Tarihe tanıklık eden Bursa çınarları - Yeşil Bursa Dergisi
Ana Sayfa » KÜLTÜR-SANAT » Tarihe tanıklık eden Bursa çınarları
Türk tarihi ve kültüründe çınar ağacının önemli bir yeri var. Devleti, gücü ve yükselmeyi temsil eder. Osmanlı’nın kuruluşunda en önemli simgelerden olan çınar ağaçları, asırlardır Bursa’nın sembolleri arasında yer alır.
Derleyen: Hüseyin GENÇ
Osman Gazi henüz daha ‘bey’ olmadan önce bir gün çevresinde doğru, dürüst ve haram yemeyen bir kişi olarak tanınan Şeyh Edebali’nin evine konuk olur.
Gece yattığı odanın duvarında asılı duran ‘Kur’an-ı Kerim’i alarak okumaya başlar ve çok geçmeden derin bir uykuya dalar.
Düşünde Şeyh Ede Balı’nın göğsünden çıkan ayın, kendi böğrüne girdiğini, sonra da göbeğinden bütün gökyüzünü ve denizleri kaplayan ulu bir çınar ağacı belirdiğini, bunun bütün yüksek dağlar ile denizlere gölge saldığını, insanların bu büyük çınar ağacının gölgesinden çok yararlandıklarını ve de çok mutlu olduklarını görür. İstanbul kenti de değerli bir yüzük olarak parmağına geçer.
Bu rüyasını Şeyh Edebali’ye açar.
O da; “Müjdeler olsun ey Osman. Hak Teâlâ sana ve senin evlâtlarına saltanat verdi. Ülkeni, ulusunu yücelteceksin ve İstanbul da senin olacak” der. Bu rüya üzerine kızını da eş olarak Osman Gazi’ye verir.
Osman Gazi döneminde Uludağ’a gelip yerleşen, geyiklerle konuştuğu söylenen ve Bursa’nın fethi için gayret gösteren Geyikli Baba adındaki derviş, Sultan Orhan Gazi’nin daveti üzerine, koca bir çınar ağacını kökünden söker ve omzuna yüklediği gibi Uludağ’ın eteklerinden aşağıya inerek Orhan Gazi’nin ikamet ettiği yere gelir. Sultan’ın huzuruna çıkmadan önce yanında getirdiği çınar ağacını bahçeye diker. Bu esnada yanına gelen Sultan Orhan Gazi’ye diktiği çınar ağacını göstererek; “Bu ağacı uğur olsun diye diktik…Bu ağaç burada durdukça, dervişlerin duası sana ve soyuna makbuldür” der ve dua eder.
Geyikli Baba’nın Bursa’nın fethi sonrası uğur olsun diye diktiği ağacın, bugün Hisar içinde, Kavaklı Caddesi’ndeki, Kavaklı Çınarı olarak bilinen anıt/ağaç olduğu rivayet edilmektedir.
İnkaya Çınarı Çekirge´de Uludağ yolu üzerindeki İnkaya köyünde, aynı adla bilinen tarihi çınar ağacı, muhteşem görünümü ile dünyaca ün yaptı. Adını, Osmanlı Devleti’nin ilk köylerinden biri olan İnkaya Köyü’nden alan çınar ağacı 13 ana kola sahip. Boyu 35 metre. Dallarının kalınlığı 3-4 metreyi bulan çınar, en son ölçümdeki 9,90 metrelik çevresiyle Türkiye’nin en yaşlı ağaçlarından biri.
Koğuk Çınar… Söylenceye göre; Yıldırım, orduya asker veren anaları mükâfatlandırır. Bunun üzerine çocuğu olmayan bir kadın da; “Benim oğlum yok ama, ben de bir çınar fidanı diktim. Ben de ödül isterim. Adamlarını gönder de görsünler fidanımı” der. Bu sözler Yıldırım’ın hoşuna gider ve; “Ağaç dikmek de bir oğul yetiştirmek kadar kutsaldır” diyerek kadını hediyelere boğar. İşte burada bahsi geçen; Yıldırım Bayezit zamanından bir kadın tarafından dikilen o tarihi Koğuk Çınar’dır.
Dua Çınar ise aynı adla anılan semtteydi. Osmanlı ordusu sefere giderken en son burada dua edilerek uğurlanırdı. Adı da buradan geliyor. Yol geçmesi nedeniyle kuruyup yok olmuş. Geriye sadece adı kalmış. Eskiden o çınarın bulunduğu yerin hemen üst tarafında (güney), şimdiki Tapu Kadastro Bölge Müdürlüğü’nün önünden geçen Ankara yolunun kenarında da Dua Çınar kadar olmasa da yaşlıca bir çınar ağacı bulunmakta.
