Bilimin birçok tanımı vardır. Ancak en temel tanımları arasında “kontrollü gözlem ve deney yapma süreci” bulunmaktadır..
Bilimin birçok tanımı vardır. Ancak en temel tanımları arasında “kontrollü gözlem ve deney yapma süreci” bulunmaktadır. Bilim insanları da bu süreç içerisinde ortaya koydukları problemlere ilişkin yöntemler geliştirir veya geliştirilmiş yöntemleri kullanarak bulgularını, daha önce yapılan çalışmalarla karşılaştırarak tartışır ve sonuçlandırırlar. Ancak genel olarak bu süreç içerisinde bilim insanları elde ettikleri sonuçları katıldıkları veya davet edildikleri toplantılarda sunarak, bilim camiası içinde tartışmaya açar. Sunumu dinleyen meslektaşlarından gelen öneri, eleştiri ve katkıları da birlikte düşünerek, çalışmasını tekrar irdeler. Sonuç olarak elde ettiği sonuçları gelen eleştirilerle birlikte yorumlayarak probleme ilişkin geliştirdiği çözümleri bilimsel bir dergide yayınlar. Bu arada her probleme ilişkin kullandığı, ölçüm ve yöntemle de bir çözüm bulması mümkün olamayacağı durumlarda bulunmaktadır. Bunun birçok farklı nedeni olabilir. Problem doğru kurgulanmamıştır, deney ve gözlem yanlış yöntemlerle yapılmış olabilir veya bunu bir bilimsel toplantıda tartışmayıp, bilim insanlarının düşüncesi alınmamış olabilir. Ancak her ne sebep olursa olsun; bilim insanı çalıştığı ve çözüm üretemediği konuyu da aynı şekilde bir bilimsel toplantı da tartışmaya açması ve bu çalışmayı tüm özgün sonuçlarıyla yayınlaması gerekmektedir. En azından sonucuna ulaşamadığı konu içinde ürettiği (elde edemediği sonuçlarına rağmen) çözüm; başka bir bilim insanının benzer bir probleme aynı şekilde yaklaşmaması gerektiği konusunda önemli bir kazanım sağlayacaktır.
BİLİM EMEK DEMEKTİR
Bilimsel bilgi üretim süreci tüm bu nedenlerle kolay değildir. Emek vermek, sürekli çalışmak ve okumayı gerektirir. Dünyaya hep başka gözle bakıp, ilgilendiği konuyu çözüme ulaştırmak için çaba sarf etmek gerekir. Birşeyi yazmadan önce kırk kere düşünmek bile yetmeyecektir. Bu nedenle bilimsel üretim sürecinde kimse çıkıp ben “yaptım ve oldu” diyemez! Çünkü bilimsel bir dergide yayınladığınız makaleniz veya hazırladığınız bir proje yapılan yeni yorumlarla başka bir çerçeveden ciddi eleştiriler de alabilir. Bunun nedeni ise eğer çalışma yaptığınız konuyu/projeyi gidip herhangi bir bilimsel toplantı da sunmamış ve genel bir tartışmaya açmamış olmanız, olabilir. Ya da makaleniz/projeniz ile ilgili konuda çalışan bilim insanları gelip çalışmanızı/projenizi dinlememiş olabilirler. Bu nedenle gelen tüm eleştirilere de açık olmak zorundasındır. Yani ben söyledim, bu kanal olacak diyemezsiniz. Sizin göreviniz ise gelen bu eleştirilere cevap vermektir. Bu nedenle debilim insanı demek; 7/24 saat düşünmek, düşündüklerini yazmak, sorgulamak, aykırı sorular sormak ve bunları bilimsel toplantılarda tartışmaya (yazdıkları metinlerle) açmak demektir. Bu bilim insanlarının görevidir. Ancak bilim insanlarının bir diğer görevi de bilimsel bilgisiyle ürettiklerini savunmak ve çalıştığı kurumda veya yönetildiği ülkenin yöneticilerine ülkenin geleceği için alacağı kararlarda yol göstermektir. Bilim insanlarının sergileyeceği bu tutum demokratik ülkelerde sürece yön verirken, demokrasisi tozlu raflara süpürülen ülkelerde ise bilim insanları cezalandırılır.
Tüm bunları neden mi anlatıyorum? Çünkü bilim insanları üretir, ürettiklerini bilimsel toplantılarda sunar, tartışır ve hep birlikte karar verirler. Bu süreç kollektif bir çalışmanın ürünüdür. Medeniyetlerin gelişmesi, çağdaş uygarlık hayallerini gerçekleştirmeleri de bilim insanlarına sağladığı bu imkânlarla mümkündür. Bir ülkede bilim insanları ne kadar çok sürece katılırsa; süreç o kadar net, pürüzsüz ve doğru işleyecektir. Ancak bilim insanı da ürettiği bilgiyle taraf olmalıdır. Tek silahı “ürettiği bilgisi” ve “elde ettiği çıktıları’dır”. Bu nedenle kanal İstanbul projesi gibi bir projeyi gündeme getirirken, bilim insanlarının emeğine saygı duymak ve fikrini almak için bilimsel bir toplantı düzenlemekte gerekmektedir. Bir fikri ortaya koymadan önce bu buluşma sağlanmazsa, önerilen projede toplumda yaşayan bireyler tarafından tartışılır ve bilim insanlarının ağzından çıkmadığı için güvenilmez.
