hbilgi: Ağız ve Diş Sağlığı - Hastalıklar ve Tedavileri
Aradığınız bilgiye hızlı ulaşmak için ctrl-F kısayolunu kullanabilirsiniz ...
Aft, ağız içinde genellikle dil üzerinde, yumuşak damakta, yanak ve dudak mukozasında ve farekste görülen, oldukça ağrılı, küçük, yüzeysel ülserlerdir. Bayanlarda erkeklere oranla daha fazla ortaya çıkar.Aftın meydana gelmesini hızlandıran ve seyrini kötüleştiren pekçok faktör saptanmasına karşın, meydana gelme sebebi henüz tam olarak açıklanamamıştır.
Pekçok hastalıkta olduğu gibi, stres aft oluşumunun en önemli nedenlerinden biridir. Bayanlarda adet dönemi öncesi gerginlik dönemi de aft oluşumunu tetikler.Domates, sirke, turunçgiller gibi asitli yiyecekler, tuzlu ve baharatlı çerezler, aft oluşumunu hızlandıran önemli faktörler arasında sayılmaktadır.Sert yiyecekler, yanak ve dudağın ısırılması, diş fırçalama işleminin sert olarak yapılması gibi travmalar da aft oluşumu için uygun ortam hazırlar.Bazı sistemik hastalıklarda, örneğin Behçet hastalığında, vücuttaki diğer belirtilerle birlikte ağız içinde aft oluşumu gözlenmektedir.B12 vitamini ve demir eksikliğinin, ayrıca diş macunları içinde bulunan kimyasal bir maddenin de aft oluşumuna neden olduğu düşünülmektedir.
Aftın kesin tedavisi henüz bulunamamıştır. Herhangi bir tedavi uygulanmasa da ortalama 7-10 gün içerisinde kendiliğinden iyileşir.UÇUKUçuk nadiren ağız içinde olsa da, genellikle dudak kenarı gibi ağız dışı bölgelerde görülen, içi sıvı dolu küçük kabarcıklara verilen addır. Genellikle ağrılıdır ve ağrı uçuk oluşumundan birkaç gün önce başlar. Bu kabarcıklar zaman içinde patlayarak kabuklanır. Ortalama 7-10 gün içerisinde iyileşir. Ağız Kokusu
Ağız kokusu %90 oranında ağız içi nedenlerden kaynaklanır.Düzenli ağız bakımı yapılmazsa, yiyecek artıkları dişler arasında, dilin ve dişetlerinin üzerinde birikerek ağızda kalır ve bir süre sonra kokuya neden olur.Sarımsak, soğan gibi kötü kokulu yiyecekler yendiğinde, vücut bu gıdayı elimine edene kadar kötü koku ortadan kalkmaz.Dişeti hastalığı sonucu meydana gelen derin dişeti ceplerine tam olarak ulaşılıp temizlik sağlanamaz. Bu cepler ağız kokusuna neden olur.Ağızda bulunan çürük dişler, taşkın ve komşu dişlerle kontağı olmayan dolgular, anormal diş temasları ve diş morfolojisinin kaybı, yiyeceklerin bu bölgelerde birikmesine neden olarak ağız kokusu oluşturur.Uyumsuz ve kötü kullanılan protezler ağız kokusuna neden olur.Ağız içindeki tümörler ağız kokusuna neden olabilir.Ağız kokusu sosyal yaşamda oldukça rahatsız edici bir durum olduğu için ihmal edilmemelidir. Zira ufak müdahalelerle bu sorundan tamamen kurtulabilirsiniz.
*Ağızdaki dişeti hastalıkları ve diş çürükleri tedavi edilmelidir.*Ağız ve diş sağlığına dikkat edilmeli, günde en az iki kez florürlü bir diş macunu ile dişler fırçalanmalı ve günde bir kez dişipi kullanılmalıdır. Diş fırçalama sırasında dilin de fırçalanması gerekir.*Kullanılan protezlerin bakımına özen gösterilmelidir.Eğer ağız ve dişlerinize yapılan müdahalelerden sonra hala ağız kokusundan şikayetçi iseniz, diğer sebepleri de araştırmak gerekir.
*Sinüs, bronş ve akciğer kaynaklı enfeksiyonlar ağız kokusuna neden olur.*Şeker hastalığında ağızda asetona benzer bir koku oluşur.*Karaciğer ve böbrek yetmezliği ağız kokusuna neden olur.*Metabolik bozuklukların da ağız kokusuna neden olabileceği belirtilmiştir.*Özellikle çocuklarda bağırsak parazitlerine bağlı olarak sabahları ağız kokusu görülebilir.*Diyet yapanlarda ve oruç tutanlarda düzensiz yemek yemeye bağlı olarak ağız kokusu oluşabilir.
Ağız kuruluğu dişhekimliğinde kserostomia olarak adlandırılır. Tükrük bezlerinin tükrük salgılama fonksiyonlarının azalması sonucunda, ağız kuruluğu ortaya çıkar.Ağız kuruluğunun nedenleri şunlardır ;
Ağız kuruluğu bazı ilaçların yan etkisi olarak ortaya çıkabilir. Ortalama 500 ün üstünde ilaç türü ağız kuruluğuna neden olmaktadır.Tükrük bezlerinde meydana gelen hastalıklar ve tükrük bezlerinin cerrrahi olarak çıkartılması ağız kuruluğuna neden olur.Yaşla birlikte tükrük salgısı azalır. Bazı sistemik hastalıklarda (diabet, hormonal hastalıklar, siyogren sendromu, nörolojik bozukluklar) ağız kuruluğu görülmektedir.Radyoterapi, özellikle baş ve boyun radyoterapisi tükrük bezlerinde hasara neden olarak ağız kuruluğuna yol açar. Alkol ve kafein kullanımı ağız kuruluğuna neden olur. Ağız kuruluğu meydana geldiğinde ;
- Özellikle kuru yiyecekler için yeme zorluğu,- Dilde yanma, norma dışı his, sızlama,- Ağzı nemli tutacak şeyleri sık uygulama ihtiyacı,- Konuşma ve yutkunma zorluğu,- Sık susama,- Dudak kenarlarında kuruma ve çatlama,- Tad duyusunda azalma, anormal tad hissi,- Protez kullanımında zorluk,- Kötü ağız kokusu ortaya çıkar.
