İanwar 18, 2017
İakyn wagtda Täjigistanda köpsanly ruhany nika dabarasyny alyp barmakdan mahrum ediler, bu ygtyıar diňe metjitleriň resmi ymamlaryna berler.
Täjigistanyň hökümetiniň ıanyndaky din we däp-dessurlar edarasy, mejlisiň aşaky bölümine we baş sülçülige täze kanun taslamasyny iberipdir. Taslama görä, nikany diňe hasapda durıan metjitleriň resmi ymamlary gyıyp bilıär.
Irki nikalaryň öňüni almak
Gürrüňi edilıän edaranyň din işleri guramasynyň bölüminiň ıolbaşçysy Husein Şokirow Azatlyk Radiosynyň täjik gullugyna beren beıannamasynda "bikanun" nika dabaralaryny gurnaıan beıleki ruhanylar jemgyıetçilik jogapkärçiligine we hatda jenaıat işine çekilip biler. Onuň sözlerine görä, täze düzgüniň maksady, irki nikalaryň bolşy ıaly şol bir wagtyň özünde resmi hasaba alynmaıan nikalaryň öňüne geçmekdir.
Täjigistanyň maşgala kodeksine 2011-nji ıylyň ıanwar aıynda girizilen üıtgeşiklige görä, resmi nika barada resminama görkezmeıäne dini nika gyımaga rugsat berilmeıär.
Şokirowyň aıtmagyna görä, nika dabarasyny gurnamazdan owal, resmi ymam ıaş çatynjanyň elinde nika şahadatnamasyna eıe bolup-bolmandygyny barlar.
İaş ıigitleriň gytlygy
Täjigistanda häzirki döwürde hem owalkylar ıaly irki we mejbury nikalar gyıylıar. Bilermenleriň aıtmagyna görä, ıurtda irki nikalaryň we köp aıallylygyň esasy sebäbi ıaş ıigitleriň azlygynyň çendenaşa derejä ıetmegidir. İaşlaryň we ıetginjekleriň aglaba köpçüligi eklenç üçin Russiıa gidip, soň hem ol ıerde öılenıärler.
Häzirki döwürde Täjigistanda gyzlar üçin yglan edilmedik nika ıaşy 15-16 ıaşa çenli baryp ıetıär. İurtda 18 ıaşyna ıetmedik gyzlaryň durmuşa çykarylmagynyň kanuny taıdan gadagan edilendigine garamazdan, ene-atalary gyzlaryny orta mekdebi tamamlan badyna ıa-da hatda entek gutarmanka äre berıärler. Kanuna görä, diňe adatdan daşary ıagdaıda kazyıet 18 ıaşyna ıetmedik raıatlara durmuş gurmaga rugsat berlip bilıär.
Has owal Täjigistanda ıakyn ganybir hossarlaryň özara nikasy gadagan edilipdi. Geçen ıylyň mart aıynda prezident Emomali Rahmon Maşgala kodeksine üıtgeşiklik girizmek barasyndaky kanuna gol çekipdir. Kanuna görä, täze nikadan geçenler toıa çenli hökmany suratda genetiki barlagdan geçmelidir. Kakasynyň doganoglanynyň, aıal doganynyň, daıy-daızanyň, uıalaryň çagalarynyň nikalaşmagy gadagan edilipdi.
26 müň şikesli
Hekimleriň pikrine görä, Maşgala kodeksine girizilen üıtgeşiklik bilen şikesli çagalaryň sany azalar. Saglygy saklaıyş ministrliginiň maglumatyna görä, ıurtda 18 ıaşyna ıetmedik 26 müň şikesli ıaşaıar. Bilermenleriň pikrine görä, olaryň ıüzden 35 göterimi garyndaş nikalaryndan bolan çagalardyr. Şeıle nikalara köpülenç obalarda, çet sebitlerde we milli azlyklaryň (meselem, juklar - täjik jögüleriniň) arasynda duş gelinıär.
Täjigistanda garyndaş nikalarynyň taryhy gaty gadymydyr. Bilermenleriň nygtamagyna görä, şeıle nikalar esasanam baılygy hem mal-mülki "ıat" bilen paılaşmak islemeıän maşgalalarda bolıar. Käbir maşgalalar bolsa, öz gyzynyň keseki maşgalada gynalmazlygyny isläp, öz ıakyn garyndaşyna durmuşa çykarıar.
İöne käbir ruhanylar garyndaş nikasy barada tapawutly garaışa eıe. Olaryň aıtmagyna görä, yslam diňe bir eneden bolan çagalaryň özara nikasyny gadagan edıär. Olaryň sözüne görä, şikesli çagalar, esasanam spirtli içgi içip, neşe maddasyny ulanıan maşgalalarda dünıä inıär.
Din we däp-dessur geňeşiniň täze tagallasyny hemmeler goldaıarlar. Käbir bilermenler we hukukçylar bolsa bu kanunyň nikany "resmi" ruhanylaryň doly eıeçiligine geçirjekdigine aıratyn üns çekıär.