213 Sayılılı VERGİ USUL KANUNU
GİRİŞ KANUNUN ŞÜMULÜ Madde 1 - Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır.
VERGİ KANUNU TABİRİ
Madde 3 - Bu kanunda kullanılan "Vergi Kanunu" tabiri işbu kanun ile bu kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder.
BİRİNCİ KİTAP VERGİLENDİRME BİRİNCİ KISIM GENEL ESASLAR BİRİNCİ BÖLÜM VERGİ UYGULAMASINDA YETKİ
Mükelleflerin, vergi uygulaması bakımından hangi vergi dairelerine bağlı oldukları vergi kanunlarıyle, bu kanunularda açıkça yazılı olmayan hallerde, Maliye Bakanlığınca tayin olunur.
Madde 5 - Aşağıda yazılı kimseler görevleri dolayısıyle, mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına,işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine müteallik olmak üzere öğrendikleri sırları veya gizli kalması lazımgelen diğer hususları ifşa edemezler ve kendilerinin veya üçüncü şahısların nef'ine kullanamazlar;
2.İtiraz ve temyiz komisyonlarında görevli olanlar;
3.Vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara iştirak edenler ;
Madde 6 - Beşinci maddede yazılı olanlar :
1.Kendilerine, nişanlılarına ve boşanmış olsalar bile eşlerine;
2.Kan veya sıhri usul ve füruuna, evlatlığına veya kendisini evlat edinene yahut kan hısımlığında üçüncü (Bu derece dahil), sıhri hısımlıkta, bu hısımlığı meydana getiren evlenme ortadan kalkmış olsa bile, üçüncü (Bu derece dahil) dereceye kadar civar hısımlarına;
3.Kanuni temsilcisi veya vekili bulundukları kimselere;
Ait vergi inceleme ve takdir işleriyle uğraşamazlar. İtiraz ve temyiz komisyonlarına intikal eden olaylar hakkında karar veremezler veya bu kararlara iştirak edemezler.
Vergi muameleleri ve incelemeleri ve ihtilafları ile görevli memurlar, mükelleflerin vergi kanunlarının uygulanması ile ilgili hesap, yazı ve sair özel işlerini ücretsiz de olsa yapamazlar.
Madde 7 - Bilumum mülkiye amirleri, emniyet amir ve memurları,belediye başkanları, köy muhtarları ve kamu müesseseleri vergi kanunlarının uygulanmasında uygulama ile ilgili memurlara ve komisyonlara ellerindeki bütün imkanlarla kolaylık göstermeye ve yardımda bulunmaya mecburdurlar.
İKİNCİ BÖLÜM VERGİ SORUMLULUĞU
Madde 10 - Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, Vakıflar ve cemaatler gibi tüzelkişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevler kanuni temsilcileri, tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirilir.
Yukarıda yazılı olanların bu ödevleri kasıt ve ihmalleriyle yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi alacakları kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınır. Bu hüküm Türkiye'de bulunmıyan mükelleflerin Türkiye'deki temsilcileri hakkında da uygulanır.
Madde 13- Mücbir sebepler:
1.Vergi ödevlerinden herhangi birinin yerine getirilmesine engel olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk;
2.Vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olacak yangın, yer sarsıntısı ve su basması gibi afetler;
3.Kişinin idaresi dışında vukua gelen mecburi gaybubetler;
4.Sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması;
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM SÜRELER
Madde 14 - Vergi muamelelerinde ve vergi ihtilaflarında süreler Vergi Kanunları ile belli edilir.
Kanunda açıkça yazılı olmayan hallerde 15 günden aşağı olmamak şartıyla bu süreyi, tebliği yapacak olan idare belli ve ilgiliye tebliğ eder.
MÜCBİR SEBEPLERLE GECİKME
Madde 15 - 13'üncü maddede yazılı mücbir sebeplerden her hangi birinin bulunması halinde bu sebep ortadan kalkıncaya kadar süreler işlemez. Bu takdirde tarh zamanaşımı işlemiyen süreler kadar uzar.
ÖLÜM HALİNDE SÜRENİN UZAMASI
1.Mühlet istiyen, sürenin bitmesinden evvel yazı ile istemde bulunmalıdır.
Maliye Bakanlığı mühlet verme yetkisini tamamen veya kısmen mahalli maliye teşkilatına devredebilir.
