Mona Lisa Yarım Mı Bırakıldı? - Bilgeyik
1. Kim bu Mona Lisa?
2. Tablonun Manası Nedir?
3. Kaşları var mı yok mu?
4. Altın oran meselesi
5. Picasso tabloyu çalmakla suçlandı!
Ünlü bilim insanı, mimar, mühendis, heykeltaş, ressam, astronom, matematikçi Leonardo da Vinci'nin -sadece bilim insanı demek kanımca yetersiz gelecekti- Mona Lisa'ya 1503 yılında başladığı bilinmektedir. Bu tablo İtalya'da Rönesans sırasında kavak bir pano üzerine Sfumato tekniği ile resmedilmiş bir 16.yy tablosudur ve yağlı boyadır.
Sfumatoya değinmek istiyorum; bu teknik ortaya 15.yy'da ilk kez Leonardo da Vinci ile çıkmıştır. Tam tanımı tonların birbiri içinde eritilmesiyle birlikte yumuşak etki yaratmayı amaçlayan bir boyama tekniğidir. Terim, İtalyanca ''fuma'' (duman) sözcüğünden türemiştir. Da Vinci bu tekniğiyle dönemin keskin çizgilerini yumuşatmayı başarmıştır.
Bu denli çok yönlü bir insanın, asırlar boyu şöhretinin tükenmeden günümüze ulaşmasına şaşmamalı. Eş zamanlı olarak, bu kadar çok alana ilgi duymasının -kanımca- tek dezavantajı; başladığı işlerin çoğunu yarım bırakmış olmasıdır. Fakat bunun dezavantaj olup olmadığı tartışılır...
Ünlü şaheser aslında zihnimizde resmettiğimiz gibi, kocaman bir tablo olmamakla birlikte asıl ölçüleri 77 cm X 53 cm'dir. Evet, hayal kırıklığına uğratacak türden.
Tablodaki kadının kim olduğu ya da kim olmadığı hakkında o kadar çok söylenti var ki... Ben yalnızca şu anda bulunduğu Louvre Müzesi'nde kabul görünen kimliğini sizlere atfedeceğim.
Floransa'daki Gantrardini'nin eşi olan Francesco del Giocondo'nun (Florentini, bir kumaş tüccarıdır) karısı Lisa Gherardini olduğu söylenmiştir. Bazı kaynaklara göre ise Leonardo da vinci'nin metresi Mona Salai olduğu düşünülmekte. Nedendir bilinmez bu ihtimal bana daha yakın geliyor.
Ayrıca Mona Lisa ismi Madonna Lisa'nın kısaltması olarak da bilinirmiş. Leydim Lisa yahut Benim Kadınım Lisa diye çevrildiği de rivayetler arasında. Bunların yanı sıra bu kişinin Da Vinci'nin annesi, Meryem Ana veya kendisi olduğu yönünde, daha çok sayıda söylentiler dolaşmaktadır.
Tablonun Manası Nedir?
Bizler tabloda yalnızca oturmuş bir vaziyette kadın tasvirini görüyoruz. Da Vinci'nin resmettiği bu kadın aslında bir piramitmiş; düğümlediği elleri ise bu piramitin köşelerini oluşturuyormuş. O yıllarda (15.yy-16.yy) oturan bir kadın portresi yaygın olmadığından ilk bakışta birkaç detay daha görebilmemiz mümkün.
Yüzündeki tebessüme yakın bir gülümseme, gözleri, bakışları, kollarını tutşu vs. Bu teferruatlara azar azar değinelim şimdi de...
Kaşları var mı yok mu?
Resme bakınca kaş ve kirpiklerinin olmadığını görüyoruz. Pascal Cotte adında Fransız bir mühendis kılı kırk yararcasına, Louvre Müzesi'nde uzun süren (3 yıl) araştırmaları sonucunda Mona Lisa'nın kaşlarının daha önce var olduğu fakat restorasyon esnasında silinmiş olabileceğini saptadı. Bu araştırmayı tabloyu olduğundan 24 kat daha büyüterek kızılötesi ışınlar yardımıyla gerçekleştirmiş ve ufak tüylere bile rastlamamış. Bu iddiaya benzer olarak Amerikalı yazar Chuck Palahniuk da kadının kaşlarının var olduğunu öne sürmüştür.
Farklı olarak, Rönesans yıllarında kadınların kaşlarını tamamen yok etme modasının olduğu ve tabloda aslında hiç kaş bulunmaması da rivayetler arasındadır.
Altın oran meselesi
Leo'nun sanatkar kimliğinin yanı sıra matematikçi kimliğinden de üstün körü bahsetmiştik. Doğadaki olayları incelemek için kullanılan altın oran Da Vinci'nin zekası ile sanat alanına da sıçramış oldu. Oran, tabloda kadının burnunda başlayarak devam etmiş ve müthiş bir uyum sağlanmış.
Picasso tabloyu çalmakla suçlandı!
Tablo 21 Ağustos 1911'de Louvre Müzesi'nden çalınmış ve müzede hiç kimsenin bundan haberi olmamış. Orijinalinin yerine kopyasının konulduğu halen iddialar arasındadır.
Çalan kişinin müzenin eski bir çalışanı olduğu anlaşılınca şüpheliler arasında gösterilen İspanyol ressam Pablo Picasso serbest bırakılmış. Şüpheli görülmesinin nedeni Picasso'nun o yıllarda herhangi bir üne sahip olmaması ve geçimini zor şartlar altında sağlıyor olması olabilir...
Tabloyu asıl çalanın ise gerekçe olarak, İtalyan bir ressamın tablosunun, İtalya'da yapılmış olup niçin Fransa'da sergilenmesiydi.
Eserin müzenin en değerlisi olduğundan, dünyaca bir üne sahip olduğundan ve görünenin arkasında beklenmedik gizemlerinin olduğundan bahsettik.
Bu sebeplerden ötürü eser paha biçilemezlik sıfatını taşıyor ve kesinlikle sigortalanamıyor.
Tablodaki kadını görüp, ona aşık olup, aşkından intihar eden birinin olduğunu da duymuş muydunuz hiç? 😉