80 Soruda vergi mevzuatı ve uygulamaları
VERGİ MEVZUATI VE UYG. DERSİ ÖNEMLİ SORULAR
Soru 1. 5520 SAYILI KVK ‘NA GÖRE VERGİNİN MÜKELLEFİNİ SAYINIZ VE BUNLARI KISACA AÇIKLAYINIZ.
Cevap 1. Sermaye Şirketleri: TTK hükümlerine göre kurulmuş olan anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumlardır. SPK’nın düzenleme ve denetimine tâbi fonlar ile bu fonlara benzer yabancı fonlar da sermaye şirketi sayılmış ve mükellef olarak nitelendirilmişlerdir.
Kooperatifler: Kooperatifler Kanununa veya özel kanunlarına göre kurulan kooperatifler ile benzer nitelikteki yabancı kooperatifler mükellef olarak kabul edilmiştir. Kanun uyarınca; tüketim (istihlak), üretim (istihsal), yapı, satış ve kredi kooperatifleri ile aynı niteliğe sahip yabancı kooperatifler kurumlar vergisi mükellefidir. Ancak; okul kooperatifleri benzeri dernek ve adi şirket niteliğindeki kooperatifler kurumlar vergisi açısından mükellef olarak kabul edilmemektedir.
İktisadi Kamu Kuruluşları: Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve kuruluşlarına ait veya bağlı olup, faaliyetleri devamlı bulunan ve birinci ve ikinci fıkralar (sermaye şirketleri ve kopereatifler)- dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler iktisadî kamu kuruluşu olarak nitelendirilmiş ve kurumlar vergisi mükellefi sayılmışlardır.
Ayrıca; Yabancı devletlere, yabancı kamu idare ve kuruluşlarına ait veya bağlı olup, bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler, iktisadî kamu kuruluşu gibi değerlendirilerek bu tip kuruluşlarda kurumlar vergisi mükellefi sayılmışlardır. Kar amacı gütmemeleri ve bağımsız muhasebelerinin olmaması mükellef olmalarına engel değildir.
Dernek ve Vakıflara Ait İktisadi İşletmeler: Dernek veya vakıflara bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmeler, dernek veya vakıfların iktisadî işletmeleri olarak nitelendirilmiş ve kurumlar vergisi mükellefi sayılmışlardır. Ayrıca “sendikalar dernek; cemaatler ise vakıf” statüsünde sayılmaktadır. Bu işletmelerin kar amacı gütmemeleri de mükellefiyetleri etkilemeyecek ve mükellef olarak vergiye tabi tutulacaklardır.
İş Ortaklıkları: Yukarıdaki fıkralarda yazılı kurumların kendi aralarında veya şahıs ortaklıkları ya da gerçek kişilerle, belli bir işin birlikte yapılmasını ortaklaşa yüklenmek ve kazancını paylaşmak amacıyla kurdukları ortaklıklardan bu şekilde mükellefiyet tesis edilmesini talep edenler iş ortaklığı olarak kabul edilmiş ve kurumlar vergisi mükellefi sayılmışlardır. Bunların tüzel kişiliklerinin olmaması mükellefiyetlerini etkilemez yani adi ortaklık olarak kurulmuş olsalar bile eğer kurumlar vergisi mükellefi olmalarını talep etmişlerse kurumlar vergisi mükellefi olarak vergilendirilirler. Diğer ortak veya ortaklar gelir vergisi mükellefi olsalar bile, iş ortaklığı kazancı kurumlar vergisi kanunu hükümlerine göre vergilendirilir
Soru 2. 5520 SAYILI KVK’YA GÖRE TAM MÜKELLEFİYET VE DAR MÜKELLEFİYETİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 2. Tam Mükellefiyet: Sermaye şirketleri, kooperatifler, İktisadi kamu kuruluşları, dernek ve ya vakıflara ait iktisadi işletmeler ve iş ortaklıkları kanunî veya iş merkezi Türkiye’de bulunanlar, gerek Türkiye içinde gerekse Türkiye dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden vergilendirilirler. Bu kurumların kanuni ve ya iş merkezlerinden bir tanesinin veya her ikisinin Türkiye’de bulunması halinde söz konusu kurumların ister yurt içinde isterse de yurt dışında elde ettikleri kazançlar toplu olarak kurumlar vergisi kanununa göre kurum kazancını oluşturur ve vergilendirilir.
DarMükellefiyet: Kurumlar vergisi kanununa tabi olup da kanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de Türkiye’de bulunmayan kurumlar yalnızca Türkiye’de elde ettikleri kazançları üzerinden vergilendirilirler. Türkiye dışında elde ettikleri kazançları ise Türkiye’de vergilendirilmez
Kanuni Merkez: Vergiye tâbi kurumların kuruluş kanunlarında, tüzüklerinde, ana statülerinde veya sözleşmelerinde gösterilen merkezdir.
İş Merkezi: İş bakımından işlemlerin fiilen toplandığı ve yönetildiği merkezdir.
Soru 3. 5520 SAYILI KVK’YA GÖRE KOOPERATİF MUFAİYETİNİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 3. Tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, ana sözleşmelerinde sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması,yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş görülmesine ve yapı ruhsatı ile arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan yapı kooperatiflerinin kurumlar vergisinden muaf olduğu belirtilmiştir.
Soru 4. 5520 SAYILI KVK’YA GÖRE İNDİRİLEBİLECEK GİDERLERİ VE DİĞER İNDİRİMLERİ SAYINIZ.
Cevap 4. İndirilebilecek Giderler: 1-Menkul Kıymet İhraç Giderleri.2-Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri.3-Genel Kurul Toplantıları için yapılan giderler ile birleşme ,devir,bölünme,fesih ve tasfiye giderleri.4-Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde komandite ortağın kar payı.5-Katılım bankalarınca katılma hesabı karşılığında ödenen kar payı.6-Sigorta ve reasürans şirketlerinde bilanço gününde hükmü devam eden sigorta sözleşmelerine ait teknik karşılıklar.
Diğer İndirimler:1-Ar-Ge Gideri(tamamı).2-Sponsorluk Harcamaları (amatör spor dalları için tamamı,profesyonel spor dalları için yarısı)3-Bağış ve Yardımlar.4-Kültürel Bağışlar.5-Doğal Afet Bağışları.6-Kızılay’a Yapılan Bağış ve Yardımlar.
Soru 5. 5520ILI KVK’YA GÖRE ZARAR MAHSUBU HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ.
Cevap 5. a-Yurt İçi Zararların Mahsubu:Kurumlar vergisi matrahının tespitinde önceki yıl zararlarının cari yıl kazancından indirilmesi kabul edilmiştir. Bunun için eğer birden fazla yıla ait zarar söz konusu ise cari yıl beyannamesinde, her yıla ait zararlar ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Ayrıca zararların indirilmesinde beş yıllık bir sınırlama vardır. Geçmiş yıl zararları ancak beş yıldan fazla nakledilmemek şartıyla indirim konusu yapılabilir. Yine bu geçmiş yıl zararlarının cari yıl kazancından indirilebilmesi için geçmiş ilgili yıl beyannamesinde gösterilmiş olması gerekir.
Yine devralınan kurumların devir tarihi itibarıyla öz sermaye tutarını geçmeyen zararları ile tam bölünme işlemi sonucu bölünen kurumdaki öz sermayesinin devralınan tutarını geçmeyen ve devralınan kıymetle orantılı zararların indirilmesinde:
1- Son beş yıla ilişkin kurumlar vergisi beyannamelerinin kanunî süresinde verilmiş olması.
2- Devralınan kurumun faaliyetine devir veya bölünmenin meydana geldiği hesap döneminden itibaren en az beş yıl süreyle devam edilmesi.
Şartları ayrıca aranır.
Bu şartların ihlâli halinde, zarar mahsupları nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler için vergi ziyaı doğmuş sayılır.
b-Yurt Dışı Zararların Mahsubu:Yurt dışı faaliyetlerden doğan zaralar, Türkiye’de kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarla ilgili olanlar hariç olmak üzere, beş yıldan fazla nakledilmemek şartıyla
1- Faaliyette bulunulan ülkenin vergi kanunlarına göre beyan edilen vergi matrahlarının zarar dahil, her yıl o ülke mevzuatına göre denetim yetkisi verilen kuruluşlarca rapora bağlanması,
2- Bu raporun aslı ile tercüme edilmiş bir örneğinin Türkiye’deki ilgili vergi dairesine ibrazı,
halinde indirim konusu yapılır.
Türkiye’de indirim konusu yapılan yurt dışı zararın, ilgili ülkede de mahsup edilmesi veya gider yazılması halinde, Türkiye’deki beyannameye dahil edilecek yurt dışı kazanç, mahsup veya gider yazılmadan önceki tutardır.
Soru 6. GVK VE KVK’YA GÖRE KABUL EDİLMEYEN İNDİRİMLERİ SAYINIZ.
Cevap 6. GVK’na Göre: 1. Teşebbüs sahibi ile eşinin ve çocuklarının işletmeden çektikleri paralar veya aynen aldıkları diğer değerler
Teşebbüs sahibinin kendisine, eşine, küçük çocuklarına işletmeden ödenen aylıklar, ücretler, ikramiyeler, komisyonlar ve tazminatlar. 3. Teşebbüs sahibinin işletmeye koyduğu sermaye için yürütülecek faizler . 4. Teşebbüs sahibinin, eşinin ve küçük çocuklarının işletmede cari hesap veya diğer şekillerdeki alacakları üzerinden yürütülecek faizler. 5. Teşebbüs sahibinin, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit edilen bedel veya fiyatlar üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunması halinde, emsallere uygun bedel veya fiyatlar ile teşebbüs sahibince uygulanmış bedel veya fiyat arasındaki işletme aleyhine oluşan farklar işletmeden çekilmiş sayılır ve bu farklar indirim olarak kullanılamaz. 6. Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar. 7.Her türlü alkol ve alkollü içkiler ile tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklâm giderlerinin % 50’si (Bakanlar Kurulu bu oranı %100 e kadar arttırmaya ve sıfıra kadar indirmeye yetkilidir). 8. Kiralama yoluyla edinilen veya işletmede kayıtlı olan yat, kotra, tekne, sürat teknesi gibi motorlu deniz, uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarından işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanların giderleri ile amortismanları. 9. Basın yoluyla işlenen fiillerden veya radyo ve televizyon yayınlarından doğacak maddî ve manevî zararlardan dolayı ödenen tazminat giderleri.
KVK’na Göre: 1-Öz sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler. 2– Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farkları ve benzeri giderler. 3– Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançlar. 4– Ayrılan yedek akçeler .5-Kurumlar vergisi ile her türlü para cezaları, vergi cezaları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler ile Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ödenen gecikme faizleri. 6-Menkul kıymetlerin itibarî değerlerinin altında ihracından doğan zararlar ile bu menkul kıymetlere ilişkin olarak ödenen komisyonlar ve benzeri her türlü giderler. 7–Kiralama yoluyla edinilen veya işletmede kayıtlı olan; yat, kotra, tekne, sürat teknesi gibi motorlu deniz taşıtları ile uçak, helikopter gibi hava taşıtlarından işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanların giderleri ve amortismanları. 8–Sözleşmelerde ceza şartı olarak konulan tazminatlar hariç olmak üzere kurumun kendisinin, ortaklarının, yöneticilerinin ve çalışanlarının suçlarından doğan maddî ve manevî zarar tazminat giderleri. 9-Basın yoluyla işlenen fiillerden veya radyo ve televizyon yayınlarından doğacak maddî ve manevî zararlardan dolayı ödenen tazminat giderleri.10- Her türlü alkol ve alkollü içkiler ile tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklâm giderlerinin % 50’si (Bakanlar Kurulu bu oranı %100 e kadar arttırmaya ve sıfıra kadar indirmeye yetkilidir).
