Küresel ısınmanın tüm coğrafyalardaki etkileri ve doğadan gelen uyarılar ile böyle bir sürecin kaçınılmaz olduğunu -aslında beklenmedik bir olay olmadığını – biliyor olsak da kabullenelim ki bir virüsün insafına muhtaç olacak kadar aciz hale geleceğimizi tasavvur edemezdik.
Şimdi gelişmiş dijital platformlar ve enformatik makinalar dünyasında Viral salgının en şiddetli etkisini yaşarken insanlığın öne sürülen teoriler veya senaryolar ile değil bilimsel gerçekler ile süreci takip edebilmesi umulmaktadır.
Küresel sağlık sorunu, ekonomik ve sosyal etkileri ile tüm politikaların kısa ve uzun vadeli planlarının bilim ve gerçeklik temelinde inşa edilmesi gereğini de apaçık ortaya çıkarmıştır.
Pandemiden sonra hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağı ve pandemilerin devam edeceği öngörüldüğüne göre üretimde, teknolojide, eylemlerde yararlı olanı düşünerek yeni yaşam dönemleri için kararlar verilmesi elzem hale gelmiştir.
Yöneticiler ve liderler bu dönemde şeffaf, rol modeli olmalı ve toplumsal kaygıyı iyi yönetmelidirler.
PSİKOSOSYAL /SAĞLIK SİSTEMİ / YAŞAM ALANI -YAŞAM STİLİ/EĞİTİM /EMEK KOŞULLARI
I) PSİKOSOSYAL ETKİ
Psikiyatride tanımlandığı gibi travmatik veya beklenmedik her üzücü olaylar karşısında -epidemi ve pandemi süreçlerinde olduğu gibi -kaçınılmaz bir şekilde önce inkâr aşaması yaşanır. Kabullenmekte zorlanma halinden sonra öfke ve duygu durum bozukluğu yani depresyona bağlı semptomlar yaşanmaya başlar. Bu tepkisel durum son aşamasında artık her şeyi kabullenme ve pozitif bakma dönemine daha verimli olabilme arayışı evresine geçer. Bu aşamaları hızlı geçirmek ruh ve beden sağlığı için çok önemlidir.
Salgın dönemlerinde korkunun temelinde yatan sebep hastalık ve ölüm olmak üzere pandemi korkusu virüsün kendinden daha tehlikeli hale gelecek kadar hızlı yayılmaktadır.
Kısa süreli korku veya kaygılar çözüm odaklı düşünmeyi, çaba göstermeyi, görev sorumlulukları açısından motivasyon sağlar ancak korku ve kaygının olduğu yer doğru saptanmalıdır.
Uzun süreli ve çözüm oluşturulamamış korku ve kaygılar ise kalıcı psikiyatrik hastalıklara ve bedensel sağlık bozukluklarına yol açacaktır.
Korku hem bireysel hem de kitlesel hali ile ortaya çıkmıştır. Korkuyla yüzleşme doğru yapılabilmelidir. Yapılması gereken değişimin bilinçli ve sadece hastalık temelinde olmaması gerekir. İnsanlar arasındaki bu duygusal dayanışma ile yeni fikirler bulabilmeye çaba gösterilmelidir.
II) SAĞLIK SİSTEMİ
Sağlık sisteminde dönüşüm hızlanarak devam etmeli, sağlık güvencesi, devlet veya özel sigorta sistemi, sağlık hukukunu kapsayan yeni sağlık politikaları geliştirilmelidir.
Sağlık çalışanlarının çalışma koşullarının düzeltilmesi, yeterli doküman ve yeterli personel için yatırım yapılmalıdır.
Koruyucu hekimliğin ve halk sağlığı hekimliğinin geliştirilmesi gereklidir.
Her ülkenin hastalık kontrol ve önleme merkezi olmalı ve aktif çalışmalıdır.
