‘Norveçliler, avcılığı Türkler’den öğreniyor’ - Ege Telgraf
Balıkçılık sektöründeki son durum hakkında bilgiler veren Balıkçı İşadamları Derneği Başkanı Mehmet Şahin Çakan, yeni sezona hazırlık yaptıklarını söyledi
1 Eylül’de başlayan av sezonu sonunda kapandı. Balıkların üreme periyodları zarar görmesin diye yaz döneminde avlanmaları yasaklanırken, balıkçılar da yeni sezonun gelmesi için şimdiden gün saymaya başladı. Yeni dönemden beklentileri, geçtiğimiz dönemde sektörde yaşanan durum ve önerileriyle birlikte Ege Telgraf’a özel açıklamalarda bulunan İzmir Ticaret Odası (İZTO) Yönetim Kurulu üyesi ve İzmir Balıkçı İşadamları Derneği Başkanı Mehmet Şahin Çakan, Avcılık Kanunu’nun değişmesi gerektiğini söyledi. Sektörün teşviklerle canlandırılması gerektiğinin altını çizen Çakan, balıkçı barınaklarında yaşanan son durumu da şöyle anlattı;
‘Hayde Vira!’ diyerek başladığımız balık sezonunu geçtiğimiz günlerde kapattık. Balıkçılar, bu sezondan memnun kaldı mı? Bu süreci nasıl değerlendirmeli, beklentileriniz neler?
Bu yıl avcılığımız Eylül ayından başlayıp yılbaşına kadar bolca Palamutçuluk ve İstavritçilik şeklinde gerçekleşti. Marmara’da ise Hamsicilik ön plana çıktı. 1 Eylül’den 31 Aralık’a kadar İzmir balık halinden giren balığın tonajı 50 bin ton, şeklinde seyretti. Daha sonra ise iklim şartları sıkıntılıydı o nedenle bu yıl 200 ton civarında bir balıkçılık oldu. Yılbaşına kadar balıkçılık çok verimli geçti ancak yılbaşından sonra çok kötü geçti. Ege Denizi’ni Yunanistan ile ortak kullanıyoruz ve Ege Denizi’nin yüzde 17’sini biz kullanıyoruz, gerisini ise Yunanlılar kullanıyor; ama tüm Türkiye’nin balıkçılığına Ege Balıkçılığı bakıyor. Ayrıca Şu an Yunanistan’da avlanmak serbest oldu biz de ise yasak mevsimi geldi. Balık havyarını attı ve bize yasak oldu. Böyle olmaması ve bu kanunun tekrar gözden geçirilmesi gerekiyor. Bizlerde av yasağı süresince gemilerimizin bakımını yaparak 1 Eylül’e hazırlanacağız.
SEBZEDEN KAÇAN ‘BALIK’ DEDİ
Bu sene özellikle sebze ve meyve fiyatlarında yaşanan artışlar çok konuşuldu. Zaten kırmızı et ve tavuk fiyatları uzun zamandır el yakıyordu. Çarşı, pazarda durum böyle olunca bunun denize ve balıkçılığa bir yansıması oldu mu?
Söylediğiniz gibi bu sene kırmızı et ve sebze fiyatlarına yapılan zamlar bir hayli yüksekti. Bunun yansımaları da elbette ki balıkçılara oldu. Diğer ürünlerden alamadıkları proteini halk balıktan almayı tercih etti. Hal böyle olunca da özellikle yeni yılın ardından balığa talep bir hayli arttı. Sardalyenin kilosu 15, hamsinin ise 10 lira civarında seyretti. Kırmızı etin kilosu 70 ila 90 lira arasında seyrediyor. Bu durumda vatandaş balık almayı tercih etti; yani balık isteyen aileler 10 liraya bile karınlarını doyurdu.
Günümüzde balıkçık denilince en çok öne çıkan başlık ‘sürdürülebilir balıkçılık…’ Bu konu öne çıksa da ne yazık ki ülkemizde hala yerinde bir uygulama yöntemi yok. Bu konuda balıkçıların ne gibi talepleri var?
Bilim adamlarımızla, üniversitelerimizle, devletimizle ve balıkçılarla ortak bir karar alarak yeni bir düzenlemeye gidilmesi gerekiyor. Devletimiz üniversitelerle ve sivil toplum kuruluşları ile beraber ortak çözüm bulması lazım. Yani her şey yeni bir düzenlemeden geçiyor. Biz İzmir Ticaret Odası olarak da bir dosya hazırladık ve Bakanlığa da sunduk. Bu konuda Ege Üniversitesi ile de ortak bir çalışmamız da var. Bu dosya içerisinde limanlar, balıkçılık kanunu, 1380 sayılı su ürünleri kanununun değişmesi, yasak avcılık hep bu dosyanın içerisinde yer alıyor. 1380 sayılı su ürünleri kanununun kesinlikle değişmesi gerekiyor. Yasak avcılık tekrar gözden geçirilerek ruhsatsız balıkçılara izin verilmemeli. Balıkçı gemilerinin ruhsatlarının devlet tarafından tekrar ele alınmalı. Biz balığın havyarlı döneminde avcılık yapıyoruz. Balık havyarını atınca da yasak dönemine giriyoruz. Sürdürülebilir balıkçılık istiyoruz bu nasıl olacak? Önce yasak kanununun değişip bizi desteklemesi lazım.