Soru 7. KVK VE GVK YA GÖRE TEVKİFAT YAPMAK ZORUNDA OLANLARI SAYINIZ.
Cevap 7. 1-Kamu idareleri 2-Kamu müesseseleri 3-İktisadi Kamu müesseseleri 4-Sair kurumlar 5-Ticaret Şirketleri; Kollektif, Komandit, Anonim, Limitet ve Kooperatifler 6-İş ortaklıkları 7-Dernek ve Vakıflar 8-Dernek ve Vakıflara ait iktisadi işletmeler 9-Kooperatifler.10-Yatırım fonu yönetenler 11-Gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı 12-Zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler.
Soru 8. 5520 SAYILI KVK’YA GÖRE TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ SERMAYE DAĞITIMINI TANIMLAYINIZ.EMSALLERE UYGUNLUK İLKESİNİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 8. Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır.
Emsallere uygunluk, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade eder.
Kurumlar, ilişkili kişilerle yaptığı işlemlerde uygulayacağı fiyat veya bedelleri Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, Maliyet artı yöntemi, Yeniden satış fiyatı yöntemi gibi yöntemlerden işlemin mahiyetine en uygun olanını kullanarak tespit eder:
Emsallere uygun fiyata yukarıdaki yöntemlerden herhangi birisi ile ulaşma olanağı yoksa mükellef, işlemlerin mahiyetine uygun olarak kendi belirleyeceği diğer yöntemleri kullanabilir. Ayrıca ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanacak fiyat veya bedelin tespitine ilişkin yöntemler, mükellefin talebi üzerine Maliye Bakanlığı ile anlaşılarak belirlenebilir. Bu şekilde belirlenen yöntem, üç yılı aşmamak üzere anlaşmada tespit edilen süre ve şartlar dahilinde kesinlik taşır.
Soru 9. 5520 SAYILI KVK’YA GÖRE ÖRTÜLÜ SERMAYEYİ TANIMLAYINIZ.ÖRTÜLÜ SERMAYEDE İLİŞKİLİ KİŞİ VE ÖRTÜLÜ SERMAYE SAYILMAYAN BORÇLANMALARI YAZINIZ.
Cevap 9. Kurumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır.
Ortakla ilişkili kişi;1-Ortağın, doğrudan veya dolaylı olarak en az % 10 oranında ortağı olduğu kurumu, 2-En az %10 oranında oy veya kâr payı hakkına sahip olduğu bir kurumu,ya da,3-Doğrudan veya dolaylı olarak, ortağın veya ortakla ilişkili bu kurumun sermayesinin, oy veya kâr payı hakkına sahip hisselerinin en az % 10’unu elinde bulunduran bir gerçek kişi veya kurumu ifade etmektedir.
Örtülü Sermaye Sayılmayan Borçlar:1-Kurumun ortak veya ilişkili kişilerin sağladığı gayri nakdi teminatlat karşılığı üçüncü kişilerden yapılan borçlanmalar.2-Kurumların,ortaklarının veya ortakla ilişkili kişilerin banka ve finans kurumlarından yada sermaye piyasalarından temin ederek aynı şartlarla kısmen veya tamamen kullandırdığı borçlar.3-Bankacılık kanununa göre faaliyette bulunan bankalar tarafından yapılan borçlanmalar.
Soru 10. KVK’YA GÖRE TASFİYE MEMURUNUN SORUMLULUĞUNU AÇIKLAYINIZ.
Cevap 10. Tasfiye memurları, kurumun tahakkuk etmiş vergileri ile tasfiye beyannamelerine göre hesaplanan vergiler ve diğer itirazlı tarhiyatlar için, İcra ve İflas Kanununa uygun bir karşılık ayırmadan aynı Kanuna göre yazılı alacaklılara ödeme ve ortaklara paylaştırma yapamazlar. Aksi takdirde bu vergilerin asıl ve zamları ile vergi cezalarından şahsen ve müteselsilen sorumlu olurlar.
a) Yukarıda belirtilen vergiler ile tasfiye işlemlerinin incelenmesi sonucu tarh edilecek vergilerin asılları ve zamları, tasfiye sırasında dağıtım, devir, iade veya satış gibi yollarla kendisine bir iktisadî kıymet aktarılan ya da tasfiye kalanı üzerinden kendisine paylaştırma yapılan ortaklardan da aranabilir. Ortaklardan tahsil edilmiş olan vergi asılları için ayrıca tasfiye memurlarına başvurulmaz.
b) Tasfiye memurları, bu madde gereğince ödedikleri vergilerin asıllarından dolayı, yukarıda belirtilen yollarla kendisine bir iktisadî kıymet aktarılan veya tasfiye kalanından pay alan ortaklara ya da ortakların aldıkları bu değerler vergileri karşılamaya yetmezse İcra ve İflas Kanunununda belirtilen uygun oranlar dahilinde aynı Kanununda belirtilen alacaklarını tamamen veya kısmen tahsil eden alacaklılara rücu edebilirler.
Soru 11. KVK’YA GÖRE BİRLEŞME VE DEVİR HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 11. Birleşme Hükümleri: Bir veya birkaç kurumun diğer bir kurumla birleşmesi, birleşme nedeniyle infisah eden kurumlar bakımından tasfiye hükmündedir. Ancak, birleşmede tasfiye kârı yerine birleşme kârı vergiye matrah olur.
Tasfiye kârının tespiti hakkındaki hükümler, birleşme kârının tespitinde de geçerlidir. Şu kadar ki, münfesih(dağılmış olan) kurumun veya kurumların ortaklarına ya da sahiplerine birleşilen kurum tarafından doğrudan doğruya veya dolaylı olarak verilen değerler, kurumun tasfiyesi halinde ortaklara dağıtılan değerler yerine geçer. Birleşilen kurumdan alınan değerler Vergi Usul Kanununda yazılı esaslara göre değerlenir.
Kurumlar Vergisi Kanununa göre tasfiye memurlarına düşen sorumluluk ve ödevler, birleşme halinde birleşilen kuruma ait olur.
Devir Hükümleri: 1- Aşağıdaki şartlar dahilinde gerçekleşen birleşmeler devir hükmündedir:
a) Birleşme sonucunda infisah eden kurum ile birleşilen kurumun kanunî veya iş merkezlerinin Türkiye’de bulunması.
2- Kurumların yukarıdaki şartlar dahilinde tür değiştirmeleri de devir hükmündedir.
Soru 12. KVK’YA GÖRE TAM BÖLÜNME VE KISMİ BÖLÜNME HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 12. a-Tam Bölünme:Tam mükellef bir sermaye şirketinin tasfiyesiz olarak infisah etmek suretiyle bütün mal varlığını, alacaklarını ve borçlarını kayıtlı değerleri üzerinden mevcut veya yeni kurulacak iki veya daha fazla tam mükellef sermaye şirketine devretmesi ve karşılığında devredilen sermaye şirketinin ortaklarına devralan sermaye şirketinin sermayesini temsil eden iştirak hisseleri verilmesi tam bölünme hükmündedir.
Tam Bölünmede Vergilendirme:Münfesih kurumun sadece bölünme tarihine kadar elde ettiği kazançlar vergilendirilir; bölünmeden doğan kârlar ise hesaplanmaz ve vergilendirilmez:
a) Şirket yetkili kurulunun bölünmeye ilişkin kararının Ticaret Sicilinde tescil edildiği tarih, bölünme tarihidir. Bölünen kurum ile bu kurumun varlıklarını devralan kurumlar,
1- Bölünme tarihi itibarıyla hazırlayacakları ve müştereken imzalayacakları bölünen kuruma ait kurumlar vergisi beyannamesi ile,
2- Bölünme işleminin hesap döneminin kapandığı aydan kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayın sonuna kadar geçen süre içerisinde yapılması halinde, bölünen kurumun önceki hesap dönemine ilişkin olarak hazırlayacakları ve müştereken imzalayacakları bölünen kuruma ait kurumlar vergisi beyannamesini,
bölünmenin Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde bölünen kurumun bağlı olduğu vergi dairesine verirler.
b- Bölünen kurumun varlıklarını devralan kurumlar, bölünen kurumun bölünme tarihine kadar tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarından müteselsilen sorumlu olacaklarını ve diğer ödevlerini yerine getireceklerini, bölünen kurumun bölünme nedeniyle verilecek olan kurumlar vergisi beyannamesine ekleyecekleri bir taahhütname ile taahhüt ederler. Mahallin en büyük mal memuru, bu hususta bölünen kurum ile bu kurumun varlıklarını devralan kurumlardan teminat isteyebilir.
b-Kısmi Bölünme: Tam mükellef bir sermaye şirketinin veya sermaye şirketi niteliğindeki bir yabancı kurumun Türkiye’deki iş yeri veya daimî temsilcisinin bilânçosunda yer alan taşınmazlar ile en az iki tam yıl süreyle elde tutulan iştirak hisseleri ya da sahip oldukları üretim veya hizmet işletmelerinin bir veya birkaçını kayıtlı değerleri üzerinden aynî sermaye olarak mevcut veya yeni kurulacak tam mükellef bir sermaye şirketine devretmesi kısmî bölünme hükmündedir. Ancak, üretim veya hizmet işletmelerinin devrinde, işletme bütünlüğü korunacak şekilde faaliyetin devamı için gerekli aktif ve pasif kalemlerin tümünün devredilmesi zorunludur. Kısmî bölünmede devredilen varlıklara karşılık edinilen devralan şirket hisseleri, devreden şirkette kalabileceği gibi doğrudan bu şirketin ortaklarına da verilebilir.
Kısmi Bölünmede Vergilendirme:Kısmi bölünme işlemlerden doğan kârlar hesaplanmaz ve vergilendirilmez. Kısmî bölünme işlemlerinde, bölünen kurumun bölünme tarihine kadar tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarından bölünen kurumun varlıklarını devralan kurumlar, devraldıkları varlıkların emsal bedeli ile sınırlı olarak müteselsilen sorumlu olurlar.
Soru 13. GVK VE KVK’YA GÖRE TARHİYATIN MUHATABI HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 13. GVK’ya Göre: Gelir Vergisi bu vergiyle mükellef olan gerçek kişiler adına tarh edilir. Ancak:1- Küçüklerle kısıtlılarda, bunların nam ve hesabına kanuni temsilcileri; 2- Verginin tevkif suretiyle alınması halinde, mükellef hesabına tevkifat yapmaya mecbur olanlar; 3- Dar mükellefiyette, mükellefin Türkiye’ de daimi temsilcisi mevcutsa mükellef hesabına daimi temsilci daimi temsilci mevcut değilse, kazanç ve iratları yabancı kişiye sağlıyanlar; Tarhiyatta muhatap tutulurlar.
KVK’ya Göre: Kurumlar vergisi, bu Kanuna göre mükellef olanların tüzel kişiliği adına; iktisadî kamu kuruluşları ile derneklere ve vakıflara ait iktisadî işletmelerden tüzel kişiliği haiz olmayanlar için bağlı oldukları kamu tüzel kişileri ya da dernek veya vakıf adına; fonlarda fonun kurucusu adına; iş ortaklıklarında ise verginin ödenmesinden müteselsilen sorumlu olmak üzere yönetici ortak veya ortaklardan herhangi birisi adına tarh olunur.
Soru 14. KDV DE ÖZEL MATRAH ŞEKİLLERİNİ YAZINIZ.
