“Sübhanallah” kelimesi üzerine - YENİ ASYA
Muzaffer Bey: “Üstad Hazretleri Sözler’de Sübhanallah kelimesinin bir hikmetini, “Kâinatın bütün kusuratından münezzeh ve muarra olduğunu tesbih ile, “Sübhanallah” ile ilân” olarak zikrediyor. Bu meseleyi açıklar mısınız?”
MEVLÂ NEYLERSE GÜZEL EYLER
Kâinatta her şey ya doğrudan, ya da dolaylı olarak hayırdır, hayrı netice verir. Kur’ân’ın ifadesiyle: “Allah her şeyi en güzel şekilde yaratmıştır.” 1 Bu âyetin tefsirinde Bediüzzaman diyor ki: “Her şeyde, hatta en çirkin görünen şeylerde, hakikî bir hüsün ciheti vardır. Evet, kâinattaki her şey, her hâdise, ya bizzat güzeldir, ona hüsn-ü bizzat denilir veya neticeleri cihetiyle güzeldir ki, ona hüsn-ü bilgayr denilir. Bir kısım hâdiseler var ki, zâhiri çirkin, müşevveştir. Fakat o zahirî perde altında gayet parlak güzellikler ve intizamlar var.” 2
Kâinatta kusur yoktur. Her şey mükemmeldir, her şey tam olması gereken yerdedir, her şey en güzel şekildedir. Aynen İmam-ı Gazalî’nin dediği gibi: “Kâinatta hiçbir şeyin, olduğundan daha güzel biçimi yoktur.” Ve aynen İbrahim Hakkı’nın dediği gibidir: “Deme şu niçün şöyle, bak sonuna sabreyle, yerincedir ol öyle! Mevlâ görelim neyler, Neylerse güzel eyler.”
Nitekim şu âyet de akıl sahiplerine çağrı yapıyor: “Rahmân’ın yaratışında hiçbir kusur göremezsin. Bir kere bak! Hiçbir çatlak görüyor musun? Sonra gözünü iki def’a daha çevir, bak: Göz sana yorgun ve zelil bir halde geri dönecektir.” 3
İTİKADIMIZI KORUMAK İÇİN
Kâinatta kusur yoktur; eyvallah! Fakat bizim vehmimize gelince iş değişiyor. Biz hoşumuza gitmeyen tecellileri kusur görüp, bundan da Cenab-ı Allah’ı sorumlu tutabiliyoruz. Bu ise itikadımıza zarar veriyor.
Dokuzuncu Sözün İkinci Nüktesinde ibadetin hikmeti anlatılıyor. “Rubûbiyetin saltanatı, nasıl ki ubûdiyeti ve itaati ister; Rubûbiyetin kudsiyeti, pâklığı dahi ister ki, abd, kendi kusurunu görüp istiğfar ile ve Rabbini bütün nekàisten pâk ve müberrâ ve ehl-i dalâletin efkâr-ı bâtılasından münezzeh ve muallâ ve kâinatın bütün kusurâtından mukaddes ve muarrâ olduğunu tesbih ile, “Sübhanallah” ile ilân etsin.” 4
SÜBHANALLAH DEDİĞİMİZ ZAMAN
Meselâ kâfir ahirete inanmamakla aslında Allah’ı tekzip ediyor. Çünkü ahireti haber veren bizzat Cenab-ı Allah’tır. İşte mü’min “Sübhanallah” demekle kâfirin Allah’a yalancılık isnad etmesinden Allah’ın münezzeh olduğunu ikrar ve ifade etmiş olur.
VEHMİMİZİ ÖRTEN GÜZEL KELİMELER
Burada ifade edilen şu ki: Cenab-ı Hak kusursuzdur. Kâinatın ise gerçekte kusuru olmamakla beraber, vehmimize, hiss-i zahirimize, zannımıza veya algımıza birçok kusurlar düşmektedir. Bu vehmî kusurlar itikat dünyamızı alt üst edebilir.
Meselâ aslında neticesi itibariyle güzel olan ve gerçekte bir kusur da olmayan musîbetler, hastalıklar, belâlar, yıkımlar, bitişler, sönüşler, ölümler 5 bizim hiç hoşumuza gitmez.
Bu açıdan sebepler devreye sokulmuştur. Hoşumuza gitmeyen şeylerde Cenab-ı Hak’tan şikâyet etmeyip şikâyetleri sebeplere yöneltmek 6, hem tedbir almamıza imkân verir, hem de itikat değerlerimizi muhafaza eder.
Bu meyanda ibadetlerimizin içine öyle güzel kelimeler konmuştur ki, bu kelimelerle Cenab-ı Allah’ı zikrettiğimizde hem böyle kusurları Cenab-ı Hakk’a vermekten kaynaklanan günahlarımız için tövbe etmiş oluruz, hem de Cenab-ı Hakk’ın kusursuzluğunu ikrar ve ilan etmiş oluruz. Sebeplerin kusurları da sebeplerden öteye geçmez.