GIDALARIN ÜRETİMİ¸ TÜKETİMİ VE DENETLENMESİNE DAİR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN DEĞİŞTİRİLEREK KABULÜ HAKKINDA
Amaç¸ Kapsam ve Tanımlar
MADDE 1. - Bu Kanunun amacı¸ gıda güvenliğinin temini¸ her türlü gıda maddesinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin teknik ve hijyenik şekilde üretim¸ işleme¸ muhafaza¸ depolama¸ pazarlama ve halkın gereği gibi beslenmesini sağlamak¸ üretici ve tüketici menfaatleriyle halk sağlığını korumak üzere gıda maddelerinin üretiminde kullanılan her türlü ham¸ yarı mamul ve mamul gıda maddeleri ile gıda işlemeye yardımcı maddeler ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin güvenliğine ilişkin özelliklerinin tespit edilmesi¸ gıda maddeleri üreten ve satan işyerlerinin asgari teknik ve hijyenik şartlarının belirlenmesi¸ gıda maddeleri ile ilgili hizmetler ile denetimine dair usul ve esasları belirlemektir.
MADDE 2. - Bu Kanun; gıda güvenliğinin teminine¸ her türlü gıda maddesinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin hijyenik ve uygun kalitede üretimine¸ tasnifine¸ işlenmesine¸ katkı ve gıda işlemeye yardımcı maddelere¸ ambalajlama¸ etiketleme¸ depolama¸ nakil¸ satış ve denetim usulleri ile yetki¸ görev ve sorumlulukları ile risk analizine¸ ihtiyatî tedbirlere¸ gıda ile tüketici haklarının korunmasına¸ izlenebilirlik ve bildirimlere dair hususları kapsar.
Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını¸
Türk gıda mevzuatı: Gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri; özellikle gıda güvenliğini düzenleyen¸ gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin üretimi¸ işlenmesi¸ dağıtımı ve satışı ile her aşamayı kapsayan tüm mevzuatı¸
Gıda kodeksi: Türk Gıda Kodeksini¸
Gıda/Gıda maddesi: Tütün ve sadece ilaç olarak kullanılanlar hariç olmak üzere; içkiler ve sakızlar ile hazırlama ve işleme gereği kullanılan maddeler dahil¸ insanlar tarafından yenilen ve/veya içilen ham¸ yarı mamul veya mamul her türlü maddeyi¸
Organik gıda: Organik üretim ve yetiştirme tekniği ile kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu kontrolünde üretilmiş¸ yetiştirilmiş¸ doğadan toplanmış¸ avlanmış¸ ambalajlanmış ve etiketlenmiş¸ ham¸ yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı gıdayı¸
Gıda maddeleri üreten işyeri: Gıda maddelerinin ham maddeden başlayarak; depolama¸ tasnif¸ işleme¸ değerlendirme¸ dayanıklı hale getirme¸ ambalajlama işlerinden bir veya birkaçının yapıldığı ve gıda maddeleri satış yerlerine gönderilmek üzere depolandığı tesisler ile bu tesislerin tamamlayıcısı sayılacak yerlerin tamamını¸
Gıda maddeleri satış yeri: Her türlü ham¸ yarı mamul ve mamul gıda maddelerinin toptan veya perakende dağıtım ve satışının yapıldığı ve bunların satış için depolandığı yerleri¸
Gıda maddeleri üreten ve satan işyeri: Gıda maddelerinin ham maddeden başlayarak depolama¸ tasnif¸ işleme¸ değerlendirme¸ dayanıklı hale getirme¸ ambalajlama işlemlerinden bir veya bir kaçının yapıldığı ve her türlü ham¸ yarı mamul ve mamul gıda maddelerinin toptan veya perakende dağıtım ve satışının yapıldığı ve bunların satış için depolandığı yerleri¸
Toplu tüketim yeri: Gıda maddelerinin tekniğine uygun şekilde işlendiği¸ üretildiği ve aynı mekânda tüketime sunulduğu yerleri¸
Gıda İşletmecisi: İthal ettikleri¸ ürettikleri¸ işledikleri¸ imal ettikleri veya dağıtımını yaptıkları gıda maddelerinin gıda mevzuatı şartlarına uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişileri¸
Sorumlu yönetici: Gıda mevzuatına uygun üretim yapmaktan¸ işverenle birlikte sorumlu olan yöneticiyi¸
Birincil üretim: Avlama¸ toplama¸ balıkçılık¸ hasat¸ sağım ve kesim öncesi hayvanların çiftlikte yetiştirilmesi dahil üretimi¸
Ham madde: Gıda maddelerinin üretiminde kullanılan birincil üretimden elde edilen ürün¸ yarı mamul veya mamul maddeleri elde etmek için kullanılan maddelerden her birini¸
Gıda işlemeye yardımcı maddeler: Tek başına gıda bileşeni olarak kullanılmayan¸ belirli teknolojik amaca yönelik olarak hammadde¸ gıda veya bileşenlerinin işlenmesi veya üretimi sırasında kullanılan; son üründe kendisi veya türevlerinin kalıntılarının bulunması kaçınılmaz olan ancak¸ kalıntısı sağlık açısından risk oluşturmayan maddeleri¸
