"Prawoslaw interneti" nähili bolar?
"The Foreign Policy" žurnaly 2015-nji ıylyň 9-njy noıabrynda çap eden makalasynda, Siriıanyň Balkanlardan sapak almaly köp ugrunyň bardygyny nygtap, Türkiıede bolsa 2019-njy ıylda boljak umumy saılawlara çenli oppozisiıanyň alyp barıan işleri barada maglumat berjek telekanalyň galjagynyň gümanadygyna ünsi çekipdir.
Russiıanyň Prawoslaw buthanasynyň maglumatyna görä, buthanalaryň golaıynda we Moskwanyň töwereginde köpçülik ıerlerinde ahlaksyz materiallardan saplanan, mugt "Prawoslaw internet" hyzmaty hödürlener.
Türkiıäniň metbugat serişdeleri.
Ruhany Roman Bogdasarow ”Izwestiıa” gazetine beren interwıusynda şu wagt Internet ulanıanlar üçin gaty köp howply materiallaryň bardygyny aıratyn tekrarlaıar. Ol bu howplara hristian we "YD" toparynyň dini propagandalary bilen bir hatarda pornografiıa, "taryhyň ıoıulan görnüşi" ıaly materiallaryň hem degişlidigini aıdıar.
Bogdasarowyň aıtmagyna görä, prawoslaw internetde diňe dini temaly sahypalar bolman, eıse "adamzadyň ählumumy gymmatlyklary, edep-ekram, adaty ahlak, watansöıerlik, maşgala we çagalaryň goralmagy" ıaly ugurlary ündeıän filmler hem görkeziler.
"Internetdäki materiallary çäklendirmegi göz öňünde tutmaıarys. Diňe adamlary ıoldan çykarıan her hili zyıanly materiallary ulgamdan bozarys" diıip, Bogdasarow aıdıar.
Internedi ulanjak adamlar ol ulgamda gomoseksuallyk barasynda hem hiç hili material tapyp bilmezler.
"The Guardian" gazetiniň ıazmagyna görä, prezident Wladimir Putiniň häkimıetiniň dördünji döwri milli adatlara ymtylyş we Internet babatdaky düzgünleriň hem has zabunlaşmagy bilen häsiıetlenıär.
Hemme kartlar Erdoganyň elindedir
"Türkiıäniň hökümeti kürtler bilen dawany hasam möwjetdi. Onuň yz ıanyndanam asudalygy dikeltjekdigini wada berdi. Şeıdibem saılawlarda ıeňiş gazandy".
"The Economist" gazetiniň ıazmagyna görä, optimistler Türkiıede ”Adalat we galkynyş partiıasynyň” saılawda üstünlik gazanmagyndan soň prezident Rejep Taıyp Erdoganyň täze sahypa açmagyny umyt edıärler. Saılawdan owal garaşsyz metbugata we ıaragly kürt toparlaryna garşy hüjüme geçen AKP partiıasy özüniň bu syıasatyndan el çekip, kürtler bilen yaraşyk tagallalaryna başlap bilerdi. İöne garaşylanyň tersine boldy. Saılawdan bir gün geçensoň çepçi "Nokta" žurnalynyň merkezi basylyp alyndy we redaktorlary hem tussag edildi.
Dindar Fethullah Gülene hyzmat edıändigi güman edilıänler tutulıarlar
Hökümetiň tarapdarlarynyň metbugatda edıän çykyşlaryna görä, mundan beıläk ıene köpsanly metbugat organyna garşy şeıle çäre görlüp bilner.
Türkiıäniň Galatasaraı uniwersitetiniň media hünärmeni Jeren Sözeriniň aıtmagyna görä: "Hökümet metbugata garşy hüjümini dowam etdirse, onda 2019-njy ıylda geçiriljek nobatdaky umumy saılawlara çenli ıurtda oppozision partiıalaryň alyp barıan işleri barasynda maglumat berıän ıekeje-de telekanal galman biler".
AKP partiıasynyň ıurtda häkimıeti ıene dört ıyl elinde saklajakdygyna ünsi çekıän käbir metbugat organlary indi, öz bizneslerine zyıan ıetmezligi üçin, syıasata görä hereket etmäge çalyşıarlar. Oppozisiıanyň çykyşlaryna bolsa indi has köp olaryň sosal ulgamlardaky ıa-da internetdäki habar sahypalarynda orun berilıär. Hökümetiň "terror beıannamasy" babatda şübheli diıip aıyplaıan ”Dogan Holding” atly firmasynyň gymmatly kagyzlarynyň bahasy hem saılawdan soň ıüzden 15 göterim pese gaçdy.
