Prof. Dr. Rüveyde Bundak: “İlk 12-18 Aydaki Beslenme Erişkin Boyunu Geri Dönüşümsüz Olarak Etkileyen Bir Faktördür”
Prof. Dr. Rüveyde Bundak, diğer canlılara kıyasla insanda çocukluk çağının çok daha uzun olduğunu belirterek 16-18 yıl arasında süren bu çağın döllenme ile başladığını ve ergenliğin sonuna kadar gitiiğini ifade etti.
Büyümeyi etkileyen bir diğer önemli faktör kalıtımdır. Doğum tartısı genotipden ziyade intrauterin faktörlerin etkisindedir. Bir çocuk genetik potansiyeline uyan eğriye ancak 12-18 aylıktan sonra girer ve o çizgide devam eder. Psikososyal faktörler gerek besi alımını azaltması gerekse büyüme hormonu gibi hormonları baskılaması nedeniyle büyümeyi etkiler. Beslenme her dönemde büyümeyi etkilemekle beraber özellikle hızlı büyümenin görüldüğü süt çocukluğu ve ergenlikte etkisi en fazladır. Ergenliğe kadar kız ve erkekler nihai boylarının % 80’ine ulaşmıştır. Ergenliğin en önemli özelliklerinden biri büyüme hızlanmasıdır. Ergenliğin sonunda her iki cins de boyunun % 99’unu tamamlamıştır. Kızlar ergenlik boyunca 15-20 cm, erkekler 25-28 cm uzar ve kızlarda ~ 16, erkeklerde ~18 yaş civarı hızlanan kemik olgunlaşması ve büyüme kıkırdaklarının kapanması ile büyüme durur. Ergenliğin başlama yaşı gibi, temposu da ulaşılacak nihai boyu belirler.
İncelenen çocuktan elde edilen ölçümler, sağlıklı çocuk gruplarının ölçümlerinden türetilmiş standart büyüme eğrilerine işlenerek değerlendirilir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 1978 yılında tüm ülkelerde kullanılabilecek uluslararası büyüme standartlarına gereksinim olduğunu vurgulamış ve uluslararası bir standart için ölçütler belirlemiştir. Bu ölçütlere göre, standartların o toplumun beslenme durumu iyi olan sağlıklı çocuklarından hazırlanması, her yaş ve cinste en az 200 denek olması, ölçümlerin eğitilmiş kişiler tarafından standart araçlarla yapılması, kabul edilebilir bir hata payı ve eğrilerin hazırlanmasında uygun matematiksel yöntemlerin kullanılmış olması gerekmektedir. Büyümenin izlenmesinde mutlaka iyi eğitilmiş sağlık görevlilerinin olması gerekir. Takvim yaşının hesaplanması, ölçümlerin doğru alınması, işaretlenmesi ve yorumlanması gibi birçok konuda eğitim gerektiği gibi görevlilerin ailelerle iyi iletişim kurarak kaygıları ve sorunları paylaşması ve bir sağlık danışmanı gibi davranması gerekir. Ayrıca sorun saptadığında da uzmana sevk edebilmelidir.