GREEN IT!: April 2012
Dünyamız ve canlılar üzerinde yapılan tehlikeli bir deney olan GDO’ların varlığının ve hayatınızı nasıl değiştirebileceklerinin farkında mısınız?
Türkiye’de şu ana kadar 3’ü soya 13’ü mısır olmak üzere toplam 16 GDO çeşidinin ithaline izin verildi. Bunlara ek olarak birçok çeşit yem amaçlı GDO ve soyadan mısıra, şeker pancarından kanolaya gıda üretiminde kullanılacak farklı GDO’lar da izin bekliyor. Hayvan yemi olarak kullanılan bu GDO’lu yemlerle beslenen hayvanlardan üretilen süt, peynir, yumurta, ve et gibi temel besinler direk olarak sofralarımıza kadar ulaşıyor. Üstelik tükettiğimiz et, süt, ve yumurtaların etiketlerinde hayvanların GDO’lu yem ile beslenmiş olduğuna dair hiçbir uyarı yok! Yani hiçbir tercih hakkımız bulunmuyor! Bunların yanında, GDO’lardan üretilecek olan mısırözü yağı, kanola yağı, mısır şurubu, mısır nişastası, soya lesitini gibi mamüller neredeyse satın aldığımız tüm paketli ürünlerin içinde bulunduklarından karşı karşıya kaldığımız tehlike gerçekten büyük.
Gelin, GDO’ya biraz yakından bakalım. GDO, yani Genetiği Değiştirilmiş Organizma, bir canlının genetik özelliklerinin insan eliyle laboratuar ortamında değiştirilmesiyle elde edilir. Genellikle bir canlı türünün doğal hayatta sahip olmadığı bir özelliğinin bir başka canlıdan gen aracılığıyla aktarılmasıyla ortaya çıkan bu işlemi anlamak için en iyi örneklerden biri mısıra zehir salgılayan bir bakteriden gen transfer edilerek mısırın böcek öldüren zehir üretmesi sağlanmasıdır.
Peki bir canlının genetiğini değiştirmek ne gibi sonuçlar doğurur? Bugün genetik bilimi üzerine araştırma yapan bilim insanlarının, canlıların gen yapısının detayları ve genlerin birbiriyle etkileşimleri hakkında çok az bilgiye sahip olduklarını kabul etmelerine rağmen sadece kar amaçlı olan GDO üreticileri olaya farklı bir açıdan bakıyor. GDO üreticileri tarafından lego muamelesi gören canlıların, global dünyadaki büyük gıda zincirlerini daha da zengin etmek için planlanan stratejiler doğrultusunda farklı parçaları değiştirilebilecek şekilde yap-boz şeklinde yapıları değiştiriliyor. Bu noktada göz ardı edilen esas konu, canlının bütünlüğünün on milyonlarca yıllık gelişimin sonucunda çok hassas bir denge ile oluştuğu ve bu hassas dengeyi korumak için canlıların kesinlikle yap-boz muamelesi görmemesi gerektiğidir.
Ancak unutmamak gerek ki GDO’ların zararsız olduklarını bilimsel bir özgüven ile söylemek şu an için olanaksız olması ve risklerin tam olarak ortaya konamaması, onların yok olduğu anlamına gelmez. Dünyada 25 ülkede kullanılan mısır, soya, kanola, ve pamuk GDO'larının nerdeyse tümü ya böcek öldüren zehir içeriyor ya da yabancı otları yok eden kimyasal ilaçlara dayanıklı şekilde geliştiriliyor. Bu da şu anlama geliyor ki, gıda zincirine eklenen GDO’lar sayesinde tarlararda rahatça yüksek miktarlarda zirai ilaç kullanılabilinecek!
