Malya Ovası katliamı | Ex Oriente Lux
← Cânâ yol nerede ?
Baba İlyas Sultan →
Not: 26 aralık pazar günü “Haber Türk” gazetesinin “tarih eki” için hazırlayıp gönderdiğim bu makale yayınlanmamıştır. Burada arzediyorum:
Selçuk devleti aynen daha sonra Osmanlı’ların yaptığı gibi halkın vergilerini birtakım kişilere satıyor, onlar da devlete ödedikleri paraları birkaç misline katlayarak halktan geri almaya çaba harcıyorlardı. Beş asır sonra Osmanlı’nın da sonunu hazırlayan bu ilkel sistem, o çağda Anadolu Selçuklu devletinin başına bela olmuştu.
Bu yolla büyük servet toplayan feodal beyler ve Saray halkı zaman zaman kalabalıkların gözüne girmek için İslami şartlarla yol su, köprü, cami medrese vakfediyor ama bu kişisel hizmetler yaygın bir “Devlet Politikası” olmaktan uzak kalıyordu.
Yarımadaya göçen Türkmen Alevi gruplar Ortaasya gelenek ve göreneklerini yeni vatanlarına taşımışlar ve burada olağanüstü bir gelişme sağlamışlardı. Kapalı ekonomik çevrelerde o günün basit ihtiyaçlarını mükemmel biçimde karşılıyorlar, sosyal bir ahenk içinde yeni bir toplumun temellerini atıyorlardı. Ne var ki iş bu kadar basit değildi.
Devlet erki giderek kayboluyordu.. Halk şehirlerde dehşet içinde kaldı. İdareden ümit kesen insanlar, belirli gruplarla, sözüne güvenilir kimselerin etrafında kümelenmeye başladılar. Bir fitne” çıkacağı belliydi. Ve fitne 1250 yılının ilk baharında tüm şiddeti ile toplumun üzerine çöktü.
1240 senesi, Anadolu Alevi’lerinin son bin yıl içinde yaşadıkları en talihsiz ve en uğursuz yıl oldu. O yılın ikinci yarısında Aleviler, Konya Sarayı’nın beklenmedik ihaneti ile sarsıldılar. Selçuklu Sultanı II. Keyhüsrev’in adamları, Amasya’da yaşayan Alevi mürşidi Baba İlyas’ın hayatına kastettiler. Ortada hiç bir sebep yoktu. Gül yüzlü Mürşit Amasya Kalesi’ne sığınarak hayatını kurtardı. Mürşidin tehlikede olduğu haberi çabuk yayıldı. Anadolu tek bir vücut oldu kalktı yürüdü. Dedeler, babalar, dervişler, muhipler, talipler; ocaklarını, tekkelerini, dergahlarını geride bırakarak tez elden Amasya’ya, mürşitlerine doğru yola koyuldular.
Amasya önlerine geldiklerinde kara haberi duydular: Baba İlyas, güzel dost, ulu mürşit; Hıristiyan aristokratları tarafından pusuya düşürülmüş ve boğularak öldürülmüştü. Aleviler bu katlanılmaz felaket haberi ile birlikte Amasya önlerine mevzilenmiş büyük bir Selçuklu ordusuna saldırıp koca orduyu tarumar ettikten sonra Konya’ya doğru yürüyüşe geçtiler. Bu defa önlerine Kırşehir’in kuzeydoğusunda, Seyfe Gölü’nün kıyısında, Malya Ovası’nda çok kalabalık bir birleşik ordu çıktı.İttifak ordusunun merkezinde zırhlı Frenk askerleri vardı. Sağ ve sol cenahlar Selçuklular, Araplar, Kürtler ve Gürcüler tarafından tutulmuştu. İttifak ordusunun askerleri tam donanımlıydılar.
• Köy, kentin üzerine yürüdü. Kölece çalışmanın perişan ettiği köylülerle, zulmedici feodallar arasındaki karşıtlıktan yükselen gerçek bir sınıf savaşıydı. Eski düzen, köylüleri, barış zamanında feodal için çalışmaya, savaş zamanında ise onun uğrunda kan dökmeye zorluyordu” (Gordlevski)
• Yesevi tarikatına bağlı ve bu düşünceye göre yetişmiş olan Baba İlyas, Horasan’dan Anadolu’ya göç etmiş bir derviştir. Tanrı sevgisinin dinin katı kurallarıyla şekillenemeyeceğini, İnsanın ancak kendi gönlünce bu aşkı bu sevgiyi yaratabileceğini söylüyordu. Baba İlyas’ın inancına göre toplumda kadın erkek ayrımı yoktu. Bunların eşit olduğu toplum bir bütündü. Fakat Anadolu’daki Selçuklular ve onların egemenliğindeki beyliklerin düzeninde, güçlüler yeryüzünü kendi aralarında paylaşmışlar ve böylece kendi lehlerine eşitliği ortadan kaldırmışlardı.
