YayınlayanNuray Ertunc Değiştirilmiş 2 yıl önce
79 Türkiye Müteahhitlik tarihi
80 Müteahhitlik Kuşakları
81 birinci dönemdeki ilk müteahhitler
82 İkinci kuşak müteahhitler
83 Bir Türk müteahhidinin üstlendiği ilk demiryolu
84 İLK MÜTEAHHİTLER Abdurrahman Naci, demiryollarında görev yapmış, Mühendis Mekteb-i Âlisi’nden mezun bir mühendisti. Müteahhitlik çalışmalarına, Tapu Dairesi’nde mühendis olarak çalışırken buradan ayırılıp ağabeyi Nuri Demirağ’a ortak olarak başlamıştı. Abdurrahman Naci mühendislik eğitimi almış tek örnek değildir; tam tersine, büyük müteahhitliğin ortaya çıkış yıllarında sektöre girenler arasında Hazık Ziyal Bey, Behiç Hayri Bey, Haydar Bey, Cemil Bey, Sadık Diri, Ferruh Atay ve Halit Köprücü gibi mühendisler sayılabilir. Bunların arasında iki isim, Abdurrahman Naci ve Hazık Ziyal Beyler, sermaye ile mühendislik bilgisinin bir araya gelmesi açısından ilginç iki örnektir. Yukarıda belirttiğimiz gibi, Abdurrahman Naci Bey, ticaretle sermaye sağladığı sermaye birikimiyle inşaat müteahhitliğine başlayan Nuri Demirağ’ın mühendis kardeşidir ve ağabeyi kadar popüler bir isim olmamışsa da, her zaman, hatta ağabeyinden daha başarılı bir müteahhit olmuştur. Hazık Ziyal Bey ise, bir başka ünlü müteahhidin, Birinci Dönem Eskişehir Mebusu Emin Sazak’ın kız kardeşi Zeliha Hanım’la evliliği nedeniyle akrabasıdır. 1961’de, Emin Sazak’ın oğulları Yılmaz, Gün ve Güven Sazak Yüksel İnşaat’ı kurmadan önce, Hazık Ziyal ile birlikte “Hazık Ziyal ve Sazak Kolektif Şirketi”ni kurmuşlar ve Yalova’daki Bağ-Bahçe Tesisleri Projesi’ni almışlardır
85 ÖNEMLİ BİR KÖPRÜ VE YABANCI MÜTEAHHİTLER
86 VEHBİ KOÇ’UN MÜTEAHHİTLİĞİ
87 VEHBİ KOÇ VE İHALE KANUNU
88 ÇİMENTO ÜRETİMİ VE VEHBİ KOÇ
89 İLK DIŞ MÜTEAHHİTLİK 1972 yılında, yolları 1926 Yüksek Mühendis Mektebi’nde kesişen iki inşaat mühendisi, bugün Türk müteahhitlik firmalarının en kıdemlilerinden biri olan STFA’nın kurucuları, Türkiye inşaat tarihinde birçok ilke imza atan iki dost, 65’inde, yani emeklilik yaşında Libya çöllerinde iş almak için çabalıyorlardı. Nafiz Yürekli ve Ferit Aysan’ın bu konuda bir rapor hazırlamak için çalışmalara başlamasından kısa bir süre sonra, 1973 başlarında, Libya’da kurulan ilk Türk şantiyesinin başında Sezai Türkeş çalışmaları başlatmıştı.
90 YURT DIŞI PROJELERİNİN SAYISI
91 İnşaat Sektöründe Kilometre Taşları
92 İnşaat Sektöründe Kilometre Taşları 2
93 DEPREMLER 1924 ile 1938 arasında yaşanan 12 büyük depremde (Erzurum Pasinler, Erzurum Hasankale, Afyon Dinar, Denizli Tavas, İzmir Torbalı, Sivas Suşehri, Erzincan Kemah, Akşehir Ilgın, Denizli Çivril, Erdek Marmara Adası, Kırşehir) toplam konut ya tamamen yıkılmış ya da kullanılamayacak halde ağır hasar almıştı. Bu konutlardan 2.500’ü sadece 1938 yılında yaşanan Kırşehir Depremi’nde yıkılmıştır. Afet evleri yapımı da, Cumhuriyet’in ilk yıllarından beri devlet politikaları arasında önemli bir yer tutmuştur.
