Ünlü Matematikçilerin Hayatı Kısa
Konusu 'Hayat hikayeleri' forumundadır ve Lavinia tarafından 5 Ocak 2013 başlatılmıştır.
ünlü matematikçilerin hayatı ve matematiğe kazandırdıkları
1-Leonhard Euler (doğumu 1707 – ölümü 1783)
İsviçreli matematikçi Basel Üniversitesinden 16 yaşından mezun olduktan sonra Rus Çariçesi 1Katerina’nın St Petesburg’da kurduğu akademide çalışmaya başladı (1727) Burada güneşi gözleyerek zamanın hassas bir biçimde saptanması üzerine çalışmalar yaptıBu çalışmalar sırasında güneşe çok uzun süreler bakması yüzünden sağ gözünü kaybetti(1735)Euler 1741′de Berline gitti ve 1766 yılına kadar Bilimler Akademisinde kaldı1766′da tekrar St Petesburg’a dönen Euler yaşamının sonuna kadar burada kaldı 1766 da öteki gözünü de kaybetti Euler matematik tarihinin
en üretken kişilerinden biridir Matematiğin hemen hemen her dalında araştırma ve yayın yaptı Yaşamı boyunca 800′den fazla makale yayınladı Matematik biliminde uçsuz bucaksız katkılarının yanı sıra Euler aynı zamanda bugünde kullandığımız matematiksel simgelerin de babasıdır:bunların arasında p (dairenin çevresinin çapına oranı) e (doğal logarinmanın tabanı) i (birim sanal sayı Ö-1 ) ve f() (fonksiyon) sayılabilir
2-Johann Karl Friendrich Gauss (doğumu 1777 – ölümü 1855)
Alman matematikçisi Gauss gerçek bir dâhiydi1795′te Braunschweig Dükü Ferdinand’ın desteğiyle Göttingen Üniversitesi’ne girdi1799′da ‘cebirin temel teoremi’ olarak bilinen ve ‘n inci dereceden bir cebirsel denklemin n tane kökü vardır’ şeklinde ifade edebilen teoremi kanıtlayarak doktora derecesini aldıGauss matematiğin hemen her dalında ürün verdi1801′ de aritmetiğin temel teoremini kanıtladı : Her doğal sayı asl sayıların çarpımı olarak bir ve yalnız bir şekilde gösterile
bilirGaussFermat’nın başlattığı sayılar kuramında önemli çalışmalar yaptı Gauss aynı zamanda Öklid’in aksiyomlarını değiştirerek bir Öklid dışı geometri geliştirdi Ancak bu buluşunu yayınlamaya cesaret edemedi Bu nedenle bu konuda yayın yapamn Lobaçevski ve BolyaiÖklid dışı geometrilerin kurucusu olarak bilinirler Gauss yerin magnetik alanı üzerine de çalışmalar yaptı
Bu çalışmalar için üniversitede bir gözlemevi kurdu ve yerin magnetik kutuplarının yerlerini saptadı 1832′de magnetik olayların sa ölçülmesini olanaklı kılan bir birimler sistemi geliştirdi Bu nedenle mağnetik akı birimine ‘gauss’ adı verildi 1833′te telgraf cihazı yaptı Gauss üniversitede dah
öğrenciyken pergel – cetvel kullanarak bir düzgün on yedigenin nasıl çizileceğini bulmuştu Ayrıca
daha da ileri giderek pergel – cetvel kullanılarak her çokgenin çizilemeyeceğini yalnızca belirli çokgenlerin çizilebileceğini göstermişti Bu nedenle bugün doğduğu kent Braunschweig’de Gauus’un 17 köşeli yıldız şeklinde bir kaide üzerinde yükselen bir heykeli bulunmaktadır
3-Öklid (MÖ 300)
Yunan matematikçisi Gelmiş geçmiş matematikçiler içinde adı geometriyle en çok özdeşleştirilen kişidir Öklid geometri dünyasında kapladığı bu seçkin yerini kendisinin büyük bir matematikçi olmasından çok geometrinin başlangıcından kendi zamanına kadar bilineni ‘Öğeler’ adını verdiği kitaplarında toplamasına borçludur Öğeler dilden dile çevrilmiş yüzlerce kez kopya edilmiş matbaanın icadından sonra da binlerce kez gözden geçirilmiş ve yeniden basılmıştır Öklid derlemesinin tutarlı bir bütün olmasını sağlamak için kanıt gerektirmeyen apaçık gerçekler olarak beş aksiyom ortaya koyar ve diğer bütün önermeleri (teoremleri) bu aksiyomlardan çıkarır Öklid’in beş aksiyomu şunlardır:
1İki noktadan bir ve yalnız bir doğru geçer
2Bir doğru parçası iki yön ede sınırsız bir şekilde uzatılabilir
3Merkezi ve üzerinde bir noktası verilen bir çember çizilebilir
4Bütün dik açılar eşittir
5Bir doğruya dışında alınan bir noktadan bir ve yalnız bir paralel çizilebilir
Öğeler 13 kitaptan oluşmaktadır Öklid geometrisi 19 yüzyılın başlarına kadar rakipsiz kaldı
Hatta 20 yüzyılın ortalarına kadar bile orta öğretimde geometri Öklid’in Öğeler’ine bağlı kalarak okutuldu
Öklid’in yaşamı konusunda hemen hiçbir şey bilinmiyor Önceleri bir yunan kenti olan Megara’da doğduğu sanıldıysa da sonradan Megara’lı Öklid’in Öğeler yazarı İskenderiyeli Öklid’den yüzyıl
kadar önce yaşamış bir felsefeci olduğu ortaya çıktı Öğelerin yazarı Yunanlı olabileceği gibi zamanının Yunan kolonisi İskenderiye’ye öğrenim görmek sonrada hocalık yapmak için gelmiş bir Mısırlı’da olabilir
Türk matematikçisi ve astronomu. Bursa kadısı Koca Efendi’nin oğlu olan Kadızadei Rumi (asıl adı Musa Paşa Bin Mahmut Bin Mehmet Bin Selahattin’dir), 1337′de doğdu. Molla Fenari’den matematik ve astronomi dersleri aldı. Çağın ünlü bilim merkezlerinden sayılan Semerkant’a gidip, Uluğ Bey’den yakınlık görerek, Uluğ Bey’in Semerkant’ta kurduğu medreseyi yönetti ve Uluğ Bey’in Zic’i adı verilen astronomi cetvellerinin hazırlanmasına katkıda bulundu. Seyyit Şerif Cürcani’yle tartışmalara girişip, onun Mevakıf (Duraklar) adlı yapıtındaki birçok yanlışı gösterdi.
