Kurban kesme konusunu araştırdığınızda, tüm inançlarda farklı şekillerde var olduğunu görürüz. Hatta insanlığın yaradılışıyla var olan bir gerçektir. Kurban kelimesinin anlamı,YAKLAŞMAK, ALLAH’A YAKINLAŞMAYA VESİLE OLAN ŞEY anlamına gelir. Bunun Kur’an da birçok yolu olduğu gibi, bir tanesi de Allah ın rızasını kazanmak için kurban kesmektir. Örneğin zekât vermek, hayır ve hasenatta bulunmak, oruç tutmak, köle azat etmek de Allah a yaklaşmalıklar arasındadır.
Gelelim Kur’an da bahsedilen, Allah ın rızasını kazanmak için, Kurban kesme konusuna. Kur’an ın zaman ve mekân belirterek emrettiği Kurban, yalnız HAC vaktindedir. Buda açıkça ayetlerde belirtilmiştir. Hacca gelen müsafirlerin yemesi, karnını doyurabilmesi adınadır. Dışarıdan Hacca gelenler, isterse Kurban kesmeyip 3 gün hacda 7 gün evlerine döndüklerinde oruç tutabilirler, Allah bu kolaylığı dışarıdan gelenlere göstermiştir. Gelelim Kurban bayramında kestiğimiz Kurbana. Bildiğiniz gibi Kur’an da böyle bir günden, bayramdan bahsedilmemiştir. Peygamberimizin ümmetine bir hediyesi olduğu rivayet edilir. ONUN İÇİN BUNA FARZ İBADETTİR, HER ZAMAN KESMELİYİZ DİYEMEYİZ. Elbette Allah ın rızasını kazanmak için, böyle bir günde Kurban kesmek ve ihtiyaç sahiplerine dağıtmak, bizlerin güzel bir geleneğidir. Kurban kesme ibadetimizi, yılın tek bir gününde toplayıp, diğer günlerde yapılmaması, Kur’an ın emrine ters düşer, bunu da hatırlatmak isterim. Bu durumda Allah Kur’an da bizlere, Kurban kesme konusunda neler söylemiştir, bağlayıcı nasıl bir hükümde bulunmuştur, şimdi de ona bakalım.
Ayete dikkat ettiyseniz, Allah a ibadet et dedikten sonra, zaman ve sayı belirtmeden Rabbimiz bir emir veriyor. RABBİN İÇİN KURBAN KES. Demek ki Kurban konusunda bir emri var Allah ın, ama çok geniş bir zamana yayılmış, tıpkı Hac emrini verdiğinde olduğu gibi, bizleri zora sokmayan, zamana, mekâna ve ortama göre rahatlıkla hareket edebileceğimiz, imkanımız olduğunda, geniş alana yayılmış bir emir olduğunu görüyoruz. Eğer öyle olmasaydı, bunun sayısını söyler, gerekli sınırlamalarda koyardı, Hac emrinde olduğu gibi. Hatırlayınız Allah, yenmesi haramları sayarken, Allah ın dışında bazı kişiler yada edindiğimiz şefaatçiler adına kesilmiş hayvanları yemeyin diyordu. Kurban kesilecekse, yalnız Allah adına kesilir emri vardır Kur'an da. Bu durumda şunu rahatlıkla söyleyebiliriz. İMKANI DURUMU MÜSAİT OLAN, KURBAN KESMELİDİR.
Ayette geçen Kurban kelimesine, Allah a yaklaşmalık olarak bir davranışta bulunmak, Onun rızasını kazanmak adına, hayırlarda yarış anlamınıda verebiliriz. Örneğin bizler aramızda şöyle deriz sevdiklerimize. SANA KURBAN OLURUM. Bu sözlerimizle elbette o kişi için kendimizi keser, kurban ederiz anlamında söylenmemiştir bu söz. ANLAMI, SENİN İÇİN HERŞEYİ YAPARIM anlamındadır. Bizlerde Allah ın rızasını kazanmak adına, Allah a kurban olmalı, yani onun için her zaman, onu memnun edecek güzel şeyler yapmalıyız. Konunun daha iyi anlaşılması için Kur’an dan bir örnek daha vermek istiyorum.
