Ali Haydar KOYUN-Günlük Yaşamda Engelliler Nelerle Karşılaşıyor
Yazı Tarihi: 26 Kasım 2015 Perşembe
Keyfimizden değil ama mecbur bırakıldığımız için gitmek zorunda olduğumuz araç yolunda giderken bir taraftan ecel terleri dökerken bazen de çok azda olsa düşüncesiz ve duyarsız bazı sürücülerden, “Ne işiniz var dışarıda, yolda neden gidiyorsunuz kaldırıma çıksanıza” gibi sözler duyarız. Sözlerle kalsa iyi arada birde bazı düşüncesizler de araçlarının camını açar el kol hareketi yaparlar.
Yazın güneşin yakıcı sıcağı altında tozun toprağın ve zehirli egzoz dumanları arasında, kışında yağmurun, karın altında zorunlu kullandığımız araç yolunda giderken yaya geçitleri de dâhil olmak üzere birçok yerde sürücülerin geneli yol vermediği gibi ayrıca son sürat geçerek bizi ya toz bulutu içinde ya da üzerimize su sıçratarak üst başımızı sırılsıklam ıslatırlar. Klimalı araçlar içerisinde yazın serin kışın ise sıcak bir vaziyette geçerken yolda gitmekte olan akülü-aküsüz tekerlekli sandalyedeki engellilere birkaç saniye bekleyerek yol vermeyi düşünmezler. Bu söylediklerim sürücülerimizin hepsi için geçerli değil tabi ki. Duyarlı sürücülerimizin sayısı nesli tükenmekte olan Kelaynak kuşları gibi azda olsa bulunuyor.
Araçların arasında gitmek zorunda bırakılmamız nedeniyle kaç engelli arkadaşımız trafik kazası sonucunda hayatını kaybetti sayısını ben bile artık hatırlayamıyorum. Bu trafik kazalarından defalarca bende payımı aldım. Belediye otobüsümü dersiniz, yolcu minibüsümü dersiniz, taksimi dersiniz artık çarpmayan kalmadı bana.
Bu anlattıklarıma belki inanmayan ve abartılı olarak değerlendiren yetkili yetkisiz okurlar olursa hiç çekinmeden beni arasınlar. Bu anlattığım yerlerde birlikte bir gezintiye çıkıp dolaşabiliriz. Ancak tek şartla, kendileri de benimle beraber tekerlekli sandalye ile dolaşacaklar. Birlikte adını belirttiğim ve belirtmediğim diğer cadde ve sokaklarda dolaşacağız, acıktığımızda merkezde bulunan lokantalara gidip yemek yiyeceğiz, pastaneye gidip pastamızı ve tatlımızı yiyerek çayımızı, kahvemizi içeceğiz, sinema salonlarından istediğimize gidip beğendiğimiz filmi izleyeceğiz. Bunlar dışında mağazalara gidip kıyafetlere bakıp beğeneceğiz. Mağaza içerisinde (ki içerisine girebilmişsek eğer) aldığımız ürünü diğer müşteriler arasında giyip deneme yapacağız.
Bu arada belirtmeden geçemeyeceğim bir konuyu da sizlere anlatayım. Gezinti yaparken acıktığımız için lokantalara gidip yemeğimizi yedik, pastaneye gidip tatlımızı ve pastamızı da yedik, üzerinde de çayımızı içtik. Bunları yaptık ama şimdi tuvalet ihtiyacımız geldi. Ne yapacağız, nereye gideceğiz. Hangi lokantanın, hangi pastanenin tuvaletini, lavabosunu kullanacağız.
