1 TAŞINMAZ DEĞERLEME RAPORU HALK GYO A.Ş. İSTANBUL ÜMRANİYE- KÜÇÜKBAKKALKÖY 2013_300_23_REVİZYON FİNANS MERKEZİ ARSA DAİRE
2 İÇİNDEKİLER 1. RAPOR ÖZETİ RAPOR BİLGİLERİ ŞİRKETİ VE MÜŞTERİYİ TANITICI BİLGİLER GENEL ANALİZ VE VERİLER GAYRİMENKULÜN BULUNDUĞU BÖLGENİN ANALİZİ VE KULLANILAN VERİLER MEVCUT EKONOMİK KOŞULLARIN, GAYRİMENKUL PİYASASININ ANALİZİ, MEVCUT TRENDLER VE DAYANAK VERİLER DEĞERLEME KONUSU GAYRİMENKUL HAKKINDA BİLGİLER GAYRİMENKULÜN YERİ VE KONUMU, GAYRİMENKULLERİN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ GAYRİMENKULÜN YAPISAL İNŞAAT ÖZELLİKLERİ FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ GAYRİMENKULÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ GAYRİMENKULÜN YASAL İNCELEMELERİ TAPU İNCELEMELERİ TAPU KAYITLARI TAKYİDAT BİLGİSİ VE DEVREDİLMESİNE İLİŞKİN KISITLAR BELEDİYE İNCELEMESİ İMAR DURUMU İMAR DOSYASI İNCELEMESİ ENCÜMEN KARARLARI, MAHKEME KARARLARI, PLAN İPTALLERİ V.B. DİĞER BENZER KONULAR YAPI DENETİM FİRMASI SON 3 YIL İÇERİSİNDEKİ HUKUKİ DURUMDAN KAYNAKLI DEĞİŞİM DEĞERLEMESİ YAPILAN PROJE DEĞERLEME ÇALIŞMALARI DEĞERLEME ÇELIŞMALARINDA KULLANILAN YÖNTEMLER DEĞERLEME İŞLEMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER TAŞINMAZIN DEĞERİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DEĞERLEME İŞLEMİNDE KULLANILAN VARSAYIMLAR, DEĞERLEME YÖNTEMLERİ VE BUNLARIN KULLANILMA NEDENLERİ DEĞER TESPİTİNE İLİŞKİN PİYASA ARAŞTIRMASI VE BULGULARI SATIŞ DEĞERİ TESPİTİ EMSAL KARŞILAŞTIRMA YÖNTEMİ İLE DEĞER TESPİTİ MALİYET YÖNTEMİ İLE DEĞER TESPİTİ GELİR YÖNTEMİ İLE DEĞER TESPİTİ KİRA DEĞERİ ANALİZİ VE KULLANILAN VERİLER GAYRİMENKUL VE BUNA BAĞLI HAKLARIN HUKUKİ DURUMUNUN ANALİZİ BOŞ ARAZİ VE GELİŞTİRİLMİŞ PROJE DEĞERİ ANALİZİ VE KULLANILAN VERİ VE VARSAYIMLAR İLE ULAŞILAN SONUÇLAR EN YÜKSEK VE EN İYİ KULLANIM ANALİZİ MÜŞTEREK VEYA BÖLÜNMÜŞ KISIMLARIN DEĞERLEME ANALİZİ HASILAT PAYLAŞIMI VEYA KAT KARŞILIĞI YÖNTEMİ İLE YAPILACAK PROJELERDE, EMSAL PAY ORANLARI ANALİZ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ FARKLI DEĞERLEME METOTLARININ VE ANALİZİ SONUÇLARININ UYUMLAŞTIRILMASI VE BU AMAÇLA İZLENEN YÖNTEMİN VE NEDENLERİNİN AÇIKLAMASI ASGARİ BİLGİLERDEN RAPORDA VERİLMEYENLERİN NİÇİN YER ALMADIKLARININ GEREKÇELERİ YASAL GEREKLERİN YERİNE GETİRİLİP GETİRİLMEDİĞİ VE MEVZUAT UYARINCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE BELGELERİN TAM VE EKSİKSİZ OLARAK MEVCUT OLUP OLMADIĞI HAKKINDA GÖRÜŞ DEĞERLEMESİ YAPILAN GAYRİMENKULÜN, GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIKLARI PORTFÖYÜNE ALINMASINDA SERMAYE PİYASASI MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE, BİR ENGEL OLUP OLMADIĞI HAKKINDA GÖRÜŞ SONUÇ SORUMLU DEĞERLEME UZMANININ SONUÇ CÜMLESİ NİHAİ DEĞER TAKDİRİ Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
3 1. RAPOR ÖZETİ DEĞERLENEN TAŞINMAZIN TÜRÜ : Arsa. Portföyde arsa olarak yer alması uygundur. DEĞERLENEN TAŞINMAZIN KISA TANIMI TAŞINMAZIN İMAR DURUMU : : İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, Küçükbakkalköy Mahallesi, 3328 ada 4 parsel ve 3328 ada 11 numaralı parselde yer alan ,10 ve ,57 m² yüzölçüme sahip arsalardır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın tarih ve 28/9522 sayılı Bakanlık Olur u ile onaylanan 1/1000 ölçekli İstanbul Finans Merkezi Uygulama İmar Planı sınırları dâhilinde; T3 lejantında, E:2,85, Toplam Emsal İnşaat Alanı Hakkı: ,93 m² yapılanma haklarına sahip olup, söz konusu Toplam Emsal İnşaat Alanı Hakkı planda belirtilen I ( m²) ve F ( m²) bölgelerinde kullanılacaktır. Planda emsal inşaat hakkının kullanılacağı bölgeler tarihinde yeni ada ve parsel numaraları ile tapu siciline tescil edilmiştir. KULLANILAN DEĞERLEME YÖNTEMLERİ : Değer tespitinde Emsal Karşılaştırma ve Gelir yöntemleri kullanılmıştır. DEĞERLEMETARİHİ : TESPİT EDİLEN DEĞER : (KDV hariç) TL Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
4 2. RAPOR BİLGİLERİ REVİZYON TARİHİ VE GEREKÇESİ : Sermaye Piyasası Kurulunun, tarih, sayılı yazısına istinaden revizyon yapılmış olup, değer tespitine ilişkin yeni bir çalışma yapılmamıştır. RAPORUN TARİHİ : RAPORUN NUMARASI : 2013_300_23 DEĞERLEME TARİHİ : DEĞERLEME BİTİŞ TARİHİ : DAYANAK SÖZLEŞMENİN TARİHİ : DAYANAK SÖZLEŞMENİN NUMARASI : 2013_300_11-24 RAPORUN KULLANIM AMACI ve YERİ DEĞERLEMENİN KONUSU ve AMACI RAPORU HAZIRLAYAN SORUMLU DEĞERLEME UZMANI DAHA ÖNCE DEĞERLEMESİNİN YAPILIP YAPILMADIĞINA İLİŞKİN BİLGİ : Rapor, Sermaye Piyasası Kurul Düzenlemeleri kapsamında GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIKLARI portföyü için hazırlanmıştır. Hazırlanan rapor, Sermaye Piyasası Kurulu nun (SPK) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Seri:VIII No:53 Tebliğinde belirtilen bilgileri asgari olarak içerecek şekilde hazırlanmıştır. : İş bu değerleme raporunun amacı; Rapor da detayları verilen taşınmazın değer tespitidir. : Fulya ŞENGÜL SPK Lisans No: Harita Mühendisi/Kontrolör : Mustafa NURAL SPK Lisans No: Genel Müdür Yardımcısı/Harita Mühendisi : Değerleme konusu taşınmaz için; Şirketimizce daha önce hazırlana raporlar ve takdir edilen değerler aşağıdaki gibidir: 28.12/2012 tarih ve 2012_300_57 numaralı değerleme raporunda değer KDV hariç; TL olarak takdir edilmiştir tarihli ve 2012_300_05,numaralı değerleme raporunda değer KDV hariç : TL olarak takdir edilmiştir tarih ve 2011_300_11_02 numaralı değerleme raporunda değer KDV hariç; TL olarak takdir edilmiştir. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
5 3. ŞİRKETİ VE MÜŞTERİYİ TANITICI BİLGİLER ŞİRKETİN UNVANI ŞİRKETİN ADRESİ MÜŞTERİYİ TANITICI BİLGİLER MÜŞTERİ ADRESİ MÜŞTERİ TALEBİNİN KAPSAMI ve VARSA GETİRİLEN SINIRLAMALAR : VEKTÖR GAYRİMENKUL DEĞERLEME A.Ş. : Ihlamurkuyu Mahallesi, Aytaşı Sokak, no:4 Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL : Halk Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. : Şerifali Çiftliği Tatlısu Mahallesi, Ertuğrulgazi Sokak, No:1, Yukarı Dudullu/Ümraniye/İSTANBUL : İş Bu Değerleme Raporu nun kapsamı; Rapor da detayları verilen taşınmazın güncel piyasa değerinin tespiti ve Sermaye Piyasası Mevzuatı gereğince, değerleme raporlarında bulunması gereken asgari hususlar" çerçevesinde değerleme raporunun hazırlanması olup, Müşteri tarafından getirilen bir kapsam ve sınırlama bulunmamaktadır. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