* Özünden kopmuş Selçuklu yönetimi ; Kürt, Gürcü, Rum, Ermeni asillerini ve Frenk şövalyelerinin oluşturduğu kuvvetlerle Babai Türkmenlerini ancak yenebilmişlerdir. Fakat bu hareketle; “Türk dirlik ve birliğini” sağlama yönünden fikri bir harekâtın babası olarak; Osmanlı Devleti’nin kuruluşunu sağlamışlardır. Bu anlayışın ürünü ve hedefi olarak da; Babai İsyanı’na katılan “Kolonizatör Türk Dervişleri”ni, (Ömer Lütfü Barkan) Şeyhleri, Babaları, Dedeleri, Abdalları, Ahileri, Bacılar Örgütünü; Osmanlı Devleti’nin kuruluşunda ÖNCÜ olarak görmekteyiz. (Prof. Dr. Osman Turan)
* Baba İlyas çökmüş tefessüh etmiş, tüm insani değerlerini yitirmiş Alaeddin sarayına karşı Konya’da Kur’anı kerimi göstererek “Yaşadığınız hayat bu kitabın neresinde yazıyor…? ” diye haykırmıştı.
Ellerinize sağlık efendim, çok önemli bilgilerden nasiplendik sayenizde. Okullarda nasıl bir tarih anlayışı vardır ki Anadolu’da ne Osmanlı ne Selçuklu zamanı tam olarak ne olup bittiğini öğrenememişizdir.Sadece içi boş bir milliyetçilik, içi boş bir dincilik adına ara sıra örneklendirilen bir tarih kültürümüz bize layık görülmüştür. Bu gibi bilgiler aslında niye toplum olarak bu kadar pasif, hakkını aramaktan aciz bir hal aldığımızın sebeplerini gösteriyor. Dünya standartlarında en kalitesiz olana en fazla parayı,vergiyi veren kredi kartlarıyla borç batağına batmış bu toplumun kültürel yetersizliğinin kaynaklarını biraz da olsa anlamamız için verdiğiniz bilgilere teşekkür ederim.
19 aralikta yayinlanan dergideki yaziniz sitede varmi acaba? m.bardakci c.tesiden o sayiya da yazi yazdiginizi soylemisti ama o gun aradim bulamadim dergiyi.
Dergide yayınlanan yazıları siteye koymuyorum, “Malya Ovası katliamı” dergi için hazırlanmıştı, yayınlanmadı onun için sayfaya koydum.
keşke baba ilyas ların dünyasında yaşayabilseydim……
Fikirlerini paylaşıyorsan yaşıyorsun demektir.Gördüğünüz gibi Baba İlyas, uğruna öldüğü fikirlerle hâlâ bizlerin gönlünde yaşıyor. Keşke bizim de adımız yüzlerce yıl sonra böylesine coşkuyla anılsa.
teşekkür ederim hocam.. ne olur tarihin arka odasında da baba ilyas lar, ishak lar bu aydınlık yiğit insanlar derinlemesine konuşulsun çok isterim
“Tarihin arka odası”na bu konu ağır gelir. Belki gelecek nesiller konuşacak
Nezih Bey, sitenizi uzun süredir takip etmekteyim, yazılarınızı ve musiki eserlerinizi imkanlar dahilinde takip etmekteyiz eşimle, (“İlah-i Et Nefes” bir türlü vazgeçemediğimiz en çok dinlediğimiz albüm konumundadır.) Muş’ta görev nedeni ile bulunmaktayız. Boş vakitlerimizde “Muş Güncesi” adı altında bir E-Dergi çıkarmaktayız amatör olarak, “Malya Ovası Katliamı” başlıklı yazınızı e-dergimizde yayınlamak istiyoruz, eğer dergimizi incelemek isterseniz http://www.muratbayhan.com.tr/ adresinden ulaşabilirsiniz, şimdilik 4 sayı çıkmış durumda, 5.cisini şu an hazırlamaktayım. Dergimizin adı yeni yıl ile beraber de değişerek “Alameti Tezahür” olacak, eğer izniniz var ise yazınızı dergimizde yayınlamak istiyoruz. Saygılarımızla… Eda ve Murat Bayhan
Selamlar Nezih Bey, aradan bayağı bir zaman geçti, Malya Ovası başlıklı yazınızı sitemizin dergisi olan ACEMİ OCAĞI’nın ilk sayısında yayınladık, http://muratbayhan.com.tr/ adresinden dergiyi indirip okuyabilirsiniz. vermiş olduğunuz yayın izni için ayrıca tekrardan teşekkür ederim.