Gıda katkı maddesi: Tek başına gıda maddesi olarak tüketilmeyen¸ gıda ham maddesi ve/veya gıda işlemeye yardımcı madde olarak kullanılmayan¸ tek başına besleyici değeri olan veya olmayan; seçilen teknoloji gereği kullanılan işlem sırasında kalıntı veya türevleri mamul maddelerde bulunabilen¸ gıdaların hazırlanması¸ tasnifi¸ işlenmesi¸ ambalajlanması¸ taşınması¸ depolanması ve dağıtımı sırasında gıda maddelerinin tat¸ koku¸ görünüş¸ yapı ve diğer niteliklerini korumak¸ düzeltmek veya istenmeyen değişikliklere engel olmak amacıyla kullanımına izin verilen maddeleri¸
Gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler: Gıda maddeleri ile temasta bulunan veya bulunmak üzere imal edilen her türlü madde ve malzemeleri¸
Fonksiyonel/Özel beyanlı gıdalar: Besleyici etkilerinin yanı sıra bir ya da daha fazla etkili bileşene bağlı olarak sağlığı koruyucu¸ düzeltici ve/veya hastalık riskini azaltıcı etkiye sahip olup¸ bu etkileri bilimsel ve klinik olarak ispatlanmış gıdaları¸
Genetik modifiye gıdalar: Bitkisel¸ hayvansal ve mikrobiyolojik kaynaklara¸ genetik modifikasyon teknolojileri ile başka bir canlı türüne ait bir genin aktarılması ile DNA'sının belli bir bölümünde istenilen değişiklik yapılmış olan gıdaları¸
Özel beslenme amaçlı gıdalar: Özel bileşimlerine veya üretim proseslerine bağlı olarak¸ normal tüketim amaçlı gıdalardan açıkça ayırt edilebilen¸ beyan edilen özel beslenme amaçları için uygun olan ve bu uygunluklarını belirtir şekilde piyasaya sunulan gıdaları¸
Özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar: Belli beslenme uygulamaları için hastaların diyetlerini düzenlemek amacıyla¸ özel olarak üretilmiş veya formüle edilmiş ve tıbbî gözetim altında kullanılacak olan¸ alışılmış gıda maddelerini veya bu gıda maddelerinin içinde bulunan belirli besin öğelerini veya metabolitlerini vücuda alma¸ sindirme¸ absorbe etme¸ metabolize etme veya vücuttan atma kapasitesi sınırlı¸ zayıflamış veya bozulmuş olan hastalar ya da diyet yönetimleri¸ yalnızca normal diyetin modifikasyonu ile veya diğer gıdalarla ya da her ikisinin de birlikte kullanımı ile sağlanmayan kişiler için hazırlanmış gıda maddelerini¸
Gıda maddesi etiketi: Gıda maddesini tanıtıcı her türlü yazılı veya basılı bilgi¸ marka¸ damga ve işaretleri içeren ve gıda ile birlikte sunulan veya ambalajında basılı bulunan tanıtım bilgilerini¸
Tüketime hazırlamak: Tasnif etme¸ tartma¸ ölçme¸ aktararak ve karıştırarak doldurma¸ ambalajlama¸ soğutma ve depolama¸ muhafaza etme¸ nakletme ve tüketim öncesi diğer faaliyetleri¸
Mamul madde: Belli bir teknoloji kullanılarak elde edilen¸ tüketime hazırlanmış gıda maddesini¸
Depo: Gıda maddelerini muhafaza etmek amacıyla tesis edilen yerleri¸
Mübadeleye konu gıda maddeleri: Satmak veya sair şekilde devretmek üzere depolama¸ satış maksadıyla teşhir etme ve her ne surette olursa olsun devredilen gıda maddelerini¸
Gıda hijyeni: Gıda maddesinin sağlıklı olması için alınması gereken tüm tedbirleri¸
Kalıntı: Gıdada¸ tarım ürünlerinde veya bitkilerde¸ toprakta¸ suda veya diğer çevresel bileşenlerde¸ kullanımına izin verilen bir kimyasal üründeki aktif bileşenlerin ve/veya türevleriyle birlikte parçalanma ürünleri ve metabolitleri kalıntısını¸
Gıdaya bulaşan zararlı maddeler: Üretimi veya pazarlanması süresince¸ gıdaya istenmeden bulaşan her türlü madde ve bileşikleri¸
Kontrol: Gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten ve satan işyerlerinin¸ asgari teknik ve hijyenik şartları ile bu yerlerde üretilen ve satılan gıda maddelerinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin mevzuata uygunluğunun tespitini¸
Tağşiş: Gıda maddelerinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin¸ mevzuata veya izin verilen özelliklerine aykırı olarak üretilmesi hâlini¸
Taklit: Gıda maddesini ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerini; şekil¸ bileşim ve nitelikleri itibariyle evsafında olmayan özellikleri haiz gibi göstermeyi¸
Reklam: Gıda maddelerinin satışını artırmak amacıyla yapılan tanıtma şekillerini¸
Denetim: Bakanlık tarafından gıda kontrol hizmetlerinin yürütülmesi ve/veya doğrulanması için yapılan işlemleri¸
Tehlike: Gıda maddesinde olan ve oluşabilecek fiziksel¸ kimyasal ve biyolojik olarak sağlık yönünden ortaya çıkabilecek potansiyel zararı¸
Risk: Gıda maddesinde sağlığa zararlı olabilecek şiddetteki muhtemel tehlikeyi¸
Risk analizi: Risk değerlendirmesi¸ risk yönetimi ve risk iletişimi olarak birbirleri ile bağlantılı üç ayrı süreçten oluşan sistemi¸
Risk değerlendirmesi: Olabilecek her türlü tehlikenin¸ nitelik ve etkilerinin bilimsel olarak belirlendiği süreci¸
Risk yönetimi: Risk değerlendirmesini¸ diğer yasal zorunlulukları ve gerektiğinde uygun önlem ve seçeneklerini dikkate alan süreci¸
