enoch'un ıspanak testi
david enoch'un hepimizin bir bakıma ahlaki objektivist olduğunu göstermek için ortaya attığı test.
kısaca şöyle. önce şu espriye bakıyoruz:
"iyi ki ıspanak sevmiyorum. eğer ıspanak sevseydim ıspanak yerdim ve ıspanağın tadı iğrenç!" bu espri komik gelir çünkü absürttür. normalde biz bir yiyeceği seviyorsak bu onun tadını sevdiğimiz içindir ve şimdiki öznel tercihimizi sabit tutup eylemi değiştirip yargıda bulunmak *komik*tir.
bunu şununla kıyaslayın:
"iyi ki orta çağ'da doğmamışım, yoksa geosentrik dünya modeline inanırdım ve dünya evrenin merkezinde değil!" bu espri komik değil çünkü dünya'nın evren merkezi olmaması bilimsel ve sabit bir bilgi, bu yüzden kullandığımız dilde bu espri komik gelmiyor. espri bile değil hatta.
şimdi de şu espriye bakalım:
"iyi ki orta çağ'da doğmamışım, yoksa köleliğin yi olduğunu düşünürdüm ve kölelik kötü bir şey!"
peki bu, yukarıdaki iki espriden hangisine benziyor? muhtemelen hemen herkes ikincisine yanıtını verecektir. köleliği iyi ya da kötü görmeye bir tat tercihi olarak değil, nesnel bir bilgi olarak bakıyoruz. kullandığımız dil ahlaki objektivizme işaret ediyor gibi. tabii ki bu ahlaki realizm için belirleyici bir argüman değil ama ahlaki tercihlerin diğer tür öznel tercihlerden farklı olduğuna dair güçlü bir işaret.
14.11.2017 22:47 illuminatinin basindaki adam