﻿ Boşanma ve Çocuklar - Günce Danışmanlık
Boşanma sürecinde anne-babalar nelere dikkat etmeli?
İlk olarak boşanma ile ilgili açıklamayı ertelemeden, çocuğun anlayabileceği şekilde yapmalıdırlar. Boşanma ve sonrası ile ilgili düzenlemeler yapılırken çocuğun gereksiz yere yetişkinler ile ilgili detaylara dahil edilmemesine dikkat edilmelidir. Belirsizlik döneminin mümkün olduğunca kısa sürmesine çalışılmalıdır (kim, nerede, kiminle yaşayacak, çocuk ne zaman diğer ebeveyni görebilecek gibi).
Çocuğun öğretmeni ve eğer varsa okulun rehberlik servisi ile iletişime geçerek anne babanın gerekli gördüğü kadarıyla çok detaya girmeden durumum anlatılması da gerekli olabilir. Çoğunuzu dinleyin, üzücü olaylar hakkında konuşmak varolan üzüntüyü arttırır gibi görünse de üzerinde konuşulmayan duygular çok daha olumsuz etkiye sahiptir. Konuşulan ve paylaşılan duygularla başa çıkmak daha kolaydır.
Çocuğunuza onu sevdiğinizi , ve boşanmanın onu suçu olmadığı açıkça söyleyin.Diğer ebeveyn ile görüşmesini, ilişkilerinin devam etmesini destekleyin. Anne baba arasındaki tartışmalarda taraf tutmasını istemeyin, onun yanında eski eşinizle ilgili eleştiri ve suçlamalarda bulunmayın.
Boşanma kararının açıklarken vurgulanması gereken en önemli noktalardan biri boşanma kararının ya da anne-baba arasındaki gerginliğin hiçbir şekilde çocuklarla ilgili olmadığının vurgulanmasıdır. Özellikle küçük çocuklar annebaba arasındaki tartışmalardan ya da boşanmadan dolayı kendilerini suçlayabilirler. Bu nedenle boşanma kararının onlar ile ilgili olmadığını açıkça belirtmek önemlidir.
Çocuklara boşanma ile ilgili açıklamaları yaparken bulundukları yaş dönemini dikkate almak yardımcı olabilir.
Boşanmanın bir çok farklı nedeni olabilir, ancak genellikle temel olan neden, hayatın getirdiği sorun ve sorumluluklara artık birlikte karşılık vermekte yaşanılan sıkıntı ya da yetersizlik duygusudur. Evlilik ikili bir ilişki olarak düşünülüp artılar ve eksiler yazıldığında eksilerin daha fazla olması durumda boşanma kararı eşlerden biri ya da her ikisi tarafından alınır. Aslında boşanan anne baba değildir, boşanan eşlerdir. Boşanma ile anne babalık rolü değil, eş olma rolü sona erer. Her ne kadar boşanma planlanarak verilen bir karar olsa da her iki tarafı da duygusal olarak etkiler.
Anne-babanın çocuğun önünde tartışmaları çocuğu nasıl etkiler?
Aile içindeki her türlü gerginlik ve sıkıntı, kaç yaşında olursa olsun çocuk tarafından hissedilir. Bununla birlikte şiddetli anne baba tartışmalarına tanıklık etmek, her çocuk için olumsuz bir deneyimdir. Özellikle eğer ebeveynler çocuğu taraf tutma gibi hiç de uygun olmayan bir duruma sokarlarsa tartışmanın olumsuz etkileri daha da büyür. Anne babanın tartışması çocuk da kaygı, kızgınlık ve güvensizlik duygularının yaşanmasına neden olabilir.
Çocuğun bu tip tartışmaların ortasında bırakılmaması önemlidir, ancak bu tartışmalar hiç olmuyormuş gibi davranmak da anlamsızdır, çünkü aile dengesindeki en ufak bir değişiklik çocuk tarafından hissedilir ve temel güven duygusunun sarsılmasına neden olur.
Boşanmaya karar veren aile bireyleri çocuğa bu durumu nasıl anlatmalı?