1.Süre gün olarak belli edilmişse başladığı gün hesaba katılmaz ve son günün tatil saatinde biter
2.Süre hafta veya ay olarak belli edilmişse başladığı güne son hafta veya ayda tekabül eden günün tatil saatinde biter. Sürenin bittiği ayda, başladığı güne takabül eden bir gün yoksa süre o ayın son gününün tatil saatinde biter;
3.Sonu belli bir gün ile tayin edilen sürelerde, süre o günün tatil saatinde biter ;
4.Resmi tatil günleri süreye dahildir. Şu kadar ki, sürenin son günü resmi tatile rastlarsa tatili takibeden ilk iş gününün tatil saatinde biter.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM VERGİ ALACAĞININ TAYİNİ
TAHAKKUKU TAHSİLE BAĞLI VERGİLER
Madde 24 - Mahiyetleri itibariyle tahakkuku tahsile bağlı vergilerde,verginin tahsili tahakkuku da içine alır.
İKİNCİ KISIM TARH VE TAHAKKUK USULÜ BİRİNCİ BÖLÜM BEYANNAMEYE DAYANA TARH
TAHAKKUK FİŞİ ESASI
Bu esasa göre, vergi dairesince beyannamenin alınması üzerine bir tahakkuk fişi tanzim olunur ve bunun bir nüshası mükellefe veyahut beyannameyi mükellef namına vergi dairesine tevdi edene verilir.Bu suretle vergi tahakkuk etmiş olur.Tahakkuk fişinin mükellefe verilen nüshası aynı zamanda beyannamenin makbuzu yerine geçer.
Lüzum görülen hallerde beyana dayanan vergi tahakkuk fişi yerine ihbarname ile tebliğ olunabiir. Kanunen belli hallerde tebliğ tekalif cetvelinin ilaniyle yapılır.
TAHAKKUK FİŞİNİN MUHTEVİYATI
Madde 26 - Tahakkuk fişi aşağıda yazılı malumatı ihtiva eder;
1.Fişin sıra numarası;
4.Vergi beyannamesinin tarihi;
5.Beyannamenin ilgili bulunduğu vergilendirme dönemi;
6.Mükellefin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);
7.Mükellefin açık adresi;
11.Vergiye itiraz ve düzeltme ile ilgili hükümlere ait kısa bilgi
TAHAKKUK FİŞİNİN KESİNLİĞİ
VERGİ BEYANNAMESİNİN POSTA İLE GÖNDERİLMESİ
İKİNCİ BÖLÜM İKMALEN VE RE'SEN İDARECE TARH
Madde 29 - İkmalen vergi tarhı, her ne şekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiye müteallik olarak meydana çıkan ve maddi delillere veya kanuni kanuni ölçülere dayanılarak miktarı tespit olunan bir matrah veya matrah farkı üzerinden alınacak verginin tarh edilmesidir.
Madde 30 - Resen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen maddi delillere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilecek matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunmasıdır.
Aşağıdaki hallerden herhangi birinin bulunması halinde maddi dellilerinin mevcut olmadığı kabul edilir:
1.Vergi beyannamesi kanuni süresinin sonundan başlıyarak 15 gün geçtiği halde verilmemiş olursa,
3.Bu kanuna göre tutulması mecburi olan defterlerin hepsi veya bir kısmı tutulmamış veya tasdik ettirilmemiş olursa veya vergi incelenmesi yapmaya yetkili olanlara herhangi bir sebeple ibraz edilmezse,
4.Defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikalar, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkan ermiyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısıyle ihticaca salih bulunmazsa,
Yukarıdaki 2'nci bentde yazılı halin vukuunda mükellefe Takdir Komisyonu tarafından 15 günden az olmamak üzere bir mühlet verilerek vergi matrahına ilişkin bilgileri vermeye ve kanuni defterlerini ibraz etmeye davet olunur. Bu davet üzerine mükellef istenilen bilgileri verir ve kanuni defterlerlerini ibraz ederse, defter ve vesikalar ihticaca salih bulunmak şartiyle, mükellefe takdir olunacak matrah defter ve vesikaları kayıtlarına göre tespit olunacak miktardan fazla olamaz
Takdir kararları komisyon başkan ve üyeleri tarafından imzalanır.
Takdir kararlarında aşağıda yazılı malümat bulunur :
1.Kararın sıra numarası ;
3.Mükellefin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);
4.Mükellefin açık adresi;
5.Takdirin ilgili bulunduğu vergi;
6.Takdirin ilgili bulunduğu vergilendirme dönemi;
7.Takdir edilen matrah;
8.Takdirin müstenidatı ve takdir hakkında izahat.