Tükrük ağız için önemli bir savunma mekanizmasıdır. Bu nedenle tükrük salgısının azalması ağız içinde çeşitli sorunlara yol açar.Tükrük salgısının azalmasıyla tükrüğün yıkama fonksiyonu da azalacağı için bakteri plağı ve yiyecek artıklarının birikimi kolaylaşır. Bu nedenle dişeti hastalıkları ve diş çürükleri oluşumu artar.
Tükrük oksijen içerir. Tükrük salgısındaki azalma sonucu ağız içerisindeki oksijen miktarı da azalır. Oksijenin azalması oksijensiz ortamda yaşayan anaerop bakterilerin kolayca üremesine neden olur. Anaerop bakteriler dişeti hastalıklarına, diş çürüklerine ve ağız kokusuna neden olur. Tükrük yapısında bulunan çürük oluşumunu engelleyen mineraller de azalacağı için çürük oluşumu artar. Ağız Kuruluğunun Tedavisi
Eğer ağız kuruluğu kullanılan bir ilacın yan etkisi olarak ortaya çıkıyorsa ilaç değiştirilebilir.- Sık sık ağzı ıslatmak için yudum yudum su içmek ve sulu gıdaların alımını arttırmak,- Şekersiz sakız çiğnemek,- Alkol, kafein, sigara ve şekerli yiyeceklerden uzak durmak,- C vitamini almak,- İçeriğinde alkol ve sodyum lauryl sülfat bulunan ağız bakım ürünlerini kullanmamak,- Gerekirse yapay tükrük kullanmak,- Yaşanan ortamın nemini arttırmak faydalı olabilir.
Duygusal Stresler:Stresli hayat tarzı, diş sıkma ve diş gıcırdatmanın en önemli nedeni olmakla birlikte, bu durumu hızlandırıcı bir faktördür. Vücudumuzda, stresin oluşturduğu etkileri görebileceğimiz ilk yer ağız ve diş bölgesidir. Aşırı titiz, hassas, sinirli bir yapıya sahip olmak da diş sıkma ve diş gıcırdatmada etkili bir faktördür. Zorlu bir durumla karşılaşıldığında moral vermesi için söylenen sık biraz dişini deyimi günlük konuşmada yerini almıştır.Malokluzyon:Dişlerin dizilimindeki bozukluklar yani malokluzyon, bruksizmin diğer bir nedenidir. Dizilimdeki bozukluklar gelişim sırasında oluşabildiği gibi, çok sayıda üst yüzeyi aşınmış eski protez ve dolgunun varlığında da gelişebilir.
Bu belirtilerin hepsi yada birkaçı diş sıkma ve diş gıcırdatmanın başlamasından hemen sonra gözlenmez. Belirtilerin ortaya çıkması rahatsızlığın şiddetine göre uzun yıllar sürebilir. Bazı durumlarda ise çok az belirti görülür. Diş Sıkma - Diş Gıcırtmanın Tedavisi ;
Bu rahatsızlıkta tedavinin birinci amacı, çene ekleminde geri dönüşümsüz zararlar bırakan, normal dışı çene hareketlerini engelleyerek çene eklemini korumak, varsa ağrıyı ortadan kaldırmak ve dişlerin aşınmasını engellemektir. Bu amaçla, hastanın gece uyurken takacağı, dişlerine uygun olarak hazırlanan silikon plaklar kullanılmaktadır. Plak uyku esnasında dişlerin birbiriyle direkt temasını keserek aşınmayı engellemekte, böylece çene eklemini rahatlatmakta ve ağrıyı ortadan kaldırmaktadır. Ancak şiddetli vakalarda gece plağının yanısıra stresi azaltmaya yönelik tedaviler, kas gevşetici ve uyku düzenleyici ilaçlar kullanılması gerekebilir. Bu tip rahatsızlıklarda dengeli bir diş teması ve çene hareketlerinin sağlanması için, eski yada hatalı yapılmış dolgu ve protezlerin yenilenmesi ve mutlaka eksik olan dişlerin uygun görülen protez uygulamalarıyla tamamlanması gerekir. Çocuk Ağız ve Diş Sağlığında Genel Bilgiler ;
2) Parmak Emme: Nedenleri : Parmak emme küçük yaşlarda sık görülen bir alışkanlıktır. Genellikle dört yaşına kadar kendiliğinden ortadan kalkar. Alışkanlığın sürekli dişlerin çıktığı yaşlarda da sürmesi, bu dişlerde ve damakta yapısal bozukluklara yol açar. Bu bozuklukların nedeni parmağın ön dişlere ve damağa uyguladığı başınçtır. Ortaya çıkan bozukluğun derecesi emmenin süresine, sıklığına, şiddetine ve emme sırasında parmağın pozisyonuna bağlıdır.
İlk dişlerin sürmeye başlamasıyla gece ve sabah beslenmeleri sonrası temiz, ıslak bir tülbent ile dişlerini silerek temizleyin. Biberon çürüğünün önemli midir?Biberon çürüğü görülen dişler tedavi edilmezse ağrı yapar ve iltihaplanır. İltihaplı ya da ağrıyan dişler bebeğin huzursuzlanmasına ve beslenme düzeninin bozulmasına neden olur. İltihap alttan gelecek kalıcı dişler de etkileyip şekillerinin bozuk olmasına yol açar. Bu dişler çekilmek zorunda kalırsa çocukta konuşma problemleri ortaya çıkabilir.
Süt dişleri zamanından önce çekilirse, alttan gelen daimi dişe yer kalmaz ve yer darlığı oluşur. Ağız Kanserlerinin Sıklığı ve CiddiyetiAğız kanserlerinin çoğunluğu 45 yaşın üzerinde ortaya çıkar ve erkeklerde oluşma olasılığı kadınlara oranla 2 kat fazladır.
7- DİL dilinizi dışarı çıkarıp renk ve yüzey yapısını kontrol edin. Sağına, soluna, üstüne ve altına bakın. Beslenme ve Diş Sağlığı
Şeker yeme sizin de bildğiniz gibi diş çürütme de büyük bir etkendir. Tabi bu ne kadar şeker yediğinize de bağlı. Ne zaman ve nerde ne kadar şeker yiyeceğinizi bilmemiz sağlığınız açısından oldukça önemli. Bütün gün boyunca şekerli yiyecekler yediğiniz ve soda içtiğiniz zaman diş minesi dişlerinizi bu asitlere karşı korur.
