"Biri Bizi Gözetliyor" diğerleri de "yönlendiriyor" formatındayız artık... | Evde yazan kişi
Gönderen evde yazar zaman: 8/28/2013 10:25:00 ÖÖ
İnsanlar günlük hayatında ne yapar, ne yer, ne içer, nasıl giyinir, nasıl kavga eder, nasıl aşık olur...vb. şeklinde uzayıp giden soruların yanıtları çok ilgi görmüş olacak ki, bundan para kazanmak isteyenler hemen fırsattan yararlanma yoluna gittiler. Pazar günleri tv kanallarının hemen hemen hepsinde "televole" ile başlayıp "pazar magazini" gibi adlarla türevleri hızla çoğalan programlarda "ünlüler nasıl bikiniyle kameralara yakalandı, kimin selüliti daha fazlaydı, kim hangi sevgilisiyle tatile çıktı, kim nerede yemek yiyordu, kimin eli kimin cebinde..vs." şeklinde tamamen içeriği boş, ama bir o kadar da ilgi gören programlar türemeye başladı. Bu durum, aslında özümüzde var olan, hani bütün gün camdan komşuları izleyen mahallenin dedikoducu teyzelerinin televizyona evrilmiş haliydi bir anlamda..
Korkunç bir yozlaşmadır, bir haddini bilmezliktir, özel hayata saygısızlıktır velhasıl bütün bu yaşananlar. Ama gelin görün ki, sanatıyla gündeme gelmekten aciz, görüntüsüyle, skandallarıyla ünlü olmaya çalışan bazı televizyon insanları bunu paraya dönüştürmenin yollarını aramaya başladılar. Yani özel hayatı bütün detaylarıyla gözler önüne sermek bir çeşit promosyon çalışması olup çıktı. Saçma sapan polemiklerle gazetelerin birinci sayfalarına çıkmayı başaran bu zavallı insancıklar da yeni dizilerde başrol kapmayı başarır hale geldiler.. Severek izlediğim Yalan Dünya'nın bazı bölümlerinde Gülse Birsel bu konuyu çok güzel hicvetmişti. Hatırlarsınız, yönetmen ekibe kızıyordu: "Nasıl bir ekipsiniz siz yahu; aşk yok, kavga yok, olay yok! Başka dizilerin oyuncuları nasıl gündeme geliyorlar ve reklam yapıyorlar.. Böyle olmaz, biz de yalan haber çıkaralım bir şekilde.." Evet olay bu aslında, yalan haberlerle insanları oyalamak ve birilerine para kazandırmak. Beyinleri olabildiğince boşaltmak, haksızlıkları ört bas etmek, gündem saptırmak.. Hani Fikret Kızılok'un eski ama güzel bir şarkısı vardır:
"Ne sağcı, ne solcu; oğlumuz olsun futbolcu!.."
şeklinde devam eden sözleriyle akıllarda kalmıştır. Günümüzde biraz değişikliğe uğrayabilir bu sözler:
Dünya yıkılmış sana ne!..
Fena da olmadı aslında bu şimdi yazdığım şiirimsi, ne dersiniz? Ne diyorduk evet, devam edelim. Eskiden ayıp karşılanan, "gösteriş budalalığı" olarak nitendirilen kimi davranışlar da elbet bu furyadan nasibini alacaktı. Nitekim teknolojinin hızlı gelişiminin etkisiyle ve beğenilme kaygısıyla mı desem, ya da bir boşluğun kapatılması amacıyla mı desem, yalnızlıktan mı desem bilemiyorum, belki de tüm bu nedenlerin bileşimi ile insanlar artık hangi restorana gittiklerini, ne yediklerini, nerede gezdiklerini, hatta yaptıkları alışverişleri bile fotoğraflayarak sosyal mecralarda paylaşır oldular.. "Sahi biz ne zaman bu hale geldik?" diye sorsanız kendi kendinize, bu hızlı dönüşümün nerede başladığını inanın algılayamazsınız.. En azından ben algılayamıyorum.