TAKDİR KARARLARININ TEVDİİ
Madde 35 - İhbarname aşağıda yazılı malumatı ihtiva eder :
1.İhbarnamenin sıra numarası;
2.İhbarnamenin tanzim tarihi;
4.Mükellefin soyadı, adı (Tüzel kişilerde unvanı);
5.Mükellefin açık adresi;
10.Kısa ve açık bir ifade ile ikmalen veya re'sen vergi tarhını icabettiren sebepler;
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TAHRİRE DAYANAN TARH TAHRİRE GÖRE VERGİ TARH
Madde 38 - Tahrir ihbarnamesi aşağıda yazılı malumatı ihtiva eder :
4.Mükellefin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);
6.Bina ve arazinin mevkii (Mahalle veya köy, sokak ve kapı numarası);
7.Bina veya arazinin nev'i, büyüklüğü,genişliği;
8.Bina veya arazinin tahrir numarası;
9.Tahmin olunan gayrisafi irat veya kıymet;
10.Gayrisafi irada göre bulunan safi irat;
Tekalif cetvellerinde aşağıdaki malumat bulunur :
1.Mükellefin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);
3.Binaların kesinleşen gayrisafi iradı; arazinin kesinleşen kıymeti (Aynı mükellefe ait binaların iradı ve arazinin kıymeti toplam olarak gösterilir);
4.Binaların safi iradı;
5.Tahakkuk eden vergi.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM GÖTÜRÜ MATRAHLARIN TESPİTİ GÖTÜRÜ MATRAHLARIN TESBİTİ
Madde 40 -Götürü ücretler, götürü ticaret ve serbest meslek kasançları her il merkezindeki takdir komisyonu tarafından ile ve ilçe merkezindeki belediye, ticaret ve sanayi odası, özel kanunlara göre kurulmuş meslek teşekkülleri ile varsa İş ve İşçi Bulma Kurumu şubelerinden ve takdir komisyonunca lüzum görülen hallerde diğer daire, kurum ve teşekküllerden mütalaa alındıktan sonra aşağıdaki usul dairesinde o ilin gerek merkez, gerek bağlı ilçeleri için ayrı ayrı olmak üzere yıllık olarak tespit olunur:
1.Götürü ücretler, götürü ticaret ve serbest meslek kazançları iş ve hizmet nevi ve grupları itibariyle her iş ve hizmet nevi ve grubu için üç derece üzerinden takdir edilir.
2.Taktir komisyonun bu kararları, uygulanacağı ilk mali yıldan en az iki ay önce taktirin ilgili bulunduğu il veya ilçe merkezindeki belediyelere, Ticaret ve Sanayi Odalarına ve varsa takdir olunan götürü matrahların iş ve hizmet nevi itibariyle taalluk ettiği meslek ve sanat teşekkülünü ve ilin en büyük maliye memuruna imza karşılığında verilir.
GÖTÜRÜ MATRAHLARA İTİRAZ
Madde 41-40 ıncı madde gereğince kendilerine taktir komisyonu kararı verilen daire, kurum ve teşekküller, bu kararı inceleyerek aykırı gördükleri takdirlere karşı kararın kendilerine verildiği tarihden itibaren on beş gün içinde itiraz edebilirler.
İtiraz komisyonunca verilecek kararlar aleyhine daire, kurum ve teşekküllerce on beş gün içinde Danıştaya başvurabilir.
Danıştay bu müracaat üzerine işi dosya üzerinde tercihan inceliyerek karara bağlar.
ORTALAMA KAR HADLERİNİN TESPİTİ
Madde 42 -Ortalama kar hadleri Maliye Bakanlığınca emtia ve iş nev'ilerine göre hazırlanacak cetveller üzerine il merkezlerindeki ticaret odalarınca, bunların bulunmadığı il merkezlerindeki belediyelerce seçilecek dört kişi ile o il defterdarının ve mazereti halinde teşkil edeceği maliye memurunun başkanlığında kurulan özel bir komisyon tarafından ilce itibarıyle gayri safi kazanca göre ayrı ayrı tayin olunur.
ORTALAMA KAR HADLERİNE İTİRAZ
Madde 43 -Maliye Bakanlığı yaptığı incelemeler sonunda nispetsiz veya hatalı gördüğü ortalama kar hadlerinin 42 nci maddede yazılı usule göre yeniden tesbit edilmesini ticaret odalarından veya belediyelerden ister. ikinci tesbite de kanaat etmediği takdirde son karara karşı Danıştaya müracaat edebilir. Danıştay bu müracaatleri tercihan inceleyerek karara bağlar.