"The Economist" gazetiniň ıazmagyna görä, Türkiıede hökümetdäki partiıanyň kürt meselesindäki tutumy hem o diıen aıyl-saıyl däl ıaly. Ol ıaraşyk tagallalaryny gaıtadan dowam etjekdigini bildirıär. PKK ıaragly toparynyň jeňçileriniň Türkiıeden gitmegini we hüjümlerini bes etmegini talap edıär. Şol bir wagtyň özünde hem hökümet Yragyň demirgazygyndaky PKK-a degişli berkitmeleri bombalamagy dowam edıär.
Beıleki tarapdan AKP partiıasynyň resmileri Erdoganyň prezidentlik ygtyıarlygynyň çäginiň hasam giňeldilmegi barasynda esasy kanuna käbir üıtgeşmeleriň girizilmegi meselesini hem geňeşmäge başlapdyrlar.
Makalada nygtalmagyna görä, Erdoganyň öz täsirini artdyrmagyndan soň Türkiıe hem edil Russiıa, Wenesuela we beıleki liberal bolmadyk demokratik dolandyrylyşlara meňzäp başlaıar. Güıçli lider diňe bir döwlet guramadyr-edaralarynyň ählisini özüne tabyn etmän, eıse gowşak we agzala oppozisiıa hem islän täsirini ıetirip bilıär. İewropa bilen ABŞ, Ankarany žurnalistleri gynamazlyga çagyrdylar.
"Yslam döwleti” toparyna garşy göreşde Türkiıe Amerika üçin örän wajyp ähmiıete eıe. Ynha, şonuň üçinem ähli güıçli kartlar jenap Erdoganyň elinde. Söweşiň ıaıbaňlandyrylmagyna, etniki agzalalygyň öjükdirilmegine, metbugat azatlygynyň çäklendirilmegine sebäp bolan saılaw kampaniıasynyň netijeleri göze görnüp dur: bu taktika olara bähbitli boldy".
Siriıa üçin Balkan sapagy
"Bir wagtlar emeli serhetleriň çäginde bir ıurt döredilipdi. Onda awtoritar režim zalymlyk bilen höküm sürıärdi. Totalitar dolandyryşyň ähli tilsimleri soňuna çenli durmuşa geçirilıärdi. Ahyrynda şol ıurt dini hem etniki agzalalyk sebäpli dargady. Halkara köpçüliginiň (gowşak) tagallalaryna gulak asylman, birnäçe günüň dowamynda 8 müň adam gyryldy. Soňam ıüz müňlerçe adam öldürildi. Millionlarça adam öısüz-öwzarsyz galdy. Bu göıä häzirki Siriıany ıatladıar. Şeıle wakalaryň ählisi 1990-njy ıyllarda Balkanlarda bolup geçdi".
"The Foreign Policy" žurnalynyň ıazmagyna görä, Siriıaniň Balkanlardan sapak almaly köp ugry bar. Owal başda bu ıagdaıyň onlarça ıyllap dowam etjekdigini ıatdan çykarmaly däldiris. İugoslawiıanyň külünden birnäçe kiçijik döwletler emele geldi. Siriıada hem, ynha, şeıle derejä ıetilip gelinıär. Ol ıurtda hem edil Yrakda bolşy ıaly, bir federatiw döwlet gurluşy döredilip bilner. Siriıada ıeke-täk gün tertibi bolmaz. Sebäbi ol ıerde her ıurt öz bähbidini araıar we olar eıdip-beıdip öz maksatlaryny amala aşyrmaga synanyşıarlar. Şonuň üçinem her kim özüne has köp paı almaga dyrjaşıar.
"Hatda häkimiıeti paılaşmak barasyndaky razylygyň bir tarapynda Assad galmaly bolaıanda hem, amerikanlar bilen olaryň ıaranlary adamzat tragediıasynyň öňüni almak üçin, şeıle pikire garşy çykman bilerler. Serbiıanyň diktatory Slobodan Miloşewiçiň öňe süren talabyny ıada salyň. İöne ol hem iň soňunda Gaagada Halakara sudunyň öňünde jogap bermeli boldy". Iň täze makalalar Paıtagtda ıaşaıyş jaılary ıene ıumrulıar