94 DEPREM jeoloji ve sismoloji
95 Erzincan Depremi Erzincan Depremi’nde şehir nüfusunun yarısı yaşamını kaybetmiş ve her beş kişiden biri de yaralanmıştır. Çevre iller ve köylerdeki kayıplarla birlikte ölü sayısı ’ye ulaşmıştır. Bu, Türkiye’yi derinden sarsan 1999 Körfez Depremi’nde ölenlerin iki katından fazladır. Depremin yarattığı acıları ifade edenlerden biri de Falih Rıfkı Atay’dır. Türkiye tarihinin en ağır sonuçlu depremi olan Erzincan Depremi binlerce yapının tamamen yıkılmasına veya kullanılamayacak derecede hasar görmesine neden olmuştu. Ortaya çıkan konut ihtiyacının karşılanabilmesi için gereken finansmanın nasıl karşılanacağı sorusunun cevabı ancak sekiz buçuk yıl sonra verilebilmiştir. Bu gecikmede başta savaş koşulları gelmek üzere birçok neden sıralanabilir; ama aradan geçen sürenin kısa olmadığı da açıktır. Bu durum, daha sonra görülen depremlerde de yaşanacaktır. Sekiz buçuk yıl sonra çıkan 6 Temmuz 1948 tarih ve 5243 sayılı “Erzincan’da Yaptırılacak Meskenler Hakkında Kanun ”la finansmanın nasıl sağlanacağı belirlenmiştir.
96 yabancı müteahhitlere imtiyaz verilmesi ve Türk Mütahitliğinin doğuşu
98 OSMALIDA YOLLAR VE CUMHURİYETİN YOLA BAKIŞI
Sultan ABDÜLMECİT zamanı, 1845 li yıllar: Karayolu yok, demiryolu yok. Ancak, Tanzimat ile birlikte yolun önemi de kavranmış, tartışılmış: ‘Yol maddesi Avrupa’ca belli başlı bir madde ve bir fenni mahsus olduğundan bunun mühendisi başkadır, Avrupa’dan uzman getirilmesi…” 1880 li yıllarda Sivas valisi Halil Rıfat PAŞA yolun önemini ne güzel özetler: 'Gidemediğin yer senin değildir' . 1907 yılında İstanbul-Ankara arası kara yolculuğu 79 saat sürüyordu. Cumhuriyet ilan edildiğinde km (13900 Stabilize+4450 Toprak) düşük nitelikli yol vardı. M.Kemal ATATÜRK: “Her gittiğim yerde köylüler benden iki şey istedi: Yol ve Okul..” 1923: M.Kemal ATATÜRK: "Memleketimizi demiryolları ile, üzerinde otomobiller çalışır karayolları ile örerek birbirine bağlamak zorundayız. Çünkü Batının ve dünyanın kullandığı araçlar bunlar oldukça, bunlara karşı merkepler ve kağnı ile doğal yollar üzerinde yarışmaya çıkışmanın imkânı yoktur.“ . 1924: Dönemin Başbakanı İsmet İNÖNÜ: “Bir an evvel memlekette bir karış fazla demiryolu yapmak ne vasıta ile kimin tarafından olursa olsun; şirketler mi yapacak, ben mi yapacağım, O mu işletecek velhasıl kim yapacaksa yapsın” .
99 OSMANLIDA YOLLAR Bu sırada, İmparatorluğun büyük bir bölümünde şehirlerarası yollar kervanlarla ve at sırtında taşımacılığa uygundu. Bu yollar üzerindeki tek mühendislik yapıları ise, sadece büyük suları aşmaya imkân veren köprülerdi 1750’lerin ortasında Dünya sistemine yeni yeni entegre olmaya başlayan Osmanlı İmparatorluğu'nda ise, bir kervan Trabzon-Samsun arasını 75 saatte kat etmekteydi.