Birde biz görevim nedeni ile Muş ilinde ikamet ediyoruz,
Mayıs ayı içerisinde İstanbul’a ailelerimizin yanına geleceğiz, iznimiz esnasında sizede Yalova’ya uğramayıp şahsen tanışmak isteriz, eğer müsait olur iseniz..
Saygılarımla …. murat bayhan
Teşekkür ederim. Derginiz fevkalade.. başarılar dilerim. Ex oriente’de size uygun yazılar var, bana haber vererek alabilirsniniz. Örneğin 21 kasım 2008’de yayınlanan “Ahi’nin parası toplumundur” ve 11 ekim 2009 da yayınlanan “Bayramda ahilik haftası”” başlıklı yazılar gibi.. Alevi kültürü ile ilgili pek çok yazı olacak, diğerlerini hatırlamıyorum. Siz tarayarak bulabilirsiniz.
Ben “Yalova” da değil “Sapanca” dayım. Buyurun bekleriz.
Hocam çok teşekkürler, yazılarınızdan istifade etmeyi çok isteriz. Bizim konumuz veya çıkış noktamız Alevilik kültürü değil muhakkak, ilmin olduğu, hakikatin yansıdığı her an ve her oluş dikkate değer olduğunu düşünüyoruz. Özellikle de sizin değerli bilgilerinizden istifade etmek arzumuzdur. İnşallah Mayıs ayı başında senelik izin alıp, İstanbul’a gitmeyi ve sizede yol üstünde eşim ve kızımla uğramayı düşünüyoruz, saygılarım ve sevgilerimle… Murat Bayhan
Hocam Saygılarımla aradan bir 3 ay geçti malum seçimler vardı, bizde ancak izne ayrılma vakti bulduk, hocam müsaitseniz Sapanca ya size uğramayı dileriz eşim ve kızımla. Hem dergimiz için bir tür röportaj hemde sizinle de tanışma şansına erişmiş oluruz, hocam size cep telefonumu vereyim, bir mesaj atarsanız numaranızı kayıt eder size dönerim, yarın sabah itibari ile Muş dan yola çıkıp Tokat’a bizim Kemankeş grubundan Yaşar Bey ile görüşeceğiz, 17 veya 18’inde İstanbul’a geçerken size uğramayı arzu ederiz. Saygılarımla… 0505 346 01 72 (size buranın dışından ulaşma şansım olmadığından buradan atmak durumunda kaldım mesajımı.) Murat ve Eda Bayhan… http://www.muratbayhan.com.tr (Acemi Ocağı Dergisi)
Bu güzel nesir de ancak bir usta kalemden yani Sayin Nezih Uzel’den gelebilirdi. Hem Baba Ilyas Horasani, hem Baba Ishak Kefersudi gibi 2 büyük Pir gecti bu topraklardan. Ask olsun onlari anlayan Canlara!
Anthony Quinn’in ölümsüz sanatında ifadesini bulan Libyalı Ömer Muhtar filmini gördünüz mü ? orada Ömer Muhtar idama giderken “ben kaatillerimden daha uzun yaşayacağım” demişti. İnanç sahipleri böyle oluyor… Asırlarca yaşıyorlar.
yazinin tamamina katilmiyorum MALYA OVASI OLAYI DOGRUDUR ancak yanlis olan ve alevi dostlarin yanildigi en onemlisey su ;
1-ahmet yasevi; Naksibendi dir Alevilige dusmandir Naksibendilik
2- haci bekatsi veli nin dogum tarihi ile ahmet yasevinin olum tarihine bir bakiniz ahmet yasevi oldugunde HACI BEKTAS 6 yasinda dir o yasta bir cocuk nasil Ahmet yasevib muridi olur , bu koca bir yalandir
3 Velahatname HACI BEKTSA ait degildir 16 yuz yildan sonra osmanli bu eseri uydurmustur , zira Kalender celebiden sonra Alevilk tarip edilmistirr .
3- nevsehirdeki dergaha camii minaresi zorla yapilmistir orjinal alevi dergahlarinda cammi yokturr
Nezih Hocam, “alevilik” deyimi Anadolu Türkmenleri için 18. YY dan sonra kullanılmaya başlamıştır. Sizin bunu çok iyi bilmeniz gerekir. İsimlendirmelerin kronolojisinde hata yapmamak tarihi olayları daha iyi anlaşılmasını sağlar. Doğrusu bu konudaki lâkaydınıza çok şaşırdım. 14. Yüzyılda bir tek Türk(men) “Alevi” diye adlandırılmamıştır. Bu gün de bir Türk’ün “Alevi” olarak dini bir deyimle kimliklendirilmesi pek çok açıdan sakıncalıdır. 21. Yüzyıl insanlarının kendilerini hala dini/mezhebi aidyetleriyle tanımlıyor olmaları seçilmiş travmaları istismar edenler için ne güzel bir kozdur! Vesselam…