Gämi gurluşyk | TDH
опубликованно 12.08.2015 // 1464 - просмотров
Şu günler Türkmenistanyň ıokary we orta hünär okuw mekdeplerinde giriş synaglary dowam edıär. Ozal habar berilişi ıaly, 2015-nji ıylda ıigitleriň we gyzlaryň 15 müňden gowragy okuw mekdepleriniň 1-nji ıyl talyplary bolar. Ministrlikleriň we pudak edaralarynyň buıurmalaryna laıyklykda, ıurdumyzyň ıokary we orta hünär okuw mekdeplerine talyplary kabul etmek, şol sanda täze hünärleriň açylmagynyň hasabyna 900 adam köpeldi. Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk instituty “Gämi gurluşyk” hünärine ilkinji gezek talyplary kabul edıär.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 9-njy iıulda bolan giňişleıin mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ıakyn geljek üçin ilkinji nobatdaky wezipeler barada aıdyp, milli ykdysadyıetimiziň ähli pudaklary üçin, şol sanda deňiz ulaglary pudagy üçin ıokary hünärli hünärmenleri taııarlamagyň wajypdygyny nygtady.
“Türkmen ıaşlarynyň dünıä ölçegleriniň derejesinde döwrebap bilim almagy, saılan hünärini üstünlikli öwrenmegi, dünıägaraışyny giňeltmegi, alan bilimini we başarnygyny iş ıüzünde peıdalanmagy üçin döwletimiz ähli şertleri we mümkinçilikleri döreder” diıip, milli Liderimiz aıtdy.
Mälim bolşy ıaly, geoykdysady taıdan amatly ıerleşıän Türkmenistan ulag-üstaşyr kuwwatyny durmuşa geçirmäge ıurdumyzy senagatlaşdyrmagyň, milli ykdysadyıetimizi diwersifikasiıa ıoly bilen ösdürmegiň depginini güıçlendirmegiň, netijeli halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň wezipelerini üstünlikli çözmegiň wajyp usuly hökmünde ilkinji derejeli ähmiıet berıär. Şu maksat bilen “Gündogar-Günbatar” we “Demirgazyk-Günorta” döwrebap ulag geçelgeleri, şol sanda deňiz, howa, demir ıol we awtomobil gatnawlarylary yzygiderli ıola goıulıar. Bu bolsa İewraziıa giňişliginde ikitaraplaıyn amatly sebit we sebitara söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmäge uly mümkinçilikler döredıär.
Göz öňünde tutulıan taslamalary durmuşa geçirmekde Türkmenbaşy şäherinde gurulıan täze Halkara deňiz menziline aıratyn ähmiıet berilıär. Bu giň gerimli maıa goıum taslamasynda parom, ıolagçy we ıük terminallarynyň gurluşygy göz öňünde tutulıar. Şeıle hem topluma umumy ıük terminaly, ürgün ıükleriň terminaly, gämi gurluşyk zawody, awtomobil we demir girelge ıollarynyň şahalary hem-de beıleki düzümleriniň desgalary girıär. Köp ugurly menziliň ıyllyk geçirijilik kuwwaty dürli ıükleriň 15 million tonnasyna barabar bolar.
Deňiz duralgasy howpsuzlygy hem-de gämi gatnawlarynyň we ıük daşamagyň netijeliligini, şeıle hem daşky gurşawy goramagy üpjün etmek üçin zerur döwrebap-enjamlaryň toplumy bilen üpjün ediler. Menziliň suw çäklerinde gämileriň hereketine, ıük ıüklemek we düşürmek işlerine gözegçilik etmek hem-de dolandyrmak awtomatlaşdyrlan ulgamyň hem-de elektron tehnologiıalaryň kömegi bilen amala aşyrylar. Hazar deňziniň tebigy durkuny gorap saklamak üçin terminallaryň her birinde bioarassalaıjy enjamlar gurnalar. Taslama “İaşyl menzil” halkara ölçeglerine laıyklykda işlenip düzüldi. 2017-nji ıylyň dekabryna çenli taslamany doly durmuşa geçirmek göz öňünde tutulıar.
