Arş.Gör.Dr. Celalettin GÖÇKEN. HÜTF Tıp Tarihi ve Etik AD - PDF
1 Arş.Gör.Dr. Celalettin GÖÇKEN HÜTF Tıp Tarihi ve Etik AD
2 Ahlak Normları Ahlaki İncelemenin Düzeyleri İlkeler Arasındaki Çatışmaların Çözümü
3 Ahlak- Ahlaklılık* Davranışlara ilişkin çeşitli değer yargıları sistemleri. İnsanın değerinin bilgisinden türetilen ilkeler Etik
4 Ahlaki İncelemenin Düzeyleri Metaetik Normatif Etik Kurallar ve Haklar Olgular
5 Olgu Düzeyi Tartışma bir olgu sorunu ile başlar Ahlaka uygun davranış kestirilemez Meslektaş veya Hastane Etik Kurulu Geçmişte çözüme ulaştırılmış benzer olgular Paradigma olgu Etiğe uygun: İlgili özellikler benzer ise olgu da benzer En spesifik
6 Metaetik Normatif Etik Kurallar ve Haklar ( Etik Kodları ) Olgular ( Kazuistri )
7 Kurallar ve Haklar Yasal ve etik olanı söyleyebilir Kural benzeri maksim: spesifik Hak talepleri Hak-ödev Bir grup kural veya hak talepleri : Meslek örgütleri : Etik kodlar ( yemin, bildirge )
8 Kurallar ve Haklar Ne Kadar Bağlayıcı? Antinomianizm Ahlak Kuralları Rehber,Genel Geçer Uygulama Kuralları Legalizm Durumculuk Her bir Özgün Durum için
9 Metaetik Normatif Etik Kurallar ve Haklar ( Etik Kodları ) Olgular ( Kazuistri )
10 Normatif Etik Temel davranış ve karakter normlarını tartışır Kurallar ve haklar bu normlardan üretilir İyi insan karakteri
11 Normatif Kuram Değer Eylem Erdem
12 Eylem Kuramı Eylemleri ahlaki açıdan doğru hale getiren ilkeler? Ahlak ilkeleri: eylemlerin hangi özellikleri? Birden fazla etik ilke arasındaki çatışmaları çözmelidir.
13 Sonuçları en üst düzeye getirmeye ilişkin Ödev temeline ilişkin Bireysel- Hipokratçı -yararlılık -zarar vermeme Kişilere Saygı Toplumsal -yararlılık -zarar vermeme Adalet
14 Değer Kuramı Hangi tip sonuçlar iyidir/değerlidir? Tartışma burada da olabilir. İçsel değeri olanlar neler?
15 Erdem Kuramı Hangi tipteki karakter özellikleri ahlaki açıdan övgüye değer? Eylemleri gerçekleştiren kişi Yararlılık iyiliksever olmak Eylem - Erdem
16 Metaetik En temel sorular ile ilgilenir: terimlerin anlamları, gerekçelendirilmesi, hangi ilke/erdemlerin doğru olduğunun nasıl bilindiği Etiğin kaynağı nedir? Neyin etiğe uygun olduğu nasıl bilinir?
17 Metaetik Din: vahiy, kutsal metinler Seküler: doğal yasa, kişiler arası sözleşmeler Geleneksel seküler etik anlayışı ve tek tanrılı dinler etiğin evrensel olduğunu kabul eder. * Rölativistler: referans alınabilecek birden fazla ölçüt *
18 Genel/Yaygın Ahlak Etik konuların pek çoğu üzerinde ortak kanaat.
19 Ahlaki İkilemler 19
20 Majority Ciddi Şiddet Tehlikesi: kurbanı koru polise haber ver kurbana haber ver Ahlaki İkilemler Kaliforniya Yüksek Mahkemesi Tıbbi Gizliliğin İhlali Minority Hasta Hakları:gizliliğin Korunması Psikiyatrik hastalar Tıbbi Gizlilik Diğerlerini Korumak 20
21 Ahlaki ikilemler, ahlaki yükümlülüğün çeşitli alternatif eylemler sunmasına rağmen kişinin hiçbir alternatifi uygulayamadığı durumlardır??? 21
24 İlkeler Arasındaki Çatışmaların Çözümü Dr. Hammonds, terminal dönem hastasına «öldürme» sözü vermiştir.
