Kara Delikler Nedir? | Bilim Sitesi
Nisan 7, 2019 Nisan 7, 2019 tarihinde gönderilmiş Site varsayılanı tarafından
Kara delik, kütleçekiminin ışığın bile kaçamayacağı kadar büyük olduğu bir bölgedir.
Dışarıdan baktığınızda bir kara deliğin içinde ne olduğunu söyleyemezsiniz. İçine ne attığınız ya da nasıl oluştuğu fark etmeksizin bütün kara delikler aynı görünür.
Dev yıldızlar (Güneş’in üç katı kütleli bir çekirdeğe sahip bir yıldız mesela), nükleer yakıtlarını bitirdiklerinde kendi kütle çekimlerinin içten uyguladığı çekime dayanacak sıcaklığı koruyamazlar. Kendi kütlesel çekimlerine karşı koyamayıp merkeze doğru çökerler. Bu küçülmeyle beraber kütlesel çekim kuvvetleri daha da artar ve sonunda ışığın dahi kaçamayacağı sınırlara ulaşır. Böylece bir kara deliğe dönüşmüş olur.
Kara Deliklerin Varlığı Nasıl Gözlemlenir?
Işık bile yutulduğu için kara delikler direkt olarak görüntülenemiyor. Yerlerini, uzayda çevrelerine yaptıkları etkilerden, dolaylı olarak tespit edebiliyoruz. Kara deliklerin yüksek çekim kuvveti nedeniyle ışığı bile yutmasından dolayı onları doğrudan göremeyiz. Ancak bilim adamları kara deliklerin güçlü çekim kuvvetinin yıldızlar üzerindeki etkisini ve çevresindeki gaz bulutlarını görebilirler. Eğer bir yıldız uzayda belli bir noktada yörünge ise, bilim adamları kara deliklerin orada olup olmadığını bulabilir.Eğer yıldız ve kara delik birbirleriyle yakın yörüngede dönüyorlarsa, yüksek enerjili bir ışık üretirler. Bilimsel cihazlar da bu ışığı görebilir.
Kara deliklerin çekim güçleri bazen bir yıldızın dış gazlarını çekecek kadar güçlüdür ve gazları kendine çekerek çevresinde plak benzeri bir yapı oluşturur. Kara deliğe çekilen bu gaz yüksek sıcaklıkta ısınarak tüm yönlere x-ray ışığı yayar. NASA teleskopları da bu ışığı gözlemleyebilir ve astronomlar da kara deliğin türünü belirleyebilirler.
Bir kara deliğin yıldızı yutması
Peki Bir Kara Deliğe Düşerseniz Ne olur?
Bir kara deliğin içine giren maddeye ne olacağı konusu sadece teorik olarak açıklanabilir. Çünkü bu deneyimi ölçebilecek teknolojik yeterliliğe henüz sahip değiliz. Kara delik olay ufku (kara deliğin girişi olarak söyleyebiliriz) denilen bir sınıra sahiptir. Olay ufku, kütleçekimin ışığın kaçmasına engel olacak kadar güçlü olduğu yerdir. Hiçbir şey ışıktan daha hızlı hareket edemediği için diğer tüm şeyler de olay ufkundan kara deliğin içine geri çekilecektir. Olay ufku boyunca düşmek, bir bakıma Niagara Şelalesi üzerinde bir kanoyla gitmeye benzer. Eğer henüz şelalenin yamacına gelmediyseniz, yeterince hızlı bir şekilde kürek çekmeniz koşuluyla kurtulmanız mümkün olabilir, ancak bir kez yamaca geldiğinizde artık kaybolmuşsunuz demektir. Geri dönmenin hiçbir yolu yoktur. Şelaleye yaklaştıkça akıntı daha güçlü ve hızlı hale gelir. Bu, akıntının kanonun ön tarafını arka kısmana kıyasla daha şiddetli çekeceği anlamına gelir. Dolayısıyla kanonun yamaca yaklaştıkça parçalanma tehlikesi vardır. Kara delikler içinde aynı durum geçerlidir. Bir kara deliğe ayaklarınız önde olacak şekilde düşerseniz, kara deliğe daha yakın kısmınız ayaklarınız olduğu için kütleçekim, ayaklarınızı kafanıza nazaran daha şiddetli çekecektir. Sonuçsa uzunlamasına çekilmeniz ve yanlamasına ezilmeniz olacaktır. Eğer bir kara delik Güneşimizin birkaç katı büyüklükte bir kütleye sahipse olay ufkuna ulaşmadan parçalarınıza ayrılır ve spagettiye dönüşürsünüz. Ancak Güneşin milyon katı kütleli daha büyük bir kara deliğe düşerseniz kütleçekimsel çekim vücudunuzun tamamına aynı etkiyi uygular ve olay ufkuna pek güçlük çekmeden ulaşırsınız. Yani kara deliğin kütleçekim gücü büyüklüğüyle ters orantılıdır.
Dışarıdan Bakan Bir Gözlemci Bizi Nasıl Görür?
Her ne kadar bir kara deliğe düşmeniz sırasında özel bir şey fark etmeyecek olsanız da, sizi uzak bir mesafeden izleyen biri olay ufkunu geçtiğinizi asla görmeyecektir. Bunun yerine dışarıdaki gözlemciye yavaşlıyor ve hemen olay ufkunun dışında süzülüyor gibi görüneceksinizdir. Fiilen görüş alanından çıkana kadar görüntünüz gitgide belirsizleşip kırmızılaşacaktır. Dış dünya söz konusu olduğundaysa sonsuza kadar kaybolacaksınızdır.
Çocukluk dönemimde soru sormaktan bıkmayan ve çekinmeyen meraklı bir çocuktum.Bitmek bilmeyen merakım ve yeni bir şeyler öğrenme hevesim beni bilime yöneltti.Bilime olan tutkum beni limitsiz bir hayal gücüyle ve sonsuz bilgi akışıyla birlikte farklı dünyalara,gezegenlere,evrenlere götürdü.Hem kendimi geliştirmek, tecrübe kazanmak hem de insanları bilgilendirme amaçlı burada yazarlık yapıyorum.
Yazılarımdan keyif almanız dileğiyle.
Görüntüleme Sayısı: 409
Bilim Sitesi, Evren, Fizik, Uzay
Astronomi, Fizik, Kara delikler, Stephen Hawking, Uzay
Tarihin Unutulmaz Bilim Kadınlardan; Grace Hopper