Forum > Mumine > Mumine.com > Misafir Soru - Cevapları > İki buçuk yaşındaki kızıma dini eğitimi nasıl vermeliyim?
01 Ekim 2012, 18:41 1
merhaba 2.5 yaşında kızım var ona dini eğitimi nasıl vermeliyim ve kuranı öğretmek istiyorum bana yardımcı olur musunuz? şimdiden teşekkürler
Çocugumu 'Nasıl Bir Yuvaya' Vermeliyim ?
2 yaşındaki oğluma din eğitimi nasıl verebilirim?
İki buçuk yaşındaki kızıma dini eğitimi nasıl vermeliyim? Mumine Forum
01 Ekim 2012, 23:34 2
Dinimize göre eğitim, ne sadece okul duvarları arasına ne sadece eve, ne de belli bir yaştan sonrasına hasredilen bir şeydir; daha çok “hayat boyu ve her yerde”bir niteliğe sahiptir.
Bu açıdan bakıldığında, çocuk doğduğu andan itibaren ona verilen her şey eğitim kapsamına girer. Onun emzirilmesi, altının temizlenmesi, kucağa alınması, sevilmesi bile bu eğitimin bir parçasıdır. Neyin eğitim olup olmadığıyla ilgili bir soruya dinin vereceği cevap, “Çocuğun duygularını, düşüncelerini, bedenî gelişimini, Rabbine olan yakınlığını, ileride olgun bir iman sahibi olup olmamasını etkileyecek her şey eğitimin konusudur.” olacaktır. O bakımdan okulda öğretmenlerden önce evde anne baba, çocuk için en önemli“eğitici” olduklarının farkında olmalıdırlar.
01 Ekim 2012, 23:34 3
Bu ifadelerden çıkarılacak önemli bir husus, gerçek dinî ibadetlerini yerine getirebilecek yaşa gelene kadar çocuğu yaptığı işlerden zevk alır halde tutmaktır. Maneviyat konusunda çocuk için başka her yerden daha çok, evde yaşadıkları önemlidir. Anne baba çocuklarına dinî bir şeyler anlatırken “yetişkin odaklı” değil,“çocuk odaklı” olmaya dikkat etmelidir. Başka bir ifadeyle çocuğa yetişkin gibi davranmalı, ama ondan yetişkin gibi davranması beklenmemelidir.
Bir diğer husus ise, anne baba ile okulda verilen eğitimin çocuk nezdinde “eğitimin bütünlüğünü bozucu” bir niteliğe dönüşmesine izin vermemektir. Yine Bediüzzaman’ın “Okulda öğretmenlerimiz Allah’tan bahsetmiyorlar.”diyen lise talebelerine “Öğretmenleriniz bahsetmiyorsa da, her bir fen kendi lisanıyla Allah’tan bahseder. Onları dinleyiniz.” şeklindeki öğüdü, bu çerçevede son derece manidardır. Laik eğitim anlayışında keskin çizgilerle birbirinden ayrılan dinî-dünyevî eğitim, din odaklı bakışta geçersizdir.
Özellikle çocuğun ahlâkî gelişim basamakları, bu çerçevede son derece önem arzetmektedir. Ahlâkî gelişimin birinci basamağı, bebeklik dönemidir. Bu dönemde çocuğun doğru ve yanlış hissi, sadece iyi ve kötüyle ilgili ne hissettiğidir.İkinci basamak, çocuğun yeni yürümeye başladığı dönemdir ve çocuk bu dönemde de, başkalarının anlattıklarından “doğru” ve “yanlış”ı öğrenir. Okul öncesi yıllara denk gelen üçüncü basamakta ise, çocuk aile değerlerini, sanki kendi değerleriymiş gibi, içselleştirmeye başlar; ve kendi davranışlarının sonuçlarını algılamaya, anlamaya başlar.
Dördüncü basamak, 7-10 yaş dönemini kapsar. Bu dönemin ayırıcı özelliği, çocuğun anne babasının, öğretmenlerinin ve diğer yetişkinlerin yanılmazlığını sorgulamaya başlamasıdır. Çocukta güçlü bir “yapılmalı” ve “yapılmamalı” duygusu hakimdir. Ön ergenlik ve ergenlik yıllarını kapsayan beşinci basamağagelen çocuk ise yetişkinlerden ziyade, arkadaşlarına önem verir ve arkadaş sistemi içinde farklı değer sistemlerini deneyerek, bunların içinde kendisi için en uygun olanını bulmaya gayret eder. Özellikle bu dönemde çocukların dini ve ahlaki değerleri bilen insanlara yönlendirmek ve onlarla arkadaşlık kurmalarını tavsiye etmek gerekir.
