İnsan hayatı için tehlikeli ağaçlar! - Kocaeli Gazetesi
Yazar Necdet Güler -01 Nisan 2016
İnsan hayatı için tehlikeli ağaçlar!
İnternette bir rapor gördüm; 2010'da hazırlanmış: "Kent Ağaçları ve Süs Bitkilerinde Bakım ve Budama Esasları". Tam 267 sayfa. Raporu yazanlar İ.Ü.Orman Fakültesi'nden üç profesör, İstanbul Büyüksehir Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünden üç eleman. Okuyunca çok şaşırdım:
Raporun 78. sayfasında şu yazıyor: "İstanbul'un sahip bulunduğu çok sayıdaki tarihi mekanlarda ve hazirelerde genellikle kendiliğinden biten Çitlenbik, Aylantus, Akasya, Incir vb. ağaçlar önemli bir sorun oluşturmaktadır. İnsan hayati için de tehlikeli olan bu ağaçların, "Orman Fakültelerinden" rapor alınarak zararsız hale getirilmeleri gerekmektedir."
Sanki ağaçlardan değil, hastalık yayan bir organizmadan bahsediliyor...47 yıl önce bu fakülteden mezun oldum, yaş 72, insan hayatı için tehlikeli ağaç olduğunu da öğrendim! Üstelik zararsız hale getirilmeleri de söz konusu. Nasıl olacaksa…
Bu arada ne saf olduğum da ortaya çıktı: Ben "Kentleşmenin Biyolojik Faturası" ismi taşıyan bir kitap yazmış kişyim. Kitapta ağaçların biz insanlara faydasını anlata anlata bitiremediğim bölümler var. Yapılmış araştırmalara göre insanlar için en tehlikeli olan kirleticilerden biri havadaki ağır metal tozlar. Bunları tutmada şampiyon hangi ağaç; Aylantus...Onu, Atkestanesi, Ihlamur, Sophora, Yalancı Akasya ve Çitlenbik takip ediyor. (Burada yazılı olan Akasya, herhalde hakiki Akasya değil, başına "Y." koymayı unutmuşlar).
İncir'in günahına neden giriyorsunuz? O zaten masum...Kentte bir şey aradığı yok. Üstelik sona "incir vb." yazılmış. Bu durumda "vb" nın ne ifade ettiğini anlayan varsa ellerinden öpeceğim...
Acaba bizim ülkemizde "Kokarağaç" demek yerine "Os........k" ağacı denilen Aylantus'a Avrupa'lı neden "Cennet Ağacı" diyor? Avrupa'da "Cennet Ağacı", Türkiye'deki ismi “Os…..k” ve katli vacip! Bu satırları yazanlar, bu fakülteye yıllarını vermiş, çok değerli hocam Prof. Dr. Faik Yaltırık'ın, bu ağacın kentlerde ve kırsalda daha fazla kullanılmasını salık veren makalesini de mi okumadılar.
Raporun 80.sayfasına gelelim: "Kentsel ekosistemlere; Kavak, Söğüt, Akasya, Çitlenbik, Aylantus gibi kaba ve hızlı büyüyen, arsız ve istilacı türler mümkün mertebe sokulmamalıdır. Mevcutlarla zararlı oldukları ölçüde mücadele edilmelidir."
Ağaçlar için "Hızlı gelişme" ne zaman kabahat oldu? Radiata'yı ne çabuk unuttuk? Hızlı gelişiyor diye her yere Radiata dikmedik mi? Kaba ve arsız ağaç? Kaba: yani çirkin, görünüşü kötü: arsız, yani etrafa zarar veriyor. Dünyada böyle ağaç var mı? Kavak da böyle ağaç olduğu için mi Türkiye’de de Kavakçılık Enstitüsü kurulmuş ve yıllarca kavaklık tesisi ile ilgili araştırmalar yürütülmüştür! Bir ağacı böyle nitelendirmek mümkün mü? İstilacı ne demek; "Yetişme Ortamı" istekleri az olduğundan, tohum ve kök sürgünleri yoluyla yayılma olasılıklarının fazlalığına da bağlı olarak, bulunduğu yerlerde diğer türlere hayat hakkı tanımayan... Bu olay kent ortamında nasıl mümkün olabilir? Kentlerde bütün boş alanları ağaçlandırdın da bu türler stat çimlerine karışan ayrık otu gibi problem mi oluyor? Günümüz şartlarında kırsalda bile kolay önlenen bir olayı kent ortamına nasıl taşıyorsunuz? Üstelik kentlerde bu türlerin istila edeceği alanlar mı kalmış? İzmit'te Atatürk Heykelinin önündeki alanın denize bakan tarafında duvarın bittiği yerde bir Aylantus var. Harika çiçekleri ile o alanı süsleyen tek ağaç. İnsanların hayatını nasıl tehlikeye atıyor, hangi ağaçların yetişmesini engelliyor?
Raporun bir yerinde Kavak konusuna değinilerek şöyle yazılmış: "Istanbul Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü, İ.Ü.Orman Fakültesi dekanlığına 31.05.1983 tarihinde bir yazı ile başvurarak; "İstanbul ilinde uzun yıllardır yapılan bilinçsiz ve kontrolsüz ağaçlandırmalar neticesinde, kamu ve özel sektöre ait alanlar üzerinde çok sayıda Kavak yetiştirildiğini, bu ağaçların her Mayıs ayında pamukçuklarla çok fazla tohum saçımı yaptığını, bunun halk ve basının şikayetine neden olduğunu, bu durumdan halk sağlığının olumsuz etkilendiğini ileri sürerek, kent dahilinde bu ağaçların yetiştirilip yetiştirilmeyeceğini ve duruma nasıl bir çare bulunabileceğini" sormuştur.
Cevabını ben vereyim: Kavak ağacının tohumlarını taşıyan pamukçukların hastalık yaptığı görüşü sadece bir dedikodudur. Böyle olduğuna dair edinilmiş bilimsel bir sonuç yoktur. Bu nedenle kavak, Avrupa kentlerinde de kullanılan bir ağaç türüdür. Öyle ki İkinci Dünya Savaşında Almanya’da halkın ısınmak için kentlerde bütün ağaçları kesmelerine karşın Berlin’de, Karlsplatz meydanındaki kavak ağacına hiç dokunmamalarını konu eden, Bertolt Brecht tarafından yazılmış ve seçkin edebiyat kitaplarında yer alan bir şiir bile vardır. Bu tür asılsız iddialara inanan yetkililerin yapacağı şey çok basittir: Kentlerinde erkek kavak klonlarını kullandıklarında, pamukçuklar olmayacaktır.
Aklıma gelmişken: Benden, herhangi bir kişi veya kurum, yaptığı bir çalışmayı irdelemek için kendisinin veya elemanlarının ortaklaşa yazacağı bir rapora bağlanacak ortak bir araştırma yapmamı istese, kesinlikle kabul etmem!?...