6 4. GENEL ANALİZ VE VERİLER 4.1. GAYRİMENKULÜN BULUNDUĞU BÖLGENİN ANALİZİ VE KULLANILAN VERİLER İSTANBUL İLİ İstanbul İli, kuzeyde Karadeniz, doğuda Kocaeli Sıradağları nın yüksek tepeleri, güneyde Marmara Denizi ve batıda ise Ergene Havzası su ayrımı çizgisi ile sınırlanmaktadır. İstanbul Boğazı, Karadeniz i, Marmara Denizi yle birleştirirken; Asya Kıtası yla Avrupa Kıtası nı birbirinden ayırmakta ve İstanbul Kentini de ikiye bölmektedir. İl alanı, idari bakımdan doğu ve güneydoğudan Kocaeli nin Karamürsel, Gebze, Merkez ve Kandıra İlçeleriyle, güneyden Bursa nın Gemlik ve Orhangazi İlçeleriyle, batı ve kuzeybatıdan Tekirdağ ın Çorlu Çerkezköy ve Saray İlçelerinin yanı sıra, Kırklareli nin de Vize İlçesi topraklarıyla çevrilidir. İstanbul nüfusunun; Ekim 2000 sayım sonuçları itibariyle kişilik Türkiye nüfusu içinde kişi ile %15 dir döneminde yılda ortalama 1 milyon 133 bin kişi, döneminde yılda ortalama kişi artış göstermiştir. Bu sonuca göre Türkiye geneline bakıldığında İstanbul un barındırdığı nüfus ve alan itibariyle taşımakta olduğu önem açıkça görülmektedir ve 2000 yılları arasında İstanbul için tespit edilen yıllık büyüme oran %2.83 tür. Daha önceki dönemde İstanbul un yıllık ortalama nüfus artış hızının %3.45 olarak gerçekleşmesi ve bu oranın bir kısmının göçlerden kaynaklanmasına karşın nüfus artış oranının düştüğü gözlenmektedir. Bunun sebepleri Türkiye genelindeki nüfus artış hızının (doğurganlık oranı) düşmesi ve göçün yavaşlamasıdır. Aralık 2007 sayım sonuçları itibariyle kişilik Türkiye nüfusu içinde kişi ile %17,8 dir sayım sonuçları itibariyle kişilik Türkiye nüfusu içinde kişi ile %17.7 e olarak saptanmıştır yılında İstanbul un nüfus artış oranı %4,90 olmuştur. Nüfus artış hızı artmakta olup, 2000 yılında ortalama %2.88, 2005 yılında ise % 2.5, 2010 yılında ise % 4,90 olmuştur. Toplam nüfus içerisinde (% 98,98) kent nüfusu, da (% 1,02) kırsal nüfusudur yılı verilerine göre incelendiğinde en yüksek nüfusa sahip ilçesi Bağcılar, en az nüfusa sahip ilçesi de Adalar olmuştur. İstanbul'da yaşayanların yaklaşık % 64,66'sı ( ) Avrupa Yakası; % 35,33'ü de ( ) Anadolu Yakasında yaşamaktadır sayım sonuçları itibariyle kişilik Türkiye nüfusu içinde kişi ile %18.2 e olarak saptanmıştır yılında İstanbul un nüfus artış oranı %3,8 olmuştur. Nüfus artış hızı artmakta olup, 2000 yılında ortalama %2.88, 2005 yılında % 2.5, 2010 yılında % 4,90, 2011 yılında ise % 3,8 olmuştur. Toplam nüfus içerisinde (% 98,93) kent nüfusu, da (% 1,03) kırsal nüfusudur yılı verilerine göre incelendiğinde en yüksek nüfusa sahip ilçesi kişi ile Bağcılar, en az nüfusa sahip ilçesi ise kişi ile Adalar olmuştur. İstanbul'da yaşayanların yaklaşık % 61,06 ( ) Avrupa Yakası; % 38,93'ü de ( ) Anadolu Yakası nda yaşamaktadır Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre il nüfusu aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
7 İstanbul'un 14'ü Anadolu Yakasında, 25'i Avrupa Yakasında olmak üzere toplam 39 ilçesi vardır. Bunlar: Adalar, Arnavutköy, Ataşehir, Avcılar, Bağcılar, Bahçelievler, Bakırköy, Başakşehir, Bayrampaşa, Beşiktaş, Beylikdüzü, Beyoğlu, Büyükçekmece, Beykoz, Çatalca, Çekmeköy, Esenler, Esenyurt, Eyüp, Fatih, Gaziosmanpaşa, Güngören, Kadıköy, Kağıthane, Kartal, Küçükçekmece, Maltepe, Pendik, Sancaktepe, Sarıyer, Silivri, Sultanbeyli, Sultangazi, Şile, Şişli, Tuzla, Ümraniye, Üsküdar ve Zeytinburnu dur. Türkiye topraklarının %9,7 sini kaplayan İstanbul, nüfus varlığı açısından da ülkenin en önemli ili durumundadır. ÜMRANİYE İLÇESİ Konumu: Ümraniye İlçesi; İstanbul Metropoliten alan sınırları içerisinde ve Anadaolu yakasında konumlanmıştır. Batısında Üsküdar, güneyinde Ataşehir, güneydoğusunda Kadıköy, doğusunda Ümraniye ilçeleri bulunmaktadır. İlçe 14 mahalle, 6 belde ve 4 köyden oluşur. 22 bin hektarlık bir yerleşim alanına sahiptir. Bölgenin topografik yapısı çeşitlilik göstermekte ancak genellikle düzgün yapılaşmaya izin verecek eğimdedir. Nüfus: Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2011 verilerine göre Ümraniye İlçesi nin nüfusu kişi olarak belirlenmiştir. İstanbul Metropoliten alan sınırları içerisinde doğu yakasında bulunan Ümraniye 1970 li yıllarda sanayi faaliyetlerinin yoğunlaşmaya başlamasıyla hızlı bir gelişim göstermiştir. İlçe ve belediye statüsü kazanmadan önce Üsküdar İlçesi ne bağımlı gelişen Ümraniye yerleşim süreci içinde; sanayi, hizmet ve ticaret sektörlerindeki gelişimi ile çevre yerleşmelere hizmet verir konumuna gelmiştir. Ümraniye İstanbul' un en hızlı kentleşen ve nüfusu hızla artan; köy ve yöre geleneklerinin de aynen muhafaza edildiği bir kentleşme örneğidir. İstanbul'un nüfus bakımından en kalabalık ikinci ilçesidir. İlçe 14 mahalle, 6 belde ve 4 köyden oluşur. 22 bin hektarlık bir yerleşim alanına sahiptir. Ümraniye, ekonomik çeşitlilik açısından çok zengin bir yöredir. Küçük imalat sanayisinden konfeksiyona, yedek parça ve ağaç ürünleri üretimine kadar çeşitlilik göstermektedir Ümraniye İlçesinde toplam 79 adet İlköğretim Okulu, 18 adet Ortaöğretim Okulu, 2 adet Okul Öncesi Eğitim Okulu, 2 adet Özel Eğitim Okulu, 1 adet Halk Eğitim ve 1 adet Mesleki Eğitim Okulu, 72 adet Özel Okul bulunmaktadır. Ulaşım: Ümraniye Bölgesi, karayolu ile Boğaziçi Köprüsü nden 5 km, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü nden 9 km Harem Otogarı ndan 6 km, Haydarpaşa Tren Garı ndan 6 km ve Sabiha Gökçen Havalimanı ndan 23 km mesafede bulunmaktadır. TEM Otoyolu ilçenin güneyinden geçmekte olup, aynı zamanda ilçenin güney sınırını oluşturmaktadır. E-5 Karayolu ise ilçensin güneyinden yer almaktadır. Üsküdar Şile yolu ilçenin kuzey sınırında kalmaktadır. Bölgeden karayolu ile Kadıköy, Üsküdar, Ataşehir ve Çekmeköy gibi merkezlere ulaşım sağlanmaktadır. E-5 Karayolu, Alemdağ Caddesi, Mithatpaşa Caddesi, İncirli Caddesi ve Atatürk Havalimanı Caddesi ilçede ulaşım ve trafik yoğunluğu yaşanan güzergahların başlıcalarıdır. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
8 4.2. MEVCUT EKONOMİK KOŞULLARIN, GAYRİMENKUL PİYASASININ ANALİZİ, MEVCUT TRENDLER VE DAYANAK VERİLER DÜNYA EKONOMİSİNDE GELİŞMELER yılı, ekonomik göstergelerin şekillenmesinde uluslararası koşullar önemli belirleyiciler olmuştur. Küresel kriz süresince başta ABD ve Avro Bölgesi ülkelerinde uygulanan eşzamanlı parasal genişleme ve ekonomiyi canlandırma paketlerinin etkisiyle krizin daha da derinleşmesi engellenmiştir Bu süreçte gelişmiş ülkelerde güven göstergeleri iyileşmiş, reel ekonomik göstergelerde ılımlı bir toparlanma başlamış, Avro Bölgesinde sorunlu ülkelerin kamu finansman maliyetleri azalmış ve parasal aktarım mekanizmasındaki aksaklıklar kısmen aşılmıştır. Gelişmiş ekonomilerde yaşanan ılımlı toparlanmanın yanında parasal genişleme sonucu oluşan likidite bolluğu, risk iştahını artırmış ve gelişmekte olan ekonomilere giden sermaye akımları artmıştır yılında gelişmekte olan ekonomilerdeki büyüme performanslarının katkısıyla yaşanan küresel ekonomide toparlanma eğilimi 2012 yılında sürdürülememiştir yılı, Avro Bölgesinde durgunluk, mali sürdürülebilirlik, sorunlu ülkelerin parasal birlikten ayrılacağına yönelik tartışmalar ile ABD deki mali uçurum ve borç tavanı tartışmaları gibi gelişmiş ülkeler kaynaklı aşağı yönlü risklerin baskın olduğu bir yıl olmuştur. Öte yandan, küresel büyümenin dinamiğini oluşturan gelişmekte olan ülkelerin birçoğunun maruz kaldıkları yüksek sermaye girişlerinin oluşturduğu; enflasyon, reel kur değerlenmesi, hızlı kredi artışı risklerini azaltmak ve finansal güveni tesis etmek amacıyla uyguladıkları makro ihtiyati tedbirler ve azalan ihracat gelirleri, bu ülkelerin ekonomilerinin de yavaşlamasına neden olmuştur. ABD ekonomisi 2012 yılında yüzde 2,8 büyümüştür yılının ilk yarısından itibaren tüketici güveni, istihdam, konut piyasaları ve diğer öncü göstergelerde kaydedilen olumlu gelişmeler ve 2013 yılının ilk yarısına ait GSYH verileri, ABD ekonomisinde toparlanma eğiliminin kuvvetlendiğini göstermektedir. 22/05/2013 tarihinde ABD Merkez Bankası, ekonomide istikrarlı bir büyüme görülmesi durumunda tahvil alımlarını azaltacağını açıklamıştır. Ancak, genişlemeci para politikalarına, işsizlik oranı yüzde 6,5 seviyesine düşünceye kadar, enflasyon oranı ve beklentileri yüzde 2,5 seviyesini aşmadığı sürece devam edileceği belirtilmiştir. ABD Merkez Bankasının 22 Mayıs ve 19 Haziran 2013 tarihindeki açıklamaları, piyasalar tarafından genişlemeci para politikasından çıkış sinyali olarak algılanmıştır. Bu süreçte, gelişmekte olan ekonomilerden sermaye çıkışları yaşanmış, bu ülkelerde tahvil faiz oranları artmış, borsalar ve ulusal para birimleri değer kaybetmiştir. OECD tarafından açıklanan en güncel bileşik öncü gösterge verileri, küresel ekonomide toparlanma eğiliminin yavaşlamaya rağmen devam ettiğini, ancak ülkelerin büyüme performanslarında ayrışma yaşandığını göstermektedir. Gelişmiş OECD ekonomilerinde büyüme ivme kazanmakta, gelişmekte olan ekonomilerde ise yavaşlama eğilimi görülmektedir. Başta Çin olmak üzere gelişmekte olan ekonomilerde büyümenin yavaşladığı bir evreye girilmiş olması ve ABD Merkez Bankasının parasal genişleme politikasından çıkış stratejisine bağlı olarak şekillenecek olan küresel likidite koşulları, önümüzdeki dönemde küresel ekonomik görünüm üzerinde belirleyici iki temel unsur olarak öne çıkmaktadır. Dünya ekonomisinde yaşanan bu gelişmeler ve ABD Merkez Bankasının açıklamalarının etkisiyle gelişmekte olan ülkelerde yaşanan finansal dalgalanmanın ardından, uluslararası kuruluşlar büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize etmiştir. IMF, 2012 yılı Ekim ayında 2013 yılı dünya büyümesini yüzde 3,6 tahmin ederken 2013 yılı Ekim ayında bu tahminini yüzde 2,9 seviyesine indirmiştir. IMF, ekonomik iyileşmenin sınırlı kalacağı beklentisiyle 2014 yılı dünya büyüme tahminini de yüzde 4,1 den yüzde 3,6 ya düşürmüştür. Dünya ticaret hacminde azalma eğilimi devam etmektedir yılında yüzde 6,1 oranında gerçekleşen dünya ticaret hacmi artış hızı, küresel ekonomik faaliyetlerdeki yavaşlamaya bağlı olarak 2012 yılında yüzde 2,7 ye gerilemiştir. Dünya ticaret hacmi artışının küresel ekonomik Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
9 aktivitedeki iyileşmeye bağlı olarak 2013 yılında yüzde 2,9, 2014 yılında ise yüzde 4,9 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Gelişmiş ülkelerde uygulanan genişlemeci para politikalarına rağmen, küresel ölçekte ciddi bir enflasyonist baskı hissedilmemiştir yılında küresel düzeyde yüzde 3,9 olarak gerçekleşen enflasyon oranının, 2013 ve 2014 yıllarında yüzde 3,8 olacağı tahmin edilmektedir. Önümüzdeki dönemde küresel düzeyde petrol ve emtia fiyatlarında beklenen gerilemeden dolayı enflasyonist baskıların düşük olacağı, ancak bazı gelişmekte olan ülkelerde iç talepteki canlanmayla beraber enflasyonun yükselebileceği öngörülmektedir. ABD Merkez Bankasının kısa vadede parasal genişlemeden çıkış stratejisi, orta ve uzun vadede ise faiz artırma sürecinde izleyeceği yöntem küresel likidite koşulları ve sermaye akımları üzerinde belirleyici olacaktır. Orta ve uzun vadede sermaye hareketlerinde iktisadi temellerin belirleyici olması beklense de kısa vadede gelişmiş ülkelerin para politikalarından kaynaklanan belirsizlikler, finansal dalgalanmalara yol açabilecektir. Önümüzdeki dönemde küresel likiditenin azalacak olması, yapısal sorunlara sahip gelişmekte olan ülkelerin piyasalarında oynaklığa yol açabilecek ve bu ülkelerin para birimleri üzerinde baskı oluşturabilecektir. Dünya Ekonomisinde Temel Göstergeler Kaynak: IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu, Ekim 2013 (1) IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu, Nisan 2013 (2) IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu, Temmuz Güncellemesi 2013 (3) Gerçekleşme Tahmini Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
10 TÜRKİYE EKONOMİSİ 2010 ve 2011 yıllarında kaydedilen yüksek büyüme hızları sonrasında iç ve dış talebi dengelemeye yönelik alınan tedbirler sonucunda 2012 yılında büyüme hızı yavaşlamıştır yılında beklenen büyüme oranı %3,2 iken %2,2 olarak gerçekleşmiştir yılının ilk yarısında yurt içi talep tekrar canlanma eğilimine girmiş; özel ve kamu tüketimi ile kamu sabit sermaye yatırımları kaynaklı bir büyüme gerçekleşmiştir. İthalattaki hızlanma nedeniyle net ihracatın büyümeye katkısı negatif 1,8 puan olarak kaydedilmiştir. İlk altı aydaki yüzde 3,7 oranında büyümenin ardından yılın ikinci yarısında, ilk yarıda olduğu gibi, nihai yurt içi talebin büyümeye olumlu katkısının, net ihracatın ise büyümeye negatif katkısının devam etmesi öngörülmektedir. Yılın üçüncü ve dördüncü çeyreğinde sanayi üretiminin artış eğilimini koruması, büyümeye hizmetler sektörünün yüksek katkı vermeye devam etmesi beklenmektedir. Böylece, finansal göstergelerdeki dalgalanmanın reel ekonomiye etkisinin sınırlı kalacağı öngörüsü altında, 2013 yılında büyümenin yüzde 3,6 olacağı tahmin edilmektedir. Euro Bölgesindeki olumsuz ekonomik görünüme rağmen Türkiye nin kredi notunun artırılması, cari açıkta oluşan düzelme ve yeni bir not artırımı yönündeki beklentilerin oluşturduğu olumlu etkiyle 2012 yılının ikinci yarısından itibaren 2013 yılı Mayıs ayına kadar Türk mali piyasaları istikrarlı bir şekilde büyümüş ve diğer ülkelere göre pozitif ayrışmıştır. Bu dönemde Türkiye ye yurt dışı yerleşiklerce portföy girişi artmıştır yılı Mayıs ayından itibaren ABD Merkez Bankasının, parasal genişlemeyle piyasaya verilen likiditeyi azaltabileceğine dair açıklamalarının küresel ekonomideki belirsizlikleri artırması sonucunda gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımlarında dalgalanmalar yaşanmaya başlamıştır. Sermaye akımlarında yaşanan bu dalgalanmalar sonucunda, gelişmekte olan ülkelerin çoğunda gözlendiği gibi, Türk Lirasının oynaklığı artmış ve piyasa faiz oranları yükselmiştir. Küresel ekonomide yaşanan bu gelişmeler sonrası Merkez Bankası, Mayıs ayı sonlarından itibaren Türk Lirasında yaşanan dalgalanmaları sınırlamayı, Türk Lirasına yönelik olası spekülasyonları engellemeyi ve enflasyona ilişkin beklentilerdeki bozulmayı azaltmayı amaçlayan politikalar uygulamaya başlamıştır. Bu doğrultuda Banka, faiz koridorunun üst sınırını artırıp ek parasal sıkılaştırma uygulamalarına daha sık başvurarak piyasaya sağladığı likiditenin maliyetini görece artırmıştır. Bunun yanı sıra, Banka piyasa ihtiyaçlarını gözeterek Türk Lirasındaki oynaklığı azaltma amacıyla çeşitli tarihlerde döviz satım ihaleleri gerçekleştirmiştir. ORTA VADELİ PROGRAM ( ) 1. Büyüme 2014 yılında GSYH büyümesi yüzde 4 olarak öngörülmüştür ve 2016 yıllarında ise üretken alanlara yönelik yatırımlarla desteklenen, daha çok yurt içi tasarruflarla finanse edilen, verimlilik artışına dayalı bir büyüme stratejisiyle GSYH artış hızı yüzde 5 olarak hedeflenmiştir. 2. Kamu Maliyesi 2013 yılı sonunda yüzde 0,8 olacağı tahmin edilen kamu kesimi açığının GSYH ya oranının, Program dönemi sonunda yüzde 0,5 e gerilemesi hedeflenmektedir. 3. Ödemeler Dengesi 2013 yılında 153,5 milyar dolar olması beklenen ihracatın dönem sonunda 202,5 milyar dolara, 251,5 milyar dolar olması beklenen ithalatın dönem sonunda 305 milyar dolara ulaşacağı tahmin edilmektedir. Böylece 2013 yılında 98 milyar dolar olan dış ticaret açığı dönem sonunda 102,5 milyar dolara yükselecektir. Program döneminde yurt içi tasarrufları artırmaya ve ekonominin üretim yapısının ithalata olan yüksek bağımlılığını azaltmaya yönelik politikaların da katkısıyla, 2013 yılında yüzde 7,1 olarak gerçekleşmesi beklenen cari işlemler açığının GSYH ya oranının dönem sonunda yüzde 5,5 e inmesi hedeflenmektedir. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
11 4. İstihdam 2013 yılı sonunda yüzde 9,5 olacağı tahmin edilen işsizlik oranının 2016 yılında yüzde 8,9 seviyesine gerileyeceği öngörülmektedir. 5. Enflasyon Toplam talep koşullarının enflasyona düşüş yönünde yaptığı katkının Program döneminde devam edeceği öngörülmektedir. Gıda enflasyonunun yüzde 7 civarında dalgalanacağı ve vadeli işlemler piyasaları göstergeleri dikkate alınarak Brent tipi ham petrol fiyatının 2013 yılındaki 108,8 dolar seviyesinden tedricen azalarak dönem sonunda 93,1 dolara gerileyeceği varsayılmıştır. TÜFE yıllık artış hızının 2014 yılındaki yüzde 5,3 seviyesinden dönem sonunda yüzde 5 e gerileyeceği tahmin edilmektedir. TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER-ORTA VADELİ PROGRAM Not: Tablodaki rakamlar yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir. (1) Gerçekleşme Tahmini (2) Program (3) Sabit fiyatlarla yüzde değişimi göstermektedir. (4) Ödemeler dengesinde gösterildiği gibidir. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
12 Türkiye nin Kredi Notu: Türkiye ilk olarak Fitch in, 5 Kasım 2012 de ülkenin uzun vadeli yabancı para cinsinden kredi notu BB+ dan BBB- ye çıkarmasıyla yatırım yapılabilir seviyeye yükseltilirken, Moody s 16 Mayıs 2013 te ülkenin BA1 yabancı para cinsinden uzun vadeli kredi notunu bir basamak artırarak BAA3 yapmıştı. Japon Kredi Derecelendirme Kuruluşunun da (JCR), 23 Mayıs ta Türkiye nin kredi notunu iki basamak artırarak yatırım yapılabilir seviye olan BBB- ye yükseltirken, Kanada merkezli uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Dominion Bond Rating Services (DBRS), Türkiye nin uzun vadeli yabancı para cinsinden kredi notunu BBB- ile yatırım seviyesine çıkardı. Standard and Poor s (S&P) 27 Mart 2013 te Türkiye nin kredi notunu BB den BB+ ya yükseltmiş, ancak yatırım yapılabilir seviyenin bir basamak altında bırakmıştı. Yapı İzin İstatistikleri, Ocak - Haziran yılının ilk altı ayında bir önceki yıla göre belediyeler tarafından Yapı Ruhsatı verilen yapıların bina sayısı %10,7, yüzölçümü %4,2, değeri %7,5, daire sayısı %7,7 oranında arttı yılının ilk altı ayında Yapı Ruhsatına göre yapıların yüzölçümü m2 iken; bunun m2 si (%58,7) konut, m2 si (%25,1) konut dışı ve m2 si (16,2%) ise ortak kullanım alanı olarak gerçekleşti. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
13 Kentsel Dönüşüm: 35 ilde başlatılan kentsel dönüşüm projeleri inşaat sektörünü ve çimentoya, yalıtımdan cama kadar 120 alt sektörü olumlu etkileyeceği öngörülmektedir. boyadan Kentsel dönüşüm ile birlikte 400 milyar dolarlık ekonomi yaratması beklenmektedir. Mütekabiliyet Yasası: Mütekabiliyet yasasıyla birlikte, bireylerin Türkiye de gayrimenkul satın alımında mütekabiliyet zorunluluğu kaldırıldı. Yeni yasanın, özellikle Körfez ülkelerinden bireysel yatırımcılara konut edinimi konusunda olanak sağlaması sebebiyle, ticari gayrimenkul pazarına yasanın çok büyük bir etkisinin olması beklenmektedir. 2 B Yasası: Orman vasfını yitirmiş alanların ticaret ve konut fonksiyonlarına dönüşümüne olanak veren 2B yasası 25 Nisan 2012 de yürürlüğe girdi. Bu yasanın, İstanbul un başlıca alt pazarlarında ve Türkiye genelinde proje geliştirmeye uygun arsa arzında artış sağlaması ile yeni projelerin ivme kazanması beklenmektedir. Küresel belirsizliklerin arttığı ve dış finansman koşullarının giderek zorlaştığı konjonktürde Türkiye ekonomisinin dayanıklılığının korunması açısından son yıllarda uygulanan ihtiyatlı maliye politikalarının önümüzdeki dönemde de devam etmesi kritik önem taşımaktadır. Mali disiplinin kalitesini artıracak, tasarruf açığını azaltacak, kaynakların üretken alanlara yönlendirilmesini sağlayacak, iş ve yatırım ortamını daha da geliştirecek, işgücü piyasalarında esnekliği artıracak ve kayıtlı ekonomiye geçişi hızlandıracak yapısal reformların sürdürülmesi ekonomide istikrarı destekleyecektir. Türkiye de ekonomik büyümenin kazandığı ivme ile birlikte ekonominin daha güçleneceği beklentisi ile birlikte, Arap dünyasında yaşanan değişiklikler ve özellikle Suriye-Mısır ile ilgili karışıklığın sonucunun ne olacağı belirsizliğini korumaktadır. Kaynak:TÜİK, SPK, DPT, TÜSİAD, TCMB, IMF, OECD Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
14 5. DEĞERLEME KONUSU GAYRİMENKUL HAKKINDA BİLGİLER 5.1. GAYRİMENKULÜN YERİ VE KONUMU Değerleme konusu gayrimenkul, İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, Küçükbakkalköy Mahallesi, Çamlıca Bağlantı Yolu, Ihlamur Sokak, 3328 Ada, 4 ve 11 parsel numaralarında kayıtlı arsalardır. Arsa, batıda ve doğuda üzerinde hafriyat çalışmaları devam eden arsalarla, kuzeyde Şenol Güneş Bulvarı, güneyde ise özellikle son yıllarda lüks konutların inşa edilmiş olduğu Batı Ataşehir olarak tanımlanan toplu konut alanı ile çevrelenmiştir. Taşınmaz yakın çevresi üzerinde hafriyat çalışmaları ve zemin güçlendirme işlemleri devam eden arsalar ile çevrilidir. Taşınmazın üzerinde bulunduğu ada üstünde hafriyat çalışmaları devam etmektedir. Ayrıca 4 ve 11 parsel üzerindeki çalışmaların diğer parsellere göre daha önce biteceği öğrenilmiştir. Ekspertize konu arsa; Çamlıca Çevreyolu kenarında konumlandığından, bölgede henüz konut, ticaret vb. yapılaşmalar başlamamıştır. Bölgenin özellikle mevcut imar koşulları dahilinde ticaret, iş merkezi, konut vb. fonksiyonlu olarak gelişmesi beklenmektedir, bu nedenle de bölgeye yatırımlar yapılmaktadır. Arsanın kuzeyinde bulunan Şenol Güneş Bulvarı sınırı itibariyle konut fonksiyonu hakim olup, bölge gelişmeye devam etmektedir. Arsanın güneyinde yer alan Batı Ataşehir bölgesi ise site özellikli, lüks konutların yer aldığı, kısmen de ticaret fonksiyonlu gelişmekte olan bir bölgedir. Taşınmazın yakın çevresinde Ümraniye Şerifali Mahallesi, Soyak Yenişehir Siteleri, Doğu Ataşehir Atatürk Mahallesi, Ağaoğlu My Towerland Projesi, Batı Ataşehir - Uphiil Court, Ağaoğlu My World, Kent Plus, Varyap Meridyan, Deluxe Ataşehir Siteleri bulunmaktadır. Bölge konut projelerinin mevcut olduğu, gelişmeye devam etmekte olan bölgedir. Değerleme konusu arsa Finans Merkezi alanında kalmakta olup, bölgede rapor tarihi itibari faaliyeti sürdürülen Sarphan Projesi yer almaktadır. Gayrimenkulün konumlandığı bölge, sosyo-ekonomik olarak üst gelir grubunun ikamet ettiği, Ümraniye Şerifali Mahallesi ise konut fonksiyonlu gelişen, yeni binaların sıklıkla yer aldığı, nüfus yoğunluğunun giderek artmakta olduğu ve sosyo-ekonomik açıdan orta, orta-üst gelir grubunun ikamet ettiği bir yerleşim yeridir. Taşınmazın asfalt yolu mevcut olup; özel araçla ulaşım sağlanmaktadır. Taşınmaz Çamlıca Çevreyolu na 226 m, Ümraniye Şerifali Mahallesi ne 995 m, Batı Ataşehir Toplu Konut Alanı na 256 m, Doğu Ataşehir Merkezi ne 1 km, E-5 Karayolu na 2,5 km mesafededir. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
15 5.2. GAYRİMENKULLERİN TANIMI ve ÖZELLİKLERİ Değerleme konusu gayrimenkuller, İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, Küçükbakkalköy Mahallesi, Ihlamurluyu Sokağı, 3328 Ada, 4 ve 11 parsel parsel numaralarında kayıtlı arsalardır. İstanbul Deprem Bölgeleri Haritası na göre 2. Derece Deprem Bölgesi nde kalmaktadır. Taşınmazın üzerinde şantiye kurulmuş olup, zemin güçlendirme ve temel üstü hafriyat işlemlerine devam edilmektedir. Değerleme konusu parselin güneyinde, Batı Ataşehir istikametinden gelen asfalt yol mevcuttur. Taşınmaz TEM Otoyolu na cepheli olup, reklam kabiliyeti yüksektir. EK 1: Taşınmaza Ait Fotoğraflar GAYRİMENKULÜN YAPISAL İNŞAAT ÖZELLİKLERİ Söz konusu arsa üzerinde henüz yapı bulunmamakla beraber hafriyat işlemleri devam etmektedir FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ Değerleme konusu parsel üzerinde yapı bulunmamaktadır GAYRİMENKULÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ Değerlemesi yapılan taşınmazın bulunduğu bölgede altyapı mevcuttur GAYRİMENKULÜN YASAL İNCELEMELERİ TAPU İNCELEMELERİ TAPU KAYITLARI TAPU KAYIT BİLGİLERİ İLİ : İSTANBUL İLÇESİ : ÜMRANİYE MAHALLESİ : KÜÇÜkBAKKALKÖY KÖYÜ : --- SOKAĞI : --- MEVKİİ : --- SINIRI : PLANINDADIR PAFTA NO : --- ADA NO : PARSEL NO : 4 11 YÜZÖLÇÜMÜ : , ,57 NİTELİĞİ : ARSA ARSA YEVMİYE NO : CİLT NO : 1 1 SAHİFE NO : EDİNİM TARİHİ : MALİK : HALK GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
16 TAKYİDAT BİLGİSİ VE DEVREDİLMESİNE İLİŞKİN KISITLAR DEĞERLEMESİ YAPILAN GAYRİMENKULLER İLE İLGİLİ HERHANGİ BİR TAKYİDAT (DEVREDİLEBİLMESİNE İLİŞKİN SINIRLAMA) OLUP OLMADIĞI HAKKINDA BİLGİ DEVREDİLEMESİNE İLİŞKİN KISITLAMALAR 3328 Ada, 4 ve 11 numaralı parseller REHİNLER BÖLÜMÜNDE: 19/11/2013 tarihinde, Ümraniye Tapu Müdürlüğü nden alınan yazılı takyidat belgesine göre değerleme konusu parseller üzerinde herhangi bir rehin bulunmamaktadır. ŞERHLER BÖLÜMÜNDE: 19/11/2013 tarihinde, Ümraniye Tapu Müdürlüğü nden alınan yazılı takyidat belgesine göre değerleme konusu parseller üzerinde herhangi bir şerh bulunmamaktadır. BEYANLAR BÖLÜMÜNDE; 19/11/2013 tarihinde, Ümraniye Tapu Müdürlüğü nden alınan yazılı takyidat belgesine göre değerleme konusu parseller üzerinde herhangi bir beyan bulunmamaktadır BELEDİYE İNCELEMESİ İMAR DURUMU Değerleme konusu parsel; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın tarih ve 28/9522 sayılı Bakanlık Olur u ile onaylanan 1/1000 ölçekli İstanbul Finans Merkezi Uygulama İmar Planı sınırları dahilinde; T3 lejantında, E:2,85, Toplam Emsal İnşaat Alanı Hakkı: ,93 m² yapılanma haklarına sahip olup, söz konusu Toplam Emsal İnşaat Alanı Hakkı planda belirtilen I ( m²) ve F ( m²) bölgelerinde kullanılacaktır. Değerleme konusu 3323 ada 3 parselin konumlandığı Finans Merkezi bölgesinin güney-doğu tarafı 1/1.000 ölçekli planlarda Özel Proje Alanı olarak TOKİ mülkiyetine ayrılmış olup, söz konusu alanda yer alan parsellere Finans Merkezi nin diğer kısımlarında bölgeler gösterilmiştir. Eski 3323 ada 3 parsel; 25/12/2012 tarih yevmiye numarası ile ifrazen taksim işleminden 3328 ada 4 ve 3328 ada 11 parsel olarak tescil edilmiştir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Halk Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. arasında Finans Merkezi projesinin uygulama aşamasına ilişkin hususları içeren Mutabakat ve Protokol Metni imzalanmıştır. Bu protokol metninin eki olan tasarım el kitabında Finans Merkezindeki parseller üzerinde yapılabilecek inşaat alanları belirtilmiş olup, Halk GYO A.Ş. ye ait parseller için belirtilen inşaat alanları aşağıda sunulmuştur Ada 4 parselde; podyum üstü inşaat alanı m², toplam inşaat alanı m²; 3328 Ada 11 parselde; podyum üstü inşaat alanı m², toplam inşaat alanı m²; Olmak üzere 3328 ada 4 ve 11 numaralı parseller için podyum üstü inşaat alanı m², toplam inşaat alanı ise m² olarak belirlenmiştir. Değer tespitine ilişkin hesaplamalarda 1/1.000 ölçekli plan hükümleri esas alınmıştır. ESKİ-BRÜT PARSEL ALANI M² MASTER PLAN PARSEL ALANI M² EMSAL YAPILABİLİR POYUM ÜSTÜ TOPLAM İNŞAAT ZEMİN KAT YAPI OTURUM 9 VE ÜZERİ KAT MEVCUT EMSAL ALANI M² İNŞAAT ALANI M² ALANI M² ALANI M² ALANI M² İNŞAAT ALANI M² OTOPARK ADEDİ 16337, Protokol Metni Eki Tasarım El Kitabında Belirtilen Alan Tablosu- GEREKLİ SIĞINAK ALANI M² 57461, ,57 2, ,00 TOPLAM Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
17 - İstanbul Finans Merkezi 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı İMAR DOSYASI İNCELEMESİ Taşınmaz; arsa vasıflı olup; üzerinde herhangi bir yapı bulunmamaktadır. Bu nedenle Ümraniye Belediyesi ne imar dosyası incelemesi yapılmamıştır ENCÜMEN KARARLARI, MAHKEME KARARLARI, PLAN İPTALLERİ V.B. DİĞER BENZER KONULAR Taşınmazla ilgili mahkeme kararı, encümen kararı, plan iptali gibi bir husus bulunmamaktadır YAPI DENETİM FİRMASI YAPI DENETİM KURULUŞU VE DENETİMLERİ DEĞERLEMESİ YAPILAN PROJELER İLE İLGİLİ OLARAK, 29/6/2001 TARİH VE 4708 SAYILI YAPI DENETİMİ HAKKINDA KANUN UYARINCA DENETİM YAPAN YAPI DENETİM KURULUŞU (TİCARET ÜNVANI, ADRESİ VB.) VE DEĞERLEMESİ YAPILAN GAYRİMENKUL İLE İLGİLİ OLARAK GERÇEKLEŞTİRDİĞİ DENETİMLER HAKKINDA BİLGİ Konu taşınmaz üzerinde her hangi bir yapı bulunmamaktadır. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
18 SON 3 YIL İÇERİSİNDEKİ HUKUKİ DURUMDAN KAYNAKLI DEĞİŞİM DEĞERLEMESİ YAPILAN GAYRİMENKUL İLE İLGİLİ VARSA SON ÜÇ YILLIK DÖNEMDE GERÇEKLEŞEN ALIM-SATIM İŞLEMLERİNE VE GAYRİMENKULÜN HUKUKİ DURUMUNDA MEYDANA GELEN DEĞİŞİKLİKLERE (İMAR PLANINDA MEYDANA GELEN DEĞİŞİKLİKLER, KAMULAŞTIRMA İŞLEMLERİ V.B.) İLİŞKİN BİLGİ TAPU SİCİL MÜDÜRLÜĞÜ BİLGİLERİ (Son Üç Yılda Gerçekleşen Alım-Satım Bilgileri) BELEDİYE BİLGİLERİ (İmar Planında Meydana Gelen Değişiklikler, Kamulaştırma İşlemleri V.B. Bilgiler) : : Taşınmaz; tarihinde yevmiye no ile Halk Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. lehine ticari şirketlere ayni sermaye konulması işleminden tescil edilmiştir. Değerleme konusu eski 3323 ada 3 parsel; 25/12/2012 tarih yevmiye numarası ile ifrazen taksim işleminden 3328 ada 4 ve 3328 ada 11 parsel olarak tescil edilmiştir. Değerleme konusu taşınmazın imar durumuna ilişkin son 3 yıl içerisinde yapılan değişiklikler aşağıda kronolojik olarak özetlenmiştir tasdik tarihli 1/1.000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planı kapsamında E:2,50 Hmax: serbest yapılanma koşullarında Merkezi İş Alanı lejantında kalmakta iken; tasdik tarihli İstanbul İli Ümraniye İlçesi Ataşehir Toplu Konut Alanı Ticaret alanı 1/1.000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planı kapsamında Emsal: 2,5 Hmax: serbest yapılanma koşullarında Ticaret Alanı lejantında kalmakta idi. İş bu Rapor tarihi itibari ile; Değerleme konusu parsel; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın tarih ve 28/9522 sayılı Bakanlık Olur u ile onaylanan 1/1000 ölçekli İstanbul Finans Merkezi Uygulama İmar Planı sınırları dahilinde; T3 lejantında, E:2,85, Toplam Emsal İnşaat Alanı Hakkı: ,93 m² yapılanma haklarına sahip olup, söz konusu Toplam Emsal İnşaat Alanı Hakkı planda belirtilen I ( m²) ve F ( m²) bölgelerinde kullanılacaktır. Planda emsal inşaat hakkının kullanılacağı bölgeler henüz yeni ada ve parsel numaraları ile tapu siciline tescil edilmemiştir. Planda belirtilen I ve F bölgeleri; 25/12/2012 tarih yevmiye numarası ile ifrazen taksim işleminden 3328 ada 4 ve 3328 ada 11 parsel olarak tescil edilmiştir DEĞERLEMESİ YAPILAN PROJE EĞER BELİRLİ BİR PROJEYE İSTİNADEN DEĞERLEME YAPILIYORSA, PROJEYE İLİŞKİN DETAYLI BİLGİ VE PLANLARIN VE SÖZ KONUSU DEĞERİN TAMAMEN MEVCUT PROJEYE İLİŞKİN OLDUĞUNA VE FARKLI BİR PROJENİN UYGULANMASI DURUMUNDA BULUNACAK DEĞERİN FARKLI OLABİLECEĞİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA Değerleme projeye istinaden yapılmamıştır. EK 2- DÖKÜMANLAR VE BELGELER Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
19 6. DEĞERLEME ÇALIŞMALARI 6.1. DEĞERLEME ÇELIŞMALARINDA KULLANILAN YÖNTEMLER Değerleme tekniği olarak ülkemizde ve uluslararası platformda kullanılan 3 temel yöntem bulunmakta olup, bunlar Maliyet Yöntemi, Emsal Karşılaştırma Yöntemi ve Gelir yöntemleridir. MALİYET YÖNTEMİ: Bu yöntemde, var olan bir yapının günümüz ekonomik koşulları altında yeniden inşa edilme maliyeti gayrimenkulün değerlemesi için baz kabul edilir. Bu anlamda maliyet yaklaşımının ana ilkesi kullanım değeri ile açıklanabilir. Kullanım değeri ise, Hiçbir şahıs ona karşı istek duymasa veya onun değerini bilmese bile malın gerçek bir değeri vardır şeklinde tanımlanmaktadır. Bu yöntemde gayrimenkulün önemli bir kalan ekonomik ömür beklentisine sahip olduğu kabul edilir. Bu nedenle gayrimenkulün değerinin fiziki yıpranmadan, fonksiyonel ve ekonomik açıdan demode olmasından dolayı zamanla azalacağı varsayılır. Bir başka deyişle, mevcut bir gayrimenkulün bina değerinin, hiçbir zaman yeniden inşa etme maliyetinden fazla olamayacağı kabul edilir. EMSAL KARŞILAŞTIRMA YÖNTEMİ: İşyeri türündeki gayrimenkul değerlemesinde en güvenilir ve gerçekçi yaklaşım piyasa değeri yaklaşımıdır. Bu değerleme yönteminde bölgede değerlemesi istenilen gayrimenkul ile ortak temel özelliklere sahip karşılaştırılabilir örnekler incelenir. Emsal karşılaştırma yaklaşımı aşağıdaki varsayımlara dayanır. Analiz edilen gayrimenkulün türü ile ilgili olarak mevcut bir pazarın varlığı peşinen kabul edilir. Bu piyasadaki alıcı ve satıcıların gayrimenkul hakkında oldukça iyi düzeyde bilgi sahibi olduğu ve bu nedenle zamanın önemli bir faktör olmadığı kabul edilir. Gayrimenkulün piyasada makul bir satış fiyatı ile makul bir süre için kaldığı kabul edilir. Seçilen karşılaştırılabilir örneklerin değerlemeye konu gayrimenkul ile ortak temel özelliklere sahip olduğu kabul edilir. Seçilen karşılaştırılabilir örneklere ait verilerin, fiyat düzeltmelerinin yapılmasında günümüz sosyo-ekonomik koşulların geçerli olduğu kabul edilir. GELİR YÖNTEMİ: Taşınmazların değeri, yalnızca getirecekleri gelire göre saptanabiliyorsaörneğin kiralık konut ya da iş yerlerinde- sürüm bedellerinin bulunması için gelir yönteminin uygulanması kuraldır. Gelir yöntemi ile üzerinde yapı bulunan bir taşınmazın değerinin belirlenmesinde ölçüt, elde edilebilecek net gelirdir. Bu net gelir; yapı, yapıya ilişkin diğer yapısal tesisler ve arsa payından oluşur. Arsanın sürekli olarak kullanılma olasılığına karşın, bir yapının kullanılma süresi kısıtlıdır. Bu nedenle net gelirin parasal karşılığının saptanmasında arsa, yapı ve yapıya ilişkin diğer yapısal tesislerin değerleri ayrı kısımlarda belirlenir. Net gelir, gelir getiren taşınmazın yıllık işletme brüt gelirinden, taşınmazın boş kalmasından oluşan gelir kaybı ve işletme giderlerinin çıkarılması ile bulunur. Net gelir, yapı gelir ve arsa gelirinden oluşmaktadır. Arsa geliri, arsa değerinin bölgedeki taşınmaz piyasasında geçerli olan taşınmaz faiz oranınca getireceği geliri ifade eder. Yapı geliri yapının kalan kullanım süresi boyunca bölgedeki taşınmaz piyasasında geçerli olan taşınmaz reel faizi oranında getirdiği gelir ile yapının kalan kullanım süresi temel alınarak ayrılacak yıllık amortisman miktarının toplamından oluşmaktadır DEĞERLEME İŞLEMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Değerleme işlemini olumsuz yönde etkileyen her hangi bir faktör tespit edilmemiştir. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
20 6.3. TAŞINMAZIN DEĞERİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEYEN FAKTÖRLER Taşınmazların konumlandığı Finans Merkezi bölgesinin sosyal ve kültürel donatılar bakımından henüz gelişmemiş bir bölge olması OLUMLU YÖNDE ETKİLEYEN FAKTÖRLER Taşınmazların; arsa arzının çok kısıtlı olduğu İstanbul Finans Merkezi nde konumlu olması ve yakın çevresindeki dokunun da gelişmeye devam etmekte olması, Bölge içerisindeki avantajlı konumu (TEM cepheli ve reklamasyonunun yüksek olması) ve yüzölçümü, Güneyindeki Batı Ataşehir in son yıllarda Anadolu Yakası nın konut ve kısmen ticaret fonksiyonlu olarak gelişmiş ve gelişmeye devam etmekte olan, gün geçtikçe arzın azalmakta olduğu, talebin yükseldiği bir bölge olması. Bölgede konut fonksiyonunun fazla olması nedeniyle ticari ofis, lüks konut, AVM ihtiyacının olması Bölgedeki dönüşümün devam ediyor olması DEĞERLEME İŞLEMİNDE KULLANILAN VARSAYIMLAR, DEĞERLEME YÖNTEMLERİ VE BUNLARIN KULLANILMA NEDENLERİ Değer tespitinde; emsal karşılaştırma ve gelir yöntemi kullanılmıştır. Emsal karşılaştırma yöntemi çerçevesinde; taşınmazların imar durumu, bölge özellikleri, konumu dikkate alınarak emsal araştırması yapılmıştır. Ayrıca bu yöntem çerçevesinde taşınmaz üzerinde geliştirilmesi olası proje gelirlerinin tespitine yönelik olarak yakın çevresindeki nitelikli projelerin satış rakamlarına yönelik olarak piyasa araştırması yapılmıştır. Değerleme konusu taşınmazların konumlandığı bölgede taşınmazla benzer niteliklerdeki arsa arzı çok kısıtlıdır. Taşınmazların imar hakları ve fonksiyonu, konumu ve yüzölçümü nitelikleriyle bölgede emsalsizdir. Bu nedenle değer tespitinde gelir yöntemi de kullanılmıştır. Değerleme konusu taşınmazların Mer i İmar Planı yapılanma hakkı ve fonksiyonu doğrultusunda üzerinde geliştirilmesi olası projenin gelecekte elde edeceği net gelirlerin bugünkü değerinin arsa değerini temsil edeceği kabulüyle indirgenmiş nakit akımı analizi yapılmıştır DEĞER TESPİTİNE İLİŞKİN PİYASA ARAŞTIRMASI VE BULGULARI Son yıllarda, değerleme konusu taşınmazın konumlandığı bölgede yüksek katlı, site şeklindeki konut ve ticaret alanlarını birlikte barındıran projeler (Varyap Meridian, Sarphan Finans Park, Uphill Court, Kent Plus, Ağaoğlu Myworld, Soyak, Yenişehir...vb.) geliştirilmiştir. Ayrıca bölgede taşınmazların da içinde bulunduğu kısımda sosyal ve spor tesis alanları ve yeşil alanlar bulunmaktadır. Taşınmaza yakın mesafede Fenerbahçe Kapalı Spor Kompleksi ve Palladium AVM yer almaktadır. Şehirler sürekli değişim ve gelişim içindedir. İstanbul İli de gerek konumu, gerek mekansal dinamikleri, gerekse sahip olduğu özellikler açısından değişmeye ve gelişmeye devam etmektedir. Taşınmazın yakınında konumlanmış olan Batı Ataşehir ve Şenol Güneş Bulvarı sınırı sonrasındaki bölgenin, söz konusu nitelikli konutların yapılması öncesinde gecekondu yapılaşmalarının sıklıkla yer aldığı bir bölge olduğu bilinmektedir. Ancak son 6-7 yıl içinde bölgede hızlı bir değişim süreci başlamıştır ve şu anki görünümüne bürünmüştür. Taşınmazın konumlandığı bölge; geleceğin İstanbul Finans Merkezi olarak belirlenmiş ve T.C. Ziraat Bankası, T. Halk Bankası A.Ş., Türkiye Vakıflar Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu nun bölgeye merkezlerini taşıma kararı alması bölgenin statüsünü değiştirmiştir. Bölgenin dönüşüm süreci halen devam etmektedir. Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
21 Değerleme konusu taşınmazın değer tespitine yönelik, konum ve fonksiyon olarak taşınmaza benzer niteliklere sahip olan Varyap Meridian ve Sarphan Finans Park projelerindeki ofis satış fiyatları ile bölgedeki piyasa ve emsal araştırmaları sonuçları aşağıda özetlenmiştir. EMSAL ARAŞTIRMASI 1. SARPHAN FİNANS PARK Proje Finans Merkezinde konumlu olup, AVM, otel, rezidans ve ofis bloklarından oluşmaktadır. Finans Merkezi içerinde konumlu, uygulamaya geçilmiş ilk proje olup, 2014 tarihinde teslim edilmesi planlanmaktadır. Proje Finans Merkezi içerisinde konumlu olduğundan değerleme konusu parselin üzerinde geliştirilmesi olası projenin satış fiyatı varsayımlarında birebir emsal olarak alınmıştır. Ancak projede sadece 123 adet ofisin yer alması ve söz konusu ofis alanlarının küçük olması sebebiyle m² satış fiyatlarının yüksek olduğu düşünülmektedir. Alınan bilgiye göre projenin ofis bloğunda yer alan bağımsız bölümlerden tümü rapor tarihi itibariyle satılmıştır. Satılan bağımsız bölümlerin ortalama satış fiyatı KDV (%18) Dahil ,-TL/m² dir m² aralığında değişen ofisler ,- TL (KDV Dahil) aralığında satılmıştır. Kalan rezidans satış değerleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur. SARPHAN REZİDANS SATIŞ DEĞERLERİ ALAN (m²) SATIŞ FİYATI, TL m² Satış Fiyatı , , , , , , Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
22 2. VARYAP MERIDIAN Batı Ataşehir Bölgesi nde, İstanbul Finans Merkezi nin tam karşısında ve E-5 ve TEM Otoyollarının kesiştiği bölgede yer almaktadır. Varyap Meridian projesi konut, beş yıldızlı otel ve iş merkezinden oluşması planlanmaktadır. Projede 54m² dairelerden, 236m² ye kadar toplamda 450 adet farklı seçenekler sunulmaktadır. Kat sayısı 20 ile 61 arasında değişen 5 blokta, konut, 3 adet yatay ofis binası ve 5 yıldızlı otel, ofis ve kongre merkezi fonksiyonlarını bir arada sunan Meridian for Business bulunmaktadır. Grand Tower 412 adet bağımsız bölümden oluşmaktadır ve toplam 61 katın bulunduğu blokta, stüdyodan 4+1 e kadar farklı tiplerde daireler mevcut. Blok sakinlerine açık ve kapalı yüzme havuzu, kapalı otopark alanı mevcut olup, binanın en üst katında sosyal tesis ve seyir terası bulunmaktadır. C blokta 268 adet bağımsız bölüm yer almaktadır. C blok iki adet açık havuz, kapalı havuz, kapalı otopark ve sosyal tesisler bulunmaktadır. C blokta ayrıca, hem parsele hem de kente hizmet verecek ticari birimler mevcuttur. B blokta toplam 159 adet bağımsız bölüm yer almaktadır. Parselde iki açık havuz, kapalı havuz ve kapalı otopark bulunmaktadır. B blok zemin katında hem parsele hem de kente hizmet verecek ticari birimler mevcuttur. D bloklarda toplam 156 adet bağımsız bölüm yer almaktadır. D blokta, iki açık havuz, kapalı havuz, sosyal tesis ve kapalı otopark bulunmaktadır. Ayrıca blokta ticari birimler mevcuttur. E bloklarda 223 adet bağımsız bölüm bulunmakta. D blokta, iki açık havuz, kapalı havuz, sosyal tesis ve kapalı otopark bulunmaktadır. Ayrıca blokta ticari birimler mevcut olup, D Blok da bağımsız bölümlerin tümü satılmıştır. Rapor tarihi itibarıyla kalan rezidans fiyatları aşağıdaki tablodaki gibidir; MERIDIAN GRAND TOWER SATIŞ DEĞERLERİ ALAN (m²) SATIŞ FİYATI, TL m² satış değeri 161, , , , , , , Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.
23 3. METROPOL İSTANBUL Finans Merkezinin güneydoğu cephesinde geliştirmekte olan karma proje içerisinde rezidans, ofis ve ticari üniteleri bulunacaktır yılında teslim edilmesi öngörülen projedeki ofis ve rezidans nitelikli bağımsız bölümlerin satış fiyatları aşağıda sunulmuştur. OFİS BLOĞU Brüt Alan m² Satış Fiyatı TL Birim Satış Değeri TL/m² Brüt Alan m² Satış Fiyatı TL Birim Satış Değeri TL/m² 44, , , , , , , , , , , , Ort. Birim Satış Değeri, TL/m² METROPOL İSTANBUL REZİDANS BLOĞU Ort. Birim Satış Değeri, TL/m² Nisan 2010 tarihinde Emlak Konut tarafından ihale usulüyle satışa çıkarılan E: 1,5 yapılanma hakkıyla MİA alanında kalan doğu Ataşehir arsası TL hasılat üzerinden %43,15 arsa karşılığı bedel ile GAP-Varyap tarafından alınmıştır. (Arsa bedeli TL/m²) Söz konusu emsal taşınmaz Doğu Ataşehir yerleşkesinin merkezindeki bu büyüklükteki son arsa olduğundan konum itibari ile değerleme konusu taşınmazdan daha avantajlıdır, ancak imar hakkı değerleme konusu taşınmazdan çok daha azdır. Ayrıca değerleme konusu taşınmaz konum ve yüzölçümü itibari ile Finans Merkezindeki en avantajlı parsellerdendir yılı Temmuz ayında İstanbul Finans Merkezi nde (İFM) tamamı Varyap a ait olan E:2,5 yapılanma hakkıyla T2 alanında kalan, (Plan notlarına göre parsel için m² inşaat hakkına sahip, (bu inşaat hakkı planda belirtilen D bölgesinde kullanılacaktır.) m² 3322 Ada 1 Parsel; İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı tarafından TL+KDV bedelle satın alınmıştır. (9.322 TL/m²) (3.888 TL/m² (inşaat alanına karşılık gelen birim değer)) 6. Batı Ataşehir de Finans Merkezinin güneyinde 3394 ada, 1 numaralı 5873,5 m² yüzölçüme sahip parsel için Özak GYO tarafından; tarihinde yapılan ihale ile TL + KDV hasılat öngörüsü % 36 hasılat paylaşım oranı ile Emlak Konut GYO'ya TL + KDV arsa bedeli ödeneceği taahhüt edilmiştir. 7. Simge Gayrimenkul Taşınmazın yakın çevresinde, Şerif Ali Mahallesi nde konut+ticaret imarlı, kısmen caddeye cepheli olan 450 m² alanlı arsa için TL istenmektedir. (6.666 TL/m²) 8. FYİ Gayrimenkul Taşınmazın güney cephesinde, Batı Ataşehir Palladium karşısında Konut+Ticaret imarlı 660 m² lik arsa TL fiyatla satılıktır. ( TL/m²) 9. Pendist Gayrimenkul Batı Ataşehir de konumlu E:1,50 h:9,50 m yapılaşma koşullarına sahip olan 511 m² lik konut+ticaret imarlı arsa TL olarak beyan edilmiştir. (5.871 TL/m²) 10. Kırçalı Emlak Barbaros Mahallesi nde caddeye cepheli, ticari 933 m² alana sahip arsanın fiyatı TL olarak beyan edilmiştir. (7.391 TL/m²) Tepeüstü/Ümraniye/İSTANBUL _300_23_REV.