Küresel İklim Değişikliğinin Genel ve Ekonomik Etkileri
... konulu sunumlar: "Küresel İklim Değişikliğinin Genel ve Ekonomik Etkileri"— Sunum transkripti:
Küresel Isınma İklim Değişkenliği İklim Değişikliğiİklim değişikliği, karşılaştırılabilir bir zaman diliminde iklimin doğal değişkenliğine ek olarak, doğrudan ya da dolaylı bir şekilde atmosferin bileşimini değiştiren insan faaliyetleri sonucu iklimde görülen değişimlerdir. Sanayi Devrimi Fosil Yakıt İnsan Faaliyetleri Endüstriyel Süreçler İklimsel Geri Besleme Dışsal Zorlama Küresel Isınma İklim Değişkenliği Artan Sera Gazı Yoğunluğu İklim Değişikliği Doğal Sera Etkisi Kuvvetlenen Sera Etkisi Çevresel Sosyal Siyasal Ekonomik
İklim Değişikliğinin EtkileriSıcaklık-Yağış Uç Durumlar Çevresel Zararlar Doğal Afetler (Sel, fırtına, kuraklık) Sağlık Ekonomik Kayıplar Sermayenin Yıpranması Emek, Emek Verimliliği İstihdam Seviyesi Sektörel Etkiler (Tarım, turizm, enerji) Ekonomik Büyüme
Küresel İklim Değişikliğinin Etkileriİklim değişikliği doğrudan ve dolaylı olarak insan yaşamını, fiziksel çevreyi ve ekonomiyi her ülke grubu için olumlu ya da olumsuz bir şekilde etkilemektedir. İklim değişikliğinin neden olacağı etkilerin en çok hissedileceği alanları küresel su dengesi, gıda üretimi, sağlık, toprak ve bitki örtüsü ile ekosistem olarak sıralamak mümkündür. Örneğin sıcaklık artışları, ılıman iklime sahip topraklarda sıcak sezonun uzamasından dolayı bu bölgelerde yetişen ürünlerin miktarında artışa neden olabilecektir. Buna karşın, zaten sıcaklık ve su sorunu çeken dünyanın en fakir ülkeleri, coğrafi koşulları, düşük gelir seviyeleri ve tarım sektörünün önemi gibi nedenlerden dolayı iklim değişikliğinden olumsuz yönde etkilenmeleri oldukça yüksek bir ihtimaldir. Bu bağlamda özellikle Sahra altı Afrika ülkelerinde şu anda yaşanmakta olan kıtlığa ek olarak 10 milyon insanın da kıtlık sorunu ile karşılaşacağı tahmin edilmektedir.
Küresel Ortalama Sıcaklık Artışlarının Temel Etkileri
İklim Değişikliği ve Doğal Afetlerİklim değişikliği sıcaklıkları ve yağış rejimini değiştirerek hava olaylarının daha sık ve şiddetli yaşanmasına neden olmaktadır. Ayrıca sıcaklığın ve yağışların coğrafik dağılımında görülecek önemli değişimler şiddetli doğal afetlerin daha sıklıkla yaşanmasına ve zararlarının beklenenden daha fazla olmasına neden olabilecektir (Auffhammer, 2008: 348). Nitekim 1980–2005 döneminde bu tarz doğal afetlerin sadece Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) maliyeti 560 milyar dolar olmuştur (Edwards, 2008: 346).
1980-2012 döneminde dünya genelinde 21 bin hasarlı doğal afet meydana gelmiştir.döneminde meydana gelen doğal afetlerin yaklaşık %87’si (18.200) iklim kaynaklı doğal afetlerdir. Ani gelişebilen bu hava olayları fırtına, sel ve kuraklık gibi doğal afet şeklinde kendi göstermektedir.
döneminde iklim kaynaklı doğal afetlerin hem sayılarında hem de bunların neden olduğu ekonomik kayıplarda önemli artışlar yaşanmıştır.
döneminde iklim kaynaklı doğal afetlerin hem sayılarında hem de bunların neden olduğu ekonomik kayıplarda önemli artışlar yaşanmıştır. Bu dönemde doğal afetlerin neden olduğu ekonomik kayıplar yaklaşık olarak 3,8 trilyon $ civarındadır. Bu rakamın yaklaşık %74’ü (2,8 trilyon $) iklim değişikliğinin neden olduğu kayıplardır. Önlem alınmaması durumunda, bu kayıplar büyük rakamlara ulaşabilecektir. Nitekim Hallegatte ve diğerleri (2013: 802)’ne göre, 2050 yılına kadar mevcut iklim değişikliğinin yıllık ekonomik maliyetinin ortalama 1 trilyon $ civarında olacağı tahmin edilmektedir. Anılan bu rakam, döneminde iklim kaynaklı doğal afetlerin ortalama maliyetinin yıllık 85 milyar $ civarında olduğu göz önünde alındığında oldukça ciddi boyutlardadır.
