1 TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNĠVERSĠTESĠ EĞĠTĠM VE ARAġTIRMA HASTANESĠ TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZĠ BÖLÜM UYUM EĞĠTĠMĠ REHBERĠ
2 ĠÇĠNDEKĠLER 1. ÖNSÖZ 2. TRSM YÖNETĠCĠ VE ÇALIġANLARI 3. TRSM FAALĠYETLERĠ VE ĠġLEYĠġĠ 4. TRSM FĠZĠKĠ YAPISI 5. ÇALIġANLARIN MESLEKĠ KATEGORĠLERĠNE GÖRE GÖREV, YETKĠ VE SORUMLULUKLARI 6. TRSM ĠLE ĠLGĠLĠ YAZILI DÜZENLEMELER 7. HĠZMET KALĠTE STANDARTLARI 8. TRSM YE KABUL EDĠLEN HASTAYA EKĠP YAKLAġIMI
3 ÖNSÖZ Sağlık hizmetlerinin kaliteli sunulması, kaliteli bilgi ve deneyimle gerçekleģmektedir. Sakarya Üniversitesi Eğitim ve AraĢtırma Hastanesi kuruluģundan bu yana kaliteli hizmeti önemsemiģ ve Sağlık Bakanlığının Hizmet Kalite Standartlarını uygulamaya çaba göstermiģtir. Her alanda yenilenen eğitim çalıģmalarıyla, personel verimi en üst düzeyde tutulmaya çalıģılmaktadır. Sağlık kuruluģlarında Hasta ve ÇalıĢan Güvenliğini olumsuz etkileyebilecek pek çok faktör bulunmaktadır. Sağlık kuruluģlarının süreçlerdeki basit hataları hastaya zarar verecek Ģekilde ortaya çıkmasını engelleyecek yeni tasarımlar yapmaları ve hataların hastaya ulaģmadan önce tespit edilmesini ve düzeltilmesini sağlayacak önlemleri almaları gerekmektedir. Bilinmelidir ki yapılan küçük hatalar zamanla alıģkanlık haline gelmekte ve hizmet kalitesini düģürmektedir. Ayrıca çağımızda hasta bakım hizmetleri ile ilgili yeni bilgiler üretilmekte ve anlayıģlar geliģtirilmektedir. Bu ve benzeri sebepler sürekli eğitimi kaçınılmaz kılmaktadır. Hizmet kalitesini önemseyen ve gereğini yapma hassasiyetini sürekli olarak taģıyan hastanemiz tarafından düzenlenen bu rehber kaliteli hizmet verme adına çalıģmaya yeni baģlayacak olan hastane personelimizin uyumunu sağlamak için hazırlanmıģtır. Sağlık hizmetinin odak noktası insandır ve sunulan hizmetlerde gerek hasta ve yakınlarının gerekse çalıģanların memnuniyeti esastır. Bu ilke idaresiyle birlikte tüm çalıģanlarımızın ilke edineceği temel koģuldur. BaĢarı dileklerimizle.
5 BÖLÜM YÖNETĠCĠ VE ÇALIġANLARI Psikiyatri ABD BaĢkanı: Prof. Dr. Atila EROL Sorumlu Hekim: Yar. Doç. Dr. Esra YAZICI Hekimler: Uzm. DR. Neslihan AKKĠġĠ KUMSAR Uzm. DR. ġahin KARAER Uzm. DR. BarıĢ IġILOĞLU Uzm. DR. Serkan BĠLGĠÇ Uzm. DR. Tayfun DURAT Sorumlu HemĢire: Gülsün KAYA ZENGĠN HemĢireler: Hatice OKSAL Hayriye BAYSAN Psikolog: Zerrin ÇĠMEN Sosyal Hizmet Uzmanı: Ġpen Ġlknur ÜNLÜ AKYOLLU Sekreter: Abdullah KURUġ Temizlik Personeli: Fahrettin UĞUR Servis ġoförü : Gezici Ekip ġoförü: Mehmet ANLAġ Mevlüt ÖZÇELĠK Halk Eğitim Hocaları: Birgül PAPATYA Hakan DEMĠR Berrin YOKUġ Ġlker AKÇIL Güvenlik: Aylık dönüģümlü olarak mesai saatleri içerisinde bir güvenlik vardır.