Bu içsel sorgulamaların sonucunda düşünmeye başladım. Sahiden gözetleme kültürü(!)nün bir parçası mı oluyoruz farkında olmadan?
Bu gözetlemeler, görece masum sayılabilecek insani dedikodu, merak giderme ihtiyaçlarıyla kalsa iyi.. Facebook, bizim bu paylaşımları yapmamızı bir şekilde bilinçaltımızda normalleştirmekle kalmıyor, bizleri farkında olmadan bir yerlere de yönlendiriyor. En savsak, en boş boş bakışlarla arkadaşlarımızın sayfalarında gezinirken hop bir yazı çıkıyor karşımıza.
Biz şartlı refleks deneyindeki köpeğin yaptığı gibi hiç düşünmeden refleks halinde gidip o ABC alış veriş mağazasının sayfasını beğeniyoruz. Facebook para kazanıyor, ABC mağazası para kazanıyor, biz de "arkadaşlarımızdan geri kalmadık, biz de beğendik" tatminiyle bütün bu olan bitenin zavallı bir figüranı olarak daha çok beğenmelere teşvik edilmek için yediğimiz, içtiğimiz her şeyi Facebook'da paylaşmaya devam ediyoruz. Facebook son zamanlarda daha da abarttı olayı. Bir arkadaşımız bir fotoğrafı mı beğendi, ya da bir yorum mu yazdı, hemen gönüllü dedektifimiz Facebook araya giriyor ve bize "bildiriler" başlığında olan biteni sıralıyor: "Arkadaşın Ayşe, bir fotoğrafa "aman da aman, heeyt" diye yorum yazdı, Pelin aynı fotoğrafa "ne güzelsin!" dedi".. İyi de Pelin de kim? Benim öyle bir arkadaşım yok ki? Olsun, arkadaşının beğendiği fotoğrafı beğenen, senin de arkadaşındır!" mantığıyla Facebook beni Pelin'in yorumunu görmeye de teşvik ediyor. Yıllarca mahallemizdeki dedikoducu teyzelere boşuna kızmışız! Hale bakın, teknoloji gelişti ve o teyzelerin kınadığımız durumlarına düştük! Gülsek mi ağlasak mı!
İşte bütün bunlardan muzdarip olmam sebebiyledir ki, bu yazıyı sizlerle paylaşma ihtiyacı hissettim. Sonraki yazılarımızda sosyal medya alışkanlıklarımızı irdelemeye devam ederiz elbette..
Biri bizi gözetliyor , Facebook bizi yönlendiriyor , HALLERİMİZ magazin kültüründe gelinen nokta , magazin kültüründe gelinen nokta , SOSYAL , SOSYAL HALLERİMİZ
Saptamalar her zamanki gibi çok yerinde ve çok "bizden".Ellerinize sağlık...
evde yazar 28 Ağustos 2013 14:13
Teşekkür ederim katkınız için, beğendinizse ne mutlu bana:)
mavinin rengi 28 Ağustos 2013 13:57
Bütün "an" ı gözler önünde yaşamak sosyalleşmek ise ben sosyal değilim, üzgünüm.Sitelere yazıp @çeşmede ya da tatilde diye evine giren hırsızın suçu yok değil mi.Özentiden başka bir şey değil bence bu, başkaları için yaşamak gibi bir şey.Herkesin yüzünde bir maske saklambaç oynanıyor gibi..
Yazdıklarına sonuna dek katılıyorum,ama hiçbirşey değişmeyecek sadece ona üzülüyorum...
evde yazar 28 Ağustos 2013 14:16
Çok güzel bir cümle ile ifade etmişsiniz ve ben de sizin bu cümlenize katılıyorum. Sosyalleşmek bütün özel hayatı gözler önüne sermekse ben de memnuniyetle sosyal olmadığımı eklemek isterim. Bu gidiş nereye varacak, açıkçası merak içinde gözlemliyorum ve olabildiğince kendimi korumaya çalışıyorum..
