Akılla düşünmeli bilgiyle anlamalıyız | Makaleler | Yılmaz Ulusoy
Bu güçlerin ilk ikisi ‘Akıl ile Düşünmek’ ve ‘Bilgi ile Anlamak’ tır. Örneğin yaşlı bir teyze sıkışık trafikte, ışık olmayan bir noktadan karşıya geçmeye çalışıyor. Durumu zor ve trafiği de zorluyor. Aklımızı onun durumuna yöneltiyoruz. Ya ışıklara kadar yürümek ya da taşıtları işaretle durdurarak onu karşıya geçirme bilgisini kullanıyoruz.
Kristof Kolomb sayısız bilgiyi inceleyip dünyanın yuvarlaklığına inanmış ve işe koyulmuş, aklını kullanarak inanılmazı başarmıştır. Pek çok ödüller kazanmış bir kitap ya da filmin bilgisini aklımızda değerlendirip, düşünüp, o filmi görmeye, kitabı okumaya karar vermez miyiz?..
“Akıl” insana sunulmuş en değerli hazine, manevi bir kuvvettir. Düşünme, bilme, öğrenme, davranış belirleme, denetleme, yargılama ve ayırt etme gücüdür. İyi ile kötüyü, güzel ile çirkini akıl ile ayırt ederiz. Akıl bize, doğru ve mantıklı, vicdana uygun hareketler sergilememizi öngörür. Yalanla gerçeği, doğuyla yanlışı ayırabilme ve görüş yürütme yeteneğidir.
İnsan, aklı ile çevresini ve tüm doğayı yaşanabilir hale getirerek bir “Kültür Dünyası” oluşturmuştur. Bu anlamda insan, bilen, bulan, ilim yapan, inanan, sanat yaratan, öğrenen ve öğreten, dil sahibi ve kültür birikimlerini kuşaktan kuşağa aktaran bir varlıktır. Bu gücü, birikimi akıldan alır. Gücü bilgide saklar. Her yeni bilgi aklın çalışmasında, olayların anlam kazanmasında kullanılır. Doğru kullanıldığında da olumlu sonuçlar kaçınılmazdır.
Düşünme, akıl ve mantık kurallarına uygun yapılır. Mantık doğru düşünmenin ilkelerini inceleyen bir disiplindir. Doğru düşünmenin biçimini ele alır. Düşünmek, aklı çalıştırmak, olaylardan doğru sonuçlar çıkarmak, bilinmeyenleri bulmaktır. İnsanlığın barışı, huzuru, gelişmesi için bilinmeyenleri bulmak!..
Düşünerek insan yeni bilgiler elde eder. “Tutarlı düşünme” ya da “Mantıklı düşünme” terimleri ile ifade edilir.
Düşünürken, kulağımıza seslenen olumsuz fısıltıları yenmeyi öğrenmek zaman alır. Bunu başarmak insanı daha huzurlu, dingin ve mutlu kılar. Bize dedikoduyu, yalanı, kıskanmayı, yanlış kınamayı fısıldayan ses “Vesvese Veren” in kendisidir. Bilgiden uzak, Tanrı inancından yoksun yaşayanlar için bu fısıltı çok zor bir sınavdır.
Düşünmek bizi yeni gerçeklere ulaştırır. Bugüne kadar insanlık için yararlı bilgileri ve sonuçlarını yalnızca düşünenler, çalışanlar, alın teri dökenler buldular. Newton, Edison gibi... Ünlü matematikçimiz Cahit Arf gibi... Ya da doktorların sultanı İbn-i Sina gibi...
Tüm bu isimler ve daha niceleri, insanın temel hedeflerinden en anlamlısı olan bilginin ve düşüncenin zirvesine çıkmak için bir ömür boyu düşündüler, çalıştılar ve insanlık bu isimleri hiç bir zaman unutmayacaktır. Dileğim odur ki, genç kuşaklarımızdan da ülkemiz ve insanlık adına saygın düşünürler çıkacak ve saygıyla anılacaklardır.