6 BÖLÜMÜN FAALĠYETLERĠ VE ĠġLEYĠġĠ Mesai baģlama saatidir. ( Hafta içi 5 gün ) Hizmet alanlara ve ziyaretçilere TRSM nin amacı ve çalıģmaları ile ilgili bilgi verilir. Hasta ve yakınlarına periyodik olarak grup terapisi ve psikoeğitim yapılır. Gerekli görülen hastaların evlerinde psikiyatrik değerlendirmesini yapmak amacıyla aileler bilgilendirirler. Ailelerin onayı alındıktan sonra hastalar evlerinde ziyaret edilir. Merkezin amacı ve iģleyiģi anlatılır, tedavileri değerlendirilir, sosyal hakları ve hastalığı konusunda bilgilendirilir. Tespiti yapılan hastalar TRSM ekibi tarafından değerlendirilir bakım planı ve risk değerlendirme yapılır. Yataklı tedaviyi gerektirecek bir kötüye gitme durumunda hastanın ilgili kliniğe nakline destek verilir. Veri formları doldurulur ve ölçekleri ( skala ) izlenir. Ġstatistik, veri toplanır ve değerlendirilir. Merkeze devam etmeyen hastaların aileleriyle temasa geçilir ve tedavi takibi yapılır. Kamuoyu farkındalığını artırma ve damgalamayla mücadele faaliyetleri yürütülür. Diğer illerden RS formuyla bildirilen hastaların tespiti ve takibi yapılır. Hizmet alanların genel sağlık tedavilerini uygulamak. Her PerĢembe motivasyonu arttırmak için müzikli eğlence yapılmaktadır. Halk eğitim hocaları ile iģbirliği yapılarak, hastaların bireysel yeteneklerine uygun faaliyetler planlanır ve uygulaması sağlanır.
7 TRSM NĠN FĠZĠKĠ YAPISI Merkezimiz Serdivan Yazlık ta bulunmaktadır. Zemin kat üzeri üç katlı müstakil bahçe içerisindedir. Bahçede; 1 çay ocağı, 3 çardak, açık alanlar için spor aletleri, 1 basketbol potası ve 1 voleybol sahası bulunmaktadır. Zemin katta; malzeme deposu, kapalı spor salonu ve masa tenisi vardır. Birinci katta; karģılama deski, ekip odası, yemekhane, erkek wc, enjeksiyon ve müdahale odası bulunur. Ġkinci katta; bayan wc, görüģme odası, eğitim odası ve çok amaçlı salon(kütüphane, sinema ve eğitim için) vardır. Üçüncü kat; personel wc, 2 adet görüģme odası, iģ-uğraģ odası ve müzik odası bulunmaktadır tarih ve 9453 sayılı Bakan Onayı ile yürürlüğe konulan TRSM ÇALIġMA YÖNERGESĠ Sorumlu psikiyatri hekiminin görev ve sorumlulukları aģağıdaki gibidir: a. Ġlgili sağlık kurumu ile TRSM arasında koordinasyonu sağlamak, b. Psikoterapi hizmetlerini, personel görev dağılımını ve iģ akıģını planlayarak baģhekimin onayına sunmak, c. Merkezin takip ettiği hastaların tedavisini planlamak ve tedavi gözetimini yürütmek, d. TRSM personeline eğitim ve süpervizyon sağlamak, e. TRSM hizmet sunumu ile ilgili düzenli toplantılar düzenlemek ve yönetmek, f. Kayıtların zamanında ve doğru tutulmasını sağlamak, g. TRSM hastalarının aile hekimleriyle koordinasyon ve iģbirliğini sağlamak, h. TRSM lerce verilen hizmetlerin etik ilkelere ve hasta haklarına dair mevzuata uygun yürütülmesini sağlamak, i. Gezici ekip faaliyetlerine katılmak.