Cevap 14. Özel matrah şekilleri şunlardır: 1) Spor – Toto oyununda ve Milli Piyango dahil her türlü piyangoda, oyuna ve piyangoya katılma bedeli, 2) At yarışları ve diğer müşterek bahis ve talih oyunlarında bu yarış ve oyunlara katılma karşılığında alınan bedel ile bunların icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel, 3) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar ve yarışlar ve yarışmalar tertiplenmesi ve gösterilmesinde bunların icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel ile bu mahallerde yapılan teslim ve hizmetlerin bedeli, 4) Gümrük depolarında ve müzayede mahallerinde yapılan satışlarda kesin satış bedeli ile Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara tesliminde, senedin en son işlem gördüğü borsada oluşan değeri. 5) Altından mamül veya altın ihtiva eden ziynet eşyaları ile sikke altınların teslim ve ithalinde matrah, külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan miktardır. 6)Maliye ve Gümrük Bakanlığı işin mahiyetini göz önünde tutarak özel matrah şekilleri tespit etmeye yetkilidir.
Soru 15. KDV YE GÖRE TESLİM VE TESLİM SAYILAN HALLERİ SAYINIZ.
Cevap 15. Teslim:1. Teslim, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesidir. Bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdii teslim hükmündedir. Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin başlatılması veya nakliyeci veya sürücüye tevdi edilmesi de mal teslimidir. 2. Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının iki veya daha fazla kimse tarafından zincirleme akit yapılmak suretiyle, malın bu arada el değiştirmeden doğrudan sonuncu kişiye devredilmesi halinde, aradaki safhaların her biri ayrı bir teslimdir. 3. Su, elektrik, gaz, ısıtma, soğutma ve benzeri şekillerdeki dağıtımlar da mal teslimidir. 4. Kap ve ambalajlar ile döküntü ve tali maddelerin geri verilmesinin mutat olduğu hallerde teslim bunlar dışında kalan maddeler itibariyle yapılmış sayılır. Bunların yerine aynı cins ve mahiyette kap ve ambalajlar ile döküntü tali maddelerin geri verilmesinde de aynı hüküm uygulanır. 5. Trampa iki ayrı teslim hükmündedir.
Teslim Sayılan Haller:1) Vergiye tabi malların her ne suretle olursa olsun, vergiye tabi işlemler dışındaki amaçlarla işletmeden çekilmesi, vergiye tabi malların işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi, 2) Vergiye tabi malların, üretilip teslimi vergiden istisna edilmiş olan mallar için her ne suretle olursa olsun kullanılması veya sarfı, 3) Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyetliğin devri,
Soru 16. KDV YE GÖRE HİZMET VE HİZMET SAYILAN HALLERİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 16. Hizmet:1. Hizmet, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemlerdir. Bu işlemler; bir şeyi yapmak ve işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi, şekillerde gerçekleşebilir. 2. Bir hizmetin karşılığının bir mal teslimi veya diğer bir hizmet olması halinde bunların her biri ayrı işlem olup, hizmet veya teslim hükümlerine göre ayrı ayrı vergilendirilirler.
Hizmet Sayılan Haller: Vergiye tabi bir hizmetten, işletme sahibinin, işletme personelinin veya diğer şahısların karşılıksız yararlandırılması hizmet sayılır.
Soru 17. KDV YE GÖRE MÜKELLEF VE SORUMLU HÜKÜMLERİNİZ YAZINIZ.
Cevap 17. Mükellefi: 1) Mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde bu işleri yapanlar, 2) İthalatta mal ve hizmet ithal edenler, 3) Transit taşımalarda gümrük veya geçiş işlemine muhatap olanlar, 4) PTT İşletme Genel Müdürlüğü ve radyo ve televizyon kurumları, 5) Her türlü şans ve talih oyunlarını tertip edenler, 6) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar, yarışları ve yarışmaları tertipleyenler veya gösterenler. 7)Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakları kiraya verenler. (Gayrimenkuller,voli-dalyan mahalleri,gayrimenkullerin mütemim cüz ve teferruatları,gayri menkul olarak tescil edilen haklar,ruhsat ve ihtira beraatları,telif hakları,gemi ve gemi payları,motorlu nakil ve cer vasıtaları) 8) İsteğe bağlı mükellefiyette talepte bulunanlardır.
Vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya katma değer vergisini fatura veya benzeri vesikalarda göstermeye hakkı bulunmadığı halde; düzenlediği bu tür vesikalarda katma değer vergisi gösterenler, bu vergiyi ödemekle mükelleftirler. Bu husus kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarından daha yüksek bir meblağı gösteren mükellefler için de geçerlidir. Bu gibi sebeplerle fazla ödenen vergiler, Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre ilgililere iade edilir.
Vergi Sorumlusu:1. Mükellefin Türkiye içinde ikametgahının, işyerinin, kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir. 2. Fiili ya da kaydi envanter sırasında belgesiz mal bulundurulduğu veya belgesiz hizmet satın alındığının tespiti halinde, bu alışlar nedeniyle ziyaa uğratılan katma değer vergisi, belgesiz mal bulunduran veya hizmet satın alan mükelleften aranır.
Belgesiz mal bulundurdukları veya hizmet satın aldıkları tespit edilen mükelleflere, bu mal ve hizmetlere ait alış belgelerinin ibrazı için tespit tarihinden itibaren 10 günlük bir süre verilir. Bu süre içinde alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde, belgesi ibraz edilemeyen mal ve hizmetlerin tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisi, alışlarını belgeleyemeyen mükellef adına re’sen tarh edilir. Bu tarhiyata vergi ziyaı cezası uygulanır. Ancak belgesiz alınan mal ve hizmetleri satanlara, bu satışlarla ilgili olarak, vergi inceleme raporuna dayanılarak katma değer vergisi tarhiyatı yapıldığı takdirde, ziyaa uğratılan vergi ve buna ilişkin ceza ayrıca alıcılardan aranmaz.
Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimine ait katma değer vergisinin ödenmesinden lisanslı depo işleticileri sorumludur.
Soru 18. KDV YE GÖRE VERGİYİ DOĞURAN OLAYIN MEYDANA GELMESİ HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ.
Cevap 18. Vergiyi Doğuran Olay Aşağıda Belirtilen Hallerde Meydana Gelir: 1) Mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması, 2) Malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi, 3) Kısım kısım mal teslimi veya hizmet yapılması mutad olan veya bu hususlarda mutabık kalınan hallerde, her bir kısmın teslimi veya bir kısım hizmetin yapılması, 4) Komisyoncular vasıtasıyla veya konsinyasyon suretiyle yapılan satışlarda, malların alıcıya teslimi, 5) Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesine başlanması veya nakliyeci veya sürücüye tevdii, 6) Su, elektrik, gaz, ısıtma, soğutma ve benzeri enerji dağıtım veya kullanımlarında bunların bedellerinin tahakkuk ettirilmesi, 7) İthalatta, Gümrük Kanununa göre gümrük vergisi ödeme mükellefiyetinin başlaması, gümrük vergisine tabi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin tescili 8) İkametgahı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayanlar tarafından yabancı ülkeler ile Türkiye arasında yapılan taşımacılık ile transit taşımacılıkta gümrük bölgesine girilmesi veya gümrük bölgesinden çıkılması, 9) Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin temsil ettiği ürünlerin depodan çekilmesi. Anında meydana gelir.
Soru 19. KDV YE GÖRE İSTİSNADAN VAZGEÇME HÜKMÜNÜ YAZINIZ.
Cevap 19. Vergiden istisna edilmiş işlemleri yapanlar, ilgili vergi dairesine yazılı başvuruda bulunarak, belirtecekleri işlem türleri için vergiye tâbi tutulmalarını talep edebilirler. Bu talebin dilekçede belirtilen ve dilekçe tarihinden sonra ifa edilen işlemlerin tamamını kapsaması şarttır. Şu kadar ki, mükellefiyetin devam etmekte olan işlemlere şümulü yoktur.İstisnadan vazgeçeceklerin talepleri üzerine, vergi dairesince, vergi mükellefiyetleri talep tarihinden itibaren tesis olunur. Bu şekilde mükellef olanlar üç yıl geçmedikçe mükellefiyetten çıkamazlar. Mükellefler üç yıllık sürenin bitiminden önce mükellefiyetten çıkma talebinde bulunmadıkları takdirde mükellefiyet yeniden üç yıl süre ile uzatılmış sayılır.
Soru 20. KDV YE GÖRE TESLİM VE HİZMET İŞLEMLERİNDE MATRAH HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ.
Cevap 20. 1. Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedeldir. 2. Bedel deyimi, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade eder. 3. Belli bir tarifeye göre fiyatı tespit edilen işler ile bedelin biletle tahsil edildiği hallerde tarife ve bilet bedeli Katma Değer Vergisi dahil edilerek tespit olunur ve vergi müşteriye ayrıca intikal ettirilmez.
Soru 21. KDV YE GÖRE İTHALATTA MATRAH HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ.
Cevap 21. İthalatta,verginin matrahı aşağıda gösterilen unsurların toplamıdır: a) İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri, b) İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar, c) Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler.
Soru 22. GVK YA GÖRE AŞAĞIDA Kİ MUAFLIK VE İSTİSNALARI AÇIKLAYINIZ.
Diplomat Muaflığı: Yabancı devletlerin Türkiye’de bulunan elçi, maslahatgüzar ve konsolosları (Fahri konsoloslar hariç) ile elçilik ve konsolosluklara mensup olan ve o memleketin uyrukluğunda bulunan memurları, Türkiye’de resmi bir göreve memur edilenler bu sıfatlarından dolayı ve karşılıklı olmak şartıyla Gelir Vergisi’nden muaftırlar.
Ücret İstisnası: Yabancı elçilik ve konsoloslukların Gelir Vergisi Kanununda “diplomat muaflığı” kısmına girmeyen memur ve hizmetlerinin yalnız bu işlerinden dolayı aldıkları ücretler karşılıklı olmak şartıyla Gelir Vergisi’nden istisna edilir.
Eğitim ve Öğretim İşletmelerinde İstisna: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, özel eğitim ve orta öğretim özel okullarının işletilmesinden elde edilen kazançlar, ilgili Bakanlığın görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde beş vergilendirme dönemi gelir vergisinden müstesnadır. İstisna, okulların faaliyete geçtiği vergilendirme döneminden itibaren başlar
PTT Acenteleri Kazanç İstisnası: PTT acenteliği faaliyetinden elde edilen kazançlar, gelir vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın, Gelir Vergisi Kanunu 94 üncü maddesi gereği tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.
Soru 23. KDV DE EMSAL BEDEL VE EMSAL ÜCRET HÜKÜMLERİNİZ YAZINIZ.
Cevap 23. 1. Bedeli bulunmayan veya bilinmeyen işlemler ile bedelin mal, menfaat, hizmet gibi paradan başka değerler olması halinde matrah işlemin mahiyetine göre emsal bedeli veya emsal ücretidir. 2. Bedelin emsal bedeline veya emsal ücretine göre açık bir şekilde düşük olduğu ve bu düşüklüğün mükellefçe haklı bir sebeple açıklanamadığı hallerde de, matrah olarak emsal bedeli veya emsal ücreti esas alınır. 3. Emsal bedeli ve emsal ücreti Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tespit olunur. 4. Katma değer vergisi uygulaması bakımından emsal bedelin tayininde genel idare giderleri ve genel giderlerden mamule düşen hissenin bedele katılması mecburidir. 5. Serbest meslek faaliyetleri için ilgili meslek teşekküllerince tespit edilmiş bir tarife varsa, hizmetin bedeli, bu tarifede gösterilen ücretten düşük olamaz.
Soru 24. KDV DE İNDİRİLMEYECEK KATMA DEĞER VERGİSİNİ SAYINIZ.
