Eğitim ve Ötesi : Çocuk Kitapları Doğu ve Batı'yı Buluşturdu
Yılın en önemli çocuk kitapları ve çocuk edebiyatı kongresi Atina'da gerçekleşti. Kongrenin ana konusu mülteci krizinin çocuk edebiyatına yansımasıydı. Kongrede Sezin Okulu tarafından desteklenen "Tarık Ve Beyaz Karga" adlı kitabın da bildirisi yer aldı.
Komşumuz Yunanistan geçtiğimiz günlerde önemli bir çocuk edebiyatı kongresine ev sahipliği yaptı. IBBY (International Board on Books for Children and Young Adults) uluslararası kongresi, iki yılda bir gerçekleştirilen, alanındaki en önemli kongrelerden biri. IBBY ise kâr amacı gütmeyen, 70 ülkede temsilcilikleri olan, 450 delegeli, amacı özetle; çocuk edebiyatı üzerine araştırmaları destelemek, gelişmekte olan ülkelerdeki çocukların kaliteli kitaplara erişimini sağlamak, çocuklarla çalışanlara eğitim olanakları sağlamak olan bir kuruluş. Kongrelerde, eğitim görevlileri, yazarlar, yayıncılar çeşitli akademik bildirilerde bulunuyorlar. ve IBBY, iki senede bir, çocuk kitapları Oscar’ı sayılan Hans Christian Andersen Ödülü’nü bir yazar ve çizere takdim ediyor.
İstanbul’a niyet Atina’ya kısmet
Aslında 2018 kongresi İstanbul’da yapılacaktı. Ancak kongreye bir buçuk sene kala, ülkemizde yaşanan şiddet olayları nedeniyle IBBY yönetimi kongreyi Atina’ya aldı. Ne yazık ki Türkiye için çok önemli bir olanağı elimizden kaçırmış olduk. Daha önce Londra, Cape Town, Santiago, Mexico City gibi şehirlerde gerçekleşen kongreye, Atina, verilen kısa süreye rağmen iyi hazırlanmıştı. Kongrenin sloganı “East meets west around children’s books and fairy tales” idi. (Doğu ve Batı çocuk kitapları ve masallar üzerinden buluşuyor). Kongrede 119 sunum gerçekleşti. Ayrıca çocuk kitapları konusunda birçok duayenin konuşmalarını izleme şansımız oldu. Bu senenin Andersen Ödülü sahipleri Rus çizer Igor Oleynikov ve Japon yazar Eiko Kadano da kongrede sahne aldılar.
Baskın konu mültecilik
Kongrede bu sene üzerinde en çok durulan, mültecilik ve mülteci çocuklar konusuydu. Sarıgaga Yayınları'ndan çıkan ve Sezin Okulu’nun desteğiyle ikinci baskısı yapılan ve 10 mülteci çocuğun katılımıyla hazırlanmış olan “Tarık ve Beyaz Karga” kitabının sunumu da etkinlikte yer aldı. Sarıgaga Yayınları Editörü Esra Okutan tarafından gerçekleşen sunumda kitabın 2012’de Isparta’da ASAM Ofisinde bir hikâye yazma atölyesi ile başlayan, kitabın basımının ardından 2018’e kadar yaşanan süreç anlatıldı. 2018’de Sezin Okulu 3. sınıf öğrencilerinin, yaratıcı drama eğitmeni Nilüfer Turan ve sınıf öğretmenleri ile yaptıkları çalışmalar da paylaşıldı. Bildirinin ana önerisi; Çocuk kitaplarıyla yapılacak benzer sanat ve edebiyat çalışmalarının hem mülteci çocuklarının eğitim ve entegrasyonu konusunda katkılar sunacağı hem de mülteci olmayan çocukların, empati ve anlayış duygularını artırarak toplumda dayanışma duygularını güçlendireceğiydi. “Tarık ve Beyaz Karga” sunumu benzer çalışmalar yapan birçok yazar ve araştırmacının ilgisini çekti.
Onlar emri vermeden önce
Kongrenin duygusal anlamda en yoğun anlarından biri IBBY Başkanı Wally De Doncker’in açılış konuşmasıydı. Başkan, “Çocuklar saygı görmelidir nokta; Ancak en iyisi çocuklar için kabul edilebilir olabilir”(Children must be treated with respect full stop. Only the best is good enough for children) dedi ve IBBY içinde faaliyet gösteren, çocuklar ve çocuk kitapları için çalışan herkesi dünyayı daha iyi bir yer yapmak için çalışan kişiler olarak tanımladı. Diğer etkileyici bir konuşma, yazar, feminist ve barış aktivisti Deborah Ellis tarafından yapıldı. “Tüm acıları ve felaketleri ancak gerçekleştikten sonra onarmaya, düzeltmeye çalışıyoruz. Ama aslında onlar emri vermeden önce orada olmalıyız” dedi, “çocukların bulunduğu otobüs bombalanmadan, kimsesiz bir çocuk, bir koruyucu aile tarafından daha kapıya konmadan, bir mülteci çocuk denize boğulmadan önce…” Deborah Ellis’in “Before They Give The Order” (Onlar emri vermeden önce) başlıklı konuşması uzun süre ayakta alkışlandı.
Kongreye Türkiye’den de katılım yoğundu. Yazar ve akademisyen Ayfer Güldal Ünal 2012- 2017 tarihleri arasında mülteci çocuk olgusuna Türk edebiyatının tepkisini yani yayınlanan kitapları kapsayan bir bildiri sundu. Princeton Üniversitesi’nden Nilüfer Hatemi, “Selma Ekrem’in Türk Peri Masalları ve Amerikalı okuyucu/dinleyici kitle” adlı bir sunum gerçekleştirdi. Akademisyen Meral Kaya “Dünya Vatandaşı olma yolunda öğretmen adayları” ve “Günışığını toplamak; Çocukların resimli kitaplara tepkisini etkileyen kültürel olgular” adlı iki sunum yaptı. Meral Kaya da çalışmalarını ABD’de devam ettirmekte. Anadolu Üniversitesi’nden Prof. Dr. Hasan Erkek “21. Yüzyılın çok kültürlü ortamında kibritçi kız”, Esra Akçay Duff “Leyla Fontaine Fable’larının çekimi ve etkileşimi”, yazar ve yayıncı Fatih Erdoğan “Türkiye’de Çocuk Edebiyatının 40 yılı” ve B. Dinç “ Tipitip çikleti karikatürleriyle okuma alışkanlığını geliştirmek” konulu sunumlar gerçekleştirdiler. Ayrıca birçok poster sunumu da oldu.
Son derece yoğun geçen üç gün kasap havası eşliğinde oynayarak son buldu. Bir dahaki görüşme 2020 yılında Rusya’da olacak.
BUGÜN 550 KERE