Çay Hastalık ve Zararlıları | TurkeyArena
Konusu 'BağBahçe' forumundadır ve Seçkin tarafından 9 Mayıs 2013 başlatılmıştır.
Çay bitkisinin dünya üzerinde yaygın ve oldukça tehlike arzeden birçok hastalık ve zararlıı mevcuttur. Ülkemizin ekolojik koşulları nedeniyle, yok denilecek miktarda çok küçük plantasyonlarda koşnil, püseron ve çay filiz güvesine rastlanmış olup şu anda mevcut değildir.
Çay hastalık ve zararlarını başlıca iki grup altında toplayabiliriz.
1) Hayvani parazitler ve bunların zararlıları
2) Mantarlar ve bunların sebep olduğu hastalıklar.
Kabuklu Bitler (Koşniller) : Bunların pek çok çeşiti vardır. Çaylıklarda da en çok görüleni ve geniş tahribata neden olanlardan biride Pulvinaria floccifera (Westwood) dir . Bu koşnil senede bir döl verir. Ekolojik şartlara bağlı olarak 15 Mayıstan Haziran ayı sonuna kadar yumurtlar. Yumurtalar pamuk gibi beyaz bir ağ içersinde bulunur. Bu pamuk ağ 0,5cm kadar uzunluktadır. Yaprakların alt yüzeylerinde, gövde yüzeylerinde, muntazam olmayan bir diziliş içinde bulunabilirler. Yumurtaların çatlaması ve yavruların meydana çıkması 15 Temmuza kadar devam eder. Yumurtalardan çıkan sarı renkli yavrular genç dal ve yapraklara yayılırlar. Renkleri zamanla açık yeşile dönüşür. Kışa kadar gelişimlerini tamamlarlar ve kışı çay bitkisi üzerinde geçirirler.
Bitkinin öz suyunu emmek ve yapraklarda fumagin oluşturmak suretiyle gelişmeye mani olurlar.
Yaprak Bitleri (Puseron) : Gelişme devresi içersinde görülürler ve genç sürgünlerle yaprakları, tomurcukları kaplarlar. Öz suyu emmek suretiyle taze yaprak ve sürgünlerin kıvrılmalarına sebebiyet vererek gelişmenin devmına engel olurlar.
Kırmızı Örümcek (Metatetranychus bioculatus) : Yaprakların daha ziyade üst yüzeylerine arız olurlar. Yoğun oldukları zaman oldukça zarar verirler.
Kırmızı Böcek (Brevipalus australis) : Yaprakların alt yüzeylerinde görülürler.
Çay Sivrisineği (Helopeltis theivora) : Erginler yumurtalarını daha ziyade genç yaprakların alt yüzünden doku arasına bırakırlar. Burada gelişmeye başlayan yumurtalar yaprakları tahrip ederler.
Gövde Kurdu (Xyleborus fornicatus) : Bu haşerenin kurtları gövde ve dalların iç kısımlarında tünel açarak çeşitli istikametlerde tahribat yaparlar. Derin budama ve budama atıklarının yakılması süretiyle mücadele yapılır.
Kök Kurtları :
Meloidogyne Javanica: Erkeği 0.5-1cm uzunluğunda olup, dişileri daha küçüktür. 15 gün içersinde armut şeklinde şişkin bir hale gelerek bulundukları ince ve genç köklerde yer yer kabartılar meydana getirirler. Soymuk borularını tahrip etmek suretiyle bitkilerin beslenmesine engel olurlar.
Melidogyne brevicauda: Köklerde tahribat yaparlar. Meloidogyne Javanica'dan daha küçüktürler.
Pratylenchus pratensis ve Pratylenchus coffeae: Bu iki haşerenin kurtları oldukça küçüktür. Genç saçak köklere araz olurlar ve köklerin dokusunu tahrip etmek suretiyle bitkinin beslenmesini sekteye uğratırlar. Yapraklar sararır ve zamanla dökülür.