*Eğer hafif yemek yiyecekseniz şekersiz yiyecekler yeyiniz.(peynir, patlamış mısır, yoğurt gibi) Diş Apsesi
Antibiyotik tedavisi ile enfeksiyon kontrol altına alındıktan sonra, dişin kanalları açılarak temizlenir ve iltihabın boşalması sağlanır. İltihabın boşalması için dişin üzeri bir süreliğine açık bırakılabilir. Şişlik azaldıktan sonra, kanalların içi temizlenir, dezenfekte edilir ve uygun bir geçici kanal dolgu maddesi ile doldurulur. İyileşme gerçekleşene kadar, belirli aralıklarla geçici kanal dolgu maddesi değiştirilerek pansuman yapılır. Bazı durumlarda bu pansumanlarla tam iyileşme sağlanırken, bazen enfeksiyon tam olarak tedavi edilemez. Bu durumda cerrahi bir operasyonla, kök etrafındaki enfekte doku ve bazen kök ucunu içeren küçük bir kısım ortadan kaldırılır. Diş Beyazlatma
Sigara kullanıyorsanız, slikon plaklar ağzınızdayken sigara içmemeniz gerekmektedir. Tedavi süresince hafif sıcak-soğuk hassasiyeti gelişebilir. Ancak dişler üzerine flor uygulanarak bu problem bertaraf edilir. Diş çekimi nedir?
Yüzünüzde şişme (kemik cerrahisi hariç), şiddetli ağrı,ve 24 saati geçen şiddetli kanamanız olursa vakit geçirmeden diş hekiminize başvurunuz. Diş Çürüğü Nedir ?
Diş Dolguları Diş çürükleri tespit edildikten sonra, zaman kaybedilmeden tedavi edilmesi gerekir. Diş çürüklerinin tedavisi dolgu ile yapılır. Dolgu, çürüğün temizlenmesini takiben, estetik ve fonksiyonun sağlanabilmesi amacıyla, oluşan boşluğun uygun maddelerle kapatılarak, dişe çürümeden önceki doğal biçimini vermeye yönelik bir uygulamadır.
Diş fırçalama süresi ortalama 3-4 dakikadır. Tüm diş yüzeylerinin fırçalanması gerekir. Fırçalama sırasında aşırı kuvvet uygulanmamalıdır. Aşırı kuvvet uygulanması ve sert fırça kıllarının tercih edilmesi dişlerde aşınmaya neden olur. Diş Hassasiyeti
*dişin eksilen tabakalarının yerine dolgu maddeleriyle restorasyonlar yapılabilir Diş Taşı (Tartar)
Supragingival ve subgingival diştaşı genellikle birlikte oluşur, ancak biri olmadan sadece diğeri de oluşabilir. Köprü
Nasıl ağızdaki sağlıklı dişlerin fırçalanıp, temizlenmesi gerekiyorsa, köprünün de fırçalanıp temizlenmesi gerekir. Diş fırçalamanın yanısıra, köprü altı ipi de kullanmanız gerekir. Özellikle altı ayda bir mutlaka köprüleriniz kontrol edilmelidir. Bir köprü restorasyonu ne kadar fonksiyonel ve estetik yapılırsa yapılsın, gerekli bakım ve özen gösterilmediği taktirde, destek dişlerde oluşacak plak birikimi sonucunda diş eti çekilmesi meydana gelebilir. Bu durum köprünün yenilenmesini gerektirecektir. Pedodonti
Son olarak da süt dişlerinin estetik fonksiyonu vardır. Dişler bir insanın görünümüne büyük katkıda bulunur. Çocuk 6-7 yaşlarında iken ön dişlerini kaybetmeyi diğer arkadaşlarında da gördüğü için normal karşılar. Ancak erken diş kayıplarında psikolojik sorunlar ortaya çıkabilir. SÜT DİŞLERİ TEDAVİ EDİLMELİ MİDİR?
Çocuğun ağrı ile erken yaşta tanışmasına ve ileride bazı fobilerinin oluşmasına neden olabilir. BİBERON ÇÜRÜĞÜ NEDİR?
Çocuklar genellikle öğün aralarında abur cubur yemekten çok hoşlanır. Bu ara öğünlerde alınan şeker ve nişasta çürüğe neden olan bakterileri besler. Bu nedenle çocuğunuzun öğünlerinin düzenli olmasına dikkat etmelisiniz. ÇOCUKTA İLK DİŞHEKİMİ MUAYENESİ NE ZAMAN YAPILMALIDIR?
