Akademik camiada kariyer; yapılan yayınlar, kazanılan burslar, yürütülen projeler ve akademik görevlerle ölçülür
Bilim insanları kariyerlerinin üst basamaklarına yükselirken prestijlerini koruyabilmek için kendilerini yayın yapmak zorunda hissetmektedirler.
Sonuçta bilim insanları arasında da etik kuralları çiğneme eğiliminde olanlar çıkabilmektedir.
Danışmanlık, yayınlama ve cevap hakkı gibi- kendini düzeltme mekanizmaları; hataları ve sahtekârlıkları ortaya çıkarmaya çoğu kere yeterli olmaz.
Hakemlerin; hataları ve hileleri tespit etmek için detaylı bir inceleme yapacak zamanları olmayabilir.
Makalelerin çoğu okunmaz ve deneylerin çoğu tekrarlanmaz.
Bütün bu sıralanan nedenler,
kariyer kazanmak isteyen bazı kişileri cesaretlendirebilmektedir.
Etik değerler de görgü kurallarına benzerler. Görgü kuralları öğretilmeyen bir insanın, “görgüsüz” davranışlarını normal karşılamak gerekir.
Tıpkı bunun gibi, öğrencilere nasıl etik değerlere saygı gösterileceği öğretilmezse, onların bilim kariyerlerinde bu değerlere aykırı tavır sergilemesini de normal karşılamak gerekecek mi?
Öğrenci, sonuçların nerelerde çıkması gerektiğini önceden tahmin edebiliyorsa, verileri bulandırıp, kırpıp, uydurarak hocasına getirebilir.
Hoca ise bunu kabul etmeye zaten hazır olduğundan, bu uydurma sonuçlarla çalışmayı yayın haline getirecektir.
Materyal ve yöntemler (metodoloji)
Yazarlar,araştırmayı tümüyle yapan insanlar olmalıdır.
Yazar isimleri, çalışmaya en büyük katkısı olan ve mümkün olduğunca da genç araştırıcıları ön plana geçirecek tarzda sıralanmalıdır.
Geliştirilen metodun başarılı kısımını yazarken, başarısız noktaları “küçük düşerim”, “yayına kabul edilmez”, “başka birisi yapabilir, bana negatif atıf yapar” endişesiyle gizlemek de bilimin “açıklık” ilkesine uymaz.
“Büyük adamlar başkalarının çalışmalarına/fikirlerine atıfta bulundukları için büyük adamlar olmuşlardır. Küçük adamlar ise başkalarını görmezden geldikleri ve hep kendi fikirlerini söyledikleri için küçük adamlar olarak kalmışlardır.”Amerikalı bir filozof
Bazı Teşekkür Örnekleri:
We thank AİÇÜ University Scientific Research Foundation (BAP 2014/12) for support of this work.
We thank EPSRC for provision of analytical services (at the University of Swansea) and the University of Reading and F. Hoffmann-LaRoche, Ltd., for financial support, and we acknowledge the mentorship provided by Mr. G. Buchman and Mr. K. Mathieson.
We thank Cong Liu and Xiaoqing Han for performing some preliminary experiments.
We thank Prof. Michael Fröba for continuous support, Günter Koch for valuable help in recording the TEM images, and Dr. Jan Hanss (University of Augsburg) for carrying out the thermal analysis.
This research is part of the TÜBİTAK (The Scientific and Technical research Council of Turkey) project was spported by grand no: MİSAG-145. The authors would like to thank TUBİTAK for funding the project.
Daha çok yayın yapmak için; çalışmayı bölüp parçalayıp bir çok parça halinde yayınlamak da bilim etiğinin kabul edemeyeceği bir durumdur.
Bu hususta akademik kurumların kariyer kazanmada, “niteliği niceliğin”, önüne geçirecek bir değerlendirme sistemi geliştirmeleri önemlidir.
Bilim insanları, hangi nedenle olursa olsun duplikasyona zemin hazırlayacak, “aynı çalışmayı iki farklı dergiye birden sunma” girişiminde katiyen bulunmamalıdır.
Yazarlar, hakem tarafından istenilen görüşler çerçevesinde yeni deneyler varsa, muhakkak yapmalı, “yapmış gibi göstermezsek yayınlanmaz” endişesiyle, hayâlî sonuçlar ile deneyleri yapmış gibi göstermemelidir.
Sözkonusu etik dışı davranışın cinsi ve kategorisi iyi tanımlanmalı.
Bilimde etik dışı davranış belirlendiğinde, yapılan/yapılacak soruşturmada “yanlışlık ile kötü niyet” iyi irdelenmeli.
Ön ve temel araştırmanın yapılması, Eylemin ispatlanması durumunda uygulanacak kurallar tanımlanmış olmalı (Kurumun Etik kuralları oluşturması gerekir).
Şikayet eden ve edilen taraflar arasında çatışmanın olmamasına dikkat edilerek, her iki tarafın hakları korunmalı.
Etik ihlallerine ilişkin araştırma/soruşturma gizli tutulmalıdır.
Eğer bir araştırmada, bilim insanı hakkında kuşku veya şikayet varsa, bir bilge-uzman veya küçük bir araştırma komisyonu görevlendirilmesi önerilebilir.
Sonuçta, kusurlu davranışın çeşidine göre, yönetmenlik ve kurallara göre uygun bir cezalandırma sözkonusu olacaktır.
Olay, etik dışı davranışın çeşidine göre yargıya intikal ettirilebilir.
En başta genç bilim insanı adaylarının, bilimin ve araştırmanın akademik ilerleme veya sosyo-ekonomik yükselmeye hizmet eden bir araçtan çok,
insanları yücelten bir hayat tarzı, uğraş ve bir ülkü olduğuna inanmaları etik dışı davranışları en aza indirecektir.
Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğüne…
İlginiz için sizlere…
Sunuların dan faydalandığımız
Prof. Dr .Hasan SEÇEN hocamıza…