“Şimşek rekorları” el değiştirdi
Netlik için söyleme: Bu haberde geçen araştırmalar İngilizce dilinde yayımlanmış araştırmalardır ve şimşek/yıldırım için İngilizce’de ortak olarak “lightning” sözcüğü kullanılabilmektedir. Bu surattan altta geçen takip mekanizmalarının adları gibi bazı kısımlar Türkçe’ye “Yıldırım” sözcüğü kullanılarak çevrilmiş olsalar da – örn.: Yıldırım Haritalama Kumpası – şimşekleri de takip etmektedir.
Dünya Meteoroloji Organizasyonu WMO 2018 senesinde Brezilya’da semanı aydınlatan şimşeğin, şimdiye dek görülen en uzun şimşek olarak yeni dünya rekorunu kırdığını doğruladı. 709 km uzunluğundaki şimşek, KGM bilgilerine göre İstanbul ile Antalya arasındaki mesafe 718 kilometre bir şimşek/yıldırım için “dünyanın en büyük / uzun şimşeği rekorunun” sahibi oldu. Bu şimşek, güney Brezilya’da 31 Ekim 2018 tarihinde görülmüştü.
Ancak BM’nin hava ajansının duyurduğu tek rekor sahibi şimşek bu değil. Dünya’nın en uzun süreli şimşeği rekoru da 4 Mart 2019 tarihinde kuzey Arjantin’de görülen, 16,7 saniyelik “mega-şimşek” tarafından ele geçirildi.
Her iki yeni rekor da bir evvelki rekor sahiplerinin iki katından daha yüksek ölçümlere sahip. Bir evvelki mesafe rekoru 321 km ile Oklahoma’da 2007 senesinde hakikatleşmişti ve en uzun zaman rekoru da Ağustos 2012’de Fransa’da Provence-Alpes-Côte d’Azur üzerinde 7,74 saniye süresince varlığını göstermişti.
WMO için Hava ve İklim Uçları baş raportörü ve Geophysical Research Letters’da yayımlanan araştırmanın ortak yazarı Profesör Randall Cerveny, bu gizeme dışı rekorların etkileyici olduğunu kabul ediyor ama muhtemelen daha da büyük uç misallerin olduğunu düşünüyor. Cerveny, teknolojinin ilerlemesi ile birlikte bunların da gözlemlenebileceğini söylüyor.
Bir şimşeğin rekor süresi sırasında çekilen uydu resmi, Arjantin, 4 Mart 2019WMO
Daha evvel yıldırımlar / şimşekler, Yıldırım Haritalama Kumpası ismi verilen, radyo dalgalarını ölçen kara tabanlı sensör ağları ile ölçülüyordu. Ancak şimşekleri araştıran bilim insanları, bunların kullanımı ile şimşeklerin takip edilebileceği ölçeğin bir üst ucu olduğunu ve daha uç misallerin takip edilebilmesi için teknolojinin daha büyük ölçekli versiyonlarının kullanılması gerektiğini kabul ediyor.
2016 senesinde Amerika Birleşik Devletleri Milli Okyanus ve Atmosfer Müdürlüğü NOAA 36.000 km yükseklikten Dünya’nın havasını takip etmeye çalışacak olan Dünya’nın ilk şimşek haritalama uydusunu fırlattı. Bu, yalnızca Dünya’daki havasal gidişatların 7/24 izlenebilmesi değil, çoğalan yıldırım aktifliğinin tropik tufanların iyi bir ön işareti olmasından dolayı aynı zamanda da hava varsayımlarına dayanakçı olunması anlamına geliyordu. İki yeni rekor sahibi de bu uydular ile ölçüldü.
Pek çok değişik şimşek tipi bulunuyor. Gök hengameleri her zaman şimşeklere / yıldırımlara eşlik ediyor ve aynı zamanda hakikatleşiyor. Ancak ışığın sese göre çok daha süratli hareket etmesinden dolayı şimşek, oluştuğu noktaya göre gök hengamesinin dinlenmesinden çok daha evvel görülebiliyor. Çoğu yıldırım / şimşek bir oraj bulutunda ortaya çıkıyor veya bulutun içerisinde duruyor. Ya da havada hareket ederek bir başka buluta ya da yere doğru ilerliyor. Rekor sahibi her iki şimşek yere değmeden bulutlar arasında hareket etmişti.
WhatsApp’a yeni etiketler geliyor
Beynimizin bir sırrı daha çözülüyor