Doğal Afetler ve Ekonomik Kayıpların Kaynakları 1980-212Meteorolojik kaynaklı afet olarak nitelendirilen fırtınaların afetlerin yaklaşık %44’ünden sorumlu olduğu rapor edilmiştir. Doğal afetlerin seller oluşturmaktadır. Bu dönemde afetlerin yaklaşık %41’i sellerden kaynaklanmaktadır. Doğal afetlerin %15’lik kısmı ise aşırı sıcaklar ve kuraklıktan kaynaklanan iklimsel olaylardır. döneminde görülen 2,8 trilyon $ civarındaki ekonomik kayıpların yaklaşık olarak %52’si fırtınalardan, %30’u sellerden ve %18’i aşırı sıcaklıklardan kaynaklanmıştır.
Doğal Afetler ve Bölgesel Etkileri (1980-2012) Bölge Doğal Afet İklim değişikliği şüphesiz küresel bir olgu olmasına rağmen dünyanın her yerinde aynı etkiyi göstermemektedir. İklim değişikliği nedeniyle sıcaklık ve yağış gibi iklim elemanlarında yaşanan uç durumlar ve aşırı oynaklıkların etkileri bölgelere göre farklılıklar göstermektedir. Doğal Afetler ve Bölgesel Etkileri ( ) Bölge Doğal Afet Ekonomik Kayıp* Kuzey Amerika 6.300 1,400 Latin (Güney) Amerika 110 Avrupa 4.400 500 Afrika 1.900 45 Asya 6.800 1,600 Avustralya 1.600 105 Kaynak: Munich RE, 2013, *2012 fiyatları ile Milyar $
Doğal afetlerden en çok etkilenen bölgelerin Asya ve Amerika (özellikle Kuzey Amerika) Bölgeleri olduğu göze çarpmaktadır. Bu dönemde Asya Bölgesi’nde civarında doğal afet kaydedilirken, bu afetlerin neden olduğu ekonomik kayıplar 1,6 trilyon $ civarında gerçekleşmiştir. Benzer şekilde Amerika Bölgesinde yaklaşık 1,5 trilyon $ ekonomik kayba neden olan iklim kaynaklı doğal afet yaşanmıştır. Bu kayıpların hemen hemen tamamı ise Kuzey Amerika Bölgesi’ne aittir. Asya Bölgesi’nde aşırı yağışların ve sel olaylarının yaygın olarak görülmesi, Kuzey Amerika Bölgesi’nde ise giderek artan şiddette fırtına ve kasırgaların sıklıkla yaşanması, bu bölgelerin doğal afetlerden daha fazla etkilenmesine neden olmaktadır.
Etkilenen Nüfus (Milyon)Dünyada Doğal Afetler ve Etkileri (2012) Bölge Doğal Afet Ekonomik Kayıp* Etkilenen Nüfus (Milyon) Afrika 57 0,93 37,82 Amerika 73 102,7 4,16 Asya 122 25,83 78,81 Avrupa 62 8,4 0,55 Avustralya 11 0,85 0,26 Küresel 325 138,71 121,6 Kaynak: Guha-Sapir ve diğerleri, 2013: 27, *Milyar $ 2012 yılında doğal afetlere en fazla maruz kalan bölge, döneminde olduğu gibi, Asya Bölgesi olmuştur. Bu doğal afetlerden nüfus bakımından en çok etkilenen bölgeler ise Asya ve Afrika Bölgeleri’dir. Doğal afetlerden küresel bazda etkilenen nüfusun %3,4’lük (4,16 Milyon) gibi nispeten az bir kısmı Amerika kıtasında yaşamasına rağmen, ekonomik olarak en fazla zarar %74‘lük (102,7 Milyar $) payıyla Amerika kıtasında gerçekleşmiştir.
Doğal afetlerin neden olduğu ekonomik kayıplar, gelişmekte olan ülkelerin bütçelerini gelişmiş ülkelerden daha fazla etkilemektedir. Düşük sermaye birikimi ve yetersiz altyapı tesisleri nedeniyle gelişmekte olan ülkelerde doğal afetlerden kaynaklı ekonomik kayıplar parasal olarak gelişmiş ülkelerden daha az olabilir. Ancak sıralanan nedenlerden dolayı bu kayıpların ülkelerin GSYİH’larına oranı gelişmekte olan küçük ülkelerde daha büyük olabilmektedir. Nitekim Messy ve diğerleri (2005: 223)’ne göre, 1985–1999 döneminde doğal afetlerden kaynaklanan ekonomik kayıpların gelişmiş ülke GSYİH’larına oranı %2,5 iken, gelişmekte olan ülkelerin GSYİH’larına oranı ise %13,4’dür. Hatta bu kayıplar bazı küçük ülkelerde, bu ülkelerin GSYİH’larının %100’ünü aşabilecek boyutlara kadar ulaşabilecektir (The United Nations Environment Programme Finance Initiative [UNEP FI], 2006: 11).