BİLİM İNSANLARININ TOPLUMU “DOĞRU” BİLGİYLE BİLGİLENDİRME GÖREVİ
Bilimsel bilgi üretim süreci aynı zamanda özgünlük ve şeffaflık içermelidir. Yani bir çalışma/proje yapacaksanız, önce o projenizin hangi özgün problemin çözümüne katkı sunacağını cevaplayacaksınız. Sonra literatür taramasıyla yapılan önceki çalışmalarla tartışacak ve kullanacağınız yöntemlerle de, oluşturacağınız çıktılarınızı anlamlandırmanız gerekeceğini, projenizde mutlaka belirteceksiniz. Önereceğiniz projeniz ürettiğiniz yayınlar gibi konusunda yetkin hakemlere gidecek, hakemler projenizi inceleyecek ve eleştirilerini iletecektir. Önereceğiniz bir proje öncesinde bilim insanları tarafından bir tartışma sürecinden geçmemiş ise o projeyle ilgili en başından bir tartışma başlayacaktır. Çünkü tek bir ağızdan çıkmış, “yapın olsun” demekle eşdeğerdir. Güzelim memlekette konusunda uzman, yetişmiş bilim insanlarının göremediği ve daha önce düşünemediği veya ihtiyaç duymadığı hangi proje doğru olabilir ki?
Bilim insanlarının gözünden kaçmış ve bir siyasinin çıkıp, memleket için ihtiyaç olduğunu iddia ettiği proje doğru olabilir mi? Olsa da; bilim insanları projenin başlangıcında önerilen proje konusunda tartışma ortamına önceden davet edilmiş olmaları gerekmektedir. Süreç bilimsel ortamda tartışmaya açılmalıdır. Eğer böyle bir süreç işlenmemiş ise bilim insanlarının düşüncelerini yazması ve bunları kamuoyuyla paylaşması gerekmektedir. Bu şekilde yaratılmayan veya yapıl(a)mayan tartışma ortamını oluşturması gerekmektedir. Bu süreç ilgili projenin demokratik katılımlı olarak bilim insanlarının toplumunu bilgilendirmesi için bir görevdir. Çünkü toplumunda çalışan kişilerin yani çalışanların ödediği vergilerle okumuş ve bilim insanı olmuştur. Tüm bu tavrı ise toplumuna karşı borcu ve sorumluluğundan olmalıdır. En tepeden alınan bir proje toplumda yaşan bireylere sorulmuyorsa (referandumu kastetmiyorum), o projenin neden gerçek ihtiyaç olmadığını da bilim insanları toplumuyla paylaşmalıdır.
KANAL İSTANBUL PROJESİ HANGİ ÜNİVERSİTEDE TARTIŞMAYA AÇILDI
Kanal İstanbul projesine ilişkin bildiğim kadarıylamemleketimin güzide üniversiteleri içinde bir tartışma süreci işletilmemiştir. Yukarıda ifade ettiğim bilimsel üretim süreci bilim insanlarını (ÇED raporu hazırlanma sürecinde olduğu iddia edilen “şanslı” 200 akademisyen/mühendis/mimar/sosyal bilimci” dışında) ayırt etmeden yani benden veya değil demeden sürece dahil etmeli ve konusunda yetkin kişilerden öneriler ve görüşler alınıp, kanal projesine ilişkin bilimsel bir toplantıyapılmalıydı. Süreç demokratik olarak işletilmeliydi. Varolduğu iddia edilendeniz ulaşım probleminin çözümü içinbilim insanları dahil olmadıkları bir problem için nasıl bir çözüm geliştirebilirdi ki? Tüm bilim insanlarının ortaya koyacağı bir tartışma ve çözüm süreci de gelişmemiştir. Bu konuda İstanbul Büyükşehir Belediyesi yönetiminin sergilediği tavır ise en doğru olanıdır. Çünkü kanal İstanbul projesi konusunda, projeyi ortaya atanların göstermediği bilimsel bilgi üretim sürecini geliştirilmiştir. Bu düşüncem ise bir siyasi tavrın sonucu değildir. Çünkü aklınızdan geçenleri ülkemiz koşullarında gayet iyi biliyorum. Çünkü bilim insanlarını da rahatlıkla kutuplaşmanızda bir taraf olarak göstermeniz gayet normal. Evet, bir bilim insanın da tarafı olur. Ancak yukarıda ifade ettiğim gibi bilim insanın tek silahı ürettiği bilgisidir. Tarafını da bu bilgiye veya başkası tarafından üretilip yayınlan bilimsel bilgisine göre seçer.
