Kan hastalıkları ve kemik iliğinden kaynaklanan kanserleri inceleyen ve tedavisiyle uğraşan bilim dalına hematoloji denir.
Bu sorunun yanıtını anlayabilmek için öncelikle kanın işlevlerini ve yapısını kabaca kavramak gereklidir. Bir erişkinin vücudunda bulunan kanın hacmi yaklaşık 4–5 litre civarındadır. Kan organlara beslenmeleri ve kendi kendilerini yenilemeleri için gerekli olan maddeleri taşıyan, organların hormon denilen maddeler yardımıyla iletişim kurmalarını mümkün kılan, vücuda giren yabancı madde ve mikropları temizleyen, vücutta oluşan zararlı maddeleri atılmak üzere akciğer ve böbrek gibi organlara ulaştıran bir sıvıdır.
Kan mineraller, besin faktörleri, hormonlar, organlardaki hücrelerin çoğalmaları ve kendilerini yenilemeleri için gerekli olan proteinler, normal şartlar altında sıvı halde kalmasını, yaralanma halinde ise pıhtı oluşmasını sağlayan proteinler, organların çalışmaları neticesinde oluşan toksik maddeler ve hücreler içerir. Kanın içinde bulunan hücreler kırmızı hücre (eritrosit), beyaz küre (beyaz kan hücresi, lökosit) ve kan pulcuğu (trombosit) olmak üzere 3 çeşittir. kan kanseri Bu hücrelerin sırasıyla oksijen ve karbondioksit transferi, vücudu mikroplar ve zararlı etkenlere karşı savunma ve kanama halinde pıhtılaşmayı sağlama işlevleri vardır. Kırmızı kan hücresinin içinde bulunan ve oksijen-karbondioksit taşınmasını sağlayan moleküllere hemoglobin denilir. Kan hücreleri kemik iliğindeki kök hücreler tarafından üretilirler ve belli bir sürenin sonunda parçalanıp yıkılırlar. İlik sürekli olarak üretim yaptığı için kan hücrelerinin sayıları belli sınırlar içerisinde sabit kalır. Lenf bezleri, timüs bezi ve dalak vücudun mikroplara ve zararlı etkenlere karşı korunmasında kanın beyaz hücreleri ile birlikte işbirliği halinde çalışırlar (bağışıklık sistemi). Lenf bezleri lenfosit adı verilen bir çeşit beyaz kan hücrelerinin mikroplarla savaşı öğrenmek üzere yetiştirildikleri küçük organlardır. Timüs bezinin de benzer bir görevi vardır.
2. Kan hücrelerinin yıkımlarının hızlanması (hemolitik anemiler, İTP, vb)
3. Kan hücrelerinin işlevlerinin bozulması (orak hücreli anemi, değişik işlev bozuklukları, vb)
4. Kanın pıhtılaşmasının bozulması (hemofililer, von Willebrand hastalığı, vb)
6. Kanı üreten ilik hücrelerinin ve lenf bezi hücrelerinin kanserleşmeleri (lösemiler, lenfomalar, myeloma, vb)
Kan Hastalıklarının Belirtileri Nelerdir?
Halsizlik, solukluk, çabuk yorulma, sık enfeksiyon geçirme, düzelmeyen ateş, durduk yerde ya da hafif bir travma neticesinde ortaya çıkan kanamalar, yaralanma halinde kanamaların uzun sürmesi, boyunda, koltuk altında ya da kasıklarda gittikçe büyüyen ağrısız şişlikler (beze) ve bir bacağın tümünde ya da diz altındaki kısmında ani gelişen ağrılı ödem (genişleme) kan hastalıklarında izlenen başlıca belirtilerdir (semptom).
Kan Hastalıklarının Teşhisinde Kullanılan Başlıca Yöntemler Nelerdir ?
Kan hastalıklarının teşhisi için çok değişik testlere baş vurmak gerekebilmektedir: Kan hücrelerinin ve hemoglobin miktarının ölçülmesi (tam kan sayımı), hemoglobin alt tiplerinin elektroforez ile analizi, kanın mikroskop altında incelenmesi (periferik yayma), kemik iliğinin incelenmesi (kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi), kan yapımı için gerekli olan demir, vitamin B12 ve folik asit düzeylerinin incelenmesi, kan pıhtılaşmasının tetkik edilmesi, kan hücrelerinin işlevleri ve yaşam süreleri ile ilişkili testler, bağışıklık sistemi hücrelerinin ürettikleri proteinlerin tetkik edilmesi, kan hücrelerinin ya da onları üreten kemik iliği hücrelerinin kromozomlarının ve diğer yapı taşlarının tahlil edilmesi ve radyolojik incelemeler en sık ihtiyaç duyulan testlerdir. kan kanseri
PET-CT Hangi Tür Kanserlerin Tanısında Kullanılır?