Türkiye; tropikal fırtınalar ve aktif volkanlar hariç dünya genelinde görülen doğal afetlerin büyük bir kısmına açık bir ülke konumundadır. Türkiye’de de başta kuraklık ve seller olmak üzere meteorolojik ve hidrolojik afetler oldukça sık meydana gelmekte ve ciddi zararlara yol açmaktadır. (Ersoy, 2013: 6). Türkiye’de döneminde yaklaşık 5000 civarında meteorolojik ve hidrolojik doğal afet meydana gelmiştir (Özşahin 2013: 3-4). Doğal afet sayılarında 2000’li yıllardan sonra önemli artışlar kaydedilmiştir. Bu bağlamada 2010 yılının 555 olay ile 1940 yılından bu yana en fazla ekstrem olay bildiriminin yapıldığı yıl olması dikkate çekicidir. Bu olayların %75’ni seller ve fırtınalar oluşturmaktadır (Kadıoğlu, 2012: 14). İklim değişikliğinin 1990’lı yıllardan sonra Türkiye’de sıcaklık artışı ve yağış dalgalanmaları şeklinde kendini hissettirmeye başlamasının son yıllarda gözüken şiddetli hava olaylarını tetiklediği söylenebilir. İklim değişikliği senaryolarında Türkiye’de sıcaklıkların hemen hemen tüm yurtta artacağı ve yağışlarda aşırı dalgalanmalar yaşanacağı öngörülmektedir. Bu ise iklim kaynaklı doğal afetlerin daha şiddetli olması ve ciddi zararlara yol açmasına neden olabilecektir. Dünya Bankası’na göre Türkiye yüzyılın sonlarına doğru Rusya ve Arnavutluk’tan sonra Avrupa ve Orta Asya Bölgesi’nde ekstrem iklim olaylarına en fazla maruz kalacak 3. ülke olarak gösterilmektedir (Fay ve diğerleri, 2010: 5). Türkiye’ de her yıl ortalama 200 kadar sel olayı yaşandığı ve bu olayların maliyetinin ortalama 150 milyon TL olduğu (Tolunay, 2011) dikkate alındığında, iklim değişikliğinin neden olacağı afetlerin ülkemizi giderek artan bir şekilde etkileyebilecektir.
İklim Değişikliğinin Sağlık Üzerine Etkileriİklim değişikliği sıcaklık, yağış rejimi, deniz suyu seviyesi, temiz hava ve içme suyu, beslenme ve barınma, aşırı doğa olayları ve bulaşıcı hastalıklar riski gibi insan sağlığın sosyal ve çevresel belirleyicilerini etkileyerek insanlar ve diğer canlılar üzerinde olumsuz etkilere neden olmaktadır. Yüksek sıcaklıklar kalp-damar hastalıkları ile solunum yolu rahatsızlıklarını tetikleyerek bu hastalıklardan kaynaklanan ölümlere doğrudan katkı yapmaktadır. Örneğin Avrupa’da 2003 yazında görülen sıcak hava dalgası ’den fazla insanın ölmesine neden olmuştur (Robine ve diğerleri, 2008: 177). Ayrıca yüksek sıcaklıklar nedeniyle atmosferde ozon ve diğer kirleticilerin yoğunluklarının artması, sayılan rahatsızlıkları tetiklemekte ve kentsel hava kirliliği nedeniyle her yıl insanın ölmesine neden olmaktadır (DSÖ, 2008: 7). Sıcaklıkların yükselmesi ve düzensiz yağış dağılımı ile bunların tetiklediği seller ve kuraklık hastalığa neden olan virüs ve enfeksiyon gibi tehlikelerin yayılmasını ve yaşam süresini etkilemektedir.