Ürünlü köyünün meydanında koca bir çınar ağacı var. Köylüler; yakın yıllarda bilirkişiler tarafından yapılan yaş tespitinde, bunun 930-950 yıllık olduğunu söylüyorlar. Bizans devrinden kaldığı sanılıyor.
Gölyazı’daki çınarın gövdesinden su sızdığı için ‘Ağlayan Çınar’ diye adlandırılıyor.
Mudanya ile Tirilye meydanlarında ve caddelerinde Rumlar döneminden kalma pek çok tarihi çınar mevcut.
İnegöl merkezinde ve Cerrah köyünde de yaşları 500 – 600 yıl kadar olan çınarlar, görenleri hayran bırakır. Özellikle Cerrah’takiler çok daha yaşlı.
Bursa’nın yeşil imajını korumak amacıyla projeler geliştiren Büyükşehir Belediyesi’nin “Ağaç Koruma Politikası” çerçevesinde tarihe tanıklık eden onlarca anıt/ağaç koruma altına alındı.
Yapılan envanter çalışmasına göre, Bursa’da “doğu çınarı”ndan “saplı meşe”ye, “gümüşi ıhlamur”dan “çiçekli manolya”ya kadar 11 farklı türde, yaşları 100 ile 650 arasında değişen yaklaşık 833 anıt ağaç adayı bulunduğu tespit edilmiş olup, bu asırlık ağaçlardan 250 kadarı tescil edildi.
Şu ana kadar tespit edilen en yaşlı ağaç, Hürriyet Mahallesi’ndeki Nostalji Bahçesi’nde bulunan 610 yaşındaki çınar ağacıdır. Günümüze ulaşamayan Bursa’nın kuzeyindeki Oyukçınar Mahallesi’ne adını veren çınar ağacı 18,2 metre gövde genişliği ile Türkiye’nin en büyük ağaçlarından biriydi.
Halkalı ve Dudaklı Çınarı ile her yıl içinde leyleklerin yuva yaptığı Kiremitçi Çınarı’nın, Orhan Camii avlusundaki ağacın Osmanlı ile yaşıt Bursa çınarları olduğu söylenmekte.
Bursa’nın kayda değer diğer anıt ağaçları arasında; Koğukçınar (Ulufeliçınar), Eskicibaba Çınarı, Dua Çınarı, Pirinç Hanı Çınarı, Altıparmak Çınarı, Kültürpark’taki Yaycılar Pınarı Çınarı, Müşkire Çınarı, İznik’teki Havuzbaşı, Beypınarı, Hespekli, Kaymak Köşkü, Lefke Kapısı, Sanayi ve Davud-u Kayseri çınar ağaçları bulunuyor.
Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından hayata geçirilen bir proje kapsamında; İnkaya, Ağlayan, Eskicibaba, Geyiklibaba, Kavaklı, Altıparmak, Yağcılar ve Nostalji çınarlarının tohumları alındı.
12 Kasım 2016 Cumartesi 20:50
Niğde Altunhisar'a ait atasözlerini derlediBursa'nın Mudanya ilçesinde yaşayan Emekli Coğrafya Öğretmeni Hacı Emin Cengiz, memleketi Niğde'nin Altunhisar ilçesinin halk kültürünün bir parçası olan atasözleriyle ilgili kapsamlı bir araştırma yaptı. Buraya özgü 70'i aşkın atasözünü bir araya getirerek, ilgi çekici bir makale ortaya çıkardı. Cengiz, Altunhisar'a ait halk kültürünün diğer dalları ile ilgili çalışmalarının bundan sonra da devam edeceğini belirtiyor. 'Bursa’da yaz' fotoğraf yarışması başladıBüyükşehir Belediyesi ve Bursa Fotoğraf Sanatı Derneği (BUFSAD) işbirliğiyle düzenlenen ‘Bursa’da Dört Mevsim Buluşma Mekanları Ulusal Fotoğraf Yarışması’nın ‘Bursa’da Yaz’ kategorisindeki süreç başladı. Dergimiz yazarları içeriği değerlendirdiYeşil Bursa Dergisi'nin yayın kurulu üyeleri ve yazarları, her yeni sayı öncesinde olduğu gibi Ördekli Kültür Merkezi'nde bir araya geldi. Çay sohbetinde buluşan yazarlar, bahar sayısını değerlendirdi ve çıkacak yaz sayısının içeriğine ilişkin istişarede bulundu.Bursa'nın sağlık tarihi kitaplaştırıldıCHP Bursa Milletvekili Op. Dr. Ceyhun İrgil tarafından hazırlanan ve Bursa’nın sağlık tarihini aydınlatan eser Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin kültürel miras çalışmaları kapsamında kent belleğine kazandırıldı. Yeşil Bursa Dergisi'nin yeni sayısı çıktıBursa'yı Sevenlerin Dergisi sloganıyla yayın hayatını sürdüren Yeşil Bursa Dergisi'nin Bahar 2017 sayısı çıktı. Dopdolu içeriği ve görsel tasarımıyla göz dolduran derginin 16. sayısında da birbirinden ilgi çekici özgün araştırma konularına yer veriliyor.Bursa 15. Kitap ve Eğitim Fuarı açıldıTÜYAP Bursa Fuarcılık A.