Cevap 24. 1) Vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisi, 2) Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere işletmelere ait binek otomobillerinin alış vesikalarında gösterilen katma değer vergisi, 3) Deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlığının yangın sebebiyle mücbir sebep ilân ettiği yerlerdeki yangın sonucu zayi olanlar hariç olmak üzere, zayi olan mallara ait katma değer vergisi, 4) Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen katma değer vergisi.
Soru 25. KDV DE TAM İSTİSNA VE KISMİ İSTİSNA HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 25. Tam İstisna:KDV Kanunu uyarınca vergiden istisna edilmiş bulunan işlemlerle ilgili fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen Katma Değer Vergisi, mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanacak Katma Değer Vergisinden indirilir. Vergiye tabi işlemlerin mevcut olmaması veya hesaplanan verginin indirilecek vergiden az olması hallerinde indirilemeyen Katma Değer Vergisi, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca, tespit edilecek esaslara göre bu işlemleri yapanlara iade olunur. Maliye Bakanlığı katma değer vergisi iadesini, hak sahiplerinin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile genel ve katma bütçeli daireler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51’i veya daha fazlası kamuya ait olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına mahsup suretiyle sınırlayabilir.
Kısmi İstisna:Bu Kanuna göre indirim hakkı tanınan işlemlerle indirim hakkı tanınmayan işlemlerin bu arada yapılması halinde, fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen Katma Değer Vergisinin ancak indirim hakkı tanınan işlemlere isabet eden kısmı indirim konusu yapılır.
Soru 26. GVK YA GÖRE GELİRİN TANIMINI YAPINIZ UNUSURLARINI SAYINIZ
Cevap 26. Gelir;Gerçek bir kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır
Ticarî kazançlar —————————-TAHAKKUK ESASI
Ziraî kazançlar——————————TAHAKKUK ESASI
Ücretler————————————-EKONOMİK VE HUKUKİ TASARRUF HAKKI
Serbest meslek kazançları—————-TAHSİL ESASI
Gayrimenkul sermaye iratları————TAHSİL ESASI
Menkul sermaye iratları——————TAHSİL ESASI
Diğer kazanç ve iratlar——————–TAHSİL ESASI
Soru 27. GVK YA GÖRE SERBEST MESLEK KAZANÇ İSTİSNASINI AÇIKLAYINIZ
Cevap 27. Müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video bandı, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır. Serbest meslek kazançları istisnasının, Gelir Vergisi Kanunu 94 üncü maddesi gereği tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.
Soru 28. GVK YA GÖRE GAYRİ MENKUL VE HAKLARDA İSTİSNA HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 28. Binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen hasılatın 2012 için 3.000.00TL si (2011 için 2.800TL) gelir vergisinden müstesnadır İstisna haddi üzerinde hasılat elde edilip beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi halinde, bu istisnadan yararlanılamaz.Ortak mülkiyet olması durumunda her ortak ayrı ayrı istisna haddinden faydalanabilirTicari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar ile gelirleri bunlar tarafından bildirilecek olanlar bu istisnadan faydalanamazlar.
Soru 29. GVK YA GÖRE MENKUL SERMAYE İRADI İSTİSNASINI AÇIKLAYINIZ
Cevap 29. 1-Bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat, malûliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin % 25’i, Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan diğer sigorta şirketlerinden on yıl süreyle prim ödeyenler ile vefat, malûliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin % 10’u ve tek primli yıllık gelir sigortalarından yapılan ödemelerin tamamı gelir vergisinden müstesnadır. İstisna edilen tutar üzerinden 94 üncü maddesine göre tevkifat yapılmaz.
Tam mükellef kurumlardan elde edilen, 75 inci maddenin ikinci fıkrasında yazılı 1. Hisse Senetleri, 2. İştirak Senetleri ve 3. Kurumların idare meclisleri başkanı ve üyelerine verilen kâr paylarının yarısı gelir vergisinden müstesnadır. İstisna edilen tutar üzerinden 94 üncü madde uyarınca %10 tevkifat yapılır ve tevkif edilen verginin tamamı, kâr payının yıllık beyanname ile beyan edilmesi durumunda yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Soru 30. GVK YA GÖRE ESNAFI TANIMLAYINIZ.VERGİDEN MUAF OLAN ESNAFI BELİRTİNİZ.
Cevap 30. Bir işyeri açmaksızın, nakdi sermayesinden çok bedeni gücü ile çalışan ve ancak geçimini sağlayacak kadar kazanç elde eden sanat ve ticaret erbabı esnaf olarak nitelendirilmekte ve elde ettikleri gelirleri vergilendirilmemektedir.
Vergiden Muaf Olan Esnaflar: 1.Motorlu nakil vasıtaları kullanmamak şartı ile gezici olarak veya bir iş yeri açmaksızın perakende ticaret ile iştigal edenler 2.Bir iş yeri açmaksızın gezici olarak ve doğrudan doğruya müstehlike iş yapan hallaç, kalaycı, lehimci, musluk tamircisi, çilingir, ayakkabı tamircisi, kundura boyacısı, berber, nalbant, fotoğrafçı, odun ve kömür kırıcısı, çamaşır yıkayıcısı ve hamallar gibi küçük sanat erbabı; 3.Köylerde gezici olarak her türlü sanat işleri ile uğraşanlar ile aynı yerlerde aynı işleri bir iş yeri açmak suretiyle yapanlar (basit usule tabi mükellef gibi bilfiil iş başında olmaları gerekir) 4.Nehir, göl ve denizlerde ve su geçitlerinde toplamı 50 rüsum tonilatoya (50 rüsum tonilato dahil) kadar makinesiz veya motorsuz nakil vasıtaları işletenler; hayvanla veya bir adet hayvan arabası ile nakliyecilik yapanlar 5.Ziraat işlerinde kullandıkları hayvan, hayvan arabası, motor, traktör gibi vasıtalar veya sandallarla nakliyeciliği mutat hale getirmeksizin ara sıra ücret karşılığında eşya ve insan taşıyan çiftçiler; 6.Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, kırpıntı deriden üretilen mamuller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın satanlar. 7.Ticari işletmelere ait atıkları mutat olarak veya belli aralıklarla satın alanlar hariç olmak üzere, bir işyeri açmaksızın kendi nam ve hesabına münhasıran kapı kapı dolaşmak suretiyle her türlü hurda maddeyi toplayarak veya satın alarak bu malların ticaretini yapanlara veya tekrar işleyenlere satanlar;
Soru 31. KDV YE GÖRE VERGİNİN KONUSUNU TEŞKİL EDEN İŞLEMLERİ SAYINIZ
Cevap 31. 1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler, 2. Her türlü mal ve hizmet ithalatı 3. Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler: a) Posta, telefon, telgraf, teleks ve bunlara benzer hizmetler ile radyo ve televizyon hizmetler b) Her türlü şans ve talih oyunlarının tertiplenmesi ve oynanması, c) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar, yarışlar ve yarışmalar tertiplenmesi, gösterilmesi,(Amatör sanatçı ve sporlar bu kapsamda değil) d) Müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışlar ile Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimi, e) Boru hattı ile ham petrol, gaz ve bunların ürünlerinin taşınmaları, f) Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,(Gayrimenkuller,voli-dalyan mahalleri,gayrimenkullerin mütemmim cüz ve teferruatları,gayri menkul olarak tescil edilen haklar,ruhsat ve ihtira beraatları,telif hakları,gemi ve gemi payları,motorlu nakil ve cer vasıtaları) g) Genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri, h) Rekabet eşitsizliğini gidermek maksadıyla isteğe bağlı mükellefiyetler suretiyle vergilendirilecek teslim ve hizmetler.
Soru 32. VUK NA GÖRE İKMALEN VERGİ TARHINI AÇIKLAYINIZ
Cevap 32. İkmalen vergi tarhı, her ne şekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiye müteallik olarak meydana çıkan ve defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak miktarı tespit olunan bir matrah veya matrah farkı üzerinden alınacak verginin tarh edilmesidir.
Soru 33. GVK YA GÖRE TİCARİ KAZANÇ SAYILAN HALLERİ SAYINIZ
Cevap 33. 1. Maden, taş ve kireç ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri ile tuğla ve kiremit harmanlarının işletilmesi
Özel okul ve hastanelerle benzeri yerlerin işletilmesi
Gayrimenkullerin alım, satım ve inşa işleriyle devamlı olarak uğraşılması
Kendi nam ve hesaplarına menkul kıymet alım-satımı ile devamlı olarak uğraşılması
Satın alınan veya trampa suretiyle iktisap olunan arazinin iktisap tarihinden itibaren 5 yıl içinde parsellenerek bu müddet içinde veya daha sonraki yıllarda kısmen veya tamamen satılması
Not:Kollektif ortaklıklarda ortakların, adi veya eshamlı komandit ortaklıklarda komandite ortakların ortaklık karından aldıkları paylar şahsi ticari kazanç hükmündedir.
Soru 34. GVK YA GÖRE TİCARİ KAZANCIN TESPİT HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 34. 1.Gerçek Usulde Tespit:
1.a.Bilanço Esası: Teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müspet farktır. Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce: 1. İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir; 2. İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur. Not:Birinci sınıf tüccarlar bilanço usulünde defter tutmak zorundadırlar. Diğer tacirler dilerlerse bilanço esasına geçebilirler.
1.b.İşletme Hesabı Esası: Bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler arasındaki müspet farktır. Emtia alım ve satımı ile uğraşanlarda ticari kazancın bulunması için hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri hasılata, dönem başındaki emtia mevcudunun değeri ise giderlere ilave olunur. Not: İkinci sınıf tüccarlar işletme hesabı defteri tutmak zorundadırlar. (Dilerlerse bilanço esasına göre defter tutabilirler.
2.Basit Usulde Tespiti: Bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır.
Bu usulde vergilendirilenler, kazancın tespiti ve Vergi Usul Kanunu’nun defter tutma hükümleri hariç, bildirme, vesikalar, muhafaza, ibraz, diğer ödevler ve ceza hükümleri ile bu Kanun ve diğer kanunlarda yer alan ikinci sınıf tüccarlar hakkındaki hükümlere tabidirler.
Basit usule tabi ticaret erbabından, sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği veya kullandığı tespit edilenler, bu hususun kendilerine tebliğ edildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren ikinci sınıf tüccarlara ilişkin hükümlere tabi olurlar.
Basit usule tabi olmanın şartlarından herhangi birini takvim yılı içinde kaybedenler, ertesi takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirilirler. Basit usulün şartlarına haiz olanlardan, bu usulden yararlanmak istemediklerini yazı ile bildirenler, bu talepleri doğrultusunda takip eden ay başından veya izleyen takvim yılı başından, yeni işe başlayanlar ise işe başlama tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilirler.
Soru 35. GVK YA GÖRE TİCARİ KAZANCIN TESPİTİNDE İNDİRİLEBİLECEK GİDERLERİ SAYINIZ
Cevap 35. 1. Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler; (yurtdışı faaliyetlerden elde edilen döviz cinsinden hasılatın en fazla binde beşi götürü gider olarak indirilebilir.)
Hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatında iaşe ve ibate giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı, giyim giderleri(demirbaş niteliğinde)
İşle ilgili olmak şartıyla, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar
İşle ilgili ve yapılan işin ehemmiyeti ve genişliği ile mütenasip seyahat ve ikamet giderleri 5. Kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri 6. İşletme ile ilgili olmak şartıyla; bina, arazi, gider, istihlak, damga, belediye vergileri, harçlar ve kaydiyeler gibi ayni vergi, resim ve harçlar; 7. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar 8. İşverenlerce, Sendikalar Kanunu hükümlerine göre sendikalara ödenen aidatlar ( bir aylık tutarı, çıplak ücretin bir günlük toplamını aşamaz). 9. İşverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları. 10. Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedeli.