Risk iletişimi: Risk değerlendiricileri¸ risk yöneticileri ve diğer ilgili tarafların risk ve riske ilişkin faktörlere ait bilgi ve düşünceleri paylaşmasını¸
Nihaî tüketici: Gıdayı herhangi bir ticarî amaçla kullanmayan en son gıda maddesi tüketicisini¸
Serbest bölge: 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 2 nci maddesine göre Bakanlar Kurulunca yer ve sınırları belirlenen alanları¸
Kalite: Gıda maddelerinin mevzuatla belirlenmiş kriterlere uygunluğunu tayin eden özelliklerinin toplamını¸
Kalite kontrolü: Tüketime arz edilen gıda maddelerinin mevzuata uygunluğunun tespitini¸
İzlenebilirlik: Üretim¸ işleme ve pazarlama ile ilgili sürecin her aşamasında¸ gıda maddesine karıştırılması tasarlanan veya muhtemelen ortaya çıkabilecek istenilmeyen herhangi bir maddenin izlenmesini¸
Sertifikasyon: Bakanlıkça veya Bakanlıkça yetkilendirilen kamu ve/veya özel kuruluşlar tarafından gıda¸ kalite ve kontrol sistemlerinin belgelenmesini¸
Gayri sıhhî müessese: Çevresinde bulunanlara fizikî¸ ruhî ve sosyal yönlerden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ve doğal kaynakların kirlenmesine neden olabilecek müesseseleri¸
Takviye edici gıdalar: Bir ya da birden fazla besin ögeleri; vitamin¸ mineral¸ protein¸ bitki¸ botanik¸ bitkisel kaynaklı maddeler¸ amino asitler ve benzeri bileşenler ile bunların konsantresi ve/veya ekstraktlarından oluşan ve günlük alım dozu belirlenmiş ürünleri¸
Gıda bankası: Bağışlanan veya üretim fazlası sağlığa uygun her türlü gıdayı tedarik eden¸ uygun şartlarda depolayan ve bu ürünleri doğrudan veya değişik yardım kuruluşları vasıtasıyla fakirlere ve doğal afetlerden etkilenenlere ulaştıran ve kâr amacı gütmeyen dernek ve vakıfların oluşturduğu organizasyonları¸
Güvenli gıda: Raf ömrü süresince fiziksel¸ kimyasal ve biyolojik riskleri taşımayan gıdaları¸
Piyasaya arz: Gıda maddelerinin tedarik veya tüketim amacıyla bedelli veya bedelsiz olarak piyasada yer alması için yapılan faaliyeti¸
Gıda güvenliği : Gıdalarda olabilecek fiziksel¸ kimyasal¸ biyolojik ve her türlü zararların bertaraf edilmesi için alınan tedbirler bütününü¸
Gıda kontrolörü/ Gıda denetçisi: Gıda kontrol ve gıda denetim iş ve işlemlerini yerine getirmek üzere ilgili konuda asgari lisans düzeyinde eğitim almış Bakanlık tarafından eğitim verilerek yetkilendirilmiş olan kişileri¸
Enteral beslenme ürünleri: Bireyin iştahsızlık¸ çeşitli hastalıklar ve ameliyatlar gibi çeşitli nedenlerle ağızdan yeterince besin alamadığı durumlarda¸ yetersiz besin alınımını takviye etmek ve/veya tüm besin ögeleri gereksinimlerini karşılamak amacıyla kullanılan ürünleri¸
Bebek mamaları: Bebek ve süt çocuğunun beslenmesi amacıyla gıda kodeksine uygun formülasyonda üretilen gıda karışımlarını¸
Tıbbî amaçlı bebek mamaları: Hasta bebeklerin diyetlerini düzenlemek amacıyla gıda kodeksine uygun formülasyonda özel olarak üretilmiş olan ve tıbbî gözetim altında kullanılması gereken mamaları¸
Üretim İzni¸ Gıda Sicili¸ Tescil¸ İstihdam ve Lâboratuvar Kuruluş İzni ile İlgili Yetki ve Sorumluluklar
Üretim izni¸ gıda sicili ve tescil işleri
MADDE 4. - Gıda maddeleri ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten işyerleri¸ bu konuda Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte öngörülen asgarî teknik ve hijyenik şartlara uyarak gıda işyeri çalışma izni ve sicil numarasını almak zorundadır. Üretilecek gıda maddelerinin Türk Gıda Kodeksinde tanımı yapılmış olanların ilgili kodekse uygun üretileceğine dair yazılı beyan ile etiket örneğini ibraz etmesi üzerine söz konusu ürünlere¸ her ürün için izin belgesi ve numarası verilir. Türk Gıda Kodeksinde tanımlanmamış gıdaları üreten işyerleri¸ üretime geçmeden önce izin almak ve diğer tescil işlemlerini yaptırmak zorundadır. Alınan belgeler¸ alındığı şartların değişmemesi kaydıyla¸ miras yoluyla intikalinde geçerliliğini devam ettirir.
Üretim izni¸ gıda sicili ve gıda işyerlerinin taşıması gereken asgarî teknik ve hijyenik şartlara ait kurallar¸ Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
MADDE 5. - Gıda maddelerinin ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin gıda güvenliği¸ hijyen ve kalite analizlerini yapmak üzere¸ Bakanlıkça yetkilendirilecek kamu ve özel lâboratuvarlar kurulabilir.
Bu lâboratuvarların kuruluş¸ çalışma izin ve denetimi ile ilgili usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
MADDE 6. - Gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerlerinde¸ üretimin niteliğine göre sorumlu yönetici istihdamı zorunludur.
