Eminönü Meydanı |
İstanbul'u anlamak üstüne bir çok şey yazılmıştır. Şunu yapın, şunu yiyin, şurasını gezin diye...
İstanbul'u anlamanın, özümsemenin bir tek yolu vardır.
Eminönü Meydanı'nda dolaşmak...
Haydarpaşa'da trenden inip, İstanbul Kapısı'nda Eminönü Meydanı'na karşı bağırmamış mıdır, nice film karakteri "İstanbul seni yeneceğim" diye...
Kim ne derse dedin, Eminönü Meydanı, gerçek "şark" havasının solunduğu, batılıların, batılılaşmış doğuyu tanımlamak için kullandıkları bütün klişelerin hepsi oracıkta sizi bekliyordur.
İnsanların, araç gürültüleri içinde oraya buraya koşuşturduğu, şimdilerde kalmayan ama kulağınızı kabarttığınız zaman duyabileceğiniz zamanın gerisinden gelen seyyar satıcıların seslerinin martı çığlıklarına karıştığı, tarihsel dokunun olabildiğince hissedildiği yerdir Eminönü Meydanı...
Burada duyduğunuz kokular bile farklıdır. Deniz kıyısından gelen balık ekmekçilerin kokusuna Mısır Çarşısı'ndan gelen baharat kokuları karışır.
Hele o ekmek arası balıklara katık edilen soğanların iştah açıcı kokuları, Marmara'nın tuzlu suyuna karışır burada.
Bu görüntü, sadece günümüze özgü değildi.
Balıkçıların rıhtıma bağlı teknelerde, deniz üstünde tezgah kurarak, pişmiş balık satma geleneği Bizans döneminden beri vardı.
Ne yazık ki, bu gerçeği gözardı eden İstanbul'un bugünkü yöneticileri, tarihsel dokuyu bozduğu"nu gerekçe göstererek zaman zaman kaldırmaya çalışıyorlar.
Balık ekmekçileri arkamızda bırakarak, yüz dükkanlı Mısır Çarşısı'ndan fışkıran o nefis baharat kokularının yarattığı rahiya insanı kendinden geçirir.
Balık ekmekçileri geçip, meydana ulaşmak için girdiğiniz alt geçit bir ses ve renk cümbüşüdür.
Orjinal "Adisas", "Mike" ve "Reybak" gibi dünyaca ünlü kıyafetleri bulabileceğiniz gibi. "Rey Ban", "Cucci" ve "Lecosto" gibi markalı ve sizi ne kadar güneşten koruyacağı meçhul güneş gözlüklerini de buradan bulabilirsiniz.
Altgeçitten geçerken, hiçbir şeye bakamasanız bile kendinizi insan seline bırakın ve İstanbul'un gerçek kalabalığı ile tanışın.
Çiçekçilerin renk cümbüşü içindeki görüntüleri, yerlerde, merdivenlerde özgürce dolaşan güvercinlere yem atan insanların huzurlu bakışları, cami avlusu ve çevresinde özgürce uzanıp, gündüz gözüyle İstanbul rüyasına dalan insanların duruşu sizi başka rüyalara götürür.
Eminönü Meydanı, her ne kadar çağdaş bir İstanbul'a yakışmıyorsa da bu haliyle "oryantalist" bir hava yarattığından sihirli bir görünüme sahip.
Eminönü Meydanı'nı anlatırken, beyaz köpükler çıkararak denizi altını üstüne getirerek karıştıran pervaneleriyle, tıklım tıklım dolu vapurlardan bahsetmemek olmaz.
Vapur iskeleleri, günün her saatinde yoğundurlar. Bu kalabalığa bir de, gözleri kulakları zabıtalarda olan seyyar satıcıların ürkek sesleri de eklenince, ortam bir "şark panayırı"na döner.
Ve tramvay. Sizi gerçek İstanbul'dan alıp uzaklara taşıyan, her daim balık istifi olarak yolculuk yapılan tramvayı anmadan geçmeyelim.
Tüm bunlar, Eminönü Meydanı'nı, Eminönü Meydanı ve İstanbul'u İstanbul yapan şeyler.
Eğer İstanbul'u seviyorsanız, Eminönü Meydanı'nı bir o kadar sevmeniz gerekli.
Eminönü Meydanı adı "emanet önü"nden gelir
Şimdilerde olmasa da, Bizans ve Osmanlı döneminde burası gümrük olarak kullanılırdı.
Yüzyıllardan beri süregelen bu ticari ve sosyal hayatın canlılığı başka türlü açıklanamaz.
Efsaneye göre eğer Eminönü Meydanı'nda bir kuruş bile harcanmadığı bir gün gelirse, o gün dünyanın sonu gelmiş demektir.
Bizans döneminde burası "Prosoforion" olarak adlandırılırdı.
Gerek Osmanlı gerekse Bizans döneminde deniz surlarının önündeki kumsallık kısımda ahşap iskeleler bulunuyordu.
Bu iskelelerde indirilen ve bunlara yüklenen çeşitli mallarla dolu depolar bu bölgede yer alırdı.
Sur kapılarının da şehrin içine geçiş yapılırdı.
Ne yazık ki, günümüzde ne bu kapıların ne de surların izine bile rastlayamayız.
Eminönü Meydanı'na çıktığınız zaman yitip giden anıların nerelerde geçtiğini düşünün ve bu şehre yeniden aşık olun...