Diyabet ve Hipoglisemi | Dr. Recep ALANLI
Ana Sayfa Endokrin Sistem Diyabet ve Hipoglisemi
Kan şekerinin 50(bazı kaynaklarda 70)’nin altında olması, hipoglisemi bulgularının gözlenmesi ve bu bulguların kan şekeri yükselmesi ile ortadan kalkması ile hipoglisemi tanısı konur. Kan şekeri düştüğünde ağız boşluğu, bağırsak ve portal vende bulunan reseptörler uyarılır ve bu uyarılar beyne gider. Kanda glikoz değeri 80’in altına inince insülin salgısı baskılanır ve glukagon salgısı artar. Böylece karaciğerde glikoz üretimi artar, kasların glikoz kullanımı azalır. Kan şekeri 70‘in altına inince de adrenalin, noradrenalin, büyüme hormonu ve kortizol sentezlenir. Böylece hem kan şekeri yükselir hem de yağların yıkımı ile yağ asitleri kana geçer. Bu yağ asitlerini hücreler enerji kaynağı olarak kullanırlar.
Gastrointestinal sistemden glikoz emilimi yemekten altı saat sonra biter. Bundan sonra karaciğerde depolanmış glikoz kana geçer. Bu depo bitince de karaciğer ve böbrekte yeni glikoz sentezi olur. Bu şekilde sağlıklı bir kişi 72 saate kadar kan şekerini 55′in üstünde tutabilir.
Beyin enerji kaynağı olarak sadece glikoz kullanır. Beyin ağırlık olarak vücudun %2’si iken, kan glikozunun %25‘ini beyin kullanmaktadır. Beyin enerji depolamaz. Sürekli dolaşımdan glikoz almalıdır. Glikoz beyne gitmeden önce kan-beyin bariyerini geçer. Kan gliloz düzeyi 54‘ün altında iken beyin fonksiyonlarında bozulma olur. Normalde beyin sadece glikozu kullansa da üç günden uzun süren açlıkta keton cisimlerini de enerji kaynağı olarak kullanabilir.
Hipoglisemide sempatik sinir sistemi aktive olur. Kalp hızı artar, kan basıncı yükselir, periferik direnç azalır, beyin, karaciğer ve bağırsaklardaki kan akımı artarken, böbrek dalak ve derideki kan akımı azalır. Böylece hayati organlar korunur ve karaciğer ve kas dokusunda glikoz üretimi yüksek düzeye çıkarılır. Ayırca terleme, tireme, vücut sıcaklığında azalma(metabolizma hızını azaltıp hayati organları korur),iştah artışı, baş ağrısı, baş dönmesi ve bilinç bulanıklığı gelişir.
Diyabet hastalarında en sık insülin kullanımına bağlı hipoglisemi gelişir. Ayrıca sülfoniüre, nateglinid ve repaglinid kullanımına bağlı da hipoglisemi oluşabilir. Hipoglisemi önemli bir durumdur ve tüm diyabet hastalarına hipogliseminin ne olduğu ve tedavisi iyi anlatılmalıdır. Çünkü ciddi ataklar sonrasında davranış bozukluğu, koma, nöbet,aritmi, kalp krizi, bayılma(http://www.recepalanli.com/senkop-bayilma/) düşme ve kazalar gelişebilir.
Bazı diyabet hastalarında hipoglisemi farkındalığında bozukluk gelişmektedir. Bu hastalarda kan şekeri düşük iken vücudun vermesi gereken hormonal cevap bozulmaktadır. Genelde uzun süre diyabetik olanlarda gelişmektedir. Ayrıca sık sık hipoglisemiye maruz kalanlarda, sıkı glisemik kontrol yapılanlarda, alkol alanlarda yada tekrarlayan gece hipoglisemileri olanlarda, kan şeker düşüklüğünü algılama eşiği düşmektedir. Bu hastalara sıkı kan şeker takibi ve gece 03‘de kan şekeri bakılması önerilir. Beta hücre yetmezliği ilerlemiş hastalarda ise kan şeker hedefi yükseltilerek, hipoglisemiler önlenebilir. Genelde üç hafta hipoglisemiden sakınılırsa, hipoglisemi habersizliği düzeltilebilir.
Tedavide hasta yutabiliyorsa şekerleme, beş kesme şeker, 200cc şekerli meyve suyu verilebilir. Bilinç açık değilse 100cc %20 dekroz intravenöz(iv) olarak verilmelidir. Yapılamıyorsa 1 mg glukagon iv veya kas içine yapılmalıdır.
Önceki İçerikPnömoni Nedir?
Sonraki İçerikBüyüme Hormonu ve Büyüme Bozuklukları