Çay Filiz Güvesi: Erginleri yaprakların alt yüzüne ve genç sürgün kısımlarına yumurtlamaktadırlar. Yumurtalardan çıkan tırtıllar genç filizlerin özünde tünel açmak suretiyle tahribat yapmakta ve ilk mahsulü geniş ölçüde zarara sokmaktadır. Bu haşerenin görüldüğü çaylıklarda budama yapmak ve artıkları uzaklaştırıp yakmak gerekir.
Tarla Fareleri, Mayıs Böceği ve Danaburnu: Bilhassa genç bitkilere arız olmaktadırlar. Bitkinin köklerini kemirmek veya kesmek suretiyle tahribat yaparlar. Danaburnunun çay çeliklerindeki tahribatı daha geniş ölçüde olmaktadır
Mantarlar ve Bunların Sebep Olduğu Hastalıklar
Mantarların sebep olduğu hastalıklar çok çeşitli ve daha tahripkardır.
Blister Blight: Amili Exobasidium vexans 'tır . Genç sürgün ve yapraklarda arız olur. Sporları rüzgarlar vasıtasıyla çok uzak mesafelere nakledebilmektedir. Genç yapraklar üzerine yerleşen sporlar çok kısa zaman zarfında gelişirler. Yaprakların alt yüzlerinde takriben 12 milimetre çapında beyaz, toz halinde sporları havi kabarcıklar meydana gelir. Böyle yapraklar kurur ve dökülür. Bu hastalık çay bitkisinin en tehlikeli ve tahribkar hastalıklardan biridir.
Brown Blight: Amili Colletotrichum camelliae ve Glomerella cingulata mantarlarıdır. Yaprakların bir noktasından sarımsı veya açık kahve renginde başlayan küçük lekeler, halkalar halinde genişleyerek kısa zamanda yaprağın büyük bir kısmını kaplarlar ve koyu bir renk alırlar. Yaprak şekilsiz bir duruma girer ve vazife göremez, en nihayet kurur.
Grey Blight: Amili Pestalozzia theae mantarıdır. Yapraklar üzerinde kurşuni renkte büyük ve yuvarlak meydana getirir. Bu lekelerin, yaprak alt yüzünden görünüşlü ise kahverenklidir.
Küflenme Hastalığı: Amili çeşitli mantarlar olup, en önemlileri Limacinula theae , Capnodium sp ., Meliola sp . mantarlarıdır . Arız oldukları çaylarda yaprakların üst yüzleri toz halinde esmer veya siyah is şeklinde görülür.
Redrus (Kırmızı Pas) : Amili Cephaleuros parasiticus mantarıdır. Yaprak ve genç sürgünlere arız olur. İlk defa sararan yaprak ve sürgünlerde, bilahere kırmızı lekeler husule gelir.
Kırmızı Kök Çürüklüğü: Amili Poria hypolateritia mantarıdır. Bitki köklerinde yaptığı araz neticesinde kırmızımsı bir renk ortaya çıkar.
Siyah Kök Çürüklüğü: Amili Rosellinia arcuata mantarıdır. Köklerde siyah renkli çürük meydana gelir.
Kahverengi Kök Çürüklüğü: Amili Fomes lamaoensis mantarıdır.
Bunlardan başka Ustulina zonata , Hypoxylon asarcodes , Helicobasidium compactum ve Corticitum theae gibi mantarlarda mevcut olup çay bitkilerine arız olmakta ve çeşitli kök ve gövde çürüklüklerine sebebiyet vermektedirler.
Tohum damızlıklarında bazı bakteri hastalıklarına da tesadüf edilmektedir. Çay bitkisinin tahripkar bir virüs hastalığı henüz tespit edilmiş olmamakla beraber Tephrosia candida'nın bir virus hastalığından daha müessir bulunduğu Kuzey/Doğu Hindistan'dan bilinmektedir.
Seçkin, 9 Mayıs 2013