Home / SANAT / RESİM / Türk Resim Sanatını Keşfetmek İçin: Milli Saraylar Resim Müzesi
1937 yılında Mustafa Kemal’in emriyle Dolmabahçe Sarayı’nın Veliaht Dairesi’nde açılan Resim ve Heykel Müzesi, uzun yıllar kapalı kaldıktan sonra 2014 yılında tekrar açıldı. Yeni düzenlemede yalnızca resim müzesi olması tercih edilen kıymetli müzede ‘Milli Saraylar Koleksiyonu’na ait pek çok önemli tablo görülebiliyor.
İçindeki eserlerin zarar görmesi ve tahsis sıkıntısı gibi konularla uzun zaman tartışılan Resim ve Heykel Müzesi’nin yarattığı sorunlar aslında yakında yeni bir müze daha doğuracak: Mimar Sinan Üniversitesi Resim Heykel Müzesi. Hali hazırda Tophane’de, İstanbul Modern’in yanı başında çalışmalar sürüyor. Kısacası yoğun tartışmalar sonucu İstanbul bir müzeyi yıllar sonra geri kazandı, bir diğerini de kazanmak üzere.
Aslında Mustafa Kemal, 1937 yılında bir Resim ve Heykel Müzesi kurulması için Veliaht Dairesi’ni Güzel Sanatlar Akademisi’ne yani bugünkü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’ne tahsis etmişti. Zamanla gelişen koleksiyondan gönderilen eserlerle İzmir ve Ankara Resim ve Heykel Müzeleri kurulmuştu. Bugün Veliaht Dairesinde oluşturulan Resim Müzesi, Milli Saraylar Koleksiyonuna ait. Açılan ilk Resim Heykel Müzesi’nin koleksiyonu ise Mimar Sinan Üniversitesi’nce hazırlanmakta olan yeni Resim ve Heykel Müzesi’nde sergilenecek.
Resim Müzesi’ne nasıl gidilir derseniz; Beşiktaş’tan Dolmabahçe’ye doğru devam ederken arada Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü binasını geçince, Resim Müzesi’nin girişini göreceksiniz. Ne yazık ki müzenin girişi çok da elverişli değil. Müze girişi denize yakın bir tarafta, dolayısıyla restorasyonda olması nedeniyle muşambalarla kaplı binaların önünden ve bahçelerden geçip zikzaklar çizerek müzeye ulaşabiliyorsunuz.
Müzenin bulunduğu Veliaht Dairesi de bir küçük saray aslında. Yüksek tavanları, Boğaza nazır manzarası, muhteşem tavan süslemeleri, mermer işçiliği ile yalnızca yapıyı görmek için bile müzeye gitmek gerek.
Resim Müzesinde, bu güzel binanın içinde, 10 oda ve 3 salon yer almaktadır. 200’den fazla tabloya ev sahipliği yapıyor. Aslında bir Türk Resim Tarihi arşivi diyebiliriz burası için. Salonlar da bu arşivin başlıklarını taşıyor. Üst kattan başlayan turunuzda sizi önce Sultan Abdülmecid ve Abdülaziz karşılıyor.
Her ikisinin de adını taşıyan bu salonda padişahların tablolarına bakarken tavanlardaki kalem işlerini, deniz ve çeşitli hayvan figürleri ile yapılmış duvar resimlerini görmeden geçmeyin. Hatta salonun hafif karanlık ortamında, mümkünse iki padişahına arasındaki minderlerden birine oturup biraz inceleyin salonu. Burada şöyle bir yazı var: “Batı etkili sosyo-kültürel değişimlerin temsilcisi Dolmabahçe Sarayı.” Gerçekten de her yönüyle Batılı bir saray olan bu mekânda, eğer Osmanlı’nın ilk sarayı olan Topkapı’yı gördüyseniz, farklılığın mimari boyutunu hissedeceksiniz. Salonda çalan enstrümantal müzik de hissetmenize yardımcı olacak.
