Bizimkilerin Ahmed Abêsi - Roşan Lezgîn
Saldırgan, baba oğulun aralarında konuştukları dilin Türkçe olmadığının ayırdına varabiliyor. Konuşulan dilin Kürtçe veya Arapça olabileceğini tahmin edebiliyor. Kim olduklarını öğrenmek için “Kürt müsünüz, Suriyeli mi?” diye son derece aklı başında bir soru sorabiliyor. Kürt olduklarını öğrendikten sonra, belindeki silahına davranırken aynı zamanda “Zaten sizi sevmiyorum” şeklinde duygularını net bir şekilde ifade edebiliyor, hedef gözeterek ateş edebiliyor. Olay yerinden uzaklaşabiliyor, izini kaybettirmek için Bursa’ya kadar gidebiliyor…
Kürdçe üzerinde, Kürdçe yayıncılık ve Kürt edebiyatı, işte Kürt müziği üzerinde öteden beri uygulanan cezai müeyyideler gevşetilmiş olabilir, hatta TRT’nin Kürdçe yayını, İlköğretimdeki göstermelik seçmeli ders, kimi üniversitelerde ‘öylesine’ açılan ve ileriye dönük önü kapalı tutulan Kürdçe (Kurmancî Zazakî) bölümlerin varlığı da bir şey değiştirmiş değildir. Hatta bunların varlığı, kültür olarak yerleşmiş olan anti-Kürdlük duygularını kabartmış olması, beter kızdırmış olması bile çok muhtemeldir.
1984 yılının Kasım ayında askere gittim, 1986 Mayısında teskere aldım. Kıbrıs’da askerdim. Talimde, eğitimde, sporda ortalamanın üstünde bir askerdim; bana verilen görevleri ciddiyetle yerine getirir, lakaytlık türü davranışlardan uzak dururdum. Temiz tutardım kendimi, laf getirmezdim yüzüme. Bundan dolayı, subay ve assubaylarla bir sorunum olmadı. Daha sonraları, Diyarbakır’a gelenler, beni ziyaret ettiler. O dönemler, dayak kültürü bayağı yaygın olduğu halde, subay ve assubaylardan hiç dayak yemedim diyebilirim. 150 kişillik bölüğümüzde 30 kadar Kürt asker vardık. İşte Bitlisli, Diyarbakırlı, Karslı, Konyalı, Muşlu, Siirtli, Vanlı vs. yerlerden olanlardı. Subaylar, bütün er ve erbaşlar, Kürd olduğumuzu biliyordu. Yazılı veya sözlü bir şekilde, örneğin talimat olarak, bizlere “Kürdüz diyemezsiniz” veya “Kürtçe konuşamazsınız” şeklinde bir uyarı yapılmamıştı elbette ama “Kürdüz” demenin, Kürdçe konuşmanın çok tehlikeli olduğunu henüz sivil yaşamdan biliyorduk. Dolayısıyla Kürtçe konuşmazdık hiç.
Daha sonra, basına verdiği açıklamada “Aralarından geçtim” diyor Ahmet Telli, “arkamdan slogan attılar” diye devam etmiş. Bu kadar. Ama bizim Türkçe yazan entelektüel Kürtlerimiz, “Ahmed abê”lerini Türklerden daha fazla okuduklarından, sevip saydıklarından, buna çok üzülmüşler. Çünkü hemen gündem oldu bizde.
Diyarbakır Belediyesi, 2000li yıllardan bu yana düzenlediği Festivallere sık sık Ahmet Telli’yi davet ederdi, vip muamele, çok sıcak ilgi gösterirdi. En son 7 Nisan 2015 tarihinde Ahmet Telli’yi Diyarbakır’da gördüm. İlitişim Yayınları sahibi Tuğrul Paşaoğlu ve Cumhuriyet gazetesi avukatlarından Tora Pekin ile birlikte, karşılaştıkları ifade özgürlüğü üzerindeki baskıları, bundan kaynaklı deneyimlerini, mağduriyetlerini anlattılar bize.
Diyarbakır’da yaşan birçok yazar, şair ve yayıncıyı dinleyici olarak davet etmişlerdi. Şahsen bu tür davetleri, konferans ve panelleri sevmem, ama nedense o gün ben de gittim. Aslında şunun için gitmiştim. Daha sonra İsmail Beşikçi Vakfı tarafından yayınlanan “Sorgu” kitabımın dosyasını yayın öncesi okuması için Kemal Varol hocaya vermiştim. Kemal hoca da, İletişim Yayınlarını tanıdığını, onların yayınlamasını istedi benden. Hatta böyle bir projelerinin olduğunu da söyledi. “Peki” dedim. Kemal hoca, dosyayı onlara göndermiş. Okuduktan sonra Kemal hocaya tam olarak şöyle bir cevap vermişler:
O gün orada olan, Kürtçe yazan veya Türkçe yazan, arkadaşların adını tek tek sayabilirim. Ahmet Telli konuşmasında, şiirlerinden dolayı nasıl kovuşturmalara uğradığını anlattı bize. İşte, filanca şiirinde, şu ve şu sözcükler geçtiğinden dolayı emniyete çağrıldığını, “bu sözcüklere şunu mu kastediyorsun?” diye sorgulandığını uzun uzun anlattı bize. Bundan dolayı ne kadar mağduriyetler yaşamış olduğunu da anlattı elbette. Emniyete çağrılmak, sorgulanmak mağduriyettir tabi...
Ahmet Telli, Tuğrul Paşaoğlu ve Tora Pekin’e bakarak anlattım bunları. Bizim Diyarbakır’da yaşayan, Kürtçe yazan, Türkçe yazan arkadaşlar da dinliyordu, hepsi şu an hayattalar. Devam ettim: “Yahu” dedim, “bizim varlığımız, kimliğimiz, kültürümüz, dilimiz, konuşmamız, yaşam hakkımız; her şeyimizle yok ediliyoruz. Yüz yıldır bu böyle… Ama siz, kalkmış İstanbul’dan buraya gelmişsiniz, Diyarbakır’da, gözümüzün içine baka baka, işte filanca şiirimde şu kelime geçmiş de, sıkıyönetim beni çağırmış da, bu sözcükle paşayı mı kasttetin demiş de, böylece ne kadar mağdur edildiğini anlatıyorsun! Bize Cumhuriyet gazetesi üzerindeki baskıları anlatıyorsunuz. Bize anlatıyorsunuz bunları!...” dedim.
Kürdçe konuşmayaydı adam! Madem konuştu...!