Peki, bu durumdan etkilenecek İzmir’de kaç balıkçı var?
Çünkü 16 bin 700 tane ülkemizde balıkçı gemisi var ve bu denizlerimize çok fazla. İzmir’de ise bin 610 civarında kayıtlı balıkçı bulunuyor. Bunların içerisinde 50’si endüstriyel gerisi de ufak balıkçı.
MORİTANYA’DA TÜRK DESTANI
Balıkçılık denilince ‘Norveç’ akla gelir, yanlış mıyız? Türkiye, dünya sıralamasının neresinde?
Bizim bugün gemilerimiz Moritanya’da avcılık yapıyor. Dünyanın en büyük balık avcılık filosu da bizde, Norveçliler’de değil ki. Ancak onlar balıkçılıkta öne çıkmış oysa bizim balıkçılarımız Moritanya’da destan yazıyorlar. Norveç ve Moritanya’daki balıkçılar şu an bizim balıkçılarımız ile beraber avcılık yapıyor. Norveçliler avcılık düzenlerini Türklere göre donatıyorlar. Avcılığı bizden öğreniyorlar ama balıkçılığı ile biz değil onlar ünlü. Halbuki Norveç’te bir uskumru bir de ringa balığı avcılığı var. Ama bizim Ege Denizi’nde her çeşit balığı 12 ay sürece bulabilirsiniz. Bugün Malta’dan, Libya’dan, Akdeniz sularından gelen göç balıklarını bizim balıkçılarımızın da avlanması gerekiyor. Neden bizim buradaki ulusal sular açılmıyor? Şu an avcılık yasak ama uluslararası suyu açmaları lazım. Uluslararası suyu açınca da balık çıkarma yerini Bodrum olarak gösteriyor. Bugün Çanakkale’de, Çeşme’de veya Dikili’de avcılık yapan bir geminin balık boşaltmak için Bodruma mı gitmesi gerekiyor? Mantık bunun neresinde? Bu çok maliyetli bir şey. Ülkemize bugün hep ithal balık geliyor, hoteller şu an ithal balık alıyor. Bize avcılık yasak ama Akdeniz’de bugün İtalyanlar, Fransızlar avlanıyor. Niye bizim Türkler avlanmasın. Bize şu an yasak olduğundan dolayı ülkeye ithal balık giriyor.
Her meslekte olduğu gibi balıkçılığın da bir takım teşviklerle canlandırılması gerekiyor. En azından esnafın biraz rahat nefes alması için bu şart. Örneğin, tüm balıkçıların büyük ve yeterli donanıma sahip tekneleri yok. Bu konuda sizin önerileriniz neler?
Türkiye’de kesinlikle balıkçılık gemilerine soğuk hava depoları yapılmalı, buz makineleri, soğuk su sistemleri için de balıkçılara devlet tarafından teşvik verilmeli. Öncelikler Kooperatifler desteklenmeli. Çünkü kooperatifler şu an iyi durumda değiller. Durumlarının iyileştirilmesi lazım, eğer ki kooperatifler desteklenirse hem balıkçılık gelişir hem de vatandaşlarımız daha çok ve daha ucuz balık tüketir. Şu an da balıktan başka genetiği ile oynanmamış bir ürün yok.
Şimdi bir de herkesin malumu soruna dönelim. Herkesin bildiği gibi şu anda Balıkçı barınaklarının birçoğu kötü durumda… Bu konuda yerel yönetimlerle görüşme fırsatınız oldu mu? Balıkçı barınaklarının iyileştirilmesi için neler yapılmalı?
İzmir’de şu an 37 tane balıkçı barınağı var ama hep İzmir’in bir turizm, bir tarım şehri olduğundan söz ediliyor. Fakat hiçimse İzmir’in bir balıkçı şehri olduğunu dile getirmiyor. İzmir’in her tarafı denizlerle kaplı bir yarımada ama limanlarımız yok. Balıkçıların balık boşaltma yerleri yok. Her tarafta limanların olması gerekiyor. İzmir bir liman şehri haline getirilmeli. Uluslararası suların da açılması gerekiyor. Ayrıca balıkçı barınakların hepsinin yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Hepsine soğuk hava depoları kurulması, buz makineleri konulmalı, depolar yapılmalı ve tüm balıkçı barınaklarına balık boşaltımı için liman kurulması gerekiyor bunlar kaçınılmaz. 37 tane balıkçı barınağı var ve hiçbirinde liman, soğuk hava deposu, buz makinesi yok. Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer ile de görüştük ve ona da söyledik; Belediyelerin balık satış noktalarını çoğaltması, çocukların okulda balık tüketmesini sağlamamız, küçük yaşlardan itibaren de balık tüketimine alıştırmamız gerekiyor. Ne yazık ki ülkemizde balık tüketimi çok az.
Sevilcan Günay / Özel Röportaj
Tags: balık avcılığı