RC Heli Dergisi, Align T-rex 500 NSP, RC Helikopter, Model Helikopter, Uzaktan kumandali helikopter, RTF helikopter
Merhabalar, bu ayki yazımda T-rex 600NSP modelini inceledim. Ayar ve montajını sizlerle paylaşmaya çalışacağım. Önce biraz modelden bahsetmek istiyorum, T-rex 600NSP, T-rex 600 nitro serisinin en gelişmiş bir çok önemli sayılabilecek upgrade i barındıran modelidir.
• Uzunluk: 1160mm
• Yükseklik: 410mm
• Pal uzunluğu: 600mm
• Ana rotor çapı: 1350mm
• Kuyruk rotoru çapı: 240mm
• Motor pinion diş sayısı: 20 diş
• Dişli oranı: 8.1:1:4.5 - 8.5:1:4.5 (bendeki 8.5:1:4.5)
• Uçuş ağırlığı yaklaşık: 3200g
• Stok gelen kutu boyutları: 72x25.7x12.5cm
• Rijit ve metal CNC ana rotor
• 440cc yakıt tankı kapasitesi
• Daha verimli dişli oranı sayesinde 1500 - 2200rpm rotor hızı
• Kayış yerine torque tube aktarması ile kuyruk rotoru dönüşünün sağlanması
• + - 14 derece collective pitch ve 7 derece cyclic pitch sayesinde daha iyi 3D performansı
• Yüksek tork için yeni düzenlenmiş ana dişli ve tek yönlü rulman sistemi
• Düşük uçuş ağırlığı
• İyi soğutma sistemine sahip motor fanı ve havayı motor soğutma levhasına aktarma sistemi
• Starter shaftı girişindeki tek yönlü rulman sayesinde, tek yünlü rulmana sahip starter shaftına ihtiyaç yoktur. Daha önemlisi starterı ters bağlayıp motoru ters çalıştırma şansınız yoktur.
• T-rex 600 Nitro pro kit
• 600D Carbon Fiber pal/3K
• ALIGN 50 Hyper motor (OS 50 hyper ile aynı motor sayılabilir)
• ALIGN 50 yüksek performans egzost (hatori egsoztun muadili)
• 2in1 voltaj regukator (alıcı, servolar, gyro ve governor için güç ünitesi ve buji ısıtıcısı)
• RCE-G600 Governor • Sarı - siyah yada kırmızı - sarı şimşek desenli boyanmış fiber glass canopy
• Yakıt boruları
• Yakıt filtresi
• Yakıt borusu kapatıcı klips (2 adet)
• Micro servo yada switch monte edebilmek için yapılmış özel parçalar
Ana rotor ve ana rotor montajı:
Ana rotora ait tüm parçalar ve vidalar bir poşet içersinde geliyor. Montaj aşamasında kolaylık olsun diye tüm vidaları manuelde gösterildiği gibi boyutlarına ve türlerine göre ayırmakta fayda var. Bu şekilde bir çalışma montaj aşamasında gerçekten kolaylık sağlıyor. 600NSP nin tüm parçaları demonte geliyor. 450 gibi ARF modellerdeki gibi ana rotorun büyük bölümü yapılı değil. Swashplate deki ball link girişleri dahi vidalanmamış ya da vidaları gevşek geliyor. Bu yüzden tüm vidaları kontrol etmek lazım. Metal - metal tüm vidaları treadlock lamak lazım. Ben montaj sırasında kutudan çıkan T43 yerine sürekli kullandığım zap marka mavi treadlock ımı kullandım montaj sırasında. Ana rotor montajı manuel de çok net bir şekilde anlatılmış, parçaları birleştirirken zorlanmıyorsunuz. Tabi damper ları takmak her modelde dolduğu gibi biraz zor. Damper lerı takarken yağlamayı unutmayın. Thrust bearing lerde de gres kullanmayı unutmayın.