Dünya Sağlık Örgütünün bilimsel çalışmalarında bu hastalıklar aşağıdaki şekilde sıralanmaktadır:Kuş gribi (as avian flu), Kene (tick-borne babesia), Kolera (cholera), Ebola (ebola), Parazitler (parasites), Veba (plague), Lyme (lyme disase), Zararlı deniz yosunları (red tides of algal blooms), Kızıl humma, sıtma (red valley fever), Uyku hastalığı (sleeping sicness), Verem (tüberculosis), Sarıhumma, sıtma (yellow fever), Dang humması (dengue fever). Bu tür hastalıklar daha çok kötü beslenme ve çevre koşulları ile yeteriz sağlık hizmetleri ve altyapı tesislerine sahip olan az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri etkilemektedir. Bu bağlamda çoğunluğu Afrika’da yaşayan beş yaşın altındaki çocuklar olmak üzere her yıl yaklaşık 1 milyon insan sıtma hastalığından vefat etmektedir (DSÖ, 2008: 10). Hales ve diğerleri (2002: 833) 2055 yılında yaklaşık 3,2 milyar insanın, 2085 yılında ise 3,5 milyar insanın Dang humması nedeniyle ölüm riski altına kalacağını tahmin etmektedirler. İklim değişikliği her ne kadar ılıman geçen kışlar nedeniyle yüksek enlemlerdeki ülkelerde soğuğa bağlı ölümlerde azalmaya neden olsa da (Benson ve Palmer, 2008: 458 ), sağlık üzerindeki net etkisi negatif olmaktadır (DSÖ, 2008: 6). Değinilen sağlık sorunlarının sağlık alanında doğrudan maliyetinin 2030 yılına kadar yıllık 2–4 milyar dolar arasında olacağı tahmin edilmektedir (http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs266/en/).
İklim Değişikliğinin Bölgesel Etkileriİklim değişikliği dünyanın farklı bölgelerini farklı şekillerde etkilemektedir. Bu etkinin yönü ve şiddeti; doğal kaynakların dünya üzerindeki eşitsiz dağılımı, bölgelerin farklı coğrafik yapılara ve iklim koşullarına sahip olmaları, ülkelerin gelir seviyeleri, gelişmişlik düzeyleri, siyasal istikrar ve iklim değişikliğine uyum sağlama kabiliyetleri gibi çevresel, ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılıktan kaynaklanmaktadır (Stern, 2007: 104). İklim değişikliği gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde tarım, ormancılık, enerji ve sahil şeridi gibi birçok sektörü ve üretken çevreyi etkileyebilecektir. Şüphesiz ki azgelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler iklime diğer ülkelerden daha çok duyarlı olmaları ve yetersiz uyum kabiliyetleri nedeniyle iklim değişikliğinden en fazla etkilenen ülkeler olacaktırlar. Ancak iklim değişikliği küresel bir olgudur ve iklim değişikliğinden etkilenmeyecek ülke yoktur (World Bank, 2010: 40).
Afrika Bölgesi Afrika kıtasındaki ülkeler; mevcut ekonomik ve siyasal sorunlar ve iklim değişikliğine uyum bakımından düşük kapasiteye sahip olmalarından dolayı iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkelerin başında gelmektedir. (Boko ve diğerleri, 2007: 444–451): Geleceğe dönük yapılan tahminlerde Afrika kıtasında 2020 yılında 75 ile 250 milyon arasında, 2050 yılında ise 350 ile 600 milyon arasında insanın iklim değişikliği nedeniyle artan su sıkıntı ile karşı karşıya kalacağı beklenmektedir. 2020 yılında bazı ülkelerde yağmur suyu kullanılarak yapılan tarım faaliyetlerinde %50’den fazla azalış yaşanacağı tahmin edilmektedir. Ayrıca gıdaya ulaşım da dahil tarımsal üretim bazı Afrika ülkelerinde oldukça tehlikeli bir sürece girecektir. Bu durum gıda güvenliğini olumsuz yönde etkileyerek mevcut olan açlık sorununu daha da şiddetlendirebilecektir. 21.yy. sonlarına doğru deniz suyu seviyesinin yükselmesi, deniz seviyesinin altındaki kıyı şeridinde nüfusun büyük bölümünü etkileyecektir. Böyle bir senaryoda uyum maliyetinin GDP’nin %5–10 arasında olacağı tahmin edilmektedir. 2080 yılına kadar kurak ve yarı kurak alanlarda %5–8 arasında bir artış görülebilecektir.
Asya Bölgesi Mevcut küresel ısınma trendi ve buna bağlı olarak iklim değişikliğinin Asya kıtası üzerindeki olası etkileri aşağıdaki gibi özetlenebilir (Cruz ve diğerleri, 2007: 479–487): 2050’li yıllarda Orta, Güney, Doğu ve Güneydoğu Asya bölgelerindeki tatlı su kaynakları ve havzalarında azalama görülecektir. Yaşanacak bu sıkıntısından 1 milyardan fazla insanın etkilenmesi beklenmektedir. Kıyı şeridi, özellikle nüfus yoğunluğunun fazla olduğu büyük deltalar, deniz ve nehir taşkınlıkları nedeniyle şiddetli sel felaketlerine maruz kalabilecektir. İklim değişikliği hızlı kentleşme, sanayileşme ve ekonomik büyümeye bağlı olarak doğal kaynaklar ve çevre üzerindeki baskıyı şiddetlendirebilecektir. Su döngüsünde öngörülen değişiklik nedeniyle Doğu, Güney ve Güneydoğu Asya’da sel ve kuraklık nedeniyle bulaşıcı hastalıklar ve bunlara bağlı ölümlerin artması beklenmektedir. 21. yy. ortalarına doğru Doğu ve Güneydoğu Asya’da tahıl üretiminin %20’den fazla artacağı tahmin edilmektedir. Buna karşın Orta ve Güney Asya’da ise tahıl üretiminin %30’dan fazla azalacağı öngörülmüştür. İlgili bölgelerde iklim değişikliğinin olumlu etkisi görülse de genel olarak bu bölgedeki tahıl üretimi üzerindeki net etkisi olumsuz olacaktır.