100 HAVA MEYDANLARI İNŞAATLARI
101 İlk baraj ve Müteahhiti
102 OSMANLIDA LİMANLAR Limanlar ya Victoria döneminin ortasında ya da sonrasında daha iyi donatıldı ve istisnasız hepsi yabancılarca finanse edildi. 1860 ve 1870’lerde Selanik’te iki kilometre ve İzmir’de dört kilometre uzunluğundaki büyük rıhtımlar inşa edildi Demiryolu Selanik’e 1870’lerin başında ulaştı; Demiryolları önce İzmir, ardından da Selanik’te limana dek uzatıldı Birinci Dünya Savaşı’nın öncesine değin Trabzon ve Samsun’daysa, belki de iç bölgelerinin son derece engebeli oluşu, Rusya’nın kesinlikle karşı çıkması ve Trabzon örneğinde, ekonomik talihin ters dönmesi gibi nedenlerle demiryolları hiç yapılmamıştı
103 araba taşımacılığına uygun tek yol
III. Selim döneminde ( ) kurulan Mühendis-hâne-i Berrî-i Hümâyûn’da ders anlatacak tek bir Müslüman mühendis bulamayan II. Mahmut’tan ancak yetmiş yıl kadar sonra Müslüman mühendisler bilgi birikimlerini önemli projelerde göstermek fırsatı bulabileceklerdir. II. Mahmut dönemi ( ), aynı zamanda, daha sonra Türkiye’nin altyapı çalışmalarında çok özel bir yere sahip olacak yol çalışmalarının da başlangıç dönemi oldu. Gerçekleştirilememiş de olsa, İstanbul-İznik arasını birleştirmeyi öngören ilk araba yolu projesi bu dönemde yapılmıştı. Bu dönemde uzun mesafe araba taşımacılığına uygun tek yol, İstanbul’u Rumeli’ye bağlayan İstanbul Caddesi idi.
104 OSMANLIDA SU KANALLARI
105 BARAJLAR Bunlardan ilki,1933 yılında başlayıp 1938 yılında tamamlanan Gölbaşı Barajı ve ikincisi ise, 1939 yılında başlayıp 1941 yılında tamamlanan Gebere Barajı idi. Bu iki barajın işletmeye açılmasıyla hektar arazi sulanabilmeye başlanmıştı. Türkiye, henüz barajlara tribünler yerleştirip elektrik enerjisi üretebilecek düzeye ulaşamamıştı.
106 OSMANLIDA İLK DEMİR YOLU 1
107 İlk lokomotif ve demir yolları
108 İLK TÜNEL VE METRO şehircilik çalışmaları da uzun yıllar yabancı girişimcilerin elinde kalmıştır. Bu dönemin İstanbul’a kazandırdığı yapılar arasında muhakkak zikredilmesi gerekenlerden biri de Fransız Mühendis Eguene Henri Gavand’nın inşa ettiği Tünel’dir. 554,8 metre uzunluğunda, 6,7 metre genişliğinde ve 4,90 metre yüksekliğindeki bu ilk metro hattının inşaatına 1872 yılında başlandı ve ancak Ocak 1875’te hizmete açılabildi
109 ACİLİYET DEMİRYOLLARI
110 DERS VERECEK TEK MÜSLÜMAN YOKKEN HİCAZ DEMİRYOLU
111 OSMANLIDA İLK DEMİRYOLU
112 Şam ile Mekke demiryolu
Şam ile Mekke arasındaki demiryolunu Şam’dan Mekke’ye kervanla gidiş-dönüş 50 gün sürüyordu ve demiryolu bu süreyi 8 güne indirecekti 8 yıl gibi kısa sayılacak bir zamanda bu projenin tamamlanması başlı başına bir başarı olarak düşünülmelidir. Üstelik bu nihayet Müslüman mühendislerin ilk büyük başarısıydı. Proje’nin başına ilk başta Alman demiryolu uzmanı Maisser atandı. Ancak yapım süreci boyunca Osmanlı mühendislerinin ağırlığı giderek arttı. Bununla birlikte, daha sonra paşa unvanı da verilen Maisser’in bu hattın yapımının başarıyla gerçekleştirilmesindeki temel figür olduğunu da söylemek gerekmektedir. Hicaz Demiryolu Projesi’nde görev alan mühendisler arasında tespit edebildiklerimiz Rıfat, Ziya, Refet, Vasfi, Remzi ve Mustafa Şevki (Atayman) ve Nafiz Bey el-Halidi’dir
114 OSMANLIDAN CUMHURİYETE KALAN MİRAS
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e milyonlarca liralık dış borç, çoğu millileştirilmeyi bekleyen kilometrelik demiryolu, kilometresi bozuk yüzeyli dar şose ve kilometresi toprak yol olmak üzere toplam kilometre yol ve 94 köprü ve iç pazarın bütünleştirilmesine yönelik yarım kalmış çalışmalar gibi birçok miras kalmıştı.