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdür Yardımcısı Ahmet Kavak, Türkiye'ye ithal edilen tüm ürünler gibi soya ve türevlerinin de çok sıkı denetlendiğini ve gıda amaçlı genetiği değiştirilmiş hiçbir soya ürününün ülkeye girmediğini iddia etse bile son zamanlarda farklı çeşit gıdalarda ortaya çıkan sahtecilik olaylarından sonra denetlenmenin ne kadar iyi yapıldığı kesinlikle soru kaldırıyor! Mısır, soya, ve pamuk gibi ürünler Türkiye’nin hemen hemen tüm ekolojik bölgelerinde üretilebileceklerinden, Türkiye’nin GDO’lu yiyeceklere gerçekten ihtiyaç duyup duymadığı düşündürücü. GDO’lu tohumların topraklarımız ve dünyamıza bırakılmış birer saatli bomba olduğunu düşünen ve bu yiyeceklerin kontrolsüz tarım alanlarında ekimine izin verilmesine karşı olan insanların çoğunlukta olması, durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor.
Unutmamak gerek ki gıda sanayii GDO'lu soyaya muhtaç değil. Soya, gıda sanayiinde en çok lesitin olarak kullanılıyor ve GDO'lu soya lesitinine alternatif GDO'suz ayçiçek lesitini bulunuyor. Çocuklarınızın GDO’lu gıdaya maruz kalmasına razı değilseniz, bu konuda bilinçlenmek ve harekete geçmek gerekiyor.
Çise Ünlüer (22 Nisan 2012)
Bergamo, İtalya’nın Lombardiya bölgensinde, merkezi Milano’nun 40 kilometre kuzeydoğusunda yer alan, yaklaşık 120 bin kişinin yaşadığı, İtalyan kültürünü seven ve merak eden herkes için görülmeye değer bir şehir.
Yukardaki eski ‘Citta Alta’ ve aşağıdaki modern ‘Citta Bassa’ olarak ikiye ayrılan kısımları ile şehir denizden 250 metre yukarda yer alıyor. Yukarı şehir olan Citta Alta çevresinde 16. yüzyıldan kalma surlar şehri adeta kucaklaycak şekilde sarıyor. Bu bölgede ikematgahlara çok büyük talep olduğu için ev ve daire fiyatları İtalya ortalamasının çok üzerinde. Bölgede yaşayan insanların maddi sıkıntılardan uzak rahat hayatlar sürdüklerini mağazaların vitrinleri arasında dolaşırken keyifle gezdirdikleri köpeklerinden ve saatlerce zaman geçirdikleri zevkli kafelerden anlamak mümkün.
Citta Alta'da 14. yüzyılda Milano Dükleri Viscontiler tarafından yapılan Cittadella (iç kale), 6200 metre uzunlukta şehrin çevresini kuştatan Mura Veneziane (Venedikliler surları), eski meydan Piazza Vecchia, ve 12. yüzyıldan kalama cephesinde süslü pencereler üzerinde Venedik devlet sembolü olan San Marco aslanı bulunan Palazzo della Ragione’yi ziyaret edebilirsiniz. Bergamo'nun modern merkezini oluşturan aşağı şehir Citta Bassa'da ise 19. yüzyılda eski Bergamo'yu diğer Lombardiya şehirlerine bağlayan ana yol üzerine "Borghi" adı verilen asil ve zenginler için yapılan konak ikematgahları yer alıyor. Bunlardan Borgo Palazzo, San Leonardo, ve Santa Caterina görülmeye değer. Ayrınca Carrara Güzel Sanatlar Akademisi Resim Galerisi ve GAMEC Modern Güzel Sanatlar Galerisi de aşağı şehirde bulunuyor. Alışveriş yapmak isteyenlerin uğrak noktası ise merkezde bulunan ana alışveriş ve pazar caddesi Via 20 Settembre.