Sonrasında her salon ikiye ayrılacak. Oryantalist Ressamlar / Doğunun Cazibesi bölümünde, yine kuş ve çiçeklerle bezeli bir tavanın altında; Jean-Leon Gerome, Gustave Boulanger, Eugene Fromentin, Georges Washington, Victor Huguet, Narcisse Berchere, Adolphe Schreyer gibi yabancı ressamların daha çok Arap coğrafyasına dair izlenimlerini göreceksiniz.
İç içe geçen kapılar ve koridorlarla giderken Türk ressamlarının 1870-90 ve 1890-1930 arası iki dönemine şahitlik eden iki ayrı salon gezeceksiniz. Türk ressamların bir bölümü de, Yaver ressamlara ayrılmış. Osmanlı Devleti’nde Batılı anlamda ilk Türk resminin temsilcileri asker kökenli ressamlar, çünkü askeri okullar Batı’ya açılışın kapıları. Askeri okullarda resim dersi alan pek çok asker, resim yapmayı da bir görev haline getirmiş. Halil Paşa, Osman Nuri Paşa, Hüseyin Zekai Paşa gibi.
Türk ressamları gezerken Şeker Ahmed Paşa’nın natürmortlarını, Osman Hamdi Bey’in Türk-İslam figürü ağırlıklı resimlerini, Şevket Dağ’ın Ayasofyalarını, İbrahim Çallı’yı, Hikmet Onat’ı görebilirsiniz.
Saray ressamlarını, bilhassa Fausto Zonaro’nun Fatih Sultan Mehmet’in Bellini tarafından çizilmiş portresinin 1907 tarihli kopyasını görmeden geçmeyin. İlk kez Sultan Abdülaziz 1865 tarihinde Polonyalı ressam Stainslaw Chlebowski’yi saray ressamı olarak görevlendirmiş ve sarayın da bir odasını atölyeye çevirmiş. Kendisi de resme meraklı olan padişah, sık sık atölyeyi ziyaret eder, burada vakit geçirirmiş. Meşhur saray ressamları arasında dikkat çeken isim Fausto Zonaro, 1896’da saraya sunduğu ‘Ertuğrul Süvari Alayının Galata Köprüsünden Geçişi’ tablosu ile bu payeyi kazanmış.
Osmanlıda Batılılaşma; Abdülmecid Efendi / İstanbul Görünümleri; Goupil Galerisinden Saraya Alınan Tablolar, Portreler ve Tarihi Konulu Kompozisyonlar / Osmanlı Sarayında Manzara gezeceğiniz diğer salonlar. Bunların içinde Ivan Konstantinoviç Ayvazovski Salonu yalnızca koleksiyonu değil mimarisi ile de göz dolduruyor. Sarayın en büyük mekânında Ayvazovski’nin genelde karanlık, bazen fırtınalı denizlerine bakarak bu odada geçen günleri düşünmeden edemiyorsunuz.
Müzeden çıktıktan sonra bir taraftan Üsküdar’ın Kız Kulesi’ne, diğer taraftan Topkapı Sarayı’nın Adalet Kulesi’ne bakıp Ayasofya’nın kubbesini, Sultanahmet’in minarelerini izleyebilmek için bahçeye çıkabilirsiniz. Sırtınızı anıt manolya ağaçlarına dönerek İstanbul’u seyreyleyebilir; arada bir de Veliaht Dairesi’nin üçgen alınlığına, mimari zenginliğine, sütunlarına, mermer işlemelerine, bahçeyi çevreleyen sanatlı parmaklıklara ve ulu ağaçlara da bakarak geçmişi yâd edebilirsiniz.
Anahtar Kelimelermilli saraylar resim müzesiresim müzesiresim tarihisanat karavanı
Bir Dökülüş Biçimi Dehası Gervasio Troche ve 19 İllüstrasyonu Obez Kahramanların Dünyası: Famous Chunkies Tracey Emin: “Where I Want To Go” Sanat Tarihinin Suçluları