Küçük Mustafa Olayı Osmanlı Medeniyeti Bilgi Bankası Osmanlı Tarihi Hakkında Bil
Küçük Mustafa Olayı
Çelebi Mehmed'in oğullarından olup henüz onüç yaşında bulunan Hamid ili sancak beyi Mustafa, biraderinin cülusu üzerine öldürülmekten korkarak Karamanoğlu'nun yanına kaçmıştı. İstanbul muhasarasından kurtulmak isteyen Bizans imparatoru, şehzadenin lalası Şarabdar İlyas'a mektuplar yazdı ve çokça altın gönderdi ve bu para ile asker toplamasını bildirdi. Aynı zamanda Mustafa'yı İstanbul'a getirtti. Muvaffak olduğu takdirde imparatora karşı yapacağı fedakârlık —tabii toprak fedakârlığı— hakkında anlaştıktan sonra Rumların verdiği kuvvetle Anadolu tarafına geçirilerek faaliyette bulundu. Kendisine Karamanoğlu'nun Turgutlu Türkmenleri ile Germiyan oğlunun kuvvetleri de katıldılar. Şarabdar İlyas'la Kara Taceddin oğlu Mahmud, Mustafa'nın veziri ve kumandanı idiler.
Mustafa, topladığı kuvvetlerle Bursa üzerine yürüdü; Bursa halkı şehri ve kaleyi Mustafa'ya teslim etmek istemediler; kendisine memleketin nüfuzlu şahsiyetlerinden Ahi Yakup ile Ahi Hoşkadem'i elçi olarak gönderdiler; kendisine para ve hediyeler vermek suretiyle işi önlemek istediler. Bunlar, şehzade Mustafa'nın kendisine vezir yaptığı ve zaten bu hâdiselere sebep olan Şarabdar İlyas'ı gördüler. Bunlar Bursalıların Sultan Murad'a bi'at ettikleri için ondan geri dönmeyeceklerini ve zorlayacak olurlarsa şehri müdafaa edeceklerini söylediler ve bundan başka Karamanoğlu kuvvetleriyle bir Osmanlı şehrinin vurulmasının doğru olmadığını da beyan ettiler. Şarapdar İlyas bu teklifi kabul etti; oradan İznik tarafına gittiler.
Şehzade Mustafa, İznik kalesini 40 gün muhasara etti; muhafızı olan Firuz Bey oğlu Ali Bey, durumu Sultan Murad'a bildirdi. Pâdişâh, hisarı sulh suretiyle vermesini ve Mustafa orada meşgulken bir tarafa kaçmadan yetişeceğini yazdığı gibi şehzadenin lalası Şarabdar İlyas'a da Anadolu beylerbeyiliği beratını gönderip şehzadenin de oradan bir tarafa gitmemesi için oyalamasını bildirdi.
Ali Bey aldığı talimat üzerine muhasaranın 40 günü geçmesinden dolayı halka ve şehre hiçbir zarar gelmeyeceği hakkında yemin ile söz aldıktan sonra teslim oldu. Şarabdar İlyas, aldığı beylerbeyilik müjdesi üzerine İznik'ten ayrılmadı; Çandarlızade ibrahim Paşa'nın sarayına yerleşen Mustafa Çelebi, tımar ve memuriyet vermek suretiyle vakit geçiriyordu.
Sultan Murad, İstanbul muhasarasında iken hâdiseyi duyup yukarıda söylediğimiz tertibatı aldıktan sonra hemen muhasarayı kaldırıp Gelibolu yoluyla Anadolu'ya geçerek İznik üzerine geldi; Şehzade Mustafa'nın İznik'te bulunmasını tehlikeli gören Germiyan ve Turgutlu kuvvetleri kumandanları, Mustafa Çelebi'yi alıp Karaman'a götürmek istedilerse de Şarabdar İlyas buna mâni oldu.
Murad'ın öncü yani akıncı kuvvetleri Mihaloğlu Mehmed Bey kumandasında olarak birdenbire İznik'i bastılar. Mustafa Çelebi hamamda bulunuyordu. Mustafa'nın beylerbeyi Taceddinoğlu Mahmud Bey, efendisine derhal bir at bulup kaçırmak istediyse de muvaffak olamadı ve Mihaloğlu Mehmed Bey ile çarpıştı ve Mehmed Bey'i atından düşürerek öldürdü. Bu sırada Şarabdar İlyas, Mustafa Çelebi'yi yakalayıp İznik önüne gelerek şehri muhasara eden Murad'a götürdü ve pâdişâhın emriyle İznik haricinde bir incir ağacının dibinde boğularak cesedi Bursa'ya gönderildi. Mihaloğlu'nu öldüren Taceddinoğlu Mahmud Bey de saklandığı yerde bulunup Mihaloğlu'nun adamları tarafından katledildi (826 H./1423 M.). Şehzade Mustafa Bursa'da babasının türbesinde medfundur.
Sultan Murad bundan sonra tarihi malûm olmayan bir zaman saltanata bir müddei çıkmasından korkarak Tokat kalesinde hapsettiği Mahmud ve Yusuf isimlerindeki iki kardeşini öldürmeyip fakat gözlerine mil çekmek suretiyle bunları kör ettikten sonra valideleriyle beraber Bursa'ya getirterek kendilerine maaş tahsis eyledi.