GEBELİKTE HİPOTİROİDİ Hipotiroidi, tiroid bezi­nin az çalışmasıdır­­. Tiroid hastalıkları diyabetten sonra üreme dö­nemindeki kadınlar­da en fazla karşılaşılmakta olan endokrin bozukluktur­. Bu hastalıkların neden olduğu tiroid fonksiyon deformiteleri (bozuklukları) kısırlığa, ciddi gebelik komplikasyonlarına, fetüste ve yenidoğan­da ciddi problemlere sebep ola­bilir­­. Bu nedenle hamilelikte tiroid hastalıkları­nın erken tanısı ve uygun tedavisi anne ve çocuk hastaların önlenişi yönün­den epey önemlidir­­. Üreme dö­nemindeki kadınlar­da hipotiroidi ne sıklıkta görülür? Üreme dö­nemindeki kadınlar­dan meydana gelen genel nüfusa oranla hipotiroidi sıklığı % 2-4 oranın­da bildirilmektedir­­. Hipotiroidi kısırlık yapar mı? Hipotiroidili kadınların yüzde 23’de adet düzensizlikleri özellikle oligomenore (seyrek adet görme) bulunmuş olduğu bildirilmiştir­­. Hafif hipotiroidili vakalar­da yumurtlama ve gebelik gelişebilir­­. Ancak düşük, ölü doğum ve erken doğum sıklığı da artış göstermiştir­­. Gebelikte tiroit hormonların­da farklılık olur mu? Hamilelik süreci tiroid fonksiyonların­da fiziksel değişikliklere neden olmakta­dır­­. Gebelikle beraber artan gebelik hormonu (human corionic gonadotropin hCG) aynı zaman­da tiroidi uyarıcı etkiye sahiptir ve tiroid bezi­ni uyarır­­.Tiroid bezi artan uyarıya tiroit hormon sentezi ile ce­vap verir­­. Tiroit hormon sentezi için kafi iyot alımı gereklidir­­. Gebelikte günlük iyot gereksinimi ne kadardır? Erişkinlerde günlük iyot gereksinimi 100-150 µg iken hamilelikte böbreklerden iyot atılımı­nın artışı, çocuğa iyot geçişi ve fiziksel değişikliklerden kaynaklı artan gereksinim nedeniyle günlük iyot alımı­nın artma­sı gereklidir (>250 µg/gün)­. Yeterli iyot alan gebede fiziksel adaptasyon sağlanacak, anne ve fetus için kafi tiroit hormonu üretilecektir­­.
Gebelikte hipotiroidi ne sıklıkta görülür? Gebelikte hipotiroidi görülme ora­nı yüzde 0­.3-0­.5; herhangi bir şikayet olmadan fakat TSH yüksekliği ile belirlenen subklinik (hafif ) hipotiroidi sıklığı ise yüzde 2-3 oranın­da bildirilmektedir­­. Gebelikte hipotiroidi neden olur? Gebelikte hipotiroidi­nin en önde gelen nedeni iyot eksikliğidir­­. İyot alımı kafi olan gebelerde ise otoimmün tiroidit (Haşhimato hastalığı ) hipotiroidi­nin en fazla nedeni olarak ön plana çıkar­. Diğer nedenler ise genel­de zehirli guatr tedavisi maksadıyla uygulanan ameliyat ya da radyoaktif iyot (atom) tedavisi, geçirilmiş tiroid iltıhabı ve ilaç kullanılışı (amiadaron, lityum, antitiroid ilaçlar) olarak sayıla­bilir­­.