Anne baba açısından bakıldığında, çocuğun terbiye olacağı gelişim dönemleri daha farklı bir düzleme oturur. Anne baba ve eğiticiler açısından kaba bir tasnifle ifade edilirse, 0-6 yaş dönemi “telkin,” 7-10 yaş dönemi “teşvik,” 10-14 yaş dönemi“ikaz,” 14 yaş üzeri üzeri ise “müsamaha dönemi” olarak isimlendirilebilir.
Buna göre çocuğa ilk önce dini açıdan önemli ve en temel telkinler yapılır. Çocuğun kulağına ezan ve kamet okunması, konuşmaya başladığında “La ilahe illallah”sözünün söyletilmesi, telkin faaliyetleri arasında sayılabilir. Teşvik döneminde ise çocuğun namaz kılmaya özendirilmesi, doğru davranışları yapmaya yönlendirilmesi, az yemek yemeye veya arkadaşlarıyla paylaşmaya ikna edilmesi, teşvik döneminde yapılabileceklere örnek olarak verilebilir.
02 Ekim 2012, 18:27 4
çok teşekkür ederim cevap için )
kuran okumayı öğretmeye başlamalımıyım. hemen öğreniyor maşallah herşeyi ne duysa tekrarlıyor
02 Ekim 2012, 23:00 5
Çocuklara Kur'an öğretirken zorlanmasınlar diyetecvit ve telaffuza çok dikkat edilmez. Doç. Dr. Mu-hittin Akgül, çocuklara sure ve duaların öğretilmesi-nin doğru olduğunu ama yanlış telaffuzların düzel-tilmesinde zorlanılabileceğini söyledi.
Çocuklara sure ve Kur'an öğretirken genellikle mahreç ve tecvit kurallarına göre öğretmeye çok riayet edilmez. 'Çocuğun dili bu kadarına dönüyor, ne yapsın' ya da 'bu kadarını öğrendi ya buna da şükür' diyerek genellikle hoş görülür. Hoşgörü yaklaşımı doğru olmakla birlikte zamanla kanıksanmış bir hale dönüşür. Böylece çocuğun yanlış telaffuzlarını zamanla düzeltmesine yardımcı olunmaz. Birçoğumuz Kur'an ve duaları bu şekilde dilimiz döndüğünce öğrenmiş ve uzunca bir süre ilk öğrendiğimiz haliyle okumuşuzdur. Düz bir okuyuşla mahreç ve tecvit kurallarına göre okuma arasındaki anlam farklılığını öğrendiğimizde ise yanlış telaffuzlarımızı değiştirmemiz bir hayli zaman ve uğraş almıştır. Bu nedenle Kur'an ve dua öğrenirken ilk andan itibaren tecvit ve mahreç kurallarına göre öğrenmek önemlidir.
Doç. Dr. Muhittin Akgül, Kur'an-ı Kerim öğrenirken ilk öğretilen harflerin ve okuma şekillerinin kalıcılık özelliğine sahip olduğuna, bu nedenle yanlış telaffuzlu öğrenmelerin sonradan sıkıntı doğurduğuna ve çoğu zaman mahreç hatalarının kalıcı olabildiğine dikkat çekiyor. Bu kuralları sonradan öğrenmenin imkânsız olmamakla birlikte çoğu zaman daha zor olduğunu belirten Akgül, Kur'ân talimini yapacak kimselerin, bu hususa dikkat etmeleri gerektiğini vurguluyor. Akgül, yanlış öğrenimlerle ilgili olarak ise çocukları bunaltmadan, yanlışları düzeltmeyi eğlenceli bir hale getirerek kolaylaştırılması gerektiğinin üzerinde duruyor.
Çocuklara kaç yaşında dua ve sure öğretmeye başlanması gerektiğiyle ilgili Akgül'ün tavsiyesi öğrenme kabiliyeti her çocukta farklılık göstermekle birlikte, 5-6 yaşlarından itibaren başlanmasında faydalı olacağı yönünde. Ancak Akgül, çocuğa ezberleyecekleri dua veya sureleri cazip bir hale getirmeye dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor. Çocuğa ezberlediği dua ve sureleri okuması için vesileler aranmalı, aşırı abartmamak şartıyla küçük hediyelerle mükâfatlandırılmalı ve evde sesli okumasına imkânlar aranması önerisinde bulunuyor. Ancak çocuk ezberleyemediğinde veya hemen kavrayıp öğrenemediğinde asla cezalandırma yollarına başvurulmamalı. Akgül, böyle bir yöntemin çocuğun dinden ve dine ait şeylerden soğumasına sebep olacağını belirtiyor.