*Dişhekimine gitmeden birkaç gün önce yapılacak işlemler çocuğa anlatılabilir. FİSSÜR ÖRTÜCÜLER - FİSSÜR SEALANTLAR
Bu uygulamalar yeterli gelmiyorsa doktorunuza danışarak uygun bir ilaç kullanabilirsiniz. Peridontoloji
Dişeti hastalıklarının önlenmesinde en önemli görev, kişinin kendisine düşmektedir. Hastalığın ana etkeni bakteri plağı olduğuna göre, bakteri plağının oluşumunu engellemek esastır. Bunun için, dişlerin ve dişetlerinin düzenli olarak fırçalanması gerekir. Düzenli ağız bakımının yanısıra, düzenli dişhekimi kontrolü de önem taşır. Fırçalama ile plak oluşumunu tamamen önlemek mümkün olmayabilir. Bu durumda oluşan plak ve diştaşları, dişhekimi tarafından temizlenir. Dişhekimi kontrolleri sayesinde, oluşabilecek sorunlar erken safhada teşhis edilmiş olur. Plak
Plak genellikle dişeti seviyesinde oluşur ve dişetinin iltihaplanmasına neden olur. Plak oluşumu için gerekli olan 24 saat geçmeden, bakteriler diş ve dişetlerine zarar verecek asitleri üretemez. Bu nedenle düzenli olarak plağın temizlenmesi gerekir. Plak temizliği için, dişleri güzde en az iki kez florürlü bir diş macunu ile fırçalamak ve günde bir kez dişipi kullanmak gerekir. Aksi takdirde, plak zamanla diştaşına dönüşür. Diştaşı, plak tabakası gibi diş fırçası yardımıyla diş üzerinden uzaklaştırılamaz, ancak bir diş hekimi tarafından temizlenebilir. Protezler
Hassas Tutuculu Protezler: Kısmen dişsiz ağızlara uygulanır. Kanca gibi dışardan görünen herhangi bir aparatı olmayan estetik protezlerdir. İmplant Üstü Protezler
Hareketli: Kemik desteği yeterli olmayan ağızlarda tercih edilen implantlardan destek alınarak yapılan total benzeri protezlerdir. HAREKETLİ PROTEZLERİN TEMİZLİĞİ
Protezlerinize ilk günkü haliyle uzun süre kullanabilmeniz için, altı ayda bir düzenli olarak doktorunuzu ziyaret etmeyi unutmayınız. Yirmi Yaş Dişleri
Kötü pozisyonlu bir 20 yaş dişi, problem yaratsın ya da yaratmasın çekilmesi gerekir. Bu dişlerin çekimi hasta uyutulmadan, sadece ilgili bölgeyi uyuşturan bir iğne yapıldıktan sonra, küçük bir ameliyatla gerçekleştirilir. Zamanla gömük dişin çene kemiği ile kaynaşma ihtimali bulunduğu için ve yaş ilerledikçe iyileşme daha uzun süreceği için bu ameliyatın ileri yaşlarda yapılması daha zordur. Operasyon sonrası doktorunuzun vereceği uygun antibiyotik, ağrı kesici ve ağız gargarası gibi ilaçların düzgün kullanımı ile ortalama 1 hafta içinde operasyon bölgesi iyileşmektedir. İmplantlar (Diş Ekimi)
Kişi özgüvenini geri kazanır. DİŞ İMPLANTLARININ DEZAVANTAJLARI
Hastanın genel sağlık durumunu etkileyen ciddi bir rahatsızlığının olmaması gerekir. (Kontrol edilemeyen şeker hastalığının bulunması gibi) Distraksiyon ( Çene Kemik Boyunun Uzatılması)
Geleneksel ortognatik cerrahi işlemler ve kraniofasiyal rekonstrüksiyon işlemleri genel olarak kabul görmüş ve başarıyla kullanılmakta olsa da günümüzde hala bazı kısıtlamalarla karşılaşılmaktadır. Bu kısıtlamalardan en önemlisi, aşırı gerilen yumuşak dokularda görülmektedir. Yine birçok konjenital deformitelerin tedavisi için gerekli aşırı iskeletsel hareketlere de yumuşak dokular iyi adapte olamamaktadırlar. Bunun sonucunda da dejenaratif değişiklikler, relaps, estetik ve fonksiyon bozukluğu ile karşılaşılabilmektedir. Bu kısıtlamalar, hekimleri aşırı anteroposterior, transvers ve vertikal deformitelerin düzeltilmesinde yeni yöntemler aramaya yöneltmiştir. Bu yeni yöntemlerden biri de distraksiyon osteogenezidir.
Distraksiyon osteogenezindeki en önemli noktalardan biri kemiğe uygulanan distraksiyon kuvvetlerinin kemiği çevreleyen yumuşak dokuda da gerilim yaratması, ve bunun sonucunda da yumuşak dokuda da bir adaptasyonun gelişmesidir. Buna distraksiyon histiogenezi denilmektedir. Kemik distraksiyonu ile oluşan stres, dişetinde, kan damarlarında, ligamanlarda, kıkırdak, kas ve sinir dokusunda aktif histiogeneze neden olur. Bu adaptif değişimler sayesinde, relaps minimuma indirgenerek, büyük iskeletsel hareketler sağlanabilmektedir. Ortopedide kemik parçalarının mekanik manipülasyon prensipleri Hipokrat’ın kırık kemiklere çekme kuvveti uyguladığı çok eski dönemlere dayanmaktadır. Distraksiyon osteogenezisinin daha ilerlemesi, çekme kuvvetleri, kemik fiksasyonu ve osteotomi tekniklerinin gelişimi ve birbiriyle bütünleşmesi sonucu olmuştur. 1826 yılında, Barton, ilk kez osteotomiyi gerçekleştirmiştir. 19. yy’a girerken, Codivilla, tüm bu teknikleri birleştirerek, ilk bacak uzatma operasyonunu gerçekleştirmiştir. Daha sonraları, çeşitli cerrahlar, Codivilla’nın ‘devamlı gerilim’ yöntemini, osteotomi tekniklerini, distraksiyon protokolünü ve fiksasyon apareyini modifiye ederek daha modernize etmişlerdir. Distraksiyon osteogenezindeki gelişime en belirgin katkıyı, Rus cerrah Gavril İlizarov sağlamıştır. Distraksiyon osteogenezi, İlizarov tarafından geliştirilen, uzun kemiklerde rekonstrüksiyon ve uzamayı sağlayan bir metoddur. İlizarov, daha sonra kortikotomiyi geliştirmiştir, ve bacak distraksiyonu için 5-7 günlük bir latent dönem ve bunu takiben gün içinde 0.25mm’lik dört eşit parçaya bölünmüş, 1mm’lik bir distraksiyon hızıyla karakterize bir protokol geliştirmiştir . Uzun kemiklerde başarı ile uygulanan bu teknik, son yıllarda alveol kemiğinin vertikal yetersizliklerinde de kullanılmaya başlanmıştır.