Sorumlu yönetici olabilmeye ve sorumlu yöneticilerin yetki¸ sorumluluk ve çalıştırılmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Gıda Kodeksi¸ Ulusal Gıda Kodeksi Komisyonu¸ Risk Analizi¸ İhtiyatî Tedbirler¸ Bilimsel Komiteler ve Ulusal Gıda Meclisi
MADDE 7. - Gıda maddelerinin asgarî kalite ve hijyen kriterleri¸ pestisit ve veteriner ilaç kalıntıları¸ katkı maddeleri¸ gıdaya bulaşan zararlı maddeler¸ numune alma¸ ambalajlama¸ etiketleme¸ nakliye¸ depolama esasları ve analiz metotlarını ihtiva eden Türk Gıda Kodeksi¸ Ulusal Gıda Kodeksi Komisyonu marifetince hazırlanır¸ Bakanlıkça yayımlanır ve denetlenir.
Komisyon; gıda konusunda görevli olmak üzere Bakanlıktan iki¸ Sağlık Bakanlığından bir üye¸ her iki Bakanlıkça ayrı ayrı seçilecek gıda konusunda temayüz etmiş birer bilim adamı¸ Türk Standartları Enstitüsünden bir üye ve en fazla üyeye sahip olan gıda konusunda faaliyet gösteren sivil toplum örgütünden seçilecek bir üyeden oluşur. Komisyon üyelerinin görev süresi iki yıldır. Komisyon¸ Bakanlık temsilcisinin başkanlığında toplanır ve sekretaryası Bakanlıkça yapılır.
Komisyon¸ üye sayısının en az salt çoğunluğu ile toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar alır.
Komisyon¸ karar verirken kamu ve özel hukuk kişilerinin görüşlerine başvurabilir.
Komisyon¸ gıda kodeksi konusunda¸ ülkede en yetkili merci olup¸ aşağıdaki görevleri yapar:
MADDE 9. - İnsan sağlığının korunması ve gıda güvenliğinin sağlanabilmesi için gıda mevzuatı uygulamalarında risk analizi esas alınır. Ancak koşulların ve/veya alınan tedbirlerin¸ doğası gereği uygun olmaması durumunda risk analizi hariç tutulur.
Risk değerlendirmesi bilimsel kanıtlara dayandırılır; bağımsız¸ tarafsız ve şeffaf bir şekilde yapılır.
Risk yönetiminde¸ risk değerlendirmesi sonuçları dikkate alınır ve bu Kanunun 10 uncu maddesindeki şartların oluşması durumunda ihtiyatî tedbirler uygulanır.
MADDE 10. - İnsan sağlığı üzerinde zararlı bir etkinin olması ihtimalinin belirmesi ve bilimsel belirsizliklerin sürmesi gibi özel durumlarda¸ kapsamlı bir risk değerlendirmesine imkân sağlayacak ileri düzeyde bilimsel veriler elde edilinceye kadar¸ geçici risk yönetimi tedbirlerine başvurulabilir.
MADDE 11. - Risk değerlendirmesi için bilimsel ve teknik verileri araştırmak¸ toplamak¸ düzenlemek¸ analiz etmek¸ yorumlamak¸ özetlemek ve görüş oluşturmak üzere bilimsel komiteler kurulur.
Bilimsel komitelerin kuruluş alanları¸ çalışma usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
MADDE 12. - Bakanlık¸ gıda ile ilgili düzenlemelerin ve uygulamaların yapılmasında görüş ve önerilerini almak üzere Ulusal Gıda Meclisi oluşturur.
Meclis¸ Bakanın veya Bakanlık müsteşarının başkanlığında;
Gıda işleri ile ilgili hizmetlerin yürütüldüğü Genel Müdürlükten üst düzey üç temsilci¸ Sağlık Bakanlığından üst düzey iki temsilci¸ Sanayi ve Ticaret Bakanlığı¸ Dış Ticaret Müsteşarlığı¸ Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve Türk Standartları Enstitüsünden iştirak edecek birer temsilciden¸
Üniversitelerin gıda bilimi ve teknolojisi¸ bitki ve hayvan sağlığı dallarından gündemindeki konularla ilgili görüş almak üzere davet edilecek beş öğretim üyesinden¸
Gıda alanında faaliyet gösteren kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve ilgili özel sektör kuruluşları ile sivil toplum örgütlerinden seçilecek birer temsilciden¸
Gıda bankacılığı alanında faaliyet gösteren kuruluşların üye olduğu¸ üye kuruluşların oluşturduğu ve gıda bankaları arasında işbirliği¸ koordinasyon ve denetim fonksiyonlarını da ifa edecek şekilde Gıda Bankaları Birliği oluşturulur.
Bildirimler¸ Acil Durumlar¸ Kriz Yönetimi¸ İzlenebilirlik ve İşyeri Sorumluluğu
MADDE 13. - İnsan sağlığını korumak ve gıda güvenliği koşullarını sağlamak üzere¸ gıdadan kaynaklanan doğrudan veya dolaylı bir riskin bildirimine ilişkin sistemler Bakanlık tarafından kurulur.
Gıdadan kaynaklanan doğrudan veya dolaylı bir riskle ilgili bir bilgiye sahip olunması halinde Bakanlık¸ bilgiyi hemen ilgili birimlere ve Sağlık Bakanlığına iletir ve gerekli tedbirleri alır.
MADDE 14. - Üretilen veya ithal edilen gıda maddesinin¸ sağlığa zararlı olabileceği ihtimalinin belirmesi durumunda¸ söz konusu gıda maddesinin pazara sunumu¸ kullanımı ve ithalatına ilişkin gerekli tedbirler ­alınır.
