Benelux Nedir? ⋆ Bilgiustam
ya da daha doğru bir yazılış ile Benelux, aslında Benelux Birliği olarak bilinir. Bu ifade biçimi söz konusu kurumun resmi olarak kayıtlarda yer alan halidir. Avrupa Birliği’ne hayat veren 6 kurucu üye ülkeden 3’ü, Benelux adı altında belirli bir amaç için bir araya gelip ortaklık tesis etmişlerdir. Bunun en önemli nedenlerinin başında, Benelux Birliği’ni kuran ve de bunu oluşturan ülkelerin son derece küçük ülkeler olmasıdır. Buradaki küçüklük ekonomi bazlı olmasa da coğrafi bazlı değerlendirilebilir. Aslında ekonomik olarak da bir araya gelen bu 3 ülke komşuları olan sanayi devleri Almanya ve de Fransa ile karşılaştırılınca son derece küçük ülkeler olarak göze çarpmaktadırlar.
Bu yüzden kendilerini daha da güvende hissetmek için kültürel ve de tarihi anlamda birbirleri ile son derece benzerlik gösteren ve de Avrupa’da kader birliği yapmış olan Hollanda, Belçika ve de Lüksemburg ”Benelux” adı altında bir ortak arayış içine girmiştir. Benelux adı da bu ülkelerin isimlerinden oluşturulmuş bir kısaltmadır; Belgique (BE), Nederland (NE) ve Luxembourg (LUX). Görüldüğü üzere ülkelerin isimlerini bir araya getirerek türetilen bu isim, aslında Avrupa Birliği’nin bir küçük versiyonudur. Hatta bu versiyon Avrupa Birliği’nin çok öncesinde hayata geçmiştir.
Ekonomik ve de politik temeller üzerine kurulu olan Benelux Birliği kendi içinde kendisini oluşturan devletler arası çeşitli imtiyazları da barındırır. Bunlar arasında günümüz Avrupa’sı içinde de geçerli olan gümrük birliği dahi bulunur. İlk olarak 5 Eylül 1944 tarihinde ki henüz II. Dünya Savaşı sona ermemişken kurulan bu ittifak, halen de resmi olarak sürmektedir.
Her ne kadar halen var olsa da bu ülkelerin Avrupa Birliği’ni kuran ülkeler arasında yer alması ve de Birlik içinde serbest dolaşımın zaten başarılı bir şekilde gerçekleştiriliyor olması, aslında Benelux Birliği‘ni kısmen de olsa etkisiz bir kuruma dönüştürür. Birlik, tıpkı Avrupa Birliği gibi bir yapıya sahiptir. Bu anlamda resmi dilleri dahi vardır. Bunlar Fransızca, Flamanca ve de son olarak bir ekleme yapılarak Almanca olarak belirlenmiştir.
1944 yılında akdedilen bu sözleşme, 1 Ocak 1948 tarihinde gümrük birliğini hayata geçirmiştir. Aslında bu izlenen yol Avrupa Birliği’ne de referans olmuştur dersek abartmış olmayız. 3 ülkenin bir araya gelerek oluşturduğu bu topluluk günümüzde 30 milyonluk bir nüfusa sahiptir. Bu nüfus ve de elde edilen ticari gelirler de hesaba katılırsa Birlik içi ticari hacmin yıllık 1,5 trilyon dolara vardığı da söylenebilir.
Benelux içi kişi başına düşen milli gelir ise 49 bin Amerikan doları seviyelerindedir ki, bu ortalaması 25 bin Amerikan doları olan Avrupa Birliği’nin yaklaşık iki katıdır. Benelux, her anlamda bir küçük Avrupa Birliği’dir. Bu kurum Avrupa Birliği’ne giden yolda çok büyük bir referans görevi görmüştür.