Etkili bir bebek uyku düzeni nasıl sağlanır | Prima
Bebeklerin uyuma düzenleri daha anne karnındayken başlar. Anne karnında 6 aylık bebek yani fetusta hareketli uyku (vücut hareketlerinin eşlik ettiği) saptanabilirken, 7. aya doğru sakin uyku (vücut hareketlerinin olmadığı ancak arada bir sıçramaların olduğu, gözlerin kapalı ve hareketsiz olduğu, kalp atışları yavaşlamış) ortaya çıkmaya başlar. Hamileliğin 8. aylarında ise hareketli ve sakin uyku dönemleri birbiri ardına gözlemlenmeye başlanır.
Yenidoğan bebek kaç saat uyur?
Yenidoğan günde ortalama 16 saat süreyle, yani oldukça uzun bir süre uyur. Ancak 20 saat uyuyan bebekler de vardır, 14 saat uyuyanlar da. Her iki durum da normaldir. Yenidoğanların gece/gündüz düzenleri de yoktur. Uykuları 3-4 saatlik süreler şeklinde olur. Genellikle, uykuya daldıktan sonra hareketli bir uyku ve arkasından sakin bir uykudan oluşan periyodlar şeklinde uyurlar. Her periyot 50-60 dakika kadar sürer. Tüm uyku süresinin yarısı hareketli uyku şeklinde geçer.
Bebeklerde uyku düzeni, 1 ay ile 6 ay arasında başlar ve bebeklerin uykuları yavaş yavaş erişkin uykularına benzer. Gece/gündüz düzeni yerleşmeye başlar. Gün içinde toplam 17-20 saat uyuyabilir. Gece uykuları uzamaya başlar ve 1 aylık bir bebek gecekesintisiz 6 saat bile uyuyabilirken, 3-6 aylık bir bebeğin gece uykusu 9 saat, 6 ay -1 yaş arasındaki bebeğin ise 10-12 saat olabilir. Bebekler genellikle 6 aya kadar gece uyanıp beslenmek isteyebilirler. Daha sonrasında ise, çoğunlukla gece beslenmesine ihtiyaç duymazlar. Ancak yine de uykuları çok hassas olduğu için, uyku siklüsleri arasında kolaylıkla uyanabilirler. Bu uyanmalar her zaman açlık anlamına gelmez. Bebeklerde uyku problemleri için doktorunuza da danışıp, tavsiyeleri doğrultusunda bu saatlerde emzirip emzirmeme konusunda karar alabilirsiniz. Ancak tek başlarına da tekrar uyuyamayabilecekleri için, onları yataktan çıkarmadan, dokunarak ve sakin bir sesle konuşarak rahatlatabilir ve tekrar uykuya dalmalarını sağlayabiliriz.
4 yaş ile 12 yaş arasında uykuya dalışlar çok daha hızlı olmaya başlar. Uykular da çok daha derindir. Ancak yine de, 5 yaş civarında 5 çocuktan biri, gecede en az bir kez uyanmaktadır. Bu yaş aralığında, uyku süreleri 12 saatın altına iner. Bu dönemde bazı uyku problemleri, gece korkuları veya uyurgezerlik gözlemlenebilir.
Adolesanlar, gece geç uyumayı tercih ederler. Aslında bu durum hormonal değişikliklere de bağlıdır ve oldukça fizyolojiktir. Okul saatlerinin de hayatlarına girmesiyle, 12-18 yaş arasında toplam uyku süreleri 2 saat daha kısalır. Aslında bu dönemde daha çok uyumaya ihtiyaçları olduğu ve yeterince uyumadıkları için kronik bir uyku eksikliği ile karşı karşıyadırlar. Bu durum, dikkat eksikliği, gün içinde uykulu olma, bir konuda konsantre olamama ve okulda başarısızlık ile daha belirgin hale gelir.
Uyku sırasında hem fiziksel yorgunluk hem de sinirlerin yorgunluğu giderilir. Derin uyku sırasında büyüme hormonunun salgılandığı gösterilmiştir. Derin uykuların yaşanmadığı durumlarda, büyüme hormonu salgılanmamaktadır. Büyüme hormonu, hem büyümeye katkıda bulunmakta, hem de hücre ve dokuların yenilenmesini sağlamaktadır. Derin uyku sırasında salgılanan bir başka hormon da prolaktin’dir. Prolaktin de bizi enfeksiyonlara karşı koruyan bağışıklık sistemini destekleyen bir hormondur. Uyku, daha ilk aylardan itibaren sinir hücrelerinin birbirleri ile iletişimini ve düzen içinde çalışmasını destekler. Gün içinde öğrenilenlerin hafızada kalmasına ve bir düzene sokulmasına katkıda bulunur.
Çocuklarımıza iyi bir uyku düzeni kurabilmek
Çocuklarımıza iyi bir uyku düzeni kurabilmek için dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:
Zaman ile ilgili bir düzeninin oluşmasını sağlayın: yemeklerini düzenli saatlerde verin, oyun ve dışarı çıkmaları uyku saatlerine göre ayarlayın, uykuya yatışları ve kalkışları gün içinde sabit saatlerde yaptırın.
Gün içinde yeterli fiziksel aktivitede bulunup yorulmasını sağlayın (küçük çocuklar için, gün içinde, en az 1 saat, orta derecede fiziksel hareketlilik gereklidir).
Daha büyük çocuklarımızın enerji içeceklerini içmeleri, televizyon önünde uyumaları, uyumadan önce stres yaratabilecek film seyretmeleri ve oyun oynamaları yasaklanmalıdır.
Odasını uykuya uygun hale getirin: sessiz, gece lambası ile çok hafif ışıklandırılmış, yi havalanmış ve sıcaklığı 18-20 derece arasında olan bir yatak odası (daha sıcak odalar daha büyük çocuklar için rahatsızlık verici olduğu gibi, yenidoğanlar ve süt çocukları için tehlikeli bile olabilmektedir).
Yatağını uykuya uygun hale getirin: Düz ve orta sertlikte bir yatağa yatırın (yumuşak yüzeyler yenidoğan ve süt çocukları için tehlikelidir), yeni doğan ve süt çocuklarını her zaman sırt üstü yatırın, yastık kullanmayın, yüzünü örtüp nefes almasını zorlayacak örtülerden kaçının.
Uyku öncesi 15-20 dakika kadar sakinleştirici aktiviteler yapın: ılık bir banyo yaptırmak, masaj yapmak, kitap okumak, hafif bir müzik dinletmek.
Yeterli ve kaliteli bir uykunun sağlıklı bireyler yetiştirmenin önemli noktalarından biri olduğunu akılda tutarak, bebeklerimize ve büyük çocuklarımıza daha huzurlu ve mutlu bir hayat sağlayabiliriz.