1 Doların Yükselmesinin Nedenleri
1.1 Arz talep meselesi
1.2 Faiz oranları ve enflasyon
1.3 Yatırım ve ticari potansiyel
1.4 Politik durum ve düşünceler
Amerikan doları, Avrupa Birliği’nin para birimi Euro ile birlikte dünyanın her yerinde geçerliliği olan en etkili para birimidir. Dünyanın neresine giderseniz gidin dolar bozdurabilir, dolar ile alış veriş yapabilirsiniz. Dünya ekonomisine yön veren ülkelerden biri olan Amerika’nın para birimi, tüm bunların yanında ekonomileri de derinden etkilemektedir.
Global ekonomilerde ham maddeler yurt dışından alınır, işlenir ve satılır. Global ticarette de neredeyse tüm ülkelerle yapılan ticarette dolar her şeyi etkiler. Yani doların yükselmesi ya da düşmesi pazardaki elmanın fiyatından benzine, evimizde kullandığımız elektriğe ve doğalgaza kadar her şeyi etkiler. Özellikle son zamanlarda hızlı yükselişi ile dikkat çeken doların bu değişimi neye bağlıdır? Dolar neden yükselir?
Doların Yükselmesinin Nedenleri
Ülkelerin para birimi değerleri bir çok nedenden dolayı düşebilir ya da yükselebilir. Bunların başında politik hamleler, ekonomik büyüme hedefleri ve ekonomik tutarlılık gelir. Ancak politik durum ve ekonomik stabilite dışında para kurunu özellikle de dolar kurunu doğrudan etkileyen bir kaç şey daha vardır.
Bir ülkenin ürünlerine talep arttığı sürece o ülkenin para birimine de talep artmış demektir. Yani Amerikan markası ürünlerin satışlarının artması doların değerlenmesi anlamına da gelir. Apple ürünleri ya da Tesla marka arabalar aldığınızda aslında dolara yatırım yapmış oluyorsunuz. Her bir talep sırasında da ülkenin para birimi daha değerli hale geliyor çünkü ilgi görüyor.
Faiz oranları ve enflasyon
Ülkelerin yerel ekonomisindeki değişiklikler enflasyonu, parasının değerini ve yaşam standardını direk etiker. Enflasyonun yükselmediği, sabit kaldığı ülkelerde ham madde fiyatı da sabit kalır, üretim artar dolayısı ile de ihracat artar. Sonunda ekonomi kalkınmış olur. Ancak tam tersi durumlarda enflasyon yükselir, alım gücü düşer,ekonomi durma noktasına gelebilir. Üretimin olmadığı ekonomilerde gelir sadece var olan hazır ürünlerin satışından elde edilir. Bu da ülke ekonomisini dar boğaza sokar. Enflasyonun yükselmesi ülke para biriminin değer kabetmesine neden olur. Buna paralel olarak da faizler yükselir.
Yatırım ve ticari potansiyel
Yatırım demek ülkeye yabancı para girmesi ve yabancı para rezervlerinin artması demektir. Ülkeye yatırım gelmediği sürece bu rezervler azalır, ülkenin kendi para birimi zayıflar. Bir ülkeye yatırım gelebilmesi için de ticaret potansiyelinin ve verilerinin yüksek olması lazım. Yani ülkenin ihracatı ihtalatından daha fazla ise ticari hacmi yüksektir. Tam tersi ise ülke kazandığından çok harcıyor demektir. Bu parasının değer üretmediği anlamına gelir.
Politik durum ve düşünceler
Ülkelerin para birimi değerleri sadece yukarıdaki etmenlere bağlı değildir. Politik durum, ülkelerin diğer ülkelerle ilişkileri, ekonomik ve politik ilişkiler ile beklentiler ülke ekonomisini doğal olarak da para birimlerini direk etkiler. Eğer diğer ülkeler bir devletin ekonomik dar boğazlar, sorunlar ile boğuştuğunu düşünürse elindeki tahvilleri satmaya başlar. Bu da o ülkenin ekonomisinin gidişini daha da kötü etkiler.
Tüm bu sebepleri göz önüne aldığımız para birimlerinin yükselişinin bir çok nedeni vardır. Her para birimi her ülkede de aynı değildir, sizin para biriminizin değerine bağlı olarak diğer para birimleri daha yüksek ya da düşük olabilir. Yukarıda saymış olduğumuz kuru etkileyen olayların başında ise politika ve dış ilişkiler gelir ülkeler arası ticaret anlaşmaları ve ambargolar ülke ekonomilerini çökertebilir.
Bir süre yükselen bir para birimi bir süre sonra düşebilir. Ancak şunu unutmamak gerekir ki ekonomi bir bütündür. Tüm para birimleri ve borsalar birbirini etkiler. Özellikle amerikan dolarındaki değişimler tüm dünya ekonomisini etkiler.