MADDE 15. - Gıda konusunda insan sağlığına karşı doğrudan veya dolaylı biçimde ciddi bir risk oluşturan durum saptandığında¸ bu riskin mevcut hükümlerle önlenememesi¸ giderilememesi veya azaltılamaması ya da acil durum tedbiriyle yeterince yönetilememesi durumunda¸ Bakanlık ile Sağlık Bakanlığı¸ ilgili tüm kurum ve kuruluşların da katılımı ile bilimsel ve teknik yardım sağlamak üzere bir kriz yönetimi ve kriz birimi oluşturur.
MADDE 16. - Gıda¸ gıdanın elde edildiği hayvan¸ bitki ya da gıda maddesinde öngörülen veya ortaya çıkması beklenen herhangi bir maddenin tespit edilmesi için üretim¸ işleme ve dağıtım ile ilgili tüm aşamalarda izlenebilirlik tesis edilir.
Gıda işletmecileri; gıda¸ gıdanın elde edildiği hayvan¸ bitki ya da gıda maddelerine karıştırılması tasarlanan herhangi bir maddeyi¸ kimden aldıklarını belirleyebilecek sisteme sahip olmak zorundadır. Gerektiğinde denetim sonucu oluşan bilgiler ilgili mercilere verilir.
Piyasaya sürülen gıdaların¸ izlenebilirliğini kolaylaştırmak amacıyla¸ gerekli bilgileri içerecek şekilde etiketlenmesi ve tanımlanması zorunludur.
MADDE 17. - Gıda işletmecisi; ithal ettiği¸ ürettiği¸ işlediği¸ imal ettiği veya dağıtımını yaptığı gıdanın gıda güvenliği şartlarına uymaması durumunda¸ ürününü pazardan geri çekmek ve bu konuda yetkili mercileri bilgilendirmek zorundadır.
Gıda maddesinin toptan veya perakende satış ve/veya dağıtım faaliyetlerinden sorumlu kişiler; gıda güvenliği şartlarına sahip olmayan ürünleri pazardan geri çekmek¸ yetkili merciler tarafından alınan tedbirler ile ilgili olarak işbirliği yapmak¸ gıdanın izlenebilirliğine katkıda bulunmak zorundadır.
MADDE 18. - İnsan sağlığının korunması amacıyla¸ gıda maddelerini ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten ve/veya satan işyerleri;
a) Bakanlıkça çıkarılacak ilgili yönetmeliklerde belirtilen asgarî teknik¸ hijyenik ve güvenlik şartlarını taşımak zorundadır.
b) Gıda kodeksine uyulmaksızın gıda maddelerini imal edemez¸ mübadele konusu yapamaz ve muameleye tâbi tutamaz.
c) İnsan sağlığına zarar verecek muhteviyatta gıda maddeleri üretemez¸ içerisine zararlı bir madde katamaz¸ böyle bir maddenin kalıntısını bulunduramaz ve gıdaya zararlı özelliğe yol açacak herhangi bir işlem uygulayamaz.
MADDE 19. - İhracat ve ithalatta gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin gıda güvenliği ve kalitesi yönünden denetim esaslarını oluşturmaya Bakanlık yetkilidir. Ancak¸ ihraç edilmek üzere üretildiğinin önceden ilgili mercilere bildirilmiş olması ve/veya ihraç edilecek ülke tarafından talepte bulunulduğunun ihracatçı tarafından beyan edilmesi halinde gıda kodeksine uygunluk aranmaz.
İhraç edilen ürünün geri gelmesi halinde¸ halk sağlığını tehlikeye düşürmemek şartıyla ayniyat tespiti yapılarak yurda girişine izin verilir. Bu ürünlerin yurt içinde satışına ancak Türk Gıda Kodeksine uygun hale getirilmesi koşuluyla izin verilir.
a) Gümrük gözetimi altında¸ gümrük depoları ile antrepolarına konulan veya transit nakledilen¸
b) Yabancı devlet başkanları ile beraberindekiler tarafından¸ bulundukları süre içinde kullanılmak veya tüketilmek üzere getirilen¸
c) Diplomatik veya konsüler temsilciliklere ait¸
d) Bilimsel amaçlar¸ sergiler¸ sportif ve kültürel faaliyetler için getirilen¸
e) Olağanüstü hallerde¸ hibe olarak gönderilen¸
f) Numune olarak gelen¸
g) Gemilerde bulunup¸ açık denizlerde tüketilecek olan¸
MADDE 20. - Bakanlık¸ ilgili kurumların görüşünü alarak¸ ithal ve ihraç edilecek gıda maddelerinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin kontrolü için giriş ve çıkış gümrük kapılarını tespit ve ilân eder. Bu amaçla¸ tespit ve ilân edilen kapılarda¸ kontrol merkezleri kurulur.
MADDE 21. - Gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin etiketlenmesi¸ reklam ve tanıtımı; sahte¸ yanıltıcı veya gıdanın karakterine¸ yapısına¸ özellikle doğasına¸ özelliklerine¸ bileşimine¸ miktarına¸ dayanıklılığına¸ orijinine¸ üretim metoduna göre hatalı bir izlenim yaratacak¸ gıdanın sahip olmadığı etki ve özelliklere atıfta bulunacak¸ tüm benzer gıda maddeleri ile aynı özelliklere sahip olduğu halde gıda maddesinin özel karakteristiklerine sahip olduğunu bildiren veya ima eden ifadeleri ve tüketiciyi yanıltacak yazı¸ resim¸ şekil ve benzerlerini içermemelidir.