8 Sosyal çalıģmacıların, psikologların ve hemģirelerin ortak görevleri aģağıdaki gibidir: a. Hizmet alanlara ve ziyaretçilere TRSM nin amacı ve çalıģmaları ile ilgili bilgi vermek, b. Hizmet alanlara ve ailelerine yönelik psikososyal müdahaleleri yürütmek, c. Gezici ekip faaliyetlerine katılmak, d. Yataklı tedavi gerektirecek bir kötüye gitme durumunda hastanın ilgili kliniğe nakline destek vermek, e. Veri formlarını doldurmak ve ölçekleri (skala) izlemek, f. Ġstatistik / veri toplamak ve değerlendirmek, g. Merkeze devam etmeyen hastaların aileleriyle temasa geçmek ve gerektiğinde merkezden taburculuk sürecini yürütmek, h. Kamuoyu farkındalığını artırma ve damgalamayla mücadele faaliyetleri yürütmek, Sosyal çalıģmacıların görev ve sorumlulukları aģağıdaki gibidir: a. Hizmet alanların bakım planları çerçevesinde ihtiyaçlarının (yasal, sosyal, ekonomik, barınma, istihdam) karģılanmasında kolaylaģtırıcılık bakımından ilgili kurum ve kuruluģlarla temas kurmak, b. Damgalamayla mücadele amacıyla projeler geliģtirmek; gerek olduğunda bu konuyla ilgili kurumlar arası iģbirliğini sağlamak, c. Hasta ve ailelere sosyal ve yasal hakları konusunda destek ve danıģma hizmeti vermek, d. Yaptığı iģlemlerle ilgili kayıtları tutmak. Psikologların görev ve sorumlulukları aģağıdaki gibidir: a. Hizmet alanların rehabilitasyon ve psikososyal programlarını takip etmek ve yazılı kayıtlarını tutmak, b. Hizmet alanların psikometrik analizini yürütmek ve kaydedilen ilerlemeyi izlemek. HemĢirelerin görev ve sorumlulukları aģağıdaki gibidir: a. Hizmet alanların genel sağlık durumunu (diyabet, hipertansiyon vb.) b. Gerektiğinde hizmet alanların genel sağlık tedavilerini uygulamak. UğraĢ terapistlerinin görev ve sorumlulukları aģağıdaki gibidir: a. Hizmet alanlar için bakım planlarına uygun bireysel programlar planlamak ve uygulamak, b. Eğitim ve uğraģ terapisi planlarının yazılı kayıtlarını tutmak.
9 BÖLÜM ĠLE ĠLGĠLĠ YAZILI DÜZENLEMELER Bölüm ile ilgili kullanılan onamlar, formlar vb. düzenlemeler Bölüm Hizmet Kalite Dosyası, Enfeksiyon Kontrol Programı Dosyası ve Hasta Dosyalarında mevcuttur. HĠZMET KALĠTE STANDARTLARI Sağlıkta DönüĢüm Programının ana hedeflerinden biri de sağlık hizmetlerinde sürekli kalite geliģimini sağlamaktır yılında ülkemize özgü bir uygulama olarak performansa dayalı ek ödeme sistemi geliģtirilmiģ, ikinci bir aģama olarak da bu sisteme 2005 yılında sağlık hizmet sunumunda kaliteyi esas alan Kurumsal Performans ve Kaliteyi GeliĢtirme çalıģması ile kalite boyutu eklenmiģtir. Böylece sağlık hizmetine eriģim, hizmet alt yapısı, süreçlerin değerlendirilmesi, hasta memnuniyetinin ölçülmesi ve belirlenen hedeflere ulaģma derecesinin ölçümüne dayalı kapsamlı bir hastane değerlendirme sistemi hayata geçirilmiģtir yılında kamu hastanelerinde hayata geçirilen Kurumsal Performans ve Kaliteyi GeliĢtirme çalıģmasının en önemli parametresini kalite kriterleri oluģturmaktadır. 