Bacopa monnieri nedir? Bacopa monnierinin faydaları ve zararları nedir?
Bakopa nedir? Neye iyi gelir?
Bakopa monnierinin faydaları nelerdir?
Bakopanın yan etkileri / zararları
Bakopa Nasıl Kullanılır?
Bakopa monnieri bitkisi ve çiçeği…
Bakopa veya diğer yaygın kullanılan ismiyle brahmi; bilimsel adı Bacopa monnieri olan sürünücü çok yıllık bir bitkidir. Küçük beyaz çiçekleri, dolgun yaprakları vardır. Bitki Ayurvedik tıpta ve dünya genelindeki farklı geleneksel tıp uygulamalarında el üstünde tutulur ve nesillerdir kullanılır. Bakopa insan yerleşiminin olduğu bütün kıtalarda doğal olarak yetişmektedir.
Nadir bulunan sağlığa faydaları sebebiyle aranan bir bitkidir. Bitkinin içerisinde güçlü etkileri olan belirli alkaloidler, triterpen saponinler, uçucu maddeler ve çok sayıda diğer organik bileşik bulunur. Taze olarak salatalarda kullanılması yaygındır ancak kurutularak, öğütülerek çay olarak ve diğer bitkilerle beraber de kullanımı bulunur. Hafif bir lezzeti vardır; asıl kullanım amacı sağlığa olan etkileridir.
Bakopanın en nadir ve önemli faydaları arasında; bilişsel yetenekleri artırması, stresi rahatlatması, kan şekerini düzenlemesi ve solunum hastalıklarını tedavi etmesi sayılabilir. Ayrıca sindirimi iyileştirir, zihinsel gerilemeye karşı korur, bağışıklığı güçlendirir ve iltihaplanmaları azaltır. Sağlığa faydalarını, zararlarını ve detayları sonraki bölümde bulabilirsiniz.
1- Bilişsel Kuvveti Artırır: Bitkinin en güçlü olduğu yönlerden biri zihni uyarmasıdır; özellikle hafıza ve konsantrasyonun artırılmasında etkili olabilir. (1) Ayurvedik tıpta uzun yıllardır dikkat ve bellek gücünü artırmak için kullanımı devam etmektedir. İçerdiği bazı organik bileşikler beyindeki bilişsel yolları uyararak bu yolların etkisinde olan beyin fonksiyonlarının güçlendirilmesini sağlar. (2)
2- Zihinsel Düzensizlikleri Tedavi Edebilir: Bakopa, demans (bunama) ve Alzheimer gibi hastalık başlangıçlarını önleyebilir ve tedavi edebilir. (3) Araştırmalara göre bitki yeni nöron yollarının yaratılmasında ve beyindeki oksidatif stresin azaltılmasında etkili olur ve ileri yaşlarda dahi zihni keskin tutabilir. Hindistan’da yapılan bir araştırmada bitki nöroprotektif özellikleri ve terepatik (tedavi edici) potansiyeli sebebiyle hafıza kaybı sorunu olan kişilere önerilmiştir. (4)
3- Anksiyete ve Stresi Azaltır (Adaptojen Görevi Görür): Bitkinin yaprakları tek seferde 2-3 adet olmak üzere anksiyete ve stresi rahatlatmak için çiğnenebilir. Yapraklardaki aktif maddeler vücuttaki hormon dengesini etkiler ve stres hormonlarının azalmasını sağlar. Bakopa kulanarak doğal yoldan, yan etki görülmeden stres ve anksiyeteyi rahatlatabilirsiniz. (5)
4- Antienflamatuardır: İltihaplanmış, ağrılı ve şiş bölgelere uygulandığında tahriş ve şişkinliği giderir ayrıca vücut içindeki iltihaplanmış bölgede etkili olur. (6) Bu özeliği artrit, gut ve diğer iltihaplı hastalığı olan kişiler için oldukça kullanışlıdır.
5- Antioksidan Açısından Zengindir: İçerdiği antioksidanlar sağlıklı bir yaşam biçimi için gereklidir. Antioksidanlar özellikle kanser, cilt sorunları, kalp hastalıkları ve diğer düzensizliklere yol açan serbest radikallere karşı etkili olur. (7) Düzenli olarak bakopa kullanılması yaşam kalitesini ve metabolizmanın sağlığını artırır. Bitkinin antioksidan özelliklerinin farklı hastalıklar üzerindeki olumlu etkileri araştırılmaya devam etmektedir ancak özellikle nörodejeneratif hastalıklara yol açan ve akrilamid denen tehlikeli toksin madde üzerinde etkilidir.
6-Solunum Sağlığını İyileştirir: Bakopa çay olarak kullanıldığında veya yaprakları çiğnendiğinde solunum sağlığını iyileştirir. (8) Ayurvedik tedavilerde bronşit, tıkanıklık, soğuk algınlığı ve sinüs tıkanması tedavisinde kullanılır. Aşırı balgam ve mukusu uzaklaştırır, boğaz ve solunum yollarındaki iltihaplanmaları söker, hızlı bir rahatlama sağlar.