Klinik olarak distraksiyon osteogenezi, beş dönemden oluşmaktadır : Osteotomi
Kırık olarak da tanımlanan osteotomi, kemik bütünlüğünün kaybolacağı şekilde kemiğin iki parçaya bölünmesidir. Bütünlüğün bozulmasıyla, kırık iyileşmesi olarak da bilinen kemik yapımı başlar. Bu işlem sırasında, osteoprogenitör hücreler dizilir, bunu osteoindüksiyon ve osteokondüksiyon izler. Sonuç olarak, kırık kemik parçaları etrafında, reperatif kallus oluşur. Bu da zamanla lamelli kemiğe dönüşür. LATENT DÖNEM
Kemik kesisi yapımından, çekme kuvveti uygulanana kadar beklenen süredir. Bu süre içinde reperatif kallus oluşumu sağlanır. Latent dönemde izlenen olaylar, kırık iyileşmesinde gerçekleşen olaylarla aynıdır. Maksillofasiyal uygulamalarda beklenilen latent dönem yaklaşık 7 gündür (6). DİSTRAKSİYON DÖNEMİ
Osteotomi ile birbirinden ayrılan kemiklere çekme kuvveti uygulanan dönemdir. Kemik parçaları aralarında oluşan boşluğu yeni kemik dolduracak şekilde yavaş yavaş birbirlerinden uzaklaştırılır. Osteodistraksiyon sırasında, kırık iyileşmesinin normal seyri, yumuşak kallusa uygulanan çekme kuvvetiyle bozulur. Hafifçe gerilen dokularda meydana gelen stres, selüler ve subselüler düzeyde değişimlere neden olur. Bu değişimler, büyümeyi stimüle edici ve şekillendirme etkisi olarak değerlendirilebilir. Yeni doku oluşumu, çekme vektörüne paralel olarak gelişmektedir. Distraksiyon başladığında, yumuşak kallusun fibröz dokusu, distraksiyon ekseni etrafında yoğunlaşmaya başlar. Kollagen lifler arasındaki fibroblast benzeri hücreler de distraksiyon yönünde dizilirler. Distraksiyonun üçüncü ve yedinci günleri arasında, kapillerler, fibröz doku içine doğru ilerler. Böylece, vasküler ağ, yalnızca merkeze doğru değil, her iki komşu kemik yüzeylerine de yayılır. Distraksiyonun ikinci haftasında, primer trabeküller oluşmaya başlar. Kollagen fibriller boyunca lokalize olan osteoblastlar, bu fibriller üzerine osteoid maddeyi bırakırlar. Mevcut kemik duvarlarında, osteogenezis başlar ve distraksiyon boşluğunun merkezine doğru ilerler. İkinci haftanın sonunda, osteoid madde mineralize olmaya başlar. Çekme kuvvetlerinin maksimum olduğu, distraksiyon boşluğunun ortasında, hafif mineralize, radyolusent fibröz bir interzone gözlenir. Bu zone, fibroblast proliferasyonu ve fibröz doku oluşumu için merkez teşkil eder. Bu zonedaki karışık fibröz ve kıkırdak dokusu, distraksiyon sırasındaki kemik oluşumunda hem membranöz hem de endokondral kemikleşmenin önemli olduğunu gösterir. Çekme vektörü boyunca, kemik oluşumu gerçekleşir ve bu distraksiyon dönemi boyunca devam eder. Bu bölgeler, distraksiyonun büyüme zonu olarak adlandırılır. Maksillofasiyal uygulamalarda, distraksiyon hızı genellikle günde 2 kez 0.5mm, distraksiyon dönemi de yaklaşık 5 gündür.
Çekme kuvvetlerinin kaldırılmasından, distraksiyon aletlerinin çıkarılmasına kadar geçen süredir. Bu dönem, distraksiyon sahasının tamamen mineralizasyonu için geçen süreyi içerir. Distraksiyon tamamlandıktan sonra, fibröz interzone, ossifiye olur ve bir kemik köprüsü boşluğu doldurur. Distraksiyonda genellikle membranöz kemikleşme görülse de, yer yer endokondral kemikleşmenin işareti olan kıkırdak adacıklarına da rastlanabilir. REMODELİNG DÖNEMİ
Remodeling, yeni oluşan kemiğe tam fonksiyonel yüklemenin yapıldığı dönemdir. Bu dönemde hem kortikal kemik hem de kemik iliği restore edilmiştir. Havers kanalları da remodele edilmiştir. Oluşan kemiğin tamamen normal kemikle aynı düzeye gelmesi bir yıl ya da biraz daha fazla bir süre alır. Maksillofasiyal uygulamalarda, 3 aylık konsolidasyon dönemini takiben, implantlar yerleştirilir. İmplantlardan 3 ay sonra da protez uygulanır .
KONTRENDİKASYONLARIKemik hacminin yetersiz olduğu vakalar
DİSTRAKSİYON TEKNİĞİNİN KOMPLİKASYONLARIHasta uyumsuzluğu
Kemik-dışı aygıtlar, boyut olarak oldukça büyüktür. Oral mukozadan, oral kaviteye uzanan, rotasyon yapan bir parçaları vardır. Bu nedenle de oral kaviteden infeksiyon riskleri bulunur. Ayrıca, kemik-dışı aygıtlarda, distraktörün kemikte herhangi bir kırığa neden olmadan oturabilmesi için distrakte edilecek kemiğin en az 6-7 mm kalınlığında olması gereklidir . Kemik-içi aygıtlar , boyut olarak daha küçüktürler. Bunların en büyük avantajlarından biri, distraktörün rodu için açılmış yuvaya, implantların yerleştirilebilmesidir. Bu da bazen implantta primer stabilite açısından problem yaratabilmektedir. Kemik-içi uygulanan distraktörlerin en büyük dezavantajı, çıkarılma