PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI - PDF
Download "PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI"
1 1 PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI
2 Para Politikasının Amaçları 2 1. Fiyat İstikrarı: Enflasyonu yıllık yüzde 1-2 seviyelerinde devam ettirmek. TCMB nin şu an izlediği politika enflasyon hedeflemesi dir, yani nominal hedef (çapa) yıllık enflasyon oranıdır. Ekonomik büyüme ve istihdam. Türkiye de ABD deki kadar önemsenmiyor. Avrupa Merkez Bankası da fiyat istikrarını temel hedef olarak alıyor. Özellikle küresel kriz sonrası dünyada işsizlik artıyor ve bu giderek daha önemli hale geliyor. 2 2 ( n) ( T) L = y y + β π π t t t t t
3 Kısa Vadeli Faiz Oranları Günümüz modern merkez bankacılığı, fiyat istikrarı ana hedefi çerçevesinde, kısa vadeli faiz oranlarını belirleyebilme ve parasal aktarım mekanizması yolu ile istenilen enflasyon hedefine ulaşma ana ekseni üzerine kuruludur. Kısa vadeli faiz oranı = Politika faizi Merkez bankasının duruşunu yansıtır. Çağdaş merkez bankalarının en önemli aracıdır. Bankalararası para piyasasında oluşan gecelik faiz oranı tercih edilir. ( ) ( ) i = r + φ π π + φ y y n T n t t π t t y t t 30/11/14
4 Bankalararası Piyasa Gecelik Borçlanma Faizi (BPGB) Overnight faiz (O/N) 4 Bankaların birbirleriyle olan bir günlük (kısa vadeli) borçlanmalarında ödenen faiz oranıdır. Bankalar birbirinin MB deki hesabından günlük borç alma ve verme işlemi yaparlar. Buradaki ortalama piyasa faizi ekonomideki diğer faizleri aktarım mekanizması aracılığıyla etkiler. Bu oran, TCMB nin temel politika aracıdır. Bu faiz piyasada arz ve talebe göre belirlenir fakat TCMB yaptığı işlemlerle bunu aşağı yukarı yönlendirir.
5 5 Parasal Aktarım Mekanizması
6 Bankalararası Piyasada Rezerv Talebi ve Rezerv Arzı 6 Bankalararası piyasada gecelik faiz artarsa toplam rezerv talebi miktarı azalır. Bunun nedeni: Toplam rezervler zorunlu rezervler artı serbest rezervlerden oluşur. Serbest rezerv tutmanın fırsat maliyeti yani fiyatı bu rezervleri kredi olarak kullandırmanın getirisidir. Gecelik faiz artınca serbest rezerv fiyatı artar ve talep edilen rezerv miktarı düşer. Faiz düşünce ise rezerv talep miktarı artar. Dolayısıyla rezerv talep eğrisi negatif eğimlidir: faiz arttıkça talep miktarı düşer. Rezerv Arzı MB tarafından belirlenir. Interbank gecelik faizi hedef aralık arasında kaldığı sürece rezerv arz eğrisi dik olmaktadır.
7 Kanal/Koridor Sistemi 7 Türkiye ve AB de kullanılan sistem budur. MB, borç verme penceresi oluşturur ve likidite sıkışıklığı yaşanması halinde buradan bankalara gecelik kredi imkanı sunar. Bu pencerede uygulanan faiz oranı gecelik borç verme (i bv ) faizidir. Rezerv arzı eğrisi gecelik borç verme faizinin üstüne çıkamaz çünkü bankalar istedikleri kadar MB den borçlanabilir. Arz eğrisi borç verme faizinde tam elastik (yatay) olur.
8 Gecelik faiz oranı KORİDOR SİSTEMİ ibv R s i* iba R d 8
9 Kanal/Koridor Sistemi 9 Borç verme penceresine ek olarak, MB nin borç alma penceresi vardır. Piyasada likidite bolluğu yaşanıyorsa bankalar MB ye borç verebilirler. Bu borç için MB ticari bankaya borç alma faizi (i ba ) öder. Rezerv arzı eğrisi borç alma faiz oranında tam elastiktir (yatay). Bunun nedeni: eğer bir bankanın fazla likiditesi varsa MB ye borç alma faizinden yatırabilir o yüzden faiz i ba dan aşağıya düşmez.