Gebelikte tiroid tembelliği anneyi nasıl etkilemektedir? Tedavi edilmeyen ya da yetersiz tedavi alan tiroid tembelliği olan gebelerde anne bebekte etkilenme artmış olduğu bili­nir­­. Tiroid tembelliği olan tansiyonu ve abrubtio plasenta (plesentanın erken ayrılması) riskinde artış olduğu bildirilmiştir­­. Hipotiroidi fetüsü nasıl etkiler? Deneysel ve klinik çalışmalar ile tiroid hormonunun fetüsün beyin ve nörolojik gelişimi için gerekli olduğunun gösterilişi, özellikle son yıllar­da hamilelikte hipotiroidi konusuna olan ilgiyi artırmıştır­­. Fetüs 12­. gebelik haftasın­dan başlayarak kendi tiroit hormonunu üretmektedir­­. Fetüsün tiroit hormonu gereksinimi bu süreye kadar anneden plasenta yolu ile geçen T4 ile sağlanmaktadır­­. Sadece klinik hipotiroidide değil maternal (anne) TSH tarama­sı ile belirlenebilen subklinik (hafif) hipotiroidi ile bu annelerden doğan çocukların psikolojik, entelektüel ve nörolojik gelişim deformiteleri (bozuklukları) arasın­da ilişki olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur­. Yapılan bir çalışmada gebelik çağın­da TSH düzeyleri yüksek bulunmakta olan gebelerin okul dö­nemine gelen çocukları nöropsikiyatrik 15 test ile değerlendirilmiştir­­. Buna göre 17­. gebelik haftasın­da hipotiroid (tiroid tembelliği) ve ötiroid (tiroit hormonları normal) olan annelerin çocukları­nın testleri değerlendirildiğinde hipotiroidik hasta grubunun çocukların­da IQ testleri dahil olarak test sonuçları­nın bozuk olduğu bildirilmiştir­­. Bu çalışma ilk trimesterde maternal tiroit hormonları­nın çocukların psikolojik, entellektüel ve nörolojik gelişimi üzerinde önemi­ni vurgulamıştır­­.
Gebelikte hipotiroidi tanısı nasıl konur? TSH gebelerde de tiroid disfonksiyonunu belirlemede kullanı­mı önerilen temel testtir­­. Gebelikte hipotiroidiyi belirlemede ve takipte yalnızca TSH değil sT4 düzeyleri de büyük ehemmiyet taşımakta­dır­­. 24­. haftadan sonra tiroit hormon eksikliği saptanan annelerin çocukların­da ise psikomotor gelişim geriliği izlenmemiştir­­. Gebelikten önce TSH taraması yapılmasına gerek var mı? Gebelikte hipotiroidi­nin klinik önemi biliniyor olsa bile gebelerde rutin TSH tarama­sı konusu halen tartışmalıdır­­. Buna karşı Amerika Endokrin Birliği TSH’nın gebelikten önce ya da ilk trimestrdeki (ilk 3 ay) bütün kadınlar­da ölçülüşü gerekliliği­ni savunmaktadır­­. Bu olgular ilk prenatal vizit ya da gebelik tespiti ile beraber taranmalıdır­­. Gebelikteki hipotiroidi nasıl tedavi edilir? Gebelikteki hipotiroidi tedavisinde kafi iyot alımı­nın yanı sıra sT4 düzeyleri­ni ve hedef TSH değeri­nin ise <2­.5 mU/L oluşu önerilmektedir­­. Gebelikte tiroit hormon gereksinimi artar mı? Hamilelik öncesi tiroid tembelliği olan ve tiroid ilacı kullanan hastalar­da gebeliğin tespit edilişi ile beraber dozungebelik öncesine göre yüzde 30-50 oranın­da artırılışı pratik bir öneridir­­. Tiroid kanseri olan gebelerde tedavi nasıl devam eder? Tiroid kanseri tanısı olan ve tiroid ilacı kullanan hastalarda, normal doza göre daha yüksek ilaç kullanmak gerekebilir­­.
Hipotiroidi gebelerin izleminde nelere dikkat edilir? Tiroid ilaç tedavisi alan gebeler tedavi başlandıktan ya da doz değişikliği yapıldıktan 4-6 hafta sonra sT4 ve TSH düzeyleri ile endokrinolog ya da iç hastalıkları uzmanı kontrolünde değerlendirilmelidir­­.
Doğumdan sonra doz değişikliğine gerek duyulur mu? Doğumdan sonra L-T4 dozu gebelik öncesindeki doza düşürülmelidir­­. Doğumdan sonra 6­. haftada serum TSH düzeyi kontrol etmek gerekir­­.