115 ULAŞTIRMA Ulaştırma sektöründe planlanan atılım için daha 1945 yılında iki Türk Mühendisi Vecdi Diker ve Vehbi Ekesan araştırma ve incelemeler yapmak üzere ABD’ye gönderilmişti. Vecdi Diker mühendislik eğitimini ABD’de almış, Amerikan yol programı hakkında bilgisi olan ve savaş döneminde Türkiye’nin ilk stabilize yol uygulamalarını gerçekleştirmiş biriydi ve bu Amerika gezisinin asıl önemli hedefi, yeni yol programı için ön hazırlıkların başlatılmasıdır
116 KARAYOLLARI Karayolları Genel Müdürlüğü kurulmadan önce, 1946 yılında, Bayındırlık Bakanlığı Yollar ve Köprüler Dairesi’nde 594 personel, 214 kamyon ve makine mevcutken, 1950’de, personel, kamyon ve makine sayısına ulaşılmıştı. On kattan fazla artan makine parkının büyük bir bölümü Amerikan yardımıyla gelmişti.
117 LİMAN İNŞAATI döneminin konumuz açısından bir başka önemi ise, yerli müteahhitlerin liman ihalelerinde de başarılı sonuçlar almaya başlamasıdır öncesinde rıhtım ve iskele inşaatlarını üstlenen bazı Türk müteahhitleri olduysa da liman inşaatlarında yabancı müteahhitlik firmaları daha ağırlıklı olarak yer almışlardır. Türk müteahhitleri bölümler halinde ihale edilen liman işlerine biraz daha ağırlıklı olarak girmeye başlamışlardır. Bu dönemde yapılan ihalelerin bazılarında yabancı ve yerli müteahhitler eşit şanslarla yarışıyor gibi görünmektedirler. Örneğin İskenderun Limanı’nın temel inşaatları işini alan Sezai Türkeş ve Feyzi Akkaya bunlardan biridir. Fakat liman işlerinden büyük paraları kazananlar hâlâ yabancı firmalar olmaktadır. Özellikle liman inşaatlarının ihalesi konusunda yerli müteahhitler devletin himayesine de sahip olmuşlardı. “Liman inşaatlarını yabancı müteahhitlerin tekelinden kurtarmak için devlet ağır teçhizatı kendi getirtip, yerli müteahhitlere bedelsiz olarak kullandırıyordu. ” Bu himaye ve destek kapsamında, örneğin, Haydarpaşa Liman Tevsii İnşaat'ında Arı İnşaat’a ve Trabzon Limanı İnşaat'ında RAR T.A.Ş.’ye büyük bir makine parkı verilmişti. 1950’li yıllardaki büyük liman inşaatı işlerinde Türk müteahhitlik firmalarının yabancı müteahhitlerle ortak girişimler oluşturduğu dikkati çekmektedir. Dönemin ünlü liman müteahhitlerinden Cemal Okçuğlu, Salıpazarı Rıhtımı inşaatında Bryn Int. ile RAR T.A.Ş., Samsun Limanı inşaatında Philippe Holzman Hochtief ile ortaklıklar oluşturmuştu.
118 CUMHURİYETİN ULAŞIMDA BAŞARISI: DEMİRYOLLARI
Yabancı imtiyazlarca işletilen 4163 km demiryolu millileştirildi (1929 ekonomik buhranında tarım sektörüne ucuz ulaşım maliyeti sağlanarak ürünlerin ihracı sağlandı) : Her yıl ortalama 200 km demiryolu inşaatı gerçekleştirildi İnşaatların büyük bölümü Türk Müteahhitleri tarafından gerçekleştirilmiştir. İnşaat sektöründe Türk sermayesi ve mühendislik bilgisinin birarada bulunduğu ilk örnektir
119 İZ BIRAKANLAR
120 İTÜ VE MUSTAFA İNAN Yüksek Mühendis Mektebi 1941 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanarak Yüksek Mühendis Okulu adını aldı ve 1944 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi oldu. Bu yeni üniversitenin dört fakültesi vardı. İnşaat, Mimarlık, Makina, Elektrik fakülteleri ve mezunları yüksek mühendis ya da yüksek mimar olarak çalışma yaşamına başlıyorlardı. 1946 yılında eğitim süresi 5 yıla indirildi. Okul 1930’ların ikinci yarısından itibaren Almanya’da 1933’te iktidara gelen Nazi hareketinin giderek sertleşen rejimi ve II. Dünya Savaşı’nın başlamasının ardından Almanya’yı terk edip Türkiye’ye gelen insanlar arasındaki akademisyenlerin öğretim kadrosuna katılmasıyla güçlendi. İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nin efsanevi hocası Mustafa İnan’ın öğrencilerine “écolier değil, étudiant” derken anlatmaya çalıştığı ortamın 1940’larda oluştuğu söylenebilir.
