Persepolis, etkileyici mimarisi ile Ahameniş İmparatorluğu?nun son başkentiydi. İran?ın Şiraz şehrinin 70 km. Kuzeydoğusunda yer alan Persepolis, MÖ 6. yüzyılın sonlarında kurulmuş ve Pers İmparatorluğu?na başkentlik etmiş, çağının gıpta edilen başkentiydi. Ünlü Pers Kralı I. Darius tarafından yaptırılan Persepolis, görkemli saray kalıntıları, etkileyici duvar süslemeleri ve heykelleri ile Pers sanatını, gücünü gözler önüne seriyor.
Kralların kralı olan I. Darius, Anadolu?nun batısından Hindistan?a kadar uzanan geniş ve görkemli bir imparatorluk kurdu. Kralı Darius gücünün zirvesindeyken başkent Persepolis?te, bugün İranlıların Taht-ı Cemşid olarak adlandırdıkları büyük bir taht ile güç ve görkemini simgeleyen etkileyici saray kompleksi yaptırdı. Mezopotamya mimarisinden ilham alarak MÖ 518-516 yılları arasında yapılan saray, İran tarihinin en görkemli döneminin kalıntılarının izlerini taşıyordu.
Persepolis?te kral sarayları, taşıma toprakla yapılan, tepesi 473 metre uzunlukta, 86 metre genişlikte ve 13 metre yüksekliği olan yapay bir tepe üzerinde kurulmuş. 150 yıl boyunca yapımı süren Persepolis, Darius?dan sonra tahta çıkan I. Serhas (Xerxes) ve Artakserkses (Ardaşir) tarafından büyütülmeye devam edilmiş.
UNESCO Dünya Mirası Listesi?nde yer alan antik şehrin duvarlarındaki etkileyici kabartmaların her biri başlı başına bir sanat eseri. Efsanevi antik kentin girişinde ziyaretçileri karşılayan dev heykeller bulunuyor. Persepolis?in en görkemli yerlerinden biri olan ve sarayların bulunduğu taraçaya giden iki geniş yan duvarları kabartma heykellerle dolu Tüm Milletler Kapısı (Gate of All Nations) oldukça etkileyici. Büyük sütun kaideler üzerinde bulunan, iyilik sembolü olan yarı insan bir savaşçı ile kötülük sembolü olan bir canavarın mücadelesini ve iyilik sembolünün zaferini anlatan heykeller, Perslerin inançlarını yansıtıyor.
Toprak altında kaldığı için bugüne kadar gelmiş olan, 10 bin kişilik tören salonu Apadama?nın duvarlarındaki kabartmalar Perslerin eriştiği gücü anlatıyor. Dara?nın Mısır?daki ocaklardan getirilen blok taşlarla yapılmış tören salonunda, başlıklarında boğa ve insan figürleri olan 100 sütun bulunuyordu. Kapıdaki sütunların önünde, yüzleri insan şeklinde olan iki boğa heykelinin olduğu bugünkü kalıntılardan anlaşılıyor.
Saray o kadar büyük inşa edilmişti ki, o devirde böylesi büyük bir kapalı salon başka hiçbir sarayda yoktu. Nevruz kutlamalarında Hindistan?dan Afrika?ya 23 bölgeden gelmiş heyetlerin Pers Kralına sadakatlerini sunuşlarını anlatan kabartmalar günümüze kadar ulaşmış.
Darius?dan sonra tahta çıkan I. Serhas (Xerxes) ve Artakserkses (Ardaşir) ise şehri daha da büyüterek bazıları günümüze kadar gelen olağanüstü anıtlarla donatmışlar. Toprakları Hindistan?dan Etiyopya?ya kadar uzanan Pers-Ahemeniş İmparatorluğu?nun bu görkemli şehri, Büyük İskender tarafından MÖ 330?da yakıp yıkana kadar ününü sürdürdü.
Farsçada Taht-ı Çemşid (Çemşid?in tahtı) diye adlandırılan, İran?ın Persepolis tarihi kenti, 1979 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi?ne alınmış. Persepolis, İran?ın Şiraz şehrinin 55 km kuzeydoğusunda bulunuyor.