... konulu sunumlar: "MİNE AFACAN FINDIKLI FEYZA T AŞKIN. Yaşanan skandallardan sonra, yatırımcılar için şirketlerin daha şeffaf finansal raporlama yapması ve denetçilerin."— Sunum transkripti:
MİNE AFACAN FINDIKLI FEYZA T AŞKIN
Yaşanan skandallardan sonra, yatırımcılar için şirketlerin daha şeffaf finansal raporlama yapması ve denetçilerin daha etik davranışlarda bulunması önem kazanmıştır. Bunların yanında, gelişmiş ekonomilerde özel sektörün artan rolü, ülkelerin ekonomik olarak birbirlerine bağımlı hale gelmesi ve ortaklıkların içinde bulundukları yeni rekabet şartları kurumsal yönetimin öneminin artmasına neden olan gelişmelerdir. Amaç; borsa şirketlerinde ihmal edildiği belirlenen yatırımcının, şirketteki konumunun düzeltilmesi ve korunması olmuştur. Şehirli, K. (1999), Sermaye Piyasası Kurulu Denetleme Dairesi, Kurumsal Yönetim Araştırma Raporu,
Kurumsal yönetim çerçevesinde şeffaflığın kuruma faydaları ile ilgili gerçekleştirilen araştırmalarda; CEO ve kurullar arasındaki şeffaflığın, asimetrik enformasyonu azalttığı bununla birlikte bir takım maliyetlerin de düşmesine faydaları olduğu bulunmuştur. SPK’nın ve Türk Ticaret Kanunu’nun genel yaklaşımı, menfaatler dengesinin nesnel adalet bağlamında kurulması, amaca uygun derin bir şeffaflığın tüm menfaat sahiplerinin hizmetine sunulması, şirket yönetiminin hesap verilebilirliğe uygun şekillendirilmesi ve kurumsal sorumluluğun bağımsız denetim bağlamında düzenlenmesidir. Hermalin, B., Weisbach, M.,Transparency and Corporate Governance, University of California and University of Illinois,2007
Tasarı, pay sahipleri yanında, alacaklılara, sermaye piyasasının çeşitli sıfatlar taşıyan aktörlerine, işçiler başta olmak üzere şirketle yakın menfaat ilişkisi içinde bulunan, tüketici, tedarikçi ve dağıtıcı gibi kişilere de şeffaflık sağlamıştır. Bunun sonucunda bu çevreye de şirketle ilgili bilgiye ulaşma olanağı tanınmış, anılan ilgili grupların ulaştıkları bilginin denetlenmiş ve güvenilir bilgi olması için özel bir önem gösterilmiştir. Dünyadaki pek çok şirket, değişik kurumlar tarafından belirlenmiş kurumsal yönetim ilkelerini baz alarak şeffaflığa katkıda bulunacak kurumsal yönetim yapılarını kurmuşlar, şirketin internet sitesi ve bilgi toplumu hizmetlerinde somutlaşmıştır. Arsoy, A. P.(2008) Kurumsal Şeffaflık ve Muhasebe Standartları, Afyon Kocatepe Üniversitesi, İ.İ.B.F.Dergisi, C:10, s:2.
Şeffaflık, düzenlemeler yapma ve değiştirmeye ilişkin standartlaştırılmış süreçleri, anlaşılır bir dili yayımlamayı, yasalar halinde toplamayı ve kolayca bulup anlamaya yönelik kural koyma yöntem ve yürütme süreçlerini içeren bir dizi uygulamaları ifade eder. (OECD) Şeffaflık; mevcut durum ve olaylara ilişkin bilginin ulaşılabilir, somut ve anlaşılabilir olması süreci olarak tanımlanmaktadır. Şeffaflık; ticari sır niteliğinde ve henüz kamuya açıklanmamış bilgiler hariç olmak üzere, şirket ile ilgili finansal ve finansal olmayan bilgilerin, zamanında, doğru, eksiksiz, anlaşılabilir, kolay erişilebilir bir şekilde kamuya duyurulması yaklaşımıdır. (SPK)
Şeffaflık, siyasal niyetlere ve uygulamaya ilişkin açıklık sağlaması nedeniyle iyi yönetimin anahtar unsuru olarak kabul edilmektedir. Şeffaflığın kendisinin bir amaç olmayıp, genel refahı arttırmak, etkin ve verimli devleti gerçekleştirebilmekte bir takım hedeflere ulaşmak yolunda bir araç olduğu belirtilmektedir. Yeni şeffaflık kavramı hareket içermekte ve şirketlere yeni sorumluluklar yüklemektedir. Gerçeğin diğerleri tarafından bilinmesine izin verilmesi değil, şirket gerçeklerinin tüm menfaat sahiplerine açıklanmasını gerektirmektedir (Arsoy,2008) OECD, Regulatory Reform in the UK: Government Capacity to Assure High Quality Regulation, OECD Rewiews of Regulatory Reform,2002,ss:24.
