Basınç Ve Rüzgarlar - Slayt Sunum Galerisi | Powerpoint Sunusu Hazırlama ve İndirme
Önceki İKLİM BİLGİSİ
Sonraki DALGALAR VE AKINTILAR
Coğrafya, Doğa ve İklim
7 ' okuma süresi
Toriçelli Evangelista,bu deneyi yapmak için 45°enleminde,deniz kıyısında ve sıcaklığın 0°C olduğu bir günde yapmıştır. Öncelikle;Toriçelli 100 cm uzunluğunda bir ucu kapalı cam boru alıp içini tamamen cıva ile dolu cam boruyu ters çevirerek içerisinde cıva bulunan bir kaba cıvanın bir kısmının cıva kabına boşaldığını, daha sonra cıvanın sabitlendiğini gördü.Bu ölçüm sonunda 760 mm yüksekliğindeki cıvanın 1cm²lik yere uyguladığı ağırlık 1033 g ’dır.Bu değer ,1013 milibar(mb)olarak ifade edilir. Açık hava basıncının değeri yeryüzüne yakın yerlerde en büyüktür. Yükseklere çıkıldıkça hava molekülleri azalacağından açık hava basıncının değeri düşer.
Atmosfer Basıncı: Açık hava da, katı ve sıvılar gibi gaz moleküllerinin ağırlığından dolayı dokunduğu yüzeylere bir kuvvet kuvvetin birim yüzeye düşen payına açık hava basıncı veya atmosfer basıncı bir barometreyle ölçülür.
– Deniz seviyesinde,
– 45° enleminde,
– 15°C sıcaklıkta
ölçülür.Normal basınç olması için basıncın,1033gr,1013 mb ya da 760mm cıva basıncına eşit olması değerlerden fazla ise yüksek basınç(antisiklon),düşük ise alçak basınç(siklon) denir.
BASINCA ETKİ EDEN FAKTÖRLER
Sıcaklık:Sıcaklık,yeryüzünün güneşten aldığı ısı oranına denir ve termometreyle ölçülür.Isınan hava hafifler ve yükselir,yere yaptığı basınç azalır.Soğuyan hava ise yoğunlaşır ve ağırlaşır ve yaptığı basınç elemanlarının en önemlisidir çünkü mevsimlere veya saatlere göre değişir.
Yükselti:Deniz seviyesinden yükseklere çıkıldıkça atmosferin kalınlığı ve yoğunluğu azalır bu yüzden;basınç da azalır.Yükseldikçe her 200 m de 1°C sıcaklık azalır.
Sebepleri: Troposferin daha çok yerden yansıyan ışınlarla ısınmasıdır. Ayrıca sıcaklığı tutan nem ve karbondioksit gibi gazların yere yakın yerlerde olmasıdır.
Yerçekimi:Yerçekiminin fazla olduğu yerlerde(yani Kutuplarda)basınç fazla(YB),yerçekiminin az olduğu yerlerde(Ekvator’da)basınç azdır(AB).
Mevsimler:Eksen eğikliğinden dolayı güneş ışınlarının düşme açısı yıl boyunca değişir. Bu değişim Ekvatora yakın yerlerde az olduğundan, buralarda yıllık sıcaklık farkı azdır. Ekvatordan uzaklaştıkça değişim artar ve yıllık sıcaklık farkı da yönüyle basıncı yerde mevsim değişikliği olmuşsa,sıcak havadan sonra soğuk hava etkili olursa basınç değişikliği olur ya da tersi olur.
Yoğunluk:Atmosferdeki su buharı,toz zerrecikleri gibi maddelerin artması,yoğunluğun artmasına yani basıncın artmasına neden olur ya da tersi olur.
Dinamik Etkenler: Dünyanın ekseni etrafında dönmesinden ötürü 30° enleminde alçalıcı hava hareketleri yüzünden hava sıcak olmasına rağmen(Antisiklon)YB;60° enlemlerde de farklı hava kütlelerinin karşılaşıp sıcak havanın yükselmesi ile AB alanı oluş hareketlerine bağlı olarak oluşan basınç merkezlerine de dinamik basın merkezleri denir.
1. Termik Basınç Alanları(Kuşakları):
• Ekvatoral Alçak Basınç Alanı (Tropikal Siklon):Ekvatoral bölge üzerinde bütün Dünya’yı kuşatan sürekli bir alçak basınç alanı uzanır. Bunun nedeni buraların devamlı ısınmasıdır. Bu basınç kuşağı kışın güneye, yazın da kuzeye doğru genişler.
