Bizans egemenliğinde Sper adıyla anılan yerleşim, Bizans-Gürcü mücadelesine sahne olmuştur. 1048'de Selçuklu kuvvetlerince ele geçirilen İspir ve çevresi Malazgirt Meydan Muharebesi'ne kadar Bizans ve Selçuklu arasında sıklıkla el değiştirmiştir. Alp Arslan tarafından Ebû’l- Kasım Saltuk'a verilen bölgeyle birlikte İspir'de 1072 yılında kurulan Saltuklu Beyliği'nin hakimiyetine girdi. 1202 yılında beyliğin yıkılmasından sonra II. Süleyman Şah tarafından kardeşi Mugis ed-Din Tugrul Şah'a Erzurum ve çevresiyle birlikte bırakıldı. Erzurum Selçukluları olarakta adlandırılan kısa dönem sonrasında 1230 yılında Anadolu Selçuklu Devleti'nin hakimiyeti olan bölgeyi 1242 yılında Moğollar ele geçirdi. Daha sonra İspir ve çevresi İlhanlılar, Eretna Beyliği, Karakoyunlu, Timurlular ve Akkoyunlu hakimiyetinde kalmıştır. 1499'da İspir kalesi Osmanlı güçlerince ele geçirilmekle birlikte kısa süre içerisine Gürcü kuvvetlerince geri alındı.
Kültür ve Sosyal Yapı
İspir İlçesi, Kuzey Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgesinin kesiştiği alanda bulunur. Ayrıca İlçenin kuzey ve güneyi çok yüksek dağlarla çevrilidir. İlçede karasal iklim ve deniz iklimi arası bir geçiş yeri olup, ağırlıkla karasal iklim özellikleri görülmektedir. Bu nedenle ilçeye hakim iklim, karasal iklim ile deniz iklimi arasında bir geçiş iklimidir. Bu iklim özeliği İlçede aynı anda farklı iklimlerin oluşmasına yol açmaktadır. Erzurum'un diğer ilçelerine nazaran İspir’in iklimi kışları daha ılıman geçmektedir. Ancak kış ve yaz ile gece ve gündüz sıcaklık farkları hayli fazladır. İspir ilçesi sınırları içinden vadi ve havza oluşturarak geçen Çoruh nehri boyunca İklim özellikleri daha da farklılıklar göstermektedir. Bu vadide Yusufeli ilçesine doğru gidildikçe mikroklima iklim özellikleri hakim olmaya başlar. İşte bu mikroklima yapı hayvansal ve bitkisel çeşitliliği de çoğaltmıştır. Ve vadinin bir kısım yerlerinde özellikle ; Çamlıkaya nahiyesinden Yusufeli İlçesine doğru pirinç, çeltik ve nar gibi sıcak iklim özelliklerinde yetişebilen bitkilerin buralarda yetiştirilmesi, bu geçiş ikliminin özelliğini göstermesidir. Ayrıca bu vadi iklimsel olarak göçmen kuşkarın tercih ettiği göç yolları üzerindedir ve kuş türleri buralarda yerleşme ve barınma imkanları bulmaktadır. Ancak son yıllarda Çoruh vadisi boyunca kurulmakta olan (HES) Hidroelektrik santral'leri ve baraj'ların tamamlanmasıyla, bu vadinin ekosistemi ile İspir İlçesinin iklim özellikleri tamamiyle değişikliğe uğrayacaktır. (HES) 102.620 (ha) tarım arazisini su altında bırakacak ve bu yörede son derece çeşitlilik taşıyan hayvansal, bitkisel ve flora çeşitliliği başkalaşacaktır.
Resmi kurumlardan , , , alınan bilgilere göre 1975-2011 yılları arasındaki 35 yıllık iklim ortalamaları aşağıdadır.
İspir İlçesi İklim Bilgileri : İspir Meteoroloji İstasyon Müdürlüğü
1 2 "1642 Tarihli Avarız Defterine Göre İspir Sancağı" Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt:2, Sayı:8, 2009, İbrahim Etem ÇAKIR
1 2 "XVIII. ve XIX. YÜZYILLARDA İSPİR’İN İDARÎ STATÜSÜ VE BAZI ÖNEMLİ OLAYLAR" İspir-Pazaryolu Tarih, Kültür ve Ekonomi Sempozyumu (26-28 Haziran 2008 İspir/Erzurum) Bildiri, Şaban BAYRAK
↑ "XIX. YÜZYILIN İLK YARISINDA İSPİR VE KÖYLERİNİN NÜFUSU" A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 34 Erzurum 2007, Yunus Özger
↑ "Erzurum İli 2014 Yılı Çevre Durum Raporu" Erzurum Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
↑ Türk folklor araştırmaları 10.cilt. s.n. 1966-İhsan Hınçer/ Hemşenli / Hemşinli denilen boya mensup köylülerin öz vatanı Rize ve Artvin illerimizin Karadenize bakan komşu bölgeleridir.Göçmen olarakta Erzurumun İspir ve Tortum ilçeleriyle Sakarya/Adapazarı ve Kocaeli/İzmit köylerinde çiftçilik yaparlar