Danıştay’dan Vergi Mükellefleri’ni sevindiren, Maliye’yi üzen karar - Abdullah TOLU - YMM - Denetim Kütüphanesi
- İnceleme elemanlarına ibraz edilmeyen defter ve belgelerin dava ya da temyiz aşamasında yargı organlarına ibraz edilmesi ve mahkemece yapılacak inceleme sonucunda faturaların deftere kaydedildiğinin tespiti halinde KDV indirimlerinin kabul edileceği, sadece defter ve belgelerin inceleme elemanlarına ibraz edilmemesi gerekçesiyle KDV indirimlerinin reddedilemeyeceği,
- Defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesi nedeniyle re’sen takdire gidilmesi yerinde ise de, davacı tarafından, defter ve belgelerin incelenmek üzere hazır olduğu, istenmesi halinde ibraz edilebileceği hususunun temyiz aşamasında ileri sürüldüğü görüldüğünden, re’sen araştırma ilkesi uyarınca Vergi Mahkemesince yükümlünün defter ve belgelerinin asıllarının istenilmesi, ibraz edilecek olan defter ve belgelerden vergi dairesi de haberdar edilmek suretiyle söz konusu belgelerin gerçekten alış yaptığı emtialara ait faturalar olup olmadığının araştırılması ve gerçek alış faturaları göz önüne alınarak ödenecek verginin tespiti için bu defter ve belgeler üzerinde gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle ortaya çıkacak sonuca göre uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği,
- Hiç bir mücbir sebep bulunmaksızın defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmeyen yükümlünün daha sonra dava aşamasında mahkemeye ibraz etmesinin vergi incelemesinden amaçlanan sonuçların ortadan kalkmasına sebebiyet vereceği, bu durumun Katma Değer Vergisi Kanunu ile getirilen esaslara uygun bulunmadığından indirimlerin reddi suretiyle yapılan dava konusu tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı,
- İdari yargı yerlerinin denetim yetkisinin, kanunların idari makamlara bıraktığı yetkilerin kullanılışının hukuka uygun olup olmadığının araştırılmasını kapsadığı, söz konusu yetkilerin idari yargı yerlerince kullanılması sonucunu doğurmayacağı, vergi incelemesi yapmaya yetkili denetim elemanına ibraz edilmediği için biçimsel varlığının gerçek mahiyetiyle uyumlu olup olmadığı tespit edilemeyen defter ve belgelerin, davacı lehine verilecek karara dayanak alınmasının vergilemede esas olan “gerçek mahiyet”in biçimselliğe feda edilmesi anlamına geleceği, bu bakımdan, gerçek mahiyetiyle uyumlu olduklarının idari yargı yerince saptanmasına olanak bulunmayan, aksine, yetkili inceleme elemanına ibraz edilmedikleri için, kanıt olma değerini yitiren defter ve belgelere dayanılarak davacı lehine karar verilmesine olanak bulunmadığı, idari yargı yerinin görevi, idari işlemin tesis edildiği tarihte yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olup olmadığını denetlemek olduğundan, idari işlemin tesis tarihinden sonra yargı yerince yapılacak veya bilirkişiye yaptırılacak inceleme sonucuna göre karar verilmesinin bu yönüyle de mümkün olmadığı, bu durumda, yukarıda açıklandığı üzere mücbir sebep hali olmaksızın defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmeyerek indirim hakkından yararlanmak için yasal koşullardan birini yerine getirmeyen davacı adına KDV indirimlerinin reddi suretiyle salınan üç kat vergi ziyaı cezalı KDV’lerde hukuka aykırılık bulunmadığı,
- Hiç bir mücbir sebep bulunmaksızın defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmeyen davacının daha sonra dava aşamasında bunları mahkemeye ibraz edebileceği yönündeki istemi vergi incelemesinden amaçlanan sonuçların ortadan kaldırılmasına sebebiyet verebileceğinden ve Katma Değer Vergisi Kanunu ile getirilen esaslara uygun olmadığından, ara kararı ile defter ve belgelerin mahkemeye ibrazının istenmesi ve bu defter ve belgeler üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak karar verilmesinin hukuka uygun görülmediği,
Danıştay Başkanı, Danıştay Vergi Dava Daireleri ile Vergi Dava Daireleri Kurulu’nca verilen kararlar arasındaki içtihat aykırılığının, içtihatların birleştirilmesi yoluyla giderilmesini istedi. Çünkü, kararlar arasındaki aykırılığı gidermenin tek yolu, Danıştay’ın İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararları. 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 40. maddesine göre İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararlarına, Danıştay Daire ve Kurulları ile İdari - Vergi Mahkemeleri ve İdare uymak zorunda.
- Karar sonrasında, defter ve belgelerini vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz edemeyenlerin, vergi mahkemelerine ibraz etmeleri mümkün hale geldi. Mükellefler, hiç bir gerekçe göstermeden defter ve belgelerini artık inceleme elemanlarına ibraz etmeyebilecek, doğrudan mahkemeye ibraz edebilecekler. Bu incelemelerde büyük kesinti ve sekmelere neden olacak. Suiistimale açık olan bu hususun yeniden değerlendirilmesi ve buna karşı bir önlem alınması gerekiyor. Çünkü, bu şekilde hareket eden mükellefler VUK'un 359/a maddesinde hükme bağlanan “defter ve belgeleri gizleme suçu” ile karşı karşıya kalabilirler.
- Mücbir sebebin varlığı halinde, defter ve belgelerin inceleme yapmaya yetkili elemanlara kanuni süre içinde ibraz edilememesi halinde vergi ziyaı cezalı KDV tarhiyatı yapılamayacak.
- Artık, defter ve belgeleri incelemeye ibraz etmeyen mükelleflerin KDV indirimleri peşinen reddedilemeyecek. Bu son derece doğru ve hukuki bir sonuç.
- Bu karar sonrasında VUK’nun 359. Maddesinde bazı değişiklikler yapılması kaçınılmaz oldu. Gizleme fiili yeniden ele alınmalı.