Bağımlılıkla mücadele ederken insanlar kendini ne kadar iyi tanırsa o kadar doğru stratejiler geliştirebilir. Kişinin kendini tanıma, öfke kontrolü, stresle baş etme, iletişim, “hayır” diyebilme ve problem çözme gibi yaşam becerilerindeki eksiklikler madde kullanım riskini arttırmaktadır. Örneğin arkadaş grubunda popüler olmak isteyen; ancak kendini ifade etmekte zorlanan, çekingen bir genç, cesaretini arttırmak amacıyla uyarıcı bir madde kullanmayı tercih edebilir.
Bağımlılıkla mücadele ve yaşam becerileri
Strese çok dayanıklı olmayan, gergin, huzursuz bir gence de sakinleştirici etkiye sahip bir madde çok cazip gelebilir. Ya da kendi kararlarını almayı öğrenememiş, her adımını ailesinin kontrolü altında atan bir genç, arkadaş grubu içinde kendisine sunulan bir maddeye “hayır” demekte zorlanabilir. Bu yüzden kişinin kendini tanımaya çalışması, zaaflarını bilmesi; öfke kontrolü, stresle baş etme, iletişim, “hayır” diyebilme ve problem çözme gibi yaşam becerilerini geliştirici faaliyetlere yönelmesi önemlidir.
Yaşam becerileri sürecinde ilk basamak insanın kendi ihtiyaçlarını algılamasıdır. Sonrasında ise bununla ilgili olarak yakın sosyal çevreden başlayarak (aile, arkadaş, sınıf öğretmeni, rehber öğretmen) iletişim, öfke kontrolü, stresle baş etme gibi becerileri kazanmaya yönelik destek almak, bizleri sadece madde kullanım riskine karşı korumakla kalmayıp hayatı daha kaliteli bir şekilde yaşamamıza da katkıda bulunacaktır. Böyle bir desteğin alınmasında da yakın çevremizdeki kişilere (anne, baba, sınıf ve rehber öğretmen gibi) danışmak önemli bir katkı sunacaktır.
Önceden tahmin edemediğiniz ortamlarda madde kullanma teklifi ile karşılaştığınızda mutlaka “Hayır” deyin, ısrar edilirse hemen o ortamı terk edin.
“Hayır” Kelimesi Niçin Bu Kadar Önemli?
Yaşam becerilerinden biri olan “hayır” demek, güvenli davranışın bir göstergesidir. İstenmeyen taleplerle veya baskılarla karşılaşıldığında bunlara karşı koyabilmek anlamına gelir. İstenmeyen taleplere ve tekliflere “hayır” demeye başladıkça kişinin hayat üzerindeki kontrol duygusu ve kendine olan güveni artar. Tersi durumda ise “hayır” demeyi öğrenemeyen kişi, madde kullanan arkadaşının madde teklifine de “hayır” demeyi başaramayabilecek ve sonuçta ilk adım olan deneme basamağı ile karşı karşıya kalacaktır.
İstenilen şey önceliklerinizle ve yapmak istedikleriniz ile çelişiyorsa,
Karşınızdaki kişi sizin üzerinizde baskı kurmaya çalışıyor ve çok ısrarcı davranıyorsa,
Sizden istenen şey size veya başkalarına zarar verebilecek bir şeyse, mutlaka “Hayır” demelisiniz.
Bağımlılıkla mücadele ederken insanın kendini tanıması önemlidir. Yaşam becerilerini geliştirip güçlendiren madde bağımlılığından uzak kalır.