Lenfoma, multiple miyelom olmak üzere pek çok kanser türünün evrenlemesinde, tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde, nüks olasılığının erken teşhisinde yardımcı olan en yeni ve en gelişmiş görüntüleme tekniğidir.
Kanser yayılımını diğer görüntüleme yöntemlerinden daha yüksek bir doğrulukta gösterdiği için hastayı gereksiz tedavi ve cerrahi işlemlerden kurtarır.
Aktif hastalık alanlarını gösterdiği için parça alınacak bölgeyi büyük bir hassasiyetle tespit ederek cerrahi girişimlerin sayısını azaltır.
Tedavi sırasında hastalığın metabolik aktivitesinde meydana gelen değişiklikleri erken dönemde göstererek sonuçlar hakkında hekimi aydınlatır.
Tedavi süresince etkisiz yöntemler konusunda hekimi uyararak hasta tedavisinde büyük önem taşıyan zaman kavramından tasarruf sağlar.
Kanser Tedavisinde Verilecek İlaçlar Nasıl Seçilir?
İlaç seçimi tümörün cinsi, yaygınlık durumu, hastanın yaşı, genel durumu ve mevcut diğer hastalıklarına (yüksek tansiyon, kalp, şeker ve böbrek hastalığı) göre tarafından seçilir. Seçilen ilaçların dozları ve uygulama sıklığına da yine hematolog karar verir.
Kemoterapi Uygulanma Sıklığı ve Süresi ne Kadardır?
Tedavi süresi ve uygulanma sıklığı hastalığa ve hastanın durumuna göre belirlenir. Tedavi ile elde edilen sonuca, oluşan yan etkilere göre tedavi süresi ve sıklığı hastayı takip eden hematolog tarafından değiştirelebilir. Kemoterapi uygulamasında kullanılan ilaçlar değişik yollarla uygulanır.
Damar yoluyla ( en sık kullanılan yoldur)
Vücut boşluklarına uygulanır.
Kemoterapinin Yan Etkilerini ve Süresi ne Kadardır?
Kan sayımı: kemik iliği tarafında yapılan ve mikroplarla savaşan beyaz kürelerin (lökosit), oksijen taşıyan hemoglobinin ve pıhtılaşmayı sağlayarak kanamayı durduran trombositlerin sayılarını gösteren bir tetkikdir. Kan sayımı ile saptanan hücrelerin miktarı istenen ölçüler içinde olmazsa Kemoterapi uygulanamaz. Bazı durumlarda tedavi ertelenebilir. Biyokimyasal kan testleri: kanda bakılan üre, kreatinin, şeker, karaciğer enzimleri gibi bazı biyokimyasal değerlerle organın normal olarak işleyip işlemediğini gösteren tetkikler grubudur.
Kan hastalıkları tanısyla tanışma, tanının tekrarı, metastaz gibi süreçlerle hayatın anlamı değişir ve tek düşünülen şey hastalık olur. Kişiler bu dönemde her şeye karşı isteksiz hale gelmeye, kendisini mutsuz hissetmeye başlar. Bu da kanserli hastalarda bir takım ruhsal hastalıklara zemin hazırlayan faktörlerdir.
Kanserli hastalarda en sık gözlenen psikiyatrik bozukluklar uyum bozukluğu ve depresyondur.
Kan Hastalıkları tedavisi kim tarafından yapılmalıdır?
Kan hastalıkları tanısı ve tedavisi birçok uzmanlık dalının iş birliği gerektirir. Bu ekipte cerrah, ışın tedavisi (radyoterapi) ile ilgili Radyasyon Onkoloğu, Kemoterapi ve destek tedavisi ile ilgilenen hematolog bulunmalıdır. Gerektiğinde diğer bölümlerden de destek alınmalıdır.
Kan kanseri (lösemi) nedir? Belirti ve tedavi yöntemleri nelerdir?
Kan Verme Nedir?