Barut Fıçısı - Trabzon Şehir Tiyatroları
"…Gülemiyorsun ya gülmek
Bir halk gülüyorsa gülmektir…"
Tiyatro konulu yazılarımın birinde;
Trabzon'da faaliyet gösteren özel tiyatrolardan da bu kez, burnuma güzel kokular geliyor. O alanda da artık iyi bir oyun izleyebileceksiniz, demiştim.
Sözünü ettiğim oyun, Trabzon Şehir Tiyatrosu Derneği'nin hazırladığı Barut Fıçısı'ydı. Belgesel yönü ağır basan bu oyunu, Trabzon Devlet Tiyatrosu'nun başarılı oyuncusu Mesut Yüce yönetti.
Toplumsal bildirisindeki netliği, oyuncu performansı, alışık olmadığımız bir tarzda sahnelenişi ve sahnelenişle ilgili göze aldığı riskler bakımından sıra dışılıklarla dolu bir oyun olduğunu söylemek mümkün.
Dejan Dukovski'nin yazdığı, Bilge Emin ve Yıldıray Şahinler'in Türkçe'ye çevirdiği Barut Fıçısı'nda; Yugoslavya iç savaşının toplumda ve bireyde yarattığı travmatik etkiler, belgelere dayanarak anlatılıyor.
Oyunun orijinal metni, toplam on bir sahneden oluşuyor. Trabzon Şehir Tiyatrosu Derneği'nin sahnelediği oyunda ise, dokuz bölüme yer veriliyor.
Dakikalarca süren bir slayt gösterisiyle başlıyor oyun. Sosyalizmin çöküşüyle birlikte, Yugoslavya'da yaşanan kaosu; farklı kültürlere yönelik tahammülsüzlüğü, milliyetçiliğin had safhaya ulaşmasını, ayrımcı bakış açılarının etkin olmaya başlamasını özetliyor.
Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi'de sahnelenmeye başlanan oyunu, prova aşamasındayken de izlemiştim. Sözünü ettiğim bu ilk bölüm, o zaman müziksizdi. Doğrusu, bu uzun sürenin seyirciyi sıkabileceğini düşünerek kaygılanmıştım.
Neyse ki, o zamanki kaygım, yersiz bir kaygı olarak kaldı. On üç dakika kadar süren slayt gösterisi sırasında ve sahne geçişlerinde, oyunun travmatik havasını tamamlar nitelikte müziklerin kullanılması isabetli oldu.
Pür dikkat izlenilen "metinli gösteri"nin hemen ardından ise, savaş sonrasının insan manzaraları, yaşanan içsel dramlar sahne alıyor.
Birbirinden farklı gözüken bu sahnelerde işlenen konu, aslında aynı: Emperyalizmin olumsuz etkilerini; ezdiği toplumların ruh halini göstermeyi amaçlıyor her sahne.
Namlunun, topun, merminin ıskaladığı insanların durumunun daha da zor olduğu gerçeğini haykırıyor. O kırılma noktasından sonra, her şeyin ama her şeyin eskisi gibi olamayacağını…Asıl bedelin, zorluğun o noktadan sonra yaşandığını… Asıl mücadelenin, asıl kavganın…
Öyle ki, güne her gün bir namlunun ucunda başlayan insanlar, kendilerini, savaş bittikten sonra, yine kendi küllerinden var etmek durumundadırlar.
Ama bunu başarmak; yaşamak için ihtiyaç duyulan o huzur ve de barış ortamını sağlamak o kadar kolay mı? Eskisi denli dostluğu, kardeşliği?.. O saatten sonra, sevginin, saygının, güvenin, umudun yeşertilmesini?..
Oyun, bunlara kafa yorulmasını istiyor izleyicisinden. Oyun boyu, şiddet içeren sahnelerle birlikte, şiddetin bir başka boyutu olan küfürlere, argo sözcüklere de sansürsüzce yer veriliyor.
Bu sansürsüzlük, buna alışık olmayanlara (Yaşamda fazlasıyla alışık olup da tiyatro oyunlarında alışık olmayanları kastediyorum!) itici gelse de; savaş sırasında tanık olunan ya da bizzat karşı karşıya kalınan vahşet ve şiddetin, insanın yenilenemeyen hücrelerinde yarattığı ciddi hasarı göstermek açısından önemli katkılarda bulunuyor.
Dejan Dukovski'nin Barut Fıçısı, Balkan Halklarını çıkış noktası olarak alsa da, aslında toplumsal değerlerinin yıpratılarak bir bir yok edildiği tüm toplumlara ayna tutuyor.
Oyunda haklı olarak, her tür güzelliğe, doğallığa düşman olan kapitalizm hedef gösteriliyor. Ve de yaşamak için öldürüp, kazanmak için kaybettirmeyi amaç edinenler. Oyun, bir insanlık trajedisi, bir kara komedya. Cinnet noktasındaki insanların iki de bir; "Allah'a şükür, sağlığımız yerinde!" şeklinde sözler sarf etmeleri, izleyicide buruk ve de alayımsı bir tebessüme dönüşüyor.
Yeri gelmişken, mizah dozunun fazla abartılmayıp, iyi ayarlandığı bir oyun olduğunu da söylemeliyim. Ve… Lafı dolandırmadan, kıvırmadan, toplumsal gerçekleri (mizi) seriyor göz önüne. İnsanlık gereği bir duyarlığa davet ediyor.
Çok sade bir dekor kullanılmış oyunda. Her şey; masa, içki şişeleri, tv, koltuk, yataklar, hapishane parmaklıklarından ibaret. Anlaşılan o ki, Yönetmen Mesut Yüce, tüm dikkatleri, oyunun o önemli bildirisine çekmek için bu yola baş vurmuş.
Özellikle bar sahnesi, görsel anlamda biraz daha zenginleştirilebilirdi.
Oyunda; Adnan Akyüz, Ali Kemal Durmuş, Özlem Şahin, Zeki Kanber, Murat Bekrtaşoğlu, Nuray Yeşilaras, Yunus Emre Bayraktar, Ersoy Topçu, Hakan Poyraz, Cemil Bektaş, Meltem Ateş, Ebru Kaplan, Erol Karataş, Erkan Yüce, Levent Pehlivan, Hakan Urcu, Nevzat Özer, Kenan Mumcu, Onur Şirin, Mahmut Mutaf, Davut Eyüboğlu ve Kültigin Küçük rol aldı.
Adnan Akyüz, Özlem Şahin, Hakan Poyraz, Ali Kemal Durmuş ve Emre Bayraktar'ın rol aldığı sahneler etkileyiciydi. Aslında, ekip olarak iyi performans sergilediler. Oyuna gölge düşüren, sırıtan oyunculuklar söz konusu değildi.
Oyunun dekoru Adnan Akyüz ve Ali Kemal Durmuş'a ait. Işıklandırma Nihat Bahar. Konduvit Selim Akyüz ve Yüksel Yıldız. Oyundaki genel duyguyu; isyanı, pervasızlığı tamamlar nitelikteki kostümleri ise Sefer Çağlayan hazırladı.
Yönetmen Mesut Yüce, oyunda rol alan oyuncular ve de teknik anlamda katkı sunan herkes, her tür imkansızlığı, zorluğu göze alarak, dar zamanlarından zaman yaratarak bildik oyunların dışında bir oyuna imza atmış oldular.
Bize de: Ellerine sağlık! demek düşüyor.
serhat demir - ( 12/25/2009 )
insanların dil din ırk gözetmeksizin birbirileriyle yasamayı ve bu şekilde yapılmalıcercevesinde
yasamalı tabiki politikalarda