Irak’ın gelecekteki sorunu Heşdi Şabi
OrtadoğuIrak | Türkiye | İran | Suriye |
Rûdaw Tarafından 18.1.2019
Sünniler Heşdi Şabi'nin varlığına tepki gösteriyor
IŞİD’ten kurtarılan Sünni bölgelerde Heşdi Şabi’nin varlığı halkın tepkisine neden oluyor. Daha önce IŞİD’in kontrolünde olan Sünni bölgeler artık Heşdi Şabi’nin denetim alanında. Sünni siyasetçi ve parlamenterlerde gelecekle ilgili bu gruplara endişe ile bakıyorlar. Zira bu bölgelerdeki parlamenterlerin yüzde 30’u bu gruplara ait.
Iraklı siyasetçiler, Sünni halk ve ABD’li yetkililer Amerikan Washington Post gazetesine verdikleri demeçte, Heşdi Şabi yöneticilerinin Irak devletine karşı “paralel devlet” kurma ve hükümeti yıkma endişelerini dile getirdiler. Ayrıca daha önce olduğu gibi Sünni toplumunu IŞİD’in ayaklanmasına zemin hazırladığı dönemdeki gibi acılarla karşı karşıya getirmesinden endişe ediliyor.
Heşdi Şabi gruplarının ilki İran - Irak savaşı döneminde kuruldu. Bazı gruplar 2003’de ABD’nin Irak’a saldırdığı dönemde ve üçüncü grup da 2014’te IŞİD’in ortaya çıktığı dönemde kuruldu. IŞİD’e karşı savaşan Heşdi Şabi grupları, IŞİD’in ortadan kaldırılmasının ardından siyasi ve ekonomik kazanç beklentisi içine girdiler.
IŞİD savaşı Heşdi Şabi gruplarının Anbar, Selahaddin ve Musul gibi Sünni bölgelere yayılmasına olanak sağladı.
Washington Post gazetesine göre, Heşdi Şabi grupları söz konusu Sünni kentlerinde siyasi ofisler açtı. Kentlerdeki yol ve caddelerde kontrol noktaları oluşturarak petrol, gıda ve ev malzemelerinden vergi almaya başladı.
Amerika ve Iraklı bazı yetkililer bazı milislerin “mafyacılık” yaptığını belirtiyor. Milisler koruma adı altında büyük ve küçük tüccarlardan para alıyor.
IŞİD saldırıları döneminde Irak’ın orta ve kuzeyinde göç etmek zorunda kalan halk, evlerine dönmenin hayallerini yapıyor. Ancak güvenlik uzmanlarının Washington Post gazetesine yaptıkları açıklamaya göre, hangi Sünni Arap ailenin evine döneceğine Heşdi Şabi karar veriyor. Irak’ta bir milyon 800 kişi halen kamplarda yaşıyor.
Heşdi Şabi bir çok bölgede yerel meclisi IŞİD ile bağlantıları iddiasıyle bazı Sünnilerden mal ve mülklerini kullanma haklarını ellerinden alması için karar almaya zorluyor. Bu şekilde Hille ve Diyala’da Sünni ve Şiilerin birlikte yaşadığı bölgelerdeki gibi demografiyi değiştirmeye yönelik adımlar atıyorlar.
Heşdi Şabi milisleri, IŞİD saldırıları döneminde Irak’ta tekrar istikrarı sağlayacaklarının propagandasını yapıyorlardı. Heşdi Şabi’ye bağlı adaylarda Mayıs ayındaki seçimlerde bunu propaganda olarak kullandılar.
Irak hükümeti danışmanı ve güvenlik yorumcusu Hişam El Haşimi’ye göre, Heşdi Şabi’nin Sünni halkın geri dönmesini engellemesi radikalizmin artmasına neden oluyor.
Washington Post’a konuşan El Haşimi, Heşdi Şabi Sünni bölgelerin istikrara kavuşmasının önünde engel olduğunu belirtti.
IŞİD’in yenilgiye uğratılmasının ardından Irak’taki en önemli konu Heşdi Şabi güçlerinin geleceği oldu. Amaç Irak’ta iki ordu, farklı iki program ve iki karar merkezi oluşmasının önüne geçmekti. Iraklı bazı siyasetçiler Heşdi Şabi milislerinin etkinliğinin azaltılmasını önerdiler. Heşdi Şabi milislerinin polis ve ordu içinde dağıtılması ya da acil durumlar karşısında yardımcı bir güç olarak görev yapması önerildi.
