Laktoz Entoleransı | Bebeklerde Laktoz Entoleransı, Çocuklarda Laktoz Entoleransı, Çocuk Hastalıkları, Bebek Hastalıkları
Laktoz süt şekerine verilen isimdir. Laktoz entoleransı ise süt içindeki laktozun yeterli sindirilip emilememesine ya da hiç sindirilememesine bağlı olarak gelişen klinik durumdur. Laktoz entoleransının nedeni, ince bağırsakta laktozun sindirilmesini mümkün kılan laktaz enziminin yokluğu veya yetersizliğidir. Laktaz enzimi, laktozu kendisini oluşturan iki basit şekere parçalar. Bunlar glikoz ve galaktozdur. Laktoz kana geçmez, glikoz ve galaktoz ise emilerek kana geçer.
Laktaz eksikliği olan herkeste sindirim sorunu yaşanmaz. Bunun nedeni, laktaz eksikliği olanların bir kısmının az miktarda laktozu tolere edebilmesidir. Laktaz eksikliği olanlarda bazı özel belirtiler görülürse buna laktoz entoleransı denir.
Laktoz entoleransı genellikle inek sütü alerjisi ile karışır. İnek sütü alerjisinde bağırsakta inek sütü proteinine karşı immün-alerjik reaksiyon söz konusudur. Belirtiler hayatı tehdit edebilecek kadar ciddi olabilir. Süt alerjisi sıklıkla ilk yıl içinde ortaya çıkar. Laktoz entoleransı ise sıklıkla ergenlikten sonra belirgin belirtilere yol açar.
Primer laktaz eksikliği genellikle iki yaş civarında başlar. Bu yaşta vücut daha az laktaz üretmeye başlar. Genellikle belirtiler ergenliğe kadar pek dikkat çekici değildir. Primer laktaz eksikliği genetik geçişli bir hastalıktır. Sekonder laktaz eksikliği ise ince bağırsaktaki bir başka nedenle gelişen hasara bağlı olarak gelişir. Sıklıkla ishalle seyreden hastalıklar seyrinde, çölyak hastalığında, Crohn hastalığında görülür. Her yaşta görülebilirse de sıklıkla bebeklikte görülür.
Laktoz entoleransı genellikle ergenler ve erişkinlerin sorunudur. Bazı etnik gruplarda daha sık görülür. Kuzey Avrupa ülkelerinde en az görülür. Prematüre doğan bebeklerde gelişimsel olarak laktaz yetersizliği söz konusu olduğu için laktoz entoleransı belirtileri görülebilir.
Süt ve süt ürünlerinin yenmesini takip eden 30 dakika ile 2 saat arasında belirtiler başlar. Belirtiler hafif de olabilir çok şiddetli de sorun yaratabilir. Bu durum laktaz düzeyi ve tüketilen laktoz içeren besinin miktarı ile ilgili olarak değişir. Sıklıkla karın ağrısı, karında şişlik ve gaz, ishal, bulantı olur.
Tanı koymak bazen çok zor olabilir. "İrritabl bağırsak sendromu" ile çok karışır. Detaylı hikâye alınmalıdır. Dikkatli muayene ve bazı laboratuar testleri ile tanı koymak mümkün olur. Süt ve süt ürünleri diyetten çıkarılır ve belirtilerdeki değişiklik izlenir.
Tanıda yardımcı iki test vardır. Bunlar "hidrojen nefes testi" ve dışkı özelliklerinin incelenmesidir. Dışkı testleri genellikle bebeklerde ve çocuklarda çok kullanılır. Dışkının asit olması önemli bir bulgudur. Dışkıda şeker aranması ve dışının özel tekniklerle incelenmesi ile emilmeyen şeker laktoz olarak belirlenir. Emilmeyen laktoz, bağırsakta laktik asit ve diğer yağ asitlerine dönüşür ve dışkı asitleşir. Bu nedenle bebeklerde yaygın pişik de gelişebilir.
Tedavi: Tedavi diyet ile mümkündür. Laktoz entoleransı olan hastaların bir kısmı az bir miktar laktozu tolere edebilir. Ayrıca süt ve süt ürünleri yemekle birlikte alınılırsa belirtiler daha az belirgin olur. Yoğurt ve peynir daha kolay tolere edilir. Ayrıca laktozsuz süt ve laktozu azaltılmış sütler de kullanılabilir. Ayrıca laktaz enzimi de kullanılabilir. Tablet ya da damla şeklindedir. Soya bazlı sütler ve soya sütü de kullanılabilir. Mutlaka hekime danışılmalıdır.
Laktoz entoleransı olanlarda kalsiyum ihtiyaçlarının karşılanması önemlidir. Süt ve süt ürünleri en önemli, en zengin kalsiyum kaynaklarıdır. Kalsiyum her yaşta kemik sağlığı için vazgeçilmez bir mineraldir. Laktoz entoleransı olanlarda kalsiyum takviyesi kullanılması ihmal edilmemelidir. Günlük kalsiyum ihtiyaçları aşağıdaki tabloda görülmektedir.
Kalsiyum mg/ gün