Şişli Belediye Binası | Mimari Tasarım ve Eleştiri
By cemerenguven / 01/03/2015 / güncel mimarlık eleştirisi / One comment
Toplumsal, siyasi ve teknolojik durumların yarattığı konjonktür mimariyi ve mimari kuramları şekillenmekte ve değişmektedir. Bir yapı veya bir bir mimari anlayış bu konjonktürün oluşturduğu kabul görmüş çevrelerde, meşruiyet sağlamış bir tartışma açtığı ölçüde eleştirel olabilmekte veya eleştiriye konu olabilmektedir. Mimarlıkta eleştirinin genel olarak tanımı yapılamasa da mevcut anlayışça(veya anlayışlardan birince) kabul görmesi onun eleştirel olup olmamasının bir tanımı olarak düşünülebilinir. Mimarlıkta eleştiri her zaman vardır derdi olmayan bir yapı veya yaygın olan bir tasarım anlayışı her zaman eleştirinin konusu olabilmektedir. Yazı da ise yapıların öngördüğü şeyleri başarıp başaramaması ana kriterdir ve tartışmanın zeminin bu oluşturmaktadır.
Boran Ekinci’nin yapısı olan Şişli Belediye Binası, birisi lineer olan ana parça ve diğeri ana parçanın önünde kabuk olarak uzanan ek parça üzere iki kütleden oluşmaktadır. Ana kütledeki ilk üç kat cam giydirme cephe devam etmekte sonraki üç kat biraz daha genişletilip cephesi hareketli güneşliklerle kapatılmıştır.Arkiv sitesindeki habere göre bunun nedeni yapının dışında halkın kullanımına yönelik bir kamusal alan yaratmak, binayı alçak göstermek olduğu belirtilmiş.Fakat mimarın programı ile uygulanan program arasındaki açı bunun önüne geçmiştir. Projenin ilk versiyonunda kabuğun üstünde yeşil alan olarak belirtilen yerler uygulamada beton ve taş kaplama olarak bırakılmıştır. Sadece yeşil ve eğimli bir kabuk kullanarak burayı insanların vakit geçireceği kamusal bir alan olarak tariflemek yetersizdir. Projenin ilk versiyonunda daha anlamlı kullanım olanakları fazla olan kabuk ve onun yarattığı hacimler, şuan kullanımsız ve işlevsiz mekanlar yaratmıştır. Hacimlerin ve alanların kullanımını sağlayacak olan çevresel koşullar iyi analiz edilmeli kullanımı güçlendirecek bölgenin zayıf yanlarını değiştirebilecek yan fonksiyonlar iyi belirlenmelidir. Tabi burada mimarın öngörüleri biryere kadar etkili olabilir. Devamındaki kullanımı mevcut belediyecilik anlayışı, bürokratik durumlar, siyasi çekişmeler belirleyebilmektedir. Örneğin halkın kullanımına yönelik ayrıştırılan kabuğun altında bulunan giriş ve sergi kısmıda öngörüldüğü gibi kullanılmamaktadır. Giriş hemen yanında bulunan güvenlik görevlileri ötesine geçmenize ve fotoğraf çekmenize izin vermemektedirler.(Bunu yasaklayanın belediye başkan yardımcısı olduğunu belirttiler.) Projenin olumlu sayılabilecek yaklaşımlarından biri anagirişle yarışmayan ve oraya yakın olan başkanlık girişidir.Yine ek hacimde yer alan başkan odası ve meclis salonu birbirine köprü ile bağlanmıştır.Köprü giriş sergi katından rahatça gözükebilmektedir. Muhtemelen bu sayede mimar başkan ve halk arasındaki ulaşılmazlığı, ayrışmayı kapatmaya çalışmıştır. Fakat şuan Şişli Belediyesi’ndeki mevcut siyasi çekişmeden dolayı tüm fonksiyonlar yeni binaya taşınmış olmasına rağmen belediye başkanı eski binada çalışmalarına devam etmekte ve meclis toplantıları yine orada yapılmaktadır.Bu gibi nedenlerden öngörülen yaklaşım bir süreliğine işleyemeyecektir. Ş.B.Binası’nın çağdaşı olan Küçükçekmece Belediye Binasında ise başkanlık girişi ve belediye giriş farklı kotlarda ve planda farklı yerlerdedir. Belediyelerin saydamlık v.b. gibi yaklaşımları mimari programda olumlu gözükmesine rağmen değişmeyen yasakçı ve statükocu anlayış bunun olmasını engellemektedir.
Boran Ekinci’in diğer projeleri incelendiğinde lineer ve diktörgensel formlarda organize edilen hacimler göze çarpmaktadır. Tasarım dergisinde Ekinci’nin yanında çalışan mimarlara belirli sorumluluklar verdiği ve projelerden başından sonuna o mimarların ilgilendiği belirtilmiştir.Bunun yanında firmanın projelerine göz gezdirildiğinde cephede değişim sağlayan hareketli güneşlikler,(Şişli Belediyesi’nin son üç katı bu şekildedir.) lineer düzlemde organize edilen hacimler, aynı şekilde lineer forma sahip olan kırılarak şekillenen kabuklar göze çarpmaktadır. Bazı projeler ise daha özgün olabilmektedir. Bu durum Ekinci’nin diğer projelere aşırı müdahalesi, çalışan mimarların kendisinin etkisinde kalması diğer yandan kolaylaştırmak standartlaşmış tasarım kriterlerinin sürekli yeniden kullanımı akıllara gelmektedir. Yine bu karakteristiklerin mimaride marka olma çabasının sonucu mu olduğu da kafalarda diğer bir soru işaretidir. Yine Şişli belediye binasında’da göze çarpan binanın iç kullanımına yönelik olan giydirme cam cepheler Türkiye’de özellikle büyük projelerde çokça kullanılmaya başlanmıştır. Saydamlığı sadece içeriden-dışarıya sağlayan yaklaşım dışarıdakiler için renkli, parlak, aşırı yansımalı kentsel mekanlardan başka bir şey yaratmamaktadır. Yine aynı şekilde Küçükçekmece belediyesi’nde iç ve dış iki çepheden oluşan tasarımın saydamlık ilkesinden dolayı yapıldığı iddia edilmiştir. Fakat gündüzleri kullanılan belediyelerde güneş ışığından dolayı yansıma yapan camlar saydamlık etkisini dışarıdan bakan için zayıflatmaktadır. Fakat yakından belediye çalışanlarının sirkülasyon hareketlerinin gözlemlenebilmesi iç cephenin içindeki fonksiyonların kısmen okunabilmesi derdini karşılaması açısından olumludur.
Geri bildirim: Analysis of Annex Building for English Language Preparatory School of METU | BÜŞRA ŞAFAK | TEDU – ARCH