Avustralya ve Yeni Zelanda BölgesiMevcut küresel ısınma trendi ve buna bağlı olarak iklim değişikliğinin Avustralya ve Yeni Zelanda kıtası üzerindeki olası etkileri aşağıdaki gibi özetlenebilir (Hennessy ve diğerleri, 2007: 516–524): 2020 yılına kadar ekolojik olarak zengin olan bölgede önemli bioçeşitlilik kaybı yaşanması beklenmektedir. 2030 yılında Avustralya’nın güneyi ve doğusunda Yeni Zelanda’nın doğu bölgelerinde su güvenliği sorunu giderek artacaktır. Artan kuraklık ve orman yangınları nedeniyle 2030 yılında Avustralya’nın doğusu ve güneyi ile Yeni Zelanda’nın doğusunda tarım ve ormancılık faaliyetlerinde önemli azalmalar görülecektir. 2050 yılında Avustralya ve Yeni Zelanda kıyı şeritlerinde ekonomik gelişmeye bağlı olarak artan nüfus, deniz suyu seviyesinde görülecek yükselme nedeniyle daha sık ve şiddetli yaşanacak fırtına ve sellere maruz kalabileceklerdir. Sıcak hava dalgalarına bağlı olarak ölüm oranları artabilecek ve daha sık elektrik kesintileri yaşanabilecektir.
Avrupa Bölgesi Mevcut küresel ısınma trendi ve buna bağlı olarak iklim değişikliğinin Avrupa kıtası üzerindeki olası etkileri aşağıdaki gibi özetlenebilir (Alcamo ve diğerleri, 2007: 549–557): Deniz suyu seviyesindeki artışlarla beraber kıyı şeridinde ani su baskınları daha sık görülmeye başlanacaktır. Dağlık kesimlerdeki buzullar eriyecek ve kar örtüsü gerileyecektir. Bu durum Avrupa’da kış turizmini ve beklenen erozyon artışları Orta Avrupa’yı olumsuz yönde etkileyecektir. Ayrıca kar örtüsünün geri çekilmesi, mevcut iklim koşullarına uyum sağlamış türlerin yok olma riskini arttıracaktır. Nitekim 2080 yılında, yüksek emisyon senaryosu altında, tür kayıpları oranının %80 civarında olacağı tahmin edilmektedir. Güney Avrupa’da görülecek yüksek sıcaklıklar ve kuraklık tehlikesinin su kaynakları, hidroelektrik potansiyeli, yaz turizmi ve ürün verimliliği üzerinde olumsuz etkileri olacağı beklenmektedir. Orta ve Doğu Avrupa’da yaz yağışlarında azalma beklenmekte olup, bu durum yüksek su stresine neden olabilecektir. Kuzey Avrupa’da kısa dönemde küresel ısınmadan kaynaklanan kazanımlar görülebilecektir. Bunlar: ısınma talebinde azalış, tarım ve orman ürünlerinde artış şeklinde sıralanabilir. Buna karşın küresel ısınma ve beraberinde iklim değişikliği devam ettikçe olumsuz etkiler daha baskın hale gelecektir. Sık ve şiddetli su baskınları, ekosistemde görülebilecek bozulmalar ve toprak verimliliğinde istikrarsızlıklar bu olumsuzluklara örnek olarak verilebilir.
Latin Amerika Bölgesi Mevcut küresel ısınma trendi ve buna bağlı olarak iklim değişikliğinin Latin Amerika bölgesi üzerindeki olası etkileri aşağıdaki gibi özetlenebilir (Magrin ve diğerleri, 2007: 596–599): Yüzyılın ortalarında, artan sıcaklık ve toprak neminde görülecek azalma Doğu Amazon Tropikal Ormanları’nın yerini geniş çalılıkların almasına neden olacaktır. Yarı kurak iklim şartlarına uygun tarım ürünlerinin yerini ise kurak iklim tarım ürünleri alacaktır. Tarımsal üretimde ve hayvancılık faaliyetlerinde görülecek azalmalar gıda güvenliğini olumsuz etkileyebilecektir. Bu karşın ılıman bölgelerde soya üretiminin artacağı beklenmektedir. Yine de birçok insan açlık tehlikesi ile karşı karşıya kalacaktır. Yağış elemanlarında görülecek değişiklik ve buzulların erimesi nihai tüketim, tarım ve enerji sektörü için gerekli olan su kaynaklarını etkileyebilecektir. Deniz seviyesinin yükselmesi sel ve erozyon riskini arttırarak tatlı su kaynaklarını olumsuz yönde etkileyebilecektir. Bu durumun bölgede yoğun göçlerin yaşanmasına neden olacağı öngörülmektedir.
