Yeraltı maden işinde çalışmanın avantajı
Soru: 1984 doğumluyum. İlk sigortam 5 Şubat 2002’de yapıldı. Yerüstünden 1200 gün prim ödemem var. Yeraltı girişim 21 Aralık 2009’da oldu. Yaklaşık 3770 gün de yeraltında çalışırken prim ödemem var. Kaç yaşında emekli olurum? Mustafa KAYA
Cevap: Yeraltı maden işi çalışmanızla emekli olmanız avantajlı. Çünkü yeraltı maden işlerindeki çalışmada, toplumda yıpranma olarak tanımlanan, teknik ismi ‘Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHZ)’ olan ve ilave olarak verilen hizmet süresi oldukça yüksek. Özellikle 1 Ekim 2008’den itibaren yeraltı işlerinde çalışanlar için belirlenen düşük yaş haddi de göz önüne alındığında, yeraltı işlerinde çalışmanın çok avantajlı olduğu söylenebilir.
1 Ekim 2008’den sonra maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışmaya başlayanlar, emekli olmak için 20 yıl sigortalılık süresi 7200 gün prim ödeme ve 50 yaş şartlarına tabi bulunuyor. Ancak buradaki 20 yıllık sigortalılık süresinin tamamının maden işyerinin yeraltı işinde geçmesi zorunlu değilken, 7200 gün primin sadece yeraltı maden işindeki çalışmayla ödenmesi gerekiyor. Maden işyerinin yeraltı işinde ödenen primin yarısı (yüzde 50’si), FHZ olarak prim gün sayısına ekleniyor. Ayrıca yeraltı maden işlerinde en az 1800 gün prim ödemesi, olanların hak kazandığı FHZ, emeklilikte aranan yaş haddinden düşülüyor.
6 AY DAHA ERKEN
Bu durumda, yeraltı maden işinde 1030 gün daha prim ödeyerek, yeraltı işindeki priminizi 4800 güne tamamlamanız halinde, yeraltı çalışmanızla ödediğiniz 4800 gün primin yarısı olan 2400 gün (4800/2) FHZ, prim ödeme gün sayınıza ekleneceğinden, 4800 gün priminiz 7200 güne (4800+2400) yükselecek ve prim şartını sağlamış olacaksınız. 2400 gün FHZ’niz emeklilik yaşınız olan 50’den indirildiğinde, emekli olacağınız yaş 43 yaş 4 aya düşecektir. Yeraltı çalışmanızla ödediğiniz primi 4800 güne tamamladıktan sonra prim ödemeseniz de 2027 yılı içinde yaş olarak 43 yaş 4 ayı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Ayrıca primi 4800 güne tamamladıktan sonra çalıştığınız her yıl için emekli olacağınız yaş 6 ay düşecek. Yani 6 ay daha erken emekli olacaksınız.
7200 GÜN YERİNE 4800
Şayet normal bir işyerinde çalışmaya başlasaydınız 7200 gün prim ödemiş olmanız şartıyla, 60 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olacaktınız. Ancak yeraltı maden işinde çalıştığınız için 7200 gün yerine 4800 gün, 60 yaş yerine de 43 yaş 4 ayı doldurduğunuzda yani yaklaşık 17 yıl önce emekli olacaksınız. Hatta yeraltı işinde 4800 günden fazla prim ödemeniz halinde, emekliliğinizin daha da öne gelmesi mümkün olabilecektir.
EŞTEN AYLIK ALIRKEN BABADAN DA AYLIK BAĞLATILABİLİR Mİ?
Soru: Emekli maaşım yok, herhangi bir işte de çalışmıyorum. SSK emeklisi eşimin 7 Ocak 2019’da vefatı üzerine eşimden aylık bağlandı. Bağkur emeklisiyken 5 Nisan 1994’te vefat eden babamdan da aylık bağlatabilir miyim? Murşide PALTALI
Cevap: Babanızdan daha önce hiç yetim aylığı bağlatmamışsanız, maalesef bugün babanızdan aylık bağlatamazsınız. Ancak tercih ettiğiniz aylığı alma hakkınız var. Şayet 1 Ekim 2008’den önce babanızdan aylık bağlatmış ve aylığınız hak sahipliğini kaybetmeniz (evlilik, sigortalı olma vb sebeple) nedeniyle kesilmiş olsaydı, bugün babanızdan da tekrar aylık bağlatabilirdiniz.
