Yapıların içinde yaşayan insanlara hayat sunan ve fonksiyon katan en önemli öğelerden biridir. Başka bir deyişle inşaatta yaşam standartlarımızı ve konforumuzu arttırmak için yapılan ve binanın iç sistemini oluşturan bileşenlerin tamamıdır. Mekanik tesisat ve elektrik tesisatı ile birleştiğinde yapının damarlarını oluşturur diyebiliriz. Eğer mekanik tesisat olmazsa bina bir işe yaramaz ve kişilere hizmet edemez. Mekanik tesisatının hazırlanmasını makine mühendisi ve teknik ressamlar yapar. İnşaat sektöründe makine tesisatı ; statik, mimari, elektrik ve mekanik olmak üzere 4 temel proje çeşidinden birisidir.
Binaların yada endüstriyel tesislerin mekanik altyapısını belirleyen bu projelerde, yapıların, ısıtma, soğutma, su, atık su, havalandırma ve yangın önleme sisteminin nasıl olacağı ve bu sistemlere ait cihaz türleri ve güçleriyle, yapının temiz su ve kanalizasyon kanallarının nerelerden geçeceği ve boru ölçülerini belirtilir.
Mekanik tesisatın alanları nelerdir ?
Binanın ana damarları olarak da nitelendirebileceğimiz mekanik tesisatın dalları şunlardır :
- Isıtma Tesisatı ; yapıların istenilen sıcaklıkta tutulması için iç ortamdan dış ortama olan ısı kaybının karşılanması prensibi ile çalışan sistemlerdir.
- Sıhhi Tesisat ; bina için gerekli olan suyun temini, pis suyun atılması gibi konularını içerir.
- Yangın Tesisatı söndürme sistemleri, duman tahliye sistemleri ve basınçlandırma sistemlerinden oluşan tesisattır bu sistem herhangi bir yangında insanlara ve eşyalara zarar gelmeden yangını söndürmek amacıyla yapılmaktadır.
- Klima Tesisatı , merkezi ve lokal olarak iki ana başlıkta toplanabilir.
- Havalandırma Tesisatında ise mekanik yolla yapılan havalandırma da, kapalı bölümlere temiz havayı emen veya kirli havayı dışarı atan fanlar kullanılır.
- Doğalgaz Tesisatı ise doğalgaz kullanımının güvenli ve kontrollü bir şekilde yapılabilmesi işlemine denir.
- Asansör Tesisatın da hidrolik, makine daireli ve makine dairesiz asansörler tasarlanmış ve sistemin çalışabilmesi ve güvenliği açısından asansör tesisatına gerek vardır.
- Basınçlı Hava Tesisatı, endüstriyel tesislerde kullanılır.
- Medikal Gaz Tesisatı , sağlık tesislerinde kullanılmaktadır .
- Çamaşırhane ve Mutfak Tesisatı
- Buhar, Kondends, Kızgın Su ve Kızgın Yağ Tesisatı
- Havuz Tesisatı , yüzme ve süs havuzlarında filtreleme, dezenfeksiyon ve suyu ısıtma sistemleri gibi konuları içerir.
- Fenni Muayene , projenin standart ve yönetmeliklere uygun bir şekilde yapıldığını kontrol eden ve yapının kullanıma elverişliliğini belirleyen tesisat alanıdır.
Mekanik tesisat da hangi kriterler göz önünde bulundurulmalıdır ? : Binalara mekanik tesisat uygulanırken bazı kriterler göz önünde bulundurulmalıdır. Bunları ise kısaca şu şekilde özetleyebiliriz , konfor şartları , işlevsellik , pratikliği , kullanım kolaylığı , güvenilirlik , uzun ömürlülüğü , dayanıklılığı , teknolojiye uygunluğu , montajının, onarımının ve bakımının kolaylığı , büyümeye elverişliliği , su ve enerji tasarrufu , çevreye duyarlılığı , markanın ve ürünün devamlılığı.
Mekanik Tesisat Hangi Sistemleri Kapsar ? : Mekanik tesisatın kapsadığı sistemler ; ısıtma sistemi, soğutma sistemi, havalandırma sistemi, temiz su sistemi, atık su sistemi, sıcak su sistemi ve yangın söndürme sistemidir.
Mekanik Tesisat Nasıl Çizilir ? : Mekanik tesisat proje çiziminin yapabilmesi için yapacak kişinin için makine mühendisleri odasından onaylı makine mühendis olması gerekmektedir ve ancak bu şekilde projenin altına imza atabilir. Bina da ilk olarak mekanik tesisat projesi çizilmelidir ve bu proje ruhsat projesi değil uygulama projesi olmalıdır. Yani projeyi çizerken kabaca değil, bütünüyle uygulamaya dökülecek şekilde çizilmiş olması gerekmektedir Proje aşaması bittikten sonra ise sırada mekanik tesisat uygulama yada taahhüt işleri vardır. Bu aşamada projeye göre keşif çıkartılıp fiyatlandırma yapılır. Mekanik tesisat projesi olmadan yapılacak işler çok zor ilerler hatta durma noktasına gelebilir.
