Dejeneratif Beyin Hastalıkları | Beyin Omurilik ve Sinir Cerrahisi
PROGRESSİF NÖRON KAYBI
Primer gri maddeyi etkileyen beyaz maddede sekonder değişikliklerin olduğu hastalıklardır. Nöronal kayıp selektifdir. Bir grup nöron etkilenirken diğerleri etkilenmez.
Serebral korteksi etkileyen;
Bazal ganglion ve beyin sapını etkileyen
Progressif supranükleer palsi
Multipl sistem atrofi
Motor nöronları etkileyen
Demans, normal yaşlanmanın bir özelliği değildir, her zaman patolojik durumu gösterir.
Yaşlılardaki en sık demans nedenidir. Öncelikle entellektüel fonksiyonda kayıp-davranış ve mood- daha sonra progressif disoryantasyon. Hafıza kaybı ve afazi 5-10 yıl içinde immobil duruma gelinen hastalık. Medikal,sosyal ve ekonomik problem 65-74 yaş %3, 85 + %47 %5-10 familyal daha çok sporadik. Patolojik değişiklikler 45 yıl yaşayan Trizomi 21 hastaları ile benzer özelliktedir.
Mak: Kortikal atrofi-frontal,temporal ve paryetal lop-,sekonder olarak ventriküler genişleme bulunur.
Mik: nörofibriller yumak, senil(nöritik) plak ve amiloid angiopati.
Lobar atrofi nadir görülür. Kişilik değişiklikleri (frontal lop bulguları) ve dil değişiklikleri (temporal lop) Morfoloji : asimetrik atrofi frontal ve temporal lopları tutar. Bıçak kenarı şeklindeki görünümü nedeni ile Alzheimer hastalığından ayrılır. Mik: Nöronal kayıp dış üç tabakada belirgindir.Karekteristik şişkin (Pick hücreleri) ve Pick cismi: sit, oval yuvarlak zayıf eozinofilik ancak gümüş ile iyi saptanan filamantöz inkuluzyon.
Nigrostriatal dopaminerjik sistemin temel bozukluğu ile gelişen bir grup motor klinik bulguları olan hastalık Yüz görünümü, istemli hareketlerde yavaşlama, rijitide, para sayar gibi tremor Idiopatik parkinson hastalığı, Progressif supranükleer palsi, Kortikobazal dejernerasyon, Multipl sistem atrofi, Postensefalitik parkinsonizm.
Idiopatik parkinson hastalığı (paralizis ajitans)
Toksik veya diğer etiolojik nedenler olmadan ortaya ileri yaşta çıkan progresif hastalık
Genellikle genetik geçiş yok
Nadiren oto.dom (α sinüklein gen mutasyonu)
subs.nigrada dopamin miktarında azalma
tedavide L-dopa verilerek yerine koyma olur. Teadvi ile morfoloji değişmez Mak. olarak substansiya nigrada solukluk, Mik: pigmentli nöronlarda azalma, gliozis Nöronlarda Lewy cismi intrasit.
Eozinofifik merkezi koyu inkuluzyon
IHK: α sinüklein ve ubiquıtin ile +
Lewy cismi Meynert’in bazal nükleusunaki kolnerjik nöronlarda da bulunur.(anormal mental fonksiyon)
Oto-dom, strial nöronlarda dejenerasyon progresif hareket ve demansla karekterli hastalıktır. Korea benzeri kinetik bozukluk 15 yıl içinde ölüm gerçekleşir. GABA içeren nöronlarda dejenerasyon, HD geni üçlü tekrar mutasyon ile poliglutamin protein birikimi, Potensiyel olarak huntington caspas 3 ile nöronal apoptozise neden olur. Mak: beyin atrofik,-putamen ve globus pallidus-,ventrikülller ise dilatedir. Mik: strial nöronlar ve kaudat nükleusda belirgin azalma (GABA veya substans P içeren) Gliozis.
Spinoserebellar dejenerasyonlar Spinoserebellar ataksiler
Serebellar korteks, spinal kord periferik sistemi etkileyen ataksi,spastisite ve sensorimotor periferal nöropati ile ortaya çıkan hastalıklar;
Friedreich ataksisi: oto-res, (kromozom 9q13-frataksin) eklem bozuklukları+ kalp yetmezliği+DM Morf: post. Kolumnada aksonlarda azalma ve gliozis kranial sinirlerden VIII,X ve XII,dendat nükleus ve purkinje hücreleri ile spinal kordda (Clarke kolumnada ) nöronlarda dejenerasyon.
oto,res(11q22-23 ATM geninde mutasyon),erken çocuklukta ataksik diskinetik değişiklikler ile konjunktiva ve deride telenjektazi. Serebellum purkinje ve granül hücrelerinde azalma ,dorsal kolumnada dejenerasyon. Birçok organdaki nükleuslar(-schwann hücreleri, periferik sinirler, endotel hücreleri, putiusit) 2-4 kez büyür ve bizar olur-amfisit denir. Lenf bezleri,gonad ve timus hipoplastikdir. Yavaş ilerleyen hastalık 2. dekadda ölüm gelişir. T hücreli lösem/lenfoma,glioma ve meme ca gelişebilir.
Sporadik veya kalıtsal olabilir ve üç grupta incelenebilir.
Alt motor nöron hastalığı - spinal kordda ön boynuz
Alt motor nöron hastalığı – kranial sinir nükleusları
Üst motor nöron hastalığı - motor korteks
Motor nöron hastalığıdır. Spinal korddaki ön boynuzdaki kortikospinal yoldaki alt ve üst nöronları tutar En sık 5. dekaddan sonra görülür. %5-10 kadarı oto.-dom geçişlidir.
Etioloji ve patogenez?
Familyal olgularda 21.kromozom SOD1 gen missense mutasyon Mak: spinal kord ince ve atrofik Mik: ön boynuzdaki nöronlarda azalma ve gliozis benzer bulgular hipoglassal,ambiguus ve motor trigeminal kraniyal sinir nükleuslarında da olur. İskelet kasında nörojenik atrofi Klinik bulgular asimetrik ellerde güçsüzlük eldeki maddeleri düşürme daha sonra fasikülasyonlar, kaslarda atrofi 1-2 yıl içinde ilerleme.
Bulbospinal atrofi (kennedy sendromu)
X geçişli, jinekomasti, testikuler atrofi, oligospermi Mik: Beyin sapı ve spinal kordda dejenerasyon Spinal muskular atrofi: Çocuklarda alt motor nöron hastalığı.