10 Kanal/Koridor Sistemi 10 Dolayısıyla bu iki pencere sayesinde bankalararası piyasa faizi hep borç verme ve borç verme faizlerinin arasında oluşur. Rezerv talebi aşağı yukarı değiştiğinde bankalararası piyasa faizi hedef aralıkta kalır. Eğer i* < i bv ise bankalar MB den borç almaz ve borç alınmış rezervler sıfırdır. Rezerv Arzı borç alınmamış rezervler e eşittir ve tam diktir. Eğer i* i bv nin üstüne çıkarsa bankalar MB den borç alıp piyasaya verirler, bu da faizi i bv ye düşürür. Dolayısıyla rezerv arzı i bv borç verme faizinde tam esnek ve yataydır
11 Para Politikası Araçları 11 MB, Bankalararası piyasada faizi nasıl yönlendirir? 1. Açık Piyasa İşlemleri (Kesin Alım-satım) Yapmak Rezerv miktarı ve parasal tabanı değiştirerek. 3. Borç Verme ve Alma Faiz Oranlarını Değiştirmek Piyasaya borç alıp vererek rezerv miktarını değiştirir Parasal tabanı değiştirir Politika faizi üzerinden Repo-Ters repo işlemi yapar 5. Zorunlu Karşılık Oranını Değiştirmek Para çarpanını değiştirir
12 MB BPGBF yi nasıl yönlendirir? Açık Piyasa İşlemleri Bir açık piyasa alımı rezerv arzını sağa kaydırır ve gecelik borçlanma faizinin düşmesini sağlar. Bir açık piyasa satışı ise arz eğrisini sola kaydırır ve gecelik borçlanma faizinin artmasını sağlar.
13 MB gecelik faizi nasıl yönlendirir? 13 repo: menkul kıymeti geri alma tahhüdüyle şimdi satış: borç almak amacıyla ters repo: menkul kıymeti tekrar satmayı kabul ederek şimdi alış: borç verme amacıyla Merkez bankası para arzını azaltmak amacıyla repo yapınca borç alma faizi üzerinden yapıyor. Ters repo yaparsa da para arzını arttırmak için yapar ve borç verme faizi üzerinden.
14 Açık piyasa alımı 14 Gecelik faiz oranı ibv Rs i* i** iba Rd
15 MB gecelik faizi nasıl yönlendirir? Borç Alma / Verme Faizlerinde Değişiklik Genişlemeci Para Pol.: MB borç verme ve alma faizlerini düşürür ve bu düşük faizle talep eden bankalara borç verir Daraltıcı para pol.: MB borç alma ve verme faizini yükseltirse bankalar bu sefer fazla likiditeyi MB ye borç verirler ve yüksek borç alma faizinden faydalanırlar.
16 MB gecelik faizi nasıl yönlendirir? ZKO nın değiştirilmesi. MB, ZKO yu arttırdığı zaman bankaların rezerv talebi artacağından talep eğrisi sağa kayar ve BP da gecelik faiz artar. ZKO nın düşmesi halinde ise piyasa faizi düşer. ZKO politika aracı son yıllarda piyasa faizini etkilemek için pek kullanılmamıştır.
17 ZKO nun arttırılması 17 Interbank O/N rate ibv Rs i** i* ba Rd1 Rd2
18 Diğer Para Politikası Araçları 4. Reeskont Kredileri Merkez bankasınca finansal kurumlara verilir Hangi tür finansal kurumun yararlanacağına merkez bankası karar verir. Amaç, geçici likidite sıkışıklığını karşılamak Reeskont kredisi kullanmanın maliyeti reeskont faizi Merkez bankaları açtıkları krediler karşılığında teminat istiyorlar (devlet tahvili veya kredi notu yüksek şirketlerin borçlanma senetleri) Küresel kriz sırasında çoğu merkez bankası tarafından kullanıldı. Bu yolla kredi piyasasının işlemeye başlaması amaçlandı.(mb nin Likiditenin Son Kaynağı Olma Fonksiyonu) 30/11/14
19 MB En Son Borç Verme Penceresidir 19 MB, bankalar için en son borç verme penceresidir. Bunun nedeni bir banka paniğini (bank run) önlemektir Mevduat sigortası varken en son borç vericiye niye ihtiyaç vardır? n TMSF fonları bir panik durumunda yeterli olmayabilir. n TL nin üstündeki fonlar sigortalı olmadığından sistem riski yine sözkonusudur.