esnasında, yeni oluşmuş kallusun kaybıdır. Bu distraktörlerle, kemik-dışı olanların aksine çok küçük kemik segmentleri distrakte edilebilir. Hasta tarafından tolere edilmeleri de çok daha kolaydır . Sonuç :Distraksiyon osteogenezi, uygulanan çekme kuvvetiyle birbirinden yavaş yavaş uzaklaştırılan iki kemik parçası arasında yeni kemik oluşumunu sağlayan biolojik bir süreçtir. Birçok avantajı vardır: Donör saha gerekliliği yoktur. Sert dokuyla beraber, yumuşak doku bütünlüğü de korunmaktadır, kemik rezorpsiyonu riski yoktur. Tabi bir takım zorlukları da vardır. Distrakte edilen parçanın yönünün kontrolü oldukça güçtür. Derin osteotomilerde kanama riski vardır. Distraktörü yerleştirmek her vakada kolay olmayabilir. Tüm bu zorluklara rağmen, alınan sonuç oldukça tatmin edicidir ve bu nedenle, distraksiyon osteogenezi diğer osteotomi teknikleri ve greft uygulamalarına tercih edilen bir yöntemdir. Çene Eklemi Hastalıkları (Temporomandibular Eklem)
Alt çene eklemi ( TME-Temporomandibular Eklem) alt çene ile kafa kemiklerinin buluştuğu noktada yer alan küçük bir eklemdir. Bu sayede alt çene kemiği hareket ve fonksiyon yapabilmektedir. TME hastalıklarının çeşitli belirtileri vardır. Pek çok hasta kulak ağrısı, baş ağrısı ve çene hareketlerinde zorluktan şikayet etmektedir. Bu nedenle hastalar genellikle öncelikle bir kulak burun boğaz uzmanına gitmektedirler.Ağız açma ve kapama sırasında duyulan klik sesi hastaların pek çoğunda mevcuttur. Klik sesi TME hastalıklarının habercisi olabilir. ALT ÇENE EKLEM HASTALIKLARIN NEDENLERİ Artritler eklem hastalıklarına neden olurlar. Ekleme gelen travma, Tek taraflı çiğneme , diş eksiklikleri, diş sıkma ve gıcırdatma gibi nedenler bu hastalığın oluşumuna sebep olur. Çene eklemi ile disk ilişkisinin bozulduğu durumlarda eklemden klik sesi, ağız açmada kısıtlılık, ağrı gibi şikayetler görülmektedir. Stres diğer bir faktördür. Diş sıkma ve gıcırdatmaya neden olan bu durum çene kaslarında kasılmaya neden olur. Bu hastalığın teşhisi, tedavinin ilk aşamasıdır. Hastalığın nedeni bulunarak bu yönde bir tedavi yapılmalıdır. Teşhiste klinik ve radyolojik yöntemlerden faydalanılmaktadır. Çene eklemi hastalıkları ya eklem içi hastalıkları yada kas hastalıkları şeklinde basitce iki kısımda altında incelenebilir
REDÜKSİYONSUZ DİSK DİSLOKASYONU b.Ağız kapalı c.Ağız açma sırasında orta hat etkilenmiş tarafa doğru kayar. d. Etkilenmemiş tarafa laterotrüzyonda kısıtlama e. Etkilenmiş tarafa laterotrüzyonda herhangi bir kısıtlama yok
TME HASTALIKLARININ TEDAVİSİ Bu tedavi bu konuda deneyimli kişilerce yapılmalıdır. Çene cerrahları tarafından değerlendirilen hastalara konservatif tedaviden cerrahi tedaviye kadar pek çok uygulama yapılmaktadır. Kas gevşeticileri, ağrı kesiciler, dişlerin üzerine yapılan splint adı verilen apareyler ile hastalar tedavi edilirler. Akut ağrılı hastalarda eklem boşluğunun yıkanması Artrosentez hataların şikayetlerini çoğu kez hızla ortadan kaldirebilmektedir.Bu yöntemlerin başarısız olduğu olgularda cerrahi yöntemlere baş vurulmaktadır.
Kompleks bir yapıya sahip olan temporomandibular eklemde ağrı ve disfonksiyon oluşmasında birçok değişik etyolojik faktör rol oynamaktadır. Bruksizm, maloklüzyon, travma, eklem yorgunluğu, çiğneme kaslarında spazm, hareketli parçalar arasındaki sürtünme, kondil-disk kompleksi düzensizlikleri, dejeneratif eklem hastalıkları, inflamatuar eklem hastalıkları etyolojik faktörlerden birkaçıdır ve hepsinde izlenen semptomlar da birbirine benzemektedir.
Temporomandibular ekleme özgü olan bu fosfolipidlerin bir yanları hidrofobik, bir yanları hidrofiliktir. Çok yüksek yükler altındaki kinetik sürtünmeyi bile çok düşük seviyelere indirebilirler. Eklem yüzeyi boyunca uzanan devamlı bir zincir şeklinde bulunurlar. Vücudun başka hiçbir ekleminde bu kadar uzun fosfolipid zincirleri bulunmamaktadır. Bu da eklem yüzeyinde devamlı ve stabil bir kayganlık sağlamaktadır. Temporomandibular eklem yüzeyinde enflamasyon başladığında, sinoviosit, kondrosit ve osteoblastlardan sinoviyal sıvıya fosfolipaz A2 (PLA2) salınır, bu enzim de fosfolipidlerin yapısı ve mevcudiyetini bozmaktadır.
Sato ve ark. üst eklem boşluğuna sodyum hyalüronat enjekte ettikleri hastalarında TME hassasiyetinin büyük oranda azaldığını göstermişlerdir. Üst eklem boşluğunun lavajı sırasında Quinn ve ark.'nın TME bölgesinde ağrıya neden olduğunu gösterdiği prostoglandin E2 ve leukotriene B4 ortamdan uzaklaştırılmaktadır.
