Tanburi Cemil Bey Kimdir - Tanburi Cemil Bey Resimleri - Tanburi Cemil Bey Biyografisi -Tanburi Cemil Bey Hakkında
Tanburî Cemil Bey'in tanbur çalış tekniği henüz şekillenmeden önce, eski tanburilerin icrası revaçtaydı. O yıllarda bunların başında Tanburî Ali Efendi geliyordu. Eski biçim Tanbur çalma tekniği, bir mızrap dar besinden sonra elde edilen titreşim sırasında mümkün olduğu kador fazla perde kullanmak ve az sayıda mızrap atmak temeline dayanıyordu. Cemil Bey'in ünü yaygınlaştıkça ve icrası kişilik kazandıkça tutucu çevrelerin ağır eleştirilerine uğradı. Yüzyıllardan beri devam eden bu gelenek temelinden sarsılmış, Türk Sanat Mûsikîsi'nin bu temel sazı bambaşka bir uslûb kazanmıştı. Dönemin tanınmış mûsikîşinasları, başta Rauf Yekta Bey olmak üzere, zamanın gazetelerinde ve dergilerinde yazılar yazarak bu tekniğe açıkça karşı çıktılar. Onlara göre Tanbur çalmak bu demek değildi. Oysa Cemil Bey bu güzel sazı dinamizm ve hareket getiren bir mucitti. Seri mızrap vuruşları ve icrada hareketlilik söylenmek isteneni daha rahat söyletiyor, melodik cümle ler ifadesini daha kolay buluyordu. Makamlarımızın seyir ve karekteri daha renkli kalıplara dökülebiliyordu.
Bütün bunlarla "Cemil, başlattığı inkılaplarla mûsikîmizde yeni bir devir açmıştır. Bu mutlak ve muhakkaktır.Asıl Tanbur ve Kemençe tavrını bozmuştur, peşrev ve taksimlerin çalınış tarzı pek laubali ve hoppadır" diye boş ithamlara kalkışan, hotta diyebilirim ki Cemil'in büyüklüğünü anlayamayan kıskançlar bile, mesela bir taksimini veya Vasil, Şemsi ve Nevres'le birlikte çaldıkları bir peşrevi dinledikleri vakit, sazların kaynaşmasından ve kıvrak nağıme ilavelerinin imtizacından doğan muhteşem ve müzeyyen ahengin ulvi kemal mertebesine hayran kalırlardı..... Cemil Bey'in eline geçen bir beste derhal cazip bir hüviyet alırdı."
"Onun taksimleri bir harika, birer peygamber hitabesidir elli seneden beri dinlediğim şöhretler ve sazını yenmiş sazendelerin hiç birinde Cemil'in tavırlarını ve aynı makam içindeki ruha tatlılık ve hayranlık veren nağme icatlarını görmedim. Başka bir zeminde olmak üzere Vasil ve sair bazıları, Cemil'in tarzından ve hü viyetinden birşeyler ihsas ederler bunların taksimlerinde Cemil'in hazinesinden dökülmüş bazı nağme incilerine rastlamak mümkündür. fakat, kardeşim Pertev Paşa'nın (Mûsikî Düşsüncelerim adlı eserinde selahiyetle dediği gibi (Cemil Bey gibi Tanbur çalmağa artık imkân yoktur; Cemil Bey'in bizde adeta kendinden geçmiş bir halde, hemen bütün nadide makamları dolaşarak ve bunlardan ilâhi melodiler yaratarak tanburla yaptığı taksimlerdeki ulviyeti anlatabilmek imkan haricindedir."
Neyzen Gavsi Baykara'nın verdiği bilgilere göre, sanatının ilk yıllarında Cemil Bey bir gün, Baykara' nın dedesi olan Yenikapı Mevlevihânesi şeyhi Celaleddin Efendi'yi Topkapı dışındaki köşkünde ziyarete gitmiş. Eski Tanbur icrasının bu büyük ustası Cemil Bey'in ricasını kırmayarak Tanbur çalmış. Bundan sonra o da Cemil Bey'e ısrar etmiş. Cemil Bey, tanbur çalışına karşı olduğunu bildiği için çalmak istememiş. Daha sonra Cemil Bey'i dinleyen şeyh efendi ağlayarak şu sözleri söylemiş: "Oğlum ! Bu sizin çaldığınız bildiğim Tanbur değil fakat, mûsiki namına ,simdiye kadar dinlediğıim şeylerin en güzeli. Sizin bu vaziyet karşısında kimseden istifade etmeğe ihtiyacınız yok. Bu tuttuğunuz yolda hiç bir söze kulak asmayarak herşeye rağmen yürüyünüz. Allah feyzinizi artırsın. "
" . Halbuki Cemil, mesela Kemençe ile Tahir-Büselik makamından bir taksim yaparken meyanlarda yayını kemençenin yayına eskiden ok derlerdi tiz Gerdaniye ve tiz Muhayyer, hatta tiz Çargah'ın pek sıkı ve sıkışık perdeleri üzerinde en ufak bir falso, bir yanlış basış yapmayarak kayıtsız bir emniyetle, yüzünde küçük bir sıkıntı eseri göstermeksizin, huzur ve sükûnetle dolaştırılıp asil ve kıvrak nağmeler ibda ederdi. Böyle mühim ve güç taksimlerinde bazan, benim de Kemenre çaldığımı bildiği için, mütebessim ve cazibeli güzel gözlerinin binbir manalı bakıslariyle yüzüme bakardı. Belliydi ki, kemençede böyle tizlerde hâkimane yay dolaştırmak harikulade güç olduğunu kendi de bilip, kendini beğendiği gibi, benim Vasil'i çok takdir ettiğimi bildiğinden, onun bile erişemeyeceğine kani olduğu bu muvaffakiyetin hüküm ve teşhiri altında benimle kardeş latifesi yapardı. Sanki o kadar güç ve çetin birşeyi bu kadar kolay nasıl yapabildiğine kendisi de şaşardı. Zannetmem ki hiç bir mûsikî aleti üzerinde, hususiyetle Tanbur ve Kemençe'de böyle tiz perdelerde, muhtelif makam ve şedler göstererek asfalt yollarda bahar gezintisi yaparken hissedilen iç rahatlığı ile kolayca taksimler yapılabilsin. Bunu takdir için kemençenin tekniğine ve şerait-i icraiyesine biraz vakıf olmak lazımdır. Böyle olduğu için de Cemil'in ruhundan taşan bu icra kuvveti karşısında eğilmek bile azdır."
sevgi Tarih: 30.04.2009 11:10