Ş. tarafından bu yıl 15’incisi düzenlenen Kitap Fuarı ile 13’üncü Eğitim Fuarı bugün açıldı. 26 Mart’a kadar ücretsiz olarak ziyaret edilebilecek fuarlarda birçok etkinlik de yapılacak. Baharın müjdecisi ilk cemre havaya düştüHalk arasında baharın müjdecisi olarak görülen ilk cemre bugün havaya düştü. Cemre bir hafta aralıklarla su ve toprağa düşecek. Yedişer gün aralarla düşen cemrelerle hava, su ve toprağın ısındığına inanılıyor.Yeşil Bursa Dergisi’nin Yayın Kurulu toplandıYayın hayatının beşinci yılına giren Yeşil Bursa Dergisi’nin, 2017 Bahar sayısının içeriğini değerlendirmek üzere yayın kurulu toplantısı gerçekleştirildi. Ördekli Kültür Merkezi’nde yapılan toplantıda yazarlar, derginin özgün içeriğine uygun olarak yeni araştırma konularını kaleme alacaklarını ifade ettiler.TİRİLYE için yazılmış şiirBursa'da uzun yıllar hekimlik mesleğini sürdürdükten sonra emekli olan Dr. Galip Uzunca, yazdığı duygu dolu şiirlerle birçok kitaba imza attı. Bazı şiirleri güfte oldu bestelendi. İşte size Dr. Uzunca'dan güzel bir Tirilye şiiri:Hayme Ana Bacıbey ödülleri verildiİnegöl Belediyesi ile Bacıbey Kent Kültürü Derneği işbirliğinde, bu yıl Türkiye'nin ilk çiftçi kadın milletvekili İnegöllü Şekibe İnsel anısına düzenlenen programla, Hayme Ana Bacıbey Ödülleri sahiplerini buldu. Yeşil Bursa Dergisi’nin 15. sayısı çıktıYeşil Bursa Dergisi’nin Kış 2017 tarihli 15. sayısı çıktı. Bu sayıda da özgün içeriğini koruyan dergide; ilgi çekici araştırmalar, röportajlar, inceleme konuları, öyküler, haberler yer alıyor. İşte bazı başlıklar:Tarihe tanıklık eden Bursa çınarlarıTürk tarihi ve kültüründe çınar ağacının önemli bir yeri var. Devleti, gücü ve yükselmeyi temsil eder. Osmanlı’nın kuruluşunda en önemli simgelerden olan çınar ağaçları, asırlardır Bursa’nın sembolleri arasında yer alır.Roma Tiyatrosu'nda etkinlikler başladıKültür ve Turizm Bakanlığı ile Büyükşehir Belediyesi arasında yapılan ve İznik Roma Tiyatrosu’nda kazı çalışmalarının tüm yıl boyu devam etmesi öngören protokol kapsamında kış dönemini kazı çalışmalarına başlanırken, bilgilendirme toplantısı ile alandaki ilk etkinlik de gerçekleştirilmiş oldu. Yayın Danışma Kurulu Ördekli’de toplandı
Yeşil Bursa Dergisi’nin Yayın Danışma Kurulu toplantısı gerçekleştirildi. Her yeni sayı öncesinde bir araya gelen yazarlar, daha iyi bir içerik için fikir alışverişinde bulunuyorlar. Yaz/Güz sayısının ardından, derginin Kış sayısı hazırlanıyor.Nilüfer Şiir Festivali'nde büyük buluşmaBursa'da 2-6 Kasım tarihlerinde düzenlenecek olan “Uluslararası Nilüfer Şiir Festivali”nde, birbirinden tanınmış şairler bir araya gelecek. Şiir severler, 5 gün boyunca Ahmet Telli'den Birhan Keskin'e, Ülkü Tamer'den küçük İskender'e dek birçok şairi dinleme fırsatı yaşayacak. Yayın Danışmanımız Hüseyin Genç'e plaketYeşil Bursa Dergisi Yayın Danışmanı Hüseyin Genç'e, Mudanya'nın Zor Yılları adlı kitabı ve Mütareke etkinliklerine katkısından dolayı teşekkür plaketi verildi. Genç etkinlikler kapsamında okurları için kitabını da imzaladı.