Soru 36. VUK NA GÖRE MÜKELLEF VE VERGİ SORUMLUSU HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 36. Mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden (düşen) gerçek veya tüzelkişidir.
Vergi sorumlusu, verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişidir.
Vergi kanunlarıyla kabul edilen haller müstesna olmak üzere, mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna müteallik (ilişkin) özel mukaveleler (anlaşmalar) vergi dairelerini bağlamaz.
Bu kanunda geçen “mükellef” tabiri vergi sorumluları için de geçerlidir.
Soru 37. GVK YA GÖRE ÜCRETİ TANIMLAYINIZ,ÜCRET SAYILAN ÖDEMELERİ YAZINIZ
Cevap 37. Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
Ücret Sayılan Ödemeler: 1) SGK tarafından ödenenler hariç olmak üzere emeklilik, maluliyet, dul ve yetim aylıkları.2) Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer menfaatler. 3) Türkiye Büyük Millet Meclisi, İl genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile özel kanunlarına veya idari kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların üyelerine ve yukarıda sayılanlara benzeyen diğer kimselere bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler. 4) Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler. 5)Bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler. 6)Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve buna benzer menfaatler. Soru 38. GVK YA GÖRE SERBEST MESLEK KAZANCININ TARİFİNİ YAPINIZ VE SERBEST MESLEK KAZANCININ TESPİTİ VE MENFAATİN ELDE EDİLMİŞ SAYILACAĞI HALLERİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 38. Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.Sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.Tahkim işleri dolayısıyla hakemlerin aldıkları ücretler ile kollektif, adi komandit ve adi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan kazançlar da, serbest meslek kazancıdır.
Tespit Şekli:Serbest meslek kazancı bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır. Müşteri veya müvekkilinden, serbest meslek faaliyeti ile ilgili olmak üzere para ve ayın şeklinde alınan gider karşılıkları kazanca ilave edilir. (vergi,resim,harç,şahitlik,bilirkişilik,ekspertiz adları ile alınan paralar kazanca eklenmez)
Serbest Meslek Kazancında Menfaatin Elde Edilmiş Sayılacağı Haller:
1-Haberdar olmaları şartıyla, namlarına kamu müessesesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para yatırılması 2-Serbest meslek kazancı olarak doğan alacağın başka bir şahsa temliki 3-müşterisine olan borcu ile takası; tahsil hükmündedir.
Soru 39. GVK YA GÖRE SERBEST MESLEK ERBABI SAYILANLARI YAZINIZ
Cevap 39. 1-Gümrük komisyoncuları, bilumum borsa ajan ve acentaları, noterler, noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar 2-Bizzat serbest meslek erbabı tarifine girmemekle beraber serbest meslek erbabını bir araya getirerek teşkilat kurmak veya bunlara sermaye temin etmek suretiyle veya sair suretlerle serbest meslek kazancından hisse alanlar 3-Serbest meslek faaliyetinde bulunan kollektif ve adi şirketlerde ortaklar, adi komandit şirketlerde komanditeler 4-Dava vekilleri, müşavirler, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticarî ve meslekî işlerini takip edenler ve konser veren müzik sanatçıları 5-V.U.K.nun 155.md. göre işe başlamanın belirtilerinden en az ikisini taşıyan ebe, sünnetçi, sağlık memuru, arzuhalci, rehber gibi mesleki faaliyette bulunanlar
Soru 40. GVK YA GÖRE GAYRİ MENKUL SERMAYE İRADI SAYILAN HALLERİ YAZINIZ:
Cevap 40. Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları(elinde bulunduran), zilyedleri(el altında tutan), irtifak(dayanma) ve intifa(yararlanma) hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır;
1-Arazi, bina ,maden suları, memba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı 2-Voli mahalleri ve dalyanlar 3-Gayrimenkullerin, ayrı olarak kiraya verilen mütemmim cüzileri (bir bina için asansör veya sığınak gibi) ve teferruatı ile bilumum tesisatı demirbaş eşyası ve döşemeleri 4-Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar 5-Arama ,işletmeve imtiyaz hakları ve ruhsatları,ihtira beratı 6-Telif hakları (bu hakların, müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır); 7-Gemi ve gemi payları ile bilumum motorlu tahmil ve tahliye vasıtaları; 8-Motorlu nakli ve cer vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların eklentileri
Soru 41. VUK NA GÖRE TEVSİKİ ZORUNLU OLMAYAN KAYITLARI YAZINIZ
Cevap 41. 1. Örf ve teamüle göre bir vesikaya istinat ettirilmesi mutat olmayan müteferrik giderler;
Soru 42. GVK YA GÖRE EMSAL KİRA BEDELİ HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ
Cevap 42. Kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedelinden düşük olamaz. Bedelsiz olarak başkalarının intifaına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedeli, bu mal ve hakların kirası sayılır. Amaç, muvazalı işlemlerin önüne geçerek vergilendirmede emsal değer üzerinden vergi hesaplanmasıdır.
Emsal Kira Bedeli Uygulanmayacak Haller: 1-Mal ve hakların kiralanması 2-Bu mal ve hakların bedelsiz olarak başkalarının kullanımına bırakılması
Emsal Kira Bedelinin Tespiti: 1-Bina ve arazide emsal kira bedeli, yetkili özel mercilerce veya mahkemelerce takdir veya tespit edilmiş kirası, bu suretle takdir veya tespit edilmiş kira mevcut değilse Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen vergi değerinin % 5’idir.
2-Diğer mal ve haklarda emsal kira bedeli, bu mal ve haklarının maliyet bedelinin, bu bedel bilinmiyorsa, Vergi Usul Kanunu’nun servetlerin değerlendirilmesi hakkındaki hükümlerine göre belli edilen değerlerinin % 10’udur.
Emsal Kira Bedeli Uygulanmayacak Haller: 1-Boş kalan gayrimenkullerin muhafazaları maksadıyla bedelsiz olarak başkalarının ikametine bırakılması 2-Binaların mal sahiplerinin usul, füru veya kardeşlerinin ikametine tahsis edilmesi(Her birine birden fazla konut tahsisi var ise bu konutlardan yalnız biri için emsal kira hesaplanmaz) 3-Mal sahibi ile birlikte akrabaların da aynı evde veya dairede ikamet etmesi. 4-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan kiralamalarda
Soru 43. GVK YA GÖRE DEĞER ARTIŞ KAZANCI SAYILAN KAZANÇLARI SAYINIZ
Cevap 43. 1. İvazsız olarak iktisap edilenler ile tam mükellef kurumlara ait olan ve iki yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetleri hariç, menkul kıymetlerin veya diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar.
70 inci maddenin ilgili bendinde yazılı hakların (ihtira beratları hariç) elden çıkarılmasından doğan kazançlar. 3. Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ve bunların kanunî mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançlar.
İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 inci maddenin ilgili bentlerinde yazılı mal
Soru 44. GVK YA GÖRE ARIZİ KAZANÇ SAYILAN HALLERİ SAYINIZ
Cevap 44. 1. Arızî olarak ticarî muamelelerin icrasından veya bu nitelikteki muamelelere tavassuttan (aracılık etmekten) elde edilen kazançlar.
Ticarî veya ziraî bir işletmenin faaliyeti ile serbest meslek faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi, henüz başlamamış olan böyle bir faaliyete hiç girişilmemesi, ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen hâsılat 3. Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar ile peştamallıklar 4. Arızî olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen hâsılat. 5. Gerçek usulde vergiye tâbi mükelleflerin terk ettikleri işleri ile ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançlar 6. Dar mükellefiyete tâbi olanların Türkiye ile yabancı memleketler arasında ulaştırma işlemlerini arızî olarak yapmalarından elde ettikleri kazançlar.
Soru 45. GVK YA GÖRE TOPLAMA YAPILMAYAN HALLERİ AÇIKLAYINIZ
Cevap 45. a) Gerçek usulde vergilendirilmeyen ziraî kazançlar, menkul sermaye iratlarından tüzel kişiliği bulunan emekli sandıkları,yardım sandıkları, emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından on yıl süreyle pirim ödeyenlere ve zorunlu olarak ayrılanlara yapılan ödemeler , kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısmı, b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplamı, 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil)
c) Vergiye tâbi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması koşuluyla, Türkiye’de tevkifata tâbi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları,
d) Bir takvim yılı içinde elde edilen ve 2011 yılı için 1.170 TL aşmayan, tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratları.
Soru 46. VUK NA GÖRE DEĞERLEMEYİ TANIMLAYINIZ,DEĞERLEME ÖLÇÜLERİNİ SAYINIZ
Cevap 46. Değerleme, vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tespitidir.
Değerleme Ölçüleri: 1. Maliyet bedeli 2. Borsa rayici 3. Tasarruf değeri 4. Mukayyet değer 5. İtibari değer 6. Vergi değeri 7. Rayiç bedel 8. Emsal bedeli ve ücreti.
Soru 47. VUK NA GÖRE VERGİ MAHREMİYETİ HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ Cevap 47. Aşağıda yazılı kimseler görevleri dolayısıyla, mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına, işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine müteallik (meslekleri ile alakalı) olmak üzere öğrendikleri sırları veya gizli kalması lazım gelen diğer hususları ifşa edemezler (açıklayamazlar) ve kendilerinin veya üçüncü şahısların nef’ine (yararına) kullanamazlar;
Vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurlar;
Vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay’da görevli olanlar;
Vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara iştirak edenler (katılanlar);
Vergi işlerinde kullanılan bilirkişiler.
Bu yasak, yukarıda yazılı kimseler, bu görevlerinden ayrılsalar dahi devam eder.
Soru 48. GVK YA GÖRE BİRDEN FAZLA TAKVİM YILINA SİRAYET EDEN İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 48. 1-Kar/Zarar Tespiti: Kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.
2-İşin Bitimi: İnşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarih; diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih bitim tarihi olarak kabul edilir.Bitim tarihinden sonra bu işlerle ilgili olarak yapılan giderler ve her ne nam ile olursa olsun elde edilen hasılat, bu giderlerin yapıldığı veya hasılatın elde edildiği yılın kâr veya zararının tespitinde dikkate alınır.
3-Müşterek Gider ve Amortisman Dağıtımı: a-Yıl içinde birden fazla inşaat ve onarma işinin birlikte yapılması halinde, her yıla ait müşterek genel giderler bu işlere ait harcamaların enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmuş tutarlarının birbirine olan nispeti dahilinde;
b-Yıl içinde tek veya birden fazla inşaat ve onarma işinin bu madde şümulüne girmeyen işlerle birlikte yapılması halinde, her yıla ait müşterek genel giderler, bu işlere ait harcamalar ile diğer işlere ait satış ve hasılat tutarlarının birbirine olan nispeti dahilinde;
c-Birden fazla inşaat ve onarma işlerinde veya bu işlerle sair işlerde müştereken kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıtalarının amortismanları, bunların her işte kullanıldıkları gün sayısına göre.
Soru 49. VUK NA GÖRE KANUNİ TEMSİLCİNİN ÖDEVLERİ HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 49. Tüzelkişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, Vakıflar ve cemaatler gibi tüzelkişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevler kanuni temsilcileri, tüzelkişiliği olmayan teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirilir.
Yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacaklar, kanunî ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınır. Bu hüküm Türkiye’de bulunmayan mükelleflerin Türkiye’deki temsilcileri hakkında da uygulanır.
Tüzelkişilerin tasfiye haline girmiş veya tasfiye edilmiş olmaları, kanuni temsilcilerin tasfiyeye giriş tarihinden önceki zamanlara ait sorumluluklarını da kaldırmaz.