100 sorudan oluģan kalite kriterleri, 2007 yılı baģında yapılan revizyonla 150 sorudan oluģan bir set halini almıģtır yılında yapılan revizyonda ise 150 sorudan oluģan kalite kriterleri tamamen revize edilerek hem yapısal, hem dizayn hem de metodolojik açıdan yeniden düzenlenmiģtir. Kalite kriterleri Hizmet Kalite Standartları adını alarak toplam 354 standart ve yaklaģık 900 alt bileģenden oluģan bir set halini almıģtır yılı içinde özel hastane ve üniversite hastanelerine yönelik olarak toplam 388 standart ve yaklaģık 1450 alt bileģenden oluģan Özel Hastane Hizmet Kalite Standartları hazırlanarak yayınlanmıģtır. Hizmet Kalite Standartları pek çok uzman tarafından ulusal ve uluslararası kaynaklar doğrultusunda farklı kurumsal yapılanmalar, problemli alanlar, ülke koģulları dikkatle alınarak hazırlanmıģtır. Değerlendiricilerin, hastane kalite temsilcilerinin, farklı çevrelerden çeģitli uzmanların geri bildirimleri, görüģ ve önerileri değerlendirilmekte ve nihayetinde BaĢkanlık ekibinin bugüne kadar edindiği tecrübe de kullanılarak son derece titiz bir çalıģma ile hastanelerimiz için tüm süreçlere ıģık tutan bir değerlendirme aracına ulaģılmaktadır. Hizmet Kalite Standartları ve birlikte yayımlanan rehberler, sağlık hizmeti sunanlara uygulamalarında yol göstermek misyonuna sahip olduğu gibi bu uygulamaların yerinde
10 değerlendirilmesi aģamasında da bir çizelge fonksiyonu görmektedir. Bakanlığa biçilen bu rol ve görevler ıģığında geliģtirilen bu standart ve rehberlerle birlikte hem uygulayıcıların hem de uygulamaları değerlendirecek olan Bakanlık ekiplerinin eğitilmesi sistemin bütüncül anlamda olumlu ve etkin bir yapıya bürünmesini sağlamaktadır. TRSM ĠLE ĠLGĠLĠ HĠZMET KALĠTE STANDARTLARI Fizikî koģullar, araç ve gereç asgarî standardı MADDE 6 - (1) Merkezin kullanımına tahsis edilecek bina; tercihen müstakil, en az 300m 2 toplam kapalı alana sahip ve toplu taģıma araçlarıyla kolay ulaģılabilir, merkezi yerlerde seçilir. Çok katlı binalarda zemin veya zemin katla birlikte birinci katlar kullanılır. Bina yangın önlemleri bakımından ilgili mevzuata uygun olmalıdır. Merkez bünyesinde bulunması gereken alanlar ile fizikî ve donanım asgarî Ģartları Ģunlardır: a) GiriĢ ve karģılama alanı: KarĢılama ve kayıt bankosu, güvenlik personeli için ayrılmıģ kontrol ve bekleme alanı, duyuru panosu, hasta ve yakınları için yeterli oturma grubu bulunan, hizmete uygun Ģekilde tefriģ edilmiģ bir bekleme mahallinden oluģan alandır. b) Grup terapi alanı: Grup terapileri, genel toplantı ve eğitimlerin yapılabileceği, yeterli sayıda sandalye, masa, duvar tipi ve ayaklı taģınabilir yazı tahtası gibi gerekli donanıma sahip, yeterli büyüklükte alandır. c) UğraĢ terapi odaları/rehabilitasyon alanı: En az 1 (bir) adet olmak üzere içerisinde lavabo, kolay temizlenebilen masalar, yeterli sayıda tabure ya da sandalye, duvara monte sergileme rafları, duvar panosu, kilitli malzeme dolapları ve uğraģının türüne göre Ģövaleler, çeģitli resim gereçleri, ahģap ve takı gereçleri, nota sehpaları, müzik aletleri ve benzeri donanım olan yeterli alana sahip mekândır. Hasta sayısına ve uğraģının özelliğine göre birden fazla uğraģ terapi odası yapılandırılabilir. ç) Kütüphane ve okuma salonu: Okuma ve internet kullanımına uygun yeterli sayıda masa, sandalye, duvar panosu, bilgisayar ve kitaplıkların olduğu yeterli büyüklüğe sahip mekândır. d) Yemek alanı ve terapi mutfağı: Hasta ve görevli personel için öğle yemeği piģirilmesi ya da dağıtımını sağlayacak ve aynı zamanda gönüllü hasta ailelerinin,
