14 Mart 2011 Pazar
Mehmet Özyurt Hocamız geçtiğimiz hafta ÜTSO Konferans Salonu’nda “Okuma” konulu bir konferans verdi.
Özyurt Hocamız 1970’lerden bu yana Ünye’de yakından bilinip tanınan, sevilen ve saygıda kusur edilmeyen Emekli Edebiyat öğretmenimizdir. Emekliliği döneminde de Ünye ADD’nin başkanlığını yapıyor.
Hocamız hep güzel konuşur, güzel anlatırdı. Her ne kadar benim edebiyat dersime girmemişte olsa da kendisini yakından izler, dinlerdim.
Dinlediğim son konferansında da öyle… Hem bilgilendim hem de zevkle dinledim Hocamı.
Konferans bitti, çıkarken kendisine teşekkür ettim. Dedim ki; “Hocam, verdiğiniz bütün bilgiler çok kıymetliydi. Kapabildiklerimi kaptım. Ayrıca haddim olmayarak, benim de ilave etmek istediklerim bazı bilgiler var. Onları köşemde yazacağım, daha sonra da oturur sohbet edersek çok sevinirim.”
Hocam memnuniyetini ifade etti ve sohbet için beklediğini söyledi.
Hocama böyle demeye niye ihtiyaç duydum? Şunun için; konferansın bitimi sonrası soru-cevap, görüş-düşünce bölümü olmadı. Ben de dile getirmek istediğim bazı düşüncelerimi açıklama imkanı bulamadım.
Eğer açıklama imkanı doğsaydı, şunları söyleyecektim: “Milletimizin okumaya karşı olan ilgisizliği doğrudur. Bunun sebebi olarak çok şey söylenebilir, çok sayıda gerekçe bulunabilir.
Ancak, bu sebep ve gerekçelerin bazıları ana gerekçe, bazıları ise bu ana gerekçelerden beslenen tali gerekçelerdir.
Birincisi; bizim tarihimizde ilk yazılı belge ile yazının bulunduğu tarih arasında 4 bin sene vardır. Biz, yazıyı kullanmaya başlayan milletlerden 4 bin yıl sonra okuyup yazmaya başlayan bir milletiz.
İkincisi; bizim tarihimizde değişik kültürlerden ciddi oranda etkilenmeler olmuş. Bu etkilenmeler sonucu ard arda yaşanan yazı ve konuşma dili değişiklikleri sonucunda okur-yazar olma oranı hep güdük kalmış, bunun sonucu olarak ta yeterli okuma alışkanlığı ve okuma kültürü bir türlü gelişememiştir.
Üçüncüsü; 1 Kasım 1928 yılındaki harf devrimi ile birlikte ülkede zaten az olan okur-yazarlık oranı ve okuma imkanı birden sıfır seviyelerine düşmüş. Daha da kötüsü, asırlar boyu oluşan yazılı kaynaklarını ve edebiyatını okuyamayan bir millet durumuna düşürülmüş olmanın faturası ağır olmuştur.”
İşte tarihimizdeki bu üç kuvvetli sebep ve temel neden sonucu okuyan bir millet olamadık. Okuma kültürümüzü yeterli seviyelere çıkaramadık.
Yazıya ve yazılı hayata en erken başlayan, bu alandaki bilim, kültür, sanat ve edebiyat eserlerini en erken vermeye başlayan toplumlar başka dil ve kültürlerden en az etkilenen toplumlar olmuştur. Bu toplumlar bilakis başka toplumları bu yönüyle etkilemişlerdir. Bunlar kullandıkları alfabeyi, dili değiştirmeden asırlar boyu biriktirdikleri birikimleri yeni neslin önüne koymuş, en anlaşılabilir şekliyle onların istifadesine sunmuşlardır.
Benim vurgulamak istediğim bir nokta daha var, o da şudur:
Okuyan, okuma kültürü düşük olan bir toplumuz. Bu bardağın boş kısmı… Ancak bardağın sadece boş kısmına takılırsak haksızlık yaparız. Kime mi?
Kaşgarlı Mahmud’a, Yusuf Has Hacib’e..
Mevlana’ya, Yunus Emre’ye..
Fuzuli’ye, Şeyh Galib’e..
Namık Kemal’e, Teyfik Fikret’e, Ziya Gökalp’e..
Mehmet Akif Ersoy’a, Halide Edip Adıvar’a..
Orhan Veli’ye, Cahit Sıtkı Tarancı’ya..
Reşat Nuri Güntekin’e, Orhan Kemal’e, Refik Halit Karay’a..
Nazım Hikmet’e, Necip Fazıl Kısakürek’e..
Aziz Nesin’e, Yaşar Kemal’e..
Ve adını saydığım/sayamadığım bütün bu değerlerimizden akıp gelen kaynaktan beslenerek ilk Nobel ödülü alan yazarımız Orhan Pamuk’a haksızlık yaparız.
Orhan Pamuk, milletimizin bugün artık edebiyat alanında dünya milleti olduğunun tescili olmuştur.
Bu millet bu seviyeye gelmişse çok kalmayacak, okuma kültürünü de geliştirecektir.
Çünkü bu etki/tepki olayıdır. Okurlar yazarlarını, yazarlar da okurlarını geliştirir.
Saygıdeğer Hocamdan yeni konferanslar bekliyor, bizlere yaptığı öğretmenliğin daha nice yıllar sürmesini diliyorum.