Soru 50. VUK NA GÖRE MÜCBİR SEBEPLERİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 50. Mücbir sebepler: 1.Vergi ödevlerinden herhangi birinin yerine getirilmesine engel olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk;
2.Vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olacak yangın, yer sarsıntısı ve su basması gibi afetler; 3.Kişinin iradesi dışında vukua gelen mecburi gaybubetler; 4.Sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısıyla defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması, gibi hallerdir.
Mücbir sebeplerden herhangi birinin bulunması halinde bu sebep ortadan kalkıncaya kadar süreler işlemez. Bu takdirde tarh zamanaşımı işlemeyen süreler kadar uzar.
Bu hükmün uygulanması için mücbir sebebin malum olması veya ilgililer tarafından ispat veya tevsik edilmesi lazımdır.
Maliye Bakanlığı, mücbir sebep sayılan haller nedeniyle; bölge, il, ilçe, mahal veya afete maruz kalanlar itibarıyla mücbir sebep hali ilân etmeye ve bu sürede vergi ödevlerinden yerine getirilemeyecek olanları tespit etmeye yetkilidir. Bu yetki vergi türleri ve işyerleri itibarıyla;
Yeni beyanname verme süreleri belirlenmesi ve
Beyanname verme zorunluluğunun kaldırılması şeklinde de kullanılabilir.
Soru 51. VUK NA GÖRE VAZGEÇİLEN ALACAKLARI AÇIKLAYINIZ
Cevap 51. Konkordato veya sulh yoluyla alınmasından vazgeçilen alacaklar, borçlunun defterlerinde özel bir karşılık hesabına alınır. Bu hesabın muhteviyatı alacaktan vazgeçildiği yılın sonundan başlayarak üç yıl içinde zararla itfa edilmediği takdirde kar hesabına naklolunur.
Soru 52. VUK NA GÖRE RE’SEN VERGİ TARHINI AÇIKLAYINIZ VE RE’SEN VERGİ TARHI NEDENLERİNİ SAYINIZ
Cevap 52. Re’sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanunî ölçülere dayanılarak tespitine imkân bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunmasıdır. İnceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkı re’sen takdir olunmuş sayılır.”
Vergi beyannamesi kanunî süresi geçtiği halde verilmemişse,
Vergi beyannamesi kanuni veya ek süreler içinde verilmekle beraber beyannamede vergi matrahına ilişkin bilgiler gösterilmemiş bulunursa,
Bu kanuna göre tutulması mecburi olan defterlerin hepsi veya bir kısmı tutulmamış veya tasdik ettirilmemiş olursa veya vergi incelenmesi yapmaya yetkili olanlara herhangi bir sebeple ibraz edilmezse,
Defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikalar, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısıyla ihticaca salih bulunmazsa,
Tutulması zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçek durumu yansıtmadığına dair delil bulunursa.
Bu Kanunun uyarınca yetki almış meslek mensuplarına imzalattırma mecburiyeti getirilen beyanname ve ekleri imzalattırılmazsa veya tasdik kapsamına alınan konularda yeminli malî müşavir tasdik raporu zamanında ibraz edilmezse,
Soru 53. VUK NA GÖRE TEBLİĞ HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 53. Tahakkuk fişinden gayri, vergilendirme ile ilgili olup, hüküm ifade eden bilumum vesikalar ve yazılar adresleri bilinen gerçek ve tüzelkişilere posta vasıtasıyla ilmühaberli taahhütlü olarak, adresleri bilinmeyenlere ilan yolu ile tebliğ edilir. şu kadar ki, ilgilinin kabul etmesi şartıyla, tebliğin daire veya komisyonda yapılması caizdir.
Tebliğ Yapılacak Kimseler: Tebliğ mükelleflere, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekillerine veya vergi cezası kesilenlere yapılır.
Tüzelkişilere Yapılacak Tebliğ: bunların başkan, müdür veya kanuni temsilcilerine, vakıflar ve cemaatler gibi tüzelkişiliği olmayan teşekküllerde bunları idare edenlere veya temsilcilerine yapılır. Tüzelkişilerin müteaddit müdür veya temsilcisi varsa tebliğin bunlardan birine yapılması kafidir.
Veli, Vasi ve Kayyımlara Tebliğ: Mükellef yerine geçen veli, vasi veya kayyım gibi vergi sorumlusu birden fazla olursa, tebliğ bunlardan yalnız birine yapılabilir.
Kendisine Tebligat Yapılacak Kimsenin Bulunmaması Halinde Tebliğ: ikametgah adresinde bulunanlardan veya işyerlerinde memur ya da müstahdemlerinden birine yapılır. (Muhatap yerine bu şekilde kendisine tebliğ yapılacak kimsenin görünüşüne nazaran 18 yaşından aşağı olmaması ve bariz bir surette ehliyetsiz bulunmaması gerekir).
şayet tebliğin mevzuu olan işe ayrı bir vasi veya kayyım bakmakta ise, tebliğ bunlara yapılır.
Tebliğ Yöntemleri:Dairede,Komisyonda Tebliğ,Vasıtalı Tebliğ, Yabancı Memlekette Bulunanlara Tebliğ,Kamu İdare ve Müesseslerine Tebliğ,İlan Yolu İle Tebliğ
Soru 54. VUK NUN DA DÜZELTME ZAMAN AŞIMINI YAZINIZ
Cevap 54. Kanunda yazılı 5 yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez. şu kadar ki, düzeltme zamanaşımı süresi:
a) Zamanaşımı süresinin son yılı içinde tarh ve tebliğ edilen vergilerde hatanın yapıldığı;
b) İlan yolu ile tebliğ edilip vergi mahkemesinde dava konusu yapılmaksızın tahakkuk eden vergilerde mükellefe ödeme emrinin tebliğ edildiği;
c) İhbarname ve ödeme emri ilan yoluyla tebliğ edilen vergilerde 6183 sayılı AATUHK’na göre hacizin yapıldığı;
Tarihten başlayarak bir yıldan aşağı olamaz.
Soru 55. VUK NUN DA TÜCCARLARDA İŞE BAŞLAMANIN BELİRTİLERİ VE SERBEST MESLEK ERBABINDA İŞE BAŞLAMANIN BELİRTİLERİ HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ.
Cevap 55. Tüccarlarda İşe Başlamanın Belirtileri: Bir iş yeri açmak
İş yeri açılmamış olsa bile ticaret siciline veya mesleki bir teşekküle kaydolunmak;
Kazançları basit usulde tespit edilen tüccarlar için işle bilfiil uğraşmaya başlamak.
Serbest Meslek Erbabında İşe Başlamanın Belirtileri: Muayenehane, yazıhane, atölye gibi özel iş yerleri açmak;
Çalışılan yere tabela, levha gibi mesleki faaliyette bulunulduğunu ifade eden alametleri (işaretleri) asmak;
Her ne şekilde olursa olsun devamlı olarak mesleki faaliyette bulunduğunu gösteren ilanlar yapmak;
Serbest olarak mesleki faaliyette bulunmak üzere mesleki teşekküllere (birliklere) kaydolunmak.
Soru 56. VUK NA GÖRE HERGİ HATASI HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 56. A- HESAP HATALARI: Hesap hataları şunlardır:
Matrah hataları: Vergilendirme ile ilgili beyanname, tahakkuk fişi, ihbarname, tekalif cetveli ve kararlarda matraha ait rakamların veya indirimlerin eksik veya fazla gösterilmiş veya hesaplanmış olmasıdır.
Vergi miktarında hatalar: Vergi nispet ve tarifelerinin yanlış uygulanması, mahsupların yapılmamış veya yanlış yapılmış olması birinci bentte yazılı vesikalarda verginin eksik veya fazla hesaplanmış veya gösterilmiş olmasıdır.
Verginin mükerrer olması: Aynı vergi kanununun uygulanmasında belli bir vergilendirme dönemi için aynı matrah üzerinden bir defadan fazla vergi istenmesi veya alınmasıdır.
B- VERGİLENDİRME HATALARI: Vergilendirme hataları şunlardır:
Mükellefin şahsında hata: Bir verginin asıl borçlusu yerine başka bir kişiden istenmesi veya alınmasıdır;
Mükellefiyette hata: Açık olarak vergiye tabi olmayan veya vergiden muaf bulunan kimselerden vergi istenmesi veya alınmasıdır;
Mevzuda hata: Açık olarak vergi mevzuuna girmeyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasıdır;
Vergilendirme veya muafiyet döneminde hata:Aranan verginin ilgili bulunduğu vergilendirme döneminin yanlış gösterilmiş veya süre itibariyle eksik veya fazla hesaplanmış olmasıdır.
Soru 57. VUK NA GÖRE DEFTER TUTMADA MAKSAT VE DEFTER TUTMAK ZORUNDA OLANLAR İLE DEFTER TUTMAK ZORUNDA OLMAYANLARI BELİRTİNİZ.
Cevap 57. Defter Tutmada Maksat: Mükellefin vergi ile ilgili servet, sermaye ve hesap durumunu tespit etmek;
Vergi ile ilgili faaliyet ve hesap neticelerini tespit etmek;
Vergi ile ilgili muameleleri belli etmek;
Mükellefin vergi karşısındaki durumunu hesap üzerinden kontrol etmek ve incelemek;
Mükellefin hesap ve kayıtlarının yardımıyla üçüncü şahısların vergi karşısındaki durumlarını kontrol etmek ve incelemek.
Defter Tutmak Zorunda Olanlar: Ticaret ve sanat erbabı;
İktisadi kamu müesseseleri;
Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler;
Serbest meslek erbabı;
Defter Tutmak Zorunda Olmayanlar: Gelir vergisinden muaf olan esnaf ve gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler;
Gelir Vergisi Kanununa göre kazançları basit usulde tespit edilenler.
Kurumlar vergisinden muaf olan:
a) İktisadi kamu müesseseleri;
b) Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler
Soru 58. VUK NA GÖRE EMSAL BEDEL VE EMSAL ÜCRET HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ
Cevap 58. Emsal bedeli, gerçek bedeli olmayan veya bilinmeyen veyahut doğru olarak tespit edilemeyen bir malın, değerleme gününde satılması halinde emsaline nazaran haiz olacağı değerdir.
Emsal Bedeli Tayin Sırası: Emsal bedeli sıra ile, aşağıdaki esaslara göre tayin olunur.
Birinci sıra: (Ortalama fiyat esası) : Aynı cins ve nevideki mallardan sıra ile değerlemenin yapılacağı ayda veya bir evvelki veya bir daha evvelki aylarda satış yapılmışsa, emsal bedeli bu satışların miktar ve tutarına göre mükellef tarafından çıkarılacak olan “Ortalama satış fiyatı” ile hesaplanır. Bu esasın uygulanması için, aylık satış miktarının, emsal bedeli tayin olunacak her bir malın miktarına nazaran % 25’ten az olmaması şarttır.
İkinci sıra: (Maliyet bedeli esası): Emsal bedeli belli edilecek malın, maliyet bedeli bilinir veya çıkarılması mümkün olursa, bu takdirde mükellef bu maliyet bedeline, toptan satışlar için % 5, perakende satışlar için % 10 ilave etmek suretiyle emsal bedelini bizzat belli eder.
Üçüncü sıra: (Takdir esası): Yukarıda yazılı esaslara göre belli edilemeyen emsal bedelleri ilgililerin müracaatı üzerine takdir komisyonunca takdir yolu ile belli edilir. Takdirler, maliyet bedeli ve piyasa kıymetleri araştırılmak ve kullanılmış eşya için ayrıca yıpranma dereceleri nazara alınmak suretiyle yapılır. Takdir edilen bedellere mükelleflerin vergi mahkemesinde dava açma hakkı mahfuzdur. Ancak, dava açılması verginin tahakkuk ve tahsilini durdurmaz.
