KULLANICI KAVRAMI ve DANIŞMA HİZMETLERİ- III BBY154 Bilgi Hizmetleri (2015) - ppt indir
... konulu sunumlar: "KULLANICI KAVRAMI ve DANIŞMA HİZMETLERİ- III BBY154 Bilgi Hizmetleri (2015)"— Sunum transkripti:
Danışma hizmeti (hatırlatma)  Danışma hizmetinin tanımı?  Belirli bilgi gereksinimlerinin karşılanmasına yardımcı olmak amacıyla bilgi yöneticileri tarafından bilgi kaynaklarının önerilmesi, yorumlanması, değerlendirilmesi ve kullanılması/kullandırılması işlemlerini içeren bilgi hizmetleridir.  Amaç,  bilgi arayan kişiye, bilgi merkezinin içindeki veya dışındaki kaynaklardan yararlanarak en kısa, en kolay, en doğru (ve çoğu zaman en güncel) biçimde bilgi sağlamaktır.  Hizmetin esası,  kullanıcılar tarafından sorulan sorulara doğru ve mümkün olduğunca hızlı yanıt vermektir. Bilgi merkezinin başarısı ve kullanıcı memnuniyeti büyük ölçüde danışma hizmetlerinin başarısına bağlıdır.
Danışma hizmeti (hatırlatma)  Danışma hizmetlerinin türleri  Doğrudan verilen danışma hizmetleri  Dolaylı olarak verilen danışma hizmetleri  Sosyal ağlar aracılığıyla kaynak ve hizmetleri tanıtmak ve kullanıcılarla iletişim halinde olmak  Danışma birimine başvuran kullanıcı “tip”leri  Danışma soruları  Basit sorular: Bir kaynak var mı yok mu?  Danışma görüşmesini gerektiren sorular.  Danışma sorularının türleri  Yönlendirme gerektiren sorular  «Ready reference» soruları (ve kaynakları)  Özel arama soruları  Araştırmaya yönelik sorular
.. Danışma soruları ~türleri  Araştırmaya yönelik sorular (devam):  Karmaşık soruların iyi anlaşılabilmesi için bölümlenmesi gerekebilir.  Karmaşık, uzmanlık gerektiren danışma soruları için başka bilgi uzmanları ya da konu uzmanları ile fikir alışverişi yapılması gerekebilir.  Belirli bir araştırmaya yönelik bu tür danışma hizmetleri, araştırma süreci ilerledikçe bilgi uzmanının kullanıcının araştırmasına yardımcı olabilmek için daha fazla zaman ayırmasını gerektirebilir. Bu tip sorularla sıklıkla karşılaşılabildiğinden özellikle araştırma merkezleri, üniversite ve kurumların bilgi merkezlerinde çalışan uzmanların araştırma sürecinin tüm aşamalarını araştırmacıyı doğru şekilde yönlendirebilecek derecede iyi bilmeleri gerekir.
.. Danışma biriminin sunduğu hizmetler  Bilgi ve atıf hizmetleri (information & referral services)  Bir araştırmacının yayınları neler, bilimsel literatürde ne kadar yoğun kullanılmış (ne kadar atıf almış). Hangi kaynak(lar) kullanılır?  Literatür araştırma ve bibliyografya hazırlama  Bir konuyla ilgili kaynak taraması yapma ve bunları listeleme. Hangi kaynak(lar) kullanılır?
