Savaş fabrikalara da giriyor
Türkiye'nin savaşta taraf olmasıyla birlikte fabrikalarda işten atmalar gündeme gelmeye başladı. Astaş ve Başer'den 10'ar işçi atıldı.
Savaş fabrikalara da giriyorMuzaffer Özkurt"Savaş emekçinin haklarının gasp edilmesidir. Savaş işsizlik ve yoksulluk demektir. Savaştan hiçbir emekçinin kazancı olamaz."Hangi fabrikada, hangi işçiye sorulursa sorulsun Türkiye'nin içine çekilmek istendiği savaş hakkında buna benzer bir cevap alınır. Hele de Körfez Savaşı'nı görmüş fabrikalarda çalışan işçilerden...Ekonomik krizin faturasının her gün daha da katmerlendiği bugünlerde hükümetin Afganistan'a asker yollama kararı almasıyla emekçiler için daha da dayanılmaz boyutlara ulaştı. Şimdiden fabrikalarda işten atmalar yaşanmaya başladı. Esenyurt'ta kurulu bulunan ve Öz Çelik-İş İstanbul 1 No'lu Şube'nin örgütlü olduğu Başer Kardeşler, Astaş, Uğur Teneke fabrikalarında yaşananlar Türkiye'de savaşın ve krizin sonuçlarını da gözler önüne seriyor.
Başer'de aynı film85 işçinin çalıştığı Başer Kardeşler Alüminyum Fabrikası'nda toplusözleşme görüşmeleri halen sürüyor. Toplusözleşmede işçiler bir yıllık olarak en azından enflasyon oranında zam istiyor. Patron ise yüzde 15 zam dayatıyor. İşçiler bu rakamı tartışmaya bile değer bulmuyorlar. Yaklaşık 5 aydır süren görüşmeler bu yüzden anlaşmazlıkla sonuçlanırkan, grev kararının yakın zamanda asılması bekleniyor. Patron da bu süreyi değerlendirmekte kararlı olduğunu 10 işçiyi işten atarak gösterdi. Bundan sonra işçi atılıp atılmayacağı ise belli değil. Bunun dışında işçiler 1300 derece sıcaklıkta, tozlu ve gürültülü bir ortamlarda çalıştırılıyorlar. Bunun sonucu ise ayak problemleri, duyma kaybı ve bel ağrıları. İşçilere korunmaları için verilen malzemeler ise oldukça yetersiz.
Yine savaş Toplusözleşme görüşmelerinde en ilginç gelişme ABD'de yaşanan 11 Eylül saldırısından sonra oldu. Bu zamana kadar belli bir anlaşmaya varılan fabrikada, patron saldırıyla beraber kendi isteğini daha rahat dayatmaya başladı. Patron isteklerinin yapılmaması durumunda ücretsiz izin ve işten atmalar gibi uygulamalara gireceği tehdidinde bulunuyor ve bunları yavaş yavaş hayata geçirmeye başlıyor. İşçiler de fabrikada yemek ve çay molalarında savaşı tartışıyorlar. Hiçbir işçi Türkiye'nin savaşa girmesini istemiyor. Bunun bir nedeni de Körfez Savaşı. Çünkü ilginç bir rastlantı ki Başer işçileri, Körfez Savaşı günlerinde sözleşmeleri anlaşmazlıkla bittiği için greve gitmişlerdi. O zaman fabrika MESS üyesiydi. Yapılan grup sözleşmelerinin anlaşmazlıkla sonuçlanması üzerine başlatılan ve bir aya yakın sürdürülen grev, savaş gerekçe gösterilerek Başbakan'ı Turgut Özal olan Bakanlar Kurulu kararınca yasaklandı. Grev yasaklanmasına karşın iyi bir sözleşme imzalanan Başer'de, sözleşme sonrası işçiler gruplar halinde işten atıldı. Şu an bu zammı alan işçilerden fabrikada halen çalışan neredeyse yok gibi.
Astaş'tan da işçi atıldıAynı sendikanın örgütlü olduğu Astaş, Bayer'in hemen karşısında kurulu. Yaklaşık 20 gün önce buradan da 10 işçi kapının önüne kondu. ABD'ye yapılan saldırı belki de en çok Astaş'ı etkiledi. Şu an fabrikada uygulanan üç vardiya sistemi ikiye indirildi. İşçi atımıyla beraber de çalışan sayısı 80'e düştü. Astaş genel olarak yurtdışına çalışan bir fabrika. İç pazarı neredeyse yok gibi. MESS'e bağlı olan fabrikada patron sözleşme gereği vermesi gereken altı aylık enflasyon zammında indirim istemiş, ancak işçiler kabul etmemişti. Bunun üzerine de işçi atmalar gündeme geldi. ISO 9002 belgesiyle çalışan Astaş şu sıralar sipariş alamıyor. Astaş'ın çalıştığı inşaat sektörü savaş nedeniyle neredeyse durmuş halde. Sipariş alınamamasının faturasını ise işçiler ödüyor. Fabrikanın durumunun böyle gitmesi halinde patronun daha çok işçi çıkartacağı belirtiliyor. Uğur Teneke'de 45 işçi çalışıyor. Son altı yıldır uğraştıkları tek konu, fabrikanın ne zaman Gebze'ye taşınacağı. Ancak alınan bilgiye göre Gebze'deki yer bitmiş ve yılbaşına kadar taşınma işlemi gerçekleşecek. Ancak Öz Çelik-İş'in örgütlü olduğu fabrikada, ne sendika, ne de patronlar bu konuda bir açıklama yapmıyorlar. İşçilerin merak ettiği konu ise taşınma sonrası işlerini kaybedip kaybetmeyecekleri. Çünkü son 3-4 yıl içinde mevcut çalışan sayısı yarıya indi.
"ABD'ye verilen sözler açıklansın"