Dünyanın En Büyük Kemer Açıklığı Malabadi Köprüsü'nde
16 Şubat 2019 > Yaşam
İnşa kitabesinden Malabadi Köprüsü’nün 1174 yılında Artukoğulları döneminde Timurtaş bin İlgazi bin Artuk tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Anıtsal mühendislik ve mimarlık alanında bir baş yapıt olan köprü türkülere de konu olmuştur. Malabadi Köprüsü;
Dünyanın en büyük kemer açıklığına sahip taş kemer köprüsü olması
Aslan, güneş ve insan figürlerini taşıyan kabartmaları
Civarında yer alan barınağı ve helası
ile diğer köprülerden ayrılmaktadır. Diyarbakır’ın Silvan ilçesine 23 km mesafede bulunan köprü Diyarbakır Tarihi Eserler Envanteri’ne kayıtlı durumdadır. 150 metre uzunlukta ve 7 metre enindedir. Zorlu kış koşullarında köprüden geçenlerin sığınabileceği iki odalı bir barınağın bulunduğu köprü renkli taşlarla inşa edilmiştir. Bahsi geçen barınağı köprü nöbetçileri tarafından da kullanılmıştır. Evliya Çelebi Seyahatname’sinde Malabadi Köprüsü’ne de yer vermiştir. Öte yandan Türk kültür ve sanatı hakkında araştırmaları bulunan Prof. Dr. Albert Gabriel Balkanlar, Türkiye ve Orta Doğu’da bu açıklık ve yaşta başka köprü bulunmadığından bahseder.
40,86 metrelik sivri kemeri büyük bir ilgi çeken Malabadi Köprüsü UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası’nın geçici listesinde yer almaktadır. Diyarbakır-Tebriz kervan yolunda bulunan köprü için Evliya Çelebi; “Ayasofya kubbesini alıp, Malabadi Köprüsü’nün altına bırakın, köprünün altına rahatlıkla girer” diyerek kemer açıklığına işaret emiştir. Yapımında ünlü Horasan harcının kullanıldığı köprü Bad adlı bir aile adına yaptırılmıştır. Bad ailesinin köprüsü manasında Malabadi ismi uygun görülmüştür. Artuklu medeniyetinin zirve eseri olarak Malabadi Köprüsü gösterilmektedir.