Dünya Sinemasına Yön Veren Kadın Yönetmenler – dergiCE.com
Sinemanın mutfağında, diğer birçok iş kolunda olduğu gibi erkeklerin baskınlığını görmek mümkündür. İzlediğimiz, popülerleşen, ödül alan filmlerin yönetmenlerinin çoğunluğu erkek. Fakat bu, kadınların film yönetmenliği yapamadıkları veya sinemanın derinliklerine inemedikleri anlamını taşımıyor. Tüm sektörlerde olduğu gibi dizi-film sektöründe de kadınların büyük başarılar elde etmesi için erkeklere göre daha fazla çaba sarf etmesi gerekiyor. Sinemaya kadınlar tarafından armağan edilen yüzlerce kaliteli yapım mevcut. Bu filmler arasında tüm dünyada ses getiren ve ödül alanlar da var. Biz de dergiCE olarak dünya sinemasına yön veren en iyi kadın yönetmenler listesini sizler için derledik. Keyifli okumalar!
Kathryn Bigelow, Oscar ödülünü kazanan ilk kadın yönetmen. Ölümcül Tuzak (The Hurt Locker) filmiyle 2008 yılında bu başarıya imza atmıştır. Ayrıca bu filmi 5 Oscar daha kazanmıştır. Oscar’ın yanında Bafta ve Amerikan Yönetmenler Birliği tarafından verilen ödülleri de var. Bigelow’un genel tarzı bilim kurgu, gerilim ve macera. Filmlerinde Hollywood teknikleriyle kendine özgü bakış açısını harmanlamaktadır. Irk, toplumsal cinsiyet, siyaset gibi sosyal temalar yerleştirmektedir. En ünlü filmleri, Ölümcül Tuzak (2008), Zero Dark Thirty (2012), Kırılma Noktası (1991).
2. Mary Harron
Mary Harron, 1953 doğumlu Kanadalı yönetmen ve senaristtir. İlk filmi 1996 yılında yayınlanan ve Andy Warhol’a olan suikast girişimini anlatan I Shot Andy Warhol’dur. Bu filmi yaptığında 42 yaşındaydı. 2000 yılına gelindiğinde belki de en çok ses getiren ve en beğenilen filmini yapmıştır. Başrolünde Christian Bale’in yer aldığı Amerikan Sapığı filmini Harron yönetmiştir. Film, Patrick Batemen’ın (Christian Bale) korkusuzca işlediği cinayetleri konu almaktadır. Bunun ardında Amerikan rüyası, kapitalizm ve tüketim tutkusunun insanları hangi durumlara soktuğu anlatılmıştır.
Jennifer Lee, Amerikalı yönetmen ve senaristtir. Walt Disney stüdyosunun yaratıcı baş sorumlusudur. Kolombiya Üniversitesi sanat okulundan mezun olmuştur. Bilinen en ünlü ve başarılı eserleri Frozen I ve Frozen II’dir. Bu filmiyle, en iyi animasyon dalında Oscar kazanmıştır. Walt Disney Stüdyosu’nun birlikte uzun metrajlı film yaptığı ilk kadın yönetmendir. Jennifer Lee, ayrıca 1 milyar dolar hasılatını aşan ilk kadın yönetmen olma unvanını da taşımaktadır. Oscar’ın yanında Bafta ödülünü de kazanmıştır. Lee, Disney’e çeşitlilik getiren kadındır.
4. Deniz Gamze Ergüven
Deniz Gamze Ergüven, listemizdeki tek Türk kadın yönetmen. Ankara’da doğan Ergüven, ailesiyle birlikte Fransa’ya gitmiştir ve Paris’te büyümüştür. 2006 yılında bitirme projesi için yaptığı filmiyle Cannes’da yarışmıştır. 2015 yılına gelindiğinde Fransa-Türkiye ortak yapımı olan Mustang filmini çekmiştir. Bu, ilk uzun metrajlı filmi olmuştur. Ergüven Mustang ile Fransa’yı Akademi Ödüllerinde en iyi yabancı film dalında temsil etmiş fakat Oscar’ı kazanamamıştır. Bunların yanında ünlü dizi The Handmaid’s Tale’in 3. sezon 11. bölümünün yönetmenliğini yapmıştır. Çektiği bölüm dizinin en yüksek puanı alan bölümü olmuştur. 2017 yılında başrollerinde dünyaca ünlü oyuncular Halle Berry ve Daniel Craig’in yer aldığı Kings filminin yönetmen koltuğuna oturmuştur.
Agnes Varda, Belçika doğumlu Fransız sinemacı ve fotoğrafçıdır. Yeni Dalga akımının büyükannesi diye anılmaktadır. Feminist yanıyla da tanınmaktadır. 2019 yılında vefat etmiştir. 90 yıllık yaşamına onlarca belgesel ve kısa metrajlı film katmıştır. En ünlü filmleri La Pointe Courte (1955), Cleo de 5 a 7 (1962). Filmlerinde cinsiyet rollerini eleştirmiş, ezilen sınıfların kaderine değinmiş, kapitalizme baş kaldırmıştır. Belgesellerinde işçi ve köylülerin yaşamını ele almıştır. Bunların hepsini kendine özgü bir tarzla gerçekleştirmiştir.