Debriyaj, kavrama, kavrama shaftı montajı ve debriyajın motora montesi:
Modeli almaya karar verdiğimde kafamı kurcalayan tek sey motor egzost ve debriyaj sistemi ve bunların elektronik ayara olan etkisi idi. zamanla üstesinden gelirim dedim ve modeli aldım.
Bahsettiğim kısmın montajı kısmen zor sayılabilir.
Sıra ile starter shaftı girişi - rulman - somun - rulman - motor dişlisi - clutch bell - clutch liner (kavrama) - rulman - starter shaftı girişinin bağlı olduğu shaft olarak gitmektedir. Tüm sistemi ise clutch bearing block ile sabitliyorsunuz. Yapı ana gövdeye monte ediliyor. Debriyaj - fan sistemi ise motora monte ediliyor. Sıra ile motor shaftı - motor i le gelen pul - motor fanı - motor fanı montaj bloğu - motor ile gelen somun - debriyaj şeklinde gidiyor. Motor fan bloğu ve debriyaj resimde de gördüğünüz gibi monte edilmiş geliyor. Bunu açmanız lazım ki motor ile gelen somunu takabilesiniz. Motor somununu tam sıkmadığınız takdirde balans ve motor fanının motor bloğuna sürtünmesi so- nucu deformasyon meydana gelebiliyor buraya dikkat etmek lazım. Motor fanına ise governor için kullanılan mıknatıslar monte ediliyor. Bu mıknatıslar da zıt kutuplar yukarı bakmalı aynı kutuplar yukarı bakarsa governor çalışmaz. 600 NSP nin manuelinde bence bu konuda çok büyük bir eksiklik var. Mıknatısların işareti belirtilmiyor montaj aşamasında (ilerleyen sayfalarda) ancak governor ayarlarının yapıldığı yerde belirtilmiş bu durum bu yüzden motor bloğunu egzost ile sökmek durumunda kalıyorsunuz kontrol edebilmek için. Motor bloğunu sökmek için iniş takımlarını ve motor - motor bloğu vidalarını sökmeniz yeterli.
Gövde montajında manueldekileri harfiyen uygulayın güzel bir şekilde anlatılmış gövde montajı. Kolaylık olsun diye aradaki tüm parçaları tek bir gövde bloğuna monte edin sonra diğer gövde bloğunu yarısı monte edilmiş bloğa takın ve sabitleyin. Manuelde burada ufak bir hata var ben model bitirince bunu fark ettiğim için değiştirmedim. Gövde bloğunda sağ ve sol ayrımı var bu ayrımda manuelde bahsedilmiyor. Gövde bloğunda rulmanlar var resimlerden de gördüğünüz gibi. Bu rulmanların kafeslerinden bir tanesi daha büyük çaplı diğer daha ufak çaplı. Rulmanı sabitleyen bu kafesten büyük çaplı olanı dışarı bakmalıdır. Ben bunu ters yaptım yani küçük çaplı olanı dışa bakacak şekilde monte ettim. Bir sorun yaşamadım şu ana kadar.
Rulmanlarda çıkmadı yerinden. Bu konuyu modeli aldığım yerden bir yetkili ile konuştum bir zararı yok ilk başta sonrasında belki rulmanlar çıkabilir ama ben bir şey olacağını zannetmiyorum demişti.
