AMPİRİZM (EMPİRİSME - TECRÜBECİLİK)
A - Metod olarak, tecrübenin sonuçlarını hiç­bir peşin fikir, hüküm ve hipoteze kapılmadan, ka­bul etmektir.
B - Doktrin olarak, bilgimizin yegâne kaynağı ve kökü olarak tecrübeyi kabul eden felsefî meslek. Ampirizm, tecrübeden ayrı bilgi prensipleri olarak aksiyonların, aklî prensiplerin, doğuştan fikirlerin ve kategorilerin varlığını inkâr eder. Dolayısıyla bütün bilgimizin dayandığı esasların duyulabilir tecrübenin eseri ve mahsulü olduğunu ileri sürer. Bu meslek, pratiği olduğu gibi, her çeşit izah ve nazariyeyi de vakıalara irca eder ve (a priori) olan yani önceden zihinde mevcud olan hiç bir şeyi kabul etmez; do­layısıyla her türlü felsefî anlayışı, aklî ve nazarî zihnî faaliyeti reddetmiş olur. Ampirizm, fizikten çok fizyoloji ve psikolojiye dayanır ve metodu da rasyo­nalizmin aksine enduktif yani tümevarımcıdır.
Psikoloji açısından akılcılığın (Rationalisme) ve idealizmin karşısındadır; çünkü akılcı anlayış, tec­rübeden önce insanda fıtrî olarak bir takım bilgi esasları olduğunu kabul eder. Bu manâda J. Lock'- un tecrübecilik'i, Descartes'in akılcılık'ının karşısındadır. Ampirizm, şekil, buut ve mesafe gibi idrakle­rin görme duyumuzla kazanılmış olduğunu kabul eden psikologların mesleği için de kullanılır.
Bu meslek bilgide izafiyetci ve şüpheci olduğu için, maddeci anlayışın daima işine yaramıştır. Ay­rıca ilmî tecrübecilik vardır ki bunun şu iki ana fikri özellik taşır: 1 - Tecrübe, realiteden bilebildiğimiz şeyin tek kaynağıdır, 2 - Akıl, mantıkî bir role sa­hiptir, yani olaylardan değil, müşahedelerden elde edilen önermeleri, tutarlı bir sistem hâlinde tanzim etmek rolüne sahiptir. Bunun için de dil ilmin esa­sıdır.
İngiliz ve Amerikan felsefesinin ana karakteri olarak tecrübecilik kabul edilir. Tecrübecilik, İngil­tere'de Orta Çağ'dan beri bilhassa Zekeriyya Râzi, Câbir İbni Hayyan ve İslâm kelâmcılarının tercüme­leri sayesinde Oxford'da gelişmiştir.