121 Arif Hikmet Koyunoğlu ve inşaat malzemesi
122 Ticaret ve NafIa Nazırı Gabriel Noradunkyan’ın
123 Prof. Dr. Mutafa İnan’ın Bu konuda Prof. Dr. Mutafa İnan’ın veciz sözünü anmak gerekir: “Amacımız öğrencilerimize Kadıköy-Karaköy vapur saatlerini ezberletmek değil, vapur tarifesine bakabilmeyi öğretmektir” veciz sözünü anlamak gerekir. Hatasız ve hızlı projelendirme yapabilmek için, bilgisayar destekli tasarım yöntemlerini, dış kaynaklı bilgi alışverişinde bulunmak amacıyla yeterli bir yabancı dil düzeyini, her şeyden önce uygulamaya dönük çalıştığı için, gerektiğinde laboratuvar gereçleri ve ortamıyla bu konularda gerekli tesisleri yaratabilme becerisini elde etmesi beklenir(Gürer ve Koç, 1996).
124 Arif Hikmet Koyunoğlu İLK şirket kurucusu
125 İMTİYAZLA İNŞAAT MİŞEL PAŞA
126 İNŞAAT MALZEMESİ
127 İLK ÇİMENTO FABRİKASI VE SEKTÖRÜN GELİŞİMİ
128 BETONARME Mişel Paşa’nın inşaatı Nafıa Vekaleti mühendislerinin yeni bir teknolojinin uygulanmasına ilişkin tartışmalarıyla da önemli bir dönüm noktasıdır. Projedeki kâgir binaların tanımına ilişkin şirket ile Nafıa Vekaleti mühendisleri arasında çıkan tartışmada Vekalet mühendisleri binaların sadece taş ve tuğladan yapılmasını istiyorlar, şirket ise Avrupa’da 1880’lerin başından itibaren kullanılmaya başlayan betonarmede ısrar ediyordu. 1907’de betonarme konusunda anlaşma sağlandı. Galata tarafında ve İstanbul tarafında metrekare alanda iş hanları ve ambarlar inşa edildi.
129 Çeşitli ülkelerin hazır beton sektörüne başlangıç yılları
130 BETONARME BİNALAR 1906: Beyoğlu/İstanbul’da bulunan Saint Antuan kilisesi Türkiye’deki ilk betonarme uygulamasıdır38. İstanbul doğumlu İtalyan mimar Giulio MONGERI tarafından yapılmıştır. Dünyanın da ilk betonarme kilisesi olduğu sanılmaktadır. 1918: Türkiye’nin ilk çok katlı betonarme yapısı Lâleli/İstanbul’daki Crawne Plaza Otel binasıdır. Mimar Kemalettin (Kemaleddin) Bey’in eseridir 1922 arasında inşa edilmiştir, eski adı Tayyare Apartmanları idi. 4 adet olan bu Apartmanlar aynı zamanda Türkiye’nin ilk toplu konutlarıdır36. 1924–1929 yılları arasında inşa edilen, İzmir’in (eski) itfaiye binası şehrin ilk betonarme yapısıdır. 1925 yılında ilk betonarme köprü Menderes nehri üzerinde inşa edildi 12. (?) Malatya belediye binası şehrin ilk betonarme yapısıdır. 1939: Şanlıurfa Kız Meslek Lisesi şehrin ilk betonarme binasıdır.