Soru 59. VUK NA GÖRE TASTİKE TABİ DEFTERLER VE DEFTERLERİN TASTİK ZAMANI HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ.
Cevap 59. Tasdike Tabi Defterler: Yevmiye ve envanter defterleri;
İmalat ve İstihsal Vergisi defterleri; (Basit İstihsal Vergisi defteri dahil)
Defterlerin Tastik Zamanları:
Öteden beri işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda;
Soru 60. VUK NA GÖRE KAYIT NİZAMI HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 60. 1. Bu Kanuna göre tutulacak defter ve kayıtların Türkçe tutulması zorunludur. Ancak, Türkçe kayıtlar bulunmak kaydıyla defterlerde başka dilden kayıt da yapılabilir.
a) Kayıt ve belgelerde Türk para birimi kullanılır. Belgeler, Türk parası karşılığı gösterilmek şartıyla, yabancı para birimine göre de düzenlenebilir.
b) İlgili dönem defter tasdik tarihi itibarıyla ödenmiş sermayesi en az 100 milyon ABD Doları ya da muadili yabancı para karşılığı Türk Lirası ve sermayesinin en az % 40’ı ikametgâhı, kanunî ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan kişilere ait olan işletmelere, kayıtlarını Türk para birimi dışında başka bir para birimiyle tutmalarına Bakanlar Kurulunca izin verilebilir. Bakanlar Kurulu, bu had ve nispeti sektörler itibarıyla ayrı ayrı yarısına kadar indirmeye veya iki katına kadar artırmaya yetkilidir. Bu şartların ihlâl edildiği hesap dönemini izleyen hesap döneminden itibaren Türk para birimine göre kayıt tutma zorunluluğu başlar.
ba) Türk para birimiyle yapılan işlemler, işlemin gerçekleştiği günün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuruyla ilgili para birimine çevrilir.
bb) Bu mükellefler, diğer para birimleriyle kayıt tuttukları sürece “VUK’a göre, parasal olmayan kıymetlerde enflasyon düzeltmesi yapılması hükümleri” uyarınca enflasyon düzeltmesi yapamazlar. Türk para birimiyle kayıt yapmaya başlamaları halinde ise üç yıl süreyle anılan madde hükmünden yararlanamazlar.
Defterlerin Mürekkeple Yazılma Zorunluluğu: Bu kanuna göre tutulması mecburi defterler mürekkeple veya makine ile yazılır. Kopya kağıdı kullanılması ve ıstampa ve sair damga aletleriyle kopya konulması da caizdir.
Yanlış Kayıtların Düzeltilmesi: Yevmiye defteri maddelerinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe kaidelerine göre düzeltilebilir. Diğer bilumum defter ve kayıtlara rakam ve yazılar yanlış yazıldığı takdirde düzeltmeler ancak yanlış rakam ve yazı okunacak şekilde çizilmek, üst veya yan tarafına veyahut ilgili bulunduğu hesaba doğrusu yazılmak suretiyle yapılabilir. Defterlere geçirilen bir kaydı kazımak, çizmek veya silmek suretiyle okunamaz bir hale getirmek yasaktır.
Kayıt Zamanı: a) Muamelelerin işin hacmine ve icabına uygun olarak muhasebenin intizam ve vuzuhunu bozmayacak bir zaman zarfında kaydedilmesi şarttır. Bu gibi kayıtların on günden fazla geciktirilmesi caiz değildir.
b) Kayıtlarını devamlı olarak muhasebe fişleri, primanota ve bordro gibi yetkili amirlerin imza ve parafını taşıyan mazbut vesikalara dayanarak yürüten müesseselerde, muamelelerin bunlara işlenmesi, deftere işlenmesi hükmündedir. Ancak bu kayıtlar, muamelelerin esas defterlere 45 günden daha geç intikal ettirilmesine cevaz vermez.
c) Günlük kasa, günlük perakende satış ve hasılat defterleri ile serbest meslek kazanç defterine muameleler günü gününe kaydedilir.
Soru 61. VUK NA GÖRE İMAL EDİLEN EMTİANIN MALİYET BEDELİ HÜKMÜNÜ YAZINIZ
Cevap 61 1. Mamulün vücuda getirilmesinde sarf olunan iptidai ve ham maddelerin bedeli; 2. Mamule isabet eden işçilik; 3. Genel imal giderlerinden mamule düşen hisse; 4. Genel idare giderlerinden mamule düşen hisse 5. Ambalajlı olarak piyasaya arz edilmesi zaruri olan mamullerde ambalaj malzemesinin bedeli.
Soru 62. VUK NA GÖRE MALİYET BEDELİ VE MUKAYYET DEĞER İLE DEĞERLMEYE TABİ TUTULAN İKTİSADİ UNSURLARI SADECE SAYINIZ.
Cevap 62. Maliyet bedeli, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferrik bilumum giderlerin toplamını ifade eder.
1-Gayri menkuller 2-Gayrimenkullerin mütemmim cüzleri ve teferruatı 3-Tesisat ve makineler 4-Gemiler ve diğer taşıtlar 5-Gayri maddi haklar 6-Özel maliyet bedeli 7-Demirbaş eşya 8-Alet edevat ve mefruşat 9-Emtia 10-Zirai mahsuller ve hayvanlar
Mukayyet değer, bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında gösterilen hesap değeridir.
1-Senetsiz alacak ve borçlar(çekler dahil) 2-Aktifleştirilen ilk tesis ve teaazzuv gideri ile peştamallıklar 3-Aktif geçici hesap kıymetleri 4-Pasif geçici hesap kıymetleri 5-Karşılıklar
Soru 63. VUK NA GÖRE KIYMETİ DÜŞEN MALLARDA DEĞERLEME VE MENKUL KIYMETLERDE DEĞERLEME HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ
Cevap 63. Kıymeti Düşen Mallarda Değerleme: Yangın, deprem ve su basması gibi afetler yüzünden veyahut bozulmak, çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak gibi haller neticesinde iktisadi kıymetlerinde önemli bir azalış vaki olan emtia ile maliyetlerin hesaplanması mutad olmayan hurdalar ve döküntüler, üstüpü, deşe ve ıskartalar emsal bedeli ile değerlenir.
Menkul Kıymetlerde Değerleme: Hisse senetleri ile fon portföyünün en az yüzde 51’i Türkiye’de kurulmuş
bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu katılma belgeleri alış bedeliyle, bunlar dışında kalan her türlü menkul kıymet borsa rayici ile değerlenir. Borsa rayici yoksa veya borsa rayicinin muvazaalı bir şekilde oluştuğu anlaşılırsa değerlemeye esas bedel, menkul kıymetin alış bedeline vadesinde elde edilecek gelirin (kur farkları dahil) iktisap tarihinden değerleme gününe kadar geçen süreye isabet eden kısmının eklenmesi suretiyle hesaplanır. Ancak, borsa rayici bulunmayan, getirisi ihraç edenin kar ve zararına bağlı olarak doğan ve değerleme günü itibariyle hesaplanması mümkün olmayan menkul kıymetler, alış bedeli ile değerlenir
Soru 64. VUK NA GÖRE VERGİ ALACAĞINI ORTADAN KALDIRAN HALLERİ YAZINIZ
Cevap 64. 1. Ödeme 2.Zamanaşımı 3.Terkin 4.Vergi Hatalarının Düzeltilmesi 5.Tahakkuktan Vazgeçme
Soru 65. VUK NA GÖRE ALACAKLARDA DEĞERLEME VE BORÇLARDA DEĞERLEME HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 65. Alacaklarda Değerleme:Alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit alacaklar değerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır.Vadesi gelmemiş olan senede bağlı alacaklar değerleme gününün kıymetine irca olunabilir. Bu takdirde, senette faiz nispeti açıklanmış ise bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi ıskonto haddi uygulanır.
Borçlarda Değerleme: Borçlar mukayyet değerleriyle değerlenir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit borçlar değerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır.Vadesi gelmemiş olan senede bağlı borçlar değerleme günü kıymetine irca olunabilir. Bu takdirde senette faiz nispeti açıklanmışsa bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi ıskonto haddinde bir faiz uygulanır. Banka ve bankerler ile sigorta şirketleri borçlarını, Cumhuriyet Merkez Bankasına resmi ıskonto haddi veya muamelelerinde uyguladıkları faiz haddiyle, değerleme günü kıymetine irca ederler. Alacak senetlerini değerleme gününün kıymetine irca eden mükellefler, borç senetlerini de aynı şekilde işleme tabi tutmak zorundadırlar.
Soru 66. VUK NA GÖRE TAHVİLLERDE DEĞERLEME,İLK TESİS VE TAAZZUV VE PEŞTAMALLIKLARDA DEĞERLEME HÜKÜMLERİNİ AÇIKLAYINIZ
Cevap 66. Tahvillerde Değerleme: Eshamlı şirketlerle iktisadi kamu müesseseleri çıkardıkları tahvilleri itibari değerleriyle değerlemeye mecburdurlar.
İlk Tesis Ve Taazzuv Giderleri Ve Peştemallıklarda Değerleme: Kurumlarda aktifleştirilen ilk tesis ve taazzuv giderleri mukayyet değeri ile değerlenir. Bu değer, ilk tesis ve taazzuv için yapılan giderlerden fazla olamaz. Kurumun tesis olunması veya yeni bir şubenin açılması veyahut da işlerin devamlı bir surette genişletilmesi için yapılan ve karşılığında maddi bir kıymet iktisap olunmayan giderler bu cümledendir. İlk tesis ve taazzuv giderlerinin aktifleştirilmesi ihtiyaridir. Gerçek veya tüzel kişilerde peştemallıklar da mukayyet değerleriyle değerlenir.
Soru 67. VUK NA GÖRE AMORTİSMANIN MEVZUUNU YAZINIZ, AMORTİSMANA TABİ İKTİSADİ UNUSRLARI SADECE SAYINIZ.
Cevap 67. Amortisman Mevzuu: İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edavat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin tespit edilen değerinin bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder.
1.Gayrimenkuller, 2.Gayrimenkullerin mütemmim cüzüleri ve teferruatı, 3.Tesisat ve makineler, 4.Gemiler ve diğer taşıtlar, 5.Alet, edevat, mefruşat, demirbaş eşya, 6.Sinema filmleri,
Soru 68. VUK NA GÖRE AMORTİSMAN ÇEŞİTLERİNİ YAZARAK BUNLARI KISACA AÇIKLAYINIZ
Cevap 68. 1.Normal Amortisman: Mükellefler amortismana tâbi iktisadî kıymetlerini Maliye Bakanlığının tespit ve ilân edeceği oranlar üzerinden itfa ederler. İlân edilecek oranların tespitinde iktisadî kıymetlerin faydalı ömürleri dikkate alınır
2.Azalan Bakiyeler Usulü: Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerden dileyenler, amortismana tabi iktisadi değerlerini, azalan bakiyeler üzerinden amortisman usulü ile yok edebilirler. 1. Her yıl, üzerinden amortisman hesaplanacak değer, evvelce ayrılmış olan amortismanlar toplamının tenzili suretiyle tespit olunur. Enflasyon düzeltmesi yapılan dönemlerde, üzerinden amortisman ayrılacak değer, amortismana tâbi iktisadî kıymetin düzeltilmiş değerinden daha evvel ayrılmış olan amortismanların toplamının taşınmış değerleri indirilmek suretiyle tespit edilir. 2. Bu usulde uygulanacak amortisman oranı % 50’yi geçmemek üzere normal amortisman oranının iki katıdır. 3. Bu usulde amortisman süresi normal amortisman nispetlerine göre hesaplanır. Bu sürenin son yılına devreden bakiye değer, o yıl tamamen yok edilir.