Kuzey Amerika Bölgesi Mevcut küresel ısınma trendi ve buna bağlı olarak iklim değişikliğinin Kuzey Amerika bölgesi üzerindeki olası etkileri aşağıdaki gibi özetlenebilir (Field ve diğerleri, 2007: 627–632): İklim değişikliği ile beraber ekonomik gelişmenin getirdiği artan kirlilik kıyı şeridinde yaşayan canlılar ve bitki örtüsü üzerindeki baskıyı arttırabilecektir. Sıcak hava dalgalarında görülecek artış ve sıklık, sağlık sorunlarını tetikleyebilecektir. Yüzyılın ilk yarısında yağmur suyuna dayanan tarım faaliyetlerinde, önemli farklılıklar olmasına rağmen, ılımlı iklim değişikliğinin olumlu etkileriyle %5–20 arasında üretim artışı beklenmektedir. Ancak bu durum sıcaklıkların tarımsal faaliyetlerin verimli yapılabilmesi için uygun aralıklarda seyretmesi ve su kaynaklarından yüksek oranda yararlanılabilmesi gerekmektedir. Batı bölgelerindeki dağlarda görülecek sıcaklık artışı kar örtüsünü azaltarak kışın görülecek sel riskini arttırabilecektir; yaz su akımlarını ise azaltabilecektir. Bu durum bölgede su kaynaklarının kullanımında rekabeti arttırabilecektir. Haşerelerden, hastalıklardan ve orman yangınlarından kaynaklanan olumsuzluklar artabilecektir. Bunların yanı sıra orman yangınlarının görüleceği dönemlerin uzaması ormanları risk altında bırakabilecektir.
Kutup Bölgeleri Mevcut küresel ısınma trendi ve buna bağlı olarak iklim değişikliğinin Kutup bölgeleri üzerindeki olası etkileri aşağıdaki gibi özetlenebilir (Anisimov ve diğerleri, 2007: 663–672): İklim değişikliği yüksek olasılıkla kutup bölgelerindeki kara ve deniz buzulları ile buz örtüsünün kalınlığını ve genişliğini azaltacaktır. Bu durum doğal ekosistemde yıkıcı etkilere neden olarak göçmen kuşlar, memeliler ve yırtıcı hayvanlar dahil olmak üzere bir çok canlı türüne zarar verebilecektir. Kuzey kutbunda buzul örtüsünün azalması insan yerleşimlerindeki mevcut altyapıyı, buz balıkçılığını ve buz taşımacılığını olumsuz etkileyebilecektir. Fakat daha önce ulaşılamayan yerlere ulaşım olanaklarının ortaya çıkması denizyolu taşımacılığına imkan vererek bölgeye olumlu katkı sağlayabilecektir. Kara buzullarının erimesi deniz suyu seviyesini yükselterek daha güçlü fırtınaların ve şiddetli erozyonların görülmesine neden olabilecektir. Her iki kutup bölgesinde de iklimsel engellerin azalması nedeniyle kutup bölgelerindeki habitatın istilacı türlerin etkisi altında kalacağı tahmin edilmektedir.
Küçük Adalar Mevcut küresel ısınma trendi ve buna bağlı olarak iklim değişikliğinin küçük adalar üzerindeki olası etkileri aşağıdaki gibi özetlenebilir (Mimura ve diğerleri, 2007: 695–702): Beklenen deniz suyu seviyesindeki yükselme; sellerin, gelgitlerin, erozyonların ve diğer kıyı şeridi hasarlarının daha yıkıcı olmasına neden olabilecektir. Yaşanabilecek bu olumsuz gelişmeler ada topluluklarının yaşamsal destek ve altyapı tesisleri ile yerleşim yerlerini olumsuz yönde etkileyebilecektir. Plaj erozyonları ve mercan kayalıklarının özelliğini kaybetmesi gibi kıyı şeridinde görülebilecek bozulma, adaların kıyı balıkçılığı ve turizm gibi yerel kaynaklarını olumsuz etkileyebilecektir. Yüzyılın ortalarında Pasifik ve Karayip gibi bazı küçük adalarda su kaynaklarının azalacağı öngörülmektedir. Ayrıca bu adalarda yağış dönemlerinin kısalığı su talebinin karşılanmasını sıkıntıya düşürecektir. Artan sıcaklıklar özellikle orta ve yüksek enlemelerde bulunan adalarda yerli olamayan türlerin istilasını tetikleyecektir.
