⭐İŞLETME BİLGİSİ VE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ
1 HAYAT BOYU ÖĞRENME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MESLEKİ EĞİTİM MERKEZLERİ İŞLETME BİLGİSİ VE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ III / V VI. DÖNEM YAZAR Gülçin ÖZKAN DEVLET KİTAPLARI YEDİNCİ BASKI.., 20132 MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI YAYINLARI... : 4351 DERS KİTAPLARI DİZİSİ... : ?.Y Her hakkı saklıdır ve Millî Eğitim Bakanlığına aittir. Kitabın metin, soru ve şekilleri kısmen de olsa hiçbir surette alınıp yayınlanamaz. Editör Dil Uzmanı Görsel Tasarım Uzmanı Program Geliştirme Uzmanı Rehberlik Gelişim Uzmanı Ölçme Değerlendirme Uzmanı : İsa MAKAROĞLU : Sergül ERKENE MADENCİOĞLU : Sefa BOYNUZOĞLU : Saip ÇAKIR : Hatice Hilal ARSLANOĞLU : Hülya Ferah GENÇ ISBN Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu nun gün ve 406 sayılı kararı ile ders kitabı olarak kabul edilmiş, Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün gün ve sayılı yazısı ile yedinci defa adet basılmıştır.3 4 5 6 7 İÇİNDEKİLER III / V. DÖNEM ÜNİTE 1 HUKUK HAKKINDA GENEL BİLGİLER 1 1. Hukuk Kavramı Toplumsal Kurallar...2 Görgü, Ahlak, Din ve Hukuk Kuralları Anayasal Hak ve Ödevler...5 Çalışma Hakkı ve Ödevi...5 ÜNİTE 2 İŞ HUKUKU 8 1. İş Hukuku ve İş Kanunu...9 İşçi, İşveren ve İş yeri İş Kanunu nun Kapsamı ve Uygulama Alanı İş Kanunu na Göre Hizmet Akdi ve Ücret Mesleki Eğitim Kanunu...12 Çırak, Kalfa ve Usta...13 ÜNİTE 3 STANDARTLAR VE PATENTLER Standardın Tanımı, Kapsamı ve Yararları Uluslararası Standardizasyon Kuruluşları Patent Tanımı ve Telif Hakları...20 ÜNİTE 4 VERGİ Verginin Önemi Vergi Çeşitleri...24 a. Gelir Vergisi...25 b. Kurumlar Vergisi...25 c. Katma Değer Vergisi İşletme (Şirket) ve Çalışanların Vergi Yükümlülükleri...27 ÜNİTE 5 BANKA İŞLEMLERİ Bankacılıkta Kullanılan Belgeler Banka Mevduat İşleri...32 a. Ticari Mevduat...32 b. Tasarruf Mevduatı...33 c. Resmî Mevduat...33 ÜNİTE 6 ULUSLARARASI KURULUŞLAR VE ANLAŞMALAR Avrupa Birliği (AB) Gümrük Birliği Anlaşması Dünya Çalışma Örgütü (ILO) VII8 ÜNİTE 7 ŞİRKET VE İŞLETME HAKKINDA GENEL BİLGİLER Tek Kişilik İşletme Şirket, Unsurları ve Ticaret Şirketlerinin Sınıflandırılması...42 a. Şahıs Şirketleri ) Kolektif Şirketler ) Adi Komandit Şirketler...44 b. Sermaye Şirketleri ) Anonim Şirketler ) Limitet Şirketler ) Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirketler...44 ÜNİTE 8 GİRİŞİMCİLİK Girişimcilik Hakkında Genel Bilgiler Başarılı Girişimcinin Özellikleri...49 a. Davranışlar Yönünden b. Kişilik Özellikleri Yönünden...49 c. Girişimcinin Yetişmesi...49 ÜNİTE 9 İŞ PLANLAMASI İş Planı Nedir? İş Planı Çeşitleri İş Planının Hazırlanması Taslak (Örnek) İş Planı...55 ÜNİTE 10 İŞLETMELERLE İLGİLİ EKONOMİ KAVRAMLARI Ücret Maliyet Fatura ve Sipariş Mektubu Çek, Senet ve Defterler...62 ÜNİTE 11 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ EĞİTİMİNİN KAPSAMI Kalite ve Toplam Kalite Yönetimi Tanımı Takım Çalışması Yeterliliğini Artırmak Müşteri Bilinci/Kavramı Süreç(Proses) Yönetimi...71 ÜNİTE 12 TOPLAM KALİTE, LİDERLİK VE YÖNETİCİLİK Liderlik Yöneticilik Kavramı Çalışanların Mutluluğu...77 VIII9 ÜNİTE 13 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ GÖREVİ Üst Kademe Yöneticileri Yönetim Kurulu Orta Kademe Yöneticileri...81 Bölüm Başkanı, Müdür, Teknisyen, Posta Başı, Usta Başı vb İlk Düzey Yöneticileri...81 Ustalar, İşçiler vb ÜNİTE 14 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİNİN UNSURLARI Tüketici (Müşteri) Beklentisi ve Beklentilerinin Karşılanması Çalışanların Katılımı İşlerin Geliştirilmesi ve İyileştirilmesi...87 ÜNİTE 15 ISO 9000 (KALİTE/SİSTEM) STANDARTLARI TS-ISO 9000 Standartlar Serisi ve Amacı...90 a. ISO 9001 (Tasarım/Geliştirme) b. ISO 9002 (Üretim ve Tesiste Kalite Güvencesi Modeli) c. ISO 9003 (Son Muayene ve Deneylerde Kalite Güvencesi Modeli) ç. ISO 9004 (Kalite Sistemi Elemanları) VI. DÖNEM ÜNİTE 1 HUKUKUN KAYNAKLARI 92 1.Bağlayıcı ve Yazılı Kaynaklar...93 a. Kanunlar ve Kanun Hükmünde Kararname (KHK)...93 b. Tüzük ve Yönetmelikler Bağlayıcı Olmayan Yazılı Kaynaklar...96 Mahkeme Kararları (İçtihat) ve Bilimsel Görüşler Yazılı Olmayan Kurallar...96 Örf ve Âdet Kuralları...96 ÜNİTE 2 SOSYAL GÜVENLİK Sosyal Güvenlik Kavramı Sosyal Güvenlik Kurumları...99 a. Sosyal Sigortalar Kurumu...99 b. Emekli Sandığı c. BAĞ-KUR ÜNİTE 3 STANDART VE PATENT KURULUŞLARI Türk Standartları Enstitüsü (TSE) nün Çalışmaları Türk Patent Enstitüsü (TPE) nün Çalışmaları IX10 ÜNİTE 4 VERGİ BEYANNAMELERİ Beyanname Hakkında Genel Bilgiler Beyanname Çeşitleri a. Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi b. Katma Değer Vergisi Beyannamesi c. Muhtasar Beyanname ç. Geçici Vergi Beyannamesi ÜNİTE 5 BANKA İŞLEMLERİ Tahvil ve Hisse Senedi İş Hayatına Para Çıkarmak (Plasman) a. Açık Krediler b. Teminatlı Krediler c. Borçlu Cari Hesaplar ÜNİTE 6 MALİ PİYASA VE KURUMLARI Sermaye Piyasası Kurulu Döviz Piyasası Menkul Kıymetler Borsası ÜNİTE 7 İŞLETMELERİN KURULUŞU İşletme Kuruluşunu Etkileyen Faktörler a. Yer Seçimi b. Planlama Aşamaları c. Kurma Kararına Etki Eden Faktörler ç. Talep, Üretim Miktarı Tahminleri ve Raporlar ÜNİTE 8 İŞLETME YÖNETİMİ ANA FONKSİYONLARI Planlama Organizasyon Sevk ve İdare Koordinasyon ve Denetim ÜNİTE 9 İŞLETMELERDE MALİYET Maliyete Etki Eden Faktörler Gider Çeşitleri ve İlişkileri Satış Fiyatı ÜNİTE 10 İŞLETME FONKSİYONLARI Pazarlama Kavramı ve Araştırması İşletmelerde Üretim ve Verimlilik X11 ÜNİTE 11 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ EĞİTİMİNİN KAPSAMI Toplam Kalite Yönetimi ve Avrupa Kalite Yönetimi (EFQM) Kriterlerinin Tanıtımı Kalite Ölçüm Yöntemleri İstatistik Yöntemleri ÜNİTE 12 STRATEJİK PLANLAMA VE KARŞILAŞTIRMA Stratejik Planlama Yapma İhtiyacı ve Sebepleri Karşılaştırma Kriterleri a. Rakip Firmalar/İşletmeler b. İşletmenin Kendi Şubeleri Arasında c. Tedarikçiler/Sağlayıcılar Arasında ÜNİTE 13 MOTİVASYON VE ZAMAN YÖNETİMİ Motivasyon Kavramı ve Birlikte Çalıştığınız Ekibi Motive Etmenin Yolları Motivasyonu Artırma ve Motivasyonu Kırma Yöntemleri Zaman Kavramı, Kurumdan ve Kişiden Kaynaklanan Zaman Kaybına Sebep Olan Etmenler Zaman Yaklaşımları ÜNİTE 14 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİNİN UNSURLARI Hedeflerle ve Verilerle Yönetim a. Ölçme ve Değerlendirme b. Eğitim Ürünü Oluşturan İşlerin Tamamı ÜNİTE 15 ISO 9000 (KALİTE/SİSTEM) STANDARTLARI VE ULUSLARARASI KALİTE SİSTEM VE BELGELERİ TS-ISO 9000 Standartlar Serisinin Önemi Uluslararası Kabul Gören Kalite Sistem ve Belgeleri a b. JIT c. HACCP CEVAP ANAHTARI SÖZLÜK KAYNAKÇA XI12 13 III / V. DÖNEM ÜNİTE 1 HUKUK HAKKINDA GENEL BİLGİLER 1. Hukuk Kavramı 2. Toplumsal Kurallar Görgü, Ahlak, Din ve Hukuk Kuralları 3. Anayasal Hak ve Ödevler Çalışma Hakkı ve Ödevi ÖĞRENME ALANI: HUKUK Hazırlık Çalışmaları 1. Bir müşteri alışveriş yaptığı mağazadan izinsiz olarak bir ürünü alırsa ne yapılır? Araştırınız. Bulgularınızı sınıfa sununuz. 2. Yaşadığınız çevrede yapılan düğünlerde ne tür örf ve âdetlerin olduğunu araştırınız. Bunu arkadaşlarınızla paylaşınız. 3. T.C. Anayasası ndaki Temel Hak ve Ödevler bölümünden Çalışma Hakkı ve Ödevi ile ilgili maddeyi okuyunuz. Bu maddenin size düşündürdüklerini arkadaşlarınıza anlatınız. 114 Hukuk Hakkında Genel Bilgiler 1.HUKUK KAVRAMI İnsanlar tarih boyunca toplu hâlde yaşamışlardır. Böyle yaşayan insanların her biri diğerinden farklı alışkanlık, düşünce, yetenek, bilgi ve beceriye sahiptir. İnsanlar bu kadar önemli farklılıklara sahip olsalar da bir arada yaşamak zorundadırlar. Bir arada yaşamanın bir sonucu olarak, zamanla insanların insanlarla, insanların devletle, devletlerin diğer devletlerle aralarında anlaşmazlıklar çıkması birtakım yazılı kuralların oluşmasını zorunlu hâle getirmiştir. İşte bu sebeplerden dolayı sorunların çözümü için bireylerin ve devletlerin uymak zorunda oldukları ve kullanacakları yetkileri belirten kurallar ortaya çıkmıştır. Böylece insanlar hem kendi haklarını doğru kullanmayı ve korumayı, hem de başkalarının haklarına saygı göstermeyi öğrenirler. Topluma ve kendilerine faydalı bireyler olurlar. Belirli bir toplumda kişilerin birbirleriyle ve toplumla olan ilişkilerini düzenleyen, devlet gücü ile desteklenmiş, yaptırımlarla uyulması zorunlu kılınmış yazılı kuralların tamamına hukuk denir. İnsan, yeryüzündeki diğer canlılar arasında bilinçli olarak hareket edebilen tek varlıktır. Toplum hayatında insanlar hukuk kuralları karşısında istedikleri gibi davranamazlar. Davranırlarsa ceza alırlar. Bu cezalar hapis, para vb. şekillerde olabilir. Örneğin, iş yeri açmak istenildiğinde, gerekli belgelere sahip olmadan iş yeri açılamaz. 