BEŞİNCİ BÖLÜM ZİRAİ KAZANÇ ÖLÇÜLERİ ve TESPİTİ
ÖLÇÜLER VE TARİFLERİ
1.Yıllık istihsal değeri: Ortalama randıman ve ortalama satış fiyatı ölçülerine göre her ziraat biriminden bir yılda elde edileceği hesaplanan mahsül değerinin işletmede veya işletmelerde mevcut ziraat birimi sayıları ile çarpılması suretiyle bulunacak değerlerin toplamıdır.
2.Götürü gider emsali : Ziraat birimi başına elde edileceği tahmin olunan mahsulün ( Ortalama randıman miktarının ) ortalama maliyet bedelinin ortalama satış bedeline nispetidir.
Ziraat makina ve aletleriyle başka çiftçilerinin zirai istihsal işlerinin yapılması karşılığında alınan ücretler için götürü gider emsali, bu işlerin temin ettiği ortalama hasılatla gerektirdiği takribi giderler arasındaki yüzde nispetidir.
3.Ortalama randıman miktarı :Ziraat birimlerinin her bir çeşidinden elde edileceği tahmin olunan ortalama mahsul miktarıdır.
4.Ortalama işçilik tutarı : Ziraat birimlerinin her bir çeşidine isabet eden ortalama işçilik gideri tutarıdır.
5.Ortalama maliyet bedeli : Ziraat birimi başına elde edilecek mahsul için yapılması gereken ortalama giderlerin toplamıdır.
6.Ortalama satış fiyatı : Zirai mahsullerin ticari teamüle göre beher satış biriminin 46'ncı maddenin (d) bendi esasları dairesinde tespit olunan satış fiyatıdır.
Madde 46 - Zirai kazanç ölçüleri, Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu tarafından hazırlanacak yönetmelik esasları dairesinde zirai kazançlar il komisyonlarınca takdir ve tespit olunur.
Zirai kazanç ölçülerinin takdir ve tespitinde :
a)Zirai faaliyetlere tesir eden tabii ve iktisadi şartlar bakımlarından önemli farklar gösteren bölgeler ayrılır;
b)Çeşitli ziraat nevileri ile çeşitli ziraat makina ve aletleri ayrı ayrı, vasıf ve şartlar bakımından birbirine uygunluk ve yakınlık gösterenler belli gruplar içinde birleştirilmek suretiyle nazarı itibara alınır;
c)Zirai işletmelerin bölgeler itibariyle özellikleri ve ortalama verim kabiliyetleri gözönünde tutulur ;
d)Ortalama satış fiyatının tespitinde Hükümetçe tayin olunan ve takdir sırasında yürürlükte bulunan fiyatlar, Hükümetçe fiyat tayin olunmıyan mahsuller için takdirin yapıldığı yıldan önce gelen son takvim yılı içindeki mahalli toptan piyasa fiyatı esas tutulur. Fiyatın temevvüç ettiği hallerde ortalamasına itibar olunur ;
Özellik gösteren ziraat nevilerinde Maliye ve Tarım Bakanlıklarınca bu ziraat çeşitlerinin mahiyetlerine uygun olarak müştereken tayin olunacak diğer esaslar nazarı itibara alınır.
Madde 47 - Ziraat birimleri :
a)Tarla, bağ ve sebze ziraati ile ormancılıkta dönüm;
b)Ölçü olarak ağaç kabul edilenlerde ürün verecek hale gelmiş ağaç sayısı;
c)Hayvancılıkta hayvan sayısı;
Özellik gösteren ziraat nevilerinde Maliye ve Tarım Bakanlıklarınca bu ziraat çeşitlerinin mahiyetlerine uygun olarak müştereken belli edilecek diğer birimler kullanılır.
Bu kanunun uygulanmasında dönüm bin metre karelik toprak parçasıdır.
TASDİK VE İLAN
Onaylanan ölçüler Resmi Gazete ile yayınlanır.
Madde 49 - Zirai kazanç ölçüleri üç yıl için tespit olunur. Şu kadar ki , ölçülerin tespitine esas olan unsurlarda önemli değişiklikler vuku bulduğu Maliye ve Tarım Bakanlıklarınca müştereken kararlaştırıldığı taktirde uygulama süresi bir yıldan aşağı olmamak üzere kısaltılabilir.
Zirai kazançlar Merkez Komisyonu her yıl, Maliye Bakanlığının davetti üzerine toplanarak ölçülerde değişiklik yapılmasına lüzum olup olmadığını kararlaştırır.