Türkiye Türkiye iklim değişikliğinin potansiyel etkileri açısından risk grubu ülkeler arasındadır. Türkiye özellikle su kaynaklarının azalması, orman yangınları, kuraklık ve çölleşme ile bunlara bağlı ekolojik bozulmalar gibi iklim değişikliğinin öngörülen olumsuz yönlerinden etkilenecektir. Önümüzdeki yıllarda iklim değişikliğinin, Türkiye'de neden olabileceği çevresel ve sosyoekonomik etkiler şu şekilde özetlenebilir (Türkeş, 1994: 64-71): Sıcak ve kurak devrenin uzunluğundaki ve şiddetindeki artışa bağlı olarak, orman yangınlarının sıklığı, etki alanı ve süresi artabilir, Tarımsal üretim potansiyeli değişebilir (bu değişiklik bölgesel ve mevsimsel farklılıklarla birlikte, türlere göre bir artış ya da azalış biçiminde olabilir), İklim kuşakları, Yerküre’nin jeolojik geçmişinde olduğu gibi, ekvatordan kutuplara doğru yüzlerce kilometre kayabilecek ve bunun sonucunda da Türkiye, bugün Orta Doğu'da ve Kuzey Afrika'da egemen olan daha sıcak ve kurak bir iklim kuşağının etkisinde kalabilecektir. İklim kuşaklarındaki bu kaymaya uyum gösteremeyen fauna ve flora yok olabilir, Doğal karasal ekosistemler ve tarımsal üretim sistemleri, zararlılar ve hastalıklardaki artışlardan dolayı hasar görebilir, Türkiye'nin tarımsal ve içme amaçlı su gereksinimi daha da artabilir, Bu yüzden, kuraklık riskindeki artış iklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkisini şiddetlendirebilir, Kurak ve yarı kurak alanların genişlemesine ek olarak, yaz kuraklığının süresinde ve şiddetindeki artışlar, çölleşme süreçlerini, tuzlanma ve erozyonu arttırabilir,
Sıcak günlerin sayılarındaki artışlar, insan sağlığını ve biyolojik üretkenliği etkileyebilir,Özellikle büyük kentlerde, gece sıcaklıkları belirgin bir biçimde arttırabilir; bu da havalandırma ve soğutma amaçlı enerji tüketiminin artmasına neden olabilir, Su varlığındaki değişiklikten ve ısı stresinden kaynaklanan enfeksiyonlar, özellikle büyük kentlerdeki sağlık sorunlarını artırabilir, Rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir enerji kaynakları üzerindeki etkiler bölgelere göre farklılıklar olmakla birlikte, rüzgar esme sayısı ve kuvveti ile güneşlenme süresi ve şiddeti değişebilir, Deniz seviyesi yükselmesine bağlı olarak, Türkiye'nin yoğun yerleşme, turizm ve tarım alanları durumundaki, alçak taşkın-delta ve kıyı ovaları sular altında kalabilir. Bu bağlamda 1 m’lik su yükselmesi üç milyon ek insanı ve 12 milyar $ civarında bir değere sahip sermayeyi etkileyebilir (Karaca ve Nicholls, 2008: 295), Mevsimlik kar ve kalıcı kar-buz örtüsünün kapladığı alan ve karla örtülü devrenin uzunluğu azalabilir; ani kar erimeleri ve kar çığları artabilir. Bu bağlamda Kaçkar, Süphan ve Nemrut gibi yüksek dağ zirvelerindeki daimi kar örtüsü tamamen ortadan kalkabilir (Ketenoğlu ve Kurt, 2012: 49-51). Kar erimesinden kaynaklanan akışın zamanlamasında ve hacmindeki değişiklik, su kaynaklarını, tarım, ulaştırma ve turizm sektörlerini etkileyebilir.
İklim değişikliğinin ekonomik etkileri, doğrudan etkilenen bölge ile sınırlı kalmayabilecektir.İklim değişikliğinin dünyanın herhangi bir yerindeki etkileri, sanayi ve tarımsal üretim hacminin, ticaret ortaklarının, sermaye akımlarının, gelir seviyelerinin ve maliyetlerin değişmesi gibi nedenlerle dünya geneline yayılabilecektir (Calzadilla ve diğerleri, 2004: 2). Karşılaştırmalı üstünlüklerin ve ticaret hadlerinin değişmesi bazı ülke ve bölgelere yarar sağlarken; diğer bazılarını olumsuz yönde etki edebilecektir (Eboli ve diğerleri, 2010: 3). Örneğin iklim değişliğinden etkilenen ülkede mal ve hizmet üretiminin maliyeti artabilecektir. Bu bir yandan iç piyasayı etkilerken, diğer yandan dış alemlerdeki tüketicilerin de daha yüksek fiyattan mal almasına neden olacaktır (Calzadilla ve diğerleri, 2004: 6). Eğer ki, iklim değişikliğinden etkilenen ülke ya da bölge, bir malın önemli ihracatçısı ise ve ihraç malının yurtdışı talep esnekliği düşükse dış ülkelerin maliyet ve fiyat artışlarından etkilenme dereceleri daha da yüksek olabilecektir.
