Galata Mevlevihanesi Mevlana Rumi Mevlevi Musiki ve Sema Topluluğu Eğitim Kültür ve Yardımlaşma Derneği - İNSANIN HAKİKATİ: GÖNÜL
http://www.swiss-running.ch/	read here |	the patriot movie declaration of independence|	http://www.rockclimbingslovenia.com/|	good leadership qualities essay Site Haritası | English
Anasayfa Yazarlar Cemiyeti Osman Nuri Küçük İNSANIN HAKİKATİ: GÖNÜL
İNSANIN HAKİKATİ: GÖNÜL Doç. Dr. Osman Nuri KÜÇÜK* İnsan varlığını ele alırken Hz. Mevlânâ'nın üzerinde durduğu en önemli yeti gönüldür. Türkçe bir kelime olan gönül kelimesinin Farsça karşılığı dil, Arapça karşılığı ise kalptir. Mevlânâ ve diğer âriflerin üzerinde ısrarla durdukları bu manevi yeti insan göğsünde kan pompalayan et parçasından ibaret olmayıp ruh ve beden arasındaki ilişki gibi bir insanın maddi kalbine keyfiyetsiz ilgisi bulunan ruhani bir latife şeklinde tanımlanır.
"Gönül öyle bir varlıktır ki bu yedi gök gibi yedi yüz tanesini oraya koysan kaybolur gider.""2
"Her bir güzel olan şeye güzellik, gönülden gelir.
Şu hâlde gönül (güzelliği kendine ait olan) cevherdir, âlem ise (güzelliği kendine ait olmayıp gönül cevheri ile güzellik bulan) bir arazdır. Gönlün gölgesi (olan bu âlem), nasıl olur da gönülün gayesi, hedefi olur?"3
Bu yönüyle gönül uçsuz bucaksız bir şeydir. Bütünüyle kozmosun kendisidir. Âlemde bulunan her şey, gönülde mevcut olduğu gibi gönülde bulunan her şey de âlemde mevcuttur. Bu anlamıyla gönül-arş ilişkisi üzerinde durulur. Kur'an'daki kullanımı ile arş, âlemdeki en ihatalı mahaldir. Kur'an'da Allah'ın arşa istivasından bahsedilir. Melekût âlemindeki arşın insan varlığındaki mukabili Mevlânâ'ya göre gönüldür. Bu yönüyle gönül, ârifler nazarında "arş-ı ekber" olarak görülür. Kamil bir gönül arş-ı ekberdir. Zira yere göğe sığmadığı bildirilen ilahi nurun bir kudsi hadiste kamil bir müminin kalbine sığacağı bildirilmiştir. Her insan gönül potansiyelini barındırmasına rağmen ilahi nurun tecelligâhı olarak bildirilen ve arş-ı ekber olarak nitelenen gönül sıradan insanın gönlü olmayıp Allah'ın dışındaki her şeyden temizlenerek ayna haline gelmiş kâmil insanın gönlüdür.
Kainattaki her şey kendi çekirdeği etrafında şekillenir. Her ağaç kendi meyvesinin çekirdeğinde gizlidir. Madde atomlardan, atom kendi çekirdeğinden meydana gelir. Çekirdek, ağacın fiziksel varlığını histe olmasa da aklen kendinde barındırır. İnsan varlığının hakikatini barındıran gönül latifesini insan varlığının çekirdeği mesabesinde görebiliriz. Bu çekirdek, her insanın oluşturulmayı bekleyen potansiyelini ifade eder. Her insan bu potansiyele yaşamı boyunca yaptıkları ile şekil verir. Hz. Peygamber gönlün bu fonksiyonunu ""Dikkat ediniz bedende bir et parçası vardır; o iyi olunca insan sâlih olur; o fesâda uğrayıp bozulunca insan da bozulur. Bu et parçası insanın kalbidir." şeklinde ifade etmektedir.4
Yine burada işaret edilen anlamıyla kalbin akletme ve düşünme fonksiyonundan bahseden ayetler mevcuttur. Söz gelimi "Onların kalpleri vardır. Ancak onlarla düşünmezler"5
Bu konuda bilgi ve tecrübesi olan birileri o kişiyi teşvik eder. "Toprağın altında su var ve sen onu çıkarabilirsin. Bizler bu şekilde toprağın altından su çıkardık" derler. O kişi de bu teşvikler üzerine gayretle toprağı kazar, kimi zaman suyun varlığından şüphe duyar, ümitsizliğe düşer. Ancak yine de kazmaya devam ederse şayet uygun zemin kazılmışsa sonunda suya ulaşır. İlk önce çıkarılan su, saatlerce hatta bazen günlerce çamurla karışık akar ve nihayet saf su akmaya başlar.
