Home EDEBiYAT/SİNEMA Doç. Dr. Ulaş Başar Gezgin: Vietnam’ın Budist Pagodaları (2)
400 yaşını aşmış olan pagodanın adı, ‘Göksel Hanım’ anlamına geliyor. Onunla ilgili bir efsane var. Bu pagodanın 3 tonu aşkın ağırlıktaki çanı ünlü. 10 kilometreden duyulabildiği söylenen çan ve sesi için nice şiirler yazılıp türküler yakılmış. Tienmu Pagodası’nda ve diğer birçok pagodada görülen bir imge olan kaplumbağa uzun ömrü simgeliyor. Bu pagoda, Vietnam-Amerikan Savaşı’nda savaş karşıtı ve Amerikancı Güney Vietnam hükümeti karşıtı hareketin merkezlerinden biriydi. Güney Vietnam hükümetini protesto için kendini yakan Budist rahip Thich Quang Duc’ın arabası burada sergileniyor.
Kuvokan Pagodası (Chùa Quốc Ân)
Bu pagoda 17. yüzyılda bir Çinli Zen ustası tarafından inşa ediliyor. Burayı inşa eden rahip, Vietnam’ın başka yerlerinde de birkaç pagoda inşa ediyor.
Tıdam Pagodası (Chùa Từ Đàm)
Bu pagoda da 17. yüzyılda bir Çinli Zen ustası tarafından inşa ediliyor. Bu pagodanın bahçesinde de Buda’nın altında aydınlandığı bodhi ağacının bir dalından büyüme bir kutsal ağaç var. Tienmu için de geçerli olduğu gibi, Tıdam Pagodası, Vietnam-Amerikan Savaşı’nda Budist direnişin simgelerinden. Burada bir Budist rahibe, hükümeti protesto için kendini yakmış. Buraya yönelik Amerikancı Güney Vietnam hükümeti saldırısında yüzlerce rahip ve Budist öldürülüyor.
Baokuvok Pagodası (Chùa Báo Quốc)
Bu pagoda da 17. yüzyılda bir Çinli Zen ustası tarafından inşa edilmiş. Burada 1935’ten bu yana rahipler eğitim alıyor.
Ziude Pagodası (Chùa Diệu Đế)
Bu pagoda da Vietnam-Amerikan Savaşı’nda Budist direniş mekanlarından. Amerikancı Güney Vietnam hükümetinin muhalif rahipleri tutuklamaya kalkmasına karşı halk araya giriyor ve pagoda çevresinde canlı kalkan oluyor; taş ve sopayla zırhlı araçlara direniyorlar. 30 gösterici öldürülüyor.
DİĞER KENTLER VE BÖLGELER
Baydin Pagodası (Chùa Bái Đính)
Aslında bu, bir pagoda değil, bir Budist külliyesi. Bu, Vietnam’ın en büyük Budist külliyesi. Ninbin’de (Ninh Binh) bir dağda kurulu olan külliye, eski pagoda, yeni pagoda ve çeşitli ek yapılardan oluşuyor. Vietnamlı Budistlerin hac yerlerinden biri.
Hoalı Pagodaları (Hoa Lư)
Hoa Lu, Vietnam’ın bin yıl önceki başkenti. Eski kentte çeşitli pagodalar var.
But Tap Pagodası (Chùa Bút Tháp)
yüzyılda Baknin’de (Bac Ninh) inşa edilen pagoda, Budist sanatın klasik bir örneği olarak değerlendiriliyor. Koruyarak bugüne getirdiği sanat nesneleri, oldukça önemli.
Hleng Pagodası (Chùa Khléang)
Hleng Pagodası, Kamboçya-Vietnam sınırı yakınlarında 16. yüzyılda inşa edilmiş bir Kmer Budist pagodası. Pagoda, daha çok, bölgedeki Kmer azınlığa hizmet veriyor. Vietnamlı değil Kmer yapısı olduğu için, kullanılan imge ve simgelerde farklar var. Örneğin, kötülük simgesi olan yılan ve iyilik simgesi olarak ‘garuda’ adlı kuş başlı kanatlı insan imgesi kullanılmış.
Bu pagoda, Ho Çi Min’lilerin denize girdikleri yarımada olan Vung Tau’da. Pagodanın bir parçası olan dev Buda heykeli çok uzaklardan bile görülebiliyor. Bahçesi için, Buda’nın yaşamında kutsal olan yerlerden toprak getirilmiş.
Vincang Pagodası (Chùa Vĩnh Tràng)
Mekong Deltası’nda bulunan pagoda, farklı mimarisiyle kendini belli ediyor. 19. yüzyılda kurulan yapı, Fransız sömürgecilerin Vietnam’ı işgali sırasında harap oluyor. Yüzyıl sonunda restore ediliyor; fakat bu kez de kasırgada yıkılıyor. Böyle yıkıla yapıla yıkıla yapıla günümüze geliyor. Böylece son halini alıyor.
Yau Pagodası (Chùa Dâu)
Bu pagoda, Vietnam’ın en eski pagodası. İ.S. 2.-3. yüzyıla tarihleniyor. Çin işgali sırasında yapılmış.
İintı Dağı’ndaki Tapınaklar ve Pagodalar (Núi Yên Tử)
İintı Dağı’nda görülmeye değer tapınaklar ve pagodalar var. Burada ayrıca, Vietnam’ın keşiş kralı Tran Nhan Tong’un (1258-1308) anısına yapılmış dev bir heykel var.
Köprü Pagodası (Chùa Cầu)
Köprü Pagodası, Hoi An kentinde eski Japon mahallesiyle eski Çin mahallesini birbirine bağlayan ahşap köprü olarak inşa edilmiş pagoda. Japon mahallesi günümüze dayanamadı, ancak Çin mahallesi duruyor. 300 yıllık olan pagoda Vietnam parasındaki imgelerden biri.