Nişasta Bazlı Şeker | Dr. Buğra Buyrukçu
Nişasta bazlı şekerler son günlerin ana konusu oldu. Peki bu kadar konuşulan bu şeker türevleri gerçekten zararlı mı? Nasıl etki ediyor ve nerede kullanılıyor?
Bu şekerler, nişasta bazlı hammaddelerden yani mısır,buğday, patates gibi ürünlerden çeşitli kimyasal yollarla üretilen şekerlerdir. Genel olarak glikoz, izoglikoz, fruktoz ve türevlerinden oluşur.
Bu şekerler doğrudan tüketilmemekte, daha çok şekerli ürünler sanayinde girdi olarak kullanılmaktadır. Yani tatlandırıcı olarak kullanılan bu şekerlerin başlıca kullanım alanları; şekerlemeler, şekerli ve unlu ürünler, dondurma, helva, reçel, marmelat, alkollü ve alkolsüz içeceklerdir.
Nişasta bazlı şekerlerde yer alan früktoz ve glukoz monomer halindedir , yani bağları serbesttir. Bu nedenle çok hızlı bir şekilde kana geçer. Bu tarz şekerlerin insulin salgılanması ve tokluk duygusu veren hormonlar üzerindeki etkileri yönünden bir farklılık vardır. Glikoz metabolizmasında insülin salgılanır. İnsülin tokluk hormonu leptini uyarır, açlık hormonu ghrelin ise azalır. Doygunluk hissi ortaya çıkar, aşırı yeme olmaz. Nişasta bazlı şekerlerden gelen Fruktoz insülin salgılatmaz. Farklı mekanizma ile etki eder. Böylece açlık hormonu ghrelin ve tokluk hormonu leptin etkilenmez. Yani yerseniz ama doymazsınız.
Bu ürünler düzenli tüketilmeye başladığında ise kolay kilo alma, diyete rağmen kilo verememe ye yol açar. Halbuki sukrozdaki (bu şeker pancar ya da şeker kamışından elde edilir ve çay şekeri bunlara bir örnektir) glukoz ve früktoz disakkarit türevindedir yani bağlıdır. Hücre içine emilmek üzere monomer (bağsız hale)haline geçebilmesi için sindirime uğraması gerekir.
Fruktoz glikozdan farklı olarak ürik asit artışına neden olur ve gut hastalığı ve buna bağlı böbrek iltihabı ( nefrit) riski artar.
Kolon kanserleri, kadınlarda meme kanserleri gibi çeşitli kanser türlerinde artık ve en önemlisi karaciğer hastalıklarında artış görülmektedir.
Nişasta bazlı şekerler, fransa, hollanda ve ingiltere’de yasaklandı.