7- Bağışıklığı Güçlendirir: Çay olarak, yaprakları, tablet besin destekleri veya diğer formlarda tüketildiğinde bağışıklık sistemine gereken gücü sağlar. İçerdiği antioksidanlar ve besinler bağışıklık sisteminin patojen, virüs ve bakterilere karşı olan cevap süresini kısaltır. (9)
8- Epilepsi Semptomlarını İyileştirebilir: Bakopa yaprakları binlerce yıldır epilepsi tedavisinde kullanılmaktadır. (10) Bu etkinin sebebi olarak bitkinin nöral yollardaki aktifliği gösterilir. Epilepsi nöbetlerinin ve bipolar bozukluk, nevralji diğer mental hastalıkların önlenmesine yardımcı olur. Ayurvedik tıpta epilepsi nöbetlerinin sıklığını azaltmak için kullanılmaktadır.
Bir araştırmaya göre bitkinin nöronal uyarımın düzenlenmesi ve korunmasından sorumlu olan GABA reseptörleri üzerindeki etkisi ölçülmüştür. Reseptörlerdeki dengesizlik normal olmayan nöbetlerin ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Bakopa kullanılması GABA reseptör aktivitesini düşürerek epilepsi semptomlarının sıklığını azaltmıştır. (11)
9- Cilt Sağlığını İyileştirir: Cilt yaralarının iyileşmesini hızlandırmak ve aynı zamanda cildi dezenfekte etmek istiyorsanız sadece biraz bakopa suyu veya yağını etkilenmiş bölgeye uygulamanız gerekir. Yara izlerinin azalmasına yardımcı olur ve cilde sağlık katar.
10- Kan Şekeri Seviyelerini Düzenler: Farelerde yapılan son deneylere göre antihiperglisemik etkileri sebebiyle kan şekerinin düzenlenmesine yardımcı olur. Diyabetin türüne göre hastalığın belirtilerinin iyileştirilmesinde etkili olabilir ve ayrıca hipoglisemi (aşırı düşük kan şekeri) semptomlarını iyileştirebilir; normal ve sağlıklı bir hayat sürmenize yardımcı olur.
11- Sindirim Sorunlarını Tedavi Eder: Bakopa rahatlatıcı, yumuşatıcı ve antienflamatuar bir bitkidir. Ülser vb. gibi mide-bağırsak sorunlarının rahatlatılmasına yardımcı olabilir.
12- Bakopa Karaciğeri Koruyabilir: Bitki farelerde Tylenol kaynaklı karaciğer hasarını düşürmüş ve katalaz ve glutatyon antioksidanlarının etkenliğini artırmıştır. Ayrıca çeşitli karaciğer hasarı göstergelerinin düşmesini sağlamıştır.
Bakopanın ağız yoluyla ve cilt üzerinde uygun dozlarda kısa süreli (12 hafta süresince) kullanımı güvenlidir. Çoğu besin takviyesinde olduğu gibi bakopa monnierinin de 12 haftadan uzun süre düzenli kullanılması önerilmez. Solunum sistemi, idrar yolları, kardiovasküler sistem ve kan şekerine olan etkilerinden dolayı; astım, idrar yolu enfeksiyonu, düşük kalp atış hızı ve hiperglisemisi olanların kullanmadan önce doktorlarına danışmaları önerilir.
Bitkinin bilinen yan etkileri arasında; bağırsak hareketlerinin hızlanması, mide ağrısı, mide bulantısı, ağız kuruluğu ve halsizlik sayılabilir. Kullanırken aşağıdaki özel durumların bilincinde olunmalıdır. (12)
Hamilelik ve Emzirme Döneminde Bakopa Kullanımı: Bu dönemlerde kullanımı hakkında yeterli bilgi yoktur. Hamilelikte bakopa kullanmaktan kaçınmanız önerilir.
Düşük Kalp Atım Hızı (Bradikardi): Bitki kalp atış hızını yavaşlatabilir. Bradikardisi olan kişiler için sorun olabilir.
Mide-bağırsak yolu tıkanıklığı: Bakopa bağırsaklarda tıkanıklığa sebep olabilir. Bağırsaklarında tıkanıklık olan kişiler dikkatli olmalıdır.
Akciğer Hastalıkları: Bitki akciğerde sıvı salgılanmasını artırabilir. Astım ve anfizem gibi hastalıkları kötüleştirebileceğine dair şüpheler vardır. (12)
Tiroid Düzensizlikleri: Tiroid hormonu seviyelerini yükseltebilir. Tiroid hastalığı olanlar ve ilaç kullananlar bitkiyi dikkatli kullanmalı veya kullanmaktan kaçınmalıdır.
Bakopanın tedavi edici dozlarının kullanımı genellikle herhangi bir yan etkiye sebep olmaz ve bitki Ayurvedik tıpta birkaç yüz yıldır kullanılmaktadır. Geleneksel günlük dozaj 5-10 gram arası bakopa tozudur. Besin desteği olarak kullanıldığında yüksek dozlar önerilmez. Günlük 300 miligram besin takviyesi olarak kullanımı tavsiye edilir. (13)
Bakopa monnieri piyasada bakopa bitkisi, bakopa yağı, bakopa tozu, kapsül ve sıvı formlarda bulunabilir. Ayrıca yemek ve salata malzemesi olarak kullanılabilir.