Kanser Şüphesi Olan Kistler:
– Karın ve kasık ağrısı: değişik şiddetlerde olur. Çok şiddetli ve dayanılamayacak ağrılarda kist patlaması veya sapı etrafında burulmasından (torsiyon) şüphelenilir.
Jinekolojik kitlelerde çok önemli bir yeri olan bu yöntemde kistin büyüklüğü ve karakteri hakkında bilgi edinilebilir. Bakire olmayan kadınlarda vaginal yoldan yapılan bu yöntem oldukça ayrıntılı bilgi verir. Ayrıca kötü huylu olan kitlelerin ayrımında da yardım eder. Ultrasonografi ile kitlenin büyük olması, içinde sıvı dışında katı bölümlerin olması, karın içinde sıvı bulunması ve cidarının düzensiz olması kötü huylu kitle lehine bulgulardır. İlave olarak yapılan doppler ile kitleyi besleyen damarlardaki kan akımı karakteri kist hakkında bilgi verir. Eğer yumurtalık kistinin kötü huylu olması olasılığı yüksekse operasyon öncesi MR ve tomografi gibi lenf bezleri ve diğer komşu organ tutulumunu gösterecek tanı metodları da kullanılabilir.
Ca 12?5, Ca 15?3, B-hCG, CEA olarak bilinen bu testler iyi ve kötü huylu kistlerin ayrımında önemli rol oynar. Özellikle Ca 12-5 kötü huylu kistlerde normalin 3 katından fazla yüksek olabilmektedir. Fakat çukulata kisti, endometriozis, karın iç zarı enfeksyonları gibi durumlarda da Ca 12-5 yükselebilir. B-hcg ve CEA özellikle doğuştan kistler olan dermoid kist veya teratomun ayrımında yardımcı olabilmektedir.
Kistlerin damarlanması ve bu damarlardaki bazı ölçümler ile kötü huylu kistlerin tanınmasında yardımcı olan tanı yöntemidir. Özellikle iyi huylu kist ve kitlelerde damarlanma daha az ve damar içi direnci yüksektir. Oysa kötü huylu kist ve kitlelerde damarlanma boldur ve düşük akım direnci mevcuttur. Karından veya vaginal yoldan da doppler ultrasonografi yapılabilir. Ayrıca 3 boyut görünümü ile damarlanmanın dağılımı incelenebilir.
İyi huylu yumurtalık kistlerinde en sık kullanılan ilaçlar doğum kontrol haplarıdır. Basit yumurtlama kistlerinde % 90 oranında tedavi için yeterli olabilir. Bu esnada her adet sonrası yapılan ultrasonografi ile büyüklük takip edilir. İlaca cevap vermeyen kistlerde operasyon düşünülebilir. GnRH analogları adı altında toplanan ilaçlar(lucrin Depot, Decapeptyl Depot) ise daha çok çukulata kistlerinin operasyon öncesi küçültülmesi veya operasyon sonrası tekrarını engellemek için kullanılabilse de cerrahi öncelikle tarcih edilir.
Normal ameliyat veya laparoskopik yöntemlerle yapılabilir. Operasyonun türüne tetkikler sonucunda karar verilir. Burada yaş, doğurganlık ve kistin büyüklüğü ile karakteri rol oynar. Özellikle kanser şüphesi olan kistlerde laparoskopiden kaçınılır. Çünkü kötü huylu kistlerde temel amaç kistin patlatılmadan çıkarılmasıdır.
Kanser şüphesi olan kistlerde operasyonda patolog da hazır bulunur ve çıkan parçanın ilk değerlendirilmesini yaparak operasyon yön vermede yardımcı olur. Eğer kist kötü huylu ise veya böyle bir şüphe varsa ailenin de onayı alınarak gerektiği durumlarda rahim her iki yumurtalık, apendiks ve omentum adı verilen iç organlar da çıkarılır. Ayrıca bu organları besleyen lenf bezleri de çıkarılır.