Artrosentezin tedavideki etkinliği tam olarak bilinmemekle beraber, ağrı, disfonksiyon ve ağız açıklığına etkisi açısından artroskobik cerrahiden daha az olduğu istatistiksel olarak gösterilememiştir. ÖZETLE…
Çenelerdeki kistler çoğu kez diş kaynaklıdır. Diş kökü etrafında oluşabilen bu kistler tedavi edilmezlerse büyük boyutlara ulaşabilirler. Kök ucunda kisti olan hastalarda dişin çekilmesi tedavi için yeterli değildir. Diş çekilip kist kemik içinde bırakılırsa bu kist büyümeye devam ederek büyük hacimlere ulaşmaktadır. Bunun sonucunda ise çok sayıda dişin de çekiminin gerektiği bir durum ortaya çıkabilir. Hasta 1
Kist çıkartılıp gömük diş yerine konmasıÇıkartılan kist Hasta 2
Ağız tabanında tükrükbezi kisti ranulaHastanın tedavi sonrası görüntüsü Hasta 3
Alt çene yarısını içine alan kistTedavi sonrası görüntüsü Hasta 4
Sol alt yirmiyaş dişinden kaynaklanan kistSol alt yirmi yaş dişinden kaynaklanan kistin tedavi sonrası Hasta 5
Sol alt çeneyi kaplayan büyük bir kist. Gömük yirmiyaş dişi kistin içerisinde görülüyor. Hastanın çenesi nerede ise kırılmak üzeredir.Sol alt çeneyi kaplayan büyük bir kistin tedavi sonrası görünümü. Hastanın Çenesi kırılmadan kist tedavi edilmiştir. Çene Kırıkları
Çene kırıkları ve tedavisi bu konuda uzman hekimler tarafından yapılmalıdır. Çene kırıklarının tedavisindeki amaç dişlerin birbirleri ile ilişkisini sağlamak (Oklüzyon) ve hastanın en kısa sürede çiğneme ve konuşma fonksiyonlarını geri kazanmasını sağlamaktır. Tedavide farklı yöntemler uygulanabilir. Bunlar teller(şineler), ortodontik braketler ve mini plaklardır. Miniplaklar kullanıldığında hasta birkaç gün içinde çiğneme fonksiyonlarına başlayabilmektedir. KIRIK HASTALARI İÇİN POSTOPERATİF TALİMATLAR: Çeneye gelen darbe ile oluşan kırığın tedavisinde şineleme, plak uygulaması ya da ikisinin kombinasyonu uygulanabilir. Çene kırıklarının normal iyileşme süresi 6-8 haftadır. Bu dönemde aşağıdaki talimatlara uymak çok önemlidir: 1. İlaç Kullanımı: Yaralanmanın cinsine göre doktor tarafından çeşitli ilaçlar verilebilir. Bunları doktorun önerdiği şekilde düzenli olarak kullanmak gerekir. Bazen kırığı antibiyotikle tedavi etmek gerekebilir. Antibiyotiği tam olarak talimata uygun şekilde almak çok önemlidir. Verilen tüm ilaçların sıvı formda olmasına özen gösterilir, fakat bazı ilaçların sıvı formu yoktur. Bunların suda ya da meyve suyunda ezilerek içilmesi gereklidir. Travmadan önce kullanılan bir ilaç varsa bunun mutlaka doktora bildirilmesi gereklidir. 2. Diet: Yapılan tedavi planı, hastanın yeme şeklini de etkileyecektir. Eğer çeneler birbirine bağlanmışsa hasta sıvı gıda ile beslenmek zorundadır. Ödeme bağlı olarak ilk günler sıvı gıda tüketilirken, ödem dağıldıkça, sütle yumuşatılmış gıdalar da tüketilebilir. Çeneler arası bağlama yapılmamış bile olsa, hastaya 6-8 haftalık iyileşme döneminde çiğneme yapmaması gerektiği mutlaka söylenmelidir. Çiğneme ile vidalar ve plaklar gevşeyebilir. Puding, püre, haşlanmış sebze bu hastalar için ideal yemeklerdir. Hastalara iyileşmeye yardımcı olacak şekilde ve kilo kaybını önlemek için Ensure/Boost/Sustacal verilir. 6-8 haftalık iyileşme döneminde hastanın %10dan fazla kilo kaybı istenmez. 3. Evde bakım: Ağız hijyeni: Temiz bir ağız iyileşmeye yardımcı olur. Teller etrafı yumuşak bir fırça ile temizlenmelidir. Eğer ağızda insizyon yapılmışsa, doktorunuz ilk iki hafta dikkatli olmanız için sizi uyaracaktır. Bunlara ilaveten daha iyi bir ağız bakımı için doktorunuz size gargara da önerebilir. Şişlik: Cerrahiden sonraki ilk 48 saat buz uygulamak faydalı olur. Buz plastik bir torbaya konularak 10 dakika tutulup, 10 dakika çekilir. 48 saatten sonra şişliği azaltmak için sıcak uygulamak daha doğru olur. Sıcak bir havlu, sıcak suyla dolu bir şişe yanağa uygulanabilir, tabi bunların yanağı yakacak kadar sıcak olmamasına dikkat etmek gerekir. Şişliğin tamamen yayılması 10-14 günü bulur. İlk 4-7 günden sonra inmeye başlamalıdır. Bu dönemden sonra şişlikte bir artma fark edilirse bir enfeksiyon gelişiyor olabilir, mutlaka doktora başvurulmalıdır. İnsizyonun bakımı: Kırığın tipine göre, ciltte bir insizyon yapmak gerekebilir ya da ciltteki yaralanmalar dikişle kapatılabilir. Bu yaraların bakımı da enfeksiyon kontrolu açısından ve iz kalmaması açısından önemlidir. Doktorunuz aksini söyleyene kadar, dikişler üzerindeki bandaj dikişler alınana kadar çıkarılmamalıdır. Çıkarsa, dikişlerin ıslanıp kirlenmemesine özen göstermek gerekir. Yara yerine, dikişler üzerine topikal antibiyotik (bacitracin, polysporin) de uygulanabilir. Dikişler alındıktan sonra, insizyon sahası günde iki kez sabunlu su ya da peroksitle iyice temizlenmelidir. Her temizlemeden sonra topikal antibiyotik uygulanabilir. İlk 6 ay yara yeri aşırı güneşten uzak tutulmalıdır. Eğer güneşe çıkalacaksa, yara üzerine koruyucu sürülmeli ve şapka ile gelen güneş minimuma indirgenmelidir. Aktivite: Yaralanmadan sonra, güncel hayata mümkün olduğunca çabuk gecmek hasta için çok önemlidir. Ameliyatı takip eden ilk iki hafta ağır kaldırmaktan uzak durmada fayda vardır. Yaranın ciddiyetine göre doktorunuz bu süreyi biraz daha uzatabilir. Alınan bazı ilaçlar algılamayı ve refleksleri etkilediğinden, genel anesteziyi ya da alınan son narkotik analjezik maddeyi takip eden ilk 24 saat araba kullanılmamasında fayda vardır. Tedavi süresince hastanın alkol alması da yasaklanmalıdır. Çünkü alkol narkotik analjeziklerle etkileşebilir ve kırık iyileşmesine engel oluşturabilir. 