Şeffaflık, ekonomik, sosyal ve siyasi bilgilerin zamanında ve güvenilir olarak akışının artırılmasıdır. Şeffaflık, her zaman “hesap verebilirlik” kavramı ile yakından ilişkili olmaktadır ve kuruluşlar tarafından kendilerini değerlendirmeye imkân veren bilgilerin açıklanmasıdır. Şeffaflık ve kamuyu aydınlatmada önemli olan “bilgi”dir ve bilgi erişilebilir”, “karşılaştırılabilir”, “ilgili” ve “güvenilir” olmalıdır. Derin, S. (2006), Kurumsal Yönetim İlkelerinin Bileşeni Olarak Kamuyu Aydınlatma ve Şeffaflık: Türk Sermaye Piyasaları, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.
Yöneticilerin, şirketin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında mevcut ve potansiyel yatırımcılardan çok daha fazla bilgi sahibi olması ile asimetrik bilgilendirme ortaya çıkmaktadır. Kimi yöneticiler sahip oldukları bilgileri, ortakların zararına olması pahasına kendilerini zenginleştirmek için kullanmaları da bu sebepten dolayı ortaya çıkmaktadır. Bu gibi usulsüzlüklerin yaşanmaması için yönetimden şeffaflık talep edilmektedir. P ay sahipleri, kendilerinin vekili olan yöneticilerinin şirketi iyi yönetip yönetmedikleri ve potansiyel yatırımcılar için de şirket hisse senetlerini alıp almama kararını vermek zorlaşacaktır.
Şeffaflık talebinin ahlaki bir yönü de; şirket sahibi-vekil ilişkisinde, şirket sahiplerinin vekillerin ne yaptıklarını bilme hakkıdır ve bu hak potansiyel yatırımcılar için de geçerlidir. Şeffaflık bu noktada, gözetim ve denetimi kolaylaştırarak asimetrik bilgiyi azaltmakta ve kurumların fırsatçı davranışlar sergilemelerini engellemektedir. Muhasebe ve denetim, yukarıda sözü edilen vekalet ilişkisine dair problemlerin çözülmesinde kritik rolü üstlenmektedir. Şeffaflık taleplerinde gelinen nokta, finansal bilgilerle birlikte şirketin temel amaçlarının, politika ve uygulamalarının da kamuya açıklanmasının gerekliliğidir.
(SPK, 2003) KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİ KAMUYU AYDINLATMA VE ŞEFFAFLIK Kamuyu aydınlatma ve araçları Şirket ile pay sahipleri, yönetim kurulu üyeleri ve yöneticiler arasındaki ilişkilerin kamuya açıklanması Kamunun aydınlatılmasında periyodik mali tablo ve raporlar
Kamuyu Aydınlatma Esasları ve Araçları Kamuya açıklanacak bilgiler, zamanında, doğru, eksiksiz, anlaşılabilir, yorumlanabilir, düşük maliyetle kolay erişilebilir olmalıdır. Bir bilgilendirme politikası oluşturulur ve kamuya açıklanır. Şirketin sermaye piyasası araçlarının değerine etki edecek gelişmeler mevzuat ile belirlenen süre içinde kamuya açıklanır. Şirketin finansal durumunda veya faaliyetlerindeki değişiklik kamuoyuna bildirilir. Kamunun aydınlatılmasında, şirkete ait internet sitesi aktif olarak kullanılır.
