Dogum Sonrasi Kilo Vermeye Ne Zaman Baslanabilecegini Biliyor musunuz?
Memorial Hastanesi Çocuk Sagligi ve Hastaliklari Bölümü’nden Uz. Dr. Gökçe Günbey, Kadin Hastaliklari ve Dogum Uzmani Op. Dr. Remzi Aydin ve Memorial Atasehir Tip Merkezi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Dyt. Sefika Aydin, “Dogum Sonrasi Kilo Verme” hakkindaki sorularimizi yanitladi.
HAMILELIK DÖNEMINDE KILO ALMA ORANI NE OLMALIDIR?
Op. Dr. Remzi Aydin: Klasik olarak '' hamilelik dönemi boyunca 8 ila 12 kilo alimi normaldir '' dense de, Her kadinin hamilelik öncesi kilosu, metabolizmasi ve risk faktörleri farkli oldugundan standard bir limit koymak dogru degildir. Her kadin için bireysel olarak hesaplanmalidir. Örnegin gebelik öncesi 90 kg olan ve seker hastaligi riski tasiyan bir gebe için bu 6 - 9 kg olabilecegi gibi, çok zayif hamile kalan için 15 - 17 kilo bile sorun olmayabilir.
DOGUM SONRASINDA HASTALARIN KILOLARIYLA ILGILI SAPLANTILARI OLUYOR MU?
Op. Dr. Remzi Aydin: Kadinlarin tabii ki fiziksel görünümleri ve kilolari ile ilgili kaygilari her zaman vardir ve olmalidir da! Bu kendi vücudunu begenme duygusunu beraberinde getirir. Bununla beraber gebelik döneminin çok özel ve geçici bir dönem oldugu akildan çikarilmamalidir ve bu dönemde klasik güzellik ölçütlerinin geçerli olamayacagi bilinmelidir.Unutulmamalidir ki bu dönem geçicidir ve bu dönemin sonunda çifti büyük bir ödül beklemektedir!
DOGUMUN HEMEN SONRASINDA ZAYIFLAMAYA BASLAMAK KADINI NASIL ETKILER?
Op. Dr. Remzi Aydin: Dogumla beraber 4-6 kg arasinda kilo kaybedildikten sonra, eger dogru bir beslenme rejimi uygulanirsa düzenli bir sekilde ayda 1- 2 kg arasinda verilebilir. Unutulmamalidir ki çok az kalori almak hem logusa sagligi için zararli olabilir, hem de sütün azalmasina yol açabilir.
ANNENIN DOGUMUN HEMEN SONRASI DÜSÜK KALORILI DIYETLER YAPMASI DOGRU MUDUR?
Uz. Dr. Gökçe Günbey: Yeterli ve dengeli beslenme ile anne hem kendi fizyolojik gereksinimlerini karsilamakta, hem de bebeginin fizyolojik ve psikolojik açidan gereksinimi olan anne sütünün yeterli miktarda üretilmesini saglamaktadir. Bu dönemde annenin hem kendi sagligi, hem de bebeginin sagligi açisindan daha çok enerji, protein, vitamin ve mineral almasi gerekmektedir.
Emziren annelerin, emzirme dönemi boyunca günlük enerji gereksinimlerine en az 500 kalori ilave edilmesi gerekmektedir. Gebelik döneminde normalden fazla kilo alan ve gebelik öncesinde de fazla kilolu olan annelerin emzirme döneminde vitamin ve mineral alimina dikkat ederek ayda 2 kilo kadar zayiflamasinda bir sakinca olmadigi ve bunun süt üretimini olumsuz etkilemedigi bildirilmektedir. Ancak emzirmenin herhangi bir döneminde günde 1500 kaloriden daha düsük diyetler asla uygulanmamalidir. Bu seviyenin altindaki enerji alimlarinin süt üretimini bozmasinin yani sira diger besin ögelerinde de yetersizlige yol açabilecegi bilinmektedir.
