TBMM Bilişim ve İnternet Araştırma Komisyonu Notları
Open DNS Sorunu
Kullanıcılar internet’e bağlanmak için hizmet aldıkları Erişim Sağlayıcının DNS adreslerini kullanmayıp, yurtdışından başka DNS adresleri bularak bunlar üzerinden internete bağlanmakta ve bu yolla Telekomünikasyon İletişim Başkanlığınca katalog suçlar kapsamında ve mahkeme kararı ile erişimi engellenmiş sitelere girerek mahkeme kararlarını dolanmaktadır.
Mahkeme kararı ile kapatılan sitelere girme programları ile ve manuel olarak DNS ayarlarını değiştirerek İnternet Erişim Sağlayıcısının DNS adresleri yerine Open DNS kullanan kullanıcıların oranı % 60 civarındadır.
Erişim Sağlayıcının DNS adreslerini kullanılmadığı yada BTK tarafından bu konuda bir düzenleme yapılmadığı sürece yapılacak bütün düzenlemelerin başarısı ve etkisi Open DNS adreslerinin kullanılması ile ters orantılı olacaktır.
Bilgi Teknolojileri ve İletişi Kurulunun 2011/Dk-10/91 sayılı kararı ile bu düzenleme yapılmış, Ancak bu karar geri çekilmiştir.
BTK ve TİB’in Suç işleyen kesim tarafından organize bir şekilde sürekli eleştirilmesi Hak ve Özgürlükler bahane edilerek Sansürcü ilan edilmesi ve yasakçılıkla suçlanması karşısında Bu kurumların ilgili merciler tarafından kararlılıkla cesaretlendirilmesi gerekmektedir.
Örneğin İnci.sözluk isimli sitenin “Güvenli İnternet Paketi” içinde izinli site olarak yer alması çok vahim bir örnektir. Sadece bu sitenin yasaklanması ve diğer bütün sitelere erişime izin verilmesi dahi tek başına Güvenli İnternet’in hedeflediği faydayı sağlayacakken bu siteye izin verilmesi anlaşılır değildir. (Bu site girişimlerimiz sonucu Güvenli İnternet paketinden çıkarılmıştır.)
Mahkeme kararı ile erişimi engellenmiş sitelere DNS değiştirerek girmek suç sayılmalı. , ISP'ler bu türlü işlemleri yapanlarla ilgili engelleyici önlemler almalı yada BTK tarafından tüm Türkiye için ortak bir DNS sistemi kurulmalıdır.
Erişim sağlayıcı veya kurumsal gereksinim dolayısı ile alınarak tescil edilmiş DNS'ler dışında DNS kullanımına kısıtlama getirilmeli, DNS değiştirilmesini sağlayarak mahkeme kararı ile engellenmiş sitelere girmeyi sağlayan programları yapmak ve yaymak suç sayılmalıdır.
- Çocukların internet cafelerden kurtarılması için Evlerdeki internet kullanımın yaygınlaştırılması gerekmektedir. Bu bağlamda Erişim Sağlayıcılar ile BTK tarafından yapılacak bir düzenleme ile Güvenli İnternet içeren paketlerin fiyatları uygun seviyeye getirilerek her eve Güvenli İnternet kampanyası yapılmalıdır.
- Ebeveynlerin çocuklarını internetin zararlarından koruyabilmesi için öncelikle interneti iyi bilmesi ve kullanabilmesi gerekir. Günümüzde İnterneti ve bilgisayarı çocuklar Anne ve babalarına öğretiyor. Oysa bunun tam tersi olması gerekir. Ebeveyn eğitimlerine önem verilmeli.
- İnternetin’de bir medya olduğu düşünüldüğünde Radyo ve TV yayınları gibi internet yayınlarının (İnternet üzerinden izlenen video, dizi ve filmler) da RTUK yada ayrı bir kurum tarafından denetlenmesi gerekmektedir. Sitelere karşı hukuki ve cezai yaptırımlar uzun zaman aldığı için gündeme ilişkin hızlı karar alınması için RTUK denetimi şarttır.
İnternet bağlantı hızlarının artması ile artık gençler ve birçok kesim film ve dizileri çoğunlukla TV yerine internetten izliyor. Çünkü İnternette istenilen yayına istenildiği anda kolayca reklamsız bir şekilde ulaşılabiliyor.
TV yayınlarında uygulanan RTUK sembolleri internet yayınlarında yer almıyor.
- Bilgisayar oyunlarının da gelişmiş birçok ülkede olduğu gibi denetime tabi tutulması gerekmektedir.
- Google Adsense ‘den para kazanma amacı ile internet çöplük haline gelmiştir. Google’a ciddi mali denetimler getirilmelidir.
İnternet Sitelerine Erişimin Engellenmesi ile İlgili Hususlar
Türkiye’de internet sitelerine yasal olarak erişimin engellenmesi iki yolla mümkündür.
1 – Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Kapsamında
Bu karar savcılık ve mahkemeler tarafından verilir ve direkt olarak Erişim Sağlayıcılara gönderilerek, Erişim sağlayıcılar tarafından uygulanır.
Mevcut Durum ve Öneriler;
Telif hakkı sahiplerinin sanal ortamda haklarını koruyan, gerektiğinde telif haklarını ihlal eden sitelere Erişimin Engellenmesini sağlayan 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Ek-4’üncü maddesinde “Servis sağlayıcılar” ve “Bilgi içerik sağlayıcılar” şeklinde iki ibareye yer verilmiş. Bunların tanımları yapılmamış olduğu gibi 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun ‘da yer verilen “Erişim Sağlayıcı”, “Yer Sağlayıcı”, “İçerik Sağlayıcı” tanımları ile arasında kavram farkı oraya çıkarmakta ve örtüşmemektedir.
