FOK BALIKLARI – Halkla İlişkiler ve Reklamcılık
Fokgiller (Phocidae),(Monachiae). Yaşadığı yerler
Kuzey Kutbu, Atlantik ve Pasifik okyanusları, Marmara ve Akdeniz’de de vardır.
Yüzgeç ayaklı etcil Memeliler, 90 kilogramdan 40 tona kadar değişen çeşitleri vardır. Gri fok iki metre, deniz Fili altı metre uzunluktadır. Ömrü: 25-30 yıl.
On sekiz türü bilinmektedir.
Hem denizlerde hem karalarda yaşayan yüzgeç ayaklı etcil memeliler. “Denizköpeğigiller” veya “ayıbalığı” olarak da bilinirler. Yuvarlak başlı, iri gözlü, dudakları sert ve iri kıllarla örtülüdür. Gerçek fokların (Phocidae familyası türlerinin) dış kulakları yoktur. Ön ve arka ayakları yüzgeç şeklindedir,
tabanları kıllıdır. Akciğerleriyle solunum yaparlar. Derilerinin altında kendilerini soğuktan koruyan özel bir yağ doku su bulunur. Derileri yağlı kıllarla kaplı olduğu için ıslanmazlar. Fok balıkları iki familyadan meydana gelir. ilk grubu meydana getiren Phocidae familyasına âit olan fok balıkları, Kuzey Yarımkürede yaşarlar. Bu gruba Sibirya foku, Baykal foku, sakallı fok, halkalı fok balığı cinsleri girer. Bunlar gerçek foklardır. ikinci grubu meydana getiren Monachiae familyasına, denizfili, denizleoparı girer. Bu iki familyaarasında kafa ve iskelet yapısı bakımından fark vardır. Phocidae familyasına giren fokların ayak uzunlukları birbirlerine eşit olup hem ön, hem de arka ayakları kuvvetlidir. Bu ayaklarda kuvvetli tırnaklar bulunur. Yuvarlak başlı, kısa boyunlu, vücutları tüylü hayvanlardır.
Monachiae familyasındaki fok balıklarının ise arka ayaklarının boyu biraz farklı olup, parmaklarında zayıf tırnaklar bulunur. Fok balıkları açık denizlerdeki buz dağları üzerinde, fiyordlarda, koy ve körfezlerde yaşarlar. Dinlenmek, uyumak ve kıl değiştirmek için karalara çıkarlar. Arka yüzgeç ayakları
geriye dönük olduğundan bunları yalnız yüzmek için kullanırlar. Karada kullanamadıklarından yürüyemez, böğürleri üzerinde sürünürler. Bugün tropik, ılıman ve kutup bölgesinde yaşayan 18 kadar fok türü bilinmektedir. Fillandiya’daSaimaa ve Lodoga göllerinde olduğu gibi, tatlı suda yaşayan nâdir çeşitleri de vardır. Tatlı suda yaşayanları en çok Baykal Gölünde bulunur. Su içerisinde çeşitli hareketler yapabilen foklar, küçük balık ve deniz yumuşakçalarıyla beslenirler.
Açık denizlerde yaşayan halkalı fok balıkları, 1.40 m boyunda, 90 kg ağırlığındadır. Genellikle açık gri olan rengi üzerinde, koyu halkalar bulunur. Denizfili olarak bilinen fok türü de Güney Denizinde yaşar. Boyları 6-7 m’ye varan erkeklerinin ağırlığı 2-3 tonu bulur. Burunları
da 30-40 cm’lik bir hortum şeklindedir. Dişiler ise daha küçük ve hortumsuzdur. Kuzey kutbunda yaşayan Sakallı fokların boyu, 2-3 m olup, yaklaşık 270 kg ağırlığındadır. Fok balıkları, üreme zamanları kar Aya çıkarak koloni toplulukları meydana getirirler. Erkekler zaman
zaman çıkardıkları böğürme sesleriyle dişilerine yaklaşan yabancı erkekleri uyarırlar. erkek foklar, çok kıskançtır. Bu yüzden birbirleriyle zaman zaman çok şiddetli kavgalar yaparlar. Çoğunlukla ilkbaharda yavrularlar. Doğumdan önce anne olacak fok balığı karda sâdece hava deliği kalacak şekilde kendine
bir yuva yapar. nisan başında dünyâya gelen yavru fok, 60 cm boyunda, 4.5 kg ağırlığındadır. Bu yavrunun vücudu, genellikle uzun beyaz tüylerle kaplıdır. Bu uzun tüyler, üç hafta sonra yerini kısa tüylere bırakır. Yavrular üç Ay boyunca anne sütü ile beslenir. Bu süt % 50 yağlıdır. iki yaşında
erginleşirler. Fok balıkları 20-30 yıl kadar yaşarlar. Yüzgeçayaklılar alt takımının irikulaklıgiller (Otariidae) familyasına giren deniz aslanları ve denizayıları foklarla bâzan karıştırılır. Denizaslanının küçük dış kulakları bulunmasına rağmen, fokta dış kulak
yoktur. Başka bir fark da; denizaslanı ve denizayıları karada dört ayağını da kullanır. Arka yüzgeç ayaklarını öne çevirerek yeri iter, fok ise çeviremez. Yumuşak ve ipek gibi olan kürkleri için acımasızca avlanan denizayılarına “kulaklı
foklar” da denir. Eşleşme, sürüler hâlinde, kayalık adalarda ve kıyılarda olur. Dokuz ay kadar sonra, yavrular karada doğar. 40-50 dişilik haremleri olan fok ve denizaslanları vardır. Fokların bâzıları 400 m derine dalıp, ortalama 20 dakika, en fazla 40 dakika su altında kalabilirler.
Suda, Burun deliklerini sıkıca kaparlar. Fokların en büyük düşmanı, kâtil balina, kutup ayısı, kutup tilkileri ve avcılardır. Eskimolar tarafından avlanan fok balıklarının kürkleri elbise, çanta, çadır yapımında kullanılır. Yağı
ise fener ve lambalarda yakılır. genç fokların eti ise yiyecek olarak kullanılır. Kutup ayısı gibi memeli hayvanlarda olduğu gibi, fok balıklarında da çok miktarda a vitamini vardır. Rahatça ehlileştirilir. Sirklerde kullanılan ve çok miktarda avlanan fokların nesilleri tükenmek üzereolduğundan, çıkarılan kânunlarla nesilleri korunm aya çalışılmaktadır. Bu kânunlar, azalan fok sayısının artmasına sebeb olmuştur. Yurdumuzda ayı balığı olarak bilinir.
VAN TARİHİ »