29 Haziran 2011 Radikal
Yrd. Doç. Dr. Funda Erşen Bak, öğrencileriyle Kafkasör Yaylası'nda çalışırken Hollandalıları fark ederek harekete geçti.
Endemik bitki zengini Türkiye, geçen hafta en büyük bitki hırsızlıklarından birinin son anda önlenmesini konuştu. Kapıkule’de durdurulan 2 Hollandalının aracında yapılan aramada yurtdışına çıkarılması yasaklı yaklaşık 5 bin bitki ele geçirildi. Ele geçirilenler arasında alzheimerle ilgili çalışmalarda kullanılan bir tür ters lalenin son 57 örneği de olunca konu büyük ilgi çekti. Peki Türkiye, bir dağ başında doğal ortamında yetişen son 57 ters lalesinin söküldüğünü nasıl fark etti? Radikal, Artvin Kafkasör Yaylası’ndan Edirne Kapıkule’ye uzanan takibin öyküsünü ortaya çıkardı.
1- Hollandalı 2 şüpheli, 26 Mayıs’ta Artvin’in Kafkasör Yaylası’nda Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi’nden öğrencileriyle uygulamalı çalışma yapan öğretim görevlisi Yrd. Doç. Dr. Funda Erşen Bak sayesinde fark edildi. Bak, o günü şöyle anlattı:
“Tam dönüş aşamasındaydık. Öğrencilerin 2 Hollandalı ile konuştuğunu fark ettim. Öğrencilere sordum, ‘Bitki arıyorlar’ dediler. Ne aradıklarını sordum. 2 bitkinin adını söylediler. Sordukları bitkilerin koruma altında olduğunu biliyordum. Fotoğraflarını çekeceklerini söylediler. Hatta başka yerde çektikleri fotoğrafları gösterdiler. Suya koydukları bazı bitkileri gösterdiler. ‘Bahçemiz var’ dediler. Eğer sadece araştırma amacıyla gelselerdi mutlaka üniversiteyle irtibata geçerlerdi. Şüphelendim. Bölüm başkanımız Özgür Hoca’yı aradım, bilgi verdim.”
3- Doğa Koruma Şube Müdürü Bucak harekete geçti. Sözü geçen 2 kişi derhal bulundu. Ancak ‘suçüstü’ yapılamayınca sadece izinsiz bitki toplamanın suç olduğu kendilerine hatırlatıldı. Ekip, ikiliyi Rize il sınırına kadar izledi. Bucak, ikilinin kullandığı aracın plakasını gümrük kapılarına da bildirdi. Nitekim ikili bu ay Kapıkule’de bir kısmı aracın gizli bölmesinde 60’ı endemik 150 türde 5 binden fazla soğanlı bitkiyle birlikte yakalandı. Ele geçirilenler arasında dünyada sadece Erzurum Karayazı’da yetişen ‘fritillaria michailovsky’ türü ters lalenin son 57 soğanı da vardı. Tüm bitkiler Yalova’da özel bakım ve koruma altına alındı.
5- ‘En büyük gen kaçakçılığı’ girişimiyle ilgili haberler, İstanbul’u yeniden lalelerle buluşturan Büyükşehir Belediyesi’ni de harekete geçirdi. Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, ters lalerin önce Erzurum Karayazı’da, sonra İstanbul’da yetiştirilerek çoğaltılması için talimat verdi.