Mekanik tesisat proje çizimi nasıl yapılır ? Makine mühendisi unvanı ve makine mühendisleri odasına kaydı olan bir mühendis çizim yaparken ilk olarak havalandırma, sıhhi tesisat, yangın ve ısıtma, soğutma konularına hakim olmalıdır. Sonrasında autocad programı ya da revit programı ile çizimi gerçekleştirir.
Mekanik Tesisat Neden Önemlidir ?
Mekanik tesisat olmazsa bina fazlaca bir işe yaramaz ve insana hizmet edemez. Binanın su, atık su, ısıtma, soğutma, havalandırma, yangın önleme sistemlerinin nasıl olacağı ,binanın temiz su ve kanalizasyon hatlarının nerelerden geçeceği ve boru ölçülerinin nasıl olacağını belirten bu sistemde her bir sistemin birbiriyle ahenkli ve birbirini destekleyerek çalışıp, bütün kaliteyi oluşturması önem kazanmaktadır.
Mekanik tesisat sektöründe kullanılan bazı programlar nelerdir ? : Mekanik tesisat da proje tasarım ve uygulama işi yapan kişilerin kullandıkları bazı programlar vardır. Bilgisayar destekli tasarım ya da bilgisayar destekli çizim, tasarım aşamasını kolaylaştıran, çizimde hatayı en aza indiren ve zamandan tasarruf etmemizi sağlayan programlardır. Çizimi kolaylaştırmanın yanı sıra işleri hızlandırır ve kalitenin yükselmesini sağlar. Mekanik tesisat çizimlerinde kullanılan bazı programlar şunlardır ; Autocad , Zwcad , Microstation , Microsoft Excel (Visual Basic) , Revit Mep , Magicad , Omnicad , AX3000 , Hourly Analysis Program (Carrier Hap) , MTH , E.Solution, Vrv Express, Lats Multiv , Aladin Baca Programı ve TGUB, İzoder, MMO Yalıtım
Mekanik tesisat yapabilmek için ne gereklidir ?
Bir binaya mekanik tesisat yapabilmesi için 2 adım gereklidir. Öncelikle mekanik tesisat projesi çizilmelidir ama bu proje ruhsat projesi değil uygulama projesi olmalı , kısaca proje kabaca değil tamamen uygulamaya dökülecek şekilde çizilmiş olmalı .Bu şekilde fiyat almak daha kolaydır. Proje aşaması tamamlandıktan
sonra sırada mekanik tesisat uygulama veya taahhüt işleri vardır. Yapılacak olan şey ise projeye göre keşif çıkartılıp fiyatlandırma yapılmasıdır. Fiyatlandırma yapıldıktan sonra anlaşma yapılarak mekanik tesisat taahhüt işlemi başlar. Projenin düzgünlüğü ise işi çabuk ve o kadar maliyetsiz bitirilmesini sağlar. Havalandırma, yangın ve ısıtma-soğutma gibi sistemler her yerleşim alanında uygulanmayabilir fakat sıhhi tesisat her alana uygulanır. Havalandırma ve yangın tesisatları ise daha kalabalık yerlerde uygulanır ve amacı tamamen insan sağlığı içindir. Isıtma ve soğutmanın amacı ise insanların rahatlığı içindir ve insanlar ortamlarda daha rahat ederler. Son olarak uygulama projesi tamamlandıktan sonra uygulama işlerine başlanır ve bitirilir. Projenin düzgünlüğü , o işin kaliteli ve maliyetsiz tamamlanmasını sağlar.
Mekanik tesisat ne kadara mal olur ?
Mekanik tesisat da binanın su, atık su, ısıtma, soğutma, havalandırma, yangın önleme sistemleri ,binanın temiz su ve kanalizasyon giderleri gibi birçok bölüm vardır ve bunların projelendirilmesi de ayrı ayrı olacaktır. Binanın boyutları da , kullanılacak malzeme işçilik nakliyat vs ile de maliyet farklılıklar gösterebilir.
Mekanik Tesisat da kullanılacak ekipmanlar nelerdir ?
Türkiye ‘de bina mekanik tesisat sistemlerinde kullanılan boruları çelik borular, bakır borular ve plastik borular olarak üç gruba ayrılabiliriz. Tesisat sistemlerinde çoğunlukla çelik borular, plastik borular ve daha az nispette bakır borular kullanılır