Yol haritasına çifte veto
Mısır'da 9 ayda anayasa, meclis ve cumhurbaşkanlığı seçimi öngören Mansur'un anayasal deklarasyonuna hem devrik İhvan hem muhalif Temerrüd karşı çıktı.
Mısır’da Muhammed Mursi’ye darbenin ardından geçici Cumhurbaşkanı Adli Mansur geçiş dönemi takvimini açıklarken itirazlar gecikmedi. Tahrir’de Mursi’ye karşı başı çeken Temerrüd hareketi ‘yeni diktatörlük’ diye çıkışırken Müslüman Kardeşler’in lider kadrosundan İsam el Aryan “Ülkeyi başladığı noktaya geri götürür” dedi. Mansur’a yeni meclis seçilinceye dek yasama yetkisi veren, yeni anayasanın yazımı ile genel ve cumhurbaşkanlığı seçimlerini öngören 33 maddelik anayasal deklarasyona göre 15 gün içinde anayasayı değiştirmek için uzmanlardan oluşan bir komisyon kurulacak.
Komisyonda Yüksek Anayasa Mahkemesi’nden 2 üye, Mısır mahkemelerinden 2 hâkim ve Mısır üniversitelerinde anayasa hukukçularından 4 kişi bulunacak. Her kurum temsilcisini kendisi belirleyecek. Uzman heyet, iptal edilen 2012 Anayasası’nda gerekli gördüğü değişikliklerin yapılması önerisinde bulunacak. Heyet çalışmalarını başlanılan tarihten itibaren 30 gün içinde tamamlayacak. Uzmanların hazırladığı öneriler, özellikle de partiler, aydınlar, işçiler, çiftçiler, meslek sendikaları, El Ezher Üniversitesi, Mısır kiliseleri, silahlı kuvvetler, polis, aralarında en az 10 genç ve kadının bulunacağı ve her kesimin kendi temsilcisini seçeceği toplumun tüm kesimini kapsayacak şekilde 50 kişiden oluşacak komisyona sunulacak. Komisyon, önerilerin sunulduğu tarihten itibaren yeni yapılacak anayasa çalışmalarını toplumla diyalog kurarak 60 gün içinde tamamlayacak.
Şeriat atfı korundu
Ayrıca komisyonun hazırladığı yeni anayasa taslağı cumhurbaşkanına sunulduğu tarihten itibaren 30 gün içinde referanduma götürülecek.
Anayasa taslağı referandumda kabulünden itibaren yürürlüğe girecek, cumhurbaşkanı 15 gün içinde milletvekili seçimi yapılması için talimat verecek ve en az 30, en fazla 60 gün içinde seçim yapılacak. Meclisin ilk oturumundan itibaren 1 hafta içinde cumhurbaşkanlığı seçimi için çağrıda bulunulacak. Bu da milletvekili seçimlerinin en fazla 7 ay içinde, daha sonra en fazla 2 ay içinde de cumhurbaşkanı seçimi yapılacağını gösteriyor. Böylece geçiş dönemi toplam 9 ay içinde tamamlanmış olacak. Anayasaya göre, milletvekili seçimi yapılıncaya kadar yasama yetkisi cumhurbaşkanında bulunacak ve yasa çıkarırken başbakanlığın görüşünü almakla yükümlü olacak. Deklarasyonda Şûra Meclisi’nin zikredilmemesi parlamentonun üst kanadının tamamen ilga edileceğine yoruldu. Mansur’un yayımladığı 33 maddelik anayasanın, haklar ve özgürlüklerle ilgili kısımlarının 2012’de hazırlanan anayasadan esinlenerek hazırlandığı belirtildi. Deklarasyonda askerlerin iptal ettiği anayasada olduğu gibi devletin temelinin İslam şeriatının prensiplerine dayandığı ifadesi korundu.
Müslüman Kardeşler’in siyasi kanadı Hürriyet ve Adalet Partisi’nin Başkan Yardımcısı İsam El Aryan ise “Deklarasyon darbecilerin atadığı bir adamın ülkeyi başlangıç noktasına geri götüren anayasa fermanı” diye tanımladı. HAP’ın danışmanı Ahmed Ebu Baraka da takvimi geçersiz ve gayrimeşru diye niteledi. Muhalif Temerrüd ise anayasa deklarasyonuna ‘diktatörce’ diye çıkıştı: “Bunu kabul etmek mümkün değil, yeni bir diktatörlük inşa ediyor. Değişiklik önerilerimizi cumhurbaşkanına sunacağız.”