Giriş : 14.10.2008 / 20:29:00
Üst üste iki seçimde de en doğru tahmini o yaptı. Tarhan Erdem Tempo dergisininson sayısında yerel seçimlere yönelik önemli açıklamalarda bulundu.
22 Temmuz seçiminin Adalet ve Kalkınma Partisi'nden (AKP) başka bir galibi daha vardı Tarhan Erdem. Seçimden önce Erdem'in şirketi Konda'nın araştırmasında 'AKP'nin gümbür gümbür' geleceği ortaya koyulunca itiraz edenler oldu. Ancak sonuç şöyleydi: "Hepimiz uzaylıyız." Yüzde 47 ile iktidara oturan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, "Hedefimiz yerel seçimler" dedi. Üzerinden 14 ay geçti. Partiler yerel seçim hazırlıklarını harlı bir ateşe aldı. Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) eski genel sekreteri, araştırmacı ve Radikal gazetesi köşe yazarı Tarhan Erdem ile siyasi müneccimlik yapmadan, geçmişteki araştırmaları kulağa küpe yaparak, yerel seçimin karnesini konuştuk.
Türkiye geneline AKP hâkim. Ama AKP'nin genel seçimlerde Güneydoğu ve Doğu Anadolu'da aldığı oy düşecek. 22 Temmuz'daki tablo bozulacak. DTP'nin Güneydoğu'daki oylarında bariz bir çoğalma olacak. Bu yerel seçim öngörüsü Tarhan Erdem'e ait. Erdem, "Yerel seçimlerde Kürtlerin kulakları, Başbakan'ın söyleyeceklerine eskisi kadar açık olmayacak" diyor
Yerel seçimlerde, seçmenin oy inisiyatifini en çok ne belirler?
Adayın partisinin yanında iki önemli etken vardır. Biri, belediye başkanı adayının kişiliği, deneyimi yani niteliği yanlış aday seçimi, partisinin oyunu etkiler. İkinci etken, belediye seçimlerinde iktidar partisinin sahip olduğu avantajdır. Özellikle küçük yerlerde halk genellikle, "İktidarın adayını seçelim" der.
O halde bu mantıkla, yerel seçimlerde ufukta AKP mi var yine?
14 ay önce yüzde 47 ile iktidara gelmiş bir partinin, yerel seçimlerde yüzde 50'nin üzerinde oy alması sürpriz sayılmamalı. Dolayısıyla 29 Mart akşamı, sayısı 2 bin 400 civarında olan belediye başkanlığının önemli kısmını AKP'li adayların kazanmasına hazırlıklı olmalıyız. Fakat burada önemli bir 'ama' var.
AKP'nin genel seçimlerde Güneydoğu ve Doğu Anadolu'da aldığı oy düşecek. Yani 22 Temmuz'daki tablo bozulacak. Demokratik Toplum Partisi'nin (DTP), yani bağımsızların Güneydoğu'daki oylarında bariz bir çoğalma olacak. Kürtler açısından mesele net: AKP, bölgede 22 Temmuz'da aldığı oranlardan düşük oranda oy almalıdır. Tabii DTP'nin Anayasa Mahkemesi'nce kapatılması bu beklentiyi değiştirebilir.
Şimdi, "Tarhan Erdem, bu kez de Kürtler için mi araştırma yapmış?" diyenler olacak.
22 Temmuz'da Erdoğan'a evlerini açan Kürtler, neden AKP'ye, "Güle güle" diyecek?
Kürtler, 22 Temmuz'da Erdoğan'a tam olarak, "Haydi gel, evimize gir" demedi. Olan şuydu: Baraj nedeniyle, DTP parti olarak seçime girmedi, bağımsız adaylarla Meclis'e girmeyi denedi. Yalnız bağımsızların nereden kaç milletvekili kazanacağını hesaplayarak aday göstermenin riski vardı bu teknik nedenle, bağımsızlar dışındaki partiler için kendiliğinden yer ayrılmış oldu. Bu teknik durumla, Başbakan'ın çıkışlarının Kürtler üzerinde yarattığı olumlu hava birleşti. Kürtler, 'bir şey'lerin değişeceğini umutla beklediler. "Bu adamı deneyelim. Biraz daha sabredelim" dediler ve Erdoğan'a oy verdiler. AKP ne yaptı? Sadece Nâzım Ekren'i gönderdi bölgeye doğru bir adımdı, ama yeterli değildi. Söylemekten dilimizde tüy biten işler yine yapılmadı.
Şu nakarat mı? "İdari reform, ekonomik iyileşme ve eğitim."
Kürt sorununun geldiği nokta, yerel seçimlerde ortaya çıkar mı?
