FINDIKTA REKOLTE YANLIŞ AYLARDA BELİRLENİYOR
27 Eylül 2013, Cuma 8:53
5-6 yıl öncelerine kadar arz fazlası olduğunda fazla fındığı devlet alıyor, kalan fındıkları da özel sektör alıyordu.
Devletin alacağı fındığın miktarını ve fiyatını belirlemek amacı ile o yıllarda rekolte belirleniyor ve maliyet hesaplanıyordu.
Devlet alacağı fındığa, hasattan hemen önce yada hasat sırasında fiyat veriyordu. Bu nedenle rekolte ve maliyet fiyat verilme zamanına yakın Haziran-Temmuz ayında belirleniyordu.
Devlet artık (arz fazlası fındık olursa belki alabilir) fındık almıyor. Almayacağını beyan ederek dekar başına 150 -170 TL veriyor.
2013 yılı Haziran sonu Temmuz başında Ziraat Odaları rekolteyi 484 000 ton olarak, Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı da 572 000 ton olarak açıkladılar.
2013 yılı Ağustos ayında kabuklu fındık piyasası Kg mı Ordu’da 5,85-5,95 TL ve Giresun’da 6,30-6,40 TL ile açıldı. Piyasada ilk fiyat görüldükten sonra Ziraat Odaları başta olmak üzere birçok kimse ve fındık üreticileri tarafından fiyatın düşük olduğu söylendi. Rekoltenin düşüklüğüne göre fiyatın biraz daha yüksek olması gerektiği bir aydan beri konuşuldu-tartışıldı. Halen de tartışılıyor. Bu konuşmalar sırasında fiyatın üreticiler tarafından 7,00-7,50 TL/Kg dolaylarına yükselmesi beklenirken Kg mı Ordu’da ancak 6,05-6,15 TL ye ve Giresun’da 6,40-6,70 TL ye çıkabildiği görüldü.
Avrupalı firmaların kontratlarda yazılı fiyatlarda anormal bir durum olmadığı müddetçe bir değişiklik yaptıkları görülmemiştir. Alivre yapan tüccar ve ihracatçılar imzaladıkları satış kontratlarındaki fiyatları esas alarak üreticiden fındık aldıklarından bu fiyatı kendiliklerinden değiştirdikleri veya yükselttikleri görülmemiştir. Bu durumlar dikkate alındığında Ağustos-Eylül-Ekim aylarında fındık fiyatı düşük, niçin yükselmiyor demek kuru gürültüden başka bir şey değildir.
Devlet fındık almayacağına göre Haziran-Temmuz aylarında fındıkta rekolte ve maliyet belirlemenin üreticinin işine hiç yaramadığı görülmektedir.
Fındığın büyük çoğunluğunu Avrupalı büyük çikolata firmaları alıyor. Bu firmalar rekolteyi ve fiyatı ne zaman belirliyorlar?
Rekolte ve maliyet tespitinde önemli olan nokta burasıdır.
Ocak-Şubat-Mart-Nisan aylarında fındık üretim alanlarını gezerek rekolteyi, bu rekolteye göre de fiyatı belirliyorlar.
Bunun peşinden de Türk firmaları ile alivre satış yaparak kontrat imzalıyorlar.
O yılın fındık fiyatının ne olduğu bu satış kontratlarında yazılıdır.
Fındığın fiyatı bu aylarda belli oluyor.
Bu satış sisteminde rekolte ve maliyet tespiti Avrupalı firmalarının Türk firmaları ile satış kontratı imzalamalarından önce yapılmalıdır. Diğer bir ifade ile fındıkta rekolte Avrupalı firmaların rekolte belirlediği aylarda yapılmalıdır.
Avrupalı firmaların rekolte belirlediği aylarda, sivil toplum kuruluşlarının yaptığı rekolte ve maliyet çalışmasına göre belirledikleri fiyat bu firmalara iletilmelidir.
Sanayiciler, fındıkçılar ve devlet büyükleri yaptıkları konuşmalarda fındık piyasasının serbest piyasa olduğunu söylüyorlar, vurguluyorlar (Ben de tek el piyasası olduğuna inanıyorum. Umarım yanılırım). Dedikleri gibi fındık piyasası gerçekten serbest piyasa ise Avrupalı firmalar fındık fiyatını üretici temsilcileri ile beraber belirlerler.
Fındık rekoltesi 4-5 yıldır yanlış aylarda tespit ediliyor
Fındık alivre satış sisteminde satış kontratları Ocak-Şubat-Mart ya da en geç Nisan aylarında imzalanmaktadır. Bu aylardan sonra yapılan rekoltenin fiyatta etkili olmadığı görülmüştür.
Bu duruma göre fındık rekoltesi 4-5 yıldır yanlış aylarda tespit ediliyor
-En erken Şubat ayı 2 ci yarısında “Karışık (Karanfilli) Tomurcuk miktarına” göre veya
-Mart ayında “Açıkta Karanfil” miktarına göre belirlenebilir.
SONUÇ: 1-Fındık rekoltesi 4-5 yıldır yanlış aylarda tespit ediliyor. Yanlış aylarda belirlenen rakamların fiyatta etkili olmadığı görülmüştür.
2-Fındık alivre satış sistemi ile Avrupalı firmalara pazarlandığı müddetçe rekoltenin Şubat-Mart aylarında tespit edilmesi gerekir.
3-Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2013 yılından itibaren “karanfilli tomurcuk sayılarak rekolte tespit edilmesi yöntemini” yürürlükten kaldırarak hata yapmıştır. Bakanlık 2013 yılından itibaren yasakladığı “karanfilli tomurcuk sayılarak rekolte tespit edilmesi yöntemini” tekrar yürürlüğe koymalı, yalnız gerekli tedbirleri almalıdır.