Bitkilerde Solunum, Nedir ve Nasıl Yaparlar - solunumsistemi.com
Bitkilerde Solunum, Bu solunum çeşidi gelişmiş hayvanlardaki solunum sistemine yakın olarak, en uçtaki hücresine kadar aldığı oksijeni kullanarak besinleri yakması sonucu karbondioksiti dışarı atması olayıdır. Amaçları çok farklı olmamakla birlikte enerji üretmektir. Hayvanlardan farklı olarak gerekli durumlarda oksijen ve karbondioksit kullanımına ihtiyaç duymadan solunumu gerçekleştirirler. Tahmin edildiği üzere bitkilerin fotosentez yapabilme özelliğinden dolayı karbondioksit ve oksijene ihtiyaç duymadan solunum yapabilir. Bilindiği gibi bitkilerin topraktan gerekli miktarda su almasıyla aynı şekilde havadan aldığı karbondioksiti birleştirerek karbonhidrat (şeker,nişasta) yardımıyla oksijenin üretilmesi olayıdır. Fotosentez olarak isimlendirilen bu olayda yüksek enerjiye sahip besinler dokularda depolanırken oksijenin dışarı atılmasıyla işlem tamamlanır. Dikkat edilmesi gereken konu ise fotosentezin solunum olayının tersi olduğudur. Solunumda fotosentezin aksine şeker ve nişasta karbonhidratlarının oksijenle birleştikten sonra, su ve karbondioksite ayrışması olayıdır. Bu olaylarda solunumda görülen son döngü fotosentezde görülen ilk döngüdür. Besin zinciri şeklinde mantık kuracak olursak insan ve hayvanların solunumu sonucunda açığa çıkan karbondioksit, bitkilerde fotosentez yapımının ilk aşaması için gerekli olup, aynı şekilde fotosentezde üretilen oksijen insanlar ve hayvanların kullanımına sunulur. Zaten biz insanlar stres atmak için bol oksijen kullanımı ihtiyacımız olduğunda ilk gideceğimiz yerlerdendir, bol bitki örtüsü çevreler. Herkesin bilincine sunulduğu halde fotosentez olayında ışığa ihtiyaç olduğundan sadece gündüzleri gerçekleşir.
Çok önceki yıllarda geceleri yada hava karardığında diyecek olursak az da olsa karbondioksit çıkışı kanıt olarak gösterilerek akşamları solunum yaptığı iddia edilmiştir. Oysaki bitkilerde de insan ve hayvanlardaki solunum gece gündüz devam eder. Hatta dahada iyisini yaparak oksijensiz ortamlar veya oksijenin yetersiz olduğu durumlarda yaşamını sonlandırmak sonunda kalan hayvanların aksine bitkiler, böyle durumlarla karşılaştıklarında kendilerinin fotosentez reaksiyonu sonucunda ürettikleri oksijeni kullanarak hayatlarına devam ederler. Yeşil bitkiler çok zor durumda kalmadıkları sürece kullanmadıkları bu işlemi, bakteri ve mantar bitkileri gibi basit yapılı canlılar için olağan bir durumdur. Kısaca özet geçmek gerekirse, bitkiler hücre solunumu sonucunda açığa çıkan su ve karbondioksiti fotosentezde, fotosentezde üretilen besin ve oksijeni solunumda kullanırlar. Fotosentez sonucu fazla oksijen atmosfere verilirken,ihtiyaç durumunda karbondioksit atmosferden alınır. Son olarak, bitkiler gündüz(ışık olduğunda) hem fotosentez hem solunum yaparken, geceleri sadece solunum yaparlar. Bitkilerdeki gaz alışverişini sağlamak amacıyla bulunan yapılar ise;
Stoma ( Gözenek): Bitkilerde gaz alışverişini sağlamak amacıyla, açılıp kapanabilme özelliğine sahip canlı yapıdır. Bu canlı yapıda, diğer epidermis hücrelerinin dışında kloroplast bulunduran yapıdır. Anotomik olarak incelendiğinde dış yüzeyindeki zarın ince, iç yüzeyindeki zarın ise kalın yapıda olduğu görülmüştür. Suda oluşan ve gelişen bitkilerde stoma bulunmazken, karada yaşayan bitkilerin genelinin yaprağının altında bulunur. Ancak nilüfer gibi bitkilerde ise yaprakların üzerinde bulunurken, bitkilerin bulunduğu ortamda kuraklık artıkça yüzeydeki stoma sayısı azalmaktadır. Stomaların açılıp kapanması olayını inceleyecek olursak fiziksel prensiplere dayandığını görmek mümkün. Bu açılıp kapanmayı etkileyen fiziksel olayların başında osmotik basınç ve turgor basıncı gelmektedir. Bu etkiyi açıklamak gerekirse fotosentez sonucu glikoliz meydana gelir. Bu olayla hücrenin osmotik basıncı artarak komşu hücrelere stomalar yardımıyla su geçişi gerçekleşir. Buna bağlı olarak stomalarda turgor basıncı artar. Bu olay sonucunda dış çeperin şişmesi ile stoma açılmış olur.
Lentisel: Öteki adı kovucuk olan bu yapı bitkilerin kök gövde ve meyve bölümünde bulunurken stomalar gibi gaz alışverişini sağlarlar Stomaların aksine ölü hücrelerden oluşan lentiseller, açılıp kapanma özelliğine sahip değillerdir. Sürekli açık durumdadır.
Kök: Topraktaki hava boşlukları aracılığı ile kök hücrelerine oksijen geçişi olur. Karbondioksit ise hücrelerin dışına aynı şekilde atılır. Batak bitkilerinde ise hava solunumu sağlayan kökler gerekli oksijeni üst bölgelerden almaktadır.
Son Güncelleme : 29.11.2018 00:43:32
Çok beyendim çok çok çok
Mahmut . 07.11.2017
Böceklerde Solunum, Diğer tüm canlılar gibi, böceklerin de yaşamlarını devam ettirebilmek için solunum yapmaları gerekmektedir. Böcekler solunumu tra...