizmetler. Tesis için hayati önemi olan enerji, su, gaz, kanalizasyon, haberleşme, nakliye ve ulaşım hizmetleri. Tesisin işlemesi için gerekli personel, ekipman ve yapılması gereken müdahaleler 5. İç kaynak ve imkanları tanımlayınız. Bir acil durum operasyonunda ihtiyaç duyulabilecek kaynak ve imkanlar şunlar olabilir: a) Ekipler ve Personel: Acil durumların sonucunda ortaya çıkan durumu göz önüne alarak müdahale ekipleri oluşturunuz. Bu ekiplerin yer aldığı Acil Durum Organizasyon şemasını hazırlayınız. Bir şirketler topluluğuna mensup işletmelerde topluluk genel merkezinde de aynı amaçla bir organizasyon yapılmalıdır. Acil durumlara müdahale kapsamında oluşturulabilecek ekipler aşağıdadır: Acil Durum Yöneticisi, Operasyon Ekibi, Basın ve Halkla İlişkiler Ekibi, Haberleşme Ekibi, Koruma ve Güvenlik Ekibi, İlkyardım Ekibi, Sosyal Yardım Ekibi, Ulaştırma Ekibi, Yangın Söndürme Ekibi, Arama-Kurtarma Ekibi, Saha Operasyon Ekibi (İşletme Ekibi), Teknik Destek Ekibi, Tahliye Ekibi, Lojistik Destek Ekibi, Hasar Tasfiye Ekibi ve Yedek Ekip. Sahada faaliyet gösteren ekipler dışındaki destek ekipleri içinde yer alan bir ekip birden fazla fonksiyon üstlenebilir. Sözgelimi, sosyal yardım ekibi ulaştırma ekibinin fonksiyonunu da üstlenebilir. b) Malzeme: Acil durumlara müdahale edecek ekipleri uygun malzeme ve ekipmanlarla donatınız. Bunun yanı sıra temini uzun süren kritik malzemelerin de yedeklerini her zaman hazır bulundurunuz. Acil durum müdahale ekiplerinin ihtiyaç duyacağı malzeme ve ekipmanlar aşağıdaki gibidir. Yangından korunma (itfaiyeci elbiseleri, yangın battaniyesi vb.) ve söndürme malzemeleri (gaz, su ve köpük esaslı söndürme malzeme ve ekipmanları), haberleşme (Telsiz ve telefon), İlkyardım ve arama-kurtarma malzemeleri, sesli ve ışıklı alarm ve anons sistemleri, acil enerji kaynakları (mobil jeneratör) ve endüstriyel temizlik malzemeleri. c) Ekiplerin faaliyet göstereceği yerler: Kriz Yönetim Merkezi, ilkyardım merkezi, sığınaklar ve geçici iskan sahaları. (Birden fazla alternatif yer tanımlayınız), Basın brifing merkezi (tercihen işletme dışında bir yer tanımlayınız. Şoför dinlenme binaları ve şayet işletme sahası dışında ise misafirhaneleri kullanınız). d) İşletme Yönetim Organizasyonu: Eğitim, tahliye planı, personel destekleme e) Yedekleme ve Destekleme: Diğer kurum ve işletmeler ile gereğinde aşağıdaki konularda destek alınması için düzenleme yapınız: Finansal destek Haberleşme Üretim Müşteri hizmetleri Nakliye Bilgi Desteği Acil enerji desteği Onarım desteği Acil Durumlarda personelin etkinliğinin arttırılması için, beşeri niteliklerini (ilkyardım, yabancı dil vs) kayıtlandırınız ve gereğinde bu personelin vasıflarından istifade ediniz. Dış Kaynaklarınızı Tanımlayınız.
