AKILCI İLAÇ KULLANIMI AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI. Adana Devlet Hastanesi 2016 Ecz. Gonca DURAK - PDF
1 AKILCI İLAÇ KULLANIMI AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI Adana Devlet Hastanesi 2016 Ecz. Gonca DURAK
2 Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılmıştır. Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre; uygun ilacı, uygun süre ve dozda, en düşük fiyata ve kolayca sağlayabilmeleri olarak tanımlanmaktadır. Conference of Experts on the Rational Use of Drugs, World Health Organization, Nairobi, Kenya, WHO/CONRAD/WP/RI, ( ).
3 AKILCI İLAÇ KULLANIMI NEDİR? Kişilerin hastalığına ve bireysel özelliklerine göre; Uygun ilacı, Uygun sürede, Uygun dozda, En düşük maliyetle kolayca sağlayabilmeleri olarak tanımlanmaktadır.
4 SORUMLULUK SAHİBİ TARAFLAR Üretici Hekim Eczacı Hemşire Diğer sağlık personeli Hasta/ hasta yakını
5 TANI VE TEDAVİ Hastanın probleminin tanımlanması, Hekim tarafından doğru teşhisin konulması, İlaçlı veya ilaçsız, etkili ve güvenilir tedavinin tanımlanması, Tedavinin gerçekleşebilirliğinin ve maliyetinin değerlendirilmesi, Tedavinin başarısı ve hastanın uyuncunun değerlendirilmesi, Eğer ilaçla tedavi uygulanacaksa uygun ilaçların seçimi, Çoklu ilaç kullanımlarında etkileşimlerin öngörülmesi, Her bir ilaç için uygun dozun ve uygulama süresinin belirlenmesi ve uygun reçetenin yazılması gerekmektedir. Bu aşamada güncel tanı ve tedavi kılavuzları esas alınmalıdır. Hasta ve hasta yakını tedavi hakkında bilgilendirilmelidir.
6 ÖZEL GRUPLAR Çocuklar Yaşlılar Hamilelik ve emzirme dönemindeki kadınlar Böbrek ve karaciğer yetmezliği olan hastalar Kronik hastalığı olanlar İlaç veya besin alerjisi öyküsü olanlar
7 HATIRLATMA- SORGULAMA???? Kronik rahatsızlıklar Kullanılmakta olan ve en son kullanılan ilaçlar Gıda takviyesi ve bitkisel ürünler Alerjik durumlar İlaç Besin
8 HATIRLATMA- SORGULAMA???? Tedavinin gidişi Tedavi süresince yapılması ve yapılmaması gerekenler Kontrol randevusuna gerek olup olmadığı İlaçların olası yan etkileri Besin ve ilaç etkileşimleri
9 ANLATMA-ANLAMA-DOĞRU UYGULAMA Nasıl? Hangi dozda? Hangi sıklıkta? Ne kadar süre? Saklama?
10 SAKLAMA Ambalaj ve kullanma talimatında belirtilen saklama koşullarına uyulmalıdır. Aşağıdakiler kullanılan saklama önlemleridir. 25 C/30 C altında oda sıcaklıklarında saklayınız. 2 C-8 C arasında (buzdolabında) saklayınız. Dondurucu içerisinde saklayınız. Soğutmayınız / dondurmayınız. Orijinal ambalajında saklayınız. Orijinal kabında saklayınız. Kabı dış kartonun içerisinde tutunuz. Kabı sıkıca kapatınız. Herhangi bir özel saklama talimatı yoktur.
11 SAKLAMA İlaçlar çocukların göremeyeceği, ulaşamayacağı yerlerde, ışıktan ve nemden korunarak ve ambalajında saklanmalıdır. Son kullanım tarihi kontrolü yapılmalıdır.
12 İLAÇ KULLANIMI Doğru uygulama Aç/tok kullanım Kullanım süresi Kullanım zamanı Doz değişikliği
13 Antibiyotik Nedir? Ne Değildir? Soğuk algınlığı ve grip çoğunlukla kendi kendine iyileşebilen hastalıklardır ve antibiyotik alımını gerektirmez. İyi bir bağışıklık sistemi bu tür hastalıkları yenebilir. Antibiyotik, sizin grip ve soğuk algınlığını atlatmanıza yardımcı olmaz.
14 Antibiyotik Ne İşe Yarar? Enfeksiyon varlığında kullanılan uygun antibiyotik tedavisi; Hastalığın şifa ile düzelmesi, Yaşam kalite ve süresinin artırılması, Hastalığa bağlı gelişen istenmeyen durumların önlenmesi, Hastalığın müzminleşmesinin önlenmesi, Hastalık şiddet ve süresinin kısaltılması açısından önemlidir.
15 AKILCI OLMAYAN İLAÇ KULLANIMI SONUCU????? Akılcı ilaç kullanımı tanımında yer alan maddelerden herhangi birinin veya birkaçının karşılanamaması durumu, Hastaların tedaviye uyuncunun azalmasına, İlaç etkileşimlerine, Bazı ilaçlara karşı direnç gelişmesine, Hastalıkların tekrarlamasına ya da uzamasına, Advers olay görülme sıklığının artmasına, Tedavi maliyetlerinin artmasına neden olur.
