Günümüz Müslüman Toplumlarındaki Grupculuk ve Tarihsel Temeler..
Eklenme Tarihi: 23.06.2020 08:21:40 - Güncellenme Tarihi: 03.07.2020 17:11:03
Takdim: Peygamber efendimizin ortaya koyduğu bireysel hakların korunması ve adaletin gerçekleştirilmesine yönelik çabaların kısa bir süre sonra nasıl tekrar karşı devrimle cahili sisteme (kabilevi-ebevi-patrimonyalyaıya) dönüştünün tahlilini yaparsak, günümüzdeki grupların/cemaatlerin de yapısını anlamak kolaylaşır.
Bu amaçla daha önce İslamiyet’in ilk yüzyılında üç büyük iç çatışmanın ortaya çıkardığı fikri ve siyasi gerilimlerisiyaset felsefesinin metafiziksel ve epistemolojik boyutu açısından tahliline “giriş” yapıp kamuoyuyla paylaşmıştık. O metin, “Peygamberimizin veda hutbesiyle ortadan kaldırdığı cahili (ebevi/kabilevi/patrimonyal) yapıya tekrar dönülen karşı bir devrim yapıldı” ile bitmişti. Şimdi bu tespiti siyaset felsefesinin metafiziksel ve epistemolojik boyutları açısından tahlil edelim.
Bu tutum peygamberimizin dini ve siyasi ıslahatlarıyla ortaya koyduğu yeni düzene karşı devrimi yapan Emevi tutumunda görülür. Emevi kabileciliğinin gelenek, tarih ve tecrübeyi esas aldığı ortadadır. Buna karşı İslam siyaset felsefesinin ilk özgürlükçü ve protest metni olan “Kader Risalesi”ndeHasan Basri insan eylemlerinden sorumludur diyerek bireysel ve sivil dirineşi vardır. Basri’nin karar veren, eyleyen ve sorumluluk alan insanın yaptıklarını ilahi bir kadere yaslamasının hiçbir anlamı olmadığı tezini politik rasyonalizmle; determinist-cebri öğretiyi savunan Emevilerinbakış açısını ve aklın politik dünyadaki rolüne kuşkuyla baktığını politik irrasyonalizm olarak okuyabiliriz.
Yönetimi (Hilafeti) eline geçiren Emeviler, irade hürriyetini kabul etmeyen ve her şeyin önceden Allah tarafından takdir edildiğini, insanın irade ve seçme kudretinin olmadığını savunan Cebriyye öğretisi ile meşruiyetlerini sağlamaya çalışmışlardır. Emevilerdeterminizmi desteklemiştir, çünkü insan özgürlüğü ve girişkenliği üzerinde ısrar edilmesinin kendilerini yerlerinden edeceğinden korkmuşlardır da diyebiliriz.
Mevlüt Uyanık enpolitik köşeyazısı Siyaset Felsefe Müslüman Toplumları Grupculuk