Akgül, 'Kur'ân okuma, sadece yaz aylarında gençlerin veya çocukların ihtiyacı değil, o her zaman onların muhtaç oldukları önemli bir gıda mesabesindedir.' diyerek sadece yazın değil her zaman Kur'an'ın öğretilmesi gerektiğini söylüyor.
Kaç yaşında Kur'an öğretilmeli?
Çocukların bir şeyleri dinleyip ezberleyebilecek yaşa geldiklerinde onlara Kur'ân'dan bazı sureler ezberletilebilir. Her çocuğun farklı kabiliyetleri olabilir. Ama genel olarak çocuklara, 5-6 yaşlarında Kur'ân'ı yüzünden okuma öğretilebilir. Çocuklara 4-5 yaşlarından itibaren, Fatiha, Fil Suresi'nden aşağısı ile Sübhaneke, Allahümme Salli-Barik, Rabbi Yessir, yemek duası gibi kısa dualar ezberletilebilir.
02 Ekim 2012, 23:00 6
"Sizin en hayırlınız, Kur'ân'ı öğrenen ve öğreteninizdir"(15) buyurulurken, başka bir hadiste de şöyle bir benzetme yapılmaktadır: "Şu, halis bir mü'mindir ki, Kur'ân okur ve O'nun gereğince iş işler, tadı güzel turunç meyvesi gibidir. Şu mü'min de Kur'ân okumaz, fakat gereğince iş işler, bu da tadı güzel, fakat kokusu olmayan hurma gibidir? Kur'ân okuyan (fakat gereğince iş işlemeyen) münafığın durumu da kokusu güzel, fakat acı reyhane otu gibidir." (16) Son olarak şu hadisi de zikredelim"Çocuklarınızı üç özellik üzerine yetiştiriniz: Peygamber sevgisi, Ehl-i Beytinin sevgisi ve Kur'ân okuma... Çünkü Kur'ân'ın hamelesi (hafızları, okayanları), hiçbir hakimiyetin bulunmadığı (kıyamet) gününde Peygamberler ve seçkin kişilerle birlikte Allah'ın hakimiyeti altında güvenlik içinde olurlar."
(17)Yaklaşık olarak 7 yaşına gelen çocuğa Kur'ân okumasını öğretmek, İslâm eğitimcilerinin pek çoğunun ittifak ettiği bir konudur. "(18) Bununla beraber, günümüzde olduğu gibi, "henüz manasını anlamadan çocuğa Kur'ân okumasını öğretmenin ne faydası vardır? diyerek karşı çıkanlar da olmuş ve bu konu İslâm eğitimcileri arasında tartışılmıştır.
Örneğin, kendi döneminde bu tür münakaşalarının olduğunu Mukaddime yazarı İbn Haldun'dan öğreniyoruz. Kadı Ebû Bekir ile aralarında şu tartışma geçiyor: "Kadı Ebû Bekir ibn Arabi (V 543/1149), Rıhle isimli eserinde Endülüslülerin, çocuk eğitiminde takip ettikleri programı tenkit ederek "Ne acı ve derin bir gaflettir ki, beldemiz halkı daha işin başında küçük çocukları Allah'ın kitabını öğrenme mecburiyeti ile karşı karşıya getirmektedirler. Zavallı masumlar anlamadıkları bir metni okumakta ve kendileri için daha önemli olan diğer bir takım şeyler varken, böyle bir işte didinip durmaktadır" diyor. Bu tenkidinden sonra Kadı Ebû Bekir, çocuklara önce dinin esaslarını. Fıkıh Usûlünü, cedel ilmini.