Uz. Dr. Gökçe Günbey: Anne sütünün kalitesi annenin yedigi gidalardan direkt olarak etkilenmemekle birlikte, sütün miktari annenin aldigi sivi gidalarla iliski gösterebilmektedir. Anne sütünün % 80’den fazlasi sudan olusmaktadir. Bu nedenle süt miktarinin yeterli olabilmesi için annenin günde en az 3 litre sivi gida almasi gerekmektedir.
Vejetaryen diyet ile beslenen annelerde protein ve bazi vitamin eksiklikleri görülebilmekte, bu eksiklikler takviye edilmediginde bebekte de eksikliklere yol açabilmektedir. Ayrica annenin diyetinin kalsiyumdan fakir olmasi durumunda, kalsiyum anne kemiginden alinip süt üretimine katilmaktadir. Bu durum hem anneyi, hem de bebegin gelisimini olumsuz olarak etkilemektedir. Emzirme döneminde annenin iyot gereksinimi de normale göre artis göstermektedir. Özellikle guatr vakalarinin fazla görüldügü bölgelerde, bebekte ve annede eksiklik olmamasi için iyot gereksinimi mutlaka karsilanmalidir. Sonuç olarak diyebiliriz ki; vitamin, mineral, protein, yag ve karbonhidratlardan olusan yeterli ve dengeli beslenme hem anne, hem de bebek sagligi açisindan vazgeçilmezdir.
DOGUM YAPAN ANNELER FAZLA KILOLARINI NE ZAMAN VERMEYE BASLAYABILIR?
Dyt. Sefika Aydin: Anne sütü alan çocuk ilk 3-4 ayda normal bir gelisim göstermektedir. Dört aydan sonra büyüme hizi yavaslamaya baslamaktadir. 6. aydan sonra da ek besin verilmeye baslanmaktadir. Ülkemizde annelerin çogunlukla çocuklarini 1,5- 2 yasina kadar emzirdikleri bilinmektedir. Gebeliginde fazla kilo alan anneler hamileligin ilk 4 ayini atlattiktan sonra toparlanma dönemi sonrasi diyet yapmaya baslayabilirler.
KILOLARI NE KADAR SÜREDE VERMELILER?
Dyt. Sefika Aydin: Yapilan çalismalarda hamilelik sonrasinda haftalik 0.5kg kilo kaybi annenin gereksinimlerini azaltmamakta ve süte her hangi bir etkide bulunmamaktadir. Annenin aylik vermesi uygun görülen kilo 2’dir. Toplam süreç annenin fazla kilosuna baglidir. Gebeliginde 15 kilonun üzerinde alan anne ile gebelik döneminde 9-12 kg alan annenin kalan kilosunu verme süresi kisiden kisiye degismektedir. Fakat fazla kilolarda süreci daha uzuna yaymak kiloyu korumanin en önemli adimidir. Hizli verilen kilo annede kas kaybina sebep olur.
Yorgunluk, bas agrisi, kan sekerinin düsmesi, stres, agiz kokusu kemik minerilizasyonunda azalma gibi birçok saglik problemleri olusturmaktadir.
Op. Dr. Remzi Aydin: Emzirmek eylemi anne için yogun bir metabolizma artisi demektir. Bu hem bebege verilecek sütün içindeki maddelerin kalorisi, hem de emzirme eylemi için harcanan kalori demektir. Bu kalori harcamalari tabii ki annenin forma girisini hizlandirabilir. Sadece dikkat edilecek nokta anne sütünü çogaltabilmek için bilinçsizce kalori alisinda artisa yol açmamaktir. Yoksa süt verildigi sürece forma girmek bir yana daha da fazla kilo alimina yol açilabilir.
DOGUMDAN NE KADAR SONRA SPORA BASLANABILIR?
