Krasnodar Bölgesi Vorontsovski 3 Kurganı
Boris A. RAEV*
E. I. BESPALYJ**
Makalede, 1998 yılında Krasnodar bölgesinde ortaya çıkarılan ve Vorontsovski 3 olarak isimlendirilmiş kurgan anlatılmaktadır. Kurgandaki Bronz Çağ'ına ait dört ve Demir Çağ'ına ait iki mezar 1-6 arasında numaralandırılmıştır ve buluntular mezar sırasıyla kataloglanmıştır.
Kısa zaman aralıklarıyla yapıldıkları anlaşılan 1. ve 2. mezarlar yan yanadır ve olasılıkla aynı ailenin üyelerine aittir. Tabakalanmada diğerlerine göre üstte olan mezarlarda, gömülme pozisyonlarının ve mezar hediyelerinin birbirinden farklı olması mezar sahiplerinin cinsiyetlerinin de farklı olduğunu gösterir. Geniş yayılım alanlarıyla buluntular, göreceli bir kronoloji oluşturulmasını ve kültürel ilişkilerin belirlenmesini sağladıklarından önem kazanırlar.
Makalede, Mezar 1'deki kırmızı çark yapımı kapların, kuzeydoğu Karadeniz bölgesinde İ.Ö. 1. yy. ortaları ile İ.Ö. 1. yy. ortaları arası dönemde görülen yerel tiplere benzedikleri söylenir. Yine bu mezardan ele geçen bilezik tipinin, Keltler tarafından amulet olarak kullanıldığı ve Doğu Avrupa'da Kelt etkisinin yoğun olduğu bölgelerde İ.Ö. 2. yy.'dan itibaren bulunduğu belirtilmiştir. Sarmatia'ya ise İ.Ö. 1. yy. ile İ.S. 2. yy.'da görülür. Yazar, bu buluntunun, Mithradates savaşları sırasında Küçük Asya yoluyla Doğu Avrupa'ya gelen Alanlarla ilişkili olduğunu söyler.
Mezar 1'den ele geçen altın bileziklerin, incelenmeler sonucu yerel üretim olmadıkları ve tekil sayıda bulunmaları yüzünden ticaret malzemesi olarak da kabul edilemeyecekleri anlatılır. Mezar l'de bulunan cam kanthros ise yazara göre Yakın Doğu ve Küçük Asya cam üretim merkezleri göz önüne alınarak tarihlendirilmelidir.
Yakın Doğu ve Küçük Asya ithal malzemeler kesin olarak tarihlenebilen diğer mezar eşyalarıyla birlikte değerlendirilerek Mezar 1 İ.Ö. 1. yy.'ın ikinci yarısına verilir. İkinci mezar için ise bulunan ok başlarıyla yine aynı tarihleme yapılır. Makalede sonuç olarak, Vorontsovski 3 kurganı incelemeleri ışığında "zubovsko-vozdvidzenski"grubu ve La Tene dönemi Kuzey Pontus göçmenlerinin Küçük Asya-Yakın Doğuyla ilişkileriyle ilgili yeni verilerin edinildiği belirtilmiştir.
*Prof. B. Raev, Department of History, Academy of Culture, 40 let Probedy 33, 350072 Krasnodar - Russia.
**E. I. Bespalyj, Department of History, Academy of Culture, 40 let Probedy 33, 350072 Krasnodar - Russia.