Şöyle bir hafızanızı yoklayın daha önce gittiğiniz tüm lokanta, pastane, kafe vb. yerleri gözünüzün önüne getirin. Hangisinde tekerlekli sandalye ile kullanabileceğiniz tuvalet ve lavabo var, hiç gördünüz mü? Ben size söyleyeyim Malatya’da bir tane dahi lokanta, pastane, kafe vb yerlerde yoktur. Peki, ne yapacağız şimdi? Altımıza mı edeceğiz, yoksa bizi rahatsız etse de eve dönene kadar kendimizi sıkacak mıyız? Hava gibi, su gibi, yemek içmek gibi en doğal ihtiyaçtır tuvalet olayı.
Sözün özü, bu anlattığım günlük yaşantımdaki olaylardan kısa bir örnekti. Bu örnekleri ve bunların birçoğunu her Allahın günü yaşıyoruz. Belki bazı okurlarımız yetkililere iletmediniz mi, bildirmediniz mi diye düşünebilir. İnanın ki geçmişteki ve şu anki tüm yetkilere bu sorunları defalarca anlattık, dile getirdik. Hepsinin de haberi var. Diyelim ki bu sorunları bildirmedik, haber etmedik, bu demek değil ki yasaların yapılmasını zorunlu bıraktığı erişilebilirlik ve ulaşılabilirlik hizmetlerini göz ardı edecekler, görevlerini ihmal edecek ve yerine getirmeyecekler. Yasaların zorunlu kıldığı görevleri yerine getirip hizmet yapmış olsalar inanın ki ortada sorun diye bir şey kalmaz. Burada anlattığım konularda yapılması gerekenlerle ilgili TSE Standartları da dâhil olmak üzere onlarca yasa, yönetmelik ve genelgeler mevcuttur. Eksik olan ne diye soracak olursanız, tek eksik bu yasaları uygulayacak iradeye ve duyarlılığa sahip yetkililerin olmamasıdır derim. Bunlarla beraber zihinlerdeki engellerin kaldırılmasıdır.
Ne diyelim umarım bir gün engelsiz Türkiye ve engelsiz bir Malatya’ya bizlerde kavuşuruz. Tek istediğimiz insanca ve insan onuruna yaraşır bir şehirde ve bir ülkede yaşamaktır.
Ne dersiniz çok mu şey istiyoruz?
Örnek vermek gerekirse Atatürk, Fuzuli, İnönü, Akpınar, Halep, Milli Egemenlik, Koyunoğlu Paşaköşkü, Mücelli, Cengiz Topel, Taştepe, Yeşiltepe, Çavuşoğlu, Sağlık ve daha yazamadığım diğer tüm cadde ve sokaklarda bulunan yaya kaldırımlarının yüzde 90-95’inde ya su olukları, ya kot farkları, ya da gelişi güzel yerleştirilen elektrik direkleri, dikilen ağaçlar ve çarpık yerleştirilen kent mobilyaları nedeniyle sağlıklı bir şekilde kullanamıyorum. Kullanamayan sadece ben değilim aslında, benim gibi akülü veya aküsüz tekerlekli sandalye kullanan onlarca engelli vatandaşımızda kullanamıyor.
Biz yine yolumuza dönelim, yoldan giderek Özel İdare İş Merkezini biraz geçtikten sonra kaldırıma çıkmaya çalışacağım rampa mevcut. Orada ki rampadan çıkmaya çalışır ve yukarıya kadar devam ederim. Yolun sonunda Ticaret Lisesinin o tarafa geçer ve İsmet Paşa (Hürriyet) Parkının oraya kadar devam ederim. İsmet Paşa (Hürriyet) Parkının oraya vardığımda iki tane rampanın da standart dışı olması nedeniyle zorlanarak çıkarım. Devamında bulunan rampalarda sağlıklı değildir. Çocuk parkının orada ki rampadan çıktıktan sonra Vali Konağının sonuna kadar giderim.
Mehmet Buyruk caddesinde ki sağ ve sol tarafta bulunan tüm kaldırımların etrafı su olukları ile çevrildiği yetmiyormuş gibi birde iniş çıkışlarda kot farkları bulunmaktadır. Bu nedenle su oluklarından ve kot farklarından geçiş yapmada akülü sandalyelerimiz zorlanmakta ve bu nedenle sık sık tekerlerimiz kırılmakta ve elektronik aksamları arızalanmaktadır.
