"İcl hadisesi" ve "talebi rüyet" Kur'an'ın hangi ayetlerinde geciyor? Bunlar ne anlama geliyor, açıklar mısınız? | Sorularla Risale
Tefsirlerde anlatılan bu olay, Kitab-ı Mukaddes’te de geçmektedir.(1)
Üstad Hazretleri bu ayeti şu şekilde izah ve tefsir ediyor:
"Mısır kıt'ası, kumistan olan Sahrâ-yı Kebirin bir parçası olduğundan, Nil-i mübarekin feyziyle gayet mahsuldar bir tarla hükmüne geçtiğinden, o cehennem-nümun sahrâ komşuluğunda şöyle cennet-misal bir mevki-i mübarekin bulunması, felâhat ve ziraati, ahalisinde pek mergup bir surete getirmiş ve o sekenenin seciyesine öyle tesbit etmiş ki, ziraati kudsiye ve vasıta-i ziraat olan bakarı ve sevri mukaddes, belki mâbud derecesine çıkarmış. Hattâ, o zamandaki Mısır milleti, sevre, bakara, ibadet etmek derecesinde bir kudsiyet vermişler. İşte, o zamanda Benî İsrail dahi o kıt'ada neş'et ediyordu; ve o terbiyeden bir hisse aldıkları, 'icl' meselesinden anlaşılıyor."
"İşte, Kur'ân-ı Hakîm, Hazret-i Mûsâ Aleyhisselâmın risaletiyle, o milletin seciyelerine girmiş ve istidatlarına işlemiş olan o bakarperestlik mefkûresini kesip öldürdüğünü, bir bakarın zebhiyle ifham ediyor. İşte şu hadise-i cüz'iye ile bir düstur-u küllîyi, her vakit, hem herkese gayet lüzumlu bir ders-i hikmet olduğunu, ulvî bir i'câz ile beyan eder."
"Buna kıyasen bil ki, Kur'ân-ı Hakîmde bazı hâdisât-ı tarihiye suretinde zikredilen cüz'î hadiseler, küllî düsturların uçlarıdır. Hattâ çok surelerde zikir ve tekrar edilen kıssa-i Mûsânın yedi cümlelerine misal olarak, Lemeat'ta, İ'câz-ı Kur'ân Risalesinde, o cüz'î cümlelerin herbir cüz'ünün nasıl mühim bir düstur-u küllîyi tazammun ettiğini beyan etmişiz. İstersen o risaleye müracaat et."(2)
Üstad Hazretleri bu izahında iklim ve çevre koşullarının insanların inanç ve kültürlerinin üzerinde nasıl derin etkiye sahip olduğunu gösteriyor. Nil nehrinin etrafında tarımın ne kadar önemli olduğu ve bu tarımda kullanılan öküz ve inek gibi hayvanların nasıl ilahlaştırılma sürecine gittiğini çok veciz ve güzel bir şekilde izah ediyor. Bu cüzi olaydan külli bir önerme çıkarıyor ki, bu gibi hastalıklar her dönemde ve her toplumda tezahür edebilir, diyerek ciddi bir sosyolojik tahlil yapıyor.
"Mûsâ tayin ettiğimiz vakitte gelip de Rabbi ona hitab edince: 'Ya Rabbî!' dedi, 'Göster bana Zatını, bakayım Sana!' Allah Teâla şöyle cevap verdi: 'Sen Beni göremezsin. Ama şimdi şu dağa bak, eğer yerinde durursa sen de Beni görürsün!' Derken Rabbi dağa tecelli eder etmez onu unufak ediverdi. Mûsâ da düşüp bayıldı. Kendine gelince dedi ki: 'Sübhansın ya Rabbî. Her noksanlıktan münezzeh olduğun gibi, (dünyada Seni görmemizden de münezzehsin.)' " (A’raf, 7/143)
Hz. Mûsâ (a.s.), Allah’ın kelamını işitip onun şevk ve neşesiyle içinde, Rabbini görme iştiyakı uyandı. Allah Teâla dünya gözü ile Zatını göremeyeceğini bildirdi. Rü’yet talebi bu hadiseden ibarettir.
(1) bk. Ahmet KALKAN, Kur'an'ın Kavram Tefsiri.
(2) bk. Sözler, Yirminci Söz
Kategorileri: Birinci Makam, İkinci Nükte