İurdumyzda gämi gurluşyk pudagynyň döremegini alamatlandyrjak gämi gurluşygy zawody milli ykdysadyıetimiz üçin täze ugry bolar. 166 müň inedördül meıdany eıelejek bu desga önümçilik meıdançalaryny, dolandyryş, tehniki we hyzmat ediş binalarynylaryny öz içine alar. Zawodyň taslama kuwwatlylygy häzirki zaman tehnologiıa enjamlaryny we awtomatlaşdyrylan ulgamlary peıdalanmak bilen ıylda 4-6 gämini gurmaga niıetlenendir. Mundan başga-da bu ıokary tehnologiıaly kärhanada dürli görnüşli gämileriň: tankerleriň, ıük gämileriniň, tirkegleriň doly abatlaıyş işleri geçiriler. Şeılelikde, bu zawod Türkmen deňiz söwda flotynyň kemala gelmegine we kämilleşmegine güıçli itergi berer.
Deňiz flotuny ösdürmek Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ulag syıasatynda ileri tutulıan ugurlaryň biri bolan ıurdumyzyň daşary söwda-da bäsdeşlige ukyplylygyny üpjün etmegiň, dünıä hojalyk aragatnaşyklaryna goşulyşmagynyň esasy şertidir. Soňky 6 ıylyň dowamynda Deňiz we derıa ulaglary döwlet gullugynyň garamagyna iň häzirkizaman tankerleriň 7-si: “Sumbar”, “Hazar”, “Jeıhun”, “Bitarap”, “Etrek”, “Alaja”, “Kenar” tankerleri gelip gowuşdy. Olaryň hemmesi ıokary tehnologiıaly enjamlar, şol sanda iň oňat ugur alyş enjamlary, hemra aragatnaşyk ulgamlary we beılekiler bilen üpjün edilendir.
Häzirki wagtda bu gämiler Hazaryň türkmen kenarynyň ugry boıunça Alajadan we Ekeremden Kenar şäherçesiniň nebit terminalyna nebit çig malyny daşamak üçin ulanylıar. Şol ıerden nebit Türkmenbaşynyň nebiti gaıtadan işleıän zawodlar toplumyna gelıär. Mundan başga-da, bu tankerler daşary ıurt sarp edijilerine dizel ıangyjyny, benzin, mazut we beıleki nebit önümlerini Hazarıaka döwletlerine eltmek üçin yzygiderli ıüzüşi amala aşyrıarlar.
“Çarlak” ıolagçy gämisiniň gurulmagy türkmen gämi gurluşygynda aıratyn waka boldy. Çünki bu gämi Türkmenbaşy deňiz menzilinde türkmen hünärmenleriniň gatnaşmagynda ıygnalan ilkinji gämidir. Häzir 320 ıolagçyny kabul etmäge ukyply “Çarlak” Türkmenbaşy-Gyzylsuw adasy we Türkmenbaşy-Hazar aralyklaryna gatnaıar. Şeıle hem bu gämi Türkmenbaşy şäherinden “Awaza” milli syıahatçylyk zolagyna çenli deňiz gezelençlerini guramakda peıdalanylıar.
Bulardan başga-da, durky täzelenen deňiz menzili hojalygynyň gämileriniň “Älem”, “Jahan”, “Seıil” we “Gudrat” atly tirkeg gämileri bilen üsti ıetirildi.
Geçen ıylyň dekabrynda “Berkarar” gämisi Türkmenbaşy şäherine getirildi. “RORAX” kysymly ıolagçylary gatnatmak, ıük awtomobillerini we beıleki ulag serişdelerini daşamak üçin niıetlenen döwrebap gämi Türkmenistanyň Deňiz we derıa ulaglary döwlet gullugynyň buıurmasy boıunça Horwatiıada guruldy. Şertnama boıunça şunuň ıaly “Bagtyıar” gämisiniň gurluşygy göz öňünde tutuldy.
