İslamı Tanıma 145 (İslam ve İnsan Hakları 21)
Haber Kodu : 75858
Yayın Tarihi : 6/4/2015 5:39:04 PM
Kur’anı Kerimin bir çok ayeti kerimeleri ve Peygamber efendimizin hadislerine binaen saygın bir nefse(hayata) yönelik her türlü zarar ve ziyan günah ve suç sayılmıştır.
İslam insan hayatı başta olmak üzere büütün canlı varlıkların bu cümleden bitkilerin. Ağaçların, hayvanların, haşeratın vesaire tüm varlıkların hayatına büyük bir önem atfetmektedir. Bu öneme binaen bütün varlık türleri için bir çok çeşit haklar öngörmüştür. Örneğin Kur’an açısından bitkilerin hayatlarının korunması ve muhafazası haiz olduğu öneme binaen ilahi rahmetin bir parçası olarak tanımlanmıştır. “ Allah’ın rahmetinin eserlerine bir bak, yeri ölümünden sonra nasıl ihya etmektedir.” Rum 50
Bitkisel hayattan daha üstün bir hayat aşamasına sahip olan hayvanlar tabiki daha fazla bir hakka sahip bulunmaktalar. Dolayısıyla onların hayatına azar ve eziyet olacak hareket ve davranışlardan kaçınmalıyız. İnsani hayat konusunda ise Kur’anı Kerim şöyle buyurmaktadır: “ nefislerinişz (birbirinizi) öldürmeyin. Allah size karşı merhametlidir."
Ayetler ve rivayetlerin mana ve içeriğine dikkat ettiğimizde, maddi hayata sahiplenmenin ilahi rahmetin bir tezahürü olarak göreceğiz. Bitkiler ile hayvanların hayat hakları arasında İslam çok şey söylemiştir. Detaylı bilgi için ilgili kaynaklara baş vurmak gerek. 3 Burada biz İmam Muhammed Bakır ve İmam Caferi Sadık (a.s) dan ihtiyaca binaen değil de keyif ve eğlence için avlanmanın günah oluşu ile ilgili bir rivayeti nakledeceğiz. Imam bakır (a.s) şöyle buyurmaktadır:
سَأَلْتُهُ عَمَّنْ‏ يَخْرُجُ‏ عَنْ أَهْلِهِ بِالصُّقُورَةِ وَ الْبُزَاةِ وَ الْكِلَابِ يَتَنَزَّهُ‏ اللَّيْلَتَيْنِ وَ الثَّلَاثَةَ هَلْ يَقْصُرُ مِنْ صَلَاتِهِ أَمْ لَا يَقْصُرُ قَالَ إِنَّمَا خَرَجَ فِي لَهْوٍ لَا يَقْصُر
Eğlenmek için yanında kartal ve köpeğide beraberinde alıp evinden çıkan ve bir iki gün evden uzak kalan insan namazını kasır mı kılar, tam mı kılar? İmam eğlence için ava çıktığığından dolayı namazını tam kılar, Buyurdu. Imam Caferi Sadık hazretleri de şöyle buyurmaktadır: Evının ve ayalının azığını temin etmek için ava giderse namazını kasır etsin. Ancak fazlalık için (eğlence)için çıkarsa namazını kasır edemez ve yaptığı iş hayırlı bir iş değildir. İslam söz insan hayatına gelince, hayatının her aşamasını en mükemmel bir şekilde savunmaktadır. Örneğin daha bir günlük nutfe iken bunu kurtaj etmeye cevaz vermemektedir. Eğer bir nutfe kurtaj edilirse, Anne rahminde kaldığı günler ve gelişim merhaleleri nazarı itibare alınarak diyyet ödemesi yapılır. furcht vor Gott und zum Gehorsam gegenüber Seinen
Saygın (korunması) lazım gelen bir hayata kast eden ve tecavüzde bulunan kimse mucrim. suçlu ve cezaya mustahak olarak tanımlanmıştır. Bu kanıta binaen insan kendi hayatı veya başkalarının hayatına bir zarar verdiremez. Tam aksine İslam fıkhına göre saygın bir nefsi koruma imkanlarına sahib olan kimseye, o nefsi (insan hayatını )korumak için her türlü çabayı göstermesi vaciptir. İnsanların hayatını korumak hususunda hiç kımse lakayd ve ilgisiz kalamaz. İnsan hayatını kurtarma veya öna yönelik zararı engelleme gücü olduğu halde bunu yapmazsa, ve o kişi ölse veya yaralansa, bu kişi suçlu ve günahkar telakki edilir. Yani suçlu ve kusurlu olduğu tesbit edilirse, cezalandırılır. Buna binaendir ki İslam intiharı ciddi bir şekilde nehy etmekte (alıkoymaktadır) Ayeti celile şöyle buyurmaktadır.
« لَاتَقْتُلُواْ أَنفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كاَنَ بِكُمْ رَحِيمًا وَ مَن يَفْعَلْ ذَالِكَ عُدْوَانًا وَ ظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارًا وَ كَانَ ذَلِكَ عَلىَ اللَّهِ يَسِيرًا»
“Kendinizi (birbirinizi) öldürmeyin. Şüphesiz Allah size karşı sürekli merhamet edendir. Kim haksızlık ve yulümle bunu yaparsa, yakında onu ateşe koyacağız. Bu Allah için pek kolaydır.” (Nisa 29.30).
Bu ayetin genel bir hüküm içerdiği ve her türlü katil ve öldürmeye bu cümleden intihara şamil olduğu apaçıktır. Hem bu ayete istinaden ve hem de İmam Caferi Sadık Hazretlerinin Ceddi Allah Resulünden nakletiği bir hadise binaen, İntihar mutlak anlamda haram kıloınmıştır. Hadiste şöyle deniliyor:
«مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ مُتَعَمِّداً فَهُوَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِداً فِيهَا قَالَ اللَّهُ “Kim kasıtlı olarak bir kimseyi öldürürse cehennem ateşinde sürekli kalacaktır „ İmam Bakır (a.s) hazretlerinden varit olan bir hadiste şöyle denilmektedir: «إِنَّ الْمُؤْمِنَ يُبْتَلَى بِكُلِّ بَلِيَّةٍ وَ يَمُوتُ بِكُلِّ مِيتَةٍ إِلَّا أَنَّهُ لَا يَقْتُلُ‏ نَفْسَهُ» Mümin her türlü belaya maruz kalabilir, her türlü ölümle ölebilir ancak intihar etmez. İslamın hayat ve bilhassa insan hayatı ile ilgili ahkamına bir göz attığımızda, İslamın insan hayatının azami bir derecede savunduğunu ve kutsadığını görmekteyiz. İnsanın hayatına ve canına yönelik bir kasıt ve zarar söz konusu olduğunda devreye geçmekte ve ilgili hükmünü vaaz etmektedir. Örneğin eğer bir kimse, bir başkasının öldeürmeye zorlansa ve öldürmediği takdirde kendisinin öldürüleceği tehdidi dahi söz konusu olursa, İslamın hükmü velevki canı pahasına olursa dahi başka birisini öldüremez. Başka bir hükümde ise eğer kişi bir canı kurtarmak için elinden bir şey geliyorsa, duruma seyirci kalması ve bir şeyler yapmamasına izin verilmemiştir.