Ziya Güney - Yerel Vizyon - BURSA’DA KENTSEL DÖNÜŞÜM VE GERÇEKLER..
16 05.2012 tarihinde 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüşümü hk. Kanun ve 15. 12 tarihinde 6306 kanunun uygulama yönetmeliği ile ülkemizde kentsel dönüşüm tek bir çatı altında toplanmıştır.
Bursa B.şehir Belediyesinin 6306 sayılı kanunun uygulamasının seyrini değiştiren 0.50 emsal artış kararı almıştır.
B.Şehir Belediye Meclisi 29.05.2015 gün 1122 saylı kararı ile onaylanan Bursa ili genelinde 17 ilçenin 1/5000 ölçekli nazım imar planlarına “ riskli bina tespit edilerek kentsel dönüşüm yapılması halinde 0.50 ye kadar emsal artışı yapılabilir” plan notu şeklindeki plan depişikliği sonucunda birçok parselde bu yönde plan değişikliği kararı alınmıştır.
Söz konusu 050 emsal artışı ile ilgili plan notunu içeren plan değişikliği bazı meslek örgütlerinin açtığı dava sonucunda Bursa 3. İdare Mahkemesi tarafından 16.11.2016 tarihinde ürütmenin durdurulması ardından da 25.01.2016 tarihinde iptaline karar verilmiştir.
Buna rağmen B.Şehir belediyesi uygulamaya devam etmiş ve parsel bazındaki uygulamalarda 050 emsal artışı devam ettirilmiştir.
Daha sonra Çevre ve Şehircilik Bakanlığı B.Şehir Belediyesine kentsel dönüşümle ilgili “ RİSKLİ YAPILARA İLİŞKİN İMAR PLANLARININ ADA BAZINDA ÇÖZÜMLENMESİ, PLAN DEĞİŞİKLİKLERİNDE EMSAL ARTIŞI VEYA YOĞUNLUK ARTIŞININ ZORUNLU OLMASI HALİNDE EMSALE OLACAK İLAVENİN MAKSİMUM 0.50 Yİ GEÇMEYECEK ŞEKİLDE DÜZENLENMESİ, GEREKLİ ALT YAPI ANALİZLERİNİN YAPILMASI, TEKNİK VE SOSYAL ALT YAPI DONATI ALANLARININ AYRILMASI ŞARTIYLA KENTSEL DÖNÜŞÜMLE İLGİLİ YETKİLERİ B.ŞEHİR BELEDİYESİNE GEÇİCİ OLARAK DEVREDİLMİŞTİR..”
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yetki devrine ait bu kararda açıkça ifade ettiği gibi ilave emsal karşılığında teknik ve sosyal alt yapılara ilaveler gerektiği, ilave emsalin hiçbir şekilde 0.50 yi geçmemesi ve daha da önemlisi kentsel dönüşümün parsel değil ada bazında yapılması gerektiğini belirtmiştir..
Buna rağmen uygulamada kentsel dönüşümle ilgili plan kararlarının B.Şehirde Ada bazında değil genellikle parsel ölçeğinde verildiği, teknik ve sosyal alt yapıya hiçbir ilave yapılmadığı, ayrıca plan değişikliklerinde çeşitli plan notları ile 0.50 emsal kararın üzerine çıkıldığı görülmektedir.
Şüphesiz bu kararlardan en fazla etkilenecek ilçelerin başında da kuruluşundan itibaren planlı ve çağdaş bir kent olmanın en güzel örneklerini bünyesinde barındıran Nilüfer olacaktır.
Bugün Nilüfer ilçemizde insan başına düşen yeşil alan, park, trafik ve ulaşım eğitim ve sağlık kuruluşları ülkemiz standartlarının altına düşecek ve ilave emsal ve hatta çok daha üzerinde gelecek nüfus yoğunluğunun ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelecektir.
Bir taraftan belediyelerimizin diğer taraftan devlete ait arsa ve arazilerin adeta birbirleriyle yarışırcasına satılmasındaki yanlışlığı bu vesile ile bir defa daha üzülerek görmekteyiz..
Ayrıca İlave yoğunluk artışı ile kentlerimizin dikey değil yatay yönde gelişmesi yönündeki en üst ölçekteki telkin ve tavsiyelerin de gerçekleşmesi mümkün görülmemektedir.
Biz uzun süreden beri her zeminde bu yasanın kentsel dönüşümü gerçekleştirecek genişlikte ve derinlikte olmadığını söylüyor yazıyoruz..
Şimdi üzülerek görüyoruz ki bir de kentsel dönüşüm planlama ve uygulamadaki eksiklik yanlışlar eklenmiş bulunmaktadır.
Ayrıca özellikle depremsellik açısından son derece önemli olan zeminle ilgili jeofizik ve jeolojik etüdler buna dayalı olarak da parsel ölçeğinde mikrobölgeleme çalışmaları henüz tamamlanmamıştır.
B.Şehir Belediyemizin bu konuda başlatmış olduğu çalışmalar henüz neticelenmediği gibi bu konuda bugüne kadar elde edilen veriler de bazı ilçe belediyelerinde bulunmamaktadır.
Aynı şekilde birkaç yıl önce yapılan kent içi ulaşım master planı da kentimizi gelişme ve büyüme perspektifine uygun değildir.
Özellikle Nilüfer ilçemizde ulaşım master planı çok yetersiz olup bugünkünden farklı yeni ulaşım aksları, ulaşım modelleri, bunların mevcut ulaşım planı ile entegrasyonu konusunda yeni alternatifler sunmamaktadır.
Kentsel dönüşüm projeleri nasıl kentimizin üst ölçekli planları ile ahenk ve uyumlu olmak zorunda ise ulaşım master planı ve hafif raylı sistem ile de entegre olmalıdır.
Bütün bunlar ciddi ve bilimsel olarak ortaya konmadan yapılacak olan parsel ölçeğindeki planların ve kentsel dönüşüm projelerinin sağlıklı olacağını düşünmüyoruz.
Kentsel dönüşüm süreci insanlara hem daha güvenilir yapılar hem de sosyal, kültürel ortamlar ve teknik altyapılar sunmak zorundadır..
Kentsel dönüşüm plan ve projeleri ana hatları ile kentimizin ekonomik ve sosyal yapısı, tarihi ve kültürel dokusu, teknik mimari ve estetik özelliklerine uygun bir bütünlükte tasarlanması gerekir.
Bugün kentlerimizde kentsel dönüşüm adı altında yapılan iş parsel ölçeğinde yani binalara büyük yoğunluk artışı vererek onları yenilemekten ibarettir..
Kısacası geçtiğimiz yıllarda çıkarılan kentsel dönüşüm yasasının yürürlüğe girmesinden günümüze kadar 5 yıldan fazla zaman geçmiş olmasına rağmen bu konuda ciddi bir mesafe alındığı söylenemez..
Bu konuda gerek kuruluş yasasında gerekse 6306 sayılı kentsel dönüşüm yasasında geniş yetkilere sahip olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve B.Şehir Belediyesi kentsel dönüşümde yaşanan bu kaos ve kargaşayı bir an önce ortadan kaldırmak için gerekli önlemleri almalıdır.
Öncelikle de Kentsel dönüşümle ilgili hukuki sürece uyulmalı ve bakanlığın yetki devrinde ortaya koyduğu ilave emsal artışı ile oluşacak ilave yoğunluk ve nüfus artışının ihtiyacını karşılayacak teknik ve sosyal donatı ihtiyacı karşılanmadan bu artış yapılmamalıdır..
Bunun için de gelişmiş batı ülkelerinde yapılan kentsel dönüşüm uygulamalarından da faydalanılarak, devletin finansman ve kredi imkanlarıı devreye sokarak, kentsel dönüşümdeki yapılardaki her türlü KDV oranlarını sıfırlayarak çeşitli çözümler bulmak mümkündür..
Her gün Bursa da dahil olmak üzere çeşitli bölgelerimizde olası büyük depremlerin ayak seslerini duyuyoruz..
Yarınlar çok geç olabilir..