Cemil Şevket Bey, Aynalı Dolaba İki El Revolver - Kitap incelemeleri - Selim İleri
Cemil Şevket Bey, doğumundan sonra aklının ermeye başladığı günden itibaren aynanın karşısına geçip kendini tanımaya çalışıyor. Bu süreçte, kültürel değişimlerin tarihsel bir tanığı olarak beliriyor. Kendini tanımak için başına geçtiği aynada sokağı, kadınları, erkekleri, renkleri ve yalnızlığını görüyor.
Anladığım kadarıyla Selim İleri, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın ''Saatleri Ayarlama Enstitüsü''nde 'Hayri İrdal' ağzından anlattıklarının Cemil Şevket Bey'cesini kaleme almış. (Kitabın arka kapağındaki bu uzun alıntının sebebini buna yoruyorum.) Tarihe, dolayısıyla değişime tanıklık etme ve renklere olan duyarlılıkları açısından (iki kitabı da okursanız, zikrettikleri renk isimlerine şaşırırsınız) ortak olan bu iki karakter, içinde bulundukları kurgu evrenlerinde ise farklı konumdalar ve farklı bakış açılarını taşıyorlar. 'Hayri İrdal' değişimin içinde yer alan, ivmelenen ve konum değiştiren bir karakterken Cemil Şevket, olduğu yerden kıpırdamayan yukarda bahsettiğim gibi -sanki- aynasından gördüğü değişimleri kaleme aktaran bir karakter. Bir farklılık ve bence en önemli farklılık daha var ki o da şudur, Cemil Şevket, 'Hayri İrdal'ın gitmediği değinmediği yerlere kadar gidiyor kendini tahlil çabasında. Cemil Şevket, bu çabası yüzünden çok daha nev'i şahsına münhasır bir karakter olarak karşımıza çıkıyor. Selim İleri'nin anlattığını yaşatma kabiliyeti burada devreye giriyor.
Ancak bunu Ahmet Hamdi Tanpınar'ın daha kötü bir eser kaleme aldığını düşündüğüm için yazmıyorum. Karşılaştırdığım şey, daha doğrusu anlatmaya çalıştığım şey: Ahmet Hamdi Tanpınar'ın edebiyat dünyamıza kazandırdığı bir edebi anlayışı, günümüz yazarlarından olan Selim İleri, bambaşka boyutlara genişletilebilecek şekilde geliştiriyor ve biz okurlara sunuyor. Bir başka eseri taklit ederek ya da tahrip ederek yapmıyor, o eserin üzerine yeni bir eser inşa ederek yapıyor.
Son olarak şunu söyleyebilirim ki, kitabın içeriği ve yazarı hakkında ne yazarsam yazayım, Selim İleri'nin üslubu ile bana kattığı okuma hazzı hakkında yine pek az şeye değinmiş olurum. 10.10.17/ 15:11