Histamin İntoleransı | Synevo Laboratuvarları
Ana Sayfa / Sağlık Paketleri / Gıda Duyarlılığı Tipleri / Histamin İntoleransı
Histamin intoleransının (HIT) klinik tablosu, bir kişinin histamin toleransı eşiğini aşan histamin seviyeleriyle nitelendirilmektedir. Genellikle histamini yıkan enzim olan diamin oksidaz (DAO) yetersizliği sebebiyle ortaya çıkmaktadır.DAO yokluğunun primer (genetik) veya sekonder sebepleri olabilir.
HIT, vücudun, normal aktivitesine rağmen DAO’nun histamini yeterince metabolize edemeyeceği kadar çok histaminle yüklenmesi durumunda da klinik olarak kendisini belli edebilir. Fazla histaminin kökeni eksojen de olabilir (gıdaların yenmesi yoluyla ) veya aşırı şekilde endojen olarak üretilen histamin seviyeleri de olabilir (mast hücresi ile ilişkili enflamasyon, alerji). Hem DAO yetersizliği hem de aşırı histamin seviyeleri laboratuar testleriyle belirlenebilir. Dahası, primer ve sekonder DAO yetersizliğinin ayırımı amacıyla genetik test yapılabilir.
Histamin, alerjik ve yalancı alerjik reaksiyonların ana mediatörüdür (aracısıdır).
Histamin mast hücrelerinde depolanan ve bu hücreler aktive olduğu zaman salınan biyojenik bir amindir. Vazoaktif bir mediatör olarak histamin alerjik rinit (saman nezlesi), alerjik bronşiyal astım ve ürtiker benzeri alerjik durumlarda baskın bir rol oynar. Dahası, histamin ilaç ve gıda katkı maddelerine karşı yalancı alerji denen durumda da yer almaktadır. Alerjik süreçlerde mast hücrelerinden salınan histamine ek olarak, gıdaların alımı yoluyla vücuda başka histaminler de girer.
Diamin oksidaz enzimi (DAO) histaminin yıkımından sorumlu esas enzimdir.
DAO, histaminin vücuttaki alerjiyle tetiklenen süreçlerden köken alıp almamasından veya gıdayla tüketilmesinden bağımsız olarak, ekstraselüler (serbest) histamini enzimatik olarak yıkmaktadır. İmidazol asetaldehide yıkılır; o da metillenme sonrasında metilhistamin olarak böbrekler yoluyla atılır. DAO aktivitesi, histamin yıkımı oranını belirlemektedir. DAO aktivitesi inhibe olursa histamin kanda birikecektir. Histamini yıkan ikinci enzim olan histamin N-metiltransferaz (HNMT) yalnızca intraselüler (hücre içi) histamini yıkmaktadır ve HIT açısından çok az bir öneme sahiptir.
Histamin intoleransının (HIT) semptomları değişkenlik göstermektedir.
Histamin reseptörleri organ sistemlerinde neredeyse her yerde bulunduğundan, HIT semptomları yüksek oranda heterojendir. Ana HIT semptomları kızarıklık, ishal, bulantı, baş ağrısı, sıcak basması ve nefes darlığıdır. Egzama, rinit, ürtiker epizotları, hipertansiyon, kolit, astım ve halsizlik de ortaya çıkabilir. Genellikle polen, küf, gıda veya böcek toksinlerini içeren maddelere karşı IgE-aracılı eş zamanlı tip I alerjisiyle semptomlarda bir şiddetlenme görülür.
Şekil: Dört çeşit histamin reseptörü vardır. Genellikle tüm organ sistemlerinde yer alırlar. Dolayısıyla, HIT semptomları aşırı ölçüde değişkenlik göstermektedir.
HIT, bir gıda intoleransını “taklit edebilir”
Histamin, olgunlaşma ve fermantasyon süreçleri boyunca esas olarak üretildiği gıdada mevcuttur. Bakteriyel enzimler (dekarboksilazlar) histidini histamine çevirmektedir. Bu, gıda ne kadar uzun süre saklanırsa o kadar fazla histamin içeriği olduğu anlamına gelmektedir. Histamin ısıya karşı dirençlidir ve dondurma veya ısıtma gibi sık kullanılan gıda hazırlama yöntemleriyle yıkılamaz. Histamin oluşumundan bakteriler sorumlu olduğu için, balık ve et gibi yüksek protein içeriği olan gıdalarda olduğu kadar mikrobik olarak üretilmiş ya da fermente edilmiş gıdalarda da (peynir, Alman usulü lahana turşusu, şarap) yüksek oranda histamin bulunmaktadır. DAO aktivitesi inhibe edilirse histamin yıkımı kapasitesi büyük ölçüde azalmaktadır; bu da neden yüksek histamin içeriği olan gıda tüketiminin daha önce belirttiğimiz intolerans reaksiyonlarına yol açabileceğini açıklamaktadır.
Kandaki DAO aktivitesi ve histamin konsantrasyonu ölçülebilir.
DAO stabildir (kararlıdır) ve düzenli olarak kana salınmaktadır. Serumdaki DAO aktivitesi vücudun histamin yıkım kapasitesiyle uyumlu olduğundan, HIT ve HIT-ile ilişkili hastalık paternleri için uygun bir belirteç olmaktadır.