Dünya sinemasına yön veren kadın yönetmenler listemizin altıncı sırasında Sofia Coppola var. 1971 yılında ABD’de dünyaya gelen yönetmenin ailesi de kendi gibi sanat dünyasından. Büyükbabası müzisyen, babası Oscar ödüllü yönetmen, kardeşi oyuncu. Kuzeni de dünyaca ünlü aktör Nicholas Cage. Coppola, Akademi Ödülleri’nde en iyi yönetmen dalında aday gösterilmiş dört kadından bir tanesidir. The Virgin Suicides filminde ilk defa yönetmenlik yapmış ve ünlenmiştir. En iyi özgün senaryo dalında Oscar kazanmıştır. En ünlü filmi 2003 yapımı, Scarlett Johansson ve Bill Murray’nin baş rollerinde olduğu Bir Konuşabilse (Lost In Translation)’dir.
Patty Jenkins, listemizdeki Amerikalı kadın yönetmenlerden bir diğeri. Onun en ünlü ve ses getiren filmi baş rolünde Gal Gadot’un olduğu 2017 yapımı Wonder Woman. Süper kahraman filmi olan Wonder Woman’da baş karakter prenses Diana süper güçleri olan bir savaşçıdır. Themyscira adlı bir adada yaşamaktadır ve yenilmemek üzere yetiştirilmiştir. Yaşadıkları adaya savaş uçağının düşmesiyle dünyanın bir savaşta olduğunu öğrenir ve savaşı durdurmak için çabalar. Patty Jenkins film yönetmenliğinin dışında The Killing isimli dizideki yönetmenliğiyle de ödüller kazanmıştır.
Jane Campion 70 yaşında, Yeni Zelandalı yönetmen ve senaristtir. En ünlü filmi, baş rollerinde Holly Hunter ve Harvey Keitel’in yer aldığı The Piano filmidir. Bu film ile Campion, Oscar’a aday olan dört kadın yönetmenden biri haline gelmiştir. Film, en iyi kadın oyuncu, en iyi yardımcı kadın oyuncu ve en iyi özgün senaryo kategorilerinde Oscar kazanmıştır. Cannes film festivalinde de en iyi film ödülünü kazanmıştır. Campion filmlerine kadın bakış açısını yansıtmıştır. Kendine özgü dünyalar yaratmış, feminist yanını sunmaktan çekinmemiştir.
Claire Denis, 1948 yılında Paris’te doğmuş Fransız oyuncu, senarist ve yönetmendir. Çağdaş Fransız sinemasının en önemli isimlerinden birisidir. 14 yıl boyunca Afrika’da yaşamıştır. Chocolat filmiyle ünlenmiştir ve bu filmde Afrika’daki deneyimlerini kullanmıştır. İlk filmlerinde tema genel olarak benzerdir. Irksal çatışmalar, aidiyet duygusu, kolonyalizm konularını işlemiştir. Uluslar arası birçok ödülü de bulunmaktadır. Denis, filmlerinde kullandığı görsellerle, anlattığı hikayelerin katmanlarıyla, alışılmışın dışındaki tarzıyla öne çıkmıştır. Filmlerde oyuncu, lokasyon seçiminin çok önemli olduğunu, bunların büyük bir incelikle ve severek yapılması gerektiğini söylemiştir. Diyalog kullanımını da minimumda tutmak gerektiğini, filmin sahnelerle kendini anlatacağını savunmuştur.
Dünya sinemasına yön veren en iyi kadın yönetmenler listemizin sonunda Sally Potter var. Potter 1949 Londra doğumlu. Film hayatına başlamadan önce Londra Dans Okulu’nda dersler de almış. Sinema ve dans haricinde tiyatroda da deneyimli. Fakat onun tanınması 1979 yılında çektiği Thriller adlı kısa filmle oldu. En ünlü 1992 yılında çektiği Orlando’dur. Bu film Virgina Woolf’un aynı adlı romanından esinlenilmiştir. Film farklı ve çarpıcı bir senaryoya sahiptir. Başkarakter dört yüzyıllık süreçlerde tasvir edilmektedir. Her yüzyılda farklı cinsel yolculuk yaşamaktadır. Yolu İstanbul’da da kesişmektedir. Sally Potter Orlando’da olduğu gibi diğer filmlerinde de duyguyu işlemekten ve seyirciye hissettirmekten vazgeçmemiştir. Kadınsal bakışını birbirinden farklı sinematografik ögelerle ve benzersiz senaryolarla filmleştirmiştir.
en iyi yönetmenler, kadın yönetmenler, sinema