Ahmet Ulusoy: Yükselen ticari belirsizlik dünya refahını tehdit ediyor
Yükselen ticari belirsizlik dünya refahını tehdit ediyor
Yükselen ticari belirsizlik küresel büyümeyi de zayıflatmaktadır. Bu zayıflama beklentisine IMF’nın yayınladığı World Ekonomik Outlook 2019’da da değinilmiş (2020’de büyüme hızı önceki tahminlerden yüzde 0.5 daha düşük olarak güncellenmiş, bu düşüş dünya ekonomisinde yaklaşık 455 milyar dolarlık bir büyüme-refah kaybı demek).
Ahmet Ulusoy : Yükselen ticari belirsizlik dünya refahını tehdit ediyor
Yükselen ticari belirsizlik dünya refahını tehdit ediyor yazısının sesli anlatımı ve tüm Ahmet Ulusoy yazılarının sesli anlatımı Yenisafak.com Yazarlar Sesli Makale Köşesinde!
Yine, Dünya Bankası’nın Küresel Ekonomik Beklentileri de “büyük ekonomiler arasındaki yeni ticaret engellerinden kaynaklanan politika belirsizliğindeki ani artışlar güven ve yatırımları belirgin bir şekilde etkilemektedir” şeklinde özetlenebilir.
OECD raporlarında ise “Küresel değer zincirlerinin hüküm sürdüğü üretim sektöründe tarifelerin ve ticari ilişkilerin geleceği konusundaki belirsizlik artışı etkilerinin daha fazla hissedileceği ”belirtiliyor.
Belirsizlik vurgusu, bunun bir ölçüsü var mı, sorusunu akla getiriyor.
İkisi IMF uzmanı biri akademisyen olan 3 iktisatçı (Ahır, Bloom ve Furceri) tarafından Ekonomist İstihbarat Biriminin(EIU) 1996 yılından beri yayınladığı ülke raporlarına dayanılarak, 143 ülke için Dünya Ticari Belirsizlik endeksi (WTU) oluşturulmuştur.
Dünya Ticaret Belirsizliği endeksi (WTU), IMF’nin ölçtüğü Dünya Belirsizlik Endeksinin (WUI) bileşenlerinden (parçalarından) biri ve benzer metodolojiyi kullanıyor.
Endeksin dayandığı ülke raporları standart bir süreç ve yapı izlemektedir. Bu yapı, endeksi ülkeler arasında karşılaştırılabilir kılmaktadır.
Küresel olarak, 20 yıldan beri düşük seviyelerde, istikrarlı seyreden WTU endeksi2018’in ikinci yarısından itibaren hızla artmış.
2018’nin üçüncü çeyreğinden başlayarak belirsizliğin artmasınınABD ve Çin’in yoğun şekilde ilan ettiği bir dizi tarife artışına denk geldiğini gösteriyor.
2018’in dördüncü çeyreğinde ABD ve Çinli yetkililer Buenos Aires’teki G-20 toplantısında tarifelerin yükselişini durdurmak için bir anlaşma yapıldığını açıkladığında ise endeks düştü.
2019 yılının ilk çeyreğinde, 1 Mart’ta Çin’den yapılan ithalata yönelik ABD tarifelerinin genişletilmesinin (200 milyar dolarlık ithalatta tarife artışı) ardından WTU endeksi önemli ölçüde yeniden yükseldi.
IMF; küresel ticaretle ilgili belirsizliğin geçtiğimiz yıllarda görülen zirvelerin yaklaşık 10 katına çıktığını, sadece 2019 yılının ilk çeyreğindeki belirsizliğin 2019 yılında küresel büyümeyi 0,75 puan düşüreceğini tahmin etmektedir.
2019’un ikinci çeyreğinde de küresel belirsizlikte keskin bir artış olduğu görülmektedir. Bu artış, Brexit ve ABD ticaret politikasındaki belirsizliğin bir sonucudur.
Ticaret belirsizliği sadece ABD ve Çin’de değil, aynı zamanda dünyadaki birçok ülkede artmaktadır. Kanada, Meksika, Japonya ve Avrupa ekonomileri gibi ABD’nin önemli ticaret ortaklarında ve coğrafi olarak ABD ve Çin’e yakın birçok ülkelerde yüksek ticaret belirsizlikler ölçülmüştür.
Bununla birlikte, ticaret belirsizliği düzeyi bölgeler ve gelir grupları arasında önemli ölçüde değişmektedir. Belirsizlik endeksindeki yükseliş en çok Batı Yarımkürede hissedilmiştir. Bunu Asya-Pasifik ve Avrupa izlemektedir.
Buna karşılık, ticaret belirsizliği endeksi Orta Doğu, Orta Asya ve Afrika’da nispeten düşük kalmaktadır.
Gelişmiş ekonomiler en yüksek ticaret belirsizliğinin olduğu ülkeler. Ardından gelişmekte olan piyasalar gelmektedir. İlginç olan ticaret belirsizliği ortalama olarak düşük gelirli ekonomilerde nispeten düşük seviyelerde kalmaktadır.
Dünya ticaret sistemine istikrar kazandırılması, güvenin geri gelmesi ekonomik büyüme ya da dünya refahı için çok önemli.
Buna karşılık, siyasi gerginliklerin ve ticaret savaşlarının neden olduğu belirsizlik maliyetlerinin devam etmesi muhtemel bir dünyada yaşıyoruz.
Belirsizliği teşvik eden politikalar (siyasi ve ekonomik çatışmalar) devam ettiği müddetçe dünya refahı azalacak ve daha yaşanılamaz hale gelecektir.
Son olarak, 2018 yılı ikinci çeyreğinden itibaren küresel ticari belirsizlik endeksindeki aşırı artışın Türkiye’nin yaşadığı kur krizinde de katalizör işlevi gördüğünü de not edelim.