Hadis ve Usûl'ü, Hadis ilmini okuttuktan sonra Kur'ân okutmayı uygun bulduğunu ifade etmektedir. "(19)İbn Haldun, Kadı Ebû Bekir İbn Arabi'nin bu tenkidini eserine alıyor ve ona şu cevabı veriyor: "Allah rahmet etsin. Kadı Ebû Bekir'in tenkidi işte budur. Ancak sosyal hayata her şeyden daha çok hükmeden beşeri itiyatlar ve yerleşik adetler buna müsaade etmez. Mevcut adet gelenek ve görenekler. Kur'ân öğretiminin öne alınmasını gerektirmektedir. Bunun sebebi teberrük ve sevabın tercih edilmesi olarak ele alınabilir. (xxx) Ayrıca çocukluğun sonuna doğru ve ergenlik döneminde, çocukların önüne bir takım engellerin çıkıp onları ilimden koparması, böylece de Kur'ân'ı okumayı öğrenme fırsatının ellerinden kaçması endişesi de önemli bir sebep olarak karşımızda durmaktadır. Halbuki çocuk vesayet altında bulunduğu surece, velilerinin emrine itaat etmek ve hükme boyun eğmek durumundadır.
Buluğ çağını geçip, velilerin boyunduruğu ve yönetiminden sıyrıldı mı, nice kere delikanlılık sebebiyle tepesinde esen kavak yeli onu tembelleştirmektedir. İşte bunun için veliler, çocukların velayet ve hükümleri altında bulundukları zamanı, Kur'ân okumayı öğrenme için bir ganimet bilmektedirler. (20) Bugün de benzer münakaşada, aynı soru ve endişelere benzer cevaplar verilebilir.
Kur'ân-ı Kerim öğretimiyle ilgili olarak şu hususa da dikkat edilmelidir. Bilindiği gibi, ülkemizde, okullar tatile girer girmez D.İ. Başkanlığı "Yaz Kur'ân Kursları" açmakta veya gayretli cami görevlilerimiz böyle bir organizasyon içerisine girmektedirler. Velilerin de, yaz olduğu için okula gitmeyen yavrularını, mukaddes kitabımız, Kur'ân-ı Kerim'in okunmasını öğrenmek üzere buralara göndermektedir.
Tabiatıyla yazın çocuk boş dolaşacağına buralara gidip birçok faydalı şeyi öğrenmeyi hedef edinmekte veya veli böyle birşey beklemektedir. Bu aslında güzel bir şeydir. Fakat dikkat edilmesi gereken birkaç husus var ki, kısaca onlara da değinmek istiyorum.Bir defa şunu hatırdan çıkarmamak gerekir ki: Bu dönemde çocuğa güzel bir davranışı kazandırmak için o davranış üzerinde devamlı olarak alıştırma yaptırmak icap eder. Bazen yapılıp, bazen terkedilen şeyin, diğer çocuğun kafasında kuşku uyandırıcı bir hal alır. Bu cümleden olarak, okul tatil olduğu için Kur'ân okumasını öğrenmeğe gidip, okul açılır açılmaz, artık yazınki faaliyetiyle tamamen ilgisini kesen çocuğun zihninde bir önceki yılda öğrendiğinden belki de eser kalmayacaktır.
Diğer bir ifadeyle, Kur'ân öğretimi sadece yaz aylarına mahsus bir eğitim faaliyeti olmamalı, aksine, az da olsa çocuk Kur'ân'dan her gün belli bir bölüm okumalıdır. Çocuk ancak böylelikle işin ciddiyetine vakıf olabilmektedir. Nasıl ki çocuk okul derslerine her gün çalışmaktadır. Bunun gibi hergün Kur'ân da okumalıdır. Yani çocuk okulu ve Kur'ân okumayı birlikte götürmelidir.Bir diğer husus da, her aile çocuğunu yaz aylarında Kur'ân okumağa gönderince zaten sınırlı imkanlarla bu faaliyeti yürütmeğe çalışan D.İ. Başkanlığı veya ilgili kişilerin mevcut kapasiteleri ihtiyaca cevap veremeyip beklenen neticeyi de elde edememek gibi bir durumla karşılaşmak söz konusu olabilmektedir.
Bu öğretimi yapan kişiler uzun kış aylarında çoğu zaman Kur'ân okumak isteyen bir öğrenci beklerken, okulların tatil olmasıyla günde 100-150 çocuğa Kur'ân öğretmek gibi bir durumla karşılaşmaktadırlar ki, bu durumda, çocuklara faydalı olmak da gerçekten zor olmaktadır. Üstelik bunların pek çoğunun pedagojik formasyon bakımından da yetersiz olduğu bilinen bir gerçektir. Halbuki ilkokulda ortalama bir öğretmene 40 kişi düşecek şekilde sınıflar ayarlanmaktadır. Bu noktada şöyle bir uygulamanın yararlı olacağına inanmaktayız: İlkokul ve Ortaokul çocuğunun tatil aylarında Kur'ân okumayı öğrenmeye gitmesi hem gereklidir, hem de güzel bir şeydir. Fakat çocuk Kur'ân okumaya giderken gerek öğretmen ve gerekse öğretim yeri bakımından uygun olmayan şartlarla karşılaşmamalıdır.