Şirket İle Pay Sahipleri, Yönetim Kurulu Üyeleri ve Yöneticiler Arasındaki İlişkiler Bir kişi veya grubun şirket sermayesinde veya oy hakkındaki payının şirketin sermayesinin veya oy haklarının %5,10,25,33, 50 ve 66‘sına ulaşması, aşması veya bu oranların altına inmesi durumları şirket tarafından öğrenildiği anda kamuya açıklanır. Şirketin ortaklık yapısı, sadece gerçek kişi pay sahiplerinin isimleri, pay miktarı ve oranları bir tablo haline getirilerek mali tablo dip notlarında belirtilir. Yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve sermayenin doğrudan ya da dolaylı olarak %5‘ine sahip olan pay sahipleri, şirketin sermaye piyasası araçları üzerinde yapmış oldukları işlemleri kamuya açıklarlar
Periyodik Mali Tablo ve Raporlar Mali tablo ve mali tablo dipnotları, şirketin gerçek finansal durumunu gösterecek şekilde hazırlanır ve kamuya duyurulur. Faaliyet raporu, kamuoyunun şirketin faaliyetleri hakkında her türlü bilgiye ulaşmasını sağlayacak ayrıntıda hazırlanır.
Eski FED Başkanı Greenspan’ e Şeffaflık Konusunu Oluşturan Etkenler Yönetim kurulunun yapısı (üye sayısı, üyeler ve nitelikleri, verdikleri taahhütler), Üst düzey yönetimin yapısı (sorumlulukları, nitelikleri ve deneyimleri), Temel örgütsel yapı (temel faaliyet alanları ve tüzel kişilik yapısı), Kurumsal teşvik sistemine dair bilgi (özlük haklarına ilişkin politikalar, yönetici ücretleri, primler ve hisse senedi opsiyonları) ve Yan kuruluşlar ve bağlantılı kişi ve kuruluşlarla yapılacak işlemlerin yapısı ve sınırları, mali tablolar gibi konularda kamuoyuna nitelikli ve güvenilir bilginin zamanında kolayca erişiminin sağlanmasıdır.
Şeffaflık Unsurları (DiPiazza ve Eccles, 2002) Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerini benimsemek ve uygulamak Mali konular dışındaki bilgilerin raporlanması için sektör bazında standartlar yaratmak Şirkete özgü bilgilerin kamuoyuna sunulmasını sağlamak
Şeffaf Bir Şirketin Taşıması Gereken Özellikler (Borgia 2005) En tepe yöneticiden başlayarak şeffaflığa ilişkin tam bir taahhüt ve açıklığa ciddi olarak önem veren bir kurumsal kültür, Şeffaflığı ödüllendirmek ve tersi uygulamaları tespit edip cezalandırmak suretiyle her düzeyde açıklığı sağlayacak ve teşvik edecek program ve süreçlerin varlığı, Yöneticilerden tüm çalışanlara kadar her düzeyde eğitimli, sorumlu, dürüst ve bilgili personelin varlığı, Şirketin önemli menfaat sahipleri ile etkili bir iletişim politikası gerçekleştirmesi.
Şeffaflığın Kendinden Beklenen Faydayı Sağlayabilmesi İçin; Şeffaflık sunması istenen tarafların gerekli bilgiyi sağlama isteğine ve becerisine, Bilgiyi kullanacak tarafların da, bu bilgiyi sağlayanı genel kabul görmüş kriterler çerçevesinde değerlendirebilecek yeteneğe sahip olmaları gerekmektedir.
Şeffaflığın Ortaya Çıkardığı Sorunlar Yüksek vergi oranı şeffaflık üzerinde olumsuz etki yapar, Şeffaflık rekabet dezavantajına yol açar Çıkar çatışmasına neden olur.
2006 Bilgi Üniversitesi Araştırma Raporuna Göre; Şirketlerin yüzde 93.3’ünün kurumsal yönetim ilkeleri doğrultusunda kamuya açıklama politikası var. Kamuya açıklama Internet (66.7%), web sitesi (63.3%), medya (40.0%), toplantı (30.0%) yoluyla yapılıyor. Şirketlerin %33.3’ü hakim hissedarını açıklamış. Tüm şirketlerin (biri dışında) kurumsal yönetim uyum açıklaması bulunuyor. Şirketler ilgili dönemde uygulanmayan kurallara ilişkin bilgiyi açıklıyorlar. Bu kuralların uygulanmama nedenlerini bir şirket açıklamış. Hiç bir şirket bu kuralların uygulanmamasından doğacak çıkar çatışmasını belirtmiyor. 7 şirket uyuma ilişkin ne yaptıklarını belirtiyor.
