Osmanlı padişahları hacca neden gitmedi?
Konbuyu başlatan tarihyolcusu
Başlangıç tarihi 2 Mar 2008
Bu ilginç konuda açık bir bilgiye sahip değiliz ne yazık ki. Osmanlı padişahları sanki kendilerini Hacc gibi bir iltifata layık görmüyorlardı. Padişahların Peygamber Efendimiz'e (sas), Ehl-i Beyt'e ve mukaddes beldelere duydukları derin saygıyı düşünelim. Mesela yüzyıllar boyu Mekke ve Medine'ye Sürre alayları ile birlikte hediyeler yolladıklarını biliyoruz, her yıl vekaleten birilerini Hacca gönderdiklerini de.
Demek ki Hacc ibadetini yerine getirmek istiyorlardı. Yine de gitmediler. Neden?
Hacca gitmeme sebepleri olarak kimileri güvenlik gerekçesini öne sürüyor (o mahşerî kalabalığın arasına girince her şey olabilir), kimileri de siyasetin başsız kalması riskini göze alamadıklarını. O zamanlar Hacca gidiş-dönüş en az 3 ay sürüyordu; padişahın bu kadar uzun bir süre başkentten uzak kalması anarşiye sebebiyet verebilirdi deniliyor.
Benim yorumum Ahmet Akgündüz'ünküne yakın: Padişahlar başkenti şahsî ibadetleri için aylar boyu terk etmeyi münasip görmemişlerdi. Yani şahsî ibadetlerini devlet işlerinin önüne geçirmeme kaygısı ağır basmış ve bu, zamanla bir gelenek halini almıştı. Nitekim Genç Osman Hacca gitmeye niyetlendiğinde en başta kayınpederi Şeyhülislam Esad Efendi karşı çıkarak, "Padişahlara Hacc lazım değildir, oturup adl eylemek evlâdır" fetvasını vermişti.
Padişah tahta oturunca bir 'şahıs' olmaktan çıkar, soyut bir yönetici formu kazanır. O artık tüzel bir kişiliktir ve Hacc gibi şahsî bir yükümlülüğü uğruna devlet işlerini ihmal etmesi, kamusal bir kabahat olarak algılanır. Nitekim devrinde Genç Osman'a duyulan öfke ve güvensizliğe biraz da Hacca gitme kararı yol açmış değil midir
Ynt: Osmanlı padişahları hacca neden gitmedi?
Yanılmıyorsam Mustafa Armağan yazmıştı bunu.Çok öncelerde ya buralarda bir yerlerde ya da başka bir yerde okumuştum.
Teşekkürler hatırlattığın için.