131 GELECEK İÇİN ÖNERİLER
132 İnşaat Mühendisliği Eğitimi için öneriler
133 İnşaat Mühendisliği Eğitimi Dersleri:
136 Prof. Dr. Ergin Arıoğlu; 5 Kasım 2003 Sunu Kültür Üniversitesi
Günay Özmen Prof. Dr., İTU İnşaat Fakultesi (Emekli), İstanbul, E-posta: Aybar Ertepınar Prof. Dr., Emekli Oğretim Uyesi, Yuksekoğretim Kurulu eski Başkanvekili. E-posta: Prof. Dr. Süleyman BOZDEMİR, Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü, ADANA Prof. Dr. Ergin Arıoğlu; 5 Kasım 2003 Sunu Kültür Üniversitesi İnşaatçıların Tarihi: Mütahitler Birliğı; Tarih Vakfı; Mart 2006 Tekeli, İlhan, Selim İlkin, Osmanlı İmparatorluğu’nda Eğitim ve Bilgi Üretim Sisteminin Oluşumu ve Dönüşümü, TTK Yayınları, Ankara, 1999, Yrd.Doç.Dr. Fahri Birinci, Arş.Gör.Dr. Varol Koç Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Türkiye’de İnşaat Mühendisliği Eğitiminin Genel Yapısı ve Geliştirilmesi için Yeni Yaklaşımlar Koyunoğlu, Arif Hikmet, “Koyunoğlu’nun Anıları-4”, Tarih ve Toplum, Şubat 1987, Sayı: 35 Atayman, Mustafa Şevki, Bir İnşaat Mühendisinin Anıları: , İstanbul, 1984 Ömrümüzün Kilometre Taşları, Fevzi Akkaya
137 Elektrik Fakültesi Cumhuriyet sonrası, 1926 yılında İstanbul Dar-ül Fünu’nu Fen Fakültesi’ne bağlı olarak kurulan Makina-Elektrik Enstitüsü’nde başlayan Makina-Elektrik Mühendisliği eğitimi sadece bu yerde devam etmiştir. Bu kurum 4 yılda Makina-Elektrik Mühendisi unvanlı mezunlar vermiştir. Sonradan bu mezunlara Yüksek Mühendis unvanı verilmiştir. 31 Mayıs 1933 tarihinde çıkarılan 2252 sayılı Kanun ile Dar-ül Fünün tüm kadro ve kurumları ile lağvedilmiştir. Aynı kanun Maarif Vekâlet'ini İstanbul Üniversitesi adı ile bir yüksek öğretim kurması konusunda yetkilendirmiş, Yüksek Mühendis Mektebi’nin bu üniversitenin bünyesine alınması meselesi konusunda Bakanlar Kurulunu yetkilendirmiştir. Yüksek Mühendis Mektebi’nin İstanbul Üniversitesi’nin bir fakültesi haline getirilmesi düşünülmüş ve hatta Fen Fakültesi’ne bağlı Makina ve Elektrik Enstitüsü “Elektro Mekanik Şubesi” adıyla Yüksek Mühendis Mektebi’ne alınmıştır. Fakat Yüksek Mühendis Mektebi’nin İstanbul Üniversitesi’ne bağlanması uygulanmamıştır. Faaliyetini ayrı bir tüzel kişilik olarak sürdürmüştür. 1930 yılı girişliler, 1934 yılında İstanbul Üniversitesi’nden mezun olmuşlardır yılında girenlere Yüksek Mühendis Mektebi 5 yıl okuma zorunluluğu getirmiş ve okuyanlar 1936 yılında Elektromekanik Yüksek Mühendisi olarak mezun olmuşlardır. 1937’de mezun sayısı 18, 1938’de mezun sayısı 7, 1939’daki mezun sayısı 6’dır.
138 TARİHTE İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
139 İnşaat mühendisliği kurucu mühendislik alanlarının başında gelir
140 İnşaat mühendisliği, insan varlığının başlangıcından beri hayatın bir unsuru olmuştur. İnşaat mühendislik biliminin ilk örnekleri, M.Ö.4000 ve M.Ö.2000 yılları arasında Antik Mısır ve Mezopotamya (Eski Irak) bölgelerinde, insanların göçebe hayatı terk ederek, barınak yapımı ihtiyacı doğduğu sıralarda başlamış olabilir. Bu süre zarfında, tekerlek ve yelken gelişimiyle birlikte ulaşım, önemi gitgide artan bir ihtiyaç haline gelmiştir.
