panoptikon - Tıbbiyeli Sözlük
çin'de panoptikon devri yaşanıyor, postpanoptik değil bildiğin panoptik. ülkenin her yerinde değil bazı bölgelerde ama yine de var olan bir durum. sistemi kemale erdirdiklerinde tüm ülkede olacak ama.
uygur türklerine 1984 tipi panoptikon:
isveç'te işçilerin bileklerine yerleştirilen çipler kimlik kartı vazifesi görüyor. ancak kişisel bilgilerini patronların görmesini sağlayabilir bir teknoloji. 150 işçi uygulamayı gönüllü kabul etmiş. bu da gönüllüce girilen bir panoptikon.
yine aynı ülkede işçilerden sonra bu sefer tüm vatandaşların kimlik kartlarıyla yapılan tüm işlerin yani sıra, apartman kapısı açma, bilet alma vs. gibi özel bilgiler ile anahtar görevi bir çip deri altına enjekte edildi. kişilerin tüm bilgilerinin bu çiplerde toplanması dolayısıyla güvenlik sorunları ve izlenme; özel hayat ihlali tehlikeleri içermekte. bu da bir gönüllü panoptikon örneği, hem de sosyal medya gibi değil de ilkel olanına yakın bir panoptikon örneği.
dünya kaçınılmaz olarak değişime maruz kalacağı bir noktaya doğru ilerliyor. insanlara büyük kolaylıklar sağlayacak bir sürü teknoloji gelişiyor ve gelişme aşamasında. ancak bu kolaylıklar herkes için olmayacak çünkü dünya nüfusu bunun için çok fazla ve bundan da evvel bu lükse gelmeden hayatta kalmaya yetecek temel ihtiyaçlarını karşılayamayan çok fazla sayıda insan var. bu yeni teknolojiler insanların yapabileceği işleri yapabilme kabiliyetinde olan ai'ler yani yapay zekalı robotlar. kendilerinde oluşturulan algoritmalar, öğrenme mekanizmaları ve düzenlemelerle insan beyniyle gerçekleştirilebilen işlerin bir kısmı çok daha az hata oranıyla robotlar tarafından gerçekleştirilebilir. çünkü o bir birey zekasına değil bir toplumun tecrübelerine sahip, hangi insan birden kendisine böyle tecrübeler yüklenmesi gibi bir şans elde edebiliyor ki? biz tecrübelerimizle öğreniyoruz ve hata yapma olasılığımız da yüksek çünkü hata da bir öğrenme şeklimiz. ancak bu bizim bütün emeğimiz ve bilgilerimizi hediye ederek oluşturduğunuz hatasız yapay zekalar doğrudan üretildikleri amaç uğruna çalışıyorlar, bizim gibi varoluşsal krizler çekecek düzeyde olanları henüz yok. ha bu arada o düzeyde bir robot geliştirirsek bir gün, o gerçekten de insanın evriminin devamı niteliğinde olacaktır. bizim tecrübe ve bilgilerimiz onu o hale getirdi ve çok yönlü üstün bir insan, insan denemese de insan 2.0 haline geldi. gelgelelim değindiğimiz gibi bunun tüm insanları kapsamasının imkanı olmamakla birlikte paraya sahip olan kişilerin de bunu isteyeceğini zannetmiyorum. onlar kitleleri kontrol etmek istiyor, her ne kadar istediklerini tamamen başaramasalar da ekonomi yoluyla birçok iş görebiliyorlar.
geliştirilen işlevsel yapay zekalı elemanlar insanların elinden birçok mesleği alacak bu bir gerçek. teknoloji hep bir devinim içinde geldiği için işlevsel araçlar hep birbirlerinin yerini alır. sanayi devriminden sonra fabrikalaşma bile birçok şeyi mekanikleştirmişti zaten. arabaları bulunca atları terkettik bile. işin doğası böyle, buna iyi veya kötü diyemeyiz. daha geliştiğinde insanların işleri, örneğin sağlık sektöründeki birtakım alanlarda iş gören doktor robotlar, doktorları işsiz bırakabilir. hepsinin olacağını zannetmiyorum, deneseler de beceremezler bunu çünkü çözemediğimiz bir sürü şey var. hadi bir şekilde robotlarla hızlıca çözdüler onları ve gelişti diyelim, psikiyatri ve psikoloji alanı halen mefhum olarak kalacaktır çünkü o insansız gelişemez. insan denen şey kalmazsa ortada belki ama o da imkansız çünkü robotlara kendimizi aktarıyoruz bahsettiğim gibi. psişeyi tam anlamıyla çözmekten hayli uzakta olduğumuz için bizim kişiliğimizi araçlar arasında aktarma olanağımız da henüz çok uzak bir yerde görünüyor, ama iş oraya da varacak, en azından ben istiyorum böyle bir şeyi. bu bize ölümsüzlük getirebilecek bir şey, mekandan bağımsız zamanda yolculuk olanağı verebilecek bir şey. ama bu en uç noktası, bu zaten tanrı olmak gibi bir şey, o salakların da bunu başarabileceğini zannetmiyorum zaten. insan olarak debeleneceklerdir yine, hazlarından arınmayı göze alamazlar.
meseleyi dağıttık ama işleri ellerinden alınan insanlar elitler için gereksiz ıskartalar hükmünde olacak çünkü onların işlerine bakamaz haldeler. eski araçlarımızı yenileriyle terkettiğimiz gibi onlar da insan işçileri yenileriyle değiştirecekler. durum böyle maalesef. teknoloji ve bilim en çok para sahiplerinin istekleri yönünde gelişir. gelişmesi için kaynağa ihtiyaç vardır ve bu adamlar istemedikleri gelişmelere kaynak sağlamazlar.
devletlerin nerede duracağı ise mefhum. pek de bir şey yapabileceklerini zannetmiyorum ama bir yere kadar önleyici ve koruyucu davranabilirler. ama kırılma noktası geldiğinde işler çığırından çıkacak. nüfus azaltma isteği nasıl gerçeğe dönüştürülür bilinmez. birbirimize mi kırdırılırız, toplu kıyıma mı uğrarız, pasif ölüme mi terkediliriz bilemiyorum.