20 Banka Paniği 20 Her bir mevduat sahibinin diğer tüm mudilerin paralarını çektiğine inanarak parasını banka çökmeden çekmeye çalışması. Bu davranış rasyoneldir çünkü müşteriler de bilir ki bankalar %100 rezerv tutmaz. müşterilere, önce gelen hizmeti önce görür (first come, first served) esasına göre nakit verilir. Paniği önlemek için banka para çekişlerine sınır koyabilir ya da geçici olarak durdurur.
21 MB nin En Son Borç Verme Penceresi Politikasının Artı ve Eksileri 21 Avantajları: En son borç veren kurum olduğundan MB bankacılık paniklerini önler Bankalarası piyasada faizin hedefin üstünde çok fazla yükselmesine engel olur. Dezavantajları: Ahlaklı Davranış sorunu yaratır çünkü: Bankalar MB nin nasılsa yardıma geleceğini düşünerek daha fazla risk alırlar.
22 Diğer Para Politikası Araçları İletişim Politikası Merkez bankası politikaları ile ilgili kamuoyunu bilgilendirerek ekonomik birimlerin beklentilerini şekillendirebilir.
Para Politikasının Yürütülmesi. Bilgin Bari İktisat Politikası 1
Para Politikasının Yürütülmesi Bilgin Bari İktisat Politikası 1 1668-1873 Dönemi: Merkez Bankalarının Ortaya Çıkışı 1661 yılında Stockholm Bankası ilk banknotu ihraç etmiştir. 1668 de İsveç Devlet Bankası
MERKEZ BANKACILIĞI PARA POLİTİKASI. Bilgin Bari
1 MERKEZ BANKACILIĞI PARA POLİTİKASI Bilgin Bari 1668-1873 Dönemi: Merkez Bankalarının Ortaya Çıkışı 1661 yılında Stockholm Bankası ilk banknotu ihraç etmiştir. 1668 de İsveç Devlet Bankası (Riksbank)
Bülten. Enflasyon Beklentileri ve Beklenti Yönetimi. 2012 Yılında Para ve Kur Politikasının Temel Unsurları. TCMB Birimleri. TL Simgesi Açıklandı
Bülten 2 Enflasyon Beklentileri ve Beklenti Yönetimi Günümüzde merkez bankaları temel olarak enflasyon beklentilerini kontrol ederek beklentilerin orta vadeli enflasyon hedefleri çerçevesinde seyretmesini
ÜNİTE 12: PARA POLİTİKASININ YÜRÜTÜLMESİ VE PARA POLİTİKASI ARAÇLARI
ÜNİTE 12: PARA POLİTİKASININ YÜRÜTÜLMESİ VE PARA POLİTİKASI ARAÇLARI En basit haliyle ekonomi politikası bazı politika araçları kullanılarak makroekonomik değişkenlere yön vermek olarak tanımlanabilmektedir.
TÜRKİYE DE 2004-2013 YILLARINDA UYGULANAN PARA POLİTİKALARI VE MALİYE POLİTİKALARI ARASINDAKİ UYUM VE FARKLILARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
TÜRKİYE DE 2004-2013 YILLARINDA UYGULANAN PARA POLİTİKALARI VE MALİYE POLİTİKALARI ARASINDAKİ UYUM VE FARKLILARIN DEĞERLENDİRİLMESİ KIVANÇ DURU 2014 İçindekiler GİRİŞ... 4 PARA POLİTİKASI... 4 Para Politikası