Op. Dr. Remzi Aydin: Normal dogum sonrasi eger dikis yoksa 1. hafta sonrasi spora baslanabilir.Ama annenin yogun bir süt üretim ve yeniden yapilanma döneminden geçtigi ve çok yorgun olabilecegi düsünüldügünde ilk haftalar, günde sadece 15 dk..kadar kisa tutulabilir ve sadece karin ve kaça eklemleri ile ilgili egzersizlerle sinirli tutulmalidir. Çok güncel olan '' Pilates '' türü egzersizlerin hafif ve zorlamasiz türleri özellikle faydali olabilir. Buradaki asil amaç bel ve kalça etrafindaki kaslarin forma sokulmasidir. Sezaryen sonrasi ise egzersizlere 3. haftanin sonrasi baslanilmali,6.haftanin sonrasi aerobik, kalori harcamasini hizlandiracak egzersizlerle desteklenmelidir.
EMZIREN ANNELERE BESLENME AÇISINDAN ÖNERILERINIZ NELERDIR?
Dyt: Sefika Aydin: Emziren anneler asagidaki önerilerimizi dikkate almalidirlar.
• Dogumdan sonra bebek emzirilirken gebelik öncesi döneme göre daha fazla sivi besin alinmalidir. Emziklilikte su metabolizmasinda artis vardir. Alinan su süt salgilanmasiyla, metabolik su ise artan yiyecek alimiyla artmaktadir. Süt miktarinin degismemesi için annenin sivi alimini arttirmak gerekir. Günlük alinan toplam sivi miktari yaklasik 3000 ml olmalidir. Bu miktar pratik ölçüler ile 12 su bardagi su, süt, ayran, hosaf, komposto, limonata, serbet, meyve sulari seklinde önerilmelidir. Çay, kahve gibi içeceklerin süt verimini azalttigi bilinmektedir
• Kalsiyum yönünden zengin olan süt, yogurt ve peynir belirtilen miktarlarda düzenli olarak tüketilmelidir.
• Her gün 1 adet yumurta ve 1 porsiyon etli sebze yemegi veya kuru baklagil yenilmelidir.
• Kuru fasulye, nohut, mercimek ve bulgur karisimi yemekleri, portakal, mandalina, domates, maydanoz, yesil biber, taze sogan gibi C vitamini yönünden zengin sebze ve meyvelerle birlikte tüketilmelidir. Bireysel özelliklere göre gaz yapici besinler çikartilabilir.
• Vitaminlerden zengin sebze ve meyveler diyette her ögün olmalidir.
• Salam, sosis, sucuk gibi katki maddesi içeren diger hazir besinler mümkün oldugu kadar tüketilmemelidir.
• D vitamini besinlerde bulunmaz. Ancak günes isinlarinin dogrudan cilde yansimasi ile saglanir. Bu nedenle emzikli anne güneslenmeye özen göstermelidir.
• Yemeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanilmalidir. Dogal besinlerde yeterince alinmayan iyot, ancak iyotlu tuzun kullanilmasi ile anne sütünden bebege geçer.
• Kuru meyveler ve kuru yemisler yogun enerjileri yaninda, demir ve kalsiyum gibi minerallerden de zengindir. Agirlik kontrolü de yapilarak bu besinler tüketilebilir.
• Kansizliga neden oldugundan yemeklerle birlikte çay içilmemelidir. Çayi kusluk, ikindi gibi ögün aralarinda, yani yemek yendikten 1-2 saat sonra açik olarak içilmeli, çaylara limon suyu eklenmelidir. Içecek olarak ihlamur, nane, papatya, kusburnu gibi bitki çaylari tercih edilmelidir.
• Hazir meyve sulari, gazoz ve kolali içecekler yerine taze sikilmis meyve sulari, ayran, limonata tercih edilmelidir.
• Pekmez kan yapicidir, seker bos enerji kaynagidir. Seker yerine tatli olarak pekmez yenmesi kansizliga karsi alinacak önlemlerden birisidir.