25 Ödev Kavramları Mutlak, istisnasız ödevler: her ne olursa olsun İlk bakışta bağlayıcı nitelikteki ödevler Asıl ödev
26 İlk Bakışta Bağlayıcı Ödevler Çatışan başka bir ahlaki ödev bulunmadığı sürece, İstisnai bir durum mevcut değilse yerine getirilmesi gereken ödevler Verilen sözü tutmak
27 Hastayı Öldürmeye ilişkin verilen söz Verilen söz Öldürme eylemi
28 Asıl Ödev Birbiriyle çatışan ilk bakışta bağlayıcı iki ödev varsa; ağır basan yükümlülük bulunmalı Baskın olan Önceliği olan eylem
29 Çatışmaların Çözülmesine İlişkin Kuramlar İlkelerden birinin diğerlerine baskın çıkmasını öngörür Tek ilkeli kuramlar İlkelerin derecelendirilmesi ( Önem Sırasına Konulması ) Denge tartımı
30 Tek İlkeli Kuramlar İnkar Tek ilke, çatışmayı önler. Hipokratçı Özerkliğe saygı Problemi?
31 İlkelerin Derecelendirilmesi ( Öncelik Sırasına Konması ) Öldürmekten kaçınma ve verilen sözleri tutma (bağlılık ) ödevimiz olduğunda örneğin; Kategorik olarak kavramlardan biri diğerinden öncelikli konumda görülmeli. Problemi: herhangi bir ilkenin, olası tüm olgulardaki en öncelikli ilke olması
32 İlke ve Kuralların Dengelenmesi 32
33 Denge Tartımı Tek bir ilke veya istisnasız derecelendirme yaklaşımları yetersiz Koşullara göre ilkelerden bazen biri bazen diğeri en baskın Problemi: karar vericinin sezgilerine güvenilmesi. Herkes kendini haklı çıkarabilir. Kölelik: Yararlılık ve Özerklik
34 İlkelerin Kurallara Dönüştürülmesi ilkeler arasındaki çatışma bir şekilde çözülse bile son kritik adım: «İlkeler, eldeki özgün olgu olgular ile ilişkilendirilmelidir» Özgünleştirme: Soyut normların belirsizliğinin azaltılması ve davranışlara rehberlik edecek içerik sağlar hale getirilmesi sürecidir. İlkelerin, belli bir eylem alanı için öngördüklerinin özgünleştirilmesi. İlke olgu ilişkisi daha sınırlı bir alanda belirgin hale getirilebilir. Özerkliğe saygı VS Faydalı olma
35 Davranış ilkeler Yargıya Olanak Sağlayan Genel Normlar Kurallar Bağlam/Vakaya Özgü Sınırlı Kapsam 35
36 Özgünleştirme Ahlaki problemler sıklıkla genel normları belirli bağlamlar için özelleştirmemizi gerektirir. Genel ölçütler Özel ölçütler İlkelerin pratiğe uygulanması için yeterli içeriğe sahip olması, bu içeriği ayrıntılandırmamız, vakaların nasıl ve neden ilkelerin kapsamına girdiğini göstermemiz ile mümkündür. 36
37 Ahlaki Çeşitlilik ve Anlaşmazlıkların Kabul Edilebilirliği ANLAŞMAZLIK ÇIKABÜLÜ 1-farklı kişiler farklı ilkeleri vurgulayabilir, 2-ilkelere farklı ağırlık atfedebilirler 3-hangi ilkelerin ilişkili olduğunda anlaşamayabilirler 4-bilgiler yetersiz veya farklı kişiler farklı bilgi dizilerine sahipse birileri bir hükmü haklı çıkarırken diğerleri reddedebilir.
19. Ders. Ahlak ve Doğru Davranış. 24:00 Felsefenin Problemleri. Prof. Sally Haslanger. Kasım 16, 2005. Ahlaksal Görecilik. 1.
19. Ders Ahlak ve Doğru Davranış 24:00 Felsefenin Problemleri Prof. Sally Haslanger Kasım 16, 2005 Ahlaksal Görecilik 1. Başlangıç Etik bir Teori den yanıtlamasını beklediğimiz dört ana soru şunlardır:
ETİK KÜLTÜRÜN GELİŞTİRİLMESİNDE EĞİTİMİN ROLÜ
ETİK KÜLTÜRÜN GELİŞTİRİLMESİNDE EĞİTİMİN ROLÜ ETİK EĞİTİMİ POLİTİKALARI Prof. Dr. İnayet Aydın Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Etik, insan tutum ve davranışlarının iyikötü ya da doğru-yanlış