Wallerstein, ekonomik durumu ele aldı…
Açmazın özü, sistemin temel çelişkilerinden birisinde yatıyor. Kısa vadede en etkili oyuncular için kazançları azamiye çıkaran şey (artan kâr marjları), uzun vadede alıcıları sıkıştırır. Giderek daha fazla insan ve bölge dünya-ekonomiye tamamen entegre oldukça, “düzeltme” veya “yenileme”ler için gerekli olan marj gittikçe daralır ve yatırımcılar, tüketiciler ve hükümetler artan şekilde içinden çıkılması güç tercihlerle yüz yüze kalmaya başlar.
Geçen yüzyıl boyunca borsa getirilerinin, GSMH’daki artış oranının iki misli olduğunu hatırlayalım. Böyle bir durum ikinci kez tekrarlanabilir mi? Hayal etmesi güç görünüyor –bunu sadece ben söylemiyorum, borsadaki potansiyel yatırımcıların çoğu da böyle düşünüyormuş gibi görünüyor. Bu, her gün ABD ve Avrupa’da kendini açığa vurduğunu gördüğümüz ve yakında “yükselen ekonomiler”de de göreceğimiz kısıtı yaratıyor. Borç seviyesi taşınamayacak ölçüde çok yüksek.
Dolayısıyla bir yandan “kemer sıkma politikaları” için güçlü bir politik çağrı var. Ancak kemer sıkma fiiliyatta (emekli maaşları, sağlık hizmetlerinin düzeyi, eğitim harcamaları gibi) mevcut sosyal faydalarda kesinti yapılması ve bu faydaların garanti edilmesinde hükümetlerin üstlendiği rolün azaltılması demek. Ve eğer daha fazla insanın geliri ve sosyal avantajları azalırsa, açık bu insanlar daha az harcar, dolayısıyla ürünleri satanlar karşılarında gittikçe daha az satın alıcı bulmaya başlar; bunun da anlamı, daha düşük bir efektif taleptir. O halde üretim (hisse senetlerinin getirisi) hâlâ daha az kârlı bir iş olmaya devam eder ve hükümetler de hâlâ daha yoksul olmayı sürdürürler.