Dijital hastane sayıları donanımlı ve daha yaygın hale getirilmelidir. İdari, mali ve tıbbi süreçlerin asgari düzeyde bilişim teknolojileri kullanarak yapılması, her türlü iletişim aracı ve tıbbi cihazın birbiriyle ve diğer bilgi sistemleriyle entegre olduğu, sağlık çalışanları ve hastaların tele tıp ve mobil tıp gibi uygulamalarıyla hastane çalışma sistemleri gelişmelidir.
Gelecek salgınlara karşı salgın hastaneleri olarak ayrılabilecek yapıda hastaneler ve donanımlar oluşturulmalıdır.
Uluslararası dayanışma ve küresel sağlık alt yapısının gerekliliği kaçınılmaz bir şeklide tartışılmalı ve uzlaşma sağlanmalıdır.
III) YAŞAM ALANLARI / YAŞAM STİLİ
Gelecek pandemi risklerine karşı yaşanılan mekanların yeniden gözden geçirilmesi, minimalizm (küçülme) ve küçük de olsa kişisel tarım alanları içeren mekanlarda yaşam tercih edilmesi beklenmelidir.
İnşaat, mimarlık ve çevre mühendislik alanlarının katkıları ile ekolojik sisteme uygun kısa sürede yapılandırmalar ile ilgili değişimler yaşanması beklenmektedir.
Karantina günlerinde kısıtlanan yaşam ile gözlenen çevresel hava kirliliğinin belirgin azalması karbon salınımının fark edilecek düzeyde düşmesi, okyanuslardaki canlıların yeniden görünmeye başlaması gibi çevresel gözlemler alışkanlıklarımızın sorgulanması özellikle tüketim alışkanlıklarını değiştirmek gerekliliğini, daha az mal varlığına sahip olma ve daha az seyahat etmek gibi yaşam sorgulamaları yaratmalıdır.
Kültürel aşırılıkların hoş görülmemesi gereklidir.
Toplu etkinlikler ve organizasyonlar ve seyahat araçları yeniden sorgulanmalı ve ekolojik sisteme zarar vermeyen araçlar veya yöntemler araştırılmalıdır.
Hızlı gelişen, hızlı yaşanılan, üretmekten çok tüketen kendi kendine yetmeyen yaşam alanlarından İnsanların birbiri ile iletişiminin daha iyi olacağı, sosyalleşebileceği, doğaya ve gelenek göreneklerine sahip çıkan, alt yapı sorunu olmayan yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanan teknolojinin kolaylıklarından faydalanan kentlerin oluşmasına çaba gösteren yaşam sitiline doğru tercihler ortaya çıkacaktır
İlköğretim lise ve üniversite eğitimlerinin ihtiyaç hissedildiğinde uzaktan kesintisiz eğitim ile devam edebilmesi sağlanmalıdır.
Bilime dayalı, adil, yeşil ve pandemiden arınmış bir gelecek eğitim içinde öğretilmelidir.
Eğitim yatırımları ile sınıfların, öğretmenlerin teknolojik bilgi ve becerileri meslek içi eğitimler ile geliştirilmelidir ve ekonomik olarak desteklenmelidir.
Dijital sınıf ortamları ile okulların teknolojik alt yapıları eğitim sistemine entegre edilmiş olmalıdır
Engelli ve özel gereksinimli öğrenciler için ek tedbirler alınmalı hem öğrenci hem ebeveynleri içeren bilgi-teknoloji eğitimleri süreğen olmalıdır.
V) İŞ / EMEK YAŞAMI KOŞULLARI
Emek koşulları yeniden şekillenmeli, emekçi ve işçi çalışma koşullarının iyileştirilmeli ve daha iyi korunmalıdırlar.
Ofis çalışanlarının çalışma koşulları uzaktan çalışma olarak yapılabilmelidir.
Emek piyasasının güvencesizliğinin kısa sürede tüm iş kollarını etkileyerek hepimizin yüzleşmesi gereken ortak bir sorun halinde karşımıza çıkacağı unutulmamalıdır.
Sağlık ve ekonomik güvenceleri içeren çalışma şartları sağlanmalıdır.
Ülkelerin kendi yeterliliklerini sorgulaması, yerel kaynaklara yönlendirilmesi her meslek grubu için teşvik edilmelidir.