Çocuğuma eleştirel bir medya eğitimini nasıl veririm
Hepimiz okulda medya eğitimine yönelik bir ders görseydik, tabii ki çok iyi olurdu. Böylece kimin ne zaman angajmanı yüksek bir öğretmenden ne öğreneceği tesadüflere bırakılmazdı. Gelecekte medya eğitimine yönelik sistemli bir müfredat programının uygulamaya sokulması kaçınılmaz olacaktır. Böyle bir uygulamanın didaktik ders malzemeleriyle birlikte yürürlüğe sokulması demokrasilerde kaçınılmaz olarak görünüyor, zira fikir oluşturma süreçleri üzerine kafa yormak lazım. Şimdilik kaydıyla herkes kendi kendisine yardımcı olmak durumunda.
Okula giden çocukları olanlar, bu çalışmayı Ukrayna’daki olaylara yönelik haberciliği örnek alarak yapabilirler ve söz konusu örnek bağlamında medyada nasıl yanlış bilgi verildiğini görebilirler. Bunun için tanımlama yapılacak meselelere ilişkin temel bilgiye ihtiyaç var. Kullanılan kelimelerle tasvir edilen konuya ilişkin belli bir bakış açısı yaratılır. Mesela „Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gözlemcileri“nden bahsedilecekse, bu bilgi insanı gözlemcilerin AGİT tarafından resmen görevlendirilmiş oldukları sonucuna götürür. AGİT dünya çapında geniş kabul gören, uluslarüstü bir kuruluştur. Ama geçenlerde kaçırılan AGİT Gözlemcileri haberlerde sunulduğu gibi AGİT tarafından gönderilmediler. Bunu anlayabilmek için tabii sadece haberlerin başlığını okumak yeterli değil, haberi sonuna kadar okumak gerekiyor.
spiegel.de’nin sayfasında 26.04.2014 tarihinde yayınlanan yazının ortalarında şu satırlar yer alıyor: „Ama AGİT’in Rusya taraftarı güçler için görüşme partneri olamayacağı belirtiliyor. Kaçırılan kişilerin AGiT’in gerçek üyesi olmadığı ifade ediliyor. Kaçırılanların Ukrayna hükümetinin daveti üzerine gözlemcilik yapmak üzere gelen Alman ordusunun üyeleri olduğu kaydediliyor. Neukirch bu nedenle görüşmelerin Almanya’da sürdürüldüğünü söylüyor.“ [http://www.spiegel.de/politik/ausland/osze-geiseln-in-ukraine-separatisten-sprechen-von-nato-spionen-a-966281.html]
Aynı tarihte tagesschau.de’nin sayfasında da durum farklı değil. „Alman gözlemciler Alman ordusu tarafından gönderildi. Gözlemciler üniformalı ama silahlı değil.“ [http://www.tagesschau.de/ausland/osze-ukraine112.html]
Bu itirafa rağmen yazılan makalelerin başlıklarında medyanın büyük bir bölümünde değişiklik olmadı. Gerçi bazıları „Askeri gözlemci“ diye yazdı ama „AGİT Gözlemcisi“ kavramı o kadar sık kullanıldı ki, böylece kamuoyuna da yanlış bir resim verilmiş oldu. Bunun böyle yanlış bir şekilde yansıtılmasının belli çıkarlara hizmet ettiğini Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki Moon’nun da aynı yanlış kavramı 28.04.2014 tarihli basın açıklamasında kullanmasından anlıyoruz. [http://www.un.org/News/Press/docs//2014/sgsm15804.doc.htm]
Çocuklarınız veya öğrencileriniz Wikipedia’nın bir ansiklopedi olmadığına inanmazlarsa – ki bu basılı eserlerin otomatikman daha kaliteli olduğu anlamına gelmez – o zaman Wikipedia’ya kaydolun ve daha iyi olması için çalışın. Başka bir farkındalık ise Wikipedia’da her sayfada bulunan ancak çok az tıklanan butonlar sayesinde oluyor. „Tartışma“nın yanısıra „Versiyon tarihi“ne tıklamanızı tavsiye ederim. „Versiyon tarihi“ne tıkladığınızda çeşitli versiyonların birbirleriyle kıyaslandığını göreceksiniz ki, bunu yapmak yararlı oluyor. Ama bazen ilk versiyona ulaşmak çok zor oluyor. „Tartışma“ bölümünde ise Wikipedia kulislerinde sürdürülen mücadeleleri kavramak mümkün olabiliyor. Gerçi online ansiklopedide geçerli hiyerarşik yapıyı anlayamıyorsunuz ama örneğin „antisemitizm“ konulu bazı yazılarda değişