İskelet Kası Fibril Tipleri – JustFit Sport Center
Published by JustFit Sport Center at Ekim 2, 2017
Bu hafta, kas fizyolojisi konusundan devam ediyoruz…
Bugün, vücutlarımızın neden benzer antrenmanlara farklı yanıtlar verdiğinin fizyolojik nedenlerinden biri hakkında bilgi vereceğiz…
Konu, tam olarak kas fibril türleri ve bunların her insandaki farklı genetik dağılımı ile alakalıdır. O halde, bakalım bu fibril türleri nelermiş ve vücuttaki dağılımları nasılmış…
Kas Fibril Türleri
İskelet kas lifleri; morfolojik, fizyolojik ve histokimyasal(doku kesitlerinin çeşitli boyalar kullanılarak incelenmesi tekniğine verdikleri yanıt) özelliklerine göre birbirlerinden ayrılır. Kas lifleri, morfolojik olarak çap ve renk bakımından farklılıklar gösterir. Beyaz kas lifleri, kalın; kırmızılar ise, ince çaplıdır. (…) İskelet kası lifleri, damar zenginliği bakımından da birbirinden farklıdır. Beyaz kas liflerinin etrafında az sayıda kapiller damar(kılcal damarlarla birlikte vücuttaki en küçük kan damarlarından biri) bulunmasına karşılık, kırmızı kas lifleri kapillerden çok zengindir. (Öner J, Öner H.).
Kas lifleri kontraksiyon(kasılma) hızı ve metabolik özelliklerine dayandırılarak Tip I ve Tip II şeklinde sınıflandırılmıştır. (…) Çoğu kas içinde iki tip kas lifinin de karışımı bulunur, fakat bir tip genellikle baskındır. Tip II kas liflerinin de kendi içinde Tip IIa ve Tip IIb olarak ikiye ayrılmaktadır (Akalın, T. C., 2013):
Yani vücutta 2 tür iskelet kası fibrili bulunur:
Yavaş kasılan kas fibrili (Tip I)
Hızlı kasılan kas fibrili (Tip II)
Yavaş kasılan fibril (Tip I) özellikleri:
Yavaş kaslara çoğu kez içlerindeki fazla miktarda miyoglobinin hafifçe kırmızı renk vermesi nedeniyle ‘kırmızı kaslar’ da denir,
Kolay yorulmazlar ancak büyük kuvvet de oluşturmazlar,
Daha küçük alana sahiptirler,
Fazla mitokondriye sahiptirler,
Yüksek aerobik, düşük anaerobik kapasiteleri vardır,
Uzun süreli, düşük şiddetli aktivitelerden sorumludurlar.
! Maraton gibi sporlar, kas kütlesinin çok büyük oranı Tip I Kas Lifi Tipi kaslardan oluşan atletler tarafından yapılmaktadır.
Hızlı kasılan fibril (Tip II) özellikleri:
Hızlı kaslardaki miyoglobinin eksikliği onlara beyazımsı görünüm kazandırdığından bunlara, sıklıkla ‘beyaz kas’ denir,
Büyük kuvvet oluşturur ancak çabuk yorulurlar,
Yüksek anaerobik kapasiteye, düşük aerobik kapasiteye sahiptirler,
Kısa süreli, yüksek şiddetli aktivitelerden sorumludurlar.
Kendi içinde 2 türe ayrılırlar: IIa ve IIb.
IIa fibriller, tip IIb’den daha fazla mitokondriye sahiptir, ‘hızlı oksidatif’ olarak adlandırılır. Kısa-orta süreli aktivitelerde, orta-yüksek kuvvet üretirler,
IIb fibriller ise ‘glikolitik’ olarak adlandırılır, bunların da oksidatif özellikleri olmasına rağmen yavaş kasılan fibrillerin sahip olduğu aerobik kapasiteye ya da dayanıklılığa sahip değildirler. Aşırı kısa aktivitelerde, ani ve yüksek kuvvet üretimini sağlarlar.
Fibrillerin bazı özellikler tablosu:
Tip I Tip IIa Tip IIb
Vücutta fibril tipleri dağılımı
Bireylerin fibril dağılımı, genetik olarak belirlenmiştir.
Hızlı ve yavaş kasılan fibrillerin vücuttaki dağılımında 2 ayrım vardır:
Bir bireyde yavaş ve hızlı kasılan fibrillerin dağılımı, kas grubuna göre değişiklik gösterir. Örneğin, quadriceps ile karşılaştırıldığında bicepste hızlı ve yavaş fibrillerin yüzdesi farklıdır.
Bir kasta hızlı ve yavaş kasılan fibrillerin oranı da kişiden kişiye değişir.
Bu farklılıklar ise kişilerin sürat-kuvvet ve dayanıklılık performanslarındaki kapasitelerine etki eder.
İskelet kası tipleri antrenman yaparak birbirine dönüştürülebilir mi?
Kuvvet antrenmanları, bu iki tip kası birbirlerine dönüştürmez. Ancak antrenman türüne bağlı olarak IIa tip fibrillerinin, oksidatif ya da glikolitik kapasitesini arttırmak mümkündür.
Kas fibril tipi dağılımında kadın-erkek vücutları arasında fark var mıdır?
Sportif aktivite çeşitleri ile kas fibril tipleri ilişkisi
Personal Fitness Trainer. Blue Vision Fitness Akademi.
Koz, M., İskelet Kasının Fonksiyonel Özellikleri, Kas Lif Tipleri, Kas Duyu Organları ve Hareketin Kontrolü. 80.251.40.59/sports.ankara.edu.tr/koz/fizyoloji/kas.pdf