Astronomi araştırmaları sırasında matematiğin verilerinden ve ilkelerinden yararlanan ilk bilim adamı oldu. Felsefe konularında akılcı bir tutum benimseyip, matematiksel kesinlik dışında kesin ve genel geçerliliği olan bir gerçeklik tanımadı. İnancın akılla bağdaşmadığını, inanç ile akıl alanlarının farklı olduğunu, bu nedenle inanç alanına giren konularda akılla çözüm aramanın yanlış olduğunu, böyle bir tutumun, aklı inancın hizmetine sokmak anlamına geleceğini öne sürdü. Ali Kuşçu, Fethullah Şirvani, v.b. öğrenciler yetiştirdi.
Risale fi İstihrac il-Ceyb Derece Vahide (Birinci dereceden çıkarma üstüne risale), Şerh-i Eşkâl üt-Tesis (Eşkâl üt-Tesis açıklaması), Muhtasar fi’l Hisap (Hesap Özeti)
5- ALİ NESİN
Ali Nesin (1956, İstanbul – ), Türk matematikçi.
1956′da İstanbul’da doğdu. İlkokuldan sonra ortaokulu İstanbul’da Saint Joseph Lisesi’nde, liseyi de İsviçre’nin Lozan kentinde tamamlayan Nesin 1977-1981 yılları arasında Paris VII Üniversitesi’nde matematik öğrenimi gördü. Daha sonra ABD’de Yale Üniversitesi’nde matematiksel mantık ve cebir konularında doktora yapan Ali Nesin, 1985-1986 arasında Kaliforniya Üniversitesi Berkeley Kampusü’nde öğretim üyeliği yaptı. Türkiye’ye kısa dönem askerlik görevi için geldiği sırada “orduyu isyana teşvik” iddiasıyla tutuklanarak yargılandı. Yargılanma sonunda beraat ettiği halde pasaport1987-1989 arasında Notre Dame Üniversitesi’nde yardımcı doçent, ardından 1995′e kadar Kaliforniya Üniversitesi Irvine Kampusü’nde doçent ve daha sonra profesör olarak görev yaptı. 1993-1994 Öğretim Yılı’nı Bilkent Üniversitesi’nde misafir öğretim görevlisi olarak geçirdi. 1995′te, babası Aziz Nesin’in ölümü üzerine yurda kesin dönüş yaptı ve Nesin Vakfı yöneticiliğini üstlendi. Ayrıca Bilgi ÜniversitesiKasım 2004′den beri de Nesin Yayınevi genel yönetmenliğini yapmaktadır. verilmediği için işine dönemeyen Nesin, sonunda yeniden passaport alarak yurtdışına gitti. Matematik Bölümü Başkanı olan Ali Nesin iki çocuk sahibidir.
Ali Nesin’in Matematik ve Korku, Matematik ve Doğa, Matematik ve Sonsuz,Develerle Eşekler, Önermeler Mantığı adlı kitaplarının yanısıra çeşitli dergilerde çıkmış bilimsel makaleleri ve İngilizce bir kitabı bulunmaktadır. Matematiksel araştırma alanı “Morley mertebesi sonlu gruplar”dır. Aynı zamanda, üç ayda bir yayımlanan, Matematik Dünyası adlı bir matematik dergisi çıkarmaktadır.
6-Carl Friedrich Gauss
Carl Friedrich Gauss ya da Gauss (doğumu 30 Nisan 1777 – ölümü 23 Şubat 1855), Alman kökenli matematikçi ve bilim adamı. Katkıda bulunduğu alanlardan bazıları; sayılar kuramı, analiz, diferansiyel geometri, jeodezi, elektrik, manyetizma, astronomi ve optiktir. “Matematikçilerin prensi” ve “antik çağlardan beri yaşamış en büyük matematikçi” olarak da bilinen Gauss, matematiğin ve bilimin pek çok alanına etkisini bırakmıştır ve tarihin en nüfuzlu matematikçilerinden biri olarak kabul edilir.Pek çok matematiksel keşfini henüz 20 yaşına gelmeden yapmıştır. Sayılar kuramının önemli sonuçlarını derleyip kendi katkılarını da ekleyerek yazdığı büyük eseri Disquisitiones Arithmeticae‘yi 21 yaşında (1798) bitirmiştir.Gauss’un ismi matematik ve fizikte onlarca teorem, formül ve kavrama verilmiştir. Cgs (santimetre, gram, saniye) sistemindeki manyetik alan birimi 1 Gauss’tur.
Gereğinden uzun olmuş daha kısa ve öz olmalıydı...
Matematik Dahisi, 13 Mayıs 2015