Vali Konağından sonra yolda herhangi bir araba çarpmamışsa, kaza geçirmemişsem, sağlıksız kaldırımların iniş çıkışlarında arabam arızalanmamışsa gideceğim yere varmış oluyorum. Eve dönüş yolu olarak da genelde aynı güzergâhları kullanırım.
Bunun dışında gideceğim bir diğer yol daha var. O da Cengiz Topel caddesinden Kanal Boyunu takip ederek gitmekti. Ancak yıllardır Kanal Boyu dediğimiz bu yolu zorda kalmadıkça pek kullanmamaya çalışırım. Cengiz Topel caddesinde kaldırımlara çıkamadığım için yoldan devam eder ve Kanal Boyuna vardığımda ise sağlıksız kaldırımlar, gelişi güzel park eden araçlar, yolun çok sağlıksız taşlarla döşeli oluşu nedeniyle kullanamam. Yıllardır mecbur kaldığımda kullanmak zorunda kaldığım yolda giderken akülü tekerlekli sandalyemin tüm vidaları yerlerinde oynadığı gibi benimde deyim yerindeyse böbrek taşlarım yerinde oynar ve tüm eklem yerlerimde ağrılar oluşurdu. Kanal Boyundaki yol ve kaldırımlarda yaşadığımız sorunu birkaç defa belediye başkanımız sayın Ahmet Çakır’a da iletmiştim. Şu anda kanal boyunda ki yolda yenilenme çalışmaları başlatıldı. Umuyorum ki bittiğinde aynı sorunları bir daha yaşamayız.
Bunun dışında Akpınar çevresine, Halep caddesine, Sivas caddesine ve daha birçok cadde ve sokağa gidecek olduğumuzda ise kaldırımlardan çok araçların arasında sırtımızda kefenlerimizle dolanıp dururuz. Kazayla bir kaldırıma çıkmışsanız bir hayli ilerledikten sonra inecek yer bulamazsınız. Döner durursunuz, inecek yer bulmaya çalışırsınız. Dönüp durdukça sinirleriniz gerilir, moraliniz bozulur, patlamaya hazır birer bomba gibi olursunuz. Bir süre sonra inecek yer bulamayınca o kaldırımı yapana, yaptırana, projeyi hazırlayana, kontrol etmeden teslim alınmasına neden olana kısacası kimin o çalışmada parmağı varsa yedi düveline söylenerek (neler söylendiğini belirtmeme gerek yok, herkes neyi kastettiğimizi anlamıştır) gerisin geriye çıktığınız yere döner tekrar yoldan gitmeye başlarsınız.
Geçen haftalarda Adliye Binasının orada işyeri bulunan bir avukat dostu ziyaret etmek için Akpınar bölgesinden gidip çevreyolunu geçmemiz gerekiyordu. Siz misiniz o yola giren. Dar olan yolun bir tarafı araç parkına ayrılmış ve kalan yerde ise geliş gidiş araç yolu olarak kullanıma açılmış. Kaldırımların bir tanesine dahi çıkış ve iniş yapamadığımız için araç yolunu kullanmak zorunda kaldık. Açıkçacı park etmiş araçlar ile geliş gidiş yapan araçlar arasında sıkışmamak için nasıl ter döktüğümüzü bilemezsiniz. Araçlar yanımızdan sıyırarak geçiyor ve bizlere ecel terleri döktürüyordu.
İşte, beni ve benim gibi yolda giden akülü tekerlekli sandalyeli engelli görecek olursanız bilin ki hiçbirimiz de o trafik araçlarının arasında, o zehirli egzoz dumanları arasında ölümle burun buruna gitmeyi keyfimizden yapmıyoruz.