10 10 Acil Durumlarda çok çeşitli dış kaynağa ihtiyaç duyulabilir. Bazı durumlarda bu desteğin alınması için resmi protokol yapılmasına gerek vardır. Protokolde, işletmenizdeki olası acil durumları ve bunun sonuçlarını göz önüne alarak, karşılıklı yardım ve işbirliği yapılacak durumları tanımlayınız. Aynı şekilde tedarikçilerle yapılan her türlü sözleşmede genel ifade olarak yer alan acil durumları, Acil Durum Planınızı esas alarak ve yeniden gözden geçirerek ihtiyaçlarınız doğrultusunda güncelleştiriniz. Dış kaynaklar kapsamında protokol yapılabilecek kurumlar şunlardır: Mahalli Kriz Komitesi Sivil Savunma Müdürlüğü İtfaiye Müdürlüğü Hastaneler Yerel Güvenlik Birimleri (Polis/Jandarma) Tedarikçiler Yakın Sanayi Kuruluşları Sigorta Şirketi Sigortanızı gözden geçiriniz. Sigortacınızla bir araya gelerek tüm poliçenizi gözden geçiriniz. (Bu amaçla yapılacak işlemler için 2.Bölüm, toparlanma ve yeniden kurma kısmına bakınız.) B. Risklerinizi analiz ediniz. Bu aşamada işletmenizin zayıf olduğu noktaları, bunlardan kaynaklanabilecek durumlar ve olası etkilerini belirleyiniz. Bu işlemleri yaparken, olasılıkların belirlenmesi, etkisinin tahmin edilmesi ve kaynakların kullanımını da kapsayan bir puanlama sistemini içeren ekteki Risk Analiz Formu (Ek- 1A) ve ekindeki Risk Şiddeti-Etki Alanları Matrisini (EK-1B) kullanınız. Bu işlemde düşük puan iyi, yüksek puan kötü demektir. Risk analizinin ünite bazında yapınız. Risk analizini aşağıdaki sırayı takip ederek yapınız. a) Risk analiz ekibini oluşturunuz. Öncelikle risk analizini yapacak ekibi oluşturunuz. İdeal bir ekip yapısı aşağıdaki gibidir. Ekip Başkanı : Risk analiz çalışması yapılan ünite amiri Üye Üye Üye Üye Üye Üye Üye : Mekanik bakım-onarım yapan ünite amiri : Elektrik/elektronik bakım-onarım yapan ünite amiri : Risk analizi yapılan ünitenin iç tedarikçisi olan ünite amiri : Risk analizi yapılan ünitenin iç müşterisi olan ünite amiri : Çevre Mühendisi/Sorumlusu : İşçi sağlığı ve iş güvenliği uygulamaları ile görevli personel : Sivil savunma planının hazırlanmasından sorumlu personel b) Olası acil durumları sıralayınız. Tablonun ilk sütununa olası acil durumları yazınız. Tanımlarınız hem işletmenizden ve çevreden kaynaklanabilecek tüm acil durumları kapsamalıdır. Pek çok olay acil durum olarak yorumlanabilir. Bunlar; Yangın Deprem
11 Sel/su baskını Yoğun kar yağışı Toplu gıda zehirlenmesi Fırtına Heyelan Kimyasal madde kazaları Parlayıcı ve patlayıcı madde kazaları Radyasyon kazaları Anarşik olaylar İletişim sistemini çökmesi Bilgisayar sisteminin çökmesi Ana müşteri veya tedarikçilerin kaybedilmesi Büyük üretim arızaları Enerji kesilmesi Sabotaj İş kazası Trafik kazası Salgın hastalık Seferberlik hali Bunların yanı sıra aşağıdaki hususları da göz önünde bulundurmanızda fayda vardır. Geçmiş Kayıtlar: Bulunduğunuz bölgede, işletmeniz veya yakın işletmelerde daha önce aşağıdaki acil durumlardan hangileri, hangi sıklıkla meydana gelmiştir? Yangınlar Sert ilkim koşulları Zararlı madde kaçağı Trafik/nakliye kazaları Depremler Fırtınalar Sel/çamur baskınları Heyelan Terör olayları Hammadde eksikliği/stok fazlalığı Coğrafi Konum: İşletmenin bulunduğu bölgede neler olabilir? Aşağıdaki hususları göz önünde bulundurunuz: Barajlara ve su baskın sahalarına yakınlığı Fay hatlarına yakınlığı Tehlikeli madde üreten, kullanan, stoklayan veya nakleden işletmelere yakınlığı Nükleer santrallere yakınlığı 11
