Geyik muhabbeti - Yazarlar haberleri - Ali Haydar Nergis
İsveçin başı sarhoş geyiklerle yine dertte...
9.5 milyon nüfus. Az gelişmiş ülkelere silah ve savaş uçağı satışlarından paralar geliyor, cukka sağlam. Gam yok, kasavet yok, politik çekşme yok. Başbakanları, bakanları, muhalefet parti liderleri günlerce, haftalarca tv ekranlarında görünmğyor, adamların suratını dahi anımsamıyorsunuz. İnsanlarını rahat ettirmeleri yetmemiş, dağın, kurdunu, kuşunu, börtü böceğini düşünmüşler. Mevsimi geldiğinde nasiplensinler diye parklara, ormanlık alanlara, göl kenarlarına milyarlarca meyve ağaçları dikmişler. Vişneler kızardığında kuşlar payını alır. Meyveler olgunlaştığında, armudun iyisini ayı yer; geyikler, fermantasyona uğrayıp mayalanmış çürük elmalarla kafayı bulur. Ancak, hayvanları düşünerek atılan bu adımlar, bazen beklenmedik olumsuz sonuçlara, özellikle son bahar aylarında tehlikeli, ölümcül trafik kazalarına yol açabiliyor.
Radyonun ikinci sıradaki haberi, tam bir geyik haberiydi. Adamlarda haber olacak başka bir olay yaşanmıyor, ne yapsınlar... Habere göre, açık doğada, yavrularını doğurduktan sonra büyüten geyik sürülerinin hareket mevsimi başlamıştı. Şimdi yavrularına İsveçin başka bölgelerindeki tarihi ve turistik yerlerini tanıtmak için sürüler halinde göçe başlamışlardı. Dolaşırken, dalından düşen olgunlaşmış erikleri, armutları, elmaları tadıyorlar. İşte, asıl tehlike de burada başlıyor. Geyik sürüleri, hareket halindeyken aniden yollara fırlıyor, ölümcül trafik kazalarına neden oluyorlardı.
Geçtiğimiz yıllarda, okuduğumda kahkahalarla güldüğüm gazete haberine göre, İsveçin Mölndal kentindeki Eklandas İlkokulunun bahçesine giren geyiklerle öğrenciler arasında başlayan kovalamacanın kavgaya dönüşmesi üzerine, geyikler polislik olmuştu. Ormanlık bir alanın yakınlarında yer alan ilkokulunun bahçesine giren birkaç geyik çürümüş ve alkol kıvamına gelmiş elmaları yemeye başladılar. Geyiklerin sayısı akşama doğru daha da arttı. Öğrenciler, kendilerine ait elmaları yedikleri gerekçesiyle geyikleri okul idaresine şikayet etti. Ancak, geyikleri bahçeden uzaklaştırmak mümkün olmadı. Okul idaresi polisten yardım istemek zorunda kaldı. Işıldaklı araçlarıyla siren çalarak gelen polisler olay yerinde oprasyon başlattı. Geyikler, önce çembere alındı, daha da araç sirenleriyle yönlendirilerek bölgeden uzaklaştırıldılar...
İsveç Yabani Hayvan Kazaları Danışma Merkezinin verilerine göre, her yıl meydana gelen 46 bin 532 trafik kazasından 5 bin 963üne yaban geyikleri neden oluyor. Kazalarda, yılda yaklaşık 800 kişi yaralanıyor, en az 5 kişi ölüyor. Geçtiğimiz yıllarda, Erdal Yeşil ve Kenan Bahçeci adlı iki Türk de geyiklerin otomobillerine çarpması sonucu yaşamlarını yitirmişlerdi. Geyiklerin neden olduğu trafik kazalarında her yıl artış kaydediliyor.
Resmi verilere göre, İsveç ekonomisi, geyik kazalarının yol açtığı kayıp nedeniyle her yıl milyarlarca Kronzarara uğruyor. Bu zararın önemli bir bölümünü tren yollarında meydana gelen geyik kazaları oluşturuyor. İsveç Devlet Radyosuna konuşan tren kondüktörü Erik Johansson, "Elbette bir şeye çarpmak hoş bir şey değil. Çarptığınız şey bir geyik ya da domuz gibi ağırlığı olan güçlü bir hayvan ise o zaman, araçlarımızdaki hasar da büyük oluyor." dedi.
Stockholmde, Benjamin Eliasson adlı bir araştırmacı, geyik kazalarını engellemek için bulduğu uyarıcı sensör ile Golden Elk Ödülünü aldı..
İsveçte, yol kazaların en aza indirmek amacıyla kurulan "Älgskadefondsföreningen adlı dernek tarafından verilen ödül töreninden konuşan araştırmacı Eliasson, "Yol kenarlarında, geyikler başta olmak üzere çeşitli hayvanların yol açtığı kazalarda he yıl birçok insan ölüyor. Bu buluşumun yaşama geçirilmesiyle bu tür kazalarda büyük azalma görülecektir. dedi..
Söz konusu sistemle, İsveçin belirli belgelerine sensörler konuşlandırılacak. Bu aygıtlar, yol kenarlarında veya geçit yerlerinde hayvanları saptayarak trafik levhalarına ışıklı sinyal olarak bildiriyor. Uyarıyı gören sürücüler, yol kenarlarında geyik veya başka hayvan bulundugunu anlayarak hız düşürerek, daha dikkatli araç kullanıyor. Böylece, olası kazaların önüne geçiliyor.
İsveç ve Norveçin kutup bölgelerinde yaşayan Samiler( Laponlar), geçimlerini evcilleştirdikleri ren geyiklerinden sağlıyorlar. İsveç ve Norveçte sayıları azalarak yüz binin altına düşen Samiler, yaşamlarını yetiştirdikleri 1 milyon dolayındaki ren geyiğinin etini, sütünü, dersini satarak sürdürüyorlar. Avlanmaları yasak olan geyikler, sadece yetiştiricileri tarafından kesilerek et olarak satılabiliyor.