CK Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?
Hücrelerimizde birbirinden farklı canlılık reaksiyonlarının devam edebilmesi için birçok enzim üretilir ve kullanılır. Kreatin kinaz ya da kısaca CK diye adlandırılan enzim hücrelerde enerji üretimiyle ilgilidir. CK’nın kandaki miktarı tespit edilerek kas dokusundaki iltihaplanmalar ortaya çıkarılabilir. Kreatin fosfokinaz da denilen CK’nın normal sınırlar arasında olup olmadığının anlaşılabilmesi için alınan kan örnekleri laboratuvarlarda test edilmelidir. En çok kalbin, beynin, istemli çalışan çizgili kas dokusunun yani iskelet kaslarının, az miktarda da diğer dokuların bulundurduğu kreatin kinaz enziminin kanda ne kadar bulunduğuna bakılarak özellikle beyinde ve kaslarda herhangi bir hasar olup olmadığı anlaşılmaya, hastalık teşhisi koyulmaya çalışılır.
Kandaki Normal CK Seviyesi Nasıl Ölçülür?
Kanda normal zamanlarda düşük seviyede bulunan CK enziminin asıl kaynağı çizgili kaslardır. Kasların hasar görmesi durumunda salgılanan kreatin kinaz ya da kreatin fosfokinaz enzimleri kana karıştığından normal seviyesinin üstüne çıkacaktır. Kalp kaslarında bir hasar oluşursa 4–8 saat sonra kandaki kreatin kinaz yükselecek, 12–24 saat sonra da maksimum seviyeye gelecektir. CK seviyesini saptamak amacıyla koldaki toplardamardan kan alınır ve teste tabi tutulur. Testin yapılması için mutlaka aç olmaya gerek yoktur ve gün içinde herhangi bir saatte kan örneği alınabilir. Arı sokmaları, kullanılan bazı ilaçlar, kasa yapılan enjeksiyonlar, aşırı fiziksel faaliyetler, ağır sportif faaliyetler, yakında yapılmış olan bir ameliyat CK seviyelerini geçici de olsa yükseltebileceği ve test sonuçlarını etkileyebileceği için test öncesi muayene sırasında doktora belirtilmelidir. Test sonuçlarını değerlendirilmesi gereken doktordur.
Kandaki Normal CK Seviyesi
CK testlerinden alınan sonuçlara göre;
*Kas hücrelerindeki iltihaplanmanın
*Kaslardaki zayıflığın, ağrıların
*Kas travmaların teşhisi netleştirilebilir.
Kanda bulunması gereken normal CK seviyesi kadınlar için 24–170 U/L, erkekler için 24–190 U/L referans aralığında olmalıdır. Sonuçların testlerin yapıldığı laboratuvarlara, kullanılan yöntem ve cihazlara göre değişiklik göstermesi olasıdır.
Kan testlerinden elde edilen sonuçlarda CK seviyesinin yüksek görülmesi genellikle kaslarda bir hasar olduğunun, aniden artan CK seviyeleri yakın bir zamanda kaslarda hasar oluştuğunun, aralıklı olarak birkaç testin sonucunda da yüksek çıkıyorsa süreğen (kronik) kas sorunları olduğunun işaretidir. Müsküler distrofi denilen bir kas hastalığında kandaki CK seviyesi normalin 50 katı yüksek çıkabilmektedir. CK yüksekliği kalple ilgili sorunlar, kalp krizi, ağır spor çalışmaları, hipertermi ve hipotermi durumları da CK seviyelerini artırmaktadır. Kalp kasının zarar görmesi durumunda troponin adlı proteinler kana karışır ve kandaki troponin düzeyi artar. Bu nedenle eskiden kalp krizi teşhisi koyulurken CK testi kullanılmakta iken günümüzde troponin testi uygulanmaktadır.
İlerleyen yaşlarda, alkol kullanımında, eklem iltihabında, romatoid artrit, metastatik karaciğer tümörü, cushing hastalığı, kas atrofisi, çoklu organ yetmezliği gibi sağlık sorunlarında kandaki CK seviyesi normalin altına inebilmektedir. Kreatin kinaz yüksekliğinde yapılabilse de CK düşüklüğü hastalık teşhisi yapmaya yetmemektedir. Kas zayıflıklarında, fazla hareketsizlikte CK seviyesinin düşük çıkması normaldir. Gebelikteki ilk aylar, halsizlik, baygınlık, kortikosteroit tedavileri de CK seviyelerinin düşük çıkmasına sebep olabilir.
Kreatin kinaz yüksekliği ya da düşüklüğünde uzman doktorların önerileri dikkate alınmalı, verilen ilaçlar düzenli olarak kullanılmalıdır.
Bir önceki yazımız olan Bikarbonat (HCO3) Testi Nedir, Yüksekliği ve Düşüklüğü, Nedenleri başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.
Bu yazı 4325 kere okundu.
28 Ocak 2018, 16:59
Hocam ben ağır antremanlar yapan bir sporcuyum. AAS kullanıyorum. Kan değerlerime baktırmak için teste gittiğimde CK değerim 2348 gibi uçuk bir seviyedeydi. Bunu kontrol almak için ne yapabilirim?