Kıyafet İlmi Ve Kutadgu Bilig’de Kıyafet İlmi / Fizyonomi İzleri
Özet: Kıyafet İlmi, geniş manasıyla “ilm-i firaset”, geçmiş kültürlerin çoğunda bilinip kullanıldığı gibi Türk kültüründe de kullanılmış bir ilimdir. Türk kültüründe izlerine eski zamanlardan beri rastlanmakla birlikte yaygın olarak kullanılmaya başlanması on beşinci asırdan itibarendir. Yusuf Has Hacib’in de bu ilimden haberdar olduğunu Kutadgu Bilig’deki hükümlerinden anlıyoruz. Prof. Dr. Fuad Köprülü1 ve Prof. Dr. Mübahat Türker Küyel2e göre bir “İbni Sina talebesi sayılması gereken” Yusuf’un bu ilimden habersiz olması zaten düşünülemezdi. Çünkü İbni Sina’nın da firaset ilmiyle ilgilendiği bilinmektedir.
Kutadgu Bilig’de bu ilim çerçevesinde birtakım hükümlere yer verilmektedir.
Muhtemelen Yusuf, söz konusu ilimle ilgili hem İbni Sina’nın eserlerini hem de başka eserleri görmüş ve bu çerçevede onlardan etkilenmişti. Yusuf Has Hacib’in eserinde insanların dış görünüşlerinden hareketle iç dünyalarıyla ilgili tespitlerde bulunulabileceği, özellikle yöneticilerin “kıyafet” ya da “firaset” ilmi olarak anılan bu ilme sahip olmaları gerektiği vurgulanır.
Somuncu Baba'nın Oğlu Yûsuf-I Hakîkî'nin Dilinden Şeyh Hacı Bayram Velî
Hindistan'da Türkçe Sözlük Çalışmaları