Şehrin güzelliğini en iyi şekilde görebilmek için yukardaki surların etrafından aşağıya bakmak yetiyor. Burdan Alpler’in eteklerinde yemyeşil tepelerin arasında oturan şehrin tarihi mimarisini, ve araç girmeyen taş sokaklardaki insanları gördüğünüzde Bergamo’da olmanın verdiği mutluluk içinizi dolduruyor. Merkezinde şehrin en kalabalık noktalarından biri olan meydanı yer alıyor. Meydandan araya doğru dağılan sokaklarda İtalyan kültürüne özgü yemek yerleri ve vespa mağazalarını görmek mümkün. Burdan da anlaşılacağı gibi, İtalya’nın diğer birçok şehrinde olduğu gibi Bergamo’nun her noktasında vespa süren insanlara rastlıyorsunuz.
Şehrin içini oluşturan ve inanılmaz bir tarih barındıran dar ve taşlı yollardaki tahta pancurlu ve küçük balkonlu evlerin arasında dolaşırken etraftaki çeşitli unlu mamülleri vitrinlerinde sergileyen küçük fırın ve marketleri görmezden gelmek imkansız. Aniden taze pişmiş rengarenk sebzelerle donatılmış pizzalar ve birbirinden güzel görünen lezzetli tatlılar arasında seçim yapmaya çalışırken buluyorsunuz kendinizi. Hatta bu kadar seçenek arasında kalmışken birçok fırının kendi hazırladıkları ürünlerinin yanında raflarında bulunan paketlenmiş türlü türlü organik makarnalar dünyanın başka hiçbir yerinde olmayacak kadar çeşitli ve renkli bir görüntü oluşturuyor.
Şehir içi otobüsle ulaşım en kolay ve pratik seçenek olduğundan tercih edilebilir ancak yeni bir şehri keşfetmenin en iyi ve en zevkli yolunun şehrin sokaklarında yürüyerek ve havasını soluyarak olduğunu vurgulamak gerek. Bergamo şehir merkezinden her gün 05.49-00.10 arası; havaalanından ise 06.08-00.28 arası çalışan ve Bergamo tren istasyonuna da uğrayan otobüs yolcuğu ortalama 10 dakika sürüyor. Her 30 dakikada bir olan otobüslerin ücreti ise tek yön 2 Euro.
Doğruyu söylemek gerekirse uçakla Bergamo’ya gelen nerdeyse herkes, şehrin havalimanı Orio al Serio’dan direk olarak kalkan Milano otobüslerine biniyor ve Bergamo’yu görmeden ayrılıyor. Nerdeyse uçaktan iner inmez karşınıza çıkan bu otobüslerle 1 saatte Milano’nun merkezine varmak mümkün. Bu otobüs firmalarının sağladığı servislerden yararlanmak için ister otomatik makinelerden ister bilet gişelerinden yolculuk biletlerini temin edebiliyorsunuz. Bir diğer opsiyon olarak Bergamo şehrindeki tren istasyonundan tren alarak da gidilebiliyor Milan’a, hem böylece Bergamo’yu da görme fırsatını yakalıyorsunuz.
Bergamo, diğer birçok küçük şehir gibi, gittikleri ülkerleri kısa bir sürede hızlı bir şekilde görmeyi amaçlayan çoğu turistin rağbet ettiği popüler gezi kitaplarında yer almasa bile, kesinlikle görülmesi gereken, insanı sunduğu kültür ve güzellikleriyle içine alan, gezdikçe insanın içini huzurla kaplayan bir şehir.
İtalya’ya yolunuz düşerse, doğası, tarihi ve insanları ile dört dörtlük Bergamo’yu görmenizi tavsiye ederim. Temelde düşük maliyetli havayollarının tercih ettiği Orio al Serio Havalimanı küçük olmasına rağmen dinamik bir yapısı var. Buraya varan en önemli firmalardan biri olan Ryan Air’e ek olarak Pegasus Havayolları ile İstanbul’dan direk ve diğer şehirlerden aktarmalı olarak Bergamo’ya ulaşmak mümkün.
Çise Ünlüer (8 Nisan 2012)