Çanakkale Türküsü’nün Hikayesi – Ugur Gorgulu Blog
Çanakkale Türküsünün öyküsünü bilirmisiniz acaba yada hiç merak ettiniz mi ? Ben merak edip araştırdım yazılan bir mektuptan yola çıkılmış v önceden bildigim pek çok bilginin yanlış oldugunu anladım şimdi Çanakkale Türkü’sü nasıl ortaya çıkmış nasıl yazılmış ne zaman yazılmış Ömer Çakır’ın yazısından alıntı yaparak bilgilenelim
Öncelikle türkü yakmak ne demektir? Bir türkü niçin yakılır veya doğar? Bu soruların cevabını verelim. Çünkü genel olarak bir türkünün yakılış gerekçesi Çanakkale Türküsünün de meydana gelme nedenini bünyesinde barındırmaktadır.Şairlik iddiası olmayan kimselerin, şahısları veya toplulukları duygulandıran çeşitli olayları terennüm etmek üzere türkü meydana getirmeleri işine “türkü yakmak” meydana gelene de “yakım” denilmektedir. Pek çok olay türkü yakılmasına sebep olabilir. Bu olaylar bütün bir milleti ilgilendirecek kadar büyük nitelikler taşıyabileceği gibi, dar çevrelerde meydana gelen cinsten de olabilir. Aşk, gurbet, ölüm, seferberlik, tabi afetler, oymak kavgaları, eşkıya baskınları, bir kalenin düşmesi, vatanın bir parçasının elden çıkması gibi sosyal olaylar; sevda, talihe kızma, şansa küsme gibi duygular türkülerin doğuş şartlarını hazırlayan sebeplerin başında gelir. Kısaca, hayatın çeşitli safhalarında, teker teker şahıslar vey abelli bir muhit yahut bütün bir millet üzerinde derin tesirler bırakmış vakalara ait türküler meydana getirilebilir.
Özetle, toplumu yakından ilgilendiren bir takım olayları yaşamış veya gönlünde duymuş bir sanatçı ( ruhu sanatçı olan kişi, aşık, halktan biri) hafızasındaki şiir ve ezgilerinde yardımıyla yeni bir türkü yaratır. Böylece türkü yakılmış olur. Yakılan türkü ağızdan ağza geçerek zamanla bazı değişikliğe uğrar. Bu sırada çoğu türkülerde olduğu gibi türküyü ilk yakanın kim olduğu unutulur gider.
Çanakkale türküsünün yakılışı da bahsettiğimiz şartlardan farklı değildir. Bu türkü Türk insanının hafızasında derin izler bırakmış bir olayın, yani büyük bir savaşın atmosferinde meydana gelmiştir. Dolayısıyla bu türkünün bir doğuş zamanı vardır. Ancak Çanakkale türküsünün doğuş zamanına ilişkin bilgiler şu soruları sormamıza neden olmaktadır.
Sözlerin üstünde yazan ” Çanakkale Kahramanlarının Hatırası” ibaresi, bize bu marşın Çanakkale’deki askerlerimizin kahramanlıklarının hatırasını yaşatmak amacıyla bestelenmiş olduğunu düşündürmektedir. Zira Çanakkale Harbi sırasında Harbiye Nezareti’nin teşvik ettiği “harp edebiyatı” kapsamında kimi şiirlerin marş olarak besteletildiğini biliyoruz.
İşte bu kampanya dahilinde yazıldığını düşündüğümüz ve yine bugünkü Çanakkale Türküsünün sözlerini hazırlatan bir diğer şiir Destancı Mustafa’ya aittir. Destancı Mustafa’nın tek sahife halinde bastırıp “30 Para’dan sattığı “Çanakkale Şarkısı’ biraz daha uzun olup ondört kıtadan oluşmaktadır. Bu şiirden de birkaç mısra okuyalım:
Aslında bu benzerlikler geleneğin ortak olarak kullandığı ve pek çok halk şiirinde de rastlayabileceğimiz söz kalıplarından kaynaklanmaktadır. Çünkü halk şiiri ve türküleri meydana getirilirken daha önce bilinenlerden ‘söz kalıpları’ alınır adeta yenilere monte edilir. Bu yüzden yeni türkülerde mevcut ses ve söz kalıplarından sıkça faydalanıldığı görülür. Değişik türkülerden aldığımız şu örnekler buna birer kanıttır:
‘Köy Halk Türküleri’ adlı kitaptaki türkülerin birinde rastladığım şu dizeler bir hayli tanıdık geliyor.