12 12 Teknolojik Durum: Bir arızadan kaynaklanabilecek acil durumlar var mıdır? Bu kapsamdaki olasılıklar: Yangın, infilak, zararlı madde kaçağı Güvenlik sisteminin devre dışı kalması Haberleşmenin yapılamaması Bilgisayar sistem arızaları Isıtma/soğutma sistem arızaları Acil Durum uyarı sisteminin arızalanması İnsan kaynaklı hatalar: Personel hatasından kaynaklanabilecek ne tür acil durumlar olabilir? Personele işin gereği olan mesleki ve teknik emniyet eğitimi verilmiş midir? Personel acil durumlarda ne yapacağını biliyor mu? İnsan kaynaklı hatalar, tek başlarına endüstriyel kuruluşlarda en fazla acil duruma sebep olan faktördür. Bunun sebepleri arasında: Yetersiz eğitim Yetersiz yapılan bakım/onarım Güvensiz çalışma Yanlış işletim Aşırı yorgunluk Kişisel alışkanlıklar (sigara, alkol vs) Fiziki Koşullar: Tesisin fiziki koşullarından (ünitelerin konumu, bulunması gerekli emniyet tedbirleri, zemin yapısı, havalandırma ve aydınlatma koşulları vs) kaynaklanabilecek acil durumlar nelerdir? Fiziki koşullardaki emniyet tedbirleri yeterli midir? Aşağıdaki hususları göz önünde bulundurunuz: Binanın inşaat yapısı Üretimin tehlikeli aşamaları Yanıcı/parlayıcı/patlayıcı maddelerin depolama ve işleme koşulları Zaralı kimyasalların depolama ve işleme koşulları (Malzeme Güvenlik Bilgi Formlarını esas alınız) Ünitelerin yerleşim planı Aydınlatma Tahliye güzergahları ve çıkış kapıları Sığınak ve toplanma yerlerinin konumu Düzenin sağlanması: Hangi tür acil durum veya zararlı durumlarda düzeni sağlamak veya zararları gidermekle görevlisiniz? Her acil durumu, başlangıcından sonuna kadar her aşamasını analiz ediniz. Aşağıdaki durumların sonucunda ne olabileceğini göz önüne alınız: Tesise girişin yasaklanması Elektriğin kesilmesi Haberleşme hatlarının çökmesi Boru devrelerinin hasar görmesi Su kaynaklarının kuruması/kesilmesi Duman/sis baskını Binaların hasar görmesi
13 Hava veya su kirliliği Patlama Binalarda göçük oluşması Personelin mahsur kalması Kimyasal madde kaçakları/döküntüleri c) Acil Durumun Gerçekleşme Sıklığı Nedir? Bu sütunda her acil durumun gerçekleşme olasılığın 1-10 arasında puanlayınız. En yüksel olasılık için 10 en düşük içinse 1 puan veriniz. Aşağıdaki tablo yapacağınız değerlendirmede size yardımcı olacaktır. d) Acil Durumun insanlar üzerinde etkisi nedir? Muhtemel ölüm ve yaralanmaları esas alarak acil durumun insan üzerindeki etkisini inceleyiniz. Bulgularınızı 1-10 arasında puanlayınız. Etkisi ağır ise 10, hafif ise 1 puan aralığında puanlandırınız. Puanı 4 katsayı ile çarparak tabloya işleyiniz. e) Acil Durumun doğal yaşam üzerinde etkisi nedir? Acil durumun doğal yaşam üzerindeki etkisini inceleyiniz. Bulgularınızı 1-10 arasında puanlayınız. Etkisi ağır ise 10, hafif ise 1 puan aralığında puanlandırınız. Puanı 3 katsayı ile çarparak tabloya işleyiniz f) Acil Durumun binalara etkisi nedir? Hasar ve kayıplar göz önüne alarak acil durumun binalar üzerindeki etkisini inceleyiniz. Bu değerlendirme esnasında aşağıdaki hususları göz önüne alınız : Yenileme maliyeti Geçici yenileme maliyeti Onarım maliyeti Bulgularınızı 1-10 arasında puanlayınız. Etkisi ağır ise 10, hafif ise 1 puan aralığında puanlandırınız. Puanı 1 katsayı ile çarparak tabloya işleyiniz. g) Acil Durumun üretime etkisi nedir? Acil durumun üretime etkisini inceleyiniz. Bulgularınızı 1-10 arasında puanlayınız. Etkisi ağır ise 10, hafif ise 1 puan aralığında puanlandırınız. Puanı 2 katsayı ile çarparak tabloya işleyiniz. h) Acil Durumun malzeme üzerine etkisi nedir? Acil durumun malzemeye etkisini inceleyiniz. Bulgularınızı 1-10 arasında puanlayınız. Etkisi ağır ise 10, hafif ise 1 puan aralığında puanlandırınız. Puanı 1 katsayı ile çarparak tabloya işleyiniz. i) Acil Durumun ürün stoklarına etkisi nedir? Acil durumun ürün stoklarına etkisini inceleyiniz. Bulgularınızı 1-10 arasında puanlayınız. Etkisi ağır ise 10, hafif ise 1 puan aralığında puanlandırınız. Puanı 1 katsayı ile çarparak tabloya işleyiniz. j) Acil durumun müşteriler ve tedarikçiler üzerindeki etkisi nedir? Pazar payının potansiyel kaybını esas alınız. Bulgularınızı 1-10 arasında puanlayınız. Puanı 2 katsayı ile çarparak tabloya işleyiniz. k) Acil Durumun işletmenin kamuoyu ile ilişkilerine etkisi nedir? Acil durumun kamuoyu üzerindeki etkisini inceleyiniz. Bulgularınızı 1-10 arasında puanlayınız. Etkisi ağır ise 10, hafif ise 1 puan aralığında puanlandırınız. l) Acil duruma müdahale için mevcut iç ve dış kaynaklar nelerdir? 13
