DEVLET TAPINMASI VE BEKÂ SORUNU
Posted on 18 Mart 2019 by Mustafa Erdoğan
Devlete tapınmak 16. yüzyıldan itibaren modern devletin ortaya çıkışıyla yakından bağlantılıdır. Bunu derken, elbette, modernliğin doğum yeri olan Avrupa’da insanların fiilen devlete taptıklarını kast etmiyorum. Anlatmak istediğim, modern devletin Avrupa’da doğmasıyla başlayan gelişmeler sonucunda, devletin kendi hayatları üzerinde kurduğu kapsamlı kontrolün insanlar tarafından içselleştirilmiş olduğu ve bu kapsamlı kontrolün tanrısallığı çağrıştırdığıdır. Buna karşılık Türkiye’de –ve muhtemelen başka bazı Doğu toplumlarında da- devlete nerdeyse fiilen tapınmak sözkonusudur.
Nitekim, Alman hukukçu ve siyaset teorisyeni Carl Schmitt de vaktiyle ”modern devlet teorisinin bütün önemli kavramlarının dünyevileştirilmiş ilahiyat kavramları olduğu”nu yazmıştı. Öyle olduğunun iyi bir kanıtı, Jean Bodin’den başlayarak modern düşünürlerin ‘’egemenlik’’i kavramsallaştırma şeklidir. Bu kavramsal dünyada ‘’egemenlik’’ neredeyse Tanrı’nın ‘’kâdir-i mutlak’’ olmasına karşılık gelmektedir. Nasıl ki Tanrı’nın her şeye gücü yeter; aynı şekilde devletin de gücünün yetmediği, elinin uzanmadığı bir hayat alanı yoktur günümüzde. Sadece bu da değil, devlet de Tanrı gibi her şeyi görür, duyar, bilir. O da ‘’âlim-i küll’’dür yani.