Eski Türklerin (ve 20. yy Ruslarının ! ) Okuryazarlığı
Dr. Nurdin USEEV Eski Türklerin okuryazarlık oranının yüksek olduğunu; sıradan insanların önemli bir kısmının okuma ve yazabildiklerini göstermektedir.
S. G. Klyaştornıy 1970-1980 yılları arasında Moğolistan‟da yaptığı saha
çalışmalarının sonucunda Köktürk yazısının yaygın olduğunu ve Eski Türk
boylarının yaşadıkları toprakların hepsinde aktif
bir şekilde kullanıldığını ifade ederek şunları belirtmiştir: “Küçük kaya yazıtlarında profesyonelliğin olmayışı yazıyı bilen ve yazıyı günlük hayatında kullanan insanların sayısının çok olduğunu göstermektedir. Erken Orta Çağ Avrupa‟ya kıyaslandığında Türk Kağanlığı‟nın tamamıyla okur-yazar olduğunu söyleyebiliriz” (Klyaştornıy, 2005, s. 61).
O. F. Sertkaya değişik eşyalar üzerinde de yazıtların bulunduğuna dikkat ederek şunları ifade etmektedir: “Türkler çok geniş bir coğrafyada eğitim, öğretim yaptılar. Çünkü yazı,
bu taşların, söylediğim malzemenin dışında parada, bardakta, tabakta, çanakta, küpede, yüzükte, bilezikte, kılıcın, bıçağın kabzasında, tabip generalin kemer tokasında, atın geminde, yani günlük hayatta kullanılan nesneler üzerine yazılarak kullanıldığına göre, süs için yazılmış olması
mümkün olmaz. Demek ki o halk, bunu okuyor ve yazıyordu, günlük eşyalarında kullanıyordu” (Sertkaya, 2001, s. 23-37). Ele aldığımız yazıtlar S. G. Klyaştornıy ile O. F. Sertkaya‟nın bu dediklerinin bir kanıtı olmakla birlikte bu görüşü değişik açıdan yansıtmaktadır. S. G. Klyaştornıy Eski Türklerde Köktürk yazısının yaygın kullanıldığını kaya yazıtlarının profesyonel olmayan şekilde yazılmasından esinlenerek ifade
etmişse, O. F. Sertkaya taş anıtlar dışında günlük eşyalara da yazılmasından yola çıkarak söylemiştir. Ele aldığımız yazıtlarda ise Köktürk yazısının yaygın kullanıldığı sıradan bir kişinin anında bir görüşünü kayaya yazmasından, daha sonra başka bir kişinin de onun yazdığını okuyarak orada yazılanları doğrulayan yazısını yazmasından, bir başka deyişle içerik açısından kanıtlanmaktadır. Eski Türkler okuryazar olmakla birlikte yüksek kültüre sahip insanlardı. Hepsi : Makaleyi İndir
on Pazartesi, Aralık 15, 2014