• Kutuplar Yüksek Basınç Alanı (Polar Antisiklon):Kutuplar yıl boyunca soğuk olduklarından, buralarda sürekli bir yüksek basınç alanı oluşmuştur. Bu basınç alanı kışın genişler, yazın da daralır.
2. Dinamik Basınç Alanları(Kuşakları):
• Ekvator Üstü Yüksek Basınç Alanı (Subtropikal Antisiklon):Ekvatoral bölgede, ısınarak yükselen hava kütleleri üst alizeler halinde kutuplara doğru eserken, gerek Dünya’nın ekseni etrafında dönmesinden, gerekse yerçekimi ve soğumadan dolayı 30° enlemleri civarında alçalır. Sonuçta, bu enlemlerde yüksek basınç alanı oluşur.
• Kutup Altı Alçak Basınç Alanı (Subpolar Siklon):Batı ve Kutup rüzgârları, 60° enlemleri civarında karşılaştıktan sonra yükselirler. Sonuçta bu enlemlerde alçak basınç alanı oluşur.
OLUŞUMLARINA GÖRE BASINÇLAR
Isınma ve soğumayla (dünyanın ş
Termik AB →sıcak çekirdekli siklon
Termik YB →soğuk çekirdekli antisiklon
Dünyanın günlük hareketiyle
Dinamik YB →sıcak çekirdekli antisiklon
Dinamik AB →soğuk çekirdekli siklon
Basinç Alanlarinin Özellikleri
Hava hareketi her zaman YB’dan → AB’a doğrudur.
Alçak basınç alanlarında;
Yüksek Basınç alanlarında;
TÜRKİYEYİ ETKİLEYEN BASINÇ MERKEZLERİ
!!!Önemli:Asor YB ülkemizi yıl boyunca Yüksek basıncı ise sadece kış aylarında yaz kuraklığının en önemli nedeni Asor Yüksek Basıncıdır.Diğer basınçlar Batı rüzgarlarının etkisiyle birleşirler ve öyle etkili olurlar.
YAZ MEVSİMİNDE:Asor’ın etkisi güçlüdür.Özellikle Anadolu’nun güney kesimleri yüksek basıncın etkisiyle kurak geç YB Kuzeydoğu Anadolu’da ısınarak yerel alçak basınca dönüşür ve yağışlara neden yöresinde yağışların en çok yazın düşmesinin sebebi budur.
KIŞ MEVSİMİNDE:Asor’ın etkisi azalır.Sibirya ve İzlanda alçak basıncının etkisi havanın soğuk geçmesi Sibirya’ya bağlıdır.Sibirya-Asor’la birleşirse hava daha soğuk geç etkisi zayıf olursa İzlanda etkili yağışlara neden olur.
Yüksek Basınçtan’dan Alçak Basınca’a doğru meydana gelen hava hareketine Rüzgar denir. Rüzgarı oluşturan temel faktör Basınç Farkıdır. Rüzgarın hızı; Hava kütlesinin bir saniyede kaç metre ilerlediğini ifade eder. Anemometre rüzgarın hızını ölçer.
Rüzgarin Hizini Etkileyen Faktörler
Merkezler arasındaki basınç farklılığı ; basınç farkı arttıkça rüzgarın hızı da artar.
İki basınç merkezi arasındaki mesafe ;mesafe az ise rüzgar şiddetli farkı eşitse, yatay, mesafede yol uzadıkça sürtünme artar, hız azalır. Bundan dolayı izobarların sık geçtiği yerde rüzgar hızı fazla, seyrek geçtiği yerde hız azdır.
Yeryüzü şekilleri ve sürtünme;rüzgarlar dağlar arasında, vadilerde ve boğazlarda hızlı eserler.
Yeryüzünde yükseldikçe rüzgarın hızı artar.
Rüzgarın hızı arttıkça ;
Toprak erozyonu artar,
Dalga yükseltisi artar,
Nisbi nem azalır.
Rüzgarın Sapması; Dünyanın batıdan doğuya doğru dönmesinden dolayı rüzgarlar KYK’de hareket yönünün sağına, GYK’de hareket yönünün soluna sapar.
Rüzgarın Sıcaklığı ve Nemliliği;
Karadan esenler; Yazın sıcak, kurudur. (bağıl nemi düşüktür)‏
Kısın soğuk, kurudur.
Denizden esenler; Yazın serin, nemlidir. (Bağıl nemi artırır)‏
Kışın ılık, nemlidir.