Ana tank, header tank, yakıt boruları, yakıt filtresi, servolar, motor - motor bloğu ve iniş takımları montajı:
Ana tankı monte etmek için önce lastikler takıyorsunuz. Lastikleri taktıktan sonra tank rahatça kaysın diye lastiklerin tanka temas eden yerlerine daha az sürtünme sağlasın diye A4 kağıt koyabilirsiniz. Tankı yerleştirdikten sonra kağıdı çekiniz. 600 ün manuelindeki 3. ve son hata ve en uğraştıranından bahsedeceğim. Manuelde iniş takımlarını taktıktan sonra motor - motor bloğunun takılması gösterilmiş ancak bu imkansız. Motor bloğu iniş takımları varken girmiyor. İniş takımlarını çıkarttıktan sonra motor bloğunu rahatlıkla takabiliyorsunuz. Motor ve motor bloğunu monte ettikten sonra servoları monte ediyorsunuz. Servoları motor takılmadan önce monte etmek daha kolay ama motor varken de çok zor değil. servoları horn lar takılı değilken monte etmek lazım. Motoru motor bloğuna monte ettikten sonra ya da önce fark etmez bujiyi monte etmeyi unutmayın. Motoru monte ettikten sonra modele egzost çıkışına geçici olarak koli bandı yapıştırın ki araya toz pislik girerek piston ve gömlek gibi motor ekipmanlarına zarar vermesin. Bu yüzden bujiyi de takın. Motor ve motor bloğunu taktıktan sonra iniş takımlarını takın. İniş takımlarındaki lastikleri içe takın bence çünkü yere sürtmeden yada titreşimden dolayı çıkıp düşebiliyorlar. Motor - motor bloğunu monte ettikten sonra iniş takımlarını manuel de gösterildiği gibi monte edin treadlock sürmeyi unutmayın tüm metal - metal vidalara.
600N nun gövdesi header tankın montajına müsait değil. Ben header tank için çok güzel bir yer buldum iniş takımlarının hemen altına koymuştum ancak PhnX (Sarper) in uyarısı ve diğer yerlerden okuduklarım üzere bu yanlışmış. Header tankın yakıt çıkışı karbüratör hizasında olmalıymış. Ben de header tankı ana tanka yapıştıdım. diğer bir alternatif olarak header tankı gövdedeki bir vidayı uzatarak klipsi header tanklar da takılabiliyor. Ben yapıştır- mayı tercih ettim. Montaj sırasında resimlediğim için header tank aşağıda duruyor bende. Dediğim gibi aşağıya yapılan bu montaj hatalıdır. Doğrusu ana tankın yanıdır. Yani çıkış karbüratör ile aynı hizada olmalıdır. Servoları monte etmeden önce swashplate giden linkleri tutan ara parçaları takmak lazım. Sonra servoları kutudan çıkan nut lar ile birlikte sabitleyebiliyorsunuz.
Yakıt borularının takılması ise şu şekilde: Ana tanktan çıkan yakıt önce header tanka gidiyor sonra header tanktan yakıt flitresinse filtreden de motora gidiyor. Aralardaki klipsleri takmayı uutmayın yakıt koyarken klipslerden motor tarafındaki k apalı olmalı. Filtrenin 3. ucundan yakıtı koyuyorsunuz. Ana tankta bir çıkış daha var. O da egzosta gidiyor.
Linkler, link boyları ve linklerin montajı:
Linkler her modelde olduğu gibi aynı şekilde monte ediliyor. Link boyları ise resimde soldan sağa sıra ile (ball linkten ball linke olan uzaklıklar yani görünen metal kısım):
kuyruk linki gövde tarafı 187mm
4 adet ön 2 servodan swashplate i hareket ettiren ara parçaya giden linkler 51mm
3 adet swashplate e bağlı linkler 31.5mm
2 adet arka servodan swashplate i hareket ettiren ara parçaya giden linkler 21mm
alttaki motora giden link 35mm
Servolardan hareketi sağlayan parçalara giden linkler 2 li olarak yapılmış. Bu linkler paralel olmalıdır eğer futaba servo kullanıyorsanız + şeklinde olan hornları kullanın ve en uçtan 2. deliğe monte edin. align servolarda zaten 600 için özel servo horn geliyor. futaba için de ayrı olarak satılıyorlar.