Bunun için de şunun yapılmasının çok yararlı olacağına inanmaktayım: Her mahalledeki ilkokullardan birisi Milli Eğitim Müdürlüğü'nce yaz kurslarının yapılacağı okul olarak belirlenip o mahalle sakinlerine duyurulmalıdır. Daha sonra o yöredeki İmam Hatip Lisesi Öğretmenlerine ve diğer okullardaki Din Kültürü Ahlak Bilgisi Öğretmenlerine yaz kurslarında görev alıp almayacakları sorulmalıdır. Kendisine böyle bir teklif yapılan öğretmenler de en azından nöbetleşe olarak bu görevi kabul etmeliler, zira bu Allah için bir hizmettir. Ayrıca hizmet yaz aylarında yani tatilde yapıldığı için normal ücretinin iki misli ücret de ödenmelidir. Normal olarak zaten aylığını almaktadır.
Bu ücret elbette oraya okumaya gelen öğrencilerin velilerinden alınmalıdır. Böylece uygun şartlarda çocuklar hem İslâm eğitimcileri, çocuğa 7 yaşında Kur'ân okumayı öğretmenin yanında onun Kur'ân'la devamlı ilgilenmesini. Kur'ân'ı hem okumasını hem de O'nu (yaşı ilerledikçe) hayatında tatbik etmesini istemektedirler. Bunu hem anne-babayı yönlendirerek, hem de bizzat çocuklara hitap ederek gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar. İşte bunlardan İ. Hakkı çocuklar için yazdığı eserinde, ilk bab'a "Kur'ân'a uymanın gerekliliğinin Ayet ve Hadislerle Açıklanması" ismini vererek, onları bu konuda kültürel yönden desteklemeyi arzu etmektedir,
İ. Hakkı sözkonusu bab'a şöyle başlamaktadır:"Ey aziz şunu iyi bil ki, kim Kur'ân ve Sünnet'e göre hayat sürdürürse, kopmayan, sağlam bir kulpa sarılmış demektir." Daha sonra ise başlıkta da belirtildiği gibi âyet ve hadislerle konuyu işlemekte ve çocukları yönlendirmektedir.
İslâm eğitimcilerinin tamamı, Kur'ân öğretimiyle başlattıkları öğrenim hayatında, çocukların İslâmî kişiliklerinin daha sağlıklı gelişmesini temin için, onların kültürel yönden de desteklenmesi gerektiğine inanırlar. Başka bir ifadeyle onlar son çocukluk döneminde çocuğa köklü bir islamî bilginin verilmesi gerektiği kanaatindedirler.
Dipnotları:Bkz. ibni Haldun, Mukaddime, 537-538, 14) AnkEbût, 29/45; Fatır, 35/29-30,15) Tecrid, XI/240, Kabisi, Risale, 21-22,
16)Tecrid, XI/249, Rabisî, Risale, 22.,
17) Feyzü'l Kadir, 1/225,
18) Kabisî, Risale, 32, Gazalî, İhya, 11/67, îbni Sina, Kitabü's-Siyase, 14, îbni Haldun Mukaddime, 537-538, Şaban Şifaî, Tedbi-ru'1-Mevlüd, Süleymaniye, BeşirAğa, 501, vr, 333 ab; Ahmet Çelebî, age., 50 vd., M. Hamîdullah, İnitiation A. L'îslam, 18 vd, Ulvan, A. Nasih, age., 1/264 vd. Selim Sabit Efendi, a.g.e., 10,
19) Bkz. îbn Haldun, Mukaddime, 539, xxx) İbni Haldun'un bu husustaki görüşü bir önceki sayfada geçti.,
20) îbni Haldun, a.g.e., 539-540, 21) îbra-him Hakkı, Urvetü'l İslâm, vr. 4a
Ömer Özyılmaz /Altınoluk
2 buçuk yaşındaki çocuğa neler öğretilebilir, çocuğa dua nasıl öğretilir, 2 yaşındaki çocuğa dini eğitim nasıl verilir, çocuğa dua nasıl ezberletilir, 2 yaş dini eğitim, 2.5yaşındaki çocuğa nasıl davranmalı, 2.5 yaşındaki çocuğa din eğitimi
« İslamda din kardeşliğinin sorumlulukları | Saçların çabuk uzaması ve düz olması için ne yapılabilir? »