14 14 Bu kısımda iç ve dış kaynaklarınızı göz önüne alarak acil duruma müdahale imkanlarınızı birlikte gözden geçiriniz. Bulgularınızı 1-10 arasında puanlayarak Risk Analiz Formuna yazınız. Bu esnada size yardımcı olması için her potansiyel acil durumu başından sonuna kadar inceleyerek, müdahale için nelere ihtiyaç duyulacağını belirleyiniz. Her acil durum için şu soruları sorarak cevapları belirleyiniz: Acil duruma müdahale etmek için gerekli imkanlara sahip miyiz? Dış kaynaklar bu acil duruma istenilen sürede müdahale edebilirler mi? Yoksa daha öncelikli olarak müdahale etmeleri gereken yerler var mı? Şayet, her iki soruya da cevap evet ise bir sonraki maddeye geçiniz. Cevaplar hayır ise bu problemi gidermek için yapılabilecekleri tespit ediniz. Sözgelimi aşağıdakilerin yapılmasına gerek olabilir: İlave acil durum düzenlemeleri yapınız. İlave eğitimler uygulayınız. İlave malzeme ve ekipman temin ediniz. Resmi kurumlar ve yakın sanayi kuruluşları ile karşılıklı yardım ve işbirliği anlaşmaları düzenleyiniz. Konularında uzman kuruluşlar ile anlaşmalar yapınız. m) Toplam risk puanı: Öngörülen riskin toplam puanının hesaplanmasında; puanın 1 ile 1000 sayıları arasında değişmesini sağlayacak biçimde bir formül geliştirilmiştir. Yani, tüm kriterler açısından en yüksek puanın alınması halinde toplam risk puanı 1000, her bir kriter açısından en düşük puanın alınması halinde ise toplam risk puanı 1 olmaktadır. Toplam risk puanını hesaplama formülü : Toplam Risk Puanı=((Gerçekleşme Sıklığı x Ağırlıklı Etki Puan Toplamı)/15) x ((İç Kaynaklı Önlem+Dış kaynaklı Önlem)/2) En düşük puan alan en iyi, en yüksek puan ise en kötü olanıdır. Sonuçlara göre 3. Bölümde bahsedilen planlama ve öncelikle tedbir alınması gereken potansiyel acil durumlar belirlenmiş olacaktır. Bu hesaplama yöntemi ile yapılan genel bir değerlendirmede, öncelikli acil durumlar deprem, yangın ve iş kazası şeklinde ortaya çıkmaktadır. Risk analiz çalışması sonucunda en yüksek puanı alan riskten başlamak üzere alınacak tedbirleri ve iyileştirme faaliyetlerinizi planlayınız.
15 3. AŞAMA: PLANIN HAZIRLANMASI: 15 Artık planı hazırlama aşamasına geldiniz. Bu bölüm aşağıdaki işlemleri nasıl yapacağınızı açıklamaktadır. Yapacağınız çalışmada Ek-2 de yer alan prosedür içeriğinden de faydalanabilirsiniz. PLANIN BÖLÜMLERİ: Planınız aşağıdaki temel bölümleri içermelidir. İdari Tanımlar ve Özet: İdari tanımlar ve özet kısmı planın amacı, görevliler, olası acil durumlar ve bu acil durumların nereden idare edileceğini tanımlar. Acil Durum Yönetim Unsurları: Planın bu bölümü işletmenin acil durum operasyonunda bulunması gereken temel uygulamaları tanımlar. Bunlar: Sevk ve İdare Haberleşme Can güvenliği Tesis güvenliği Toplumsal Yardımlaşma. Bakım ve onarım Lojistik destek Detaylı olarak 2. Bölümde bahsedilen bu unsurlar, acil durum operasyonu esnasında personel ve ekipmanların korunması ile operasyonların sürdürülmesi için temel teşkil etmektedir. Acil Durum Müdahale Prosedürleri: Bu prosedürler işletmenin acil durumlara nasıl müdahale edeceğini tanımlar. Mümkün olan her yerde bu prosedürleri acil durum yöneticilerinin, acil durum müdahale ekipleri ve çalışanların kolayca erişebileceği nitelikte bir dizi kontrol listesi olarak hazırlayınız. Bu prosedürlerde aşağıdaki durumlar için alınması gerekli tedbirleri belirleyiniz: Durum tespiti Çalışanların, ziyaretçilerin, işletme