4. Teller ve Braketler: Ağızdaki teller ve braketler, kırığın immobilizasyonu ve tedavisi için gereklidir. Bir süre sonra bu tellerde hafif gevşeme olması çok normaldir. Eğer aşırı bir gevşeme olursa doktorunuz bir sonraki randevuda telleri biraz sıkıştırabilir. Bu tellerin tamamen çıkması ya da kırılması pek mümkün değildir ama bu tarz bir durumla karşılaşılırsa mutlaka doktora başvurulmalıdır. Bu tellerin kasıtlı bir şekilde kesilmesi enfeksiyon ve hatalı iyileşmeye neden olabilir ve sonuçta enfeksiyona bağlı çene rezeksiyonu gereken bir durumla karşılaşılabilinir. Bu teller dişetlerini ve yanağı rahatsız edebilir, böyle bir durumda doktorunuz size teller üzerine sürülmek üzere mum verecektir. 5. Acil durumlar: Hastaların sık sık sorduğu sorulardan biri de çenelerim bağlıyken ya hastalanıp kusarsam ne olur sorusudur. Sadece sıvı gıda ile beslenildiğinden çıkacak şey de sıvı olacaktır. Mühim olan panik olmayıp, aşağı doğru eğilmektir. Çok gerekli olduğu düşünülürse teller kesilebilir ama mutlaka en kısa sürede doktor bundan haberdar edilmelidir. Nefes almada güçlük, ateşin yükselmesi, devamlı mide bulantısı gibi durumlarda doktorla bağlantı kurulmalıdır. 6. Takip: Hasta düzenli olarak takip randevularına gitmelidir. Kontrollerin aksatılması komplikasyonlara neden olabilir. Maksiller Sinüs İle İlgili Hastalıklar
MAKSİLLER SİNÜSLE İLGİLİ SORUNLAR Üst çene kemiği içinde bulunan ve maksiler sinüs adı verilen bu boşluklar üst azı dişlerindeki iltahaba bağlı olarak enfekte olabilirler. Odontojenik sinüzitte denen bu durum ilaçla veya cerrahi olarak tedavi edilir. Üst azı dişlerinin çekimi sırasında bazen bu boşluk açılabilir. Dişi çeken hekim bu durumda gereken önlemi almazsa sinüs ile ağız boşluğu arasında bir açıklık oluşur. Hastanın yemek yeme ve içmesi sırasında ağzına aldığı besinler burnundan gelir. BU duruma oroantral fistül denir. Oroantral fistül oluşmuşsa bu açıklık damaktan veya yanak tarafından yumuşak doku kaydırılarak kapatılmalıdır. Eğer hastanın sinüsleride enfekte ise aynı zamanda sinüzitinde tedavisi yapılmalıdır. Diş çekimi sonrası oluşmuş Oroantral Fistül. Sinüs açıklığı SEDASYON VE GENEL ANESTEZİ
Büyük operasyonlarda veya aşırı korkak hastalarda genel anestezi ile hastahane şartlarında her türlü diş tedavisi yapılabilir. Aşırı korkak hastalarda bir anestezist eşliğinde muayenede bilinçli sedasyon yapılabilmektedir. Bu tedavide hasta kendindedir ve uyutulmaz. Kullanılan ilaca bağlı olarak operasyon sonrasında yapılan işlemi hatırlamamaktadır. Yurt dışında çok sık kullanılan bu yöntem aynı sıklıkta olmasa da ülkemizde de uygulanmaktadır. Gömük Dişler
Hastanın kalmış kökü ve yabancı cismin çıkartıldıktan sonraki görüntüsü Tedavi sonrası röntgen
Antibiyotiklerle bu belirtileri ortadan kaldırmak mümkündür fakat çoğunlukla bu belirtiler tekrarlarlar. Ağız içiyle bağlantı kurmuş olan akıl dişleri, ağızda bazen tamamen, bazen de kısmen görünebilir. Ağrıya, bazen kötü bir tat ve akıntı eşlik edebilir. Bu dişlerin sürmesi genellikle oldukça ağrılı olur ve tamamen sürmeleri uzun zaman alır. Ağrı kesiciler, antibiyotik ve sıcak tuzlu suyla gargara ile genelde problem kontrol altına alınabilir. Her zaman problemli olurlar diye bir şart yoktur, fakat sıklıkla şişlik, hassasiyet, ağrı, ağız açılımında kısıtlılık, kötü ağız kokusu ve kötü tada neden olurlar. Bu dişler eğer gömükseler bu konuda eğitim almış çene cerrahları tarafından çekilmesinde fayda vardır. Uygun koşullarda 4 dişi gömük olan hastanın dişlerinin hepsi tek seansta çekilebilir. GÖMÜK 20 YAŞ DİŞLERİ
Gömük dişlerin çekiminin çoğu kez çene cerrahisi uzmanları tarafından yapılmasında fayda vardır. Ameliyatla gömük 20 yaş diş ameliyatı muayenehane lokal anestezi ile uygun koşullarında sorunsuzca çıkartılabilir. Fakat hastaların isteği doğrultusunda bu işlem muayenehanede sedasyon olarak adlandırılan bir anestezi uzmanının yardımı ile yapılabilir. Gerektiğinde de hastane koşullarında genel anestezi altında da bu dişlerin çekimi yapılabilmektedir. ÇEKİM SONRASI YAPILMASI GEREKENLER
Normal bir çekimde oluşabilecek kanama,enfeksiyon ve ödem riski bu dişlerde de vardır. Komplikasyon riskini en aza indirmek için gerekli önlemler alınır. Çekim sonrasında:
20 yaş diş çekiminde de nadir de olsa bazı komplikasyonlar görülebilir. Bu komplikasyonlar uzman hekimlerin bu işlemleri yapması ile en aza indirilebilir. Hissizlik : At çene dişlerinin köklerinin altından geçen mandibular sinir denen bir sinir vardır. Gömük 20 yaş dişi bu sinire yakınsa veya temas ediyorsa operasyon sırasında sinirde hasar meydana gelebilir. Sinir zedelenmesi sonucu hissizlik meydana gelebilir. Vakaların %10-12sinde birkaç günlük, %1inde birkaç haftalık bir hissizlik olabilir. Çok ender de olsa bazen bu hissizlik kalıcı da olabilir.
KÖPEK DİŞLERİ (Kanin) Yirmi yaş dişlerinden sonra en sık gömük kalan dişlerden biridir. Bir çok hastada süt köpek dişinin düşmediği ve kalıcı köpek dişinin gömük olduğunu görülmektedir. Böyle bir durumda aşağıdaki tedavi seçenekleri uygulanabilir. Köpek dişinin çekilerek oluşan boşluğun köprü veya implant ile restorasyonu
Picture Window şablonu. Raycat tarafından tasarlanan şablon resimleri. Powered by Blogger.