Yarin çevresine sardılar beni, Erdoğan Gökçe, “1897 Türk-Yunan Savaşlarında Yakılan Türküler”, Folklor Araştırmaları, Nu:303, Ekim 1974, s. 7119,7121
Örnekler daha da çoğaltılabilir. Bu türkülerdeki bazı söz kalıplarının Çanakkale türküsünde kullanıldığı açıktır. Bu noktada yukarıda yaptığımız tespitimize bazı ilaveler yapabiliriz: Çanakkale Harbi sırasında bestelenen “Çanakkale Marşı” yazılan “Çanakkale Şarkısı”, veya yakılan Çanakkale türküsü” tamamen orijinal olmayıp kendinden önceki halk şiiri birikiminden izler taşımaktadır. Bu durum bir eksiklik değil halk şiirlerinin/türkülerin meydana gelme sürecinde gelenekteki devamlılığın tabii bir sonucudur. Dolayısıyla bu bilgiler Çanakkale türküsünün harp öncesi doğmuş olduğu yönündeki düşüncemizi biraz daha kuvvetlendirmektedir.
Çanakkale Türküsü’nün Yayılışı
Daha önce ifade ettiğimizi gibi Çanakkale Savaşı sırasında pek çok şiir kaleme alınmış ancak bunların çoğu kısa süre sonra unutulup gitmiştir. Oysa Çanakkale türküsü unutulmamış 1. Dünya Savaşı bittikten sonra bu türkü askerin dilinde Osmanlı Coğrafyasının hemen her yerine yayılmıştır. Falih Rıfkı, 20 Mart 1918 tarihli Dergah dergisinde yayımlanan bir yazısında bu gerçeği şöyle dile getirir:
Araştırmamız sırasında gördük ki Çanakkale türküsü Anadolu sınırlarının da dışına çıkmış hatta Balkanlarda da oldukça çok söylenen meşhur türküler arasına girmiştir. Çünkü Çanakkale Savaşlarına Türk ordusu içinde Rumeli’de yaşayan halkların da katıldığı bilinmektedir. Dr. İrfan Morina’nın III.Milletler Arası Türk Folklor Kongresi’ne de sunduğu bir tebliğden “Çanakkale Türküsünün Arnavutça Söylenişi’nin bile olduğunu öğreniyoruz. Arnavutça söylenişinden bir kıtası
Yayın tarihi 16 Mayıs 2009 16 Mayıs 2009 Yazar uGurKategoriler KategorilenmemişEtiketler Çanakkale, Çanakkale türküsü, çanakkale türküsü nasıl yazıldı, çanakkale türküsü ne zaman yazıldı, Türkü hikayesi
“Çanakkale Türküsü’nün Hikayesi” için 18 yorum
20 Mart 2012, 17:01
çokk uzun ve karışık hersey hop kopyala yapıştır gşbi olmuş ama yinede ödev işte yazdım gitti.
04 Mart 2012, 18:04
Çokk uzun ya :evil:
01 Ocak 2012, 19:00
İYij0j0k dedi ki:
18 Aralık 2011, 17:12
bn buraya performans için geldim pek beğenemedim ama genede emeğe saygı gösterelim :???:
17 Aralık 2011, 22:11
performans ödevi yapacağım ama doğru düzgün bilgi vermemişler
04 Aralık 2011, 20:34
ben yanık omeri istiom performans
performans ödevi yapıcam dopru düzgün bilgi vermemişler:(
17 Ocak 2011, 14:35
hem çok güzel diyosun,hem de beğenmedim diyosun.Sağın solun belli olmuyo seninde sinem mert
17 Ocak 2011, 14:28
bence bu siteyi hemen yenilemeleri veya kaldırmaları gerekiyor
yağmur çelen dedi ki:
29 Nisan 2010, 16:43
anne seni çok çok özledim şiir yazdığım yazıyı bana gönderebilirmisiniz
29 Nisan 2010, 16:40
türkü nasıl ortaya çıkmış onu bana gönderebilir misiniz lütfen
06 Ocak 2010, 23:05
Sizin isteginize göre hikaye yazılmıyor malesef :) siz nasıl bir sey istiyorsunuz soyleyin ben yaziyim ona göre :D
22 Aralık 2009, 19:18
çççok kötü hiç beğenmedin iğreç
sinem mert dedi ki:
03 Aralık 2009, 20:45
çok güzel beyendim hep böle olsa keşke bütün siteler
yha hiç beyenmedim çok kötüüü
Önceki Önceki yazı: Sinan yıldırım-Keşke Seni Sevmeseydim
Sonraki Sonraki yazı: Eurovision 2009’da Türkiye 4. oldu