Ancak¸ bilimsel yöntemler ve klinik testlerle kanıtlanmış ve Bakanlık tarafından kabul edilen¸ fonksiyonel gıdalar/özel beyanlı gıdalar ve genetik modifiye gıdalar ile benzeri diğer konulara ilişkin usul ve esaslar¸ Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
MADDE 22. - Tüketici haklarının korunması amacıyla¸ tüketiciler; her türlü gıda maddesi ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten¸ ithal eden ve satan gerçek veya tüzel kişiler tarafından bilgilendirilir. Lüzumu halinde gıdaların içeriği ve özelliği hakkında tüketicilerin bilgi sahibi olmaları sağlanır. Gıda maddeleri ile ilgili olarak tüketiciler yanıltılamaz ve yanlış yönlendirilemez.
Gıda konusunda¸ tüketici haklarının korunması ve toplumun bütün kesimlerinin gıda kontrol safhalarına katılmasını sağlayacak tedbirler ve buna ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Piyasa Gözetimi¸ Denetim¸ Kontrol ve Sertifikasyon ile İtiraz Hakkı
MADDE 23. - Bu Kanun ve bu Kanuna istinaden çıkarılan mevzuatın uygulanmasına ilişkin olarak tüm gıda maddeleri ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten¸ satan işyerleri ile bu yerlerde üretilen¸ satılan tüm gıda maddelerinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin piyasa gözetimi ve denetimi¸ ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde yapılır. Ancak¸ halk sağlığını ilgilendiren acil durumlarda gerektiğinde¸ Sağlık Bakanlığının müdahale hakkı saklıdır.
Gıda maddeleri satış ve toplu tüketim yerlerinin denetimi¸ Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlığın belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde ilgili mercilerce yapılır.
Bu Kanunun amaç ve kapsamına uygun olarak; gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin birincil üretim aşaması dahil olmak üzere üretim ve tüketim zincirinin tüm aşamalarında¸ gıda kontrol ve denetim hizmeti¸ 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi en az lisans düzeyinde eğitim almış personel tarafından yapılır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olup lise düzeyinde eğitimi olduğu halde¸ bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce denetim görevi yapanların hakları saklıdır. Bu Kanun kapsamındaki gıda kontrol ve denetim hizmetlerini yapacak olanların seçimi ve yetiştirilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
MADDE 24. - Gıda üreten ve/veya satan işyerlerinde¸ Bakanlığın yetkilendireceği kamu ve/veya özel kuruluşlar tarafından kalite¸ risk analizi ve Bakanlığın uygun gördüğü benzeri diğer konularda¸ kontrol ve sertifikasyon hizmetleri yapılabilir. Yetkilendirilmiş kuruluşlar¸ bu Kanuna göre Bakanlıkça verilmesi gereken belgeler ve sertifikalar dışındaki belgeleri verir.
Yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından verilecek sertifika¸ belge ve raporları gerekçesini belirtmek suretiyle iptal etmeye ve kuruluşlara verilen belgelendirme yetki süresini belirlemeye Bakanlık yetkilidir.
Yetki verilen kuruluşlar¸ Bakanlıkça belirlenen yetkileri çerçevesinde iş ve işlemlerini yaparlar. Bakanlık tarafından belirlenen kriterlere uygun faaliyette bulunmayanların yetki belgeleri Bakanlıkça iptal edilir. Ayrıca usulsüzlük tespit edilmesi halinde¸ ilgili kuruluş hakkında gerekli yasal işlemler Bakanlıkça yapılır.
MADDE 25. - Gıda maddeleri ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten¸ ithal ve ihraç eden ve satan işyeri yetkilileri¸ kontrol ve denetim sonuçları hakkında¸ ilgili mercilere itiraz edebilir.
MADDE 26.- Doğal kaynak¸ doğal maden¸ içme¸ tıbbî sular ile işlenmiş içme¸ işlenmiş kaynak ve işlenmiş maden suyu üretimi¸ uygun şekilde ambalajlanması ve satış esasları Sağlık Bakanlığınca belirlenir.
Kendi doğasında bulunmayan herhangi bir katkı maddesi ilave edilen doğal kaynak¸ doğal maden¸ içme ile işlenmiş içme¸ işlenmiş kaynak¸ işlenmiş maden suyu ve yapay sodaların üretimi¸ uygun şekilde ambalajlanması ve satış esasları Bakanlıkça belirlenir.
Bu konudaki usul ve esaslar¸ Bakanlık ve Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
Takviye edici gıdalar¸ bebek mamaları¸ özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar¸ tıbbî amaçlı bebek mamaları
MADDE 27. - Takviye edici gıdalar ve bebek mamalarının üretim¸ ithalat¸ ihracat ve denetimine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Enteral beslenme ürünleri dahil özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar¸ tıbbî amaçlı bebek mamaları ile ilaç olarak kullanımı bilimsel ve klinik olarak kanıtlanmış ancak reçeteye tabi olmayan ürünlerin üretim¸ ithalat¸ ihracat ve denetimine ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir.
MADDE 28. - Türk gıda mevzuatına uymayan gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler serbest bölgelere getirilebilir¸ üretilebilir ve yurt dışı edilebilir. Serbest bölgelerdeki gıda ile ilgili faaliyetlere ilişkin usul ve esaslar¸ Dış Ticaret Müsteşarlığının görüşü alınmak suretiyle Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Ceza Hükümleri¸ Cezaların Tahsili ve İtirazlar
MADDE 29. - Bu Kanuna uymayanlara uygulanacak cezai hükümler aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:
a) 4 üncü maddede belirtilen izin ve tescil işlemlerini yaptırmadan üretime geçen ve/veya bu ürünleri mübadele konusu yapan gerçek veya tüzel kişiler; üretimden men edilir¸ üretilen ürünlere el konulur ve birmilyar lira idarî para cezası ile cezalandırılır. Bu işletmelerin¸ tescil ve izin işlemleri yapıldıktan sonra üretim yapmalarına izin verilir.