Washington Post’taki rapora göre Heşdi Şabi bu öneriyi reddetti. Heşdi Şabi yetkilileri IŞİD’in bölgeden çıkarılmasındaki rollerinden dolayı Irak güvenlik güçlerinin önemli bir bileşeni olduklarını belirtiyorlar. Yetkiller ayrıca, Heşdi Şabi’nin Irak’ın kırılgan ekonomisinde işsiz binlerce Şii’ye istihdam sağladıklarını ifade ediyor.
Kaim ve ekilemeyen araziler
Suriye sınırındaki Kaim nahiyesi, 3 yıl IŞİD’in kontrolünde kaldıktan sonra 2017 Kasım’ında özgürleştirilmişti. Kaim halkı ev ve köylerine dönerek tarlalarını ekip biçmeyi hayal ediyordu. Ancak hazırlanan raporda çiftçilerin beyan ettiğine göre, Heşdi Şabi bin 500 tarım arazisini güvevlik bölgesi ilan ederek çiftçilerin dönmesini engel oluyor. Kaim’de 4 milyon metrekare tarım arazisi ekilip biçilemiyor. Çiftçiler, “Heşdi Şabi Kaim’in ekonomisini felç etti” diyor.
Raporda, Heşdi Şabi’ye bağlı Ketayibi Hizbullah grubunun, Suriye-Irak sınırı ve yol güvenliğinden sorumlu olduğu belirtilmiş. Heşdi Şabi, bu yoldan Suriye hükümeti saflarında savaşması için milis gönderiyor.
Kaim Parlamenteri Muhammed Kerbuli, “Milisler, Suriye’deki ucuz ürünleri Kaim pazarına getirebilmek için yeni bir sınır kapısı açmış” dedi.
Milisler bu ihlalleri kabul etmiyor. Aynı zamanda bölgenin asayişini milislerin varlığına bağlayan Kerbuli, bölgenin asayişinin endişe verici bir durumda olduğunu da belirtiyor.
Arap aşiret liderleri söz konusu arazilerin tarıma açılması için milisleri ikna etmeye çalışıyor. Ancak Heşdi Şabi aşiret liderlerinin taleplerini reddetmiş. Washington Post gazetesine konuşan çiftçiler, tarım arazilerinin kullanılmasının güvenlik gerekçesiyle bir ilgisinin olmadığını, milislerin Suriye’den yaptıkları kaçak ürün pazarlarını kaybetmek istememelerinden kaynaklandığını ifade etti.
Milislerin kazanımı ve hükümetin sessizliği
Irak Anayasası’na göre, Heşdi Şabi ordu ve polisten ayrı bir güç ama yasal olarak başbakana bağlı. Washington Post’ta yer alan rapora göre, Irak Başbakanı Adil Abdulmehdi, Heşdi Şabi’ye bağlı milislerin yetki sahibi olmasına yönelik bir açıklama yapmadı. Abdulmehdi, milislerden Irak’ın siyasi ve güvenlik kurumlarından birisi olarak bahsetti.
Adil Abdulmehdi, Heşdi Şabi milislerinin maaşlarının Irak’ın diğer güvenlik güçleriyle eşitlenmesi için Ekim ayında özel bir bütçe ayırdı. Bu güçlerin maaşları ve ödenekleri de bütçede çözülmek üzere bırakılmış.
Heşdi Şabi güçleriyle iletişimde olan Irak’taki bir ABD’li komutan Washington Post’a yaptığı açıklamada, “Adil Abdulmehdi’nin adımları milislere cesaret verdi ancak Irak’ın güvenliğini tehlikeye attı” dedi.
Muhammed Kerbuli de, Heşdi Şabi’nin Irak’In siyasi ve askeri yönetiminde etkili olmasının çok zor bir şey olduğunu belirterek, “Heşdi Şabi güçleri partilerin kontrolünde. Süpermen dahil hiç kimse bu güçleri kontrol edemez” değerlendirmesinde bulundu.
Etiketler : Heşdi Şabi, Irak, Sünni, Musul, Anbar, Selahaddin