﻿ Hammaddesi Metal Olanlar - Sakarya Şehir Hafızası
HAMMADDESİ METAL OLAN GELENEKSEL EL SANATLARI
Altay, Orhun ve Yenisey dolaylarında yapılan kazılarda Türk maden işçiliğinin en eski örnekleri bulunmuştur. Altın bakır ve tunçtan yapılmış eşyaların yanı sıra Demir işçiliğinin de özel bir yeri vardır. Orta Asya Türkleri için eski bazı kaynaklarda “Demir üreten ve bu madeni en iyi işleyen kavim” olarak söz edildiğine rastlanmıştır. Orta Asya maden sanatının Selçuklu ve Osmanlılar çok ileri bir düzeye getirmişlerdir. Maden işçiliği silahlar, gündelik eşyalar ve süs eşyaları olarak üç ana gruba ayrılabilir. Türklerde maden işçiliğinin gelişmesinin nedeni olarak Selçuklu ve Osmanlı gibi Türk devletlerinin sürekli savaş halinde olmalarını gösterebiliriz. Demir ve çelikten yapılmış zırh, miğfer, kalkan gibi savunma silahlarını dövülerek hazırlanan yüksek kalitede kılıç ve bıçaklara da sıkça rastlamaktayız.
İlimizde bu el sanatının en güzel örneklerine Taraklı ilçesi Yenidoğan Mahallesi’nde yaşayan Abdallar da rastlanmaktadır.  Geleneksel olarak yalnız sergilemeye yönelik miğfer, zırh, kalkan gibi savaş araçlarının yanı sıra günümüz modern araç ve gereçleri ile de sürdürülen süsleme sanatı açısından göze hitap eden sıcak demircilik ürünleri arasında; Kartal, tavşan, at, yılan, yaprak ve üzüm vb gibi hayvan ve bitki figürlerinin birebir örnekleri, sehpa, fener, şamdan, ahize, duvar apliği, dekoratif merdiven korkuluğu vb birçok süs kullanım eşyası sıcak demir ustaları tarafından yapılmaktadır.
Ayrıca Demir atölyelerinde balta, keser, kazma vb ürünlerde üretilmektedir. Başlıca ustaları; Gülay Yanık, Ahmet Yanık ve Sadık Tanyel, İsmail Özçekiş, Bayram Görgel, Yaşar Akyıldız
İnsanoğlunun bakırın kullanılması ve işlemesini öğrenmesi ile Bakır Çağı’nı (Kalkolitik Çağ M.Ö 5000-3000) başlattığı günden bu yana devam eden bakırcılık sanatının çok eski bir geçmişi vardır. Anadolu’da yapılan arkeolojik kazılarda Bakırcılık sanatının en eski örneklerinden bakır kaplar, ok ve mızrak uçları, işlemeler, kazanlar, çeşitli kaplar ve iğnelere rastlanmıştır.
İlimiz de Bakırcılık sanatı 1960’lı yıllara kadar önemini korumuş Uzun Çarşı’daki dükkanlarda çok sayıda usta tarafından sürdürülmüştür. 1960’lı yıllarda alüminyum plastik ve daha Sonraları çelikten imal edilmiş fabrikasyon türü mutfak gereçlerinin piyasaya hakim olması ile bu sanat önemini yitirmiştir.
0.70 milim ile 1.5 milim arası kalınlıklarda düz ya da disk (yuvarlak) pirinç veya bakır levhalar işlenerek çeşitli formlarda şekillendirmektedir. Bakır eşya olarak mutfak gereçleri zengin bir çeşitlilik gösterir. Her yemek türü için ayrı bir kazan, ayrı bir tencere, ayrı bir sahan türünün gelişmesine neden olmuştur.
Bugün Orhan Caminin yanında Bakırcılar içi adlı sokakta günümüzde de yaşatılmaya çalışılan bir geleneksel el sanatıdır. 1930’larda 15 kadar Bakırcı dan oluşan sokakta bugün birkaç tane Bakırcı kalmıştır.
Category: GenelBy Feyza Nur UyaroğluBir Yorum Yaz
Yazar: Feyza Nur Uyaroğlu
E-posta adresiniz yayımlanmayacak Required fields are marked *
İsim * E-posta * Web Site