Vezin: Üç Ölçü | Hisar Edebiyat
Oyhan Hasan Bıldırki / 04 Mart 2014
Kelimenin sözlük anlamı; “Tartı, tartma.” demektir.
Edebiyatta; “Şiir ve nazmın belli hecelerden oluşan ve bu hecelerin sırasının düzenli olması.” anlamlarına gelir. Bir şiirde vezin araştırma işine de “evzân-ı şiir” denir.
Ahmet Kabaklı, vezni “Nazmın başlı başına âhenk ölçüsü olan vezin çok eski çağlardan beri şiirin temeli sayılmıştır.” diye tanımlarken, Nihat Sami Banarlı aynı konuda şöyle der: “Vezin, her dilin kendi öz mûsikîsinden doğan bir ahenk ölçüsüdür.”
Herhangi bir şiirde kafiye olmayabilir ama veznin mutlaka bulunması gerekir. Vezinsiz şiir, kuru bir nesirden başka bir şey değildir. Belki şairler kalıplaşmış vezinleri kullanmayabilirler fakat hemen hepsinin âhenk endişesinden doğan, kendi anlatımlarına uygun birer vezin anlayışları vardır.
Türk şairleri başlangıcından günümüze kadar yazdıkları bütün şiirlerinde vezinle konuşmuşlar, şiirde mûsikîyi öyle sağlamışlardır.
Türk şiir geleneğinde biri millî, biri İslamî, diğeri batı asıllı olmak üzere üç türlü vezin (ölçü) vardır.
a. Hece vezni.
b. Aruz vezni.
c. Serbest vezin.
ÖRNEKLER: Aşık KEREM, Mehmet ÇINARLI ve Oyhan Hasan BILDIRKİ’den sıralı birer şiir.
ŞAKI BÜLBÜL ŞAKI BAHAR ERİŞTİ
Şakı bülbül şakı bahar erişti
Şakıyıp ötmenin zamanı geldi
Kırmızı gül budağına erişti
Koparıp kokmanın zamanı geldi
Benim sevdiceğim gelir naz ile
Bağrımı deliyor sitem söz ile
Kırmızı badeler çihe saz ile
Çağırıp içmenin zamanı geldi
Benim sevdiceğim ince bellidir
Gamzesinde siyah çifte benlidir
İçinde aşkı olan bellidir
Aşık aşk kılmanın zamanı geldi
Öksüz Kerem bunu şöyle söyledi
Selvi boylu bizi abdal eyledi
Bugün ki pek sayılan bir günüydü İslâm’ın;
Gönlüm kıpır kıpır, dokunmayın keyfime
Sevdalımla gül bahçesindeydim bu sabah
Kuşlar cıvıl cıvıl dillerinde bizim şarkımız
Sevdalımla el eleydim bu sabah
Güneş altın renkleriyle tanyerinde
Sımsıcak gülüşüyle ikimizi selamlıyor
Gözlerim sevdalımın gözlerinde
Unutulmaz hatıralar dilimizde canlanıyor
Gökyüzündeki son yıldızlar, mor dağlar
Tüneklerinden ayrılan sevdalı güvercinler
Kabına sığmaz çılgın deniz, erkenci martılar
Şarkımızı ezber etmek için peşimizdeler
Sonra ayaklanan kuşlar, gökyüzünde dizi dizi
Yanaklarımızda delişmen rüzgârın eli
Yaprak yaprak okuyoruz hikâyemizi
Yeniden esiyor başımızda sevda yelleri
04 Mart 2014 in Divan Edebiyatı, Hisarcılar. Etiketler:Umutların Şafağında
← Orta Asya Rüzgârı
Hoca Dehhanî →