Türkmenistan “Mekdep bazarlary” köp, alada hem köp Awgust 12, 2012
Aşgabatdaky “Mekdep bazarlaryndan” biri. Awgust, 2012.
Türkmenistanda okuw ıylynyň başlanmagyna az wagt galdy. Adat bolşy ıaly, awgust aıynyň başynda Aşgabat şäheriniň bazarlarynda we käbir köçeleriniň ugrunda “Mekdep bazary” atly ıörite söwda nokatlary döredilıär. Şular ıaly bazarlardan birem ıakynda Aşgabadyň “Ors bazarynda” açyldy.
Adyndan belli bolşy ıaly, bu söwda nokatlarynda mekdep okuwçylaryna gerek bolan egin-eşikler we okuw esbaplary satylıar. Dükanlar bezelip, alyjylara garaşylıar. Edil häzir bu dükanlaryň müşderileriniň sany o diıen köp däl. Emma onuň köpelmegine garaşylıar.
“Esasan, sentıabr aıy golaılanda, adamlar köp bolıar. Häzir okuw esbaplarynyň söwdasy ıaňy başlady” diıip, “Ors bazaryndaky” mekdep bazarynyň söwdegäri 28 ıaşly Ahmet aıdıar.
Bahalar alada goııar
Mekdep bazary ıaňy açylyp, müşderiler harytlaryň bahasy bilen ıaňy-ıakynda tanşyp başladylar. Edil häzirki döwürde harytlaryň assortiment taıdan köpdürliligi göze ilmeıär. Emma geçen ıyldaky bilen deňeşdirilende, harytlaryň bahalary adamlary alada goııar.
Mekdebe gatnaıan oglanlar üçin hökmäny diıilıän kostıum-balagyň bahasy geçen ıyl 40-50 manat aralygynda bolan bolsa, häzirki wagt onuň iň arzany 60 manat. Oglanlar üçin köınegiň bahasy geçen ıyl 9-10 manat bolan bolsa, ol häzir 12-20 manada ıetipdir. Tahıalaryň bahasam gymmatlapdyr.
Oglanlar üçin mekdep formasynyň assortimenti diňe ıokarda agzalan zatlar bilen çäklenmeıär, olara sport we çärelere gatnaşdyrylanda geıilıän beıleki egin-eşikler ıaly birgiden zatlar alynmaly. Netijede olaryň ählisiniň bahasyny jemläniňde, bir mekdep okuwçysynyň çykdajysy 280 manada ıetıär.
Häzirki döwürde maşgala lukmanynyň aılygy, ortaça, 1000 manada, orta mekdebiň mugallymynyň aılygy hem, ortaça aıdylanda, 800 manada barabar. Biziň bilen söhbetdeş bolan käbir müşderileriň aıtmaklaryna görä, bu gymmatçylyk olaryň maşgala bıujetine ep-esli agram salıar.
Sebäbi – “ıol gymmat”
Bahalaryň gymmatlamagy barada hökümet tarapyndan resmi maglumatlar berilmänsoň, bu barada takyk bir zat aıtmak kyn. Emma söwdegärler onuň sebäbini iki söz bilen düşündirıärler: “ıol gymmat”.
Söwdegärleriň maglumatlaryndan çen tutulsa, mekdep bazarlarynda entek daşary ıurtlardan getirilıän täze harytlaryň sany az. Emma häzirki gymmatçylygyň her ıyl daşary ıurtlardan getirilıän harytlaryň gelip başlamagy bilen hem arzanlajagyna o diıen umyt ıok.
Biziň bilen söhbetdeş bolan käbir söwdegärleriň aıtmaklaryna görä, geçen aıyň 15-inden başlap “Türkmenhowaıollarynyň” awiabiletleriniň bahasynyň gymmatladylmagy haryt dolanyşygyna, esasanam, telekeçi söwdegärleriň işine erbet täsirini ıetirıär.
İurduň içinde öndürilıän mekdep harytlarynyň hili, assortimenti we möçberi bolsa, edil häzirki döwürde ilatyň talabyny ödärden ejiz. Mekdep harytlarynyň we esbaplarynyň söwdasynda daşary ıurt önümleriniň doly monopoliıasy saklanyp gelıär.
Daşary ıurtlardan getirilıän harytlaryň gymmatlamagy ıurduň içinde öndürilıän harytlaryň bahalarynyň hem gymmatlamagyna sebäp bolıar diıip, biziň bilen söhbetdeş bolan raıatlar aıdıarlar.
İaňy-ıakynda açylan mekdep harytlarynyň we esbaplarynyň söwdasynyň möwsümi sentıabr aıynyň ortalaryna çenli dowam eder. İurduň dürli künjeklerinde guralıan “Mekdep bazarlary” ıurt boıunça 1 milliona golaı mekdep okuwçysyny geıindirmeli, okuw üçin zerur bolan esbaplary bilen üpjün etmeli.