Batıya Yön Veren Metinler - Medeni İnsanlar Neden Siyaseten Bağımsız Bir Toplum Uğruna Özveride Bulunmalıdır? -
İÖ 455 doğumlu Thukidides, Atina ile Sparta arasındaki Peleponnes Savaşı başladığında gençti. Kariyeri savaş yıllarında şekillendi ve savaş sırasında general oldu. İÖ 424 Amfipolis Muharebesi’nde Spartalı General Brasidas’a yenilince emekliye ayrıldı ve Atinalı kurmaylarla yakın ilişkisi ve titiz araştırmacılığı sayesinde, bu savaşın tarihini yazdı.
Thukidides’ten aşağıdaki ilk seçki, söz konusu savaşın ilk yılının sonlarına tarihlenir. Savaşın ilk yıllarında Atina’nın önderi, köklü bir Atinalı aileden gelen ve Thukidides’in de hayran olduğu, Perikles’tir. Atinalılar seferlerde hayatını kaybedenlerin cenazesinde konuşma yapmak üzere onu seçer. Perikles, savaş kayıpları ve düşman tehdidiyle karşı karşıya olan yurttaşlarına, yaslı ailelerin akıllarını kurcaladığını düşündüğü sorulara cevap vermek suretiyle moral verir.
Peloponnes Savaş Tarihi 1*
Yine, genel olarak iyi niyet sahibi olma (geçimlilik, uysallık) itibariyle de diğer insanların/halkların çoğundan farklıyız. İyilik yaparak dostluk bağları kurarız, iyiliği başkalarından bekleyerek değil. Bu dostluklarımızı güvenilir kılar, çünkü bize minnet borçlu olanların minnet duygusunu, iyi niyetimizi sürdürerek canlı tutmak isteriz; tersi durum benzer coşkudan mahrumdur, çünkü minnetin karşılığını içinden gelerek değil, borç öder gibi verecektir. Bu tutumumuz itibariyle eşsiziz. Yaptığımız iyilikte kâr zarar hesabı yoktur: Hiç beklentisiz, elimiz açık olduğu için iyilik yaparız. Bütün bunlara bakarak, şehrimizin Yunanistan51 için bir eğitim merkezi olduğunu ilan ediyorum; ve ilan ediyorum ki, bence, her bir yurttaşımız kendi kendinin gerçek/haklı sahibi ve efendisi olduğunu gösterebilecek ve dahası, bunu olağanüstü bir zarafet ve beceriyle yapacaktır. Bunun, bugünkü toplantı vesilesiyle yapılan boş bir övünme değil, elle tutulur bir gerçek olduğunu anlamak için tek yapmanız gereken, şehrimizin sahip olduğu gücü sözünü ettiğim niteliklerimiz sayesinde kazandığımızı hatırlamaktır. Bildiğimiz bütün devletlerin arasında Atina’nın, tek başına Atina’nın sanılanın ötesindeki büyüklüğünü kanıtlama zamanıdır. İşgale girişen düşman, sadece O’na yenik düşmekten utanç duymaz ve O’nun hiçbir yurttaşı sorumluluğunu yerine getiremeyen insanlar tarafından yönetiliyorum diye şikâyet etmez. Terk ettiğimiz imparatorluğumuzun bıraktığı izler ve eserler büyük ve güçlüdür. Tıpkı bu çağda olduğu gibi, gelecek çağlarda da bize hayran olacaklar. Homer’in veya bir başkasının şu an için bize sevinç veren övgü dolu sözlerine ihtiyacımız yok, çünkü bu sözler, gerçeği yansıtmaya asla yetmeyecek. Maceracı ruhumuz her denize, her diyara açıldı: Her yerde dostlarımıza yaptığımız iyiliklerin veya düşmanlarımıza çektirdiğimiz acıların ölümsüz anıtlarını bıraktık.