11 gönüllülerin ve hastaların çalıģmasına ve uğraģı eğitimine uygun yeterli donanım ve büyüklüğe haiz alandır. e) Çok amaçlı salon: Hastaların dinlenme amacı ile kullanabilecekleri oturma alanları olan mekândır. f) Hasta gözlem odası: Ġlaç etkisiyle uyuma-nöbet gibi durumlarda tedavi yapılabilecek donanıma haiz ve sonrasında hastanın dinlenebileceği mekândır. g) Spor alanları: Bina içerisinde bulunması zorunlu olmayan ancak mümkün olması halinde havalandırması sağlanmıģ, duģ ve giyinme alanlarını da içeren hastaların spor yapmasına elveriģli olarak yapılandırılmıģ alandır. ğ) GörüĢme odası: En az 1 (bir) adet olmak üzere hekim ile hastanın görüģebileceği Ģekilde yapılandırılmıģ ve kilitli kiģisel dolaplar, masa, sandalye, bilgisayar ve dosya dolabı bulunan mekândır. h) Ekip Odası: Merkezde görevli hemģire, psikolog, sosyal çalıģmacı ve iģ uğraģ terapisti ve/veya usta öğretici için; en az 1 (bir) adet olmak üzere dosyalama ve arģivleme iģlemlerine uygun dolap, bilgisayar ve donanımları, oturma grubu ve kilitli kiģisel dolaplar bulunan mekândır. (2) Merkezde ayrıca, temizlik malzemelerinin depolandığı bir oda ayrılmalı ve hasta, hasta yakınları ve personel için yeterli sayıda lavabo ve tuvalet bulunmalı ve gerektiğinde duģ imkânları sağlanmalıdır. UlaĢım aracı tahsisi MADDE 7 - (1) Merkez tarafından gezici hizmet vermek üzere görevlendirilen ekibin ulaģımı ile gerektiğinde hizmet verilen hastaların yaģadıkları ortamdan merkeze ve merkezden yaģadıkları ortama nakli için kullanılmak üzere bir hasta nakil aracı tahsisi yapılır. Gerekli koordinasyon sağlanmak kaydıyla, evde sağlık hizmeti veren müdürlük veya sağlık tesislerindeki, evde sağlık hizmeti için tahsis edilmiģ, ulaģım ve nakil araçlarının ortak kullanımı sağlanır. Acil durumlardaki hasta nakilleri için 112 ambulans hizmetlerinden yararlanılır. (2) UlaĢım ve hasta nakil hizmetleri, ilgili mevzuata uygun olarak hizmet alımı veya kiralama yoluyla gerçekleģtirilebilir.
12 TRSM YE KABUL EDĠLEN HASTAYA EKĠP YAKLAġIMI 1. MÜDAHALELER a. Aile desteği; eğitim verir. konuda desteklenir. aralıklarla gözden geçirilir, mümkün olduğunda destek verilir. talarıyla ve hastalığın getirdiği zorluklarla ilgili ihtiyaçları düzenli düzenli aralıklarla gözden geçirilir, ilgili hizmetlerden yararlanmaları için gerekli kurumlarla iģbirliği yapılır. b. İlaç tedavisi; hekimine aittir. visi psikiyatrist ve ilgili diğer sağlık personeli tarafından izlenir. bilgileri hakkında bilgilendirilir. lası yan etkilerle ilgili bilgi verilir ve açıklama yapılır. kullanımı, hatırlatıcı araçlar ve rutin oluģturulması ) hakkında bilgi verilir. kutularının c. Fiziksel sağlık bakımı; hizmet alan bütün bireylerin aile hekimine kaydedilmesi için gayret sarf edilir. eder ve destekler. 2. basamak sağlık kuruluģları ile koordinasyon sağlanır. sültasyon için d. Psikososyal müdahaleler; Psikososyal müdahalelerin içerisinde hem bireysel terapi hem de grup terapisi yer alır. Grup terapisi, kalifiye bir ruh sağlığı çalıģanı veya terapist tarafından grup ortamında verilen terapi olarak