Değerli katkınız için teşekkür ederim:)
bahceperisi 28 Ağustos 2013 23:04
Meraklı melahatlik ;herkesin içinde bir yere kaçmışmış face gelene kadar! :)
evde yazar 29 Ağustos 2013 06:49
Sahi bir de Meraklı Melahat vardı değil mi:) Gülümsettiniz beni, teşekkürler:))
Serdar 29 Ağustos 2013 08:09
Akıcı ve harika tespitler... Bir çırpıda okudum teşekkür ederim.
Ben de bir şey eklemek istiyorum. Facebook camekan içinde yaşayan canlının tüm çıplaklığı ile takip edilip gözlem sonuçlarının kaydedildiği büyük bir deney düzeneği gibi...
evde yazar 29 Ağustos 2013 09:41
Öncelikle bu yüreklendirici yorumunuz için ben size teşekkür ederim:)
Eklediğiniz cümle ile olaya çok güzel bir nokta koymuşsunuz.. Bu deney düzeneğinin amacını (amaçlarını) sanırım hepimiz gayet iyi biliyoruz..
Serdar 29 Ağustos 2013 08:10
Ek olarak: Ben de baktım büyük deney düzeneğinin kobayı olmaktan kendimi alıkoyamıyorum. Facebook hesabımı aylar önce kapattım.
evde yazar 29 Ağustos 2013 09:45
Aslında güzel tarafları da var Facebook'un.. Ama dediğiniz gibi kobay olmamak için çok çaba harcamak gerekiyor:)
Abdullah Yüksel 1 Kasım 2013 20:27
Reklamlara RTÜK'ün anlamsız işleri bırakıp adam gibi sınırlar çizmesi gerektiği düşüncemi hatırlattınız. Yani reklamlarda kullanılan üslup ve sözleri ayrıca kaleme almanızı öneriyorum. Mesela reklamda bir ürünü övüyor, övüyor, övüyor adam, sonra da "Bu-nu-al-mal-zo-run-da-sı-nız." diyor. Bunu uydurmadım. -Çok çok çok- reklamda sözler ile insanlara emri vaki hisler aşılanıyor. Bu hiç hoşuma giden bir şey değil..
evde yazar 2 Kasım 2013 00:51
Tüketim toplumundayız, rekabet ortamındayız da.. Birileri çıkıp bu rekabet ortamında haksız rekabet etme derdine de düşecektir mutlaka.. RTÜK konusunda haklısınız, saçma sapan şeylere takılacaklarına dizilerde yayınlanan reklam sürelerine takılsınlar mesela.. Diyelim reklam, sonra diziyi kaldığı yerden değil de biraz daha öncesinden başlatıp tekrar reklam koyanlar, RTÜK'ü o kadar güzel kandırıyorlar ki.. Reklamların uslübü derseniz ise dürüstçe söylemek gerekirse hiç birini seyretmiyorum:) Ben de yayınlıyorum sayfamda reklamlar, bu bloğa verdiğim emeğin karşılığında ufak tefek de olsa bir gelir elde etmek için.. Ama içerikleri nedir derseniz, pek çoğunu inanın fark etmiyorum bile:)
Abdullah Yüksel 20 Kasım 2013 15:00
Reklam almak hakkınız.
evde yazar 20 Kasım 2013 17:09
Evet aslında bir zorunluluk diyelim.
Abdullah Yüksel 7 Aralık 2013 23:51
Bu Facebook, Twitter vb. konularda %100 gizlilik beklemeyin. İsminiz kapalı da olsa ifşa edilirsiniz. Sizinle alakası olan reklamlar bunun işaretidir zaten.
evde yazar 8 Aralık 2013 14:43
Evet sosyal medya yönetimi bence de ciddiye alınması gereken bir konu
Abdullah Yüksel 9 Aralık 2013 23:47
Kesin! : http://www.propublica.org/article/world-of-spycraft-intelligence-agencies-spied-in-online-games