Kuyruk rotoru, tail boom, torque tube montajı:
Kuyruk rotoru montajında manual i direk uygulayın. Dikkat etmeniz gereken tek sey kuyruğun doğru yöne açı alması, bu yüzden ara parçayı doğru takmaya özen gösterin. manuel deki vida girişlerine dikkat edin. Tüm metal - metal vidalara treadlock sürmeyi unutmayın.
Tail boom ve torque tube ün yerleşiminde ise tek dikkat edilmesi gereken durum torque tube ün rulmanını torque tube e yapıştırmak. Japon yapıştırıcısı kullanabilirsiniz. Ben pattex in hızlı japon yapıştırıcısını kullanmıştım. Rulmanı sabit tutan lastik parça tail boomdan rahat geçsin diye biraz gres yağı sürün. torque tube ün kenarlara tam oturmasını sağlayın yani biraz tail boom u sıkıştıracak yönde kuvvet uygulayın otursun diye. Yatay stablizer titreşimi kuyruğa iletmesin diye plastik bir parça verilmiş onu mutlaka takın ve vidaları yine de çok sıkmayın. Kuyruk performansını ciddi anlamda etkiliyor.
Kuyruk pallerini ters takmışım bu fotoğrafta acele ile fotoğraf çekme telaşından.
Elektroniklerin yerleşimi, motor ayarları, rölanti iğne ayarı, rölanti devri ayarı, elektroniklerin ayarları ve egzost un montajı :
Kuyruk tamamen bitmişti zaten. Aynı şekilde gövdede bitmişti. Gövde ile kuyruğu birleştirdikten sonrası ayar kısmı zaten.
Elektroniklerin yerleşiminde ise:
Servoları zaten gövdeyi monte ederken yerleştirmiştik, geriye gyro, governor, alıcı, voltage regulator, voltage regulator den çıkan switch, alıcı ve buji ısıtıcısının pili kalıyor. gyroyu ben ön tarafa yerleştirmeyi tercih ettim bu şekilde tüm elektronik ekipman canopy altında kalıyor özellikle ters uçuşta gyroya ve diğer elektroniklere egzost dumanından çıkan yağ gelmemiş oluyor. Alıcıyı ön üst tarafa yerleştirdim. Voltage regulatorü ise en alta yerleştirdim bu şekilde switch ana deponun oraya kadar yetebiliyor. voltage regulator ün bir ucunu motora bağlamayı unutmayın crocodile li olan ucu zaten bujide olacak. Alıcı pilini ise sağ yana koydum. Governor ı da sol yana koydum. Eğer ki R617FS tarzı bir alıcı kullanıyorsanız yani 7. kanalı hem batarya hem de kanal olarak kullanan alcınız var ise, governor ı bağlamak için ya 7. kanala bir Y harness kablo alıp bu kablonun birine alıcı güç kablosunu diğerini governor sinyal kablosunu bağlayın ya da KaanX'in yaptığı gibi gyro kanalının boş olan + - kısmına alıcı güç girişini bağlayın. 7. kanala da governor ı bağlayın.
Governor sensörünü yerleştirmek için ise eğerki motor fanındaki mıknatıslarınız doğru ise, sadece rudder servosunu çıkartmanız yeterli olacaktır. eğer emin değilseniz motor, motor bloğu ve egzost sistemini tümü ile çıkartmanız lazım. Motor egzost bağlantısını sökmenize gerek yok. Motor egsozt bağlı iken tüm sistem sökülebiliyor. Mıknatısların doğruluğundan emin olduktan sonra motoru geri takmayın. Önce governor sensorünü takın sonra motoru yerine takın.
Voltage regulator ün switch ini sağ tarafa ana tankın yanına yapıştırdım ben rahatça ulaşılabilecek bir yerde olması lazım o parçanın. Diğer bir dikkat edilecek konuda kabloların zarar görmemesi. Karbon fiber keskindir kenarları biraz titreşim ile kabloları kesebiliyor. Bu yüzden kablo temas edebilecek yerlere yumuşak bir şey kaplayın. Mesela yakıt borusu olabilir, yada benim kullandığım gibi cırt cırt ın yumuşak olan kısmı olabilir. Ya da çift taraflı bant olabilir. Diğer önemli konu da alıcı pili ile voltage regulator ü bağladığınızda o bağlantıyı bir ip ile sabitleyin ki titreşimden açılmasın. Bu yöntemi KaanX adlı arkadaşım söylemişti bana. Direkt olarak uyguladım bende.
