PressReader - Evim: 2015-04-01 - Tekno-Yaşam
Dekorasyonda, fonksiyonellik ve ekonomik açıdan farklı ışık türlerinin kullanımı önemli. Asıl sorun o ışıkları ne zaman kullanıp ne zaman kullanmamamız gerektiğinde yatıyor!
Evim - 2015-04-01 - Içindekiler - MAHMUT KARSLIOĞLU / www.mkars@chip.com.tr
Led teknolojisi kullanan ve gün ışığının doğal rengini sunan aydınlatma teknolojilerinin şıkır şıkır aydınlattığı salonları kim istemez?
Üstelik aynı aydınlatma gücünü sunan akkor ampüllere göre kıyaslanamayacak derecede az elektrik harcayan bu yeni teknoloji, özellikle bizim gibi elektriğin pahalı olduğu ülkelerde her geçen gün daha fazla popüler olmaya başladı. Sadece aydınlatma değil üzerinde ekran barındıran yeni nesil cihazlar daha az elektrik tüketmesi, mobil cihazlar ise daha uzun pil ömrüne sahip olması için bu teknolojiyi kullanıyorlar. Hava karardıktan sonra yatana kadar ışıktan hiçbir şekilde vazgeçmemiz mümkün değil ve hatta yattıktan sonra uykuya dalana kadar da elimizdeki mobil cihazlar ile bu ışığa maruz kalıyoruz. Bu kadar avantaj sıraladıktan sonra maruz kalma kelimesine anlam verememiş olabilirsiniz.
Ancak ne yazık ki bunda bir sakınca görmeyenler, karanlıktan korkanlar ve hatta ışık açık olmadan uyuyamayanlara kötü bir haberim var.
Binlerce yıllık insanlık tarihinin başından beri biyolojisi tüm doğa gibi gün ve gece döngüsüne bağlı olarak işleyen vücudumuzun elektriğin bulunmasından bu yana geçen sadece birkaç yüzyıl içinde bozulan bu döngüye ayak uydurmasını beklemek herhalde çok mümkün değil. Geceyi gündüze döndüren ve tüm metabolizmamızı altüst edip depresyondan, obezite ve diyabete kadar birçok hastalığın kaynağı olan “zamansız ışığa maruz” kalma durumu, günümüzde ağırlıklı olarak mavi ışık yayan led teknolojilerinin ve 7/24 burnumuzun dibinden ayırmadığımız mobil teknolojilerinin de etkisi ile daha da kötüleşmiş durumda. Mavi ışık (led) normalde sade- ce gündüz saatlerinde güneşten elde edilen bir ışık ve dolayısıyla aydınlatmada daha doğal göründüğü için yoğun bir şekilde tercih ediliyor. Ancak bu ışık gündüz ne kadar iyiyse geceleri de bir o kadar kötü etkiye sahip.
İnsan vücudundaki hücrelerin yenilenmesi, bağışıklık sisteminin düzenlenmesi, vücudun biyolojik ritminin ayarlanması, çocuklarda ise en fazla gelişim, ağırlıklı olarak geceleri yani uyurken olur.
Bunun sebebi ise tüm bunlardan sorumlu olan ve daha da önemlisi kanser riskini azaltan melatonin hormonunun sadece ışık olmadığı zaman salgılanmasıdır. Özetle mavi ışık varsa bu hormon yoktur. Yani ya mavi ışıktan komple kurtulmak ya da doğa size mavi ışığı ne zaman vermek istiyorsa o zaman kabullenip, diğer zamanlarda örneğin olabildiğince sarı ışığı tercih etmek, televizyonun karşısında uyumamak, gece lambası dahi olsa kullanmamak (mecbursanız solgun kırmızı ışık kullanılabilir) ve en azından melatonin hormonunun en yoğun salgılandığı 23.00 ile 05.00 saatleri arasında tamamen karanlıkta uyumak bir çözüm olabilir. Tabii ki bir saatten sonra mobil cihazları komple kenara kaldırmanız gerektiğinden bahsetmiyorum bile. Peki bunları yapamıyorsanız ne olacak?
En azından zararları minimuma indirmek için birkaç tavsiyem olabilir.
Bu tasarruf lambası ve LED’leri morötesini geçirmeyen filtreler ile filtre edip, ilave olarak sarı renkli tasarruf lambasını ortama karıştırıp, daha ziyade sarı ışığın baskın olduğu bir aydınlatma elde edebilirsiniz. Uyurken göz bandı takmak da bir çözüm olabilir. Mobil cihazlar için ise ekranın yaydığı mavi ışığı engelleyen uygulamaları kullanabilirsiniz. Android cihazlarda “Twilight” uygulaması ya da hem Android hem de iPhone/ iPad’lerde “Mavi Işık filtresi” şeklinde aratacağınız herhangi bir uygulamanın da yardımı olabilir.