Boşanma süreci ne kadar planlı olursa olsun taraflar için duygusal olarak zor bir dönemdir. Biten bir evlilik, hayat koşullarının ve rollerinin değişmesi anlamına gelir. Boşanma bir bakıma bir kayıptır (sevilen bir eşin, gelecekle ilgili bir hayal ve planların...). Bu durumda bireylerin yeni ve eski sorumluluklar karşısında kendilerini baskı altında hissetmeleri normaldir. Boşanan bireylerin depresyon riski taşıdıkları bilinmektedir.
Boşanma sürecinde bireylerin yakın çevrelerinden destek almaları önem taşır. Değişen koşulları kabul etmek, uyum sağlamaya çalışmak zor bir süreçtir. Öncellikle anne baba boşanma kararını ne zaman ve nasıl söyleyeceklerine karar vermelidir. Eğer mümkünse birlikteyken, değilse de ortak bir dil kullanarak açıklanmalıdır.
Çocuğun yaş dönemine uygun, yetişkinleri ilgilendiren detaylara girmeden boşanmanın nedeni anlatılmalıdır. Çocuğunuzun sorabileceği sorulara hazırlıklı olmanız ve elinizden geldiği kadar kısa ve net şekilde cevaplamaya çalışmanız gereklidir.
Anne-babanın birbirleriyle çelişen açıklamalar yapması ya da birbirlerini suçlar şekilde konuşması çocuğun yaşayacağı belirsizlik ve gerginliği daha da arttıracaktır. En önemli olan ise bundan sonra çocuğun hayatında ne gibi değişiklikler olacağının detaylı bir şekilde anlatılmasıdır. (Ne zaman anne ile ne zaman baba ile görüşecek, aynı okula mı devam edecek, her iki evde de bir odası olacak mı...). Ayrıca anne baba, boşanmanın anne-babayı kaybedeceği anlamına gelmediğini, anne babanın onu korumak, sevmek, ihtiyaçlarını karşılamak için her zamanki gibi hazır olacaklarını açıklamalıdırlar.
Boşanma süreci değişikliklerin ve bazen belirsizliklerin yoğun olabildiği bir dönemdir. Gelecekte ne olacağı belli değildir. Çok güvendiği anne ve babası artık beraber olmayacaktır. Bu nedenle çocuklar kendilerin güvende hissedemezler, belirsizlikler onların kaygı duymasına neden olur. Genel olarak boşanma sürecinde çocuk her iki ebeveyne karşı kızgınlık duyabilir. Olanlardan dolayı anne, baba ya da kendisini suçlaması da çok sık karşılaşılan bir durumdur.
Boşanmanın çocuğun duygusal, sosyal ve bilişsel gelişimini nasıl etkileyeceği çocuğun yaşına, boşanma ve sonrasında yapılan düzenlemelere göre değişebilir.
Çocuğun boşanma sonrasında uyumunu desteklemek için anne-baba mümkün olduğunca çabuk, yeniden bir düzen oluşturmaya çalışmalıdır. Belirsizlik durumu ne kadar uzun surely olursa çocuk üzerindeki etkileri o kadar olumsuz olacaktır. Çocuğun kiminle, nerede yaşayacağı, diğer ebeveyn ile hangi sıklıkta görüşeceği gibi detayların belirlenmesi önemlidir.
Boşanma sonrasında mümkünse çocuğun yaşadığı ev ve okulun aynı kalması uyumu kolaylaştıran etkenler olabilir. Aynı kalan şeyler çocuğun değişimlere alışmasına yardımcı olacaktır. Eğer boşanma sonrası çocuk için düzenli ve kaliteli bir yaşam standardı sağlanabilirse boşanmanın olumsuz etkileri azalmaktadır. İlkokul ve ergenlik dönenimde kızgınlık, akut depresyon, okul başarısızlığı görülme olasılığı daha fazladır. Ebeveynlerin dikkat etmeleri gereken en önemli nokta çocuğun hayatındaki düzen ve sınırlamalardır.
Çocuğun uyumu için ebeveynlerin günlük hayatlarının düzenli olması gereklidir. Ayrıca boşanmadan sonra her iki ebeveyninde çocukla ilgili sorumluluklarının farkında olması ve bunları aksatmadan yerine getirmesi gerekmektedir.