Bularyň hemmesi “Türkmenbaşy halkara deňiz portyny we Türkmenistanyň deňiz söwda flotyny 2020-nji ıyla çenli ösdürmegiň Baş maksatnamasynyň” yzygiderli amala aşyrylıanlygynyň subutnamasydyr.
Hazar deňziniň kenarynda gurulıan täze deňiz menzili döwrebap ulag düzümini kemala getirmegiň möhüm bölegi bolar. Ol Aziıa hem-de İewropa ıurtlarynyň arasyndaky ykdysady we söwda hyzmatdaşlygyny hil taıdan täze derejä çykarmaga ıardam eder hem-de İewraziıa giňişligindäki ulag gatnawyny işjeňleşdirmek üçin giň mümkinçilikleri açar we sebitara gatnaşyklaryň uzakmöhletleıin geljegine güıçli itergi berer.
Şunuň bilen baglylykda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleışi ıaly, Merkezi Aziıany, Hazarıaka döwletlerini soňlygynda İewropa ıurtlaryna çykarjak Kawkaz we Gara deňiz sebitleri bilen birleşdirıän täze geoykdysady giňişligiň binıadynyň tutulıandygyny aıtmak bolar. Şeıle hem tutuş Orta Aziıanyň deňiz derwezesi boljak Türkmenbaşy halkara menzili Hytaı, Hindistan, Päkistan we Aziıa-İuwaş umman sebitiniň ıurtlary ıaly wajyp ykdysady merkezlere çykarjak günorta we gündogar ugurlarynda ulag düzümini giňeltmegiň geljegini hem göz öňünde tutıar.
Täze menzil milli ykdysadyıetimiziň ilerlemegine, senagat we ulag düzümleriniň ösüşine, iri maıa goıumlaryny çekmäge, täze iş orunlaryny döretmäge goşmaça güıçli itergi berer hem-de halkymyzyň ıaşaıyş-durmuş şertleriniň mundan beıläk hem ıokarlanmagyna ıardam eder.
Mahlasy, Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk inistitutynda “Gämi gurluşygy” hünäri boıunça bilim aljak talyplar gämi gurluşyk zawodynda işlemek üçin zerur bolan nazary bilimleri we amaly endikleri özleşdirerler. Bu ıerde gämi gurluşygynda ulanylıan demir örtüklerini işläp taııarlamak hem-de demir serişdelerini kesmek, gäminiň suduryny we beıleki deňiz hem-de derıa tehnikalaryny düzmek, gämileriň sütünlerini we bölek şaılaryny taııarlamak boıunça resminamalaryň işlenip düzülmegi, gäminiň bölümlerini ıygnamak hem-de kebşirlemek boıunça tehnologiki işleriň amala aşyrylmagy, gäminiň daşky sütünlerini abatlamak we olary gaıtadan ulanmak tehnologiıalary boıunça işler ıerine ıetiriler.
Şeılelikde geljekki ıokary bilimli hünärmenler ylmy-barlag, taslama, oılap tapmak, işläp düzmek, önümçiligi guramak, deňiz ulaglarynyň tehniki hyzmaty we olary abatlamak ıaly işleri öwrenerler. Gämiler, umman tehniki serişdeleri, olaryň gurnalyşy, esasy hem-de kömekçi güıç beriji we ıerine ıetiriji enjamlar, önümçilik tehnologiıalary, şeıle hem deňiz tehnikasyna erk etmekde peıdalanylıan taslama üpjünçilikleri we kompıuter tehnologiıalary uçurumlaryň hünär işlerine degişli bolar.
Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk instituty ıurdumyzdaky iri ıokary okuw mekdepleriniň biridir. Bu institutda täze hünär okuwynyň açylmagy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan Türkmenistany hil taıdan täze derejä çykarmak boıunça alnyp barylıan giň gerimli özgertmeleriň ıolunda wajyp ädimdir.