ERKEKTE 25 YIL SİGORTALILIK SÜRESİ ARANIYOR
Soru: 2 Ocak 1975 doğumluyum. SSK başlangıç tarihim 1 Eylül 1987’de oldu. 4585 gün prim ödemem var. 1995-1997 arası 18 ay askerlik yaptım. Askerliğimi borçlansam sigorta başlangıcım ne olur? Ne zamane emekli olabilirim? Ecevit BULUT
Cevap: Askerliğinizi sigorta başlangıç tarihinden sonra yaptığınızdan, borçlanma sigorta başlangıç tarihinizi, dolayısıyla emekli olma şartlarınızı değiştirmez. Sadece prim gün sayınızı artırır. 1987 yılındaki girişinizde adınıza prim ödemesi varsa, emekli olmak için 25 yıl sigortalılık süresi, 5375 gün prim ödeme ve 50 yaş şartlarına tabisiniz. 790 gün daha prim ödeyerek priminizi 5375 güne tamamlamanız şartıyla, 50 yaşınızı dolduracağınız 2 Ocak 2025’te emekli olabilirsiniz.
HER AY FARKLI AYLIK YATMASI NORMAL DEĞİL
Soru: Hastaneye, doktora gitmediğim ve herhangi bir ilaç almadığım halde, her ay emekli aylığım farklı geliyor. Örneğin; mart ayında 2.400 lira almışken, nisanda 2.180 lira emekli maaşı yatırıldı. Emekli aylığımın, neden her ay farklı geldiğini öğrenmek istiyorum. Behçet Cemal GÖBÜLÜKOĞLU
Cevap: Sağlık yardımı ve ilaç almadığınız halde, her ay emekli aylığınızın farkı tutarda yatırılması normal değil. Şayet emekli aylığınıza haciz konulması için bir muvafakatiniz de yoksa yani, her hangi bir borcunuzdan dolayı kesinti de yapılmıyorsa, emekli aylığınızın düşmemesi lazım. E-devlet şifrenizle SGK’nın sitesine girerek, emekli aylığınızdan yapılan kesintilerin mahiyetini öğrenebileceğiniz gibi bulunduğunuz yerdeki sosyal güvenlik il veya merkez müdürlüğüne durumu anlatan bir dilekçe ile başvurmanız halinde, dosyanız incelenir ve emekli aylığınızdan yapılan kesintilerin mahiyeti, tarafınıza bildirilir.
HİZMET TESPİT DAVASIYLA ERKEN EMEKLİ OLUNUR MU?
Soru: 29 Haziran 1968 doğumluyum. SSK başlangıç tarihim 1 Ocak 1990. Ancak maalesef işveren işe girişimi bildirmiş ama prim yatırmamış. Şuanda 7550 gün prim ödemem var. Ne yapmam gerekiyor? Uğur ÖNALMIŞ
Cevap: Sigorta başlangıç tarihi kişi adına ilk defa uzun vadeli sigorta kollarına (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına) prim ödenen gündür. Bu nedenle işverenin ilk defa SGK’ya çalışma süresi bildirdiği günü bilmeden, hangi şartlarla emekli olacağınızın hesaplanması mümkün değil. Girişinizi bildiren ancak çalışma süresini bildirmeyen işveren, daha sonra çalışma süresini bildirmişse, bu durumu yeni öğrendiğiniz iddiası ile hizmet tespit davası açabilirsiniz. Mahkemede belge veya şahitle çalışmanızı kanıtlayıp bir gün bile kazansanız, başlangıç tarihiniz 1 Ocak 1990 olur. Emekli olmak için 25 yıl sigortalılık süresi, 5525 gün prim ödeme ve 52 yaş şartlarına tabi olursunuz. Davayı kazandıktan sonra aranan şartları sağlamış olacağınızdan, yargı yoluyla emekliliğiniz mümkün.
