Laboratuvar testinizin doğruluk ve güvenilirliğini belirleyen en önemli faktörlerden biri de hastadır, başka bir deyişle sizsiniz. Ne de olsa vücudunuzdan alınan numunede ( kan, idrar veya başka bir numune ) test yapılacaktır (Hangi numunenin analiz edileceğini bilmek için Bkz. Test için Numune Toplama). Bu nedenle sonuçların kullanılabilir olması ve doktorunuz tarafından doğru yorumlanması için aşağıdaki hususlara uymanız gerekir.
Uygulanacak spesifik teste hazırlanma amacıyla direktiflere (varsa) uyun.
Direktiflere uymadıysanız numunenizi alan kişiyi uyarın, nasıl uymadığınızı söyleyin.
Halen almakta olduğunuz ilaçlar (vitaminler ve takviye edici maddeler dahil) veya testten bir gün önce aldığınız besinler hakkında doktorunuza bilgi verin. Kan sulandırıcılar veya kasılma nöbetlerini önleyici reçetelendirilmiş ilaçları alıyorsanız dozu aldığınız ve kan numunenizi verdiğiniz saati tam olarak yazmak isteyebilirsiniz. Doktor test sonuçlarınızı sorguladığında bu bilgiler yararlı olacaktır.
Yakın zamanda veya aşırı egzersiz, yeterince sıvı almamak (susuz kalma; dehidratasyon) , aşırı yemek yeme veya yakın zamanda cinsel aktivitede bulunma gibi belli davranışlar bazı test sonuçlarını etkileyebilmektedir. Belli testler için bu davranışların bir bölümünden kaçınmanız istenebilir.
Birçok testin hiçbir özel hazırlık istemediği belirtilmelidir. Ancak özel hazırlık isteyenler için verilen direktiflere uyduğunuzdan emin olun. Direktifleri anlayamamışsanız, durumu açıklığa kavuşturmak için mutlaka testi isteyenlere başvurun. Herhangi bir direktif verilmemişse teste hazırlanmak için özel direktiflerin gerekli olup olmadığını öğrenmelisiniz.
Bir laboratuvar testini yaptırmadan önce neler yapmanız gerektiğini anımsamanıza yardımcı olmak için Lab Tests Online gibi internet sitelerinde spesifik testlere hazırlanmayla ilgili bilgiler bulabilirsiniz. Spesifik bir teste hazırlanma prosedürleri laboratuvardan laboratuvara değişebildiğinden her zaman doktorunuzun direktiflerine uymalısınız.
Testler için daha çok testten birkaç saat önce hatta bir gece aç kalınması (hiç yemek yememe veya belli bazı besinleri almama gibi) istenir. Belli testler, testten 10-12 saat önce aldığınız sıvının azaltılması veya artırılmasını gerektirebilir. Testten önce belli yiyecekler veya ilaçlardan kaçınmanız gerekebilir. Testten önce sigara kullanmamanız veya sevdiğiniz bitki çayını içmemeniz istenebilir. Numuneyi evde alıyorsanız (idrar, gaita veya semen gibi) numuneyi evden laboratuvara götürmek için belli bazı prosedürlere uymanız gerekebilir.
Önceden hazırlık gereken bazı rutin laboratuvar testleri:
Glukoz tolerans, açlık ve 2 saatlik tokluk kan şekeri testleri: Aç kalmanız veya belli zamanlarda yemek yemeniz istenebilir.
Gaitada gizli kan testi: Belli bazı yiyecekler ve/veya ilaçların kısıtlanması istenebilir.
Serum lipitleri (trigliseritler, kolesterol, vs): Genellikle 9-12 saat aç kalınması gerekir.
Lab Tests Online sitesi belli bazı testleri yaptırmadan önce uymanız gereken teste hazırlanma prosedürlerine ilişkin bilgiler verilmektedir. Herhangi bir hazırlık gerektiğinde buna ilişkin bilgiler tipik olarak test tanımlamalarının “Bir Bakışta” bölümünde verilmektedir. Spesifik hazırlanma prosedürleri gerektiğinde “Test Numunesi” sayfası daha ayrıntılı bilgileri içerir. Teste hazırlanma direktifleri bazen “Test” sayfasında daha ayrıntılı verilebilmektedir. Farklı laboratuvarlar değişik test protokollerine sahip olabildiğinden bu site veya başka bir internet sitesindeki bilgileri öğrenirken lütfen doktorunuzla birlikte verilen direktifleri kontrol ettiğinizden emin olun.
Son olarak başka hasta bakım hizmetlerinde olduğu, laboratuvar testlerinde de doktorunuzla samimi ve dürüst olmanız kritik önem taşır. Kişisel, tıbbi ve aile öykünüz sonuçları etkileyebildiğinden hazırlanma direktiflerinden ve/veya vitaminler ve takviye maddeler de dahil olmak üzere ilaç tedavilerinden sapmaları bildirmeniz gerekebilir. Aldığınız alkol miktarı veya içtiğiniz sigara sayısı da sorulabilir. Eksiksiz ve doğru bilgilerin verilmesi test sonuçlarınızın güvenilir olmasını sağlayabilir.
Kaynaklar ve Bağlantılar Main Line Clinical Laboratories: Patient Preparation Guide (Ocak 2009)
South Bend Medical Foundation, Inc.: Patient Information, Pre-Test Requirements (Ocak 2009)
CDC: CLIA, Subpart K (Ocak 2009)