4 üncü maddede belirtilen izin ve tescil işlemlerini yaptıran; ancak¸ asgarî teknik ve hijyenik şartlarını muhafaza etmeden üretim yapan işyerleri¸ durumlarını düzeltinceye kadar faaliyetten men edilir¸ üretilen ürünlere el konulur ve birmilyar lira idarî para cezası ile cezalandırılır. Bu işletmelere¸ mevcut durumlarını düzelttikten sonra üretim yapma izni verilir. İlgili mercilerce verilen otuz günlük süre içerisinde¸ eksikliklerini gidermeyen işyerlerinin çalışmaya esas olan izinleri iptal edilir.
b) 5 nci maddede belirtilen¸ kuruluş ve/veya faaliyet izni almadan faaliyete geçen özel gıda kontrol lâboratuvarı faaliyetten men edilir ve onmilyar lira idarî para cezası verilir.
c) 6 ncı maddeye göre sorumlu yöneticileri istihdam etmeyen işyerlerine¸ birmilyar lira idarî para cezası verilir. Otuz gün içinde¸ sorumlu yönetici görevlendirmediği takdirde¸ faaliyetten men edilir.
Yöneticilik görevini gereği gibi yerine getirmeyen sorumlu yöneticiye¸ ikiyüzellimilyon lira idarî para cezası verilir. Eylemin tekrarı halinde idarî para cezası iki kat artırılarak uygulanır. Üçüncü defa tekrarı halinde ise altı ay sorumlu yöneticilikten men cezası verilir.
d) 18 inci maddede belirtilen sağlığın korunması ile ilgili hükümler dışında¸ 7 nci maddede belirtilen gıda kodeksine uygun faaliyet göstermeyen gerçek ve tüzel kişilere beşmilyar lira idarî para cezası verilir. Aykırılık¸ gıda maddelerinin etiket bilgilerinden kaynaklanıyorsa¸ etiket bilgileri düzeltilinceye kadar bu gıda maddelerine el konulur.
f) 14 üncü maddede belirtilen acil durumlarda alınacak tedbirlere uymayan gerçek ve tüzel kişilere beşmilyar lira idarî para cezası verilir. Bu kişilerce ürün piyasadan toplattırılır¸ eylemin tekrarı halinde idarî para cezası iki kat olarak uygulanır.
g) 16 ncı maddede belirtilen izlenebilirlikle ilgili hükümlere uymayan gerçek ve tüzel kişilere beşmilyar lira idarî para cezası verilir¸ eylemin tekrarı halinde idarî para cezası iki kat artırılarak uygulanır.
h) 17 nci maddede belirtilen işyeri sorumluluğu ile ilgili hükümlere uymayan gerçek ve tüzel kişilere beşmilyar lira idarî para cezası verilir¸ eylemin tekrarı halinde idarî para cezası iki kat olarak uygulanır.
ı) Bu Kanunun 18 inci maddesinde belirtilen sağlığın korunması ile ilgili yasakları ihlâl eden gerçek kişiler veya tüzel kişiliğin yasal temsilcileri¸ üç aydan altı aya kadar hapis ve beşmilyar liradan yirmimilyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır ve malların müsaderesine hükmolunur.
i) 19 uncu maddesinde belirtilen ithalat ve ihracatla ilgili yükümlülükleri yerine getirmeyen gerçek ve tüzel kişilere beşmilyar lira idarî para cezası verilir; ürün¸ ihracatçısı/ithalatçısı tarafından piyasadan toplattırılır¸ eylemin bir yıl içinde tekrarı halinde idarî para cezası iki kat olarak uygulanır.
j) 21 inci maddedeki reklam ve tanıtımlarla ilgili hükümlere aykırı hareket eden gerçek ve tüzel kişilere¸ beşmilyar lira idarî para cezası verilir¸ eylemin tekrarı halinde idarî para cezası iki kat olarak uygulanır.
k) 22 nci maddede belirtilen tüketici haklarının korunması ile ilgili hükümlere uymayan gerçek ve tüzel kişilere beşmilyar lira idarî para cezası verilir¸ eylemin tekrarı halinde idarî para cezası iki kat olarak uygulanır.
l) Bu Kanunun 26 ve 27 nci maddelerinde belirtilen sularla ilgili hükümler ve takviye edici gıdalar¸ bebek mamaları¸ özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar ve tıbbî amaçlı bebek mamaları ile ilgili hükümlere aykırı hareket eden işyeri¸ bu şartları yerine getirinceye kadar faaliyetten men edilir ve bunlara beşmilyar lira idarî para cezası verilir. Eylemin bir yıl içinde tekrarı halinde¸ idarî para cezası iki kat olarak uygulanır.
m) Bu Kanuna göre yapılacak denetimleri engelleyenlere¸ beşmilyar lira idarî para cezası verilir.
n) Üreticisi tarafından piyasadan toplattırılmasına karar verilen ürünler¸ bir hafta içinde toplanmak zorundadır. Ürünleri toplamayan üreticilere ayrıca beşmilyar lira idarî para cezası verilir¸ ürünler ilgili mercilerce toplattırılır ve masraflar yasal faizi ile birlikte üreticisinden tahsil edilir.
Bu madde uygulamasında¸ eylemin tekrarından maksat¸ aksine hüküm bulunmayan hallerde eylemin tespit edildiği tarihten itibaren bir yıl içinde¸ ilk cezaya konu eylemin tekrar işlenmesidir.
