Latin Amerika Edebiyatındaki Patlamaya İlham Veren Usta Yazarlar - Oggito
23 Eylül 2017 Edebiyat Kültür Sanat Roman
Latin Amerika Edebiyatındaki Patlamaya İlham Veren Usta Yazarlar
Patlamanın yazarlarını etkileyen herkes yirminci yüzyılda yaşamamıştır. Vargas Llosa’da Flaubert’i, Cortázar’da Edgar Allen Poe’yu, Fuentes’te Cervantes’i görmek şaşırtıcı değildir.
Latin Amerika 1960’lı yıllarda başlayan büyük bir edebiyat patlaması yaşadı. Siyasi baskı altında çalışan yazarlar bütün dünyayı etkisi altına alan bir fenomen haline geldiler. Zaten bu yazarların hemen hemen hepsi büyük protestoların, darbe muhalefetinin aktif katılımcılarındandılar. Gabriel García Márquez, Mario Vargas Llosa, Miguel Angel, Eduardo Galeano gibi isimler yaşanan baskılara eserleriyle karşı çıktılar ve günümüzde de hâlâ merakla izlenen edebi akımların öncüsü oldular. Bu gibi yazarların hem okurları hem de sanatçıları etkilediklerini biliyoruz. Peki onlar kimlerden etkilendi?
Latin Amerika edebiyatı deyince akla gelen ilk yazarlardan biriyle başlayalım: Mario Vargas Llosa. Nobel ödüllü Perulu yazar Llosa Dünyanın Sonunu Getiren Savaş, And Dağları’nda Terör, Yeşil Ev gibi pek çok bilinen romanın yazarıdır. Bazı romanları filme de uyarlandı. Llosa onda büyük etkisi olan yazarın William Faulkner olduğunu kabul ediyor. Llosa, Faulkner’ın kitaplarını okurken yanından kalem-kâğıdını ayırmadığını, sürekli satır altlarını çizdiğini ya da defterine not aldığını söyler. Amacı, Faulkner’ın romanlarının yapısını rasyonel bir şekilde yeniden oluşturmak ve karmaşık kronolojisini ve bakış açısını anlamaktır. Vargas Llosa’nın ilk romanlarında Faulkner tarzı teknikleri görmek mümkün: The Time of Hero romanındaki bakış açısı belirsizlikleri, Yeşil Ev’deki bazı bölümlerin Abşalom, Abşalom!’dakilerle bağlantısı gibi benzerlikler bu etkilenmeyi görünür kılar.
Vargas Llosa, öğrencilik yıllarında tuttuğu günlüğüne Faulkner’ın romanlarının geçtiği kurmaca yer olan Yoknapatawpha’nın ona derslerden daha çok şey öğrettiğini yazar. Fakat ilginçtir ki kendi Yoknapatwpha’sını yaratmaya karar veren yazar Vargas Llosa değil García Márquez olur. Macondo, García Márquez’in Faulkner’dan öğrendiklerini yansıtabildiği bir yer olur. Latin Amerikalı yazarları etkileyen tek kişi Faulkner değildir. Virginia Woolf, Franz Kafka ve James Joyce gibi yazarlar da bu patlamada etkili olmuştur. Örneğin García Márquez, Virginia Woolf’tan karakterlerin bilinçlerinin zaman içinde nasıl değiştiğini, geçmişi araştırırken kendini gelecekte de nasıl hayal ettiklerini gözlemler ve Yüzyıllık Yalnızlık’ta da bunu yansıtır. Kafka ise Dönüşüm kitabıyla o zamanlar hukuk öğrencisi olan García Márquez’i yazar olmaya ikna eder. Joyce’un Ulysses kitabındaki sözcük oyunları ise Guillermo Cabrera Infante’nin Tres Tristes Tigres romanı için ilham kaynağı olur.
Patlamanın yazarlarını etkileyen herkes yirminci yüzyılda yaşamamıştır. Vargas Llosa’da Flaubert’i, Cortázar’da Edgar Allan Poe’yu, Fuentes’te Cervantes’i görmek şaşırtıcı değildir. Latin Amerika’nın önceki yazarları da kendilerinden sonra gelen kuşaklara ilham verir. García Márquez’in büyülü gerçekliğinin öncüsü Kübalı yazar Alejo Carpentier’in “harika gerçekliği”dir. Borges’in Cortázar’ın eserlerinde yaşadığı söylenir. Fuentes ise Meksika devrimi yazarlarından etkilenir. Özgün bir şeyler üretmeyi amaçlayan Latin Amerika Patlaması yazarları edebiyatı işi ustalarından öğrendi ve kendi akımlarında var olan biçimlere yeni bir soluk kattı. Klasik ve yeniliği bir araya getirdi ve böylelikle tüm dünyayı saran ve uzun yıllar süren bir akımın öncüler olmayı başardılar.
Einstein'ın mutluluk formülleri yaklaş..