Ana Sayfa / E-Makale / Diğer Makalelerimiz / ÜCRET VE YAN ÖDEMELERDE HACİZ İŞLEMİ
Maaş haczi 2004 Sayılı İcra İflas Kanunu 83 maddesi uyarınca yapılan bir icra işlemidir. Alacaklının maaş haczi koydurabilmesi için için öncelikle bir icra takibinin açılması ve icra takibinin kesinleşmesi gerekmektedir. İcra takibi kesinleştikten sonra alacaklı UYAP sistemi üzerinden SGK sorgulaması yaptırarak borçlunun çalışıp çalışmadığı tespit edilir. Borçlunun çalışıyor olması durumunda alacaklı veya vekilinin talebi ile borçlunun çalıştığı yere icra müdürlüğü tarafından gönderilecek bir tebligat ile borçlu çalışanın maaşına haciz konulması işvereninden istenir. İşveren işçinin maaşına haciz koymak ve kesinti yapılan bedeli icra dairesine ödemek mecburiyetindedir. İşveren maaş kesintisini yapmaz ise alacaklının talebi doğrultusunda bu bedel işverenden haciz yoluyla alınabilecek ve işveren hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulabilecektir.
Ücret Haczine Hangi Oranlarda İzin Verilir
Çalışanların aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası İş Kanunu’nun 35. madde hükmüne göre haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz. Aynı maddede belirtildiği üzere geri kalan miktar işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyelerinin geçimini sağlamaya yetmez ise, haciz veya temlik edilebilecek miktar, hâkim tarafından daha da azaltılabilir. Ancak, bu sınırlamalar nafaka borçları için uygulanmaz.
Vergi borcu sebebiyle oluşan haciz işlemlerinde ise kesinti onda biri şeklinde belirlenmiştir. (6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun md.71/II). Bu maddenin uygulanması için çalışanın asgari ücretli olması gerekmektedir.
Yan Ödemelerde Haciz Uygulaması
Ücret belirli bir hizmet karşılığında çalışana ödenen paradır. İkramiye, prim ya da toplu sözleşme farklar ücret olarak kabul edilir.
Ancak kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ücret niteliğinde ödemeler değildir. Bu nedenle; işçinin kıdem ve ihbar tazminatlarının tamamı üzerine haciz işlemi uygulanabilmektedir ve işverenler de böyle durumlarda gerekirse bu ödemelerin tamamını işçiye yapmak yerine icra müdürlüğüne göndermek zorundadır.
İcra İflas Kanunu Md. 83’e göre, borçlunun birden fazla alacaklısı ücret üzerinde haciz talebinde bulunmuş ise, “hacizler sıraya konmalı ve önceki haczin kesintisi bitmedikçe diğer alacaklının alacağı için kesintiye gidilmemelidir.”
Bankadan alınan kredilerin geri ödenmesinde, kredi sözleşmesinde otomatik virman talimatı verilmiş olması durumunda, banka maaş hesabının tamamına bloke koyabilir ve ücret haczindeki dörtte bir kuralı uygulanmaz.
Ücret Haczi Nasıl Yapılır
Ücretlerin nasıl ve ne oranda haczedilebileceği İcra İflas Kanunu Md. 83 ve Md. 355 vd. hükümlerinde gösterilmiştir. Kısmen haciz edilebilir şeylerin başında da ücretler gelmektedir.
İcra İflas Kanunu Md. 83/1’de, “…borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra müdürünce lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczi olunabilir” denilerek icra müdürlerine takdir yetkisi tanınmıştır. Gerekli miktar icra müdürü tarafından borçlu ve ailesinin sosyal durumlarına göre takdir edilebilir. Borçlu ve ailesinin geçimi için ortaya çıkarılması gereken miktarı tespit eden işleme karşı alacaklı, borçlu ve/veya borçlunun ailesinden bir kimse şikâyet yoluna başvurabilir. Henüz oluşmamış fakat olması muhtemel olan ücret alacağı üzerine de haciz uygulanabilir. Uygulamada borçlunun ücretinin dörtte birinin haczi ile yetinilmesinden dolayı, İcra İflas Kanunu’nun 355. maddesi uyarınca işverene gönderilecek bildiriye borçlunun ücretinin dörtte birinin haczedildiği yazılmaktadır.
Ücret haczi tebligatı alan işveren geliş tarihini zarfın üzerine yazıp bir hafta içerisinde İcra Müdürlüğüne bir dilekçe ile bildirimde bulunmalı ve işçiye ücret ödemesi yaparken İcra Müdürlüğünün koyduğu oranda ücretten kesinti yapıp icra dosyasına yatırmalıdır. Aksi halde, kesilmeyen veya derhal gönderilmeyen para, ayrıca mahkemeden hüküm alınmasına hacet kalmaksızın icra dairesince sorumluların maaşlarından veya sair mallarından alınır. Bu kişilerin asıl borçluya rücu hakkı saklıdır (İcra İflas Kanunu md.356).
Ücret haczi yazısı gelmeden önce çalışan işten ayrıldıysa veya çıkartıldıysa, işçinin ayrılış tarihini ve mevcut adreslerini bildiren dilekçenin bir hafta içerisinde icra müdürlüğüne verilmesi gerekir. Ücret haczi yazısı geldikten sonra işten ayrılan veya çıkarılan kişinin alacakları varsa, ücretin dörtte biri, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacağının ise tamamı icra dosyasına ödenmelidir
İşçinin, ücretine sık sık haciz gelmesine yol açması, işten çıkartma için Yargıtay’ca geçerli sebep sayılmıştır.
Sonuç olarak işveren çalışan üzerine gelen haciz işlemi için ücret sayılan tüm ödemelerde maaşın dörtte birini, ücret olarak sayılmayan kıdem ve ihbar tazminatlarının tamamını alacaklıya göndermek zorundadır. Haciz sebebiyle işveren çalışanın iş akdini fesih edebilir.