Ağız ve diş sağlığında kullanılan araçların sterilizasyonu nasıl yapılmalıdır?
Ağız ve diş sağlığında kullanılan araç gereçlerin bakımı, dezenfeksiyonu ve sterilizasyon işlemleri hastanın sağlığı ve hastane enfeksiyonları açısından son derece önemlidir.
Kullanılan Araç Gereçlerin Bakımı Nasıl Yapılmalıdır?
Kullanılan araçların belli bir zaman diliminde tekrarlanması gereken kontrolleri mutlaka yapılmalıdır. Tek kullanımlık sakşın, hasta önlüğü, maske, eldiven, bone, enjektör vb. araç gereçler her işlemden sonra tıbbi atık kutusuna atılmalıdır. Aeratör, anguldurva ve mikromotor da dezenfektan solüsyonla silinmelidir. Bu araçların mekanizmaları, paslanmamaları için her gün kullanılmadan önce mutlaka özel yağlarla yağlanmalıdır.
Kullanılan Araç Gereçlerin Dezenfeksiyonu Nasıl Yapılmalıdır?
Her kullanımdan sonra araçların hastayla temas eden parçaları, aracın özelliğine göre ya dezenfektan bir solüsyon yardımıyla silinir ya da % 0,5’lik klor solüsyonu içinde 10 dk. bekletilir. Günlük tedaviler bittikten sonra üstlerinde kurumuş artıklar varsa bir fırça yardımıyla temizlenebilir.
Kullanılan Araç Gereçlerin Sterilizasyonu Nasıl Yapılmalıdır?
Araç gereçlerin, bakteri, virüs, mantar, parazit, bakteriyel endosporlar dâhil tüm mikroorganizmalardan arındırılması işlemine sterilizasyon denir. Birçok sterilizasyon yöntemi olmasına karşın; ağız ve diş sağlığında kullanılan araç gereçlerin özelliklerinin, steril edildikleri yöntemlerle zarar görmemesi için bu yöntemlerden yalnızca iki tanesi kullanılmaktadır:
Kuru ısı sterilizasyon yöntemi: Pasteur fırınında yüksek ısı uygulanarak yapılan sterilizasyon yöntemidir. İşlemin çok uzun sürmesi ve yüksek ısının araç gereçlere uzun sürede zarar vermesi vb. nedenlerden dolayı ancak basınçlı buhar sterilizasyonu olmayan ünitelerde kullanılır.
Kuru ısı sterilizasyon yönteminin sıcaklık ölçüleri:
150 ºC – 2,5 saat
160 ºC – 2 saat
170 ºC – 1 saat
Basınçlı buhar sterilizasyon yöntemi: Belli bir sıcaklıktaki doymuş buhar, daha soğuk bir malzeme ile karşılaştığında malzeme üzerinde yoğunlaşır. Yoğunlaşma sırasında ergime ısısını malzemeye verir ve malzeme hızla buharın sıcaklığına ulaşır. Bu sırada malzeme üzerinde oluşan ince su tabakası da mikroorganizmalar üzerinde öldürücü etkiyi sağlar.
Basınçlı buhar sterilizasyon yönteminin sıcaklık ölçüleri:
134ºC – 3-3.5 dk.(ön vakumlu otoklavlarda)
121ºC – 15-20 dk.(ön vakumlu otoklavlarda)
121ºC – 30-45 dk. (ön vakumsuz otoklavlarda)
Yukarda verilen bu değerler otoklavın içi sterilizasyon sıcaklığına ulaştıktan sonraki sabit bekletme süreleridir. Bazı otoklavlarda bu süreler değişkenlik gösterebilir. Otoklavların istenilen sıcaklık ve basınç değerine ulaşana kadar birkaç kez vakumlama yapması özellikle oluklu gereçlerin ve paketlenmiş aletlerini sterilizasyonunda gerekli bir unsurdur.