Uzay Çalışmaları Koronavirüs Salgınından Nasıl Etkilendi? | TÜBİTAK Bilim Genç
15/04/2020 - 15:35
Bütün dünyada hayatı etkileyen yeni tip koronavirüs salgını uzay çalışmalarını da olumsuz etkiledi. Birçok ülkede okullar kapanınca anne ve babalar da çocuklara bakmak üzere işi bırakmak ya da yavaşlatmak durumunda kaldı. Salgının etkileri arttıkça uydu test ve entegrasyonu gibi doğrudan uydunun başında olması gereken ekipler dışındaki kişiler evden çalışmaya başladı. Tabii bu da iş veriminin düşmesine yol açtı.
Uydu projeleri, çoğunlukla birçok ülkeden çok sayıda şirketin veya kurumun ortak çalışmasıyla yürütülür. Bu tür projelerde zaman zaman geniş katılımlı yüz yüze toplantılar yapılması gerekir. Ancak salgın sürecinde bu toplantılar iptal edildi veya ertelendi. Dolayısıyla birçok projede gecikmeler yaşanması ve bütçe artışları şimdiden kaçınılmaz görünüyor. Örneğin Fransız Guyanası’ndaki Kourou Fırlatma Üssü çalışmalarını durduran tesisler arasında. Bu nedenle Ariane 5 ve Vega roketleri fırlatılamıyor. Benzer şekilde, Soyuz-2 roketlerinin de üretimi durduruldu.
Yeni tip koronavirüs salgınının da sebepler arasında sayıldığı ilk büyük gecikme ise Avrupa ve Rusya uzay ajanslarının ortaklaşa yürüttüğü ve uzay teknolojileri meraklılarının heyecanla beklediği ExoMars projesinde yaşandı. Mars’ta geçmişte canlı yaşamın olup olmadığına dair kanıtların izlerini sürmeyi hedefleyen uydunun Mars’a inecek modülü ve modülün paraşütündeki sorunlar, 2020’de gerçekleştirilmesi planlanan fırlatmanın hedeflenen zamanda yapılıp yapılamayacağına dair soru işaretlerinin ortaya çıkmasına neden oluyordu. Fırlatma tarihi yaklaşırken, bu kritik soruna tam ve güvenilir bir çözüm bulma konusunda zamana karşı bir yarış hâlinde yoğun çalışmalar gerçekleştiriliyordu. Ancak salgının da etkisiyle uzmanlar pes etti ve 12 Mart günü yapılan bir açıklamayla fırlatmanın belirlenen tarihte gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığını bildirdiler.
Mars ve Dünya arasında fırlatma için uygun koşulların tekrar oluşması içinse tam 26 ay beklemek gerekiyor. Yani yeni hedef 2022!
Bilim insanlarının heyecanla beklediği hatta bazılarının beklerken emekli olduğu, James Webb Uzay Teleskobu’nun aynalarının açılma testi mart ayının başında başarıyla gerçekleştirildi. Ancak NASA Goddard Space Flight Center’daki yeni tip koronavirüs salgını önlemleri kapsamında personel sayısının azaltılması, uydu entegrasyon ve testlerinin uzaktan yapılmasının zor olması gibi nedenlerle kalan işlerin planlanandan daha yavaş gerçekleşeceği ya da tamamen durdurulabileceği açıklandı.
Bunun yanı sıra Avrupa Uzay Ajansının (ESA) yörüngedeki uyduları yöneten ekipleri de durumdan etkilendi. Birçok çalışan hastalık taşıyan kişilerle temas ettikleri için karantinaya alındı. Bu nedenle ekipler Merkür’e gidebilmek için geçtiğimiz günlerde Dünya’nın yakınından geçerek kritik bir manevra gerçekleştiren BepiColombo gibi ertelenemeyecek görevlere odaklandı. Bu süreçte dört aktif görev ise bir haftadan fazla süreyle güvenli moda alınarak bilimsel veri akışı geçici olarak durduruldu. Bu durumdan Dünya’nın etrafındaki manyetik alanı inceleyen Cluster, Mars yörüngesinde görev yapan ExoMars Trace Gas Orbiter ve Mars Express ile Şubat 2020’de fırlatılan ve Güneş’e doğru yörüngesinde yol almaya devam eden Solar Orbiter uzay araçları etkilendi.