 Eğitim  Günümüzde danışma birimlerinin ve burada çalışan bilgi uzmanlarının en önemli görevlerinden bir tanesidir.  Kaynakların elde edilmesi, farklı kaynakların kullanılma ve değerlendirilme şekilleri, kaynakların bilgi merkezindeki düzeni, veri tabanlarının kullanımı ve bilgi merkezinin kullanımına ilişkin genel konularda eğitim verilebilir.  Eğitim, belirli bir konuda araştırma nasıl yapılır, hangi kaynaklara başvurulur şeklinde daha çok hedefe yönelik biçimde de verilebilir...Danışma biriminin sunduğu hizmetler
 Eğitim türleri: Kullanıcı gruplarına yönelik eğitimi Kütüphane turu ya da oryantasyon programı Derslere yönelik eğitim Ödev/proje/rapor hazırlamaya yönelik eğitim Uzaktan eğitim alan öğrenciler gibi özel gruplara yönelik eğitim Eğiticilerin eğitimi  Eğitimler yüz yüze olabileceği gibi web sayfaları ve mobil uygulamalar ya da uzaktan eğitim platformları aracılığı ile de eğitim vermek tercih edilebilir (sanal turlar, videolar, interaktif eğitim gezileri, vb.). Hangi tür eğitim verileceğine (hitap edilen kullanıcılar dikkate alınarak) bu türlerin avantaj ve dezavantajları değerlendirilerek karar verilmeli...Danışma biriminin sunduğu hizmetler
 Duyuru hizmetleri  “Seçilmiş Bilgi Duyurusu” (Selective Dissemination of Information-SDI) Özel bir konudaki gelişmelerin, yeni kaynakların sosyal ağlar, e-posta, vb. araçlar yardımıyla o konu ile ilgilenenlere birebir ulaşılarak duyurulması.  “Güncel Duyuru Hizmeti” (Current Awareness Service) Yeni gelen yayınların, danışma kaynaklarının, veri tabanlarının sosyal ağlar, e-posta ya da web sayfası aracılığı ile tüm kullanıcılara duyurulması...Danışma biriminin sunduğu hizmetler
 Duyuru hizmetleri genelde araştırma kütüphaneleri tarafından verilir. Temel amaç, belirli bir konuda ya da alanda araştırma yapan kullanıcının yeni bilgiden/kaynaktan haberdar edilmesidir. Bunun için konu ile ilgili yeni bilginin (örneğin yeni yayımlanan makaleler) seçilmesi ve örneğin e-posta ya da farklı sosyal ağlar aracılığı ile kullanıcılara bildirilmesi gibi yöntemler kullanılır.  Duyuru hizmetleri sunulmadan önce mümkünse kullanıcı profilinin belirlenmesi gerekir (kullanıcının araştırma alanları, ilgilendiği konular, takip etmek istediği dergiler/yazarlar, vb.).  Bu tip hizmetler basılı dizinlerin kullanıldığı dönemlerde danışma kütüphanecileri tarafından emek-yoğun biçimde hazırlanmakta ve kullanıcılar açısından oldukça yararlı olmaktaydı. Veri tabanlarının kullanıcılar tarafından yaygın bir biçimde kullanılmaya başlanması ile bu hizmetler yerini veri tabanları içerisine entegre edilmiş araçların kullanılmasına bıraktı (örneğin RSS’ler). Günümüzde kullanıcılar - varlıklarından haberdar iseler- bu araçları kendileri de kullanabiliyor...Danışma biriminin sunduğu hizmetler
 Ücrete dayalı hizmetler ve bilgi simsarlığı  Özel bilgi merkezlerinde rastlanan bir hizmet türüdür.  Kullanıcıların araştırılması oldukça zaman alan bilgi gereksinimlerini (oldukça karmaşık, hata kaldırmayan nitelikte, çok geniş kapsamlı ya da konu uzmanlığı düzeyinde bilgi gereksinimini) karşılamak üzere sunulur.  Çoğu zaman özel veri tabanları yaratılması ve/veya yaygın olarak bulunmayan/kullanılmayan kaynakların kullanılmasını gerektirir. Bu hizmeti verenlerin konu uzmanı olması gerekebilir, belirli bir konuya has anahtar sözcüklerle daha özel kaynaklardan tarama yapma becerisi gerektirebilir.  Örnek: Bir şirketle ilgili medyada bir yıl içinde çıkan tüm haberleri derlemek...
Danışma biriminin diğer görevleri  Danışma kaynaklarının bulunduğu koleksiyonun geliştirilmesi ile ilgili karar alma:  Yeni kaynakların alınması  Koleksiyonda var olan kaynakların yeni basımlarının/sürümlerinin alınması  Koleksiyondan çıkarılması gereken kaynakların elenmesi (örneğin çevrimiçi erişilebiliyorsa, basılı versiyonun koleksiyondan çıkarılması tercih edilebilir)  Süreli yayınların aboneliğinin devam ettirilmesi/sonlandırılması  Çevrimiçi erişim lisansı için veri tabanı sağlayıcıları ile görüşülmesi  Koleksiyon geliştirmede diğer bilgi merkezleri ile işbirliği yapılması
Bilgi hizmetleri ~ senaryo örnekleri: Sakarya İHK  Soru: Çanakkale savaşı hakkında bilgi (3 kaynak isteniyor) (Standart bir ilk öğretim öğrencisi)  Kullanıcı danışma kaynaklarına yönlendirilir. Danışma kaynaklarını kullanmasına yardımcı olunur. Kütüphane otomasyon programı taratılır. Bulunan kaynaklara ulaşması sağlanır.
..Bilgi hizmetleri ~ senaryo örnekleri: Sakarya İHK  Soru: Çocukların altını ıslatması üzerine kitaplarınız var mı? (Bir anne)  Kütüphane otomasyon programını kullanması sağlanır. İlgili kitaplar tespit edilir, kullanıcının kitapları rafta bulması sağlanır.
