Türk-İsrail Anlaşması Mavi Marmara Davası’nı Nasıl Etkilecek?
Başta her iki ülke ve dünya kamuoyundaki yankıları devam eden Türk-İsrail anlaşmasına hem olumlu hem de olumsuz tepkiler geliyor. Anlaşmayla Gazze’ye insani yardım ambargosu bitiyor ama abluka kalkmıyor.
27 Haziran 2016 tarihinde her iki ülkenin başbakanlarınca eş zamanlı dünya kamuoyuna duyurulan anlaşmayla, Türkiye ile İsrail arasında 6 yıl süren gerginlik, diplomatik kopukluk ve Gazze’ye insani yardım engeli sona ermek üzere. Anlaşmaya Türkiye ve İsrail’den hem olumlu ve hem de olumsuz tepkiler geliyor. Tartışmaların odağında Mavi Marmara davası ve Gazze’ye uygulanan abluka var.
EKONOMİK İLİŞKİLERE VE TURİZME OLUMLU YANSIYACAK
İsrail askerleri kanlı baskınla Gazze’ye Türkiye’den insani yardım götüren yabancı bandıralı Mavi Marmara gemisini işgal edince iki ülkenin diplomatik ilişkisi en alt düzeye inmişti. Anlaşma sonrası neredeyse duran karşılıklı ticaret de canlanacak. Özellikle İsrail doğalgazının Türkiye üzerinden Avrupa’ya pazarlanması ve Kuzey Irak petrollerinin limanlarımız aracılığıyla İsrail’e ulaştırılması gündemde. Türk turizm sektöründeki derin krizin belli oranda çözülmesine de yarayacak uzlaşma.
TÜRKİYE’NİN ÖZÜR VE TAZMİNAT ŞARTI YERİNE GETİRİLDİ
Türkiye’nin ilişkilerin normalleşmesi adına en önemli taleplerinden biri özür dilenmesiydi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Barack Obama’nın devreye girmesiyle 22 Mart 2013’de (o tarihte başbakan olan) Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a telefonla özür mesajı iletmişti. Anlaşma çerçevesinde İsrail, saldırıda ölen 9 kişinin ailesine 20 milyon dolar ödeyecek. Gazze’ye insani yardım ulaştırılması da mani olunmayacak ve orada inşa edilen hastane faaliyete başlayacak. Türkiye öte yandan Gazze ablukasının tümden nihayete ermesini de arzuluyor.
MAVİ MARMARA DAVASI’NIN AKIBETİ
Metne konulan bir maddeyle, 31 Mayıs 2010’da İsrail askerlerinin saldırısıyla ölenlerin dava açma hakkının engellendiği belirtiliyor. Konuyla ilgili halen İstanbul 7’inci Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davanın devamı da bu şartlarda mümkün değil. Mahkeme, 26 Mayıs 2014’te dönemin İsrail Genelkurmay Başkanı Rau Aluf Gabiel Ashkenazi, Deniz Kuvvetleri Komutanı Eliezer Alfred Marom, Askeri İstihbarat Daire Başkanı Amos Yaldin ve Hava Kuvvetleri İstihbarat Başkanı Avishay Levi’nin tutuklanmalarına ve haklarında kırmızı bülten çıkarılmasına hükmetmişti. Mahkemece oybirliğiyle kabul edilen 144 sayfalık iddianamede İsrailli komutanlara 9’ar müebbet ve 18 bin 32’şer yıl hapis istenmekteydi.
GAZZE’DEKİ İSRAİL ABLUKASI ORTADAN KALKMIYOR
İsrail’in 1,4 milyon Filistinlinin yaşadığı Gazze’ye insani yardım girmesine set çeken ambargosu tamamen gevşeyecek ama ablukası kalkmayacak. Anlaşmaya olumsuz yönden bakanlar,
Türkiye’nin koyduğu imzayla ablukayı resmen tanıdığını söylüyorlar. Ancak Özgür Gazze Hareketi ile ortaklaşa Mavi Marmara gemisiyle Gazze’ye yardım iletilmesi işini organize eden İHH (İnsan Hak ve Hürriyetleri Yardım Vakfı) ve mağdur aileleri İsrail’e anlaşmaya asıl şartlar hayata geçmediği gerekçesiyle karşı çıkıyor. İHH ablukanın tümden sona erdirilmesi ve İsrailli askerlerin yargılanması gerektiğini kaydediyor. Aileler de davanın sonuçlanmasını ve gereğinin yapılmasını istiyor.