Yüksek enlemlerden esenler; soğuk olur
Alçak enlemlerden esenler; sıcak olur
Rüzgarın yönü;bulunduğumuz yere göre rüzgarın geldiği yere yöne rüzgar yönü denir.
Basınç merkezinin yeri
Yer şekillerinin uzanışı
Dünya’nın yörünge hareketi:Bir yerde rüzgarın yıl içinde en fazla estiği yön o yerdeki yeryüzü şekillerinin uzanış yönüne bağlıdır.Rüzgarın frekansı;rüzgarın belli bir sürede esiş sayısını gülü bölgenin belirli sürelerde aldığı rüzgar yönlerini gösterir.
30 DYB alanlarından ekvatordaki TAB alanına doğru esen rüzgarlardır.
Rüzgarlar arasında en düzenli ve sürekli esenidir.
Kıtaların doğu kesimlerine yağış bırakırlar.
Ticaret rüzgarları olarak bilinirler.
Okyanus akıntılarının oluşumunu sağlarlar.
Ters alizeler 30° enlemlerde kuraklığa neden olurlar. (çöl)‏
30° DYB alanlarından 60° DAB alanları arasında eser.
Orta kuşakta karaların batısına yağış bırakır.
Ilıman okyanus ikliminin oluşmasına neden olurlar.
Türkiye’de etkili olan sürekli rüzgarlardır.
Kutup Rüzgarları :
90° TYB alanlarından 60° DAB alanlarına doğru esen rüzgarlardır. Estikçe ısınan rüzgarlardır.
Kutup rüzgarlarının oluşturduğu yağışa Kutbi Cephe Yağışı denir.
Devirli(Mevsimlik) Rüzgarlar:Kara ve denizlerin mevsimden mevsime farklı ısınıp soğumalarından doğan devirli rüzgarlardır.G.D,Asya’da,Avustralya’da, Gine Körfezinde, Meksika Körfezinde ve Orta Amerika’da görülür.
Yaz Musonu : Yazın karalar çabuk ısınır. Alçak basınç alanı ile kaplanır. Denizler de daha serin olduğu için yüksek basınç alanı durumundadır. Rüzgarlar böylece denizlerden karaya eser. Bu nedenle yaz musonu estiği karaya yağış bırakır.
Kış Musonu: Kışın karalar daha soğuk YB alanı, denizler serin AB alanı durumundadır. Bu nedenle rüzgarlar karadan denize doğru eser. (Endonezya, Japonya, Filipin adası.) Yağış bırakır.
Günlük sıcaklık ve basınç farklarından oluşurlar.
Etki alanları dardır.
Sabah ve akşam hızlı eserler.
Vadi ve Dağ Meltemleri:
Mistral: Fransa’da esen soğuk rüzgardır.
Bora: Dalmaçya kıyılarında yüksek platolardan esen rüzgardır.
Krivetz: Romanya’da Karadeniz’e doğru esen rüzgardır.
Sıcak Yerel Rüzgarlar:
Fön Rüzgarı: Bir yamaçta yükselen hava kütlesinin diğer yamaçta alçalmasıyla oluşan rüzgardır. Yamaçtan inen hava kuru olduğundan 100m’de 1C° sıcaklık artar. İsviçre’de Alplerde, Türkiye’de Karadeniz ve Toroslar’da görülür.
Sirokko : Cezayir, Tunus, İspanya ve İtalya’da
Hamsin : Mısır ve Libya’da
Samyeli (Samum) : G.doğu Anadolu’da
Lodos : Ülkemizde güneybatıdan kışın soğuk, kuru)‏
Kıble : Ülkemizde Güneyden esen sıcak rüzgarlardır.
TÜRKİYEMİZİ ETKİLEYEN YEREL RÜZGARLAR
Türkiye’de yerel rüzgarlar:
Basınç Ve Rüzgarlar slayt - sunumunu indir:
Dosya Boyutu: 1 MB İndirilme: 2296
Basınç Basınç Ve Rüzgarlar Rüzgar Çeşitleri
11 ' okuma süresi
İklim Değişikliği Ve Uyum
20 ' okuma süresi
Yenilenebilir Enerji Kaynaklar 694111
Basketbol Oyun Kuralları 654494
Suyun Önemi Ve Su Kaynakları 653691
Türk Folkloru Ve Yeni Yaklaşımlar 652434
YAPILARINA GÖRE FİİLLER 652328
Grip ve Hijyen