Disiplin Soruşturmasında Savunma Ne Zaman Alınmalıdır ?
657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yer alan mevzuat hükümlerine göre yapılan Disiplin soruşturmalarında disiplin amirlerinin ve soruşturmayı yürüten muhakiklerin en fazla hata yaptıkları noktalardan biriside son savunma aşamasında yaşanmaktadır.Savunma için memura yeterli süre verilmemesi,son savunmaya davet yazısında savunma verilecek olan konulara tam olarak yer verilmemesi v.b bir çok sebeplerden dolayı mahkemelerce verilen disiplin cezaları iptal edilebilmektedir.
Disiplin soruşturması esnasında alınacak olan savunmada hakkında soruşturma yapılan konuya ilişkin tüm deliller değerlendirilip konuya ilişkin tüm tanıklardan dinlendikten sonra en son aşamada savunma alınmalıdır.Şahitlerin veya şikayetçinin iddia ettikleri hususlar varsa bu hususlar hakkında hakkında soruşturma yapılana gerekli bilgi aktarılmalı ve konuya ilişkin kişinin savunma yapması sağlanmalıdır.
Tanıkların veya şikayetçinin iddia ettiği olaylarla alakalı olarak soruşturma yapılan kişinin savunması alınmadan verilen ceza savunma hakkının ihlali olarak görüleceğinden ilgili disiplin cezasının mahkemelerce iptal edilmesi mümkündür.
Yazımız ekinde yer alan danıştay kararında da benzer bir durumda verilen ceza iptal edilmiştir.Soruşturma esnasında önce hakkında soruşturma yapılan kişinin ifadesine başvurulmuş daha sonra ise tanıkların ifadesi alınmıştır.Hakkında soruşturma yapılan kişi tanıkların ifadesinde yer alan hususlar hakkında bilgilendirilmeden ifade verdiğinden ilgili hakkında verilen disiplin cezası iptal edilmiştir.
Esas : 2016/13179
Karar : 2018/545
Karar Tarihi : 05.02.2018
Dava, …… Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi …… Anabilim Dalı Başkanı olarak görev yapmakta olan davacının kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıyla cezalandırılmasına, ancak ilerleyecek derece ve kademesinin olmaması nedeniyle cezanın 1/4 oranında aylıktan kesme cezası şeklinde uygulanmasına ilişkin işleme yapmış olduğu itirazın reddine dair Yükseköğretim Kurulu Disiplin Kurulunun 14.07.2015 tarih ve …… sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; davacıya isnad edilen bir öğretim görevlisine kasıtlı ve sürekli olarak bezdirme ve kötü muamelede bulunmak suretiyle “Amirine ve maiyetindekilere küçük düşürücü ve aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak” ve “Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları ve iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek” fiilinin sübuta erdiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği belirtilmiştir.
Anılan Anayasa hükmünün gerekçesinde, “yapılacak disiplin kovuşturmalarında ve disiplin cezası uygulamasında ilgiliye isnad olunan hususun bildirilmesi, dinlenilmesi, savunmasını yapma imkanı tanınması bu madde ile güvence altına alınmaktadır” ifadelerine yer verilerek, disiplin cezaları ile ilgili olarak savunma hakkı Anayasal güvenceye bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesinin, Avrupa İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme’nin, savunma hakkının önemini ve gereğini vurgulayan 6. maddesini de dikkate alarak savunma hakkının niteliğini vurguladığı, 14/07/1998 günlü, 1997/41, 1998/47 sayılı kararında, herkesin kendisine yönelik isnadın nedeninden ve niteliğinden en kısa zamanda, anladığı bir dille ve ayrıntılı olarak haberdar edilmek hakkına sahip olduğu; olayı, isnadın nedenini ve hukuki niteliğini bilmeyen kişinin kendisini yeterince savunamayacağının açık olduğu, bu hususun, savunma hakkının temelini oluşturduğu belirtilmiştir.
Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı Ve Memurları Disiplin Yönetmeliği’nin 9. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde; “Amirine ve maiyetindekilere karşı küçük düşürücü veya aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak” fiili ile (l) bendinde “Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları veya iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek” fiilinin kademe ilerlemesinin durdurulması cezası gerektiren fiil ve hallet arasında sayılmış; 13. Maddesinde ise, “Yönetici, öğretim elemanı, memur veya diğer personelin bulunduğu maaş derece ve kademesi itibariyle hakkında kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının uygulanmasının mümkün olmadığı hallerde, fiilin ağırlık derecesine göre brüt aylıklarının 1/4’ü-1/2’si kesilir ve tekerrüründe görevlerine son verilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Disiplin hukukunda isnat edilen eylem ile ilgili, ceza verilmeden önce soruşturmanın açılması ve ilgili mevzuata göre soruşturma yapmaya yetkili kişilerce yada yetkilendireceği kişilerce soruşturmanın yapılması, sonucunda bir rapor düzenlenerek olay ile ilgili somut tespitlere ve karşılığı yasal yaptırımlara yer verilmesi disiplin hukukunun temel ilkelerinden olan “kanunilik ilkesinin” bir gereğidir. Dolayısıyla raporda hiçbir şüpheye yer bırakmayacak tespitlerin bulunması zorunludur.
Dosyanın incelenmesinden, …… Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi …… Anabilim Dalı Başkanı olarak görev yapmakta olan davacı tarafından aynı bölümde görevli öğretim görevlisine yönelik kasıtlı ve sürekli olarak bezdirme ve kötü muamelede bulunma iddiası ile 10.04.2013 tarihli şikayet ile başlatılan soruşturma kapsamında …… Üniversitesi Disiplin Kurulunun 16.04.2014 tarih …… sayılı kararı ile Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı ve Memurları disiplin Yönetmeliğinin 6/g, 8/i, 9/d ve 9/ı bendini ihlal ettiğinden bahisle kademe ilerlemesinin durdurulmasına, ilerlenecek kademe bulunmaması nedeniyle aynı Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca 1/4 oranında aylıktan kesme cezası verildiği, söz konusu cezanın iptali istemiyle açılan davada İdare Mahkemesi’nin 30.12.2014 tarih, E:2014/893, K:2014/1814 sayılı kararı ile, profesör unvanlı davacı hakkında yürütülen soruşturmada disiplin kurulu toplantısında doçent unvanlı öğretim üyeleri ile soruşturma safhasında tanık sıfatıyla dinlenilmiş öğretim üyesinin de yer almış olması gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bunun üzerine …… Üniversitesi Yönetim Kurulunun 13.05.2015 tarih …… sayılı kararı ile cezadaki usulsüzlükleri gidermek suretiyle aynı cezanın verilerek davacıya 08.06.2015 tarihinde tebliğ edildiği, davacının bahsi geçen cezaya itiraz etmesi üzerine …… Üniversitesi Yüksek Disiplin Kurulunun, itirazın reddi ile verilen cezanın onaylanmasına yönelik 14.07.2015 tarih …… sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.