Atom Numarası Nedir? | tercihrehberin.com
Ocak 18, 2020 Ocak 19, 2020 admin
Kimya dersi görüyorsanız en çok karşılaştığınız kavramlardan biri de atom numarası kavramıdır. Aslında basit olan bu kavram iyi öğrenilmediği zaman neye karşılık geldiği karıştırılabilir. Bu yazıda atom numarası nedir sorusuna yanıt vereceğiz.
Bir element atomunun sahip olduğu proton sayısına atom numarası denir. Çünkü atomlar periyodik tabloda proton sayılarına göre numaralandırılmıştır.
Kimya dersi için size çok hayati bir bilgi verelim. Öyle bir bilgi ki bunu bilmek temel kimya için olmazsa olmazdır. Atom numarası = proton sayısı = çekirdek yükü. Evet bu üç kavram da aynı şeye karşılık gelmektedir.
Daha önce çekirdek yükü nedir adlı yazıda çekirdek yükünün atom numarasına yani proton sayısına eşit olduğunu söylemiştik zaten.
Artan Atom Numarası ve Periyodik Tablo
Artan atom numarası kavramı da oldukça merak edilen bir diğer kavramdır. Ayrıca atomlara neden numara verildiği ve bu numaraların ne anlama geldiği de önemli bir konudur. Dilerseniz olayın mantığını izah etmeye çalışalım.
Atomun çekirdeğinde pozitif (+) yüklü proton ve nötr (yüksüz) nötron bulunmaktadır. Yapılan araştırmalar göstermiştir ki bir atomu diğerinden ayıran temel fark proton sayısıdır. Proton sayısı 1 olan hidrojen atomuna numara olarak 1 verilmiştir. Proton sayısı 2 olan helyum atomuna ise 2 numarası verilmiştir. Bu şekilde 118 elementin tamamı numaralandırılmıştır.
Doğada bulunan elementleri sınıflandırmak için hazırlanan periyodik tablo çeşitli çalışmaların sonunda ortaya çıkmıştır. Önce kütle numaralarına göre sıralama yapılmış, ardından 1900’lü yılların başında proton sayısına göre sıralama yapmanın daha doğru olduğu fark edilmiştir.
Bunun sonucunda elementler periyodik cetvele artan atom numaralarına göre sıralanmıştır. Yani 1. atom hidrojeni, 2. atom helyum şeklinde bütün elementler tabloya yerleştirilmiştir.
Bütün bunların sonucunda atomların numaraları proton sayısına göre belirlenmiştir. Proton sayılabilen bir şey olduğu için de atom numarası mutlaka tam sayı olmak zorundadır.
Atom numarası nedir öğrendik. Şimdi birkaç örnek vererek konuyu daha iyi öğrenmeye çalışalım. Bunun için bazı elementlerin atom numaralarını görelim.
Hidrojen (H) atom numarası = 1
Helyum (He) atom numarası = 2
Karbon (C) atom numarası = 6
Azot (N) atom numarası = 7
Oksijen (O) atom numarası = 8
Flor (F) atom numarası = 9
Neon (Ne) atom numarası = 10
Sodyum (Na) atom numarası = 11
Magnezyum (Mg) atom numarası = 12
Potasyum (K) atom numarası = 19
Kalsiyum (Ca) atom numarası = 20
Sanırım bu kadar örnek yeterlidir. Size ilk 20 elementin atom numaralarını ve periyodik tablodaki yerlerini öğrenmeyi tavsiye ederiz. Bunları ezbere bilirseniz kimya dersinde çok fayda görürsünüz. Çünkü kimyada en çok kullanılan elementler ilk 20 elementtir.
Başlı başına başka bir yazının konusu olması gereken bir konudur aslında izotop meselesi. Ancak atom numarasını öğrenmişken konunun iyi anlaşılması adına burada birkaç şey söylemekte yarar vardır.
Bir elementin birden fazla izotopu vardır. İzotop atomlarda proton sayısı aynıdır. Ancak nötron sayısı farklıdır. Proton sayıları aynı olduğu için biz bu atomları aynı elementin atomları gibi değerlendiririz. Çünkü esas olan özellik atom numarası yani proton sayısıdır.
Şöyle bir örnek verelim. Oksijenin 8 protonu vardır. 8 tane de nötronu olduğu için kütle numarası 16’dır. Çünkü kütle numarası = proton sayısı + nötron sayısı şeklinde bulunur.
Doğada başka bir oksijen atomunun proton sayısı 8 iken nötron sayısı bu sefer 9 olabilir. Bu durumda bu oksijen izotopunun kütle numarası da 8 + 9 = 17 olur. Birçok elementin birden fazla izotopu vardır. İzotopların proton sayıları aynıdır.
Dolayısıyla kimya sınavlarında veya testlerde bir oksijen izotopu dendiği zaman ya da bir element izotopu dendiği zaman aynı elementin farklı kütledeki atomunun kast edildiğini bilmemiz gerekir.