PRİM YETERLİ 54 YAŞINIZI DOLDURACAĞINIZ TARİHTE EMEKLİSİNİZ
Soru: 1974 doğumluyum. SSK başlangıç tarihim 12 Ocak 1993. Toplam 6056 gün prim ödemem var. Acaba ne zaman emekli olabilirim? Rüstem KUŞ
Cevap: Emekli olmak için 25 yıl sigortalılık süresi, 5675 gün prim ödeme ve 54 yaş şartlarına tabisiniz. Priminiz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de 2028’de 54 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
EMEKLİLİKTE 60 YAŞ ŞARTI!
Soru: 1 Mayıs 1974 doğumluyum. Sigorta başlangıç tarihim 2 Nisan 2002. Toplam 6049 gün prim ödemem var. Halen çalışmaktayım. Özel güvenlik görevlisiyim. 1996 yılında 18 ay askerlik yaptım. Ne zaman emekli olabilirim? Mehmet YILDIRIM
Cevap: Emekli olmak için 7000 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. 951 gün daha prim ödeyerek priminizi 7000 güne tamamlamanız şartıyla, 60 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Ayrıca 4500 günden fazla priminiz olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de yine aynı tarihte yani 60 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olmanız da mümkün.
8500 GÜN PRİM OLSA DA 53 YAŞ BEKLENECEK
Soru: 27 Nisan 1972 doğumluyum. SSK başlangıç tarihim Ağustos 1991. Toplam 8500 gün prim ödemem var. Sigortamı iki sene önce dondurdum, günümü bekliyorum. Ne zaman emekli olabilirim? FARNELLİ
Cevap: Sorunuzu erkek okur olduğunuz varsayıma göre cevaplandırıyoruz. Emekli olmak için 25 yıl sigortalılık süresi, 5600 gün prim ödeme ve 53 yaş şartlarına tabisiniz. Priminiz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de 53 yaşınızı dolduracağınız 27 Nisan 2025’te emekli olabilirsiniz.
EMEKLİLİK HAKKIYLA KIDEMİ ALIP İŞTEN AYRILMAK MÜMKÜN MÜ?
Soru: 1997-2000 yılları arası tarım Bağkurum var. 2000 yılında SSK’lı oldum ve halen SSK’lı olarak çalışıyorum. 2018 yılından itibaren sürekli işçi kadrosuna geçtim. 2022’de 25 yıllık hizmet sürem doluyor. Kendi isteğimle işten ayrılırsam, kıdem tazminatı alabilir miyim? Mehmet ZEYBEK
Cevap: Emekli olmak için aranan şartlardan, yaş dışındakileri sağlayanlar, işlerinden kıdem tazminatı alarak ayrılabiliyor. 5900 gün prim ödemeniz varsa, 2022’de 25 yıllık sigortalılık sürenizi dolduracağınız tarihte işinizden kıdem tazminatı alarak ayrılabilirsiniz. Ayrıca, bir başka emeklilik seçeneğiniz de 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarıdır. 15 yıl sigortalılık süreniz olduğundan 3600 gün prim ödemeniz varsa (sorunuzda olduğu anlaşılıyor), istediğiniz zaman işinizden kıdem tazminatı alarak ayrılabilirsiniz.
290 GÜN DAHA PRİM ÖDEYİP 57 YAŞINIZI DOLDURACAKSINIZ
Soru: 10 Ekim 1978 doğumluyum. 15 Kasım 1998 tarihinde vekil öğretmen olarak Emekli Sandığı girişim var. 210 gün 4C’den sigortam bulunuyor. 22 Haziran 2004’te SSK’lı çalışmaya başladım ve SSK’ya 5400 gün prim ödedim. Kaç yaşında ve hangi şartlarda emekli olabilirim? Kamil KANSIZ
Cevap: Emekli olmak için 25 yıl sigortalılık süresi, 5900 gün prim ödeme ve 57 yaş şartlarına tabisiniz. 290 gün daha prödeyerek 4/C ile birlikte 5610 gün olan prim ödemenizi 5900 güne tamamlamanız şartıyla, 57 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.