16 Dünya - Türkiye İlaç Pazarı Kalp-Dolaşım Sistemi % 20 % 15 Merkezi Sinir Sistemi % 17 % 11 Gastro-intestinal Sistem % 15 % 12 Solunum Sistemi % 10 % 9 Anti-enfektifler % 9 % 22 Lokomotor Sistem % 6 % 11 Ürogenital Sistem % 5 % 4
17 Antibiyotik Direnci Antibiyotiklerin yanlış nedenlerle veya doğru olmayan biçimde kullanılması, bakterilerin sonraki ilaç tedavilerine karşı direnç göstermesine neden olabilir. Antibiyotik direnci, bakterilerin herhangi bir antibiyotiğin varlığına rağmen üreyebilmesi ve enfeksiyon yapabilmesidir.
18 Antibiyotik Direnci Antibiyotiklere karşı direnç geliştiğinde, bakterilerin neden olduğu enfeksiyonların tedavisinde bu antibiyotikler etkili olamaz. Bu durum, yalnızca antibiyotiği uygun olmayan biçimde kullanan kişi açısından değil, sonradan dirençli bakteriye yakalanma riski olan herkes için tehlike oluşturmaktadır.
19 Ne Yapmalıyız? Antibiyotik kullanımı için hekim tarafından tanı konmuş bir enfeksiyon varlığı gereklidir. Hekim reçete etmedikçe antibiyotik kullanılmamalıdır. Daha önceki bir hastalıkta kullanılan antibiyotiğin, tekrar benzer hastalığa yakalanılsa bile hekime danışmadan kullanılmaması gerekir.
20 Ne Yapmalıyız? Antibiyotikleri ne zaman ve nasıl kullanılacağı hakkında daima hekim ve eczacı tavsiyeleri uygulanmalıdır. İlaçlar doğru yoldan, doğru zaman aralıklarında, doğru dozda ve belirtilen süre boyunca kullanılmalıdır. İlacın doğru zamanda alınmasını hatırlatıcı düzenlemeler yapılmalıdır. İlaçlar su ile alınmalıdır.
21 Ne Yapmalıyız? Bütün ilaçlar gibi antibiyotikler de çocukların göremeyeceği, ulaşamayacağı yerlerde, ışıktan ve nemden korunarak ve ambalajında saklanmalıdır. Kesilmiş veya açılmış ambalajlar satın alınmamalı, son kullanma tarihi geçmiş olan ilaçlar kesinlikle kullanılmamalıdır.
22 Ne Yapmalıyız? Hekime; gebelik, emzirme durumu, alerji, kronik hastalıkların varlığı ve başka ilaçların kullanımı gibi özel durumlar mutlaka bildirilmelidir.
23 Bunları Biliyor muydunuz? Ülkemizde antibiyotiklerin, en çok kullanılan ilaçlar içerisinde olduğunu ve ne yazık ki bunların önemli bir kısmının gereksiz ya da yanlış kullanıldığını;
24 Hasta kendisini iyi hissetse bile tedaviyi hekimin belirttiği süreden önce sonlandırmamalıdır. Aksi halde antibiyotik direnci gelişebilir.
25 Bunları Biliyor muydunuz? Antibiyotik dozunun yetersiz veya aşırı olmasının yanı sıra doz aralıklarının uygunsuz olmasının da antibiyotik direncine yol açtığını;
26 Bunları Biliyor muydunuz? Antibiyotiğin etkili olduğu bakterilerin antibiyotiğe maruz kaldıklarında öldükleri halde, dirençli bakterilerin büyümeye ve çoğalmaya devam edebildiğini, Bu dirençli bakterilerin toplumda hızla yayılarak diğer insanlarda enfeksiyonlara neden olabildiğini;
27 Bunları Biliyor muydunuz? Yeni antibiyotiklerin uzun süredir geliştirilmediğini, Var olan antibiyotiklerin gereksiz kullanılması ile gelişebilecek olan antibiyotik direnci yüzünden, gerçekten ihtiyaç duyulduğunda kullanılabilecek antibiyotiğin kalmayabileceğini;
28 Bunları Biliyor muydunuz? Artan antibiyotik direncinin günümüzde ve gelecekte antibiyotiklerin etkinliğini tehdit ettiğini; Etkili antibiyotikler olmadan yoğun bakım, organ nakli, kanser kemoterapisi, yeni doğan bebeklerin bakımı veya kalça ya da diz protezi ameliyatı gibi yaygın cerrahi işlemlerin uygulanmasının mümkün olamayacağını;
29 Sonuç Olarak Antibiyotikler, hekimin gerekli görmesi halinde uygun süre ve uygun dozda kullanılması gereken ilaçlardır. Antibiyotiklerin uygun olmayan kullanımı, etkinin yok olmasına sebep olan dirence neden olur. Antibiyotikler yalnızca eczanelerden temin edilmeli ve hekime danışılmadan antibiyotik kullanılmamalıdır.