Küresel İklim Değişikliğinin Ekonomik EtkileriEmek Verimliliği Üzerine Etkileri Küresel ısınmanın tetiklediği sağlık sorunları ile artan sıcaklığa bağlı olarak oluşan ısı stresi, nemlilik ve diğer aşırı hava olayları emek verimliliği üzerinde etkili olmaktadır. Yetersiz havalandırma koşulları nedeniyle özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde çalışanlar, sıcaklık etkilerine daha fazla maruz kalmaktadırlar. Günlük sıcaklıklarda ve nemlilikte görülen artışlar ile yağış rejiminde görülen dalgalanmalar bu etkilerin daha sık ve şiddetli yaşanmasına neden olmaktadır. Isı stresi, çalışanların iş kabiliyetlerinin fiziksel ve mental olarak azalmasına ve buna bağlı olarak iş kazalarının artışına neden olabilmektedri (Ramsey ve diğerleri, 1983: 110). Şüphesiz bu nedenlerden dolayı emeğin verimliliğinde düşüşler yaşanabilecektir. İşçilerin sıcaklıkla baş edebilmek için içgüdüsel olarak yaptıkları davranışlar çalışma yoğunluklarını azaltmaları veya kısa dinlenme aralarının sıklıklarını arttırmaları şeklinde olmaktadır. Bu durumda çalışanların günlük aktivitelerini ve çalışmalarını yavaşlatmaları olasıdır. Bu şekilde gösterilen davranış değişiklikleri, emek verimliliğini azaltarak çıktı miktarını düşürebilecektir. Ayrıca çalışanların mesleki sağlık hizmetlerine yapılan ilave harcamalar da maliyetleri yükseltebilecektir. Bu iki etken birlikte değerlendirildiğinde çıktının değeri emeğin maliyetinden düşük olabilecektir (Kjellstrom ve diğerleri, 2009: ).
Y= AF(K, L*V) K; sermaye, L; emek, V; emeğin verimliliği, A; toplam faktör verimliğini belirleyen etmenler (teknoloji düzeyi) ve Y; üretim seviyesi. Verimlilik artışı ile beraber girdi miktarını değiştirmeden de büyüme söz konusu olabilmektedir. Bu durum, mevcut sermaye girdisi ve veri teknoloji seviyesinde üretimde azalmaya neden olabilecektir.
Küresel ısınmadan en çok etkilenecekler mesleklerini açık havda ve/veya yetersiz havalandırma koşulları altında icra edenlerdir. Tarım, fırın, inşaat ve fabrika işçileri iklim değişikliğinin etkilerine en fazla maruz kalması beklenen çalışanlardır. Bu etkiler en çok Doğu ve Güney Asya, Latin Amerika ve Avustralya gibi orta enlemler ile tropikal bölgelerde kendini gösterecektir. Sıcaklıkların zirve yaptığı aylarda emek verimliliğinin %90’a varan oranlarda düştüğü görülmüştür yılına kadar sıcaklığın zirve yaptığı aylarda emek verimliliğinin %80’e varan oranlarda azalması beklenmektedir (Dunne, 2013, 563). Günümüzde iklim değişikliğinin emek verimliliği üzerindeki olumsuz etkisinin neden olduğu maliyetin dünya GSYİH’a oranı yaklaşık olarak %0,5 ve yıllık 300 milyar dolar civarındadır. Emek verimliliğindeki düşüşten en çok etkilenen ülkeler, Çin, Hindistan, Endonezya ve Meksika gibi gelişen ekonomiler olmuştur. Bu ülkelerde verimlilikteki düşüş tek başına yıllık 200 milyar dolar civarındadır. 2030 yılında bu kaybın Çin ve Hindistan’da her bir ülke için yaklaşık yarım trilyon; sıcaklığın 0,6 °C artacağı varsayımı altında küresel ölçekte ise yaklaşık 2,5 trilyon dolar civarında olacağı tahmin edilmektedir. A2 senaryosu altında 2080 yılına kadar emek verimliliğinde en fazla azalışın Güneydoğu Asya, And Bölgesi ve Orta Amerika, Doğu Sahra Altı Afrika ile Karayip’lerde görülmesi beklenmektedir. Bu ülkelerde verimlilik kaybının %11,4 ile %26,9 arasında olacağı ileri sürülmektedir (DARA, 2012: 139).
"Küresel İklim Değişikliğinin Genel ve Ekonomik Etkileri" indir ppt
Benzer bir sunumlar İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SAĞLIĞA ETKİLERİ