MADDE 30. - Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları¸ o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı¸ yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz¸ idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine¸ verilen karar kesindir. İtiraz¸ zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak¸ en kısa sürede sonuçlandırılır. Bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
MADDE 31. - Sağlık Bakanlığının¸ genel sağlığın korunması ve hijyen ile ilgili olarak¸ diğer mevzuattan kaynaklanan görev ve yetkileri saklıdır.
MADDE 32. - 24.4.1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 195 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 195. - Seyyar esnaf¸ alakadar memurların teftişlerini ve numune almalarını kolaylaştırmaya ve kendilerine istedikleri izahatı vermeye mecburdurlar.
MADDE 33. - 10.6.1930 tarihli ve 1705 sayılı Ticarette Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin başına "Gıda maddeleri hariç olmak üzere" ibaresi eklenmiştir.
MADDE 34. - 23.2.1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 17 nci maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir.
y) Tarım ve Köyişleri Bakanlığından ve Sağlık Bakanlığından ikişer üye¸
MADDE 35. - 19.3.1927 tarihli ve 992 sayılı Seriri ve Gıdai Taharriyat ve Tahlilat Yapılan ve Masli Teamüller Aranılan Umuma Mahsus Bakteriyoloji ve Kimya Lâboratuvarları Kanununun başlığında bulunan "ve Gıdai"¸ 1 inci maddesindeki "gıdai ve" ile 7 nci maddesindeki "ve gıdai" ibareleri metinden çıkarılmıştır.
MADDE 36. - 3.4.1930 tarihli ve 1580 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasının (28) numaralı bendindeki "yiyeceği¸ içeceği ve"¸ (61) numaralı bendindeki "ve hususi teşebbüs tarafından kurulan aynı mahiyetteki tesisleri sağlık ve teknik bakımlarından murakabe etmek" ibareleri metinden çıkarılmış ve (77) numaralı bendi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 37. - 24.4.1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendindeki "Gıdalar ile" ibaresi¸ 181 inci maddesinin birinci fıkrasındaki "Bütün gıda maddeleriyle" ibaresi¸ aynı maddenin ikinci fıkrasındaki "gıda maddeleri ile" ibaresi¸ 199 uncu maddesindeki "Her gıda maddesi ile" ibaresi ve ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki "ve 188" ibaresi ve aynı maddenin son fıkrasındaki "¸ yenecek ve içilecek şeylere" ibaresi¸ 297 nci maddesindeki "ve 188" ibaresi metinden çıkarılmış ve 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendi¸ 181 inci maddesinin son fıkrası¸ 183 üncü maddesinin (1) ve (4) numaralı bentleri ile 170¸ 171¸ 172¸ 182¸ 184¸ 188¸ 189¸ 190¸ 191¸ 192¸ 193 ve 198 inci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 38. - 8.6.1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 1 inci maddesinin dördüncü fıkrası ile 12¸ 13¸ 29¸ 30¸ 31 ve 34 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 39. - 3.11.1995 tarihli ve 4128 sayılı Kanunun 6 ve 7 nci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1. - Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler ve uygulamaya ilişkin sair usul ve esaslar yürürlüğe girinceye kadar 24.6.1995 tarihli ve 560 sayılı Gıdaların Üretimi¸ Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnameye göre çıkarılan yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanmaya devam olunur. Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler¸ Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde çıkartılır.
GEÇİCİ MADDE 2. - Halen faaliyet gösteren¸ gıda maddeleri ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten ve satan işyerleri¸ bu Kanun ile getirilen yeni yükümlülüklere¸ Kanunda belirtilen yönetmeliklerin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde uyum sağlamak zorundadır.
GEÇİCİ MADDE 3. - Sağlık Bakanlığına ait lâboratuvarların gıda denetim hizmetlerinde kullanım usul ve esasları¸ Bakanlık ve Sağlık Bakanlığı arasında hazırlanacak bir protokol ile belirlenir.
GEÇİCİ MADDE 4. - Sağlık Bakanlığında "Çevre Sağlığı Teknisyeni" olarak görev yapmakta olan "Sağlık Memuru" unvanlı kadrolarda görev yapan personelden Sağlık Bakanlığınca belirlenecek beşyüz adet personel¸ kadroları ile birlikte¸ en geç altı ay içerisinde¸ Tarım ve Köyişleri Bakanlığına devredilir. Devir işlemleri tamamlanan beşyüz adet sağlık memuru kadroları 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Sağlık Bakanlığına ait bölümünden çıkarılarak aynı Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bölümüne eklenmiş sayılır.
İptal edilerek devredilen kadrolarda istihdam edilen personel¸ başka bir işleme gerek kalmaksızın Tarım ve Köyişleri Bakanlığının kadro cetveline eklenen sağlık memuru kadrolarına atanmış sayılırlar.
Yukarıda belirtilenlerin haricinde¸ Sağlık Bakanlığı bünyesindeki¸ gıda kontrol ve denetim hizmetlerinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinde belirtilen Sağlık ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri ile Teknik Hizmetler sınıfında çalışan personelden Devlet Personel Başkanlığı¸ Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca belirlenecekler başka bir işleme gerek kalmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 74 üncü maddesi çerçevesinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığında mevcut olan aynı unvanlı kadrolara altı ay içerisinde atanırlar.
GEÇİCİ MADDE 5. – Bu Kanunun yayımlanmasından önce çalışma izni¸ üretim izni¸ özel gıda kontrol lâboratuvarı izni almış iş yerlerinin hakları saklıdır.
GEÇİÇİ MADDE 6. - Bu Kanunla Bakanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesinde¸ Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı ile Teknik Hizmetler Sınıfında uygun unvan ve derece bulunmaması halinde 2004 yılı için 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinin son fıkrası dikkate alınmaksızın boş kadrolarda unvan ve derece değişikliği yapmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
MADDE 40. - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 41. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.