141 İnşaat mühendislik biliminin dünya üzerinde öncü okulu olarak Fransa'da Köprü ve Otoyol Kolordu'sundan ayrılarak 1747 yılında büyüyüp Köprü ve Karayolları Ulusal Okulu ismini alan okulu örnek verebiliriz. Bu okulun öğretmenleri hidrolik, makine mekaniği ve malzeme biliminde ana standartlar haline gelen kitaplar yayınladılar. İhtiyaçtan dolayı tasarım, hesaplama, amprik formüller gibi kavramları kendi kendini yetiştirerek kullanan sivil halkın içerisinden asker olmasalar da mühendislik yapan kişiler oluştu. İngiltere'de James Brindley bir değirmenci olarak başladı ve yüzyılın önde gelen kanal üreticisi haline geldi, John Rennie değirmenci çırağı iken Yeni Londra Köprüsünü inşa etti. Bir taş ustası olan Thomas Telford, İngiltere'nin önde gelen karayolu üreticisi oldu.
142 İnşaat mühendisliği terimi ise dünyada ilk olarak civil engineering şeklinde 18. yüzyılda, askerî mühendislik eylemlerinden farklı olarak sivil halkın mühendislik hareketlerini betimleyebilmek için kullanıldı. Eddystone Fenerini inşa eden John Smeaton, kendi kendine inşaat mühendisi diyen ilk kişi olarak tarihe geçti. 1771 yılında Smeaton ve birkaç arkadaşı, mesleğin öndegelenlerinin akşam yemeklerinde buluşarak biraraya geldiği, İnşaat Mühendisleri Smeatonian Derneğini kurdular. Bazı teknik buluşmalar oluştuysa da bu grup küçük bir sosyal grup olmaktan öteye gidemedi. 1818 yılında inşaat mühendisleri kurumu Londra'da kuruldu ve 1820 yılında ünlü mühendis Thomas Telford ilk başkanı oldu. Kurum 1828 yılında, inşaat mühendisliğinin resmen bir meslek olarak tanınması ile kraliyet imtiyaznamesini kazandı. İnşaat mühendisliği ise aşağıdaki şekilde tanımlandı;
143 (İnşaat mühendisliği) hem iç hem dış ticaret için; dahili etkileşim ve alışveriş için yol, köprü, kanal, ırmak taşıması ve iskelelerin inşasının uygulamasında; liman, rıhtım, dalgakıran, deniz fenerlerinin inşasında; ticaret amacıyla yapay güç ile dolaşım sanatında; ve makinaların uygulama ve inşasında; ve şehir ve kasabaların drenajında (boşaltımında); ülkelerde üretim ve ulaşımın araçları olarak, doğanın büyük güç kaynaklarını insanın kullanımı ve faydasına yönlendirme sanatıdır. ABD'de inşaat mühendislik eğitimi veren ilk özel üniversite Yüzbaşı Alden Partridge tarafından 1819 yılında kurulan Norwich Üniversitesi oldu.. Amerika'da inşaat mühendisliğinde ilk derecelendirilen mühendis 1835 yılında Rensselaer Polytechnic Enstitüsü tarafından ödüllendirildi. Ödül alan ilk kadın mühendis ise 1905 yılında Cornell Üniversitesi tarafından ödüllendirilen Nora Stanton Blatch oldu
144 Modern zamanlara kadar inşaat mühendisliği ve mimarlık arasında net bir ayrım yoktu. Dönemin inşaat mühendisleri ve mimarları için genellikle aynı kişiye atıfta bulunularak birbirinin yerlerine kullanıldı. Mısır'daki piramitlerin yapımı (yaklaşık M. Ö ) büyük yapı inşaatlarının ilk örneklerindendir. Diğer antik tarihi inşaat mühendisliği yapıları Antik Yunanistan'da yapılan Athena tapınağı Parthenon (M.Ö ), Roma mühendisleri tarafından yapılan Appian Yolu (M.Ö.312), Çin İmparatoru Shih Huang Ti'nin emriyle General Meng t'ien tarafından yapılan Çin Seddi (M.Ö.220) Sri Lanka'nın Anuradhapura şehrinde bulunan Jetavanaramaya buddha anıtı (3.YY) olarak sayılır.