Sabancı Üniversitesinin Standard & Poor's ile Birlikte Hazırladığı “Türk Şirketlerinde Şeffaflık ve Kamuyu Bilgilendirme Araştırması 2005” Şeffaflık Raporuna Göre; Türk şirketleri, diğer ülkelerle karşılaştırıldığında şeffaflık ve kamuya açıklık konularında orta seviyede yer almaktadır. 10 üzerinden 7 ile en yüksek şeffaflık düzeyi finansal açıklamalar kısmında görüldüğü En kötü olduğu alan ise 10 üzerinden 3 ile yönetim kurulu, yönetim yapısı ve yönetim süreciyle ilgili açıklamalar grubu
2006 sonuçlarına göre Kurumsal yönetime ilgi arttıkça Türk şirketleri daha da şeffaflaşıyor. Türkiye‘ de kamuya açıklama ile ilgili zorlayıcı düzenlemeler finansal şeffaflığa odaklanmaktadır. Bu yüzden en fazla finansal bilgiler açıklanmaktadır. En büyük gelişme hisse(mülkiyet) yapısı kategorisinde olmuştur. Yönetim kurullarına aday gösterme süreci ve yönetim kurulu ve yöneticilerin ilkeleri ile ilgili bilgilerin açıklanması konusunda benzer ülkelere oranla zayıf kalmıştır. Holdingleşmiş iş grupları yeteri kadar saydam değildir. Grup şirketleri arasında uyumsuzluk mevcuttur. Banka sektörü geçen seneye oranla en fazla iyileştirme gösteren sektördür.
2006 sonuçlarına göre Akbank Anadolu Efes Koç Holding Petrokimya Holding Turkcell
2008 Sonuçlarına Göre; Koç Holding, Migros, Turkcell, Anadolu Efes ve Aygazdır.
Daha Fazla Şeffaflığın Sağlanması İçin Yapılması Gerekenler; Kamuoyu bilgilendirmelerinin artırılması için gerekli mekanizmaların (düzenleyici kurallar) geliştirilmesi, Güvenilir ve nitelikli bilginin sağlanması için muhasebe uygulamalarının iyileştirilmesi, Kamuoyu bilgilendirmelerine karşın oluşabilecek ahlaki çöküntü sorunlarını sınırlandırmak için gerekli tedbirlerin alınması, Finansal piyasalara ilişkin bilgi ve teşvik problemlerinin belirlenmesine yönelik düzenleyici politika ve rejimlerin oluşturulması.
WorkingGroup (1988): Özel Sektörde Şeffaflığın Sağlanması İçin Gerekli Olan Unsurlar Working Group (1988): Özel Sektörde Şeffaflığın Sağlanması İçin Gerekli Olan Unsurlar Zamanlama Bütünlük Tutarlılık Risk Yönetimi Denetim ve İç Kontrol
2008 Yılında 60 Aile Şirketini Kapsayan Araştırmada; 12 işletmenin (%20) internet sitesinin olmadığı İnternet sitesi olan 48 işletmeden (%80), 4 işletmenin (%6,7) şeffaflık ilkesi doğrultusunda internet sitesinde kriterlerde yer alan bilgilere yer verdiği ve bu şirketlerin İMKB' de hisselerinin bulunduğu, 1 işletmenin (%1,6) verileri kısıtlı olmakla beraber yıllık bilgilendirme toplantıları yaptığı 1 işletmenin (%1,6) hedefleri ve yaptıklarıyla ilgili yıllık basılı bülteninin olduğu ve 42 işletmenin (%70) internet sitelerine şeffaflık kriterleri doğrultusunda bilgilere yer vermediği görülmüştür.
Bilgilerin Yayınlanmama Sebepleri Bilgi saklama ya da bilgi paylaşımı isteksizliği, İşletmelerin finansal bilgilerini ortakları ile farklı şekilde paylaşıyor olmaları ve bu şekilde bilgi eksikliğini ortadan kaldırıyor olmaları, Şirketlerin kendilerini yeterince büyük hissetmemeleri, Bazılarının halen şahıs işletmesi olması, Hesap vereceği ortaklarının bulunmaması ve Bilişim konusundaki bilgi eksiklikleri
"MİNE AFACAN FINDIKLI FEYZA T AŞKIN. Yaşanan skandallardan sonra, yatırımcılar için şirketlerin daha şeffaf finansal raporlama yapması ve denetçilerin." indir ppt