sahasında çalışan müteahhit firma çalışanları, ekipmanların ve hayati öneme haiz kayıtların korunması. Özellikle acil durumun meydana gelişinden sonraki ilk 3 güne ait kayıtlar çok kritiktir. Her koşulda bu kayıtların tutulması ve saklanmasına dikkat ediniz. İşletmenin üretim faaliyetlerine tekrar başlaması ve faaliyetine devam etmesi. Bomba ihbarı ve şiddetli fırtına gibi durumların yanı sıra aşağıdaki durumlar için ayrıca prosedürlere gerek duyulabilir. Bunlar: Çalışanların ve müşterilerin acil durumdan haberdar edilmesi ve uyarılmaları Acil duruma müdahale eden personel ve resmi ekiplerle haberleşme Tesisteki her personelin tahliyesinin hesaplanması Acil durum operasyonlarının idaresi Acil durum yönetim merkezinin kurulması ve işletilmesi Yangınlar ile mücadele Tesisin durdurulması operasyonları (Planlı ve acil durdurma)
16 16 Hayati öneme haiz kayıtların korunması Onarım operasyonları İşletmelerin yapısına göre aşağıdaki prosedürlere de gerek duyulabilir: Acil durumlarda kullanılacak kaçış yolları ve çıkışlar Tahliye öncesi tesisi durduracak personel ve planlı/acil durdurma talimatları Tahliye tamamlandıktan sonra tüm çalışanların, ziyaretçilerin ve müteahhit firma çalışanlarının yoklamasının yapılması Acil durumlara müdahale eden ekiplerin görev talimatları Acil durumların bildirimi Planın uygulamasına dair başvurulacak kişi ve kuruluşların isimleri Acil Durumlarda ihtiyaç duyulabilecek dokümanlar: Bir acil duruma müdahale esnasında ihtiyaç duyulabilecek dokümanlar şunlardır: Acil durum çağrı listesi: Bu listeler imkan var ise cüzdana sığacak ebatta ve acil duruma müdahale edecek ekiplerde görevli tüm personelin isim, adres ve telefonlarını içermelidir. Bu bilgiler aynı amaçla tanzim edilecek Personel Bilgi Formu (EK-3) ile uyumlu olmalıdır. Malzeme Tahliye Formu: Tahliyesi zorunlu malzemeler ve bunların tahliye önceliğini gösterir. Bir örneği Ek-4 dedir. Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (Metarial Safety Data Sheet-MSDS): Mevcut kimyasalların nakliye, depolama, işleme ve bertaraf yöntemlerini ve bu esnada olası tehlikeler ile bunlara müdahale yöntemini içeren ve malzemenin üreticisi tarafından malzeme beraberinde verilen formdur. Öncelikle işletmenizde mevcut tehlikeli maddelerin listesini yapınız. Satınalma departmanınız ile temasa geçerek şayet yok ise işletmenizde mevcut tehlikeli olduğunu düşündüğünüz tüm maddelerin malzeme güvenlik bilgi formunu (MSDS) edininiz. Gerekiyor ise tercümesini yaparak bu malzemeler ile çalışan kişilerin kolayca erişeceği yerlerde bulundurunuz. Bu formları internet ortamında aşağıdaki adreslerde bulabilirsiniz. Bu tür arşivlerde aynı malzeme için birden fazla MSDS bulacaksınız. Almanız gereken, sizin kullandığınız malzemenin üreticisi tarafından düzenlenen formdur. İhbar Formu: Resmi ve özel kurumlara yapılacak acil durum bildirimini kayıtlandırmak amacıyla tanzim edilen formdur. Bir örneği Ek-5 de bulunmaktadır. Bina ve tesis genel vaziyet planı: Bu plan üzerinde aşağıdaki bilgiler işlenmiş olmalıdır. Ana ve yardımcı kesme vanaları Hidrantlar/yangın vanaları/yangın dolapları Ana su vanaları Su boru devresi Gaz hattı ana kesici vana Gaz boru devresi Elektrik şalterleri Trafolar Su tahliye kanalları