"Ey (henüz kemâle ermemiş) gönül! Sen bir cüzsün, bir parçasın ancak kendi küllün tarafına gidince Hakk'ın nazargahı olabilirsin.
Gönül; ya Abdâl'ın ya da Peygamberin gönlü gibi göklerden daha yüce bir hâle gelen (bir kâmilin) gönlüdür."10
"Sen bu bulâşık şeyi gönül sandın da gönlünü gönül sahiplerinden/ehl-i dilden çektin."
Nitekim çamurdaki bulanık su da 'Ben de suyum, neden başkasından yardım isteyecekmiş i m ki' diye serkeşlik etmektedir."11
Yeryüzündeki ilk mescit olan Kabe için Kur'an "beyt" kavramını kullanmaktadır. Mescitler arasında da bir derece farkından söz etmek mümkündür. Söz gelimi Hz. Peygamber bir hadisinde üç mescit için yolculuk yapılacağını belirtir: "Mescid-i Harem, Mescid-i Aksa, Mescid-i Nebevî"
Kabe için kullanılan "huden lilâlemin (âlemler için hidayet kaynağı)" ifadesi Hz. Peygamberde ise "Seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik" şeklinde karşılığını bulmuştur. Böylece din, varlığın kalbi olan çekirdeğin, yeryüzünün kalbinden zuhuru ile kemale erişmiştir.
Bu ilgi kurmayı şöyle devam ettirebiliriz. İslâm coğrafyasındaki tüm mescit ve camiler Kabe'ye göre konumlandığı gibi Müslümanların kalpleri, Muhammedi kalbe yönelmelidir. Böylece ilahi nurun en kâmil tecellisine mazhar olan Muhammedî kalp aynasına yansıyan ilahi nurdan akseden nurları inananlar kendi gönüllerine diğer bir ifadeyle kendi beytlerine yansıtabilirler. Şayet bu teveccüh tam anlamıyla gerçekleştirilebilirse Muhammedi kalp o kişinin kalbini yani beytini Kabe'ye çevirir. Gerçek beytullah da böyle bir kalp sahibinin gönlüdür. "Ben yere göğe sığmam, mümin kulumun kalbine sığarım" kudsi hadisindeki işaret edilen kalp, beytullah haline gelen kâmil bir insanın gönlüdür. Bu yüzden Hz. Mevlânâ, "Kabe, Azer oğlu İbrahim'in binasıdır. Gönül ise Celil ve Ekber olan Allah'ın nazargahıdır.17 "Hac, beytullahı ziyaret etmektir. Ev sahibini ziyaret ise gerçek hünerdir."18
"Allah'ın mescitlerini yani gönülleri ancak Allah'a ve ahiret gününe iman eden, namazı gereği gibi kılan, zekatı veren ve Allah'tan başka kimseden çekinmeyen müminler bina edip şenlendirir."19
Mevlânâ Hz. Süleyman'ın Mescid-i Aksa'yı inşasını anlatırken, sözü insanın kendi gönül mescidinin inşasına getirir. Ve mesajını şöyle verir: "Ey kerim olan kimseler, kendi gönül Mescid-i Aksa'nızı inşa edin"20
Bu doğrultuda Kur'an'daki "Allah'ın mescitlerinde Allah'ın adının anılmasını engelleyenden ve oraları tahribe çalışandan daha zalim kim olabilir" ayeti şöyle anlamlandırılır.
"Allah'ın mescitlerinde yani gönüllerde Allah'ın adının anılmasını engelleyenden ve oraları tahribe çalışandan daha zalim kim olabilir"21
"Gönüldeki kabeyi tavaf et sen gönülden Gönül mânâ kabesi: Onu çamur sanma sen
Bil ki kabul olunmaz tek gönül incitirsen"22
Binde bir ise az değil."
4 Hadis için bkz. Buharî, İman, 39; Müslim, Müsâkat, 107. Kalp hakkında ayrıca bkz. L. Gardet, "Kalb" mad., The Encyclopedia of Islam, Leiden: E. J. Brill, 1978, c. IV, s. 487.
6 Ayna sembolizmi için ayrıca bkz. Mahmut Erol Kılıç, Muhyiddîn İbnu'l-Arabî'de Varlık ve Mertebeleri, (Basılmamış Doktora Tezi), İstanbul 1995, ss. 217-20; Tahir Uluç, "İbn Arabî'de Mistik Sembolizm", Tasavvuf, sayı: 16, Ankara 2006, ss. 151-90.
7 "Hayır! Bilakis onların işlemekte oldukları (kötülükler) kalplerini kirletmiştir." (Mutaffifin 83/14).
(19 Şubat 2015)	Mevlana'ya Göre Fiziksel-Manevî Gelişim Paralelliği (18 Şubat 2015)	Mevlânâ'nın Üslup, Tasavvufî Fikir ve Meşrep Kaynaklarından Senâ'î