Alejandro Zambra: “Yazmak daima bir özeleştiridir.” - Oggito
2 Mayıs 2017 Söyleşi Edebiyat Kültür Sanat Roman
AZ: Bence müzik direniş sırasında özellikle büyük bir önem taşıyordu, çünkü sansürü aşıyordu. Radyoda çalmıyorlardı ama bu şarkılar dönüp dönüp gitarla çalınıyordu ve halk müziği derlemelerinde yer alıyordu. Şili diktatörlüğü çok kendine has bir diktatörlüktü, çünkü geçmişe bakınca kendini “demokratik” bir hükümet olarak sunmakta çok ısrarcıydı. Geçiş döneminde kendini gizledi ama silahlı kuvvetlerin başında hâlâ Pinochet vardı, bu durum 1989 sonrasında da sürdü. Bu bağlamda, ortalıkta fazlasıyla rejime angaje resmi müzik örnekleri ve sanki burada hiçbir şey olmuyormuş gibi Şili’ye gelen uluslararası sanatçılar vardı. Neyse ki pek de iyi müzisyenler değillerdi... Öte yandan müziğin, kuşatmayı aşıp vicdanları özgür bırakmayı başardığına inanıyorum. Sürgündeki pek çok Şilili müzisyen ve yazar uluslararası dayanışma sayesinde çalışmalarını sürdürmeyi başardı.
AZ: Biz toprağın hareket etmesine o kadar alışkınız ki... Eşik çok yüksek, bazen güçlü sarsıntılar oluyor ama üzerine tek söz etmiyoruz. Bence bu duyarlılığınızı da etkiliyor, bir şekilde bu “müdahalelere”, birden her şeyin tepetaklak olabileceği ihtimaline alışıyorsunuz. Tabii aynı zamanda muhayyilemizi de etkiliyor. Her Şilili bir iki deprem atlatmıştır, yani bu her zaman anlatabileceğiniz bir hikâye. Mesela benim büyükannem babasını, annesini ve iki kız kardeşini 1939 depreminde kaybetmiş. Biz bu hikâyeleri dinleyerek büyüdük. Elbette ki bu sizi duyarsızlaştırmıyor, tam tersine duyarlılığınızın bir parçası haline geliyor. Manzaranın geneline baktığınızda aslında Şili’de yaşamaya “karar vermek” için hiçbir neden yok. Bu şöyle demeye benziyor: Patlayan volkanların olduğu bir ülkede yaşamak istiyorum, yaşayacağım yer keşke dünyanın en sismik ülkesi olsa... Kimse böyle bir şey istemez! Ama mesela ben Şili’den kaçmayı hiç düşünmedim. Neden? Cevap çok basit: çünkü Şililiyim.
AZ: Elyazısıyla ve bilgisayarla yazıyorum. 2013 yılında çıkan öykü kitabım Mis documentos’ta (Belgelerim) bundan fazlasıyla bahsettim, çünkü birden babamın bana bir bilgisayar gibi, anneminse daktilo gibi görünmeye başladığını fark ettim... Yazmaya başladığımda sadece elyazısıyla yazıyordum ama on beş yaşından beri karma teknik kullanıyorum. Bazen elyazısıyla yazıyorum ve yazdıklarımı bilgisayara geçiriyorum, bazen de çok aptalca bir şey yapıyorum, bilgisayarla yazıyorum ve yazdıklarımı deftere geçiriyorum... Bir de çoğunlukla yazdıklarımı kaydediyorum, sonra da dinliyorum.