..Bilgi hizmetleri ~ senaryo örnekleri: Sakarya İHK  Soru: Çocukların altını ıslatması üzerine kitaplarınız var mı? (Bitirme tezi hazırlayan lisans öğrencisi)  Kullanıcıya literatür taraması öğretilir. Konu hakkında çıkmış kitaplar ve makaleleri nasıl bulacağı anlatılır (“15 dakikada Araştırma Yöntemleri” temalı bir kullanıcı eğitimi verilir).
..Bilgi hizmetleri ~ senaryo örnekleri: Sakarya İHK  Soru: Sakarya’nın 1920 ve öncesine ait şehir planı var mıdır? (İrlanda/Ermeni ebeveynlere sahip Amerikan vatandaşı)  Yanıt: (Birkaç sorudan sonra asıl sorusunun, eski adını bildiği bir mahallenin şimdi hangi isimle nerede bulunduğunu öğrenmek olduğunu öğrendikten sonra, elimizde o tarihe ilişkin harita olmadığından kullanıcı belediye fen işlerine yönlendirildi. Yerel bir bilgi olduğundan kaynak kent belgeliği için de edinilmeye çalışılır.)
Yeni nesil bilgi hizmetleri ve bilgi yönetimi için kullanılan araçlar/kavramlar
Deneyin / Okuyun…!!  Science Direct veri tabanına girip kullanıcı profilinizi belirleyin ve duyuru hizmetlerini kullanmaya başlayın.  American Library Association (ALA) tarafından yayımlanan “Reference & User Services Quarterly” adlı derginin içerik akışına abone olun, yeni çıkan makalelerin size ait bir e-posta adresine iletilmesini sağlayın.  H.Ü. Kütüphaneleri, kütüphane bünyesinde bulamadığınız bir kaynağı size sağlamak için ne tür bilgi hizmetleri sunuyor? (Yanıt için kütüphanenin web sayfasını inceleyebilirsiniz.)  H.Ü. Kütüphaneleri’nden danışma hizmeti almak isteseniz hangi farklı yolları kullanabilirsiniz?  Sanal danışma hizmetlerinin ne olduğunu ve nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğini araştırın.  Elektronik kaynakların değerlendirilmesi ile ilgili şu yazıyı okuyun:  Al, U. ve Al, P. (2003). "Elektronik Bilgi Kaynaklarının Seçimi“ Bilgi Dünyası, 4(1): 1- 14 (http://yunus.hacettepe.edu.tr/~umutal/publications/selectionofe- resources.pdf).http://yunus.hacettepe.edu.tr/~umutal/publications/selectionofe- resources.pdf  Çeşitli bilgi hizmetleri konusunda geliştirilmiş RUSA standartlarının ne olduğunu, hangi hizmet türleri için geliştirildiğini öğrenin: http://yunus.hacettepe.edu.tr/~soydal/bby154_2012/15/RUSAhizmetstandartlari.pdf
Katz, William. (1987). Introduction to Reference Work: Reference Services and Reference Processes (Vol.2). New York: McGraw-Hill. Dalbello, M. (2001). Reference Sources: Origin, Evaluation and Use http://comminfo.rutgers.edu/~dalbello/courses/evaluation.html http://comminfo.rutgers.edu/~dalbello/courses/evaluation.ppt http://comminfo.rutgers.edu/~dalbello/courses/evaluation.html http://comminfo.rutgers.edu/~dalbello/courses/evaluation.ppt Al, U. ve Al, P. (2003). "Elektronik Bilgi Kaynaklarının Seçimi“ Bilgi Dünyası, 4(1): 1-14. http://yunus.hacettepe.edu.tr/~umutal/publications/selectionofe-resources.pdf http://yunus.hacettepe.edu.tr/~umutal/publications/selectionofe-resources.pdf * İncelenmesi gereken kaynaklar ayrıca slaytların içerisinde ve/veya dinleyici notları kısmında belirtilmiştir. Slaytlar hazırlanırken aşağıda listelenen bazı yayımlanmamış ders notlarından yararlanılmıştır: Dr. Dilek Köprülü. BBY 103 Bilgi Kaynakları ve Hizmetleri I. Hacettepe Üniversitesi, Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü. Dr. Coşkun Polat. BBY 12 Bilgi Kaynakları ve Hizmetleri I. Atatürk Üniversitesi, Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü. Nevzat Özel. BBY 101 Genel Danışma Kaynakları I. Ankara Üniversitesi, Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü. Kaynaklar: *
"KULLANICI KAVRAMI ve DANIŞMA HİZMETLERİ- III BBY154 Bilgi Hizmetleri (2015)" indir ppt