13 tanımlanmaktadır. Gerek grup gerek bireysel terapilere katılımın amacı kiģi tarafından bakım planında belirlenen hedeflerin gerçekleģtirilmesidir. 2. PSĠKOEĞĠTĠM yapılır. Bu bilgilere hastalık riskini tetiklediği veya artırdığı bilinen faktörler ve hastalık ve alevlenme riskini azaltıcı faktörler ile ilgili bilgiler de dahil edilir. alanlara ve ailelerine sunulur. 3. REHABĠLĠTASYON a) UğraĢı aktiviteleri ve eğitim ihtiyaçları iģe veya okula dönme, beceri geliģtirme ve sosyal etkileģim çalıģmaları ile bu ihtiyaçları gidermenin önünde yer alan engellerin üstesinden gelinmesine dönük stratejiler de plana dahil edilir. durumlarda bu birimlere sevk yapılır. vcut olan ve eğitim ve uğraģ terapisi hedeflerine ulaģılması önünde engel doğuran ayrımcılık ve damgalama ile mücadele adına hizmet alanlar adına savunuculuk çalıģmaları yürütülür b) Gündelik yaģam aktiviteleri delik yaģam ihtiyaçlarını bağımsız olarak karģılamalarını ve iyilik halinin azamiye çıkarılmasını sağlayacak biçimde görmelerini sağlamaktır. zayıf ve savunmasız yönleri ile bunlarla baģ etme stratejileri de plana dahil edilir. bakım verenler ile iģbirliği içerisinde hizmet alanlara uygulamalı destek verilir. c) Sosyal içerme vermelerini sağlayacak hale gelmelerinin sağlamak adına hizmet alanlarla birlikte çalıģmaktır. çalıģmalara yer verilir. Bu kavramda tecrit ve marjinalleģtirmenin azaltılması, hizmet alanların toplumda bağlarının güçlendirilmesi ve özgüvenlerinin artırılması yönündeki stratejiler de plana dahil edilir.
14 d) Alevlenmenin önlenmesi tetiklediği bilinen faktörler ve alevlenme riskini azaltma stratejileri de bu önleme planlarına dahil edilir. gerekli hizmetlere eriģim konusunda bilgi verilir. bir nüshası hizmet alana ve ailesine verilir. eriģimine açık olur, planın e) Psikolojik terapiler yapılırken bir tedavi seçeneği olarak düģünülür. de psikolojik terapi hizmeti verilmesine; hastanın ihtiyaçlarına, personelin eğitim durumuna ve mevcut kaynaklara bağlı olarak karar verilir. 4. ĠġBĠRLĠĞĠ VE BAĞLANTILAR a )Birinci basamak sağlık merkezleri ile iģbirliği yapılır. b )Yataklı tedavi zlenmesi konusunda, aile hekimleri ve toplum sevklerini kabul eder. ne personeli ile TRSM personeli arasında gerekli bütün bilgilerin paylaģılmasının sağlanması amacıyla tedavi esnasında hastane personeli ile TRSM personeli arasında iletiģim kurulur. Yataklı tedavi birimlerinden taburculuk veya TRSM hizmetlerinin sonlandırılması
15 hizmet alanlar ve aileleri ile birlikte yapılır. sürecinin bir parçası olan TRSM ile birlikte yapılır ve hastalar en kısa süre içerisinde görülür. ldikten sonra izlem düzenlemeleri, toplum destek kuruluģları ve aile hekimleri ile birlikte ve hastalarla ve aileleriyle iģbirliği içerisinde yapılır. c) Kurumlar arası iģbirliği elediyeler, istihdam kurumu, aile ve sosyal politikalar birimleri, eğitim birimleri, STK lar vb.) arasında iģbirliği kurulmasına çalıģılır.
TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZLERĠ ĠÇĠN ÇALIġMA REHBERĠ ÇALIġMA GRUBU * Dr. Akfer Karaoğlan Kahiloğulları Cassie REDLICH Dr. M. Emre YATMAN Esra AKÇAY Dr. Ledia LÄZERI Dr. Matt MUIJEN Mustafa YÜKSEL Nevin DERMAN
ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNERGESİ Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu yönerge, Adıyaman Üniversitesi Senatosunun 07.09.2010 tarih 2010/15 sayılı oturumunun 7 nolu