FİLİSTİNDE YAŞAYAN veya FİLİSTİNE GELECEK VATANDAŞLARIMIZ İÇİN NOTLAR, 26.5.2016
Filistin’de Yaşam ve Filistin’e Gelecekler için Kapsamlı Not<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />
- Sosyal Hayat:
Çok dinli bir yapıya sahip Kudüs’te tatil günleri de dini topluluklara göre farklılık arzetmektedir.
Filistinlilerde resmi tatil günü Cuma günüdür. Resmi daireler için hafta içi mesai saatleri 08:00-14:00 arasındadır.
Yahudilerde resmi tatil günü Cumartesi günüdür. Resmi daireler için hafta içi mesai saatleri 08:00-16:00 arasındadır.
Başkonsolosluğumuz haftasonu tatili Cumartesi ve Pazar günüdür. Hafta içi normal mesai saatleri sabah 8:30-12:30, öğleden sonra 13:30-17:30 olmakla birlikte, iş yoğunluğu sebebiyle mesai çıkış saati değişebilmektedir. Kudüs’te eski şehirde (Old City) bulunan tarihi, dini ve kültürel eserler, görülmesi gereken öncelikli yerler arasındadır. Kudüs’ün özellikle batı kesiminde pek çok kültürel ve sosyal etkinlik (konser, sergi, kermes, tiyatro, konferans) düzenlenmektedir. Sosyal yaşantı açısından Batı Kudüs daha canlı ve faaldir. Ayrıca, Batı Kudüs’te pek çok kafe, restoran ve bar mevcuttur. Batı Şeria’nın diğer bölgeleri ile Gazze Şeridi sosyal yaşantı açısından daha muhafazakar olmakla birlikte, ikinci intifada öncesinde oldukça canlı olan Ramallah’ta sayıları az olmakla birlikte restoran ve kafeler mevcuttur.
-Günlük Yaşam, Yerel Halkla İlişkiler, Halkın Türklere Bakış Açısı ve Benzeri Konularda Yararlı Olabilecek Bilgi ve Öneriler:
Filistin halkının Türklere bakış açısı genelde olumludur. Filistin halkıyla ortak dini ve kültürel bağlar resmi ve gayrı-resmi ilişkilerde çoğu zaman bir avantaj olarak tezahür etmektedir.
Bununla birlikte, sayıları marjinal düzeyde de kalsa, bazı radikal dini grupların laik yapısından dolayı ülkemize sıcak bakmadıkları bilinmektedir.
Kudüs’te bulunan Yahudiler de Türklere ve ülkemize genel olarak yakınlık göstermektedirler. Ancak, çok katı kurallar uyguladıkları dini bayramlarında Ortodoks Yahudilerin, özellikle Türklere yönelik olmamakla birlikte, sözkonusukurallara uymayanlara tepki gösterdikleri dikkate alınmalıdır.
- Yiyecek, Giyim ve Temizlik Malzemesi:
Yiyecek, giyim ve temizlik malzemeleri fiyatları Türkiye’deki fiyatlara göre pahalıdır. Türk mamülleri fazla mevcut olmamakla birlikte, ülkede her türlü yiyecek, giyim ve temizlik malzemesini bulmak mümkündür. Fiyatlar genelde Avrupa standartlarındadır. Yiyecek ve temizlik malzemeleri Doğu Kudüs’te Batı Kudüs’e oranla ucuz, Batı Kudüs’te yer alan alışveriş merkezlerinde ise daha çeşitlidir. Giyim malzemesi açısından dünya markalarının da yer aldığı Batı Kudüs daha elverişlidir.
Batı Şeria ve Gazze’deki diğer şehirlerde yiyecek ve temizlik malzemeleri Kudüs’e oranla daha ucuz olmakla birlikte çeşit ve kalite sınırlıdır.
- Sağlık Koşulları:
Batı Kudüs’teki sağlık koşulları ve hizmetleri oldukça gelişmiş olmakla birlikte, Doğu Kudüs ve Batı Şeria’nın diğer bölgeleri için aynı şeyi söylemek mümkün değildir. Ayrıca, çöplerin toplanması, yolların temizliği ve bakımı gibi belediye hizmetleri Doğu Kudüs’te düzenli değildir.
İsrail’de her bireyin sağlık sigortası bulunmaktadır. Hastalık durumunda üyesi oldukları sigorta şirketinin bağlı bulunduğu “Kupat Holim” denilen Sağlık Ocaklarına başvurmaktadırlar. Gerekli hallerde hastanelere sevk yapılmaktadır. Hastanelerde poliklinik muayene ve ayrıca önceden randevu alınarak özel muayene yapılabilmektedir. İsrail’e turist olarak gelen şahıslara uygulanan ücretler, İsrail’de ikamet edenlere göre daha fazladır.
Diş sağlığı konusunda verilen hizmetler Türkiye’ye oranla oldukça yüksektir. (Örnek: Kanal tedavisi: 350,- ABD$, diş çekimi: 110,- ABD$, dolgu ise : 100,- ABD$’dır.)
Tüm İsrail, Batı Şeria ve Gazze için Ambulans Tel No: 101
Hadassah Hastanesi (Ein Kerem):
Telefon: 677 71 11
Tüm İsrail’in en gelişmiş hastanesidir. Her türlü “test” ve “check up” yapılabilmektedir. Tüm personel iyi derecede İngilizce konuşabilmekte, hem İsrailli hem de Filistinli hastalara ayrım gözetmeden hizmet verilmektedir.
Poliklinik muayene ücreti: 177,- YİŞ Özel muayene ücreti: 1.274,- YİŞ Acil servis ücreti: 213,- YİŞ
Hastaneye ilk kez gidildiğinde, öncelikle hasta dosyası açılmakta, ilk ödeme yapılmakta ve sıra beklenmektedir. Muayene neticesinde doktorun bazı testleri gerekli gördüğü hallerde, bu testler için gün alınmakta ve yapılacak işleme göre değişen ödeme yapılmaktadır.
Diş Hekimliği Bölümü de bu hastanede mevcut olup, aynı numaradan ulaşılabilmektedir.
Maqassed Hastanesi (Doğu Kudüs):
Telefon: 627 02 22
Çoğunlukla Araplara hizmet veren Doğu Kudüs’teki en büyük hastanedir. MR da dahil olmak üzere birçok cihaz mevcuttur. Acil Servisi de bulunmaktadır. Türkiye’de tıp eğitimi veya ihtisas almış bazı doktorlar da bu hastanede çalışmaktadır. Doktorların birçoğu İngilizce konuşabilse de, aynı şey hemşire ve diğer çalışanlar için geçerli değildir.
Poliklinik muayene ücreti: 60,- YİŞ Acil ücreti: 100,- YİŞ
Augusta Victoria Hospital (Doğu Kudüs):
Telefon: 627 99 11
Çoğunlukla Araplara hizmet veren bir hastanedir. Acil Servisi bulunmamaktadır.
Poliklinik muayene ücreti: 100,- YİŞ
St. Joseph Hastanesi (Doğu Kudüs):
Telefon: 582 84 07
Poliklinik muayene ücreti: 50,- YİŞ Özel muayene ücreti: 100-150 YİŞ
Al-Hayat Medical Centers (Doğu Kudüs):
Telefon: 5678111 – Sheikh Jarrah/ 5859797 – Beit Hanina
Çoğunlukla Arap nüfusa hizmet veren, biri Sheikh Jarrah, diğeri Beit Hanina’da olmak üzere iki şubesi olan bir sağlık merkezidir. Acil servisleri bulunmaktadır. Sheikh Jarrah’da bulunan merkez şubesi oldukça modern tıbbi cihazlara sahiptir. Ücret listesi aşağıdaki şekildedir:
Poliklinik muayene ücreti: 100,- YİŞ Uzman Doktora muayene ücreti: 200,- YİŞ Acil servis muayene ücreti: 300,- YİŞ
Ambulans: 02-240 65 15
Telefon: 298 22 07
Devlet Hastanesi olan bu hastanede Acil servis bulunmaktadır. Çalışanların çoğu İngilizce bilmektedir.
Ambulans: 08-286 34 00
Avrupa Gazze Hastanesi (European Gaza Hospital):
Telefon: 08-205 46 66
Rafah ve Khan Younis arasında yerleşen bu hastanede çalışan birçok doktor Türkiye’de tıp eğitimi veya ihtisas almıştır. Acil Servisi bulunmaktadır.
Poliklinik muayene ücreti: 10 YİŞ
Dar Al Shifa Hastanesi:
Telefon: 08-282 07 36
Acil servisi mevcuttur.
- Ulaştırma ve Taşımacılık:
Uluslararası seyahatlerde en çok tercih edilen yol havayoludur. Ürdün ve Mısır dışında İsrail’e komşu diğer ülkelerden doğrudan karayolu veya havayolu ile ulaşım imkanı mümkün değildir. Ayrıca pasaportunda İsrail vizesi bulunan kişiler Mısır ve Ürdün dışındaki diğer Arap ülkelerine girememektedir.
Eşya miktarına bağlı olmakla birlikte, eşya taşımacılığında en çok deniz yolu tercih edilmektedir. Ekim ayında dini bayramlar nedeniyle İsrail’in bir kaç gün hariç tüm ay boyunca tatil olduğunu, dolayısıyla liman gümrük müdürlüğünün çalışmadığının dikkate alınması uygun olacaktır. Türkiye’den eşya nakli yapmak isteyen memurların Türkiye’de bir nakliye şirketiyle evden-eve anlaşmaları mümkün olmakla birlikte, Türkiye’den bir nakliye şirketiyle evden-Ashdod limanına kadar anlaşma yapmak, daha sonra önceden anlaştıkları İsrail’den bir nakliye şirketi vasıtasıyla Ashod limanından eve nakliye yaptırmaları da mümkündür. Her iki seçenek arasında fazla bir fiyat farkı bulunmamaktadır.
33 metreküp hacmindeki eşyanın Ankara-Mersin-Ashdod-Kudüs nakliye tutarı yaklaşık 4.500,- ABD Dolarıdır.
- Ülke içi ulaşım ve trafik:
Filistin’de ulaşımı en çok engelleyen başlıca husus İsrail’in sabit ve seyyar olarak kurduğu “kontrol noktaları”dır. 2006 yılında sayısı 400’ü aşan sözkonusu kontrol noktaları zaman zaman 2-3 saatlik gecikmelere sebebiyet vermekte, bazı durumlarda güzergahın değiştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Örneğin Kudüs’ten Ramallah şehrine 15 dakikada ulaşmak mümkün iken, İsrail’in koyduğu engellemeler nedeniyle aynı adrese ulaşmak güzergah değişikliği nedeniyle zaman zaman 1 saati bulabilmektedir.
Trafiğin yönü ülkemizde olduğu gibi sağdan akmaktadır.
İsrail’in önem verdiği Yahudi yerleşim bölgelerine giden yollar başta olmak üzere karayolları genelde düzgündür. Bununla birlikte, özellikle yağışlı havalarda trafikte sıklıkla kazalar yaşanmaktadır. Bu sebeple trafik sigortasının yanısıra, araçların tam kapsamlı sigorta yapılması ve bu sigortaya Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nin de dahil edilmesi tercih edilmelidir.
Binek otomobil olarak VW, Toyota, Honda, Suzuki, Subaru gibi binek araçların yanısıra arazi şartları sebebiyle 4X4 Jeep’ler de tercih edilmektedir.
Araç kiralama imkanı mevcuttur. Şoförsüz olarak kiralanan binek araçların fiyatı günlük 80-120 ABD Doları arasında değişmektedir. Binek araçlar şoförlü olarak kiralandıkları takdirde günlük fiyat 160,- ABD Dolarına kadar çıkabilmektedir.
Ayrıca Doğu Kudüs’ten kiralanan araçlar Batı Şeria’ya girebilmekle birlikte, Batı Kudüs’ten kiralanan araçlar Batı Şeria’ya girememektedir. Gazze Şeridi’ne ise hiçbir kiralık araç girişine izin verilmemektedir.
Demiryolu ulaşımı yaygın değildir.
Taksi tutmak mümkündür. Taksimetre açılış fiyatı 9,50 YİŞ olup, her 100 metrede bir 3 YİŞ ücret artışı olmaktadır. Dikkat edilmesi gereken husus, taksilerin genelde Doğu Kudüs’te ana caddeler dışında ara sokaklara girmeyi güvenlikleri nedeniyle kabul etmemeleridir. Taksilerde, isteğe göre önceden pazarlık usulü ile ücret belirlemek veya taksimetre kullanmak mümkündür.
- Posta Hizmetleri ve Haberleşme:
İsrail genelinde posta hizmetleri gelişmiş olmakla birlikte görev bölgemiz içinde yer alan Doğu Kudüs ve Batı Şeria’da bu hizmetlerde zaman zaman aksaklıklar meydana gelebilmekte, posta dağıtımında gecikmeler olabilmektedir. Bu nedenle mektup gönderme, fatura ödeme vb. işlemler için Batı Kudüs’teki postane şubelerini tercih etmekte fayda vardır. Normal bir posta gönderisinin Türkiye’ye ulaşma süresi yaklaşık 7-10 gün sürmektedir. Biraz daha pahalı olmakla birlikte (20-30 Dolar) “Express Mail Service” (EMS) sistemi daha güvenli ve hızlıdır. EMS sistemiyle gönderilen paketler 3-4 günde adresine ulaşmaktadır.
Telefon hizmetleri uluslararası standarttadır. Ancak, Doğu Kudüs’te ikamet edenlere verilen hizmet, posta hizmetlerinde olduğu gibi gecikmeli olarak ulaştırılmaktadır. Eve telefon bağlatma süresi müracaattan sonra 15 günü bulmaktadır. İsrail’deki yerleşim birimleri arasındaki mesafeler kısa olduğu için şehiriçi ile şehirlerarası telefon görüşme ücretleri aynıdır.
Türkiye'den getirilen ve "Roaming" sistemine açık olan cep telefonları İsrail’de çalışmaktadır. Ancak, burada uzun süre kalacakların mahalli GSM hatlarından birini kullanması tavsiye edilir. En yaygın GSM servis sağlayıcı şirketleri; Orange 054 ve Cellcom 052’dir. Faturalı hat almak için depozito ve kredi kartı şartı arandığından yabancılar genellikle "Kontörlü Hat" kullanmayı tercih etmektedirler.
İnternet hizmetleri ülke genelinde yaygın ve gelişmiştir. Telefon için mahalli telekom şirketi BEZEQ’e yapılan müracaat esnasında, bağlanacak telefon hattının ADSL internet bağlantısına uygun olması gerektiğinin vurgulanması gerekmektedir. 1,5 veya 2,0 MB hızındaki sınırsız internet kullanımı için aylık 25-30 ABD Doları civarında bir ücret ödenmesi gerekmektedir.
Telefon ve internet hizmetlerinden faydalanmak için kredi kartı numarası veya banka hesap numarası bildirme zorunluluğu vardır.
- Para ve Banka:
Batı Şeria ve Gazze dahil olmak üzere, görev bölgemiz dahilindeki yerlerde İsrail para birimi olan “Yeni İsrail Şekeli/New Israeli Shekel” (YİŞ/NIS)) kullanılmaktadır. Yabancı para olarak ABD Doları, Euro ve Ürdün Dinarı yaygındır. Serbest piyasada döviz bozdurulabilir veya satın alınabilir. 2008 Ağustos ayı itibariyle 1 ABD Doları yaklaşık 3,55 YİŞ’e tekabül etmektedir. Bu kur serbest piyasa koşullarına göre günlük olarak farklılık gösterebilmektedir.
Bankacılık işlemleri gelişmiştir. Kredi kartı ve çek yaygın olarak kullanılmaktadır.
Bankadaki şahsi hesaplardan çekilen nakit dolar miktarından %0,75 oranında komisyon kesilmektedir. Yurtdışına yapılan her para transferinden 20,00 ABD Doları komisyon alınmaktadır.
Alınan banka kredileri için uygulanan yıllık faiz oranı yaklaşık %7-8’dir.
- Konaklama ve İkamet:
Doğu Kudüs’te ve Batı Şeria’daki belli başlı şehirlerde kalınabilecek standartta 3-4 yıldızlı oteller mevcuttur. Batı Kudüs ve İsrail’in diğer şehirlerinde ise 5 Yıldızlı oteller mevcuttur. Tek kişilik bir odanın gecelik konaklama ücreti otelin kalitesine göre (Oda/Kahvaltı) 80 ila 200 Dolar arasında değişmektedir.
Doğu Kudüs’te fazla yaygın olmamakla birlikte geceliği 50-60 Dolara pansiyon bulunabilmektedir.
Başkonsolosluğumuzun bulunduğu Doğu Kudüs’te oturulabilecek semtlerde aylık kiralar 600 ila 1.500 Dolar arasında değişmektedir. Evler emlak komisyoncuları vasıtasıyla kiralanmakta ve emlak komisyoncusuna bir aylık kira tutarı komisyon olarak ödenmektedir. Ev sahipleri genelde 3 aylık kira tutarını depozito olarak talep etmektedirler. Şehrin batı bölümündeki ev kiraları 2.500 Dolara kadar çıkabilmektedir. Eşyalı ev bulma imkanları kısıtlıdır. Şehir elektriği 220 Volt’tur.
Filistin’de Yabancılar için Eğitim Olanakları
- İlköğretim ve Lise düzeyinde İngilizce ve Fransızca eğitim veren okullar mevcuttur. İngilizce eğitim veren okulların ücretleri yıllık 11.000-15.000 ABD Doları arasında değişmektedir. Fransız okulunun fiyatı ise İngiliz okuluna göre daha uygundur.
a) Anglican International School Jerusalem: İngiliz sistemine göre eğitim veren eski bir hristiyan okuludur. Eğitim kalitesi tatminkardır. Okul öncesi çocuklar için anasınıfı mevcuttur. Yakınlığı nedeniyle Doğu Kudüs’te ikamet eden yabancıların tercih etttiği bir okuldur. Kayıt için okulla irtibata geçip önceden rezervasyon yaptırmak ve kayıt için gerekli belgeleri hazırlamakta yarar vardır. (www.aisj.co.il)
b) Jerusalem American International School: Amerikan müfredatına göre eğitim veren bir okuldur. 2000 yılında hizmete açılmış yeni bir okuldur. Anasınıf yaşındaki çocuklara da hizmet verilmektedir. Başkonsolosluğumuza nispeten uzak bir semtte yer almaklatadır. Yıllık ücreti Anglican Okuluna göre biraz daha düşüktür. (www.jerusalemais.org)
c) Lycee Français: Kudüs’teki tek Fransızca eğitim veren okuldur. Fiyatı 3.500 - 5.000 Dolar civarındadır. Eğitim kalitesi tatminkardır. Okul hakkında daha fazla bilgi internet adresinden temin edilebilir. (www.lfj-aefe.co.il)
- Kudüs’te Almanca eğitim veren okul bulunmamaktadır.
- Kudüs’te bulunan İbrani Üniversitesi, bölgenin en iyi üniversitelerinden biridir. Eğitim dili İbranicedir. Bu üniversitede lisans ve lisansüstü eğitim gören Türk öğrenciler mevcuttur.
- Yabancı Dil Kursları: Kudüs’te yabancı dil kursu veren İngiliz, Fransız, Alman Kültür merkezlerinin yanısıra özel dil merkezleri de mevcuttur.
Filistin’de Çalışma Hayatı
Kırılgan bir ekonomiye sahip olan Filistin’de yüksek düzeylerde seyreden işsizlik oranları yabancılar için istihdam imkanlarının son derece sınırlı kalmasına neden olmaktadır.
Görev bölgemizde çalışan vatandaşlarımızın çoğu, geçmişte Filistinlilere ait otellerde veya İsrail firmalarına ait inşaat işlerinde istihdam edilmekteydiler. 2000 Eylül ayında “İkinci İntifada”nın başlaması sonucunda meydana çıkan olumsuz güvenlik ve ekonomik koşullar nedeniyle sözkonusu vatandaşlarımızın önemli bir bölümü yurdumuza kesin dönüş yapmış ya da başka ülkelere gitmişlerdir.