2. TOPLUMSAL KURALLAR Toplum hayatını düzenleyen kurallar denildiğinde sadece hukuk kuralları anlaşılmamalıdır. Hukuk kurallarının dışında başka toplumsal kurallar da vardır. Toplumsal kurallar şöyle sınıflandırılır: Toplumsal Kurallar Görgü Kuralları Ahlak Kuralları Din Kuralları Hukuk Kuralları Görgü, Ahlak, Din ve Hukuk Kuralları a. Görgü Kuralları İnsanların birbirleriyle olan ilişkilerinde dikkat etmeleri gereken tutum ve davranışlardır. Bu kurallar insanların yaşadıkları çevrede nazik, terbiyeli ve saygılı bireyler olmalarını sağlar. Örneğin, toplum içinde uygun olmayan davranışlardan kaçınmak, toplu taşıma araçlarında yaşlılara yer vermek vb. 215 Hukuk Hakkında Genel Bilgiler İnsanların birbirleriyle olan ilişkilerinde sağlıklı ve tutarlı olabilmeleri için görgü kurallarına ihtiyaç vardır. Görgü kuralları yazılı olmayan kurallardır. Bu kurallara uymama hukuken suç sayılmaz. Ancak toplum görgü kurallarına uymayanları kaba, saygısız, cahil, görgüsüz vb. şekilde adlandırır ve kınar. Gelenek ve görenekler (örf ve âdetler), her toplumun eskiden kalmış olmaları nedeniyle saygı duyulan nesilden nesile aktarılan kültürel değerleridir. Görgü kurallarının oluşmasında gelenek ve göreneklerin çok önemli etkisi olmuştur. Bu kuralların bir kısmı toplumun tamamı tarafından kabul görür. Örneğin, küçüklerin, büyüklerin ellerini öpmesi gibi. Yine geleneklerin bir kısmı da bölgeden bölgeye farklılık gösterebilir. Örneğin, düğün törenleri, cenaze merasimleri gibi. Örf ve âdetlerle ilgili olarak Atatürk, Her ulusun kendine özgü örf ve âdetleri, kendine göre ulusal özellikleri vardır. Hiçbir ulus, aynen diğer bir ulusun taklitçisi olmamalıdır. Çünkü böyle bir ulus ne taklit ettiği ulusun aynı olabilir ne de kendi ulusunun içinde kalabilir. demiştir. Resim 1.1: Geleneklerimizden bir görünüm b. Ahlak Kuralları Ahlak, toplum içinde oluşmuş değer yargılarına göre hangi davranışın iyi, hangisinin kötü olduğunu belirleyen kurallardır. Ahlak kuralları toplumdan topluma ve aileden aileye değişir. Ahlak kurallarına uymamanın yaptırım gücü maddi bir ceza olabileceği gibi manevi bir ceza da olabilir. Örneğin, yalan söylemek, kumar oynamak, küfürlü konuşmak gibi. Hukuk kurallarının kaynağını genelde ahlak kuralları oluşturur. Hırsızlık ve dolandırıcılık yapmak ahlak kurallarına aykırı olduğu gibi hukuk kurallarına göre de suç sayılır. 316 Hukuk Hakkında Genel Bilgiler Toplumla olan ilişkilerinde ahlak kurallarına uymayı bir görev bilen ve bunu davranışa dönüştüren insan medeni insandır. İnsanın güzel ahlak sahibi olması, aileden ve toplumdan aldığı eğitimle kendi iradesine bağlıdır. Ahlak kurallarının temelinde Kendine yapılmasını istemediğini, sen de başkasına yapma. ilkesi vardır. Kişiler zamanla yaşadıkları toplumun ahlak kurallarını benimserler. Toplumun ahlak kurallarını benimsemek istemeyenler, insan ilişkilerinde zor durumda kalabilecekleri gibi toplum tarafından da dışlanabilirler. c. Din Kuralları İnsanın inandığı değerleri ve nasıl davranacağını belirleyen kurallar bütünüdür. Dünya üzerinde çok çeşitli dinler vardır. Semavi dinlerde (Müslümanlık, Hıristiyanlık, Yahudilik) Allah tarafından gönderilen kutsal kitaplarda kurallar belirlidir. Din kuralları bir yandan birey ile yaratıcı, diğer yandan da bireyler arasındaki ilişkileri düzenleyen kurallardır. Örneğin, oruç tutmak, fakirlere yardım etmek, birbirlerine karşı kötü hisler beslememek, yalan yere şahitlik etmemek... Din kurallarının yaptırımı manevidir. İnsanlar bu kurallara uyduklarında sevap, uymadıklarında günah işlediklerine inanırlar. Bütün dinlerin ortak özelliği, insanların evrensel sevgiye kavuşmalarını, birbirlerini sevmelerini, yaratıcıya dua ederek kötülüklerden arınmalarını, iyi insan olmalarını emretmeleridir. ç. Hukuk Kuralları Hukuk kuralları yasama organı olan Türkiye Büyük Millet Meclisince (TBMM) belirlenir. Yürütme (Bakanlar Kurulu) organınca uygulamaya konulur. Yargı (bağımsız mahkemeler) organınca da amaçları doğrultusunda uygulanıp uygulanmadığına karar verilir. Hukuk kurallarının ortak özellikleri şunlardır: Her hukuk kuralı bir değer yargısına dayanır. Hukuk kuralları soyuttur. Hukuk kuralları yaptırıma dayalıdır. Hukuk kuralları izin, yasaklama, yetki verme şeklindedir. Hukuk kurallarının uygulanması devletin yaptırım gücüne dayanır. Yaptırımlar ceza verme (hapis ve para), zorla yaptırma, tazminat ödetme, geçerli saymama, iptalini isteme gibi şekillerde olabilir. Hukuk kuralları içinde toplumun huzur ve düzenini bozan davranışlara suç denir. Bireyleri toplumsal kurallara uygun şekilde davranmaya ve yaşamaya zorlayan güce ceza (yaptırım, müeyyide) denir. Suçu kesinleşmemiş, suçişlediği şüphesi bulunan kişiye sanık denir. Hukukun kişilere tanıdığı üstünlük ve önceliğe hak denir. 417 Hukuk Hakkında Genel Bilgiler Resim 1.2: Kurallara uyulmaması sonucunda ortaya çıkan kargaşa 3. ANAYASAL HAK VE ÖDEVLER Anayasal hak ve ödevler iki şekilde sınıflandırılır: a. Temel hak ve ödevler: Hâlen yürürlükte olan 1982 Anayasası na göre Herkes kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez, temel hak ve hürriyetlere sahiptir. (Madde 12) Bu haklar üç grupta düzenlenmiştir. 1. Kişisel haklar: Kişinin dokunulmazlığı, mülkiyet hakkı, haberleşme hakkı gibi. 2. Sosyal ve ekonomik haklar: Ailenin korunması hakkı, eğitim öğretim hakkı, çalışma ve sözleşme hürriyeti gibi. 3. Siyasal haklar: Vatandaşlık hakkı, seçme ve seçilme hakkı gibi. b. Anayasal ödevler: Kural olarak herkes hürdür. Ancak kişinin kendi hürriyetinin sınırı başkalarının haklarının sınırıdır. Bireyler başkalarının temel hak ve hürriyetlerine müdahale etmemek ve insan haklarına saygılı olmak zorundadırlar. Ayrıca kişilerin yapmaları gereken ödevleri de vardır. Vatan hizmeti ve vergi verme ödevi gibi. Çalışma Hakkı ve Ödevi Anayasa nın 49. maddesinde Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır. denmektedir. Buna göre çalışma hakkının anlamı, devletin iyi işleyen bir iş aracılığı örgütü eli ile her iş arayanın iş bulmasını kolaylaştırması, istemeden işsiz kalanlara yardım olanağını sağlaması ve iş alanları oluşturmasıdır. 518 Hukuk Hakkında Genel Bilgiler 4447 sayılı Yasa ile Türkiye de işsizlik sigortası kurulmuş, işsizlik ödeneklerinin 2002 Mart ayından itibaren ödenmesine başlanmıştır. Resim 1.3: Çalışkanlığın simgesi karıncalar Biraz da Gülelim Ev hayvanlarının satıldığı bir dükkâna gelen kişi çok değişik, hatta çok ilginç bir hayvan istediğini söyledi. Öyle kedi, köpek, papağan gibi herkesin evde beslediği hayvanlardan çok başka bir hayvan istiyorum. dedi. Bana kimsenin evinde bulunmayan bir hayvan verin. Dükkân sahibi çok özel bir kutu içinde bir kırkayak getirdi. Bunu satmayı önerdi. Böyle durduğuna bakmayın. Sizinle çok iyi arkadaşlık eder, sizi dikkatle dinler ve çok akıllı karşılıklar verir. dedi. Müşteri satıcının istediği yüksek fiyatı ödedikten sonra kırkayağı evine getirdi ve ona hemen o akşam arkadaşlığını kanıtlamak istedi. Evimizin karşısındaki köşede güzel bir pastane var. Hadi bu akşam seni oraya götüreyim. dedi. Kırkayağın bulunduğu kutuya kulak verdi. Fakat oradan bir karşılık gelmedi. Önerisini yeniden yaptı. Yine cevap gelmeyince bu kez ağzını kutuya yaklaştırdı ve sesinin tüm gücüyle bağırdı. Evimizin karşısındaki köşede güzel bir pastane var. Hadi bu akşam seni oraya götüreyim. Kırkayağın kutusundan da yüksek bir ses geldi. Sağır değilim, duydum seni. dedi. Biraz daha sabret ayakkabılarımı giyiyorum. 619 Hukuk Hakkında Genel Bilgiler DEĞERLENDİRME SORULARI Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yeri uygun şekilde doldurunuz. 1. Belirli bir toplumda kişilerin birbirleriyle ve toplumla olan ilişkilerini düzenleyen, devlet gücü ile desteklenmiş, yaptırımlarla uyulması zorunlu kılınmış yazılı kuralların tamamına. denir. 2. Aşağıdaki kurallardan hangisi görgü kurallarına örnek değildir? A) Özür dilemesini bilmek B) Otobüste yaşlılara yer vermek C) Büyüklerine saygılı olmak D) Fakirlere yardım etmek 3. Düğünlerde gelin ve damada takı takılması hangi toplumsal kurala örnektir? A) Görgü kurallarına B) Ahlak kurallarına C) Din kurallarına D) Hukuk kurallarına 4. Kişilerin çalışma ve sözleşme hürriyeti aşağıdaki anayasal haklar grubundan hangisine girer? A) Kişisel haklar B) Sosyal ve ekonomik haklar C) Siyasal haklar D) Kişilerin dokunulmazlık hakları 5. Aşağıdakilerden hangisi suçu kesinleşmemiş, suç işlediği şüphesi bulunan kişiye denir? A) Mahkûm B) Suçlu C) Hâkim D) Sanık 6. Aşağıdakilerden hangisi hukuk kurallarının özelliklerinden değildir? A) Mahkemelerce konulmaları B) Bir değer yargısına dayanmaları C) Soyut bir özellik taşımaları D) Yaptırıma dayalı olmaları 720 ÜNİTE 2 İŞ HUKUKU 1. İş Hukuku ve İş Kanunu İşçi, İşveren ve İş yeri 2. İş Kanunu nun Kapsamı ve Uygulama Alanı 3. İş Kanunu na Göre Hizmet Akdi ve Ücret 4. Mesleki Eğitim Kanunu Çırak, Kalfa ve Usta ÖĞRENME ALANI: HUKUK Hazırlık Çalışmaları 1. Çalıştığınız iş yerinin çalışma esaslarını hangi kanun belirler? Araştırınız. Bulgularınızı bilişim teknolojilerini kullanarak sununuz. 2. Okul ve iş yeri ile yaptığınız sözleşmeyi inceleyiniz. Sözleşmede dikkatinizi çeken maddeleri arkadaşlarınızla tartışınız. 3. Ahilik konusunda sınıfa gazete, dergi, kitap vb. getirerek ilginç olanlarını sınıfta okuyunuz. 