5846 Sayılı kanunun Ek-4’üncü maddesinde yer alan Servis sağlayıcı ve Bilgi İçerik Sağlayıcı tanımları yerine 5651 sayılı kanunla detaylı olarak düzenlenen tanımlamalar kullanılması kavram karışıklılığını ortadan kaldıracak ve merkezi denetim sağlayacaktır.
Bu davalar Basın Savcılıkları tarafından açılmaktadır. Bilişim ve internet konularında uzman mahkeme ve savcılıklar kurulmalı. (1)(1) Telif haklarının korunması 5651 sayılı yasa kapsamına alınması durumunda geçersizdir.
2 - Katalog Suçlar Kapsamındaki 8 Madde
Bu Erişimin Engellenmesi metodu Telekomünikasyon İletişim Başkanlığınca uygulanır.
5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda belirtilen;
İntihara Yönlendirme, Çocukların Cinsel İstismarı, Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma, Sağlık için Tehlikeli Madde Temini, Müstehcenlik, Fuhuş, Kumar Oynanması için Yer ve İmkân Sağlama, Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar
- Telif hakları ile ilgili Erişimin Engellenmesi kararları basın savcılığı yada mahkemelerden verilmektedir. Bu yetki 5651 sayılı yasa kapsamına dahil edilerek Telekomünikasyon iletişim başkanlığına verilmelidir.
Bu yönde bir uygulama ile mevcut yargı üzerindeki iş yükü hafifletileceği gibi Erişimin Engellenmesi yetkisi konusunda uzman bir kuruma verilmiş olacaktır.
- Terör faaliyeti yürüten siteler yasa kapsamına alınmalıdır. Örgüt propagandası ve örgüte katılımlar konusunda işlevsel olan 1.200 terör sitesi mevcut. Bazı sitelerde aileler çocuklarının hangi dağ kadrosunda ve hangi kampta olduğunu online sorgulama imkanı var. Aradaki bu iletişim ailelerin dağa çıkışa bakışını ve terörle mücadeleyi etkilediği düşünülmektedir. (Bu sitelerle ilgili şuan hiçbir yaptırım söz konusu değildir.)
- Milli ve Manevi değerlere aykırı yayın yapan ve 5651 sayılı yasa kapsamındaki katalog suçlar kapsamına girmeyen sitelerde yasa kapsamına dahil edilmelidir.
Katalog suçlar yeniden gözden geçirilmeli.
“Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar” maddesi ismi değiştirilerek kapsamgenişletilmeli, “Milli ve Manevi Değerler” olarak yeniden düzenlenerek büyükbir kesimin dini ve manevi değerleri de koruma altına alınmalıdır..
“Sağlayıcı” Tanımlamalarındaki Farklı Uygulamalar
İçerik sağlayıcı tanımının doğru yapılması gerekmektedir. Site sahipleri ile sitelere veri giren kullanıcılar aynı kefeye konmaktadır.
5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda ;
İçerik Sağlayıcı “İnternet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişiler” şeklinde tanımlanmıştır.
İlgili kanunun 4. Maddesinde “İçerik Sağlayıcı” internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumlu tutulmuştur.
Site sahipleri içerik sağlayıcı olabildiği gibi günümüz internet teknolojilerinde (Bloglar, forumlar, sosyal medya güncellemeleri vb.) kullanıcılarda birer içerik sağlayıcıdır.
Hukuki veya cezai bir durum oraya çıktığında site yöneticilerine ulaşmak genel olarak mümkün olsa da kullanıcıların tespit edilmesi ve yaptırıma tabi tutulması çoğu zaman mümkün değildir.
Kullanıcı ihlalleri yüzünden sitelere yaptırım uygulanması , Örneğin Futbol maçında küfür ve kötü tezahürat yapan, hatta sahalara yabancı cisim atarak yaralanmalara sebep olan taraftarlar yüzünden futbol takımının sahasının kapatılması ve ceza verilmesi örneğine benzemektedir.
Birçok site İçerik Sağlayıcı yükümlülüklerinden kurtulmak için yer hizmetini kendisi sağlayarak Hizmet sözleşmelerinde ve site kullanım şartlarında Yer sağlayıcısı olduğunu belirterek sorumluluktan kurulmayı amaçlamaktadır. Bu şekilde telif hakları ihlalleri konusunda hak sahiplerince yapılan yasal uyarıları da dikkate almamaktadır.
Erişimin Engellemelerine konu olan siteler genelde yabancı içerik sağlayıcılardır (blogspot, youtube vb.)
Bu platformlar kendi ülkelerinde kanunlara tabi olduklarını ve Sunucularının yurt dışında
olduğunu belirterek Türkiye’deki kanun ve düzenlemelere uymama yönünde direnç göstermektedirler. (EK-1 google’ın devam eden bir dava ile ilgili mahkemeye sunduğu savunma)
Ayrıca İsim sağlayıcıları (Domain name) ile ilgili bir düzenleme yoktur.
Bilişim Güvenliği Derneği Ynt.Kur.Bşk.
Bilişim Güvenliği ve Bilişim Suçlarına Karşı Mücadele Derneği – www.bg.org.tr