3.Fevkalade Amortisman: 1. Yangın, deprem, su basması gibi afetler neticesinde değerini tamamen veya kısmen kaybeden; 2. Yeni icatlar dolayısıyla teknik verim ve kıymetleri düşerek tamamen veya kısmen kullanılmaz bir hale gelen; 3. Cebri çalışmaya tabi tutuldukları için normalden fazla aşınma ve yıpranmaya maruz kalan;Menkul ve gayrimenkullerle haklara, mükelleflerin müracaatları üzerine ve ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığınca her işletme için işin mahiyetine göre ayrı ayrı belli edilen “Fevkalade ekonomik ve teknik amortisman nispetleri” uygulanır.
4.Madenlerde Amortisman:İşletme sebebi ile içinde ki cevherin azalmasından dolayı maddi değerini kaybeden madenlerin ve taş ocaklarının imtiyaz veya maliyet bedelleri ilgilerin müracaatı üzerine bunların büyüklük ve mahiyetleri göz önünde tutulmak ve her maden veya taş ocağı için ayrı ayrı olmak üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek nispetler üzerinden yok edilir.
Soru 69. VUK NA GÖRE DEĞERSİZ ALACAKLARDA AMORTSİMANI AÇIKLAYINIZ
Cevap 69. Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkan kalmayan alacaklar değersiz alacaktır. Değersiz alacaklar, bu mahiyete girdikleri tarihte tasarruf değerlerini kaybederler ve mukayyet kıymetleriyle zarara geçirilerek yok edilirler. İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerin bu madde hükmüne giren değersiz alacakları, gider kaydedilmek suretiyle yok edilirler.
Soru 70. VUK NA GÖRE ŞÜPHELİ ALACAKLARDA AMORTİSMANI AÇIKLAYINIZ.
Cevap 70. Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla; 1. Dava veya icra safhasında bulunan alacaklar; 2. Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar; şüpheli alacak sayılır. Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir. Bu karşılığın hangi alacaklara ait olduğu karşılık hesabında gösterilir. Teminatlı alacaklarda bu karşılık teminattan geri kalan miktara inhisar eder. şüpheli alacakların sonradan tahsil edilen miktarları tahsil edildikleri dönemde kar-zarar hesabına intikal ettirilir.
Soru 71. GVK YA GÖRE AŞAĞIDA Kİ İNDİRİMLERİ AÇIKLAYINIZ.
Cevap 71. SAKATLIK İNDİRİMİ:Çalışma gücünün belirlenen asgari oranlarlarda kaybeden hizmet erbabının ücretinden, sakatlık derecesine göre belirlenen aylık tutarlar indirilir 1 nci derece sakat: çalışma gücünün asgari % 80 ini kaybeden 2012 yılı için 770 TL ( 2011-700 TL) 2 nci derece sakat: çalışma gücünün asgari % 60 ini kaybeden 2012 yılı için 380 TL (2011-350 TL) 3 ncü derece sakat: çalışma gücünün asgari % 40 ini kaybeden2012 yılı için 180 TL (2011-170 TL)
ASGARİ GEÇİM İNDİRİMİ: Ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi için % 50’si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10’u, çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere; ilk iki çocuk için % 7,5 diğer çocuklar için % 5’idir.
Soru 72. VUK NA GÖRE CEZA KESMEDE ZAMAN AŞIMI HÜKMÜNÜ AÇIKLAYINIZ
Cevap 72. Ceza Kesmede Zaman Aşımı; 1. Vergi ziyaı cezasında cezanın bağlı olduğu vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın birinci gününden usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yılın birinci gününden başlayarak beş yıl
Usulsüzlükte, usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yılın birinci gününden başlayarak iki yıl;
Ancak vergi ziyaı cezası ile usulsüzlüğün birleşmesi halinde kesilecek ceza, vergi ziyaı cezası için belli edilen zamanaşımı süresi içinde kesilir.
Bu süreler içinde ceza ihbarnamesi tebliğ edilmekle zamanaşımı kesilmiş olur.
Soru 73. VUK NA GÖRE SERMAYENİN İTFASINI AÇIKLAYINIZ
Cevap 73. İmtiyazlı işletmelerde, tesisatın imtiyaz süresinden sonra, bedelsiz olarak devlete veya Devletçe tensip olunan bir teşekküle veya belediyeye intikal etmesi imtiyaz name gereğinden bulunduğu, imtiyaz mukavelenamesinde de sermayenin itfası için yıllık belli bir nispet veya miktar ayrılması gösterilmiş olduğu takdirde, bu nispet veya miktar üzerinden sermaye itfa olunur.
Soru 74. VUK NA GÖRE VERGİ ZİYAI CEZASI HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 74. Vergi zıyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder. Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir.
Yukarı ki fıkralarda yazılı hallerde verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanması veyahut haksız iadenin geri alınması ceza uygulanmasına mani teşkil etmez.
Normal Fiillerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir.
Vergi ziyaına kaçakçılık sebebi fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanır.
Vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden sonra verilenler hariç olmak üzere, kanuni süresi geçtikten sonra verilen vergi beyannameleri için bu madde uyarınca kesilecek ceza yüzde elli oranında uygulanır.
Soru 75. VUK NA GÖRE KAÇAKÇILIK SUÇLARI VE CEZALARI HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 75. 1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler,
Hakkında on sekiz aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabul edilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir.
b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir.
c) Bu Kanun hükümlerine göre ancak Maliye Bakanlığı ile anlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, Bakanlık ile anlaşması olmadığı halde basanlar veya bilerek kullananlar iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Soru 76. VUK NA GÖRE İLK TESİS VE TAAZZUV GİDERLERİNİN VE PEŞTEMALLIKLARININ İTFASI HÜKÜMÜ İLE ÖZEL MALİYET BEDELLERİNİN İTFASI HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 76. İlk Tesis Ve Taazzuv Giderlerinin Ve Peştemallıkların İtfası: Kurumların aktifleştirdikleri ilk tesis ve taazzuv giderleri ile peştamallıklar mukayyet değerleri üzerinden eşit miktarlarda ve beş yıl içinde itfa olunur.
Özel Maliyet Bedellerinin İtfası: Gayrimenkullerin, elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının ve gemilerin iktisadî kıymetlerini artıran ve 272 nci maddede yazılı özel maliyet bedelleri, kira veya işletme hakkı süresine göre eşit yüzdelerle itfa edilir. Kira veya işletme hakkı süresi dolmadan, kiralanan veya işletme hakkı alınan şeyin boşaltılması veya işletme hakkının herhangi bir sebepten sona ermesi halinde henüz itfa edilmemiş olan giderler, boşaltma veya hakkın sona erdiği yılda bir defada gider yazılır.
Soru 77. VUK NA GÖRE PİŞMANLIK VE ISLAH HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 77. Beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren fiilleri işleyen mükelleflerle bunların işlenişine iştirak eden diğer kişilerin kanuna aykırı hareketlerini ilgili makamlara kendiliğinden dilekçe ile haber vermesi hâlinde, haklarında aşağıda yazılı kayıt ve şartlarla vergi ziyaı cezası kesilmez.
Mükellefin keyfiyeti haber verdiği tarihten önce bir muhbir tarafından her hangi resmi bir makama dilekçe ile veya şifahi beyanı tutanakla tevsik edilmek suretiyle haber verilen husus hakkında ihbarda bulunulmamış olması (Dilekçe veya tutanağın resmi kayıtlara geçirilmiş olması şarttır.).
Haber verme dilekçesinin yetkili memurlar tarafından mükellef nezdinde her hangi bir vergi incelemesine başlandığı veya olayın takdir komisyonuna intikal ettirildiği günden evvel (Kaçakçılık suçu teşkil eden fiillerin işlendiğinin tespitinden önce) verilmiş ve resmi kayıtlara geçirilmiş olması.
Hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin mükellefin haber verme dilekçesinin verildiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde tevdi olunması.
Eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının mükellefin keyfiyeti haber verme tarihinden başlayarak onbeş gün içinde tamamlanması veya düzeltilmesi.
Mükellefçe haber verilen ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun da belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı oranında bir zamla birlikte haber verme tarihinden başlayarak onbeş gün içinde ödenmesi.
Bu madde hükümleri, emlak vergisi ile ilgili olarak uygulanmaz.
Soru 78. VUK NA GÖRE CEZALARIN ÖDEME ZAMANI HÜKÜMLERİNİ YAZINIZ
Cevap 78. Vergi cezaları: 1. Cezaya karşı vergi mahkemesinde dava açılmamışsa dava açma süresinin bittiği tarihten 2. Cezaya karşı dava açılmışsa, vergi mahkemesi kararı üzerine vergi dairesince düzenlenecek ihbarnamenin ilgiliye tebliğ tarihinden başlayarak bir ay içinde ödenir.
Soru 79. VUK NA GÖRE CEZALARDA İNDİRİM HÜKMÜNÜ AÇIKLAYINIZ
Cevap 79. İkmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergi veya vergi farkını ve aşağıda gösterilen indirimlerden arta kalan vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarını mükellef veya vergi sorumlusu ihbarnamelerin tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine başvurarak vadesinde veya 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse:
Vergi ziyaı cezasında birinci defada yarısı, müteakiben kesilenlerde üçte biri,
Usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezalarının üçte biri,
Mükellef veya vergi sorumlusu ödeyeceğini bildirdiği vergi ve vergi cezasını yukarıdaki yazılı süre içinde ödemez veya dava konusu yaparsa bu madde hükmünden faydalandırılmaz.
Yukarıdaki hükümler vergi aslına tabi olmaksızın kesilen usulsüzlük cezaları hakkında da uygulanır
Soru 80. AŞAĞIDA Kİ KAVRAMLARI KISACA AÇIKLAYINIZ
Cevap 80. *VERGİ EHLİYETİ: Mükellefiyet ve vergi sorumluluğu için kanuni ehliyet şart değildir. Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasak edilmiş bulunması mükellefiyeti ve vergi sorumluluğunu kaldırmaz.
*VERGİYİ DOĞURAN OLAY: Vergi alacağı vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar. Vergi alacağı mükellef bakımından vergi borcunu teşkil eder.
*TARH: vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibariyle tespit eden idari muameledir.
*GÖTÜRÜ GİDER ESASI:Bu esas zirai kazançların vergilendirilmesinde uygulanmaktadır.Ticari ve mesleki kazançlar ve ücretlerden farklı olarak zirai kazançların götürü usulde vergilendirilmesinde götürü saptanan şey matrah değil,çiftçinin gerçek usulde beyan ettiği hasılattan indirilecek gider miktarıdır.
*VERGİ YÜKLENİCİSİ:Verginin yükünü nihai olarak üzerinde duyan kişi,verginin nihai ödeyicisi,verginin ödenmesi nedeni ile gelirinden azalma olan kişidir.
*YANILMA:Yetkili makamların yükümlülerin kendisine yazı ile yanlış izahat vermiş olmaları,Bir hükmün uygulanma tarzı hususunda yetkili makamların görüş ve kanaatini değiştirmiş veya bu hükme ait bir içtihadın değişmiş olması durumunda vergi cezası kesilmez.
*REEL OLMAYAN FİNANSMAN MALİYETİ:Her türlü borçlanmada borç tutarlarına borcun kullanıldığı döneme ait TEFE artış oranının uygulanması sureti ile hesaplanan tutardır.
Kamu (amme) hukuku ders notu	Kişiler hukuku slayt pdf indir	Vergi Hukuku Kapsamlı Ders Notu	Ticaret hukuku ders notları	Ticaret hukuku kapsamlı ders notu- KPSS ve kurum sınavlarına hazırlık	Adli Yargı Borçlar Hukuku Ders Notu	YORUMLAR