Sindirilen gıdadan gelen veya alerjik bir yanıtta salınan histamin, DAO yetmezliğine bağlı olarak yetersiz ölçüde yıkılırsa HIT gelişebilir. Histamin intoleransı, normal DAO aktivitesini “aşan” fazla miktarda histamin olması durumunda da klinik olarak ortaya çıkabilir. Saman nezlesi ya da küf veya diğer alerjenlere duyarlılık gibi alerjik bozukluklar diğer histamin tetikleyicilerdir ve gıdaların sindiriminden gelen histamine ek bir etki yapabilirler. Bireysel tolerans eşiğinin aşılıp aşılmadığını belirlemek amacıyla DAO aktivitesi daima kandaki histamin konsantrasyonuyla eş zamanlı olarak analiz edilmelidir.
Histamin N-metiltransferaz (HNMT) konuyla ilgili değildir.
Diamin oksidazla (DAO) oksidatif deaminasyondan ayrı olarak histamin vücutta ikinci bir mekanizmayla da, histamin N-metiltransferaz halka metillemesiyle de (HNMT) yıkılabilir. HNMT esasen karaciğerde ve sadece intraselüler olarak mevcutken DAO, ekstraselüler histaminin yıkımından sorumlu bir salgı proteinidir.Bu nedenle sadece DAO diyetle alınan, sindirilen histaminin yıkımında önemli bir rol oynamaktadır.
Genetik test primer ve sekonder DAO yetersizliği arasındaki farkı gösterebilir.
Mevcut bir DAO yetersizliği durumunu takiben yaşam boyu süren, gereksiz, diyetle ilgili kısıtlamalardan kaçınmak için bu yetersizliğin primer mi (genetik) yoksa sekonder mi olduğunun belirlenmesi gereklidir; çünkü sonucun farklı terapötik getirileri vardır.
Primer DAO yetersizliğinde DAO genindeki belirli dizi varyantları (polimorfizmler), anlamlı olarak azalmış DAO enzimi aktivitesine neden olmaktadır. Bu genetik varyantlar laboratuar testleriyle belirlenebilir. Genetik test ilk olarak, düşük DAO aktivitesi gösterilmiş ve bununla ilişkili klinik semptomları olan hastalarda, primer (genetik) ve sekonder (dolayısıyla genellikle geri döndürülebilir) histamin intoleransı formu arasında ayırıcı tanı yapmak amacıyla endikedir.
İnflamatuvar veya dejeneratif bağırsak hastalıkları, geçici sekonder DAO yetersizliğinin sık rastlanan bir nedenini oluşturmaktadır çünkü DAO’nun %90’ından fazlası bağırsak epitelinde üretilmektedir. İlaçlar, alkol veya toksinlerin sonucu olarak DAO aktivitesinin inhibisyonu da HIT’nin sekonder formu olarak adlandırılmaktadır. Ancak, bu bağlamda birçok yeni ilaç test edilmemiştir. Bakır DAO’nun merkez atomu olduğundan ve bu nedenle işlevi için esansiyel olduğundan dolayı, bakır yetersizliği, azalmış DAO aktivitesinin diğer bir muhtemel nedenidir.
Asetilsistein Sefotiam Dobutamin Petamidin
Alkuronyum Sefuroksim İzoniazid Petidin
Alprenolol Klorokin Metamizol Prilokain
Ambroksol Simetidin Metoklopramid Propafenon
Tablo: DAO-inhibe eden ilaçların seçimi
Düşük DAO aktivitesinin terapötik sonuçları
Azalmış DAO aktivitesi veya yükselmiş histamin seviyeleri tespit edilirse, yüksek düzeyde histamin içeren gıdalardan kaçınılması gereklidir. HIT’nin sekonder formu mevcutsa, ör. normal genetik yapıya rağmen azalmış DAO aktivitesi gibi, primer formun aksine sekonder form genellikle geri döndürülebilir olduğundan, nedenin araştırılması gereklidir (kronik inflamatuvar bağırsak hastalığı? bakır yetersizliği? reçeteli ilaç ve alkol öyküsü?).
Bakır, DAO işlevi için esansiyel olduğundan bakır yetersizliği yoluyla kalan DAO aktivitesinin daha ileri bozulmasını önlemek amacıyla, düşük DAO aktivitesi olan hastalarda bakır seviyelerinin takip edilmesi gereklidir. Çinko bağırsaktaki bakır emilimini önlediği için, beraberinde çinko seviyelerinin de kontrol edilmesi gereklidir.
H1-reseptörü antagonistlerinin uygulanması yoluyla semptomatik tedavi sadece geçici bir tedbir olarak düşünülmelidir.
DAO aktivitesinin belirlenmesi: 2 ml serum
Kullanılan laboratuar testleri DAO enziminin aktivitesini tespit etmektedir. Oysa, bazı laboratuarlarda kullanılan DAO ELISA testi sadece DAO konsantrasyonunu ölçtüğünden HIT’nin sekonder formunu doğrulamakta yetersiz kalmaktadır.
Kanda total histamin: 10 ml heparinli kan
Her iki test de oda sıcaklığında muhafaza edilerek 24 saat içinde posta yoluyla gönderilebilse de, kargoyla gönderilmeleri tavsiye edilmektedir.
DAO genetik testi: 2 ml EDTA’lı kan