İFADE ETTİĞİM BU AŞAMALAR NEDEN ÖNEMLİDİR
Bilimsel bir toplantıda kanal İstanbul projesi demokratik bir yaklaşımla önceden üniversiteler/kamu kurumları/araştırma merkezlerindeki akademisyen ve araştırmalara duyurulmalıdır. İlgili konuda “o akademisyen benden, öbürü değil” gibi bir süzgeçleme işlemi yapılmadan süreç işletilirse, önerilen proje konusunda en doğru bilgiye ulaşılabilir. Bu sistemle çalışılırsa; önerilen proje şeffaf, demokratik katılımlı ve özgünlük içinde her yönüyle tartışmaya açılabilir. Ancak kanal İstanbul projesiyle ilgili ne ilk ifade eden kişi, ne YÖK ne de üniversitelerimizi yönetenlerden böyle bir bilimsel toplantı talebi gelmemiştir.
BİR AKADEMİSYEN NEDEN ÜRETTİKLERİNİ TOPLUMLA PAYLAŞMAK İÇİN YAZAR
Bugünler de kanal projesiyle ilgili özellikle OdaTV, Birgün, Yeniyaşam, Gazete Yolculuk vb. gazetelerde beyin fırtınası yapıp,kanal İstanbul projesiyle ilgili hazırlanan ÇED raporunu, geliştirdiğim bilimsel bilgi birikimimi de kullanarak, üniversitelerden talep edilmeyen katkıyı kaleme alarak, toplumla buluşturmak ve tartışmaya açmak amacı içindeyim. Tabi bilimsel tartışma ortamı demokratik bir ifade olarak düşünülüp, değerli görülürse! Bildiğiniz üzere en yukarıdan üretilen bir talebi, bir bilim insanının çıkıp; “kanal İstanbul projesi bir ihtiyaç değildir” söyleminde bulunması da, demokrasinin kırıntılarının kaldığı bir ülkede birtakım cezai müeyyideler içerebilir. Çünkü bilim insanı bu projenin bilimsel tartışma sürecinden geçip, yayınlanmadan doğruluğuna inanmaz. Bazı yazılarımda konuya özgün çalışma yapmış ve yayınlamış bilim insanlarının çalışmalarına da yer veriyorum. Bu durum hem yazanın, hem de yazarken kullandığı bilgileri yazan araştırmacılar içinde karşıtlık ilişkisi de içerebilir. İlgili araştırmacının konuya yaklaşımına ilişkin atıflar yaparak konuyu literatür bilgisini de dayandırarak, bilimsel üretim sürecinin aşamalarından geçirmek gayet normal. Yazdığım yayınlarda özellikle bugünlerde kanal projesine ilişkin kamuoyu bildirileri yayınlayan (TÜBİTAK, AFAD, DHL) ülkemizin saygın kurumlarında çalışan bilim insanları/araştırmacıların yayınlarını da kullanıyorum. Çünkü bilimsel bilgiyi kullanırken; destek veren akademisyenin ürettiği bilgiyi de, o konuda eleştiriler yazan araştırmacının bilgisini de birlikte irdelemek sürecin en şeffaf kısmı. Aksi durumda; yaptığınız yorumlara ve elde edeceğiniz çıktılara en uygun olumlu bilgiyi kullanırsanız ve sadece kendinizi kandırmış olursunuz. Bu karşılaştırma kısmı da bu anlamda önemlidir. Bu nedenle kanal projesiyle ilgili bir yazı kaleme aldığımda ayırt etmeden tüm kurumlarda çalışan araştırmacıların konuya yaklaşımlarını da irdelemek, bilimsel bilginin en önemli aşamaları arasında, olduğunu düşünüyorum. Çünkü kurumun yazacağı bir destek veya reddetme bildirisi, kurumdaki araştırmacıların tamamını bağlamayacaktır. Günümüz Türkiye’sinde kamu kurumlarda genel olarak “gücü elinde bulunduran ve sopasını her an elinde tutanlar” var oldukça, Kanal İstanbul projesine karşı olumsuz bir görüşü de kimse belirtemez! Ancak dediğim gibi bu durum kurumdaki tüm araştırmacıları da bağlamaz. Benim ilgili kurumlarda çalışan araştırmacıların yayınlarından yararlanmam ise ürettikleri ve emek verdikleri bilimsel bilginin gücünden kaynaklanmaktadır. Bu bilgileri de kullanılırken, araştırmacının adı atfedilir. Yoksa “Emek Hırsızı” olarak akademik etik kriterlerine uygun davranmamış olursunuz. Bilgi üretim süreci üretilen emeğe saygı duymayı da gerektirir.
Savaş Karabulut / Jeofizik Mühendisi, Sismoloji Doktoru
26,978 Bu habere tepkiniz:
Bilgiyi satmak etik mi değil mi
Depreme bütçe ayrılmadığını biliyor musunuz
Kanal İstanbul raporu itiraf gibi
Kanal İstanbul depremi tetikler mi
Terkos havzasına tuzlu su zaten karıştı