Kürt sorunu, TBMM'nin meselesidir. Benim Kürt sorunu ya da "Kapana sıkışanlar" dediğim konu, Türkler ile birlikte Türkiye'de yaşamak isteyen insanların meselesidir. Konu şudur: Ben federasyon veya başka şeyler isteyenlerle meşgul değilim. Birlikte yaşamaya kararlı olan, birlikte yaşamaya kararlı olduğumuz insanları düşünmeliyiz. Eğer bu sorunu çözmezsek, bizimle birlikte yaşamak isteyenlerin sayısını azaltırız, yıllardan beri yaptığımız budur. Gelelim sorunuza, Doğu'da ve Güneydoğu'da DTP veya bağımsızların, AKP'yi 22 Temmuz performansının altına çekebilmesi ile ortaya çıkan resim şu olacak: Kürtler AKP'ye, "DTP'nin kapatılmasına iktidar partisi olarak hiçbir şey söylemediniz, ama kendinizle ilgili olduğunda dünyayı yerinden kaldırdınız. Sen, kendine demokratsın, benim partimin hakkını niye savunmadın?" diyecektir.
Bir varsayım: Osman Baydemir, AKP'nin adayı olsa?
Seçimi kazanamaz. Çünkü orada sadece Baydemir'in kişiliğine oy verilmiyor açıkça "Ben Kürt'üm" diyen siyaseti taşıyan insana oy veriliyor. Bakınız, Cumhuriyet tarihinde TBMM'de aslen Kürt olan milletvekili sayısı genelde halk içindeki Kürt oranından daha fazla olmuştur. Ama bu, Kürtlerin temsil edildiği manasına gelmez.
Her kapı açıktır, ama "Ben Kürt'üm" diye siyaset yapanlara değildir.
Ama tam burada hatırlatmak gerek: Erdoğan da Kürtlerin kalplerinin kapısını, "Ben de sizdenim" diyerek aralamıştı.
Evet. Kürtler de Erdoğan'a o nedenle oy verdi. Ama Kürt seçmenin kulaklarının şimdi, Erdoğan'ın söyleyeceklerine eskisi kadar açık olduğunu sanmıyorum.
Sayın Başbakan şimdi size, "Daha ortada seçim sonucu yok. Doğmamış çocuğa don biçiyorlar" derse?
Başbakan özgürlükleri Almanya'da başka, Türkiye'de başka tanımlayacak değil ya! Erdoğan'ın Almanya'da yaşayan Türkler için istediklerini, Türkiye'deki Kürtlere vermediği için oyu düşecek. Fakat şu da var: Eğer bölgedeki belediye başkanı ve belediye meclisi adaylarını 'doğru' seçerse, AKP'nin Doğu ve Güneydoğu'daki oy oranının en azından trajik bir biçimde düşmesini önleyebilir.
Doğu bölgelerinde dini refleksleri 'daha hızlı' adaylar, AKP için 'doğru' olur mu?
Kürtlerin arasında Şafi ve Aleviler de var. O nedenle AKP, Kürtlerin kapısını çalarken, mezhebe değinmeden, "Hepimiz Müslüman'ız, ayrımız gayrımız yok" diyerek politika geliştiriyor. Oysa ben, önümüzdeki yerel seçimlerde bu politikanın fazla etkin olmasını beklemiyorum. DTP 'yanlış isimleri' aday gösterir, AKP 'doğru Kürt' adaylar çıkarırsa, o etkili olabilir.
Yerel seçimlerden bahsediyoruz. Milliyetçi Halk Partisi'nin (MHP) ya da CHP'nin adını anmadık daha. MHP ve CHP görünmez mi olacak?
Bu konuları konuşurken, bütün ülkede geçen seçimlerden sonra belirgin biçimde artan kutuplaşmanın etkilerini göz ardı etmemeliyiz. Örneğin İzmir bunun bariz biçimde görüldüğü yerlerden biridir. CHP'li başkanın başarısı, kutuplaşmanın desteğiyle birleşerek, İzmir'de CHP'yi açık ara kazandıracaktır. Eğer CHP çok büyük bir hata yapmazsa, İzmir'i alır, AKP'nin İzmir'i alma ihtimali çok az.
İsterseniz spekülasyon yapalım MHP, az farkı kapatıp iktidardan Osmaniye Belediye Başkanlığı'nı alabilir mi? Bilmiyorum. Mustafa Sarıgül, Demokratik Sol Parti'den (DSP) aday olursa, Şişli'de kalır. Kadir Topbaş'ın yenilmesi çok zor! Bunların dışındakiler gözü kara kumarcılık olur. Ancak Doğu ve Güneydoğu dışında, 29 Mart akşamı, son günlerde "AKP'nin oyu çok düşecek" diyenler korkarım üzüleceklerdir. AKP, son aylarda yaptığından çok daha fazla hata yaparsa başka tabii. Unutmayalım, daha altı ay var, seçmenimizin eğilimleri lider hatalarının da yardımıyla, önümüzdeki altı ayda değişebilir.