MHP'nin seçimlerden sonra uyguladığı strateji | Yorum Haberleri
Ana Sayfa / Yorum MHP'nin stratejisi
Siyaseti düşünürken ve yorumlarken olayın bir pazarlık bilimi ve bazen oyun teorisinin pratik uygulamaları olduğunu unutmamak gerekir. Bu elbette MHP için de geçerli
09 08 2015, 12:18 Güncelleme: 12.08.2015, 05:42
7 Haziran seçim sonuçları açıklanır açıklanmaz, MHP lideri Devlet Bahçeli, koalisyon görüşmelerinde yer almayacağını şu sözlerle ifade etti: “…MHP ana muhalefet partisi görevini üstlenmeye de hazırdır..." Alternatif olarak da çeşitli koalisyon formülleri ve azınlık hükümeti gibi önerilerde bulundu. Yani MHP, hükümeti istemedi. Ancak geldiğimiz noktada, neredeyse her koalisyon görüşmesinde isteksiz davranmasına rağmen, tüm sürecin en aktif oyuncusu MHP.
Bilindiği gibi pazarlık, ekonomi teorisinin, davranışsal ekonominin ve psikolojinin önemli bir kısmını oluşturur ve insanların pazarlıklarda hiç de rasyonel davranmadıkları bilinir. Bu irrasyonelliği düzgün yönetirseniz pazarlığın kazananı siz olursunuz. MHP, stratejisini insan psikolojisini ilgilendiren şu üç başlıkta yürütüyor. Şöyle ki:
1. Çıpalama: Çıpalama fikrini ilk ortaya atan Daniel Kahneman'dır. Önce Kahneman’ın meşhur çıpalama bakalım. Bu deneyde, deneklerden öncelikle bir ruleti çevirmeleri ve sonrasında bir soruyu cevaplamaları istendi. Üzerinde 0-100 arasında sayılar olan ve herhangi bir sayıyı eşit olasılıkla getirmesi gereken rulet deneyde hileli olarak ayarlandı. Deneklerin bilmeyeceği bu hilede, rulet sadece 10 veya 65’te duruyordu. Deneklerden ruleti çevirdikten sonra şu soruyu cevaplamaları istendi:
Kahneman’a göre pazarlıkta ilk fiyatı söyleyen her zaman avantajlıdır, çünkü karşısındaki insanın beynini söylediği sayıyla çıpalar ve pazarlığın kendi fiyatına yakın bir yerde sonuçlanmasını sağlar. Bahçeli, seçim biter bitmez herkesten önce ilk açıklamayı yaparak, Kahneman'ın dediği gibi pazarlıkta ilk sözü söylemiş oldu. Pazarlığın kendi söylediği nokta etrafında döneceğinin ilk sinyalini o zaman verdi. Dolayısıyla Bahçeli ilk açıklamayı yaparak pazarlıktan çekilmedi, tam tersine en kilit isim olduğunu ortaya koydu.
Çıpalamadan etkilenmek istemeyen diğer parti ve insanların yapması gereken şey, yine Kahneman'ın tavsiyesiyle pazarlıktan direk çıkmaktır. Çünkü hiçbir şekilde hükümette olmayı istemeyen bir MHP ile yapılacak pazarlık toplum lehine değil, MHP lehine sonuçlanacaktır. Bu durumu MHP içindeki akl-i selimin de idrakine sunmak gerekir. Ya pazarlıkta yumuşayacaklarının sinyalini vermeliler ya da bu stratejiyle toplumun değil kendilerinin kazanacağının farkında olan bir seçmen kitlesinin olduğunu unutmamalıdırlar.
2. Lüzumsuz Sertlik: Boston College'dan Maya Tamir yeni yapmış olduğu bir laboratuar , sinirlenmenin bazen istenilerek sergilenen bir tavır olduğunu ve amaca ulaşmak için normal davranmaktan daha faydalı olduğunu gösterdi. Yani bazı insanlar bilerek ve isteyerek sinirlenirler. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Öfke bir hitabet sanatıdır" sözünün anlamı budur. Hitabetinizle toplumları etkilemek istiyorsanız, kontrollü bir şekilde öfkelenerek ve sinirlenerek karşınızdakileri etkileyebilirsiniz. Bahçeli’nin sık sık vatanın bölünmez bütünlüğü ve partisinin kırmızı çizgileriyle ilgili sert sözler sarf etmesinin de nedeni budur. Bunlar, karşı tarafa sizin ne kadar sert ve tavizsiz olacağınızın sinyalini verir. Sert çizgileri çekiyorsanız, hiçbir kimseyle uyuşmanıza gerek yoktur. Bırakın, şimdi onlar düşünsün.
Tamir'e göre insanın kendini sinirlendirmesi amaca ulaşması konusunda hem kendisini hem de karşısındakileri motive ediyor. Stanford Üniversitesi'nden Sinaceur ve INSEAD'dan Tiedens bulguları ise bence olaya nokta koyuyor: Yaptıkları sonucu şu: "Eğer karşınızdaki rakibin çok fazla seçeneği yoksa, sinirlenmek pazarlık gücünüzü artırıyor." Yani eğer bir pazarlık görüşmesinde karşı tarafın elinde çok fazla alternatif yoksa ve dolayısıyla biraz size mahkumsa, sizin ona karşı sert ve sinirli tavırlar sergilemeniz pazarlığın sizin lehinize sonuçlanmasına yarıyor.
Bahçeli’nin ara sıra sinirleniyor gibi yapmasının temel nedeni bu. Bahçeli böyle yaparak herkese kendini hatırlatıyor ve pazarlıkların ondan bağımsız olamayacağı vurgusunu yapıyor. #pagebreak#
Gaza gelen insanlar normal düşünemez, otomatik hareket eder. O sebeple, insanları tahrik etmek politikada sık başvurulan, kullanışlı bir yoldur. Herhangi basit bir konunun siyasiler arasındaki tartışması vatan hainliği suçlamasıyla bitmesinin sebebi budur. Vatan hainliği, ülkenin bölünmez bütünlüğü, rejimin yapıtaşları gibi kavramlar çok sık tahrik amacıyla kullanılır. Çünkü müşterisi çoktur. 2-3 bin kişiyi değil milyonları aynı anda tahrik eder. Vatanın korunması akla çok yatkın ve milliyetçi duyguları tahrik eden hassas bir kavram olduğu için insan beynini bu konuda yönlendirmek çok kolaydır. Hemen tahrik olur ve tahrik olunca da otomatik pilota geçer. Bu durum beyni de rahatlatır. Çünkü insanın düşünmeye gerek kalmadan karar almasını sağlayarak boşuna enerji tüketmez. Bu sebeple beynimizin de işine gelir. Futbol kulübü yöneticileri de bunu sıklıkla yaparlar. Gaza getirilen kitlelerin futbol maçlarında normal hayatta yapmayacakları çılgınlıkları, taşkınlıkları yapmalarının da sebebi budur. SONAR'IN SON ANKETİNİN DETAYLARI
İşte Sonar'ın erken seçim ve...
Politik gücünüzü artırmak istiyorsanız insanları kutuplaştırın. Kutuplaşan toplumlar düşünme yetisinden mahrum kalacaklardır. MHP’nin HDP’ye karşı bu kadar sert ve tavizsiz duruşunun sebebi budur. Bahçeli'nin "HDP’ye oy veren şerefsizler" sözü de “ üç bin kişilik şerefsizler listesi” de ağızdan kaçmış bir söz değil, bilakis tahrik içindir ve kendi partisine oy vermiş ve vermemiş insanları otomatik ve kastı aşan işler yapmaya itmeye sebep verir. Yoksa en az MHP kadar meşru olan bir partiye oy vermiş insanların bir kısmına kim neden şerefsiz der ki?
Peki ne yapmalı? Birincisi kimse MHP'den HDP konusunda yumuşama beklemesin. Tam tersine gittikçe daha da sertleşmesini bekleyin. Ne kadar sert davranırsa süreci yönetmekte eli o kadar güçlü olacaktır. O sebeple bundan etkilenmek istemeyen bireyler ve toplumların yapması gereken şey ise, yukarIda sayılan lafların sıklıkla kullanılmaya başladığını hissettikleri anda akıllarına ve zihinlerine bir kat daha fazla mukayyet olmaya çalışmaktır.
Bu stratejiler sadece MHP tarafından kullanılıyor değil tabii ki. Politikacılar, anlattığım kadar derin araştırmaları bilerek bu stratejileri kullanmıyor olabilirler. Ancak pekala yaptıkları hamlelerin sonuçlarını az çok önceden kestirebiliyorlar. O sebeple yukarıdaki stratejileri ya tek tek ya da toplu olarak kullanıyorlar. Benim amacım bu stratejileri iyi bir kombinasyonla kullanan bir liderin etkisini ne kadar artırabildiğini göstermektir.
Siyaseti düşünürken ve yorumlarken olayın bir pazarlık bilimi ve bazen oyun teorisinin pratik uygulamaları olduğunu unutmamak gerekir. Bu yazımda pazarlık kısmına değindim. Bir sonraki yazımda ise kızdırılan toplum kitlelerinin reaksiyonlarına değineceğim. -------
*Orhan Erdem, Bilgi Üniversitesi Öğretim Üyesi 4 SENARYO: TÜRKİYE SİYASETİNİ BUNDAN SONRA NELER BEKLİYOR?