17 Bağımsız kanallar (tesisin yakınından veya altından geçen) Her binanın adı (İşletmenizdeki tesislerin yanı sıra, var ise lojman sahasını içeren bölümüne de binaların adı, numarası ve sokak numarasını yazınız) Bina kat planları Alarm ve anons sistemleri Yangın söndürücüler Yangın söndürme sistemleri Çıkışlar Merdivenler Belirlenmiş kaçış yolları Yasaklanmış (tehlikeli) bölgeler Zararlı maddeler (temizlik malzemeleri ve kimyasallar dahil) Yüksek değerli malzemeler Kaynaklar Listesi: Acil durumlarda ihtiyaç duyulabilecek kaynakların ( ekipman, malzeme ve hizmetler) listesini yapınız. Karşılıklı yardımlaşma protokolü yapılan kuruluşlar ve bunlarla yapılan protokolleri de ekleyiniz. PLANIN YAZIM AŞAMASI: Bu bölümde planın yazımı aşamasında izleyebileceğiniz bir yöntem anlatılmaktadır. 1. Temel amaç ve öncelikle yapılacak faaliyetleri tanımlayınız: Temel amaç ve önemli hususları belirleyiniz. Yapılacak işler, bunları kimin ve ne zaman yapacağını listeleyiniz. Risk analizlerinde ortaya çıkan eksiklikler ve problemli bölümleri nasıl göstereceğinize karar veriniz. 2. Planın yazılması: Planlama ekibinin her üyesini planın bir bölümünü yazmakla görevlendiriniz. Her kısım için en uygun formatı belirleyiniz. Belirli hedefleri olan bir termin planı yapınız. İşin tamamlanması için yeterli zaman tanıyınız. Ancak tanınan zamanın rehavete yol açacak kadar uzun olmamasına dikkat ediniz. Termin planınızda aşağıdaki hedefler için takvim belirleyiniz. İlk taslak Gözden geçirme İkinci taslak Genel değerlendirme Nihai taslak Basım Dağıtım 3. Eğitim planının hazırlanması: İşletmenizde planda öngörülen faaliyetlerle ilgili eğitimlerin planlanması için bir personel veya kısmı görevlendiriniz. Eğitimlerin planlanmasına dair belirli bir fikir edinmek için bu rehberin sayfalarındaki açıklamalardan faydalanabilirsiniz. 4. İşletmeniz dışındaki kuruluşlarla işbirliği yapılması: 17
18 18 Düzenli olarak resmi ve özel kurumlar ve gönüllü kuruluşlar ile bir araya geliniz. Resmi kurumları bir acil durum planı hazırlığında olduğunuzdan haberdar ediniz. Plan konusunda resmi kurumlardan planı onay görevleri olmayanlar, kolaylıkla inceleme yapacak ve oldukça değerli bilgiler vereceklerdir. Resmi kurumlara yapılacak bildirimlerin şeklini onlarla görüşerek belirleyiniz ve bunu plan ve prosedürlerinize ilave ediniz. Acil duruma müdahalenin harici birimlere devredilmesi için gerekli koşulları belirleyiniz. Operasyonun bu aşamasında aşağıdaki hususlar üzerinde değerlendirme yapılması faydalı olabilir. Müdahale edecek ekip hangi kapı veya girişi kullanacaktır? Bu ekipler nereye ve kime bildirimde bulunacaktır? Tesis çalışanları bu ekiplerle nasıl haberleşecektir? Bu operasyonun yürütülmesinde kim görevli olacaktır? Bir acil durum operasyonu süresince kilit personelinizin tesise girişine izin vermesi için resmi kurumların ne tür bir kimlik doğrulama istediğini belirleyiniz. Özürlü personelinizin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurunuz. Bu personeliniz eşlik etmesi için başka bir personel görevlendiriniz. Özürlü personelinizi doğru tanımlamak için aşağıdaki tanımı göz önüne alınız. Özürlü: Görme, duyma, yürüme, nefes alma, tek başına yapılacak işler, öğrenme, kendi bakımını yapabilme ve çalışma gibi ana hayati faaliyetlerin bir veya birkaçını büyük oranda kısıtlayan fiziki veya akli zayıflıkları olan kişiler özürlü diye tanımlanır. Acil durum planınızdaki öncelikleriniz yasalardan etkilenebilir. Yasalarla uyumlu olması için ilgili yasanın öngördüğü düzenlemelere planınız içinde yer veriniz. Bu amaçla Personel Erteleme Planınızı gözden geçiriniz. 5. İşletmenizin başka yerlerdeki diğer birimleri ile sürekli irtibat halinde olunuz. Aşağıdaki hususlarda düzenli olarak bilgi almak için işletmenizin diğer birimleri ile devamlı irtibat halinde olunuz. Onların acil durum bildirim ihtiyaçları Karşılıklı yardımlaşmanın gerekli olacağı haller Bir acil durumda birimlerin birbirini nasıl destekleyeceği Kilit personelin isim, adres ve telefon numaraları (Ek-3 Personel Bilgi Formu) Bu bilgileri plan ve prosedürlerinizin içine koyunuz. 