Ayete dikkat ederseniz, Allah Kurban kesmeyi meşru kıldı diyor. Aslında ayet çok önemli bir konuya açıklık getiriyor. Allah ın Kur’an da bahsetmediği, açıklık getirmediği bir konu, dinin sınırları içinde olamaz. Bu ayette de Allah, Kurban kesmeyi bizlere MEŞRULAŞTIRIYOR, yani izin veriyor.
Dikkat ederseniz ayette, tüm kullarını bağlayıcı her hangi bir hüküm vermiyor biz kullarına, bu emrim farz bir emirdir, her kulum yerine getirmelidir asla demiyor. Allah ın izin vermediği hiç bir şey, dinin sınırları içinde olamaz. Kur'an bu ayetiyle, Allah adına Kurban kesmeye izin verdiği anlaşılıyor. Hac suresi 37. ayettede bu konuya açıklık getiriyor ve bakın Kurban konusunda ne diyor. "ONLARIN ETLERİ DE KANLARI DA ALLAH'A ASLA ULAŞMAZ; FAKAT SİZİN TAKVANIZ O'NA ULAŞIR. ONLARI SİZE BU ŞEKİLDE BOYUN EĞDİRİR Kİ, SİZİ HİDAYETE ERDİRDİĞİ İÇİN ALLAH'I YÜCELTEREK ANASINIZ." Bu ayettende bazı kişilerin, Kur'an da bahsedilen Kurban hayvan kesmek değildir, sorusunada güzel bir cevap niteliğindedir.
Sırası gelmişken, bir konuyada değinmek istiyorum. Günümüzde fıkıh inancının öğretisi ile, küçükbaş hayvanı bir kişi, büyük baş hayvanıda yedi kişi kurban olarak kesebilir, şeklinde bir kural vardır. Bu kural beşeridir, Allah emri değildir. Allah ın böyle bir sınırlaması yoktur. Bakara 67. ayete dikkat ederseniz, Allah bir sığır kesilmesini isterken, bu sığırı kaç kişi kesecek, kaç hayvan kesilecek şeklinde bir detay yoktur. İster gurup yada toplum olarak, Allah ın rızası için kesersiniz, ister tek başınıza kesersiniz. Önemli olan niyettir, amaçtır emrin yerine getirimesidir.
Kur’an ın emirlerinin, bir bütün halinde yerine getirilmediği bir toplumda, halkın bolca Kurban kesmesinin, Allah a gerçek yaklaşmalık olamayacağını artık anlamalıyız. Her zaman sorulan bir soru geldi aklıma. Acaba bizler Allah a Kurbanlık hayvan sunmak yerine, onun parasını fakir ve yetimlere versek daha iyi olmaz mı? Gerçektende bu soru çok soruluyor. Her ibadetin, Allah a yaklaşmak, onun rızasını kazanmak için yaptıklarımızın, BİR BİRİNDEN ÇOK FARKLI AMAÇLARI VARDIR. Hiç birisi diğerinin yerine konamaz, alternatifi değildir. Örneğin namaz kılmayayım da, onun yerine zekât vereyim diyemeyiz. Zaten Kurban kesmekte farz bir görev değildir. Arzu ettiğin yaklaşmayı yapabilirsin Allah a, ama kurban kesmeyeyimde, onun parasını dağıtayım demek yanlış olur.
DİKKAT EDERSENİZ, ALLAH BİZLERE HER YIL KURBAN KESİN ŞEKLİNDE BİR EMİR VERMEMİŞTİR KUR’AN DA. Onun içinde böyle bir soru sormanın anlamı yoktur. Ama yaşamımızın her anında, çevremizde ihtiyacı olan kişilere zekât vermek, hayırda bulunmak emrini vermiştir bizlere. Fıkıh inancının ve mezheplerin öğretisinde olduğu gibi, yılda bir zekât değil, her zaman verilir.