Recep Tayyip Erdoğan'ın : "Altyapı yatırımları noktasında dünyada ikinc..." iddiasında doğruluk payı var mı?
Altyapı Yatırımlarının Miktarı Fazla, Peki Ya Kalitesi?
Altyapı yatırımları noktasında dünyada ikinci sırada olan müteahhitlerimizin yapacağı çok şey olduğuna inanıyorum.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan beraberindeki 150 kişilik iş dünyası temsilcisiyle gittiği Madagaskar’da gazetecilerin sorularını yanıtladı. Ziyareti süresince Madagaskarlı yetkililerle birlikte çeşitli sektörlerde ne gibi yatırımlar yapabileceklerini konuştuklarını belirten Erdoğan, altyapı yatırımları konusunda Türkiye’nin dünya ikincisi olduğu demecini verdi.
2015 Yılında Gelişmekte Olan Ülkeler Arasında En Çok Altyapı Yatırımı Yapan Ülke Türkiye Oldu
Altyapı yatırımları konusunda birikmiş bilgiye erişilebilen ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da büyük ihtimalle işaret ettiği kaynak Dünya Bankası’nın Özel Sektör Altyapı Yatırımları Veri Tabanı (Private Participation in Infrastructure Database). PPI veri tabanı alt ve orta gelir grubunda bulunan 139 ülkeden, 6.400’ün üzerinde proje ile ilgili veri içeriyor. Kaynağın dikkate aldığı altyapı sektörleri ise enerji, telekomünikasyon, ulaştırma, su ve kanalizasyon şeklinde belirlenmiş.
2015 yılında dünyadaki en büyük altyapı yatırımı 35,6 milyar dolarlık değeriyle İstanbul’daki üçüncü havalimanı projesi oldu. 2015’te raporun dikkate aldığı 135 ülkedeki toplam altyapı yatırım miktarının 111,6 milyar dolar olduğu düşünüldüğünde, İstanbul’daki havaalanı projesinin tek başına toplam yatırım miktarı içinde üçte bire yakın bir paya sahip olduğu fark ediliyor. Rapor 2015’teki özel sektör altyapı yatırımlarının, önceki 5 yılın ortalaması olan 124 milyar doların altında kaldığını belirtiyor. Bunun başlıca sebebi önceki yıllarda yüksek yatırımlar yapan Brezilya, Çin ve Hindistan’da 2015 yılında altyapı yatırımlarının hız kesmesi olmuş. Eğer İstanbul’daki havalimanı projesi 2015 yatırımları arasında olmasaydı, 135 ülkedeki toplam yatırım miktarı 82,6 milyara düşerek bir önceki yıla göre %26’lık bir düşüş ortaya çıkaracaktı.
Türkiye’de Altyapı Yatırımlarının Miktarı Fazla, Kalitesi ise Vasat
Rapora göre Türkiye’nin 2015 yılındaki toplam 44,6 milyar dolarlık altyapı yatırımının 43,1 milyar dolarlık kısmı ulaştırma sektöründe, 1,6 milyar doları ise enerji sektöründe gerçekleşmiş. Enerji sektörü yatırımındaki bu meblağ son beş yıl ortalamasının yaklaşık %80 altında kalıyor. Rapor Türkiye’de 1990’dan bu yana toplam değeri 165 milyar dolara ulaşan 199 altyapı projesinin hayata geçirildiğini belirtiyor.
Türkiye orta gelir grubu ülkeleri arasında yapılan altyapı yatırımlarının sayısı ve tutarı yönünden gerçekten de üst sıralarda yer alıyor. Peki altyapı tesislerinin kalitesi için de aynı şeyi söylemek mümkün mü?
Dünya Ekonomik Forumu’nun hazırladığı Küresel Rekabet Endeksi 2015-216 raporu ekonomik kalkınma, rekabet gücü ve altyapı tesisleri kalitesi arasındaki ilişkiyi dikkate alarak ülkelerin rekabet güçlerini değerlendiriyor. Gelir grubuna dair bir ayrım gözetmeksizin 140 ülkeyi otoyol, raylı sistem ve enerji dağıtımı konularını da içerecek şekilde değerlendirmeye sokan çalışmaya göre altyapı konusunda dünyanın önde gelen ilk üç ülkesi Honk Kong, Singapur ve Hollanda oluyor. Ülkelerin 1 ila 7 arasında bir puana sahip olduğu endekste Türkiye 4,4 puanla 55’inci sırada yer alıyor.
Genel bir değerlendirme yapacak olursak Türkiye’nin altyapı yatırımları konusunda dünyada 2’nci sırada olduğunu söylemek yanlış olacaktır. Doğrusu Türkiye’nin “gelişmekte olan” ülkeler arasında altyapı yatırımları konusunda 2015 yılı için birinci olduğu. Erdoğan’ın iddiası altyapı yatırımlarının kalitesi konusuna değinmediği için kalite konusundaki bulgularımızı değerlendirmeye katmıyoruz ve iddiada kısmen doğruluk payı vardır diyoruz.
Dünya Bankası, Özel Sektör Altyapı Yatırımları Veri Tabanı
Dünya Ekonomik Forumu, Küresel Rekabet Endeksi 2015-2016