6. Planı gözden geçiriniz, değerlendirme ve düzeltmeler yapınız. Planın ilk taslağını incelenmesi için planlama ekibine dağıtınız. Gerekiyor ise inceleme sonrasında düzeltmeleri yapınız. İkinci bir düzeltme için, acil durum operasyonunun yürütülmesinde kilit sorumluluğu olan personel ve operasyon yöneticileri ile planı masaya yatırınız. Bir konferans masası düzeninde acil durumunuzu bir senaryo halinde tanımlayarak katılımcıların bu duruma müdahale şekli ve sorumluluklarını birlikte tartışınız. Bu tartışma sonuçlarına dayanarak, operasyon esnasında karışıklığın olduğu veya plan ile uyuştuğu bölümleri belirleyip planda buna uygun değişiklikler yapınız. 7. Nihai onayın alınması: Üst yöneticilere bir brifing düzenleyerek, planın nihai şeklini sunarak yazılı onaylarını alınız. 8. Planın dağıtımı:
19 19 Nihai şeklini alan planı tüm nüshalarını ve her sayfasını numaralandırarak, ihtiyaç adedinde ve 5 ciltlik takımlar halinde bastırınız. 1. cilt planın genel şeklini, 2. cilt personel bilgi formları, 3. cilt bina ve tesis yerleşim ve kat planlarını, 4. cilt ise Malzeme Tahliye Formlarını, 5. cilt ise zararlı madde kaçaklarına müdahale operasyonlarında kullanılmak üzere Malzeme Güvenlik Bilgi Formlarını (MSDS) en güncel hali dosyalayınız. Planın sadece ilgili cildini dağıtınız. Dağıtımı imza karşılığı yapınız ve plan verdiğiniz personele, kendisi, personeli veya sorumluluğunda olan ünitelerde sonradan meydana gelecek değişiklikleri bildirmekle yükümlü olduğunu tebliğ ediniz. İşletme içinde gizli kalması gereken hususlar, çalışanların isim ve telefon numaraları ile haberleşme frekansları gibi gizli bilgiler içeren kısımları göz önünde tutarak planın hangi bölümlerinin talep edildiğinde resmi kurumlara gösterilebileceğini önceden belirleyiniz. Planın dağıtımında aşağıdaki birimleri göz önünde tutunuz: Üst yöneticiler İşletmenin acil duruma müdahale operasyonunda aktif rol oynayan kilit personel İşletmenin genel merkezi İşletmenin acil durum müdahale birimleri (uygun görülenler) Kilit personelin planın bir kopyasını evlerinde bulundurmalarını sağlayınız. Personeli planın varlığı ve bu amaçla yapılacak eğitimlerden haberdar ediniz. 4. AŞAMA: PLANIN YÜRÜRLÜĞE KONULMASI: Planın yürürlüğe konulması, temelde bir acil durum anında planın uygulanmasından öte anlamlar taşır. Yürürlüğe koymak, risk analizleri esnasında yapılan tespitlere uygun davranmak ve gerekli tedbirleri almak, planın işletme faaliyetleri ile bütünlüğünün sağlanması, çalışanların eğitimi ve planın değerlendirilmesini kapsar. Planın yürürlüğe konulması ve devam faaliyetlerde personelin ve birimlerin sorumluluklarını gösteren Sorumluluk Matrisi (EK-6) hazırlayınız. Planın işletme faaliyetleri ile bütünlüğünün sağlanması: Acil durumlara hazırlık işletme kültürünün bir parçası olmalıdır. Çalışanların haberdar olması, eğitimi, tatbikatlar, planlama aşamasında tüm yönetim kademelerinin, tüm kısımların ve çalışanların görev almasını ve günlük olarak hangi personelin acil durum yönetimi kapsamında ne yapacağını göstermek için fırsatlar yaratınız. Aşağıdaki soruları kullanarak planın bütünlüğünü araştırınız: Üst yönetim planda tanımlanan sorumlulukların yerine getirilmesi için ilgilileri ne düzeyde destekliyor? Acil durum planı işletmenin prosedürleri ile tamamen uyum halinde midir? İşletmenin personel tanımlarında, o personelin acil durumlardaki görev ve sorumluluklarını daha iyi yerine getirmesi için nasıl bir düzenleme yapılabilir? Acil durum hazırlıklarının işletme iç haber bülteni, duyurular ve elektronik posta ile duyurulması imkanı var mıdır? Hangi türde afişler ve diğer görsel uyarıcıların faydası olabilir? Çalışanlar bir acil durumda ne yapacağını biliyor mu? Planın geliştirilmesi ve güncellenmesinde kuruluşun her düzeyde katılımı nasıl sağlanabilir? Eğitim, Tatbikat ve Uygulamalar:
20 20 Tesislerde çalışan şirket personel ile müteahhit firma çalışanlarının eğitimi ve ziyaret için gelenlerin riskler konusunda bilgilendirilmeleri gereklidir. Şirket personeli ve müteahhit firma çalışanlarına verilecek eğitimler, prosedürlerin gözden geçirilmesine yönelik çalışanların katıldığı periyodik değerlendirme toplantıları, acil duruma müdahale ederken kullanılacak teknik ekipmanların kullanımı, tahliye tatbikatları ve genel tatbikatları kapsayabilir. Ziyaretçiler ise bir acil durumda nasıl hareket edeceklerine dair uygulamalardan haberdar edilmelidir. Bu ise ziyaretçi yaka kartlarının arkası veya ayrı bir bilgilendirme kartının imza karşılığı verilmesi ve tesisi terk ederken geri alınması şeklinde yapılabilir. Bir eğitim planının geliştirilmesi için temel gereksinimler aşağıdadır. Planlamada göz önünde bulundurulması gereken hususlar: Bir eğitim planı yapılırken sorumlulukları tanımlayınız. Çalışanlar, müteahhit firma çalışanları, ziyaretçiler, yöneticiler ve acil durum planında görev alan personelin ihtiyaç duyduğu bilgiler de göz önünde bulundurulmalıdır. 12 aylık bir dönem içinde neler yapılacağını belirlemek için aşağıdaki sorulardan faydalanabilirsiniz. Kimler eğitilecek? Eğitimi kim verecek? Hangi tür eğitimler düzenlenecek? Eğitimin hangi aşaması nerede yapılacak? Eğitim nasıl ölçülecek ve kayıtlandırılacak? Yıl boyunca yapılacak çalışmaları planlamak için Ek-7 de bulunan Faaliyet Planından faydalanabilirsiniz. Acil Durum Planı Yıllık İşletmeniz sahasındaki acil durumlara müdahale edecek resmi veya özel kurum ve kuruluşta görevli olanların bu eğitimlere katılımını sağlamak için neler yapılması gerektiğini dikkate alınız. Her eğitimden sonra değerlendirme toplantısı yapınız. Hem personel hem de resmi veya özel kurum ve kuruluş personelini eğitim sonrası değerlendirmeye alınız. Eğitim faaliyetleri: Eğitim pek çok şekilde gerçekleştirilebilir. Bunlar: Oryantasyon ve eğitim: Bilgi vermek, soruları cevaplamak, ihtiyaçları tespit etmek ve kaygıları gidermek amacıyla düzenli olarak düzenlenen değerlendirme ve tartışma toplantılarıdır. Masaya yatırma: Acil durum operasyonunda yönetim görevi alan ve kilit personel bir konferans düzeninde bir araya gelir, sorumluluklarını ve acil durumlara nasıl müdahale edeceklerini tartışırlar. Bu daha yoğun eğitim talep etmeden önce planın uyuştuğu veya karışıklığın olduğu bölgeleri tespit etmek için etkili ve faydalı bir yöntemdir. İşbaşı eğitimi: Acil durum yönetim ekibi ve müdahale ekipleri aslında acil duruma müdahale görevlerini ifa ederler. Bu faaliyete genelde daha fazla katılır ve masaya yatırma diye tanımlanan işlemden daha titizdir. Genel tatbikat: Mümkün olduğu kadar gerçek hayatta olabilecek bir acil durum yaratınız. Bu tatbikat, işletmenin acil durumlara müdahale ekiplerini, yöneticileri, çalışanları ve resmi veya özel kuruluş ekiplerini kapsar. Çalışanların eğitimi: Tüm personeli kapsayan eğitimler aşağıdaki hususları içermelidir: Bireysel görev ve sorumluluklar Tehlikeler, zararlar ve koruma önlemleri Uyarı, alarm ve haberleşme prosedürleri
ACĠL DURUM PLANLARI Amaç İşyerlerinde acil durumlarda uygulamaya geçirilecek planlar ve bu planlamanın yapılması hakkında bilgi edinmek. Öğrenim Hedefleri Acil durum planlarının hazırlanması, Çalışanların
ÜNİTE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İÇİNDEKİLER YAŞAR EDE HEDEFLER ACİL DURUM PLANLARI
ACİL DURUM PLANLARI İÇİNDEKİLER Acil Durum ve Mevzuattaki Yeri Acil Durum Planlaması Acil Durum Planının Uygulanması Acil Durum Sonrası Yapılacak İşlemler İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YAŞAR EDE HEDEFLER Bu
AFET ve ACĠL DURUM PLANLAMA REHBERĠ
AFET ve ACĠL DURUM PLANLAMA REHBERĠ 1 ĠÇĠNDEKĠLER GĠRĠġ 1 Acil durum nedir? 2 Acil durum yönetimi nedir? 2 BÖLÜM 1 PLANLAMA SÜRECĠNĠN 4 AġAMASI 1. AġAMA: PLANLAMA EKĠBĠNĠN OLUġTURULMASI 4 Ekibin yapısı