Oraza bahalaryň gymmatlamagy bilen başlanıar
Aşgabadyň Ors bazarynda
Azatlyk Radiosy aşgabatly ıazyjy Amanmyrat Bugaıew bilen Türkmenistanda remezan aıynyň öňüsyrasyndaky ıagdaılar, dini däpler we olara halkyň gatnaşygy barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Musulman dünıäsi ıene bir remezan aıyny garşylaıar. Siz Türkmenistanda Oraza görülıän taııarlyk bilen bagly jemgyıetde, bazarlarda, dükanlarda bolıan zatlar hakynda gürrüň berip bilmezmisiňiz?
Amanmyrat Bugaıew: Şu ıyl oraza, remezan aıy ıurtda bahalaryň, onda-da çörek we un önümleriniň bahasynyň 200, 300 prosent gymmatlamagy bilen başlanıar. Üstesine, Türkmenistanda ıene-de bir bellenmeli ıagdaı bar.
Bu ıyl-a nyrhlar hökümet tarapyndan galdyryldy welin, ıöne türkmen bazarlarynda söwda edıän adamlaryň haısyndan sorasaň, özüni mömin musulman saııar, ıöne şolar remezan, roza aıynyň gelmegini öz bähbitleri üçin ulanıarlar.
Bu ıylyň-ıylyna bolup gelıän ıagdaı. Etiň bahasam ıokarlanıar, gaıry zatlaryň bahasynam ıokarlandyrıarlar şol roza, remezan aıynyň gelmegi bilen. Bu gynançly ıagdaı. Şonuň üçinem, näme, galyň bende öz borç-parzyna amal etmek üçin ol bahalara döz gelıär.
İöne ıeňillik döredilse, bu babatda hem hökümet alada etse, hem-de bazarlaryň adminstrasiıasy alada etse, adamlaryň şunuň ıaly mukaddes borç-parzyny berjaı edıän wagty olara elden gelen ıeňilliklerini etseler, has gowy bolardy.
Azatlyk Radiosy: Garaşsyzlyk ıyllarynda dörän din mümkinçilikleri adamlaryň oraza tutmaga, agyz beklemäge gatnaşygynda nähili üıtgeşiklik döretdi? Bu ugurdaky däplerde, aıdaly agzaçar meselesinde, baıramçylyk çärelerinde nähili göze ilıän özgerişler duıulıar?
Amanmyrat Bugaıew. Bir esasy göze ilıän zat, ıurtda ıaş ıigitlerem, ıaş gyzlaram, orta ıaşlylar, garrylaram, garaz, saglyk ıagdaılary aňrujy mümkinçilik berıän bolsa, özem dindar bolsa, oraza tutıarlar. Muny bellemek gerek.
Birem indi, şol dine berlen azatlyk aňry çäk bolmasa-da, adamlar şol azatlykdan peıdalanıarlar. Meselem, garaşsyzlykdan öň agzaçara öıüňe adam çagyrmak, ıene gaıry etmek ıazgarylıan ıagdaıdy.
Häzir üışüp, her gün biriniň öıüne agzaçara barmak däbe öwrüldi. İa-da bolmasa, özi oraza tutmaıanam bolsa, goňşy-golamynda, tanyş-bilişlerinde oraza tutıan adamlar bolsa, şolary öıüne ıygnap, ıörite agzaçar edıän adamlaram bar.
Ynha, bir gowy düzgün, Aşgabat şäherinde Garrylar öıi bar, şol ıerdäkileriň-de arasynda oraza tutıan, agyz bekleıänler bar. Adamlaryň belli bir bölegi oraza aıynda şulara-da ıörite iımit-zat eltip gaıdıarlar. Bu meseläniň gowy tarapy.
İöne islendik zadyň medeniıeti gerek. Dine berlen azatlygyňam medeniıeti gerek. Ine, garaşsyzlyk döwründe mollasumaklar köpeldi. Seıdi diııär: “Seıdi diıer şerigaty, nämse molla harap eder.” “Nämse” bu ıerde “ıarpy-ıaltyk, ıarym molla” diıen manyda gelıär. Ynha, şunuň ıaly mollalar köpelip, adamlaryň boınuna dini zorluk bilen dakjak bolıanlaram, bolar-bolgusyz wagyz-nesihat ıöredıänlerem bar (Men hakyky dindarlary, hakyky ahun-mollalary göz öňünde tutamok). Şularyň sanynyň köpelmegi jemgyıetiň peıdasyna däl. Bu meniň öz şahsy ynamym.