Uyku genel sağlığın önemli bir göstergesidir. Ruh ve beden sağlığı bozulan kişilerde en sık görülen yakınmalardan biri uyku bozukluğudur. Ancak herhangi bir rahatsızlığa bağlı olmayan uyku bozuklukları da sanıldığından yaygındır. Uykusuzluğun ağır ve süreğen olması insana oldukça acı vermektedir . Uykusuzluk iş ya da okul hayatında verimin düşmesine, sinirliliğin artmasına, kavgalara ya da trafik kazalarına neden olmaktadır.
Beynin işlevlerini sağlıklı bir şekilde yürütebilmesi için uyku zorunludur. Uykuda beyin etkin olarak çalışmakta ve nörofizyolojik bir toparlanma ve onarım sağlanmaktadır. Uyanıkken öğrenilenler uykuda ayıklanır ve depolanır. Uykunun hormonların salınımında da çok önemli bir işlevi vardır. Ayrıca bellek ve uyku ile ilişkili çalışmalar son yıllarda giderek artmaktadır ve eğitim sonrası uyumanın belleği sağlamlaştırdığı gösterilmiştir. Yetişkin bir bireyin günlük uyku gereksinimi genellikle 7-8 saattir ancak bireyden bireye bu süre değişiklik gösterebilir. Bu gereksinimin değişmesi biyolojik etkenlere, öğrenmeye ve alışkanlıklara bağlıdır.
Bazı ruhsal sıkıntılarda, kayıplardan sonra, bedensel hastalıklarda, sınav dönemleri ve buna benzer birçok durumda uyku düzeni gelip geçici olarak bozulabilir. Ancak bunlara uyku bozukluğu denmez. Uyku bozukluğu diyebilmemiz için en az 3 aydır, haftada en az 3 gece uykuya dalmada güçlük, gece sık uyanma ya da sabah erken uyanma ve uyandıktan sonra yeniden uyuyamama yakınmalarından en az birinin olması gerekmektedir.
Uyku bozuklukları arasında en sık görüleni uykusuzluktur. Uykusuzluğu olan kişiye ek bir ruhsal ya da bedensel hastalığı yoksa hemen ilaç tedavisi başlanmaz. Öncelikle uyku hijyeni ilkelerine uyması istenir.
PEKİ UYKU HİJYENİ İLKELERi NELERDİR?
*Yeterince uyku gelmeden yatağa girmemek
*Evcil hayvanları yatak odasına almamak
*Yatak odasında saati göz önünde bulundurmamak
*Odanın çok sıcak olmamasını sağlamak
*Gece herhangi bir nedenle geç yatılsa bile sabah vaktinde kalkmak ve gündüz uyumamak
*Uyarıcı etkileri nedeniyle saat 16.00'dan sonra kafein alımından ve özellikle geceleri sigaradan kaçınmak
*Uyku saatinden birkaç saat önce bedensel egzersizler yapmak ancak yorucu hareketlerden kaçınmak
*Yatak odasını uyku dışındaki eylemler için ( tv izlemek, yemek yemek, çalışmak gibi) kullanmamak
*Akşam ağır yemekler yememek
*Yatakta uyumadan geçen süreyi azaltmak (15-20 dk içinde uykuya geçilemezse rahatlatıcı bir uğraşıda bulunmak)
Ayrıca uykusuzluk tedavisinde bilişsel davranışcı terapi tek başına ya da ilaçlarla birlikte uygulanabilir. Ancak bilişsel davranışçı terapinin ilaçlara oranla daha etkili olduğu gösterilmiştir.