Mektubat - On Dokuzuncu Mektup - On Sekizinci İşaret - s:269 - Risale-i Nur Külliyatı | Sorularla Risale
cesed-i mânevî : mânevî vücud, varlık
Fâtiha : Fâtiha sûresi, Kur’ân-ı Kerim’in 1.sûresi
ibare : ifade, cümle, metin
icmâl-i mâhiyet : mânâ ve mâhiyetinin özeti, neticesi
Kur’ân-ı Hakîm : her âyet ve sûresinde sayısız hikmet ve fayda bulunan Kur’ân
münasebât : bağlar, ilgiler
şecere-i mâneviye : mânevî bir ağaç
tefekkür-ü hakikî : asıl, gerçek tefekkür
ulema-i ilm-i huruf : harf ilmiyle uğraşan âlimler
vezâif-i acibe : hayrette bırakan vazifeler, hayranlık veren işler
Amma mezheb-i râcih ve ekser olan mezheb-i evvele göre dahi, o ulemanın beyan ettiği fikrin şöyle bir ince vechi vardır ki: Kur’ân-ı Hakîm’in cümleleri, kelimeleri birbirine bakar. Bazı olur, bir kelime on yere bakar; onda, on nükte-i belâğat, on münasebet bulunuyor. Nasıl ki, İşârâtü’l-İ’câz namındaki tefsirde, Fâtiha’nın bazı cümleleri içinde ve الۤمۤ ذٰلِكَ الْكِتَابُ لاَ رَيْبَ فِيهِ 1 cümleleri içinde, şu nüktelerden bazı nümuneleri göstermişiz.
Meselâ, nasıl ki münakkâş bir sarayda, müteaddit, muhtelif nakışların düğümü hükmünde bir taşı, bütün nakışlara bakacak bir yerde yerleştirmek, bütün o duvarı nukuşuyla bilmeye mütevakkıftır. Hem nasıl ki, insanın başındaki gözbebeğini yerinde yerleştirmek, bütün cesedin münasebâtını ve vezâif-i acibesini ve gözün o vezâife karşı vaziyetini bilmekle oluyor. Öyle de, ehl-i hakikatin çok ileri giden bir kısmı, Kur’ân’ın kelimâtında pek çok münasebâtı ve sair âyetlere, cümlelere bakan vücuhları, alâkaları göstermişler. Hususan ulema-i ilm-i huruf daha ileri gidip, bir harf-i Kur’ân’da bir sahife kadar esrarı, ehline beyan ederek ispat etmişler.
İşte, insanın sözlerinde, Kur’ân’ın kelimeleri gibi kelimeler, belki cümleler, âyetler bulunabilir. Fakat Kur’ân’da çok münasebât gözetilerek bir tarzla yerleştirildiği yerde, bir ilm-i muhit lâzım ki, öyle yerli yerine yerleşsin.
ÜÇÜNCÜ NÜKTE: Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyânın hülâsatü’l-hülâsa bir icmâl-i mahiyeti için, bir vakit Arabî ibare ile bir tefekkür-ü hakikîyi Cenâb-ı Hak benim kalbime ihsan etmişti. Şimdi, aynen o tefekkürü Arabî olarak yazacağız, sonra mânâsını beyan edeceğiz. İşte:
1 : “Elif lâm mim. Şu yüce kitap ki, onda asla şüphe yoktur.” Bakara Sûresi, 2:1-2