Servo ayarları her modeldeki gibi aynı önce mekanik sonra elektronik ayar yapıyorsunuz. Burada sizi zorlayabilecek 2 ayar var. Birisi rudder ayarı diğer yeni olan governor ayarı. Rudder ayarının zorluğu şundan normalde rudder servosunu tail boom üzerinde kaydırarak rudder ayarı yapıyorduk burada rudder servo sabit olduğu için link boyları ile oynamak gerekiyor. Aksi takdirde gyro limit ayarınız yanlış olur. governor da ise ilk başta throttle servosnun en üst ve en alt limitlerini tanıtmak lazım. En üst ve en alt seviyeyi tanıttıktan sonra uçuş sırasında istediğini kafa hızı ve motor devrine göre governor ayarını yapabilirsiniz.
Egzostun montajını yaparken motor egzost vidalarını kırmızı treadlock ile yapıştırın. En çok titreşime maruz kalan kısım orası çünkü. Ana tanktan gelen yakıt borusunu egzosta bağlamayı unutmayın. Yakıt koymadan önce egzost tıpasını çıkartmayı unutmayın.
Motor ayarları ise:
Önce rodaj var tabii ki. Rodaja başlamadan önce iğneyi kapatın. Yakıtı koyarken motora yakıt gitmemesi için motor tarafındaki klipsi kapatın. 1 tam depo yakıtı koyun. Rodaj sırasında motor çok zengin olmalı. Toplam rodaj için 5 depo yeterli. İlk 3 depo 2.5 iğne ile son 2 depo ise 2 tur iğne ile rodaja devam edin. İlk motor çalışınca yarım depoya kadar yerde paller dönsün. Sonra ho- ver yapın çok yükselmeyin ki motor stop ederse model rahatça yere inebilsin. 4. ve 5. depoya kadar sadece hover yapın. 4. depoda iğneyi 2 tura getirin ve bu şekilde uçun. 5. depoda ise rölanti devri için throttle curve değerini girin. rölantiyi ayarladıktan sonra 5. depoda biraz dolaşabilirsiniz. Dönüşlerde hep rudder kullanın motoru çok zorlamayın ve ani gaz değişikliklerinde bulunmayın bu sırada. Eğer riske atmak istemiyorsanız 5. depoda da hover yapın. en son ise rölanti iğne ayarını yapın. rölanti iğnesini de ayarladıktan sonra motoru test edin ani gaz değişikliklerindeki tepkisine bakın ani tepkiler veriyor ise ayarlarınız doğru gibidir. Bu iğne ayarları ortamın sıcaklığına göre değiştirebilirsiniz. Farkı zaten model havada hissettirir. Rölanti iğne ayarını yaparken de şunu yapın. Motora giden yakıt borusunu elinizle sıkın motor 4sn kadar çalışmalı ve 4 sn sonunda sesi artarak susmalıdır sanki devir veriyor gibi. Rölanti iğnesini de ayarladıktan sonra rölanti devrini bir daha ayarlayın throttle curve den. Modeliniz bu şekilde uçuşa hazır konuma gelmiştir.
Elimden geldiği kadar modelin montajını ve ayarlarını anlatmaya çalıştım. Bir eksiğim hatam var ise affola.
Elektroniklerin yerleşimini içeren resimler:
Modelin bitmiş, uçmuş, ayarları yapılmış bir kaç resmi:
Boyut karşılaştırması için T-rex 450 SE V2 modeli ile birlikte bir resim de koydum.