821 İş Hukuku 1. İŞ HUKUKU VE İŞ KANUNU Bir başkası adına ve ona bağlı olarak çalışanlar ile çalıştıranlar arasındaki iş ilişkilerini düzenleyen bir hukuk dalıdır. İş hukuku bireysel ve toplu iş ilişkilerini kapsar. İş Hukukunda Temel İlkeler Sözleşme özgürlüğü: İşçilerin, çalışacakları iş yerini seçmekte, işin çeşidini, konusunu, çalışma ve dinlenme saatlerini, ücret miktarı ve ödenme zamanını belirlemekte özgür olmalarıdır. Aynı şekilde işverenlerin de çalıştıracakları işçiyi seçmekte, işçi sayısını, ücret miktarını belirlemekte serbest olmalarıdır. Zayıfın korunması: Ekonomik bakımdan zayıf durumda olan işçilerin, işverenler karşısında korunmasının toplumda barış ve adaletin sağlanması açısından ne kadar önemli olduğu anlaşılmıştır. Bu sebeple devlet, çalışma hayatına müdahale etmeye başlamıştır. Devletin çalışma hayatına müdahalesinin başlıca yolları: Ücret, çalışma koşulları, tazminat gibi konularda emredici kurallar koyması, Kadın ve çocukların ağır işlerde çalıştırılmalarını önleyici tedbirler alması, İşçi sağlığı ve iş güvencesi konularında tedbirler almasıdır. Çalışma hayatında örgütlenme: Anayasa mızda işçilere, kamu çalışanlarına ve işverenlere sendika kurma hakkı tanınmıştır. Sendikalar, işçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde ekonomik, sosyal hak ve menfaatlerini korumak amacıyla kurdukları örgütlerdir. İşçilerin, topluca çalışmamak suretiyle iş yerinde faaliyeti durdurmak veya işin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla aralarında anlaşarak ya da bir kuruluşun aynı amaçla topluca çalışmamaları için verdiği karara uyarak işi bırakmalarına grev denir. İş yerinde faaliyetin tamamen durmasına sebep olacak tarzda, işveren veya işveren vekili tarafından kendi teşebbüsü ile veya bir işveren kuruluşunun verdiği karara uyarak işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasına lokavt denir. 922 İş Hukuku Hey arkadaş boş ver, dinlen biraz! Şimdi çalışma zamanı. Resim 2.1: İşçilerin iş yeri kurallarına uyması gerektiğini gösteren bir resim İş Hukukunun Temel Kavramları İşçi, İşveren ve İş yeri İşçi: Bir hizmet sözleşmesine dayanarak ücret karşılığı çalışan gerçek kişiye denir. İşçinin sorumlulukları Yüklendiği işi bizzat kendisi yapma, Yüklendiği işi dikkat ve özenle yapma, İş yerine ve işverene sadakatle bağlı olma, İş yeri kurallarına uymadır. İşveren: Bir hizmet sözleşmesine dayanarak, kendisine ait iş yerinde ücret karşılığı adam çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye denir. İşverenin yükümlülükleri Ücret ödeme, İşçilere eşit davranma, İşçi sağlığını korumak ve iş güvenliğini sağlamak üzere gerekli tedbirleri alma, İş, alet, taşıt vb. verme, İşverenin diğer yükümlülükleri de, çalışma belgesi (bonservis), kimlik karnesi, hafta tatili, yıllık ücretli izin, ara dinlendirme vb. dir. Resim 2.2: İşveren Ayrıca, iş yerinde işveren adına hareket eden, işin ve iş yerinin yönetiminde görev alan, iş yerini temsil eden kişiye işveren vekili denir. İş yeri: İşin yapıldığı yere denir. İşin özelliği gereği iş yerine bağlı bulunan yerlerle, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim alanları, avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da iş yerinden sayılır. 1023 İş Hukuku 2. İŞ KANUNU NUN KAPSAMI VE UYGULAMA ALANI İş Kanunu nun amacı, işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir. İstisnalar dışında kalan (sporcular, dadılar, aşçılar, çıraklar vb.) bütün iş yerlerine, bu iş yerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır. 3. İŞ KANUNU NA GÖRE HİZMET AKDİ VE ÜCRET Hizmet akdi: Bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Bu tanıma göre işçi bedensel veya fikirsel faaliyetini işverenin emrine tahsis eder. Süresi bir yıl ve daha fazla olan hizmet sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Sözleşme yapılmadığı durumlarda işveren işçiye en geç iki ay içinde ücret (günlük ya da haftalık), çalışma süresi, ücret ödeme dönemi, sözleşmenin süresi gibi konularda yazılı bir belge vermek zorundadır. Nitelikleri bakımından en çok 30 iş günü süren işlere süreksiz iş, 30 günden fazla süren işlere ise sürekli iş denir. İş Kanunu, iş yerinde sakat ve eski hükümlü istihdam etme (çalıştırma) açısından da bir düzenleme getirmiştir. 50 veya daha fazla işçi çalıştıran işverenler çalıştırdıkları işçi sayısının %3 ü oranında sakat, %3 ü oranında eski hükümlü ve %2 oranında terör mağduru çalıştırmak zorundadırlar. Buna uyulmadığı zaman para cezası vardır. Hizmet sözleşmesinin sona erme hâlleri: 1. Tarafların karşılıklı anlaşması 2. Taraflardan birinin ölmesi 3. İşverenin iflası 4. İşten düşünülen sonucun alınamaması 5. Belirlenen sürenin bitimi 6. Fesih yoluyla tarafların bozması 7. Akdin yerine getirilmesinin imkânsız hâle gelmesi 8. Sözleşmeyi sona erdiren haklı sebeplerin doğması Ücret: Bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya 3. kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Kural olarak, işçiye ödenecek ücret hizmet sözleşmelerinde işçi ile işveren arasında serbestçe kararlaştırılır. İşçiye ödenecek ücret asgari ücretin altında olamaz. Asgari ücret: İş sözleşmesi ile çalışan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Asgari Ücret Tespit Komisyonunca en geç iki yılda bir belirlenen ücrettir. 1124 İş Hukuku Tablo 2.1: Asgari ücret tablosu Bu İş Yerinde Asgari Ücret Uygulanmaktadır. (2006 Yılı İçin) Brüt (TL) Net (TL) 16 yaşından küçükler için 450,00 322,43 16 yaşından büyükler için 531,00 380,46 Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri: İş yerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. İşçilere verilecek yıllık ücretli izin ve hizmet süreleri aşağıdaki gibidir: a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil) çalışmış olanlara 14 günden b) Beş yıldan fazla on beş yıldan az çalışmış olanlara 20 günden c) On beş yıl ve daha fazla çalışmış olanlara 26 günden az olamaz. 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak 14 yaşını doldurmuş ve ilköğretimi tamamlamış olan çocuklar bedensel, zihinsel, ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin eğitim öğretimlerine engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler. Çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Kıdem tazminatı: İşçinin çeşitli sebeplerle iş yerinden ayrılırken işveren tarafından İş Kanunu gereğince işçiye vermiş olduğu bir tazminat şeklidir. Kendi isteğiyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. Kıdem tazminatının söz konusu olabilmesi için tam bir yılın dolması gereklidir. Her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. İş Kanunu na göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektiren sebepler: a) İşçinin emekliye ayrılması, b) İşçinin ölümü, c) Erkek işçinin askere gitmesi, ç) Kadın işçinin evlenmesinin ardından bir yıl içinde işten ayrılmasıdır. 4. MESLEKİ EĞİTİM KANUNU 19 Haziran 1986 tarihinde yürürlüğe giren 3308 sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu, Mesleki Eğitim Kurulunun belirleyeceği mesleklerde, kamu ve özel sektöre ait kurum, kuruluş, iş yerleri ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarındaki eğitim öğretimi kapsar. 1225 İş Hukuku Çırak, Kalfa ve Usta Resim 2.3: Bir mesleki eğitim merkezi Çırak: Çıraklık sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içinde geliştiren kişiye denir. Çırak olmak için 14 yaşını doldurmuş olmak, 19 yaşından gün almamış olmak gerekir. Ancak 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir. İş yeri sahibi, çırağı ve çırak adayını çalıştırmaya başlamadan önce bunların velisi veya bunlar reşit ise kendisi ile yazılı çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır. Çırak adayı, çırak öğrenci statüsünde olup öğrencilik haklarından yararlanır. Meslekler itibariyle çıraklık eğitimine girişte aranan eğitim düzeyi ve çıraklık süresi, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri de alınarak Bakanlıkça en az iki, en çok dört yıl olarak belirlenir. Ortaöğretim ve daha üst düzeyde genel eğitimden sonra çıraklık eğitimine başlayanlar için eğitim süresi, mesleklerindeki çıraklık eğitimi süresinin yarısına kadar kısaltılabilir. Kalfa: Bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını kazanmış, bu meslekle ilgili iş ve işlemleri ustanın gözetimi altında kabul edilebilir standartlarda yapabilen kişiye denir. Usta: Bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri, iş alışkanlıklarını kazanmış ve bunları mal, hizmet üretiminde iş hayatında kabul edilebilecek standartlarda uygulayabilen; üretimi planlayabilen; üretim sırasında karşılaşılabilecek problemleri çözümleyebilen; düşüncelerini yazılı, sözlü ve resim ile açıklayabilen; üretimle ilgili pratik hesaplamaları yapabilen kişiye denir. 1326 İş Hukuku Usta öğretici: Ustalık yeterliğini kazanmış çırak adayı, çırak, kalfa ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin iş yerindeki eğitiminden sorumlu, mesleki eğitim tekniklerini bilen ve uygulayan kişiye denir. Çırak adayı ve çırak çalıştırabilmek için iş yerinde usta öğretici bulunması şarttır. Ücret ve sosyal güvenlik: İşletmelerde meslek eğitimi gören öğrenci, çırak adayı ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin %30 undan aşağı ücret ödenemez. SSK gereğince iş kazaları ve meslek hastalıkları ile hastalık sigorta primleri devlet tarafından yatırılır. Çırak adayı, çırak ve öğrencinin eğitimi sırasında iş yerinin kusuru hâlinde meydana gelecek iş kazaları ve meslek hastalıklarından işveren sorumludur. İş yeri açma: Ustalık belgesine sahip olanlar veya bunları iş yerlerinde bulunduranlar bağımsız iş yeri açabilirler. Mesleki Eğitim Merkezlerinde verilen belgelerden bazıları şunlardır: 1. İş Yeri Açma Belgesi 2. Kalfalık Belgesi 3. Ustalık Belgesi 4. Usta Öğreticilik Belgesi ÖRNEKTİR 1427 İş Hukuku ÖRNEKTİR ÖRNEKTİR ÖRNEKTİR 1528 İş Hukuku DEĞERLENDİRME SORULARI 1. Aşağıdakilerden hangisi devletin çalışma hayatına müdahale etme nedenlerinden değildir? A) İşçinin sağlıksız ortamlarda çalışmasını önlemek B) Kadın ve çocukların ağır işlerde çalışmasını önlemek C) İşverenlerin geleceklerini güvence altına almak D) İşverenlerin asgari geçim standardı altında ücret ödemesini engellemek 2. İşçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde ekonomik, sosyal hak ve menfaatlerini korumak amacıyla kurdukları örgüt aşağıdakilerden hangisidir? A) Kooperatif B) Sendika C) Grev D) Lokavt 3. Aşağıda yer alan cümlelerdeki yargılar doğruysa sondaki ayracın içine (D), yanlışsa (Y) yazınız. Bir hizmet sözleşmesine dayanarak, kendisine ait iş yerinde ücret karşılığı adam çalıştıran tüzel kişiye işveren denir. ( ) İş Kanunu na göre servis araçları iş yerinden sayılmaz. ( ) 4. Aşağıdaki meslek dallarından hangisi İş Kanunu kapsamı dışında değildir? A) Elektrikçiler B) Sporcular C) Çıraklar D) Aşçılar 5. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz. Bir iş yerinde 2 yıl çalışmış bir işçinin yıllık ücretli izni en az gündür. Süreksiz iş, nitelikleri bakımından en çok.iş günü süren işlere denir. 6. Aşağıdakilerden hangisi kıdem tazminatını meydana getiren nedenlerden değildir? A) İşçinin istifası B) İşçinin ölümü C) Kadın işçinin evlenmesi D) Erkek işçinin askere gitmesi 1629 İş Hukuku OKUMA METNİ AHİLİKTE EĞİTİM İş yeri sahibi, aynı zamanda usta (öğretmen) olduğu için daha önce çalıştığı iş kolundan mesleğini öğrendiğine dair icazet (diploma) ve iş yeri açma izni almış kimsedir. Bir gencin usta olabilmesi ve kendi iş yerini açabilmesi için değişik öğrenim kademelerinden geçmesi gerekirdi. Her şeyden önce bir gencin Ahi Birliğine üye olabilmesi için mutlaka geçimini temin edebilecek bir iş veya sanatının olması aranırdı. Boş gezenler, bir işi olmayanlar, Ahiliğe kabul edilmedikleri gibi toplumda da itibar görmezlerdi. Mesleği olmayanlara kız bile verilmezdi. Bu sebepten gençlerin belirli bir eğitim almış olmaları gerekiyordu. Çırak olmak isteyen aday öncelikle, elinde ustalık belgesi sahibi bir ustaya yardımcı olarak verilir ve kendisine iki tane yol kardeş (yiğit başı) seçilirdi. Yol kardeşlik gençlerin ömürleri boyunca sürerdi. Eğitim süresi içerisinde, gençlerin ahilik kaidelerine bağlılıkları kontrol altına alınırdı. Gençler arasında Ahilik prensiplerini ihmal edenler veya hatalı davranışlarda bulunanlar birbirlerinden sorumlu tutulurdu. Çırak adayının iş yerindeki tutum ve davranışı, becerisi göz önüne alınarak ya da aynı iş yerinde çıraklığa devam etmesine veya başka bir sanat dalında çıraklığa başlamasına karar verilirdi. Her hâlükârda bir iş yerine çırak olarak girebilmek için o iş kolunun Ahi Birliğinden izin alınması gerekmekteydi. Bir çırak veya kalfa, ustanın izni olmadan dükkânı terk edip başka bir ustanın yanına gidemez, çünkü başka usta bunu kabul etmezdi. Ustalar, sanatın özelliğine göre sınırlı sayıda çırak çalıştırmaya mecburdular. Daha fazla çırak kabulü ve çalıştırılması birlikçe yasaklanmıştı. Aynı iş kolunda ihtiyaçtan fazla eleman yetiştirmenin doğuracağı problemlerin bilincindeydiler. Meslek çeşitleriyle, her meslekte çalışacak olanların sayısı, o bölgenin ihtiyaçları göz önüne alınarak tespit edilirdi. Bu da gösteriyor ki esnaf sanatkârların bir taraftan işsiz kalmaması, diğer yandan da aşırı üretimin önlenmesi sağlanmıştır. Zaten usta ve kalfa için önemli olan çıraklarını çok iyi yetiştirmekti. Çıraklara çıraklık süresince herhangi bir ücret ödenmezdi. Gerek iş başındaki eğitimde ve gerekse zaviyedeki eğitimde aynı eğitim metodu uygulanırdı. Özellikle mesleki eğitimde çıraklığa alınan gence, bilgiler, maharetler, hünerler, en basitten zora doğru uzanan bir süreçte kazandırılmaya çalışılırdı. Ahilikteki ticaret ahlakında yapılması istenmeyen şeyler ise şunlardır: 1. Hileli ve çürük mal satmamak 2. Müşteriden fazla para almamak 3. Bir başkasının malını taklit etmemek 4. Noksan tartmayacaksın ve bozuk terazi kullanmamak 5. Sahte ve kalitesiz mal üretmemek 1730 ÜNİTE 3 STANDARTLAR VE PATENTLER 1. Standardın Tanımı, Kapsamı ve Yararları 2. Uluslararası Standardizasyon Kuruluşları 3. Patent Tanımı ve Telif Hakları ÖĞRENME ALANI: HUKUK Hazırlık Çalışmaları 1. Aldığınız ürünlerin üretim kriterlerinin olup olmadığını araştırınız. Sonucu kısaca defterinize yazınız. 2. Beğenerek dinlediğiniz bir sanatçının kaset ve CD lerini istediğiniz gibi çoğaltabilir misiniz? Sonucu arkadaşlarınızla tartışınız. 3. Kullandığınız ürünlerin üzerindeki işaretlerin neden konulduğunu araştırınız. Bu konuda öğrendiklerinizi sınıfa sununuz. 1831 Standartlar ve Patentler 1. STANDARDIN TANIMI, KAPSAMI VE YARARLARI Mal ve hizmetlerin yüksek teknolojiye, rekabet edebilme gücüne ve kalite anlayışına dayandığı yeni ve farklı bir dünyada yaşamaktayız. Böyle bir dünyada yer alabilmenin temel koşullarından en önemlisi de ekonomiden eğitime, sanayiden hizmet sektörüne ve kamu yönetimine kadar tüm alanlarda kalite ve standardizasyona öncelik verilmesidir. Standart: Ürün ve hizmetlerin özelliklerini ve esaslarını belirten teknik metindir. Standardizasyon: Milletlerarası Standardizasyon Teşkilatı (ISO) Belirli bir faaliyetle ilgili olarak ekonomik fayda sağlamak üzere, bütün ilgili tarafların yardım ve iş birliği ile belirli kurallar koyma ve bu kuralları uygulama işlemi olarak belirtmiştir. Ülkemizde standartları uygulamaya koyma yetkisi ilgili bakanlıktadır. Örneğin, yapılar ve yapı malzemelerinde Bayındırlık ve İskân Bakanlığının yetkili olması gibi. Standartlar, Türk Standartları Enstitüsü Kurumu (TSEK) tarafından, ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla hazırlanmaktadır. Standardın kapsamı: Ekonomik, sosyal ve kültürel hayatın her alanında çok sayıda standart bulunmaktadır. Standardizasyon işlemi ile öncelikli olarak can ve mal güvenliği hedeflenirken aynı zamanda kalitenin alt sınırı tespit edilerek belirlenen düzeyin altında mal ve hizmet üretimine izin verilmemektedir. En ekonomik üretim standartlara uygun üretim, en ekonomik tüketim standartlara uygun tüketimdir. Yararları: TSEK ye göre standardın yararları şunlardır: Ekonomiye yararları: Kaliteyi teşvik eder, kalite seviyesi düşük üretimle meydana gelecek emek, zaman ve ham madde israfını ortadan kaldırır. Üretimde kalitenin gelişmesine yardımcı olur. Ekonomide arz ve talebin dengelenmesinde yardımcı olur. Yanlış anlamaları ve anlaşmazlıkları ortadan kaldırır. İhracatta ve ithalatta üstünlük sağlar. Yan sanayi dallarının kurulması ve gelişmesine yardımcı olur. Rekabeti geliştirir. Kötü malı piyasadan siler. Üreticiye yararları: Üretimin belirli plan ve programlara göre yapılmasına yardımcı olur. Uygun kalite ve seri imalata imkân sağlar. Kayıp ve artıkları asgariye indirir. Verimliliği ve hasılayı artırır. Depolamayı ve taşımayı kolaylaştırır, stokların azalmasını sağlar. Maliyeti düşürür. Tüketiciye yararları: Can ve mal güvenliğini sağlar. Karşılaştırma ve seçim kolaylığı sağlar. Fiyat ve kalite yönünden aldanmaları önler. Ucuzluğa yol açar. Ruh sağlığını korur. Stresi önler. Tüketicinin bilinçlenmesinde etkili rol oynar. 1932 Standartlar ve Patentler 2. ULUSLARARASI STANDARDİZASYON KURULUŞLARI Önemli bazı uluslararası standart kuruluşları şunlardır: ISO : Uluslararası Standart Organizasyonu IE C : Uluslararası Elektroteknik Komisyonu CENELE C : Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesi C EN : Avrupa Standardizasyon Komitesi Uluslararası kalite kuruluşları şunlardır: ASQC : Amerikan Kalite Kontrol Kurumu JUSE : Japon Bilim Adamları ve Mühendisleri Birliği EOQ : Avrupa Kalite Örgütü WOQ : Dünya Kalite Konseyi EOTC : Avrupa Test ve Belgelendirme Organizasyonu 3. PATENT TANIMI VE TELİF HAKLARI Patent: Buluş sahibinin buluş konusu ürünü belirli bir süre üretme, kullanma, satma veya ihraç etme hakkıdır. Bu hakkı gösteren belgeye de Patent Tescil Belgesi denir. Bir buluşun patent verilerek korunabilmesi için gereken kriterler şunlardır: Yenilik: Başvuru yapılmadan önce buluşun başkaları tarafından yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanmamış olması gerekir. Tekniğin bilinen durumunun aşılması: Buluşun, konuda uzman bir kişinin kolayca düşünüp uygulamaya koyamayacağı nitelikte olması gerekir. Sanayiye uygulanabilirlik: Buluşun pratiğe uygulanabilir özellik taşıması gerekir. Patent koruma süreleri: İncelemesiz patentler için 7 yıl, faydalı modeller (buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınması) için 10 yıl, incelemeli sistemin tercih edildiği patentler için 20 yıl olarak belirlenmiştir. Patent konusu kapsamı dışında olanlar: Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları, Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar, Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, bilgisayar yazılımlarıdır. Marka: Bir işletmenin mal veya hizmetlerinin diğerlerinden ayırt edilebilmesini sağlayan ve baskı yoluyla yayınlanabilen her türlü işarettir. Kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, renk veya bütün bu işaretlerin birleşimi marka olabilir. 2033 Standartlar ve Patentler Marka Çeşitleri Ticaret markası: Bir işletmenin üretimini ya da ticaretini yaptığı malları, başka işletmelerin mallarından ayırt etmeye yarayan işaretlere verilen isimdir. Hizmet markası: Bir işletmenin hizmetlerini diğer işletmelerin hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan işaretlere verilen isimdir. Ortak marka: Birden fazla sayıda birey ya da işletmenin bir markaya sahip olması ve hepsinin beraberce bu markayı kullanmasıdır. Garanti markası: Marka sahibinin kontrolü altında birçok işletme tarafından o işletmelerin ortak özelliklerini, üretim usullerini, coğrafi kaynaklarını ve kalitesini garanti etmeye yarayan markalardır. Örneğin, Türk Standartları Enstitüsü markası bir garanti markasıdır. Marka için başvurular Türk Patent Enstitüsüne (TPE) yapılır. Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır. Bu süre, onar yıllık dönemler hâlinde yenilenir. Telif hakları: Bir eseri yazan veya yaratan kimsenin bu eserden doğan haklarının tamamına denir. Telif hakkının varlık nedeni, kitaplardan tablolara, filmlerden plaklara ve yazılımlara kadar uzanan özgün sanat, edebiyat ve müzik eserlerinin üretimini teşvik etmektir. Telif hakkı sistemi, eserin sahibine ekonomik hakların yanı sıra, eserinde şöhretine zarar verebilecek değişiklikler yapılmasını engelleme olanağını veren manevi haklar da sağlar. Telif hakkı, sahibine eserinin bazı kullanımlarını kontrol etme olanağını verir. Eser sahibinin izin verebileceği veya yasaklayabileceği bu kullanımlar, genellikle eserin çoğaltılmasını, dağıtımını, kiralanmasını, kayda alınmasını, kamuya icrasını, radyo ve televizyonda yayınlanmasını, çevirisinin yapılmasını veya uyarlanmasını içerir. Resim 3.1: Telif hakkı olan resim, kitap ve CD lerden bir görünüm 2134 Standartlar ve Patentler DEĞERLENDİRME SORULAR 1. Aşağıdakilerden hangisi standartların tüketiciye sağladığı faydalardan biri değildir? A) Can ve mal güvenliğini sağlamak B) Karşılaştırma ve seçim kolaylığı sağlamak C) Kayıp ve artıkları asgariye indirmek D) Fiyat ve kalite yönünden aldanmaları önlemek 2. Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Standart Organizasyonunun kısaltılmış şeklidir. A) ISO B) TSE C) CEN D) IEC 3. Aşağıdakilerden hangisi buluş sahibinin buluş konusu ürünü belirli bir süre üretme, kullanma, satma veya ihraç etme hakkıdır? A) Marka hakkı B) Patent hakkı C) Telif hakkı D) Mülkiyet hakkı 4. Aşağıdaki marka türlerinden hangisi Bir işletmenin üretimini ya da ticaretini yaptığı malları, başka işletmelerin mallarından ayırt etmeye yarayan işaretlere verilen isim dir? A) Hizmet markası B) Ticaret markası C) Ortak marka D) Garanti markası Aşağıda yer alan cümledeki yargı doğruysa sondaki ayracın içine (D), yanlışsa (Y) yazınız. 5. Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları, patent konusu kapsamı dışındadır. ( ) 6. Telif h akkı aşağıdaki ürün konulardan hangisini kapsamaz? A) Edebiyat B) Müzik C) Sanayi D) Resim 7. Kendi adınıza üretmek istediğiniz bir ürün için marka tasarlayarak defterinize çiziniz. 2235 ÜNİTE 4 VERGİ 1. Verginin Önemi 2. Vergi Çeşitleri a. Gelir Vergisi b. Kurumlar Vergisi c. Katma Değer Vergisi 3. İşletme (Şirket) ve Çalışanların Vergi Yükümlülükleri ÖĞRENME ALANI: HUKUK Hazırlık Çalışmaları 1. Devletler eğitim, sağlık, altyapı hizmetlerini nasıl karşılar? Bunu sınıfta arkadaşlarınızla tartışınız. 2. Alışveriş yaparken vergi ödüyor musunuz? Vergiler neye göre değişiyor? Sonucu sınıfınıza sununuz. 3. Çalıştığınız iş yeri hangi tür vergiler öder? Araştırınız. Bulgularınızı sınıfa bilişim teknolojileri kullanarak sununuz. 2336 Vergi 1. VERGİNİN ÖNEMİ Anayasa mızın 73. maddesi Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür. demektedir. Vergi: Kamu giderlerini karşılamak üzere, devletin tek taraflı olarak kanun gücüne dayanarak, gerçek ve tüzel kişilerin gelir ve mallarından aldığı ekonomik değerlerdir. Kanunla konulup değiştirilebilir. Aynı ülkede yaşayan, devletin sunduğu hizmetlerden yararlanan vatandaşlar olarak, hepimizin devlete vergi ödemesi gerekir. Bu ödediğimiz vergiler ile, devlet bizlere çeşitli olanaklar sağlamaktadır. Devlet, vatandaşlarının daha rahat yaşayabilmesi için, aldığı vergiler ile halkına çeşitli kullanım olanakları yaratır. Bu olanakları, eğitim (okul yaptırmak), sağlık (hastane yaptırmak), ulaşım (yol yaptırmak) olarak sayabiliriz. Vergi ödemek, bir ülkede yaşayan her vatandaşın en kutsal görevlerinden biridir. Verginin özellikleri şunlardır: Para ile ödenir. Mali güce göre alınır. Adil ve dengeli olması gerekir. Gerçek ve tüzel kişilerden alınır. Zorunlu bir ödemedir. Karşılıksızdır. 2. VERGİ ÇEŞİTLERİ VERGİNİN SINIFLANDIRILMASI Gelir üzerinden alınan vergiler: -Gelir Vergisi, -Kurumlar Vergisi. Gider üzerinden alınan vergiler: -KDV, -Özel Tüketim Vergisi, -Banka Sigorta Muameleleri Vergisi, -Özel İletişim Vergisi. Servet üzerinden alınan vergiler: -Veraset İntikal Vergisi, -Motorlu Taşıtlar Vergisi, -Emlak Vergisi, -Taşıt Alım Vergisi. Vergi İle İlgili Bazı Kavramlar Gerçek kişi Tüzel kişi Mükellef : Kanun karşısında kişinin kendisidir. : Kanunla kişilik kazanmış kuruluşlardır. Belediyeler, üniversiteler, şirketler, dernekler, vakıflar vb. : Kendisine vergi borcu yüklenen tüzel veya gerçek kişidir. 2437 Vergi Vergi sorumlusu Matrah Tahakkuk Tarh : Verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişidir. : Vergi miktarını belirlemek için esas alınan miktar veya değerdir. : Vergi borcunun ödenecek duruma gelmesidir. : Matrah üzerinden verginin tespit edilmesidir. Vergi Çeşitleri a. Gelir Vergisi: Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. Kazanç: Yalnız emekten veya emek ile sermayenin birleşmesinden elde edilen gelirlerdir. Örneğin, ücretler, ticari ve zirai kazanç, serbest meslek kazancı vb. İrat: Nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerler ile mal ve hakların karşılığında elde edilen gelirlerdir. Örneğin, kira, faiz vb. Gelir vergisi kapsamındaki kazanç ve iratlar şunlardır: Ticari kazançlar, Zirai kazançlar, Ücretler, Serbest meslek kazançları, Gayrimenkul sermaye iratları, Menkul sermaye iratları, Kaynağı ne olursa olsun diğer her türlü kazanç ve iratlar. Tam mükellefiyet: Türk vatandaşı olsun olmasın ikametgâhı Türkiye'de bulunanları ya da bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanları kapsar. Bunlar Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden gelir vergisine tabi tutulmuşlardır. Dar mükellefiyet: Türkiye'de yerleşmiş olmayan gerçek kişilerin, sadece Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratları üzerinden vergilendirilmesini ifade eder. Türkiye dışında elde ettikleri gelirlerinden dolayı Türkiye de gelir vergisine tabi tutulmazlar. b. Kurumlar Vergisi: Aşağıda belirtilen kurumların bir takvim yılı içinde elde ettikleri kurum kazançları üzerinden ödedikleri vergi çeşididir. Sermaye şirketleri Kooperatifler İktisadi kamu teşekkülleri Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler İş ortaklıkları 2538 Vergi Resim 4.1: Kamu iktisadi teşekkülü c. Katma Değer Vergisi (KDV): Gider üzerinden alınan bir vergi çeşididir. Genel olarak tüm mal ve hizmetleri vergi konusu içine alır. Üretim aşamasından son tüketime kadar tüm aşamaları kapsar. KDV, mal alım satımı veya hizmet işlemlerinde, mal veya hizmet bedeli üzerinden ödenir. Yürürlükte olan KDV oranları aşağıdaki gibidir: a) Ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi her işlem için, b) I sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için (kuru üzüm, kuru incir, ıhlamur, kekik, buğday unu, ekmekler, gazete ve dergiler vb.), c) II sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için (kümes hayvanları ve balıklar ile bunların etleri, yumurta, peynir, zeytin, paketlenmiş kuru çay, şeker, taze sebze ve meyveler, pirinç, bulgur vb.), ç) III sayılı listede gümrük tarife istatistik pozisyon numaraları belirtilen malların teslimleri ile aynı listede yer alan hizmetler için, havyar ve havyar yerine kullanılan ürünler, güzellik veya makyaj müstahzarları ve cilt bakımı için müstahzarlar (ilaçlar hariç) (güneş kremleri veya güneşlenme müstahzarları dâhil); manikür ve pedikür müstahzarları, tıraş öncesi, tıraş sırasında veya tıraştan sonra kullanılan müstahzarlar, vücut deodorantları, d) IV sayılı listede yer alan teslimler için (yarış arabaları, arazi taşıtları, cipler vb.). %18 % 1 % 8 % 26 % 40 2639 Vergi 3. İŞLETME VE ÇALIŞANLARIN VERGİ YÜKÜMLÜLÜKLERİ a. İşletmelerin Vergi Yükümlülükleri Bildirimde bulunma: Vergi dairesi, SSK ve diğer resmî kurum ve kuruluşlara işe başlama, adres değişikliği, iş değişikliği, işçi çalıştırma, işi bırakma vb. konularda bildirimde bulunma zorunluluğu vardır. Defter tutma: Vergi Usul Kanunu na göre işletmeler yaptıkları her türlü ticari işlemlerini, ticari defterlere kaydetmek zorundadırlar. Gerekli bildirge ve beyannameleri verme: İşletmeler yaptıkları işlemleri (işçi çalıştırmaya başladıklarını, işçiden yaptığı kesintileri, aylık ve yıllık kazançlarını vb.) bildirge ve beyanname ile birlikte ilgili kurumlara vermek zorundadırlar. Belgeleri düzenleme ve saklama: İşletmelerin kanunlara göre belge düzenleme, verme ve alma yükümlülüğü vardır. Örneğin, fatura, sevk irsaliyesi, ücret bordrosu, aylık sigorta primleri bildirgesi vb. Yine işletmeler tutmak zorunda olduğu defter ve belgeleri Vergi Usul Kanunu na göre en az 5 yıl saklamak zorundadırlar. b. Çalışanların Vergi Yükümlülükleri Çalışanların ücretlerinden kanunlarda belirlenen oranlar doğrultusunda gelir vergisi kesintisi yapılır yılında elde edilen ücret gelirlerine uygulanacak gelir vergisi tarifesi aşağıdaki gibidir: TL ye kadar % TL'nin TL'si için TL, fazlası için % TL'nin TL'si için TL, fazlası için % TL'den fazlasının TL'si için TL, fazlası için % 35 2740 Vergi DEĞERLENDİRME SORULARI 1. Kamu giderlerini karşılamak üzere, devletin tek taraflı olarak kanun gücüne dayanarak gerçek ve tüzel kişilerin gelir ve mallarından aldığı ekonomik değerler aşağıdakilerden hangisidir? A) Sigorta B) Mülkiyet C) Vergi D) Faiz 2. Aşağıdakilerden hangisi verginin özelliklerinden biri değildir? A) Gerçek ve tüzel kişilerden alınması B) Karşılıksız olması C) İsteğe bağlı bir ödeme olması D) Para ile ödenir olması 3. Motorlu taşıtlar vergisi aşağıdaki vergi çeşitlerinden hangisinin kapsamındadır? A) Gelir üzerinden alınan vergiler B) Gider üzerinden alınan vergiler C) Servet üzerinden alınan vergiler D) Harcamalar üzerinden alınan vergiler 4. Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin vergi yükümlülüklerinden değildir? A) Bildirimlerde bulunmak B) Defter tutmak C) Beyanname vermek D) Vergi oranlarını tespit etmek 5. Aşağıdaki işletmelerden hangisi kurumlar vergisine dâhil değildir? A) Kooperatifler B) Tek kişi işletmeleri C) Kamu İktisadi Teşekkülleri D) İş ortaklıkları 6. Aşağıda yer alan cümlelerdeki yargılar doğruysa sondaki ayracın içine (D), yanlışsa (Y) yazınız. KDV, mal alım satımı veya hizmet işlemlerinde, mal veya hizmet bedeli üzerinden ödenir. ( ) Gelir Vergisi Kanunu na göre kira gelirleri irat kapsamında vergilendirilir. ( ) 2841 ÜNİTE 5 BANKA İŞLEMLERİ 1. Bankacılıkta Kullanılan Belgeler 2. Banka Mevduat İşleri a. Ticari Mevduat b. Tasarruf Mevduatı c. Resmî Mevduat ÖĞRENME ALANI: HUKUK Hazırlık Çalışmaları 1. Günlük hayatınızda bankalardan nasıl yararlanıyorsunuz? Bunu sınıfınızda anlatınız. 2. Tasarruflarınızı ne şekilde değerlendirirsiniz? Bunu defterinize listeleyiniz. 3. Gazetelerdeki ekonomi haberlerinden örnekler kesip sınıfa getiriniz. 2942 Banka İşlemleri Paranın değişim aracı olarak kullanılmaya başlaması ile birlikte borç para alıp veren bankerler ortaya çıkmıştır. Bankerler, müşterilerinden mevduat kabul eder ve bunları yüksek faizlerle başkalarına kredi olarak verirlerdi. İlk örnekleri Mezopotamya, Eski Yunan ve Eski Roma da görülen banka, İtalyancada "masa, tezgâh" anlamına gelen "banco" kelimesinden kaynaklanmaktadır. İtalya da önlerine bir masa koyarak para ticareti yapan bu kişilere 12. yüzyılda banchiero (banker) adı verilmiştir. Ticaretin kolaylıkla yürütülebilmesi için para işlemlerinde aracılık edecek kurumlara ihtiyaç duyulmuştur. Bu ihtiyaç, banka sisteminin gelişimini hızlandırmıştır. Günümüz bankacılığı, 1157 de Venedik Bankasının kurulması ile başlamıştır. Resim 5.1: Ziraat Bankasının Kurucusu Mithat Paşa Ülkemizde ise bankacılık, Osmanlı İmparatorluğu zamanında 1856 yılında yabancı sermaye ile kurulan Osmanlı Bankası (Ottoman Bank) ile başlamıştır. Ayrıca Tuna Valisi Mithat Paşa, 1863 yılında çiftçilerin dertlerine çare bulunabilmesi için Memleket Sandıklarını kurmuştur. Tarımsal kredi kurumlarının gelişmesinin başlangıcı sayılan Memleket Sandıkları, ülkenin her yanında faaliyete başlamış ve uzun yıllar başarıyla hizmet vermiştir de Memleket Sandıklarının faaliyetlerine son verilmiş ve tüm mali kaynakları Ziraat Bankasının kuruluşunda kullanılmıştır. Ziraat Bankası ilk millî sermaye ile kurulan devlet bankasıdır. İlk özel bankamız ise 1917 de kurulan İtibar-ı Millî Bankasıdır. Türkiye Cumhuriyeti nin kurulmasından sonra, Atatürk ün emirleriyle İş Bankası, Sümerbank, Emlak Bankası, Etibank, T.C. Merkez Bankası kurulmuştur. 30 Daha göster
MESLEKİ EĞİTİM MERKEZLERİ İÇİN İŞLETME BİLGİSİ VE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ III / V VI. DÖNEM YAZAR Gülçin ÖZKAN DEVLET KİTAPLARI ALTINCI BASKI.., 2012 MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI YAYINLARI... : 4351 DERS KİTAPLARI Detaylı STANDART VE STANDARDİZASYON
STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya Detaylı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından:
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından: Mevduatın Vade ve Türleri ile Katılma Hesaplarının Vadeleri Hakkında Tebliğ (Sıra No: 2002/1) (29 Mart 2002 tarih ve 24710 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır) Detaylı HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI BİRİNCİ BÖLÜM
HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI BİRİNCİ BÖLÜM HUKUK HAKKINDA GENEL BİLGİLER A. HUKUK B. TOPLUMSAL KURALLAR VE MÜEYYİDELERİ 1. Toplumsal Kuralların Gerekliliği 2. Toplumsal Kuralların Sınıflandırılması a. Görgü Detaylı 12/1/2009 TARİHLİ VE 2009/14580 SAYILI KARARNAMENİN EKİ KARAR
Sayı: YMM.03.2009-014 Konu: Gelir Ve Kurumlar Vergisi Kanunda Yer Alan Vergi Tevkifat Oranları İZMİR. 3.2.2009 Muhasebe Müdürlüğüne, 12/1/2009 Tarihli Ve 2009/14580 Sayılı, 12/1/2009 Tarihli Ve 2009/14592 Detaylı TÜRK VERGİ SİSTEMİ DERS NOTU 3.DERS
TÜRK VERGİ SİSTEMİ DERS NOTU 3.DERS III. ÜCRETLER Ücret, işverene tabi ve belli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen Detaylı (Türkiye Sözleşmeyi 18 Ekim 1961 tarihinde imzalamış ve 16 Haziran 1989 tarihinde onaylamıştır.)
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI A. ÇALIŞMA HAKKI VE ÖDEVİ MADDE 49 - Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. (Değişik 2. fıkra: 4709-3.10.2001 / m.19) Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma Detaylı BİREYSEL İŞ HUKUKU. Prof. Dr. Murat ŞEN Arş. Gör. Yusuf GÜLEŞCİ
BİREYSEL İŞ HUKUKU Prof. Dr. Murat ŞEN Arş. Gör. Yusuf GÜLEŞCİ Temel Kavramlar 1. İşçi 2. İşveren 3. İşveren Vekili 4. Alt İşveren 5. İşyeri ve İşletme İŞÇİ Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek Detaylı MEVDUAT VE KATILIM FONLARININ VADELERİ VE TÜRLERİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAYI:2007/1)
MEVDUAT VE KATILIM FONLARININ VADELERİ VE TÜRLERİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAYI:2007/1) (23.07.2015 tarih ve 29423 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmış, güncellenen hali) Amaç ve kapsam MADDE 1 - (1) Bu Tebliğin Detaylı İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9
İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 1. BÖLÜM ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9 İNSAN KAYNAKLARI KAVRAMI, ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ...10 İnsan Kaynakları Kavramı...10 İnsan Kaynaklarının Önemi...12 Detaylı TÜRK VERGİ HUKUKUNDA ANAYASAL ÖLÇÜT: MALİ GÜÇ
Dr. Tamer BUDAK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümü Mali Hukuk Anabilim Dalı Öğretim Üyesi TÜRK VERGİ HUKUKUNDA ANAYASAL ÖLÇÜT: MALİ GÜÇ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... Detaylı RASYO YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD.ŞTİ.
İstanbul, 09.02.2009 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu nun 15. ve 30. Maddeleri Uyarınca Yapılacak Vergi Kesintilerine İlişkin 15 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Kanunu Sirküleri Yayımlandı DUYURU NO:2009/21 Detaylı FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] DİĞER KURUM İŞLEMLERİ. www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com
FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] 3 DİĞER KURUM İŞLEMLERİ www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com 2 1. TİCARET SİCİLİ İŞLEMLERİ Tescil işlemi, iş yerinin merkezinin bulunduğu yerin ticaret sicil Detaylı VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2009/17 TARİH: 10.02.2009. GVK 94 de Yer Alan Kazanç ve İratlardan Yapılacak Tevkifat Oranları
VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2009/17 TARİH: 10.02.2009 KONU GVK 94 de Yer Alan Kazanç ve İratlardan Yapılacak Tevkifat Oranları 2009-14592 Sayılı akanlar Kurulu Kararı, 03.02.2009 tarih, 27130 sayılı Resmi Gazete Detaylı 2011 YILINDA MALİ TATİL 1-20 TEMMUZ 2011 GÜNLERİ ARASINDA UYGULANACAKTIR
Sirküler Rapor 30.06.2011/ 88-1 2011 YILINDA MALİ TATİL 1-20 TEMMUZ 2011 GÜNLERİ ARASINDA UYGULANACAKTIR ÖZET : 5604 sayılı Mali Tatil İhdas Edilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre meslek mensuplarına Detaylı bc. TL MEVDUAT FAİZLERİ : (01/01/2013 Tarihinden itibaren)
GELİR VERGİSİ STOPAJ ORANLARI (GVK Md.94 ve GEÇİCİ Md. 67) MADDE GVK 94/.a..b. 3 4 5.a. 5.b. 5.c. 5.d. 6.a. 6.b. 7 AÇIKLAMA Yaptıkları serbest meslek isleri dolayısıyla bu isleri icra edenlere yapılan Detaylı 1. Gelir Vergisi Kanunu'nda Yer Alan Çeşitli Had ve Tutarlar 2015 Yılında Uygulanmak Üzere Belirlendi.
No: 2015/19 Tarih: 09.01.2015 ERK Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Hizmetleri Ltd. Şti. Acıbadem Cd. Çamlıca Apt. No.77 K.4 34718 Acıbadem-Kadıköy/ISTANBUL Tel :0.216.340 00 86 Fax :0.216.340 00 87 E-posta: Detaylı ASGARİ ÜCRET. 2014 yılında dönemler itibariyle uygulanacak asgari ücret tarifesi aşağıdaki gibidir.
PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMELERİ A) 6098 sayılı Yeni Türk Borçlar Kanun unda yer alan düzenleme metni: Pazarlamacılık Sözleşmesi A. Tanımı ve kurulması I. Tanımı MADDE 448- Pazarlamacılık sözleşmesi, pazarlamacının Detaylı 20 HAZİRAN 2009 2009/2.DÖNEM B GRUBU STAJ ARA DEĞERLENDİRMESİ SORU VE CEVAPLARI
20 HAZİRAN 2009 2009/2.DÖNEM B GRUBU STAJ ARA DEĞERLENDİRMESİ SORU VE CEVAPLARI SORU-1: 3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'na göre, Oda Genel Kurulu'nun teşekkülünü Detaylı Girişimcilere Öneriler 137 GİRİŞİMCİLERİN VERGİSEL YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE CEZALARI 1.GİRİŞ Halis KALMIŞ G irişimcilerin karşılaştıkların önemli sorunlardan biri de, vergi mevzuatının kendilerine yüklediği bir Detaylı Bankacılığa İlişkin Mevzuat ve Yeni Düzenlemeler *
Bankacılar Dergisi, Sayı 56, 2006 Bankacılığa İlişkin Mevzuat ve Yeni Düzenlemeler * (Ocak-Mart 2006) 1. Bankacılık Kanununa İlişkin Düzenlemeler 31 Ocak 2006 tarih ve 26066 sayılı Resmi Gazete de; Maden Detaylı PATENTLER YAZILIM PATENTLERİ
PATENTLER YAZILIM PATENTLERİ Ümit Yerli Patent Vekili Program Süre: 120 DK Fikri haklar Patent, kriterler, sağladığı haklar. Telif Tarifname, örnek başvurular Başvuru süreci, yurt dışında patent tescili Detaylı DEMİRBAŞ VE AMORTİSMAN SINIRI (VUK 313) Doğrudan Gider Yazılacak Demirbaş, Özel Maliyet ve Araç Gereç (01.01.2013 Tarihinden itibaren) 800,00
ASGARİ ÜCRETLER (BRÜT -31.12.2013) 16 Yaşından Büyükler için ( - 30.06.2013) 978,60 16 Yaşından Büyükler için (01.07.2013-31.12.2013) 1.021,50 16 Yaşından Küçükler için ( - 30.06.2013) 839,10 16 Yaşından Detaylı FSH BİLGİLENDİRME TOPLANTILARI 28.12.2015
FSH BİLGİLENDİRME TOPLANTILARI 28.12.2015 Yrd. Doç. Dr. Selin ÖZDEN MERHACI Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Fikri ve Sınai Haklar Araştırma ve Uygulama Merkezi FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI (FİKRİ VE SINAİ Detaylı GELİR VERGİSİNDE MÜKELLEFİYETLER
GELİR VERGİSİNDE MÜKELLEFİYETLER İsmail UYSAL ANKARA Aralık, 2012 GELİR VERGİSİNDE MÜKELLEFİYETLER Mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden gerçek veya tüzel kişidir. Gelir Detaylı SON DÜZENLEMELERLE UYGULAMALI İŞ HUKUKU VE SOSYAL SİGORTALAR MEVZUATI İLE ÜCRET HESAP PUSULASI (BORDRO) BİLGİLENDİRMESİ
SON DÜZENLEMELERLE UYGULAMALI İŞ HUKUKU VE SOSYAL SİGORTALAR MEVZUATI İLE ÜCRET HESAP PUSULASI (BORDRO) BİLGİLENDİRMESİ (25.02.2011 tarih ve 27857 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 13.02.2011 Detaylı GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNUN KURUMSAL UYGULAMALARIMIZA GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKLER
SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNUN KURUMSAL UYGULAMALARIMIZA GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKLER (28.02.2009 ve 28.09.2009 tarihli değişikliklerle güncellenmiştir.) Mehmet TURŞUCU Mali Hizmetler Detaylı Denetim Vergi. Pratik Bilgiler. www.denetimvergi.com. https://www.facebook.com/denetimvergi. https://twitter.com/denetimvergi ASGARİ ÜCRETLER
Denetim Vergi www.denetimvergi.com https://www.facebook.com/denetimvergi https://twitter.com/denetimvergi Pratik Bilgiler ASGARİ ÜCRETLER 16 Yaşından Büyükler için (01.01.2015-30.06.2015) 1.201,50 16 Yaşından Detaylı TÜRK VERGİ SİSTEMİ DERS NOTU 4.DERS
TÜRK VERGİ SİSTEMİ DERS NOTU 4.DERS IV. SERBEST MESLEK KAZANÇLARI Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır. Serbest meslek faaliyetinin nitelikleri; - Serbest meslek Detaylı BİREYSEL İŞ HUKUKU 3. Hafta. Arş. Gör. Yusuf GÜLEŞCİ Melikşah Üniversitesi Hukuk Fakültesi
BİREYSEL İŞ HUKUKU 3. Hafta Arş. Gör. Yusuf GÜLEŞCİ Melikşah Üniversitesi Hukuk Fakültesi İş Kanunu nun Kapsamı Bu Kanun, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri Detaylı SOSYAL GÜVENLİĞE İLİŞKİN TABAN VE TAVAN ÜCRETLER
İstanbul, 06.02.2004 1 2004/31 no lu sirkülerimizle duyurulmuş olan; 1 Ocak 2004 Tarihinden İtibaren Geçerli Yeni Ssk Prim Taban Ve Tavanı İle Günlük Kazancın Tabanın Altında Kalması Halinde Fark Üzerinden Detaylı Sirküler no: 013 İstanbul, 3 Şubat 2009
Sirküler no: 013 İstanbul, 3 Şubat 2009 Konu: Dar mükellef kurumlara yapılan ödemelerdeki tevkifat uygulamasında değişiklikler yapıldı. (KVK md. 30) Özet: 3 Şubat 2009 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan Detaylı PRİM TAHSİLAT DAİRE BAŞKANLIĞI TEMMUZ 2009
TEK BELGE UYGULAMASI İLE İLGİLİ OLARAK 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNDA, 18/2/2009 TARİH VE 5838 SAYILI KANUNLA YAPILAN DÜZENLEMELER PRİM TAHSİLAT DAİRE BAŞKANLIĞI TEMMUZ Detaylı Tam Mükellef Gerçek Kişilerce 2010 Takvim Yılında Elde Edilen Gelirlerin Beyanı
Tam Mükellef Gerçek Kişilerce 2010 Takvim Yılında Elde Edilen Gelirlerin Beyanı Bilindiği üzere; Mart ayı vergi mükellefi gerçek kişiler için, bir önceki yıl elde etmiş oldukları gelirlerin beyan edileceği Detaylı Sirküler Rapor 06.01.2014/29-1 ASGARİ ÜCRET VE SOSYAL GÜVENLİKLE İLGİLİ TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ
Sirküler Rapor 06.01.2014/29-1 ASGARİ ÜCRET VE SOSYAL GÜVENLİKLE İLGİLİ TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ ÖZET : 2014 yılında uygulanacak asgari ücret ve sosyal güvenlikle ilgili taban ve tavan ücret hesaplamaları Detaylı TAM VE DAR MÜKELLEFİYETE İLİŞKİN ÖDEMELERDE YAPILACAK YENİ TEVKİFAT ORANLARI HAKKINDA SİRKÜLER SİRKÜLER NO: 2004/02
TAM VE DAR MÜKELLEFİYETE İLİŞKİN ÖDEMELERDE YAPILACAK YENİ TEVKİFAT ORANLARI 1 İstanbul, 05.01.2004 30.12.2003 tarih ve 25332 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2003/6575 ve 2003/6577 sayılı Bakanlar Kurulu Detaylı MEYVE VE SEBZE SATIŞ ELEMANI
TANIM Her tür meyve ve sebzenin satışını gerçekleştiren kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Satışa sunulacak meyve ve sebzeleri teslim alır, mal giriş kayıtlarını tutar ve etiketler, Detaylı SĐRKÜLER Đstanbul, 12.02.2009 Sayı: 2009/32 Ref: 4/32
SĐRKÜLER Đstanbul, 12.02.2009 Sayı: 2009/32 Ref: 4/32 Konu: KURUMLAR VERGĐSĐ KANUNUNUN 15 VE 30 UNCU MADDELERĐ UYARINCA YAPILACAK VERGĐ KESĐNTĐLERĐNE ĐLĐŞKĐN OLARAK 15 NO.LI KURUMLAR VERGĐSĐ SĐRKÜLERĐ Detaylı 1.2. Serbest Meslek Defterinin günü gününe tutulmaması ve vergi levhası bulundurmama cezası 190 TL olarak uygulanacaktır.
İstanbul, 03.01.2013 SiRKÜLER 2013/01 KONU : VERGİ KANUNLARINDA HAD VE ORAN DEĞİŞİKLİKLERİ 1- VERGİ USUL KANUNU 2- GELİR VERGİSİ KANUNU 3- DAMGA VERGİSİ 4- HARÇLAR KANUNU 5- MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ 6- Detaylı VERGİ KARNESİ SAHİPLERİNİN SOSYAL GÜVENLİK DURUMLARININ AÇIKLANMASI
VERGİ KARNESİ SAHİPLERİNİN SOSYAL GÜVENLİK DURUMLARININ AÇIKLANMASI Vakkas DEMİR * I- GİRİŞ: Ülkemizdeki çalışma ve iş hayatında hem işyerinde çalıştığı için devlete kendi vergisini ödeyen hem de işverenin Detaylı E-BÜLTEN 2015 / 4 2015 YILINDA UYGULANACAK HAD VE ORANLAR
15.01.2015 E-BÜLTEN 2015 / 4 2015 YILINDA UYGULANACAK HAD VE ORANLAR 01.01.2015 tarihinden geçerli olmak üzere, Resmi Gazetelerde yayımlanan, Vergi ve Sosyal Güvenlik mevzuatında yer alan yeni düzenlemeler Detaylı 1. HAFTA KIG126. İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı. Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK. ekmelsulak@karabuk.edu.tr
1. HAFTA KIG126 Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK ekmelsulak@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 GİRİŞ Bilindiği üzere çalışanlar açısından 2 temel risk söz konusudur; Detaylı DERS SAATİ ÜCRETLİ OLARAK İSTİHDAM EDİLENLERİN SGK İŞLEMLERİ TOPLANTISI
www.nku.edu.tr DERS SAATİ ÜCRETLİ OLARAK İSTİHDAM EDİLENLERİN SGK İŞLEMLERİ TOPLANTISI Varol BOZ Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Şube Müdürü 1 Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından Detaylı MOBİLYA SATIŞ ELEMANI
TANIM Mobilya satışı yapan işletmelerde ürün ile müşteri arasındaki ilişkiyi sağlayarak satışı gerçekleştiren kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Müşteriyi karşılar, - Müşteriye ürünlerin Detaylı Özet: 01.01.2004 tarihinden geçerli olmak üzere Gelir Vergisi Kanununda uygulanmakta olan bazı miktarlarda değişiklik yapılmıştır.
SİRKÜLER NO:POZ-2004/01 İST. 05/01/2004 Özet: 01.01.2004 tarihinden geçerli olmak üzere Gelir Vergisi Kanununda uygulanmakta olan bazı miktarlarda değişiklik yapılmıştır. Gelir Vergisi Kanununun 94.maddesinde Detaylı MARKA GENEL BİLGİLER
MARKA GENEL BİLGİLER 1 Sunum İçeriği Markanın tanımı ve çeşitleri Mutlak ve nispi red nedenleri Başvuru şartları ve şekli Başvurunun incelenmesi ve tescil süreci 2 MARKA NEDİR? Bir işletme tarafından üretilen Detaylı Endüstri İlişkileri Kapsamında
çimento işveren ocak 2010 Endüstri İlişkileri Kapsamında Mevzuattaki Değişiklikler Ekim-Kasım-Aralık 2009 Dönemi Hazırlayan: Av. Füsun GÖKÇEN 22 Ekim 2009 tarih ve 27384 sayılı Resmi Gazete de Çevre Denetimi Detaylı Tüm Kamu Personeli İçin GYS. Görevde Yükselme Sınavlarına Hazırlık El Kitabı. Konu Anlatımı + Soru Bankası
Tüm Kamu Personeli İçin GYS Görevde Yükselme Sınavlarına Hazırlık El Kitabı Konu Anlatımı + Soru Bankası Memurluk, Şeflik, Uzmanlık, Şube Müdürlüğü ve Diğer Unvanlar Adalet Bakanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Detaylı Ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta
Sirküler 2013/08 12 Mart2013 Konu: Bireysel Emeklilik Fonlarına Ödenen Katkı Paylarının ve Özel Şahıs Sigortalarının Vergi ve SGK Karşısındaki Durumu (6327 Sayılı Kanununla Yapılan Değişiklik Sonrası) Detaylı No: Gelir Vergisi Kanunu 94. Madde ve Geçici 67. Madde Oranlar. Gelir vergisi kanunu 103 ve 104 madde. 1) Ücretlerden
No: Gelir Vergisi Kanunu 94. Madde ve Geçici 67. Madde Oranlar 1) Ücretlerden Hizmet erbabına ödenen ücretlerden GVK 103. maddedeki dilimlere ve 104. maddedeki esaslara göre stopaj yapılacaktır. (Bkz. Detaylı 86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI
86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI 4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 25 inci maddesi Detaylı Bir ticaret unvanına "Türk", "Türkiye", "Cumhuriyet" ve "Milli" kelimeleri yalın, sade ve eksiz olarak; Bakanlar Kurulu kararıyla konulabilir.
LİMİTED ŞİRKETLER Tanımı Bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşur. Amaçları Detaylı PRATĐK BĐLGĐLER 2011 YILI. Yıllık Kurumlar Vergisi 25 Nisan akşamına kadar Nisan sonu tamamı
PRATĐK BĐLGĐLER 2011 YILI 01.01.2011 tarihi itibariyle Vergi Kanunlarında yapılan değişiklikler ve güncel hatırlatmalar aşağıda sıralanmıştır; 1. Vergi Beyannamelerinin verilme ve ödeme süreleri; Beyanname Detaylı İLGİLİ VERGİ MEVZUATI
Aysel Gündoğdu, PhD C. Turgay Münyas, PhD C. asset İLGİLİ VERGİ MEVZUATI Sermaye Piyasası Faaliyetleri İleri Düzey Lisansı Eğitimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V VERGİ HUKUKUNA İLİŞKİN TEMEL KAVRAM VE TANIMLAR...1 Detaylı İş bir hukuku sadece özel hukuka ait bir sözleşmeye dayanan bağımlı çalışmayı düzenleyen kurallardan oluşur.
1. İŞ HUKUKU KAVRAMI VE KONUSU İş Hukuku, işçiler ve işverenler arasındaki ilişkileri düzenleyen ve inceleyen bir hukuk dalıdır. Toplum hayatında, konusu insan faaliyeti olan pek çok ilişkiden söz edilmek Detaylı Sirküler Rapor Mevzuat 04.01.2016/13-1 ASGARİ ÜCRET VE SOSYAL GÜVENLİKLE İLGİLİ TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ
Sirküler Rapor Mevzuat 04.01.2016/13-1 ASGARİ ÜCRET VE SOSYAL GÜVENLİKLE İLGİLİ TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ ÖZET : 2016 yılında uygulanacak asgari ücret ve sosyal güvenlikle ilgili taban ve tavan ücret hesaplamaları Detaylı 2013 MALİ YILI SİRKÜLER LİSTESİ
T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü Sayı : 11395140-105[229-2012/VUK-1-...]--25513/02/2015 Konu : Tasfiye zararının geçmiş yıl karlarına Detaylı 1.2. Serbest Meslek Defterinin günü gününe tutulmaması ve vergi levhası bulundurmama cezası 200 TL olarak uygulanacaktır.
İstanbul, 05.01.2015 SiRKÜLER 2015/01 KONU : VERGİ KANUNLARINDA HAD VE ORAN DEĞİŞİKLİKLERİ 1- VERGİ USUL KANUNU 2- GELİR VERGİSİ KANUNU 3- DAMGA VERGİSİ 4- HARÇLAR KANUNU 5- MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ 6- Detaylı FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI
FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI 26 Kasım 2015 Kerem ÇEVİK ARGEDA-TTO Fikri Mülkiyet Hakları Modül Yöneticisi Türk Patent Enstitüsü Bilgi ve Doküman Birimi Sorumlusu Üniversitelerde Sınai Mülkiyet Bilgisinin Yaygınlaştırılması Detaylı TARIM ÜRÜNLERİ SATIŞ ELEMANI
TANIM Bir iş yerinde tarım ürünlerinin (tohum, her türlü tahıl ürünü arpa, yulaf, buğday, çavdar vb. kuru gıda ve bakliyat un, bulgur, pirinç, nohut, kuru fasulye, baharat, kuruyemiş, sıvı ve katı yağlar Detaylı BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR...III
İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR...III 1.1. MUHASEBENİN TANIMI... 1 1.2. MUHASEBENİN KURAMSAL YAPISI... 4 1.3. MUHASEBE UYGULAMASINI ZORUNLU KILAN NEDENLER... 5 1.3.1. Yasal Nedenler... 5 1.3.2. İlgili Detaylı SİRKÜLER RAPOR 5225 SAYILI KANUN GENEL TEBLİĞİ. ( Seri No : 1 )
Kanun No : 5281 Resmi Gazete No : 25687 (3. Mük.) Kabul Tarihi: 31/12/2004 Resmi Gazete Tarihi : 31/12/2004 VERGİ KANUNLARININ YENİ TÜRK LİRASINA UYUMU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA Detaylı 1. Sınai mülkiyet haklarından elde edilen kazanç ve iratların kapsamı
Sayı: 2015/11 Konu: Sınai mülkiyet haklarına ilişkin kurumlar vergisi istisnasının uygulama esaslarının açıklandığı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği 21 Nisan 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. 21 Nisan Detaylı SİRKÜLER NO: POZ-2012/ 72 İST. 04/07/2012 BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİNDE DEVLET KATKISI. Katılımcılardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra;
SİRKÜLER NO: POZ-2012/ 72 İST. 04/07/2012 29.06.2012 tarih ve 28338 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 6327 sayılı Kanun da; Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ile bazı kanun ve kanun Detaylı MALÎ SEKTÖRE OLAN BORÇLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN
8275 MALÎ SEKTÖRE OLAN BORÇLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 4743 Kabul Tarihi : 30/1/2002 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 31/1/2002 Detaylı Sayı:71/2007. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 2 Temmuz 2007 tarihli Yetmişaltıncı Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan,, Şans Oyunları Hizmetleri Vergisi Yasası nın Anayasa nın 94 üncü maddesinin Detaylı BAZI VARLIKLARIN MİLLİ EKONOMİYE KAZANDIRILMASI HAKKINDA KANUN
10417 BAZI VARLIKLARIN MİLLİ EKONOMİYE KAZANDIRILMASI HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 5811 Kabul Tarihi : 13/11/2008 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 22/11//2008 Sayı : 27062 Yayımlandığı Düstur : Tertip Detaylı Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 4 Aralık 2013. Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 4 Aralık 2013 Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi K. Ahmet Sevimli Kimdir? 1972 yılında İstanbul da doğdu. 1990 yılında Bursa Detaylı Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar
1. Belli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan paranın işlemin ardından el değiştirmesini sağlayan piyasalara ne ad verilir? A) Swap B) Talep piyasası C) Spot piyasa D) Vadeli piyasa Detaylı Özelge: Üyelerinize verilen kredi ve emekli ikramiyelerinin KDV Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu karşısındaki durumu hk.
Özelge: Üyelerinize verilen kredi ve emekli ikramiyelerinin KDV Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu karşısındaki durumu hk. Sayı: Tarih: 14/09/2011 B.07.1.GİB.4.06.17.01-KDV-4-14001-28/-726 Detaylı % 0 stopaja tabi olup, kurumlar vergisine tabidir. (5) Nakit teminatlardan elde edilen gelirler % 15 stopaja tabidir.
GELİR TÜRÜ TAM MÜKELLEF TÜZEL KİŞİ (3) (4) DAR MÜKELLEF TÜZEL KİŞİ (Türkiye de işyeri/daimi temsilcisi bulunmayan) Hisse Senedi Alım Satım kazancı İMKB de işlem görmeyen hisse senetlerinin elden çıkarılmasından Detaylı T.C. ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ KISMİ ZAMANLI ÖĞRENCİ ÇALIŞTIRMA YÖNERGESİ
Amaç ve Kapsam T.C. ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ KISMİ ZAMANLI ÖĞRENCİ ÇALIŞTIRMA YÖNERGESİ Madde 1- Bu Yönerge, Erzurum Teknik Üniversitesinde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46. maddesine göre kısmi Detaylı 2 TEMMUZ 2011 TARİHİNDE YAPILAN 2011/2.DÖNEM A GRUBU STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ SORU VE CEVAPLARI
2 TEMMUZ 2011 TARİHİNDE YAPILAN 2011/2DÖNEM A GRUBU STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ SORU VE CEVAPLARI SORULAR SORU-1: 3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu na Detaylı S İ R K Ü L E R :2 0 1 5 / 23 09.04.2015
S İ R K Ü L E R :2 0 1 5 / 23 09.04.2015 EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARIN SİGORTALILIĞI 1 Nisan 2015 Tarih ve 29313 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren SGK tebliği ile ev hizmetlerinde çalışanların Detaylı Ö z e t B ü l t e n Tarih : 07.01.2014 Sayı : 2014/1
Büyükdere Cd. Nevtron İşhanı No:119 K /6 Gayrettepe-İST TEL: 0212/ 211 99 01-02-04 FAX: 0212/ 211 99 52 MALİ MEVZUAT SİRKÜLERİ SİRKÜLER NO : 2004/ 4 İst. 2 Ocak 2004 KONU : G.V.K. nun 94. Maddesi ve K.V.K. Detaylı İŞİN MAHİYETİ DEFTER TUTMA 1. İŞLETME DEFTERİ. A) Taşımacılık 110 120 150 200 100 110 135 175 95 105 125 170
İŞÇİSİZ İŞÇİSİZ İŞÇİSİZ DEFTER TUTMA 1. İŞLETME DEFTERİ TABLO- 1 MERKEZ 1.GRUP İLÇELER 2.GRUP İLÇELER 2012 YILI SM ve SMMM ÜCRETLERİ 10 VE 10 VE 10 VE 1-3 4-9 DAHA 1-3 4-9 DAHA 1-3 4-9 DAHA FAZLA FAZLA Detaylı EK/1 Portföy Yönetim Şirketi Kurucularına/Pay Devralacaklara İlişkin Beyanname (Tüzel Kişiler İçin ) Tüzel Kişinin
EK/ Portföy Yönetim Şirketi Kurucularına/Pay Devralacaklara İlişkin Beyanname (Tüzel Kişiler İçin ) Tüzel Kişinin Unvanı : Vergi Dairesi ve Numarası: Ticaret Merkezi ve Sicil Numarası: Kuruluş Tarihi: Detaylı SİRKÜLER NO: POZ-2008 / 61 İST, 26.11.2008
SİRKÜLER NO: POZ-2008 / 61 İST, 26.11.2008 ÖZET: 22 Kasım 2008 Tarih ve 27062 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 5811 sayılı Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun yayımlanmıştır. Detaylı FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI. Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr
FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr İÇERİK Genel Olarak Fikri Mülkiyet Hukuku Fikri Mülkiyet Hukukunun Temel İlkeleri Fikri Mülkiyet Sisteminin Ana Unsurları Tarihçe Detaylı 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 58 inci maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
Madde 1-21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 58 inci maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. Madde 2-6183 sayılı Kanunun geçici 8 inci maddesinin Detaylı Hizmet İnovasyonu ve Sınai Haklar
Hizmet İnovasyonu ve Sınai Haklar Farklı, değişik, yeni fikirler ve buluşların geliştirilmesini ve uygulanmasını ifade eden İnovasyon ( Yenilikçilik ), yenilikçi buluş özelliği içermesi hallerinde, yeni Detaylı TÜRK PARASI KIYMETİNİ YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 11 TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 30.12.2006 tarihli Resmi Gazetede 32 sayılı Detaylı 01.01.2015 TARİHİ İTİBARİYLE VERGİ KANUNLARINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER VE GÜNCEL HATIRLATMALAR
2015-01 01.01.2015 TARİHİ İTİBARİYLE VERGİ KANUNLARINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER VE GÜNCEL HATIRLATMALAR 01.01.2015 tarihi itibariyle Vergi Kanunlarında yapılan değişiklikler ve güncel hatırlatmalar aşağıda Detaylı FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] SOSYAL GÜVENLİK. www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com
FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] 4 www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com 2 Sosyal Güvenliğin Tanımı: Gelirleri ne olursa olsun, kişilere belirli sosyal riskler karşısında ekonomik güvence sağlama Detaylı SİRKÜLER: 2014/001 BURSA, 02.01.2014
SİRKÜLER: 2014/001 BURSA, 02.01.2014 Konu: 2014 Yılında Uygulanacak olan had ve miktarlar Sayın Mükellefimiz, 2014 Yılı herkese sağlık, huzur, mutluluk ve bol kazanç getirmesi dileklerimizle hepimize hayırlı Detaylı www.ankaraisguvenligi.com
İş sağlığı ve güvenliği temel prensiplerini ve güvenlik kültürünün önemini kavramak. Güvenlik kültürünün işletmeye faydalarını öğrenmek, Güvenlik kültürünün oluşturulmasını ve sürdürülmesi sağlamak. ILO Detaylı SİRKÜLER RAPOR GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞİ. ( Seri No : 86 ) Sirküler Tarihi: 01.08.2008 Sirküler No: 2008/87
SİRKÜLER RAPOR Sirküler Tarihi: 01.08.2008 Sirküler No: 2008/87 GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞİ ( Seri No : 86 ) 26.07.2008 tarih ve 26948 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 86 seri No.lu Gider Vergileri Detaylı S.3. Kamu giderlerini karşılamak üzere devletin kişilerden aldığı ekonomik değerlere ne denir? a) Vergi b) Vergi hukuku c) Harç d) Şerefiye
SİGORTA VE VERGİ MEVZUATI SORULARI S.1. Risk denilen tehlikelerin gerçekleşmesi sonucunda kişinin maddi kaybını tek başına göğüslemesi yerine kitleyle paylaşarak topluma yayan dayanışma sistemine ne denir? Detaylı [Vergiler] [Muhasebe-Finansal Danışmanlık]
 [Vergiler] [Muhasebe-Finansal Danışmanlık] * 1. VERGİLER Türkiye, OECD ülkeleri arasında kurumsal vergi oranlarında en rekabetçi ülkelerden biridir. 21 Haziran 2006 tarihinde çıkarılan 5520 Sayılı Kurumlar Detaylı 1.2. Serbest Meslek Defterinin günü gününe tutulmaması ve vergi levhası bulundurmama cezası 190 TL olarak uygulanacaktır.