Uyku Apnesi Testi (Polisomnografi) Nedir?
Sinsi, ciddi sonuçlar doğurabilen ve kimi zaman ani ölümlere neden olabilen bir hastalıktır uyku apnesi. Yaştan bağımsız oluşabilen, uyku esnasında nefesin kesilmesine neden olan; beyin dahil olmak üzere tüm hayati organlara oksijen ulaştırılmasını engelleyen ve acilen tedavi edilmesi gereken bir rahatsızlıktır.
Kiloluysanız, ailenizde uyku apnesi hastalığına yakalanan kişiler varsa ve horladığınıza dair çok şikayet almaya başladıysanız acilen bize başvurmanız gerektiğini söyleyebiliriz. Kalp krizi, felç, diyabet, yüksek tansiyon gibi hastalıklara yakalanma riskinizi azaltmak için yapacağımız tetkik ve başlatacağımız tedavi sonucunda sağlığınızın kontrolünü yeniden sağlayabilirsiniz.
Biraz gözünüzü korkuttuğumuzun farkındayız, ancak söylemlerimizin hiç birinde “mübalağa” yapmıyoruz. Uyku apnesi hastalığı halk arasında ”Horlama” ile eş değer tutulup tedavi geciktirildiğinde maalesef ciddi sorunlara neden olabiliyor. Bu nedenle farkındalığınızı yükseltmek ve sağlığınızı geri kazanmanızı sağlamak için bu yazımızı hazırladık.
“Uyku apnesi nedir?”, “Uyku apnesinin nedenleri nelerdir?”, “Uyku apnesinin belirtileri nelerdir?” ve “Uyku apnesi nasıl teşhis edilir?” gibi önemli konuların detaylarını sizlerle paylaşacağız.
Uyku apnesi hastalığını; hava yollarının kısmen ya da tamamen tıkanmasına bağlı olarak uyku sırasında nefessiz kalınmasına neden olan ciddi bir uyku bozukluğu olarak tanımlayabiliriz.
Bu hastalığa sahipseniz, siz farkında olmasanız da siz uyurken defalarca nefesiniz kesilebilir. Sessiz sessiz uyurken birden çok şiddetli horladığınıza dair aldığınız şikayetler arttıysa, bunun temel nedeni uykunuz sırasında nefesinizin kesilmesi olabilir. Bu şikayetleri dikkate almayı ihmal etmemelisiniz.
Uyku esnasında nefesinizin durmasına yol açan olan birden çok faktör olabilir. Genel olarak boğazın arkasındaki dokunun çökmesi sonucu hava kanallının tıkanması uyku apnesinin altındaki neden olduğunu söyleyebiliriz. Uykuya daldığınızda tüm vücudunuz, tüm kaslarınız rahatlamaya başlar. Sırt üstü yattığınızda hava yolunuzun çevresindeki dokular hali hazırda rahatlamıştır bir de yer çekimine yenik düştüler mi hava yolunuzu kapatabilirler. Dil kaslarınızın da gevşemesine bağlı olarak dilin geriye doğru düşmesiyle birlikte bu daralma bir nebze daha artar. Sonunda da bir süre nefes alamaz hale gelebilirsiniz, ardında da hava yolunuzun açılmaya başlamasına bağlı olarak nefes aldığınızda yüksek sesle horlamaya başlarsınız.
Uyku apnesi hastalığınız varsa kesintisiniz, sağlıklı ve kaliteli bir uyku sürmenizin maalesef imkanı olmaz. Sabah kalktığınızda kendinizi hiç uyumamış gibi hissedersiniz; yorgunluğunuz ve halsizliğiniz gün boyu devam eder. Sağlıklı bir şekilde uyuyamadığınız için sabahları baş ağrısıyla uyanırsınız ve sürekli olarak konsantrasyon sorunları yaşayabilirsiniz.
Horlama ile kendini belli etse ve belirtileri sebebiyle fark edilmesi kolay olsa da uyku apnesi hastalığı sinsi bir hastalıktır. Bunun temel nedeni, bu hastalığın belirtilerini somut olarak hastanın kendisinin fark edememesidir. Uzun dönemde yüksek tansiyon, felç, diyabet, depresyon, yüksek tansiyon gibi rahatsızlara da neden olan uyku apnesi hastalığınız varsa, zaman kaybetmeden tedavi olmalısınız.
Uyku apnesi hastalığına neden olabilecek birçok faktörün olduğunu belirtmek istiyoruz. Genel kanı sadece kilolu kişilerin bu hastalığa yakalanma riskleri olduğu yönünde olsa da; bu hastalık salt fazla kilonun varlığına bağlı değildir. Zayıfsınız diye uyku apnesi hastalığına yakalanmayacaksınız diye bir genelleme yapamazsınız; sadece bu hastalığa yakalanma riskinizin daha az olduğunu düşünebilirsiniz.
Fazla kilo ve uyku apnesi; Vücut kitle indeksi (VKİ) değerleriniz 25’in üzerindeyse, uyku apnesine yakalanma riskiniz artmaya başlar. VKİ değerleriniz 30 ve üzerine yükselirse, uyku apnesi hastalığına büyük bir ihtimal yakalanmak üzere olduğunuzu düşünebilirsiniz. Daha önce de belirttiğimiz gibi hava yolunuzun çevresindeki dokular yağ nedeniyle kalınlaşırsa, uyku esnasında solunum zorlukları yaşayabilirsiniz.
Geniş boyun çevresi ve uyku apnesi; Boyun çevresi 43 cm’den geniş olan erkeklerin ve boyun çevresi 40 cm’den fazla olan kadınların uyku apnesi hastalığına yakalanma riskleri artar. Risk grubunda olduğunuzu düşünüyorsanız sağlık kontrollerinizi yaptırmanız gerekebilir.
Yaş ve uyku apnesi; Uyku apnesinin her yaşta görülebilen bir hastalık olduğunu daha önce vurgulamıştık. Ancak orta yaş grubunda yer alan kişilerde görülme sıklığı daha fazladır. Bunun temel nedeni ilerleyen yaşla doğru orantılı olarak boğaz kaslarının gevşemeye başlamasıdır.
Cinsiyet ve uyku apnesi; Uyku apnesi erkeklerde daha sık görülen bir hastalıktır. Kadınlarda ise menopoz döneminde görülme sıklığının arttığı bilinmektedir. Diğer bir deyişle uyku apnesi hastalığı cinsiyetten bağımsızdır, kadınlarda da erkeklerde de görülebilir.
Yüksek tansiyon ve uyku apnesi; Yüksek tansiyon probleminiz varsa uyku apnesi hastalığına bir adım daha yaklaşırsınız. Uyku apnesinin hem sebebi hem de sonucu olan yüksek tansiyon problemini hafife almamalısınız.
Aile Öyküsü; Uyku apnesi hastalığı genetik olarak geçebilir. Ailenizde uyku apnesi hastalığı geçmişi olan kişiler varsa, sağlık kontrollerinizi aksatmamalısınız. Özellikle diğer risk faktörlerini de barındırıyorsanız, bu hastalığa yakalanma riskinizin diğer kişilere göre daha fazla olduğunu unutmamalısınız.
Uyku apnesi hastalığının en yaygın görülen belirtisi tartışmasız yüksek sesli horlamalardır. Nefessiz kalınması durumunda kesilen, nefes alınmaya başladığında şiddetlenen horlamaların uyku apnesinin tipik belirtisi olduğu kabul edilmektedir. Velhasıl, her uyku apnesi hastasının mutlaka horlayacağını söyleyemeyiz. Bu nedenle horlama sorununuz yoksa fakat az sonra sayacağımız belirtilerden bir ya da birkaçını yaşıyorsanız dikkatli olmanız gerektiğini hatırlatmak istiyoruz.
Uyku apnesi hastalığı olanlar gece kesintisiz bir şekilde uyuyamazlar; bu nedenle;
Gün boyu halsiz olurlar,
Konsantrasyon problemleri yaşarlar,
Uykusuzluk sorunundan muzdarip olabilirler,
Sabah kalktıkları zaman şiddetli baş ağrısı hissederler, baş ağrısı gün boyunca devam eder.
Öğrenme zorluğu çekerler, hafızaları zayıflar,
Cinsel anlamda isteksiz hale gelirler,
Sürekli agresif ve gergin olurlar.
Uyku apnesi hastalığı olanların hava yollarının daralması ya da tıkanması söz konusu olduğu için, bu kişiler ağızlarından nefes alma gereksinimi duyarlar. Sürekli ağızları açık kaldığı için; ağızlarında, dudaklarında ve boğazlarında kuruluk olur. Mide yanması ve ekşimesi gibi şikayetleri de olabilir.
Uyku apnesinin tedavi edilebilmesi için tüm hastalıklar gibi öncelikle net olarak teşhis edilmesi gerekmektedir. Yukarıda saydığımız belirtilerin birini ya da birkaçını yaşadığınızı fark ediyorsanız ya da yakınlarınız yaşadığınız konusunda size uyarıda bulunuyorsa bir an önce kontrole gitmelisiniz. Uyku apnesi testi yapıldıktan sonra şikayetlerinizi geçirmek üzere tedaviniz yapılacaktır.
Polisomnografi olarak bilinen “uyku apnesi testi” uyku bozukluklarının teşhis edilmesi için özel uyku odalarında uygulanan bir testtir. Uyku apnesi sorununuz olduğunu düşünüyorsanız özel uyku merkezlerinde veya hastanelerde bulunan özel uyku odalarında bu testi yaptırabilirsiniz.
Uyku apnesi testi sırasında hastaların beyin dalgaları, kanlarındaki oksijen miktarı, kalp atışları, nefes alma sıklıkları, uyku esnasındaki göz ve bacak hareketleri ölçümlenir. Hastanın vücudunun farklı bölümlerine kablolar bağlanır ve bu kablolar tarafından bilgisayara iletilen sinyaller analiz edilir. Analizler sonucunda farklı uyku evrelerinde hastanın verdiği tepkiler ölçümlenip uyku bozukluğuna neden olan faktörler belirlenir.
Bu test, uyku apnesi tedavisinin şekillendirilmesi için çok önemli veriler sağlayacaktır. Hastalığın ne kadar ilerlemiş olduğu, hastaya hangi tedavinin uygulanması gerektiği bu test sonuçlarına göre belirlenecektir.
Uyku apnesi belirtileri gösterdiğinizden şüphelendiniz, şüphelerinizi doğrulamak için uyku testi yaptırdınız. Eğer uyku apnesi hastalığına yakalandığınıza dair bir sonuç aldıysanız göreceğiniz tedavinin hastalığınızın seyriyle doğrudan ilgili olduğunu hatırlatmak isteriz.
Eğer hastalık henüz erken safhalardaysa ve tıbbi müdahale olmadan semptomları azaltabilecekse ilk olarak hayat tarzınızı değiştirmelisiniz. Kilo verebilirsiniz, egzersiz yapabilirsiniz, beslenme programına dikkat edebilirsiniz veya alkol ya da sigara tüketiminizi sonlandırabilirsiniz. Sağlığınızın iyileşmesi için yapmanız gereken değişiklikleri uzmanlardan öğrenmelisiniz.
Eğer uykuda nefessiz kalmanızın arkasındaki temel neden burun alerjileriniz ise ya da burun septumunuzdaki sorunlar nedeniyle hava akışını sağlayamıyorsanız, doğrudan uyku apnesiyle ilgili olmayan ancak tedavi edildiği takdirde sorunlarınızı ortadan kaldıracak tedavi yöntemlerine başvurabilirsiniz. Yapılan tüm değişiklikler sonucunda uyku apnesi probleminiz ortadan kalkmamak için direniyorsa, alternatif tedavi yöntemlerini denemeniz gerekebilir.
CPAP Maskesi; Basınçlı hava verilmesini sağlayan bir maske aracılığıyla uyuduğunuz süre boyunca hava kanalınızı açık tutan bu tedavi uyku apnesi oluşumunu engeller. Fakat maskenin doğası ve yapısı gereği rahat edememe ihtimaliniz de bulunmaktadır. CPAP maskesi taktığınızda solunum yollarınız açık kalır; solunum yollarınızın açık kalmasına bağlı olarak hava yolunuz tıkanmaz; sağlıklı bir şekilde uyursunuz üstelik horlama probleminiz de ortadan kalkar.
Ekspirasyonel Pozitif Hava Yolu Basıncı (EPAP); Küçük ve tek kullanımlık bu cihazları uyumadan önce burun deliklerinize yerleştirerek kullanabilirsiniz. CPAP maskesi ile rahat edemeyen ve uyuyamayan hastalar için alternatif olan bu yöntem uyku esnasında sağlıklı solunum yapmaya yardımcı olur. Az önce belirttiğimiz gibi CPAP maskesi taktığınızda yeterli derecede konforlu olduğunuzu hissetmiyorsanız EPAP sizin için iyi bir alternatif oluşturabilir.
Ağız Aletleri; Uyku apnesi hastalığı doğası gereği solunum yolunun tıkanması ve nefesin kesilmesi olduğu için, özel ağız aletleri ile bu hastaların boğazları açık tutulur ve rahat nefes almaları mümkün hale getirilir. Diş hekimlerinize danışarak uyku apnesi tedavisinde kullanılan özel tasarım ağız aletlerini temin edebilirsiniz.
Az önce bahsettiğimiz cerrahi olmayan yöntemlere başvurmanıza rağmen uyku apnesi probleminiz devam ediyorsa, sağlığınıza kavuşmanız için uyku apnesi ameliyatları tek çözümünüz olabilir. Uyku apnesi ameliyatları farklı tekniklerle uygulanabilir. Temel amaç hepsinde aynıdır; hava yolunu genişletmek. Nefesi ağız ya da burun kanalıyla alındığı için bu bölgelerde anatomik sorunların düzeltilmesi ya da hastanın bu sorunlardan etkilenmemesi adına uygulamalar yapılır.
Burun Ameliyatları; Burnunuzdan sağlıklı bir şekilde nefes alamıyorsanız, uyuyamazsınız. Burun tıkanıklığınız varsa vücudunuz için gerekli oksijeni temin etmekte zorlanırsınız ve kaliteli uyku deneyimi yaşayamazsınız. Uyku apnesi sorununuzun temelinde “burun kaynaklı solunum problemleri” varsa FONKSİYONEL BURUN AMELİYATLARI ile sorunlarınızı çözüyoruz.
Kronik sinüzitten mi şikayetçisiniz?
Burun septumunuzdaki eğrilikler hava kanallarınızda tıkanıklık mı yapıyor?
Burun etleriniz gereğinden fazla mı büyüdü?
Tüm sorunlarınızı kısa sürede çözebiliyoruz.
Trakeostomi; Havanın doğrudan boyundan akciğerlere geçiş yapması amacıyla gerçekleştirilen bu ameliyat, üst solunum yolundaki olası bir tıkanıklık bölgesinin es geçilmesini sağlar. Son tercih olarak kullanılan bu cerrahi yöntem etkili sonuç vermekte ve nefessiz kalmanızın önüne kesin bir şekilde geçmektedir.
Maksillomandibuler Osteotomi ve İlerletme; Uyku apnesinin nedenleri arasında ağız anatomisindeki sorunların olabileceğinden bahsetmiştik. Çenenin dar olması da, hava yollarını daraltan anatomik sorunlar içerisinde yer alır. Uyku apnesi hastalığınız varsa ve bu hastalığınızın temel nedeni çene yapınızdaki darlıksa bu ameliyatla hava yolunuzu çevreleyen iskeletin genişletilmesi mümkündür. Çene kemiklerinin titanyum plakalarla dengelendiği bu ameliyatın zorlu ve iyileşme sürecinin sancılı olduğunu söyleyebiliriz.
Dil Köküne Yönelik Ameliyatlar; Dil tabanında meydana gelen yapısal deformasyonlar uyku apnesinin temel nedenleri arasında bulunur. Dil köküne yönelik yapılan ameliyatlarla dil dokusunun azaltılması, dil kaslarının ilerletilmesi gibi değişikliklerle solunumun rahatlatılması amaçlanır. Uyku apnesi hastalığınızın ardındaki neden dil tabanında meydana gelen yapısal deformasyonlarsa, çareniz bu cerrahi yöntem olabilir.
Uvulopalatofaringoplasti; Uyku apnesi hastalarına 25 yıldır uygulanan bu cerrahi yöntem ile yumuşak damak ve küçük dil arasındaki hava yolunun genişletilmesi işlemi gerçekleştirilir. Üst solunum yolunun bu bölgesi “orofarinks” olarak adlandırılır ve uyku apnesine yakalanan hastaların çoğunda nefes alınmasını engelleyen tıkanıklığın bulunduğu alandır. Başarı oranı yüksek olan bu cerrahi yöntemle hızlı bir şekilde uyku apnesi sorununuzu çözebilirsiniz ve horlama sorununuz da tarihe karışır.
Uyku apnesinin ne denli ciddi bir hastalık olduğunu yazımızın başından beri vurguluyoruz. Bu hastalığın en güzel tarafı önlenebilmesidir. Kimi zaman “basit çözümler” en zor olanlar olsa da, doğru adımları attığınız takdirde bu hastalığa yakalanma riskinizi azaltabilirsiniz. Kurallar çok basittir;
Fazla kilonu varsa; vermelisiniz. Kilonuz ideal ölçülerde ise kilo kontrolü sağlamalısınız. Sağlıklı beslenmeli, spor yapmalı ve boyun kaslarınızı güçlendirmelisiniz.
Alkol, sigara gibi bağımlılık yapan maddeler kullanıyorsanız, bırakmalısınız.
Sırt üstü uyumayın, boğaz kaslarınızı yer çekimine meydan okumaya zorlamayın!
Burun tıkanıklığınızdan şikayetçiyseniz, bu sorunlarınızdan kurtulabilmek için bize başvurun.
Tüm bu önemleri aldıktan ve hayat tarzınızı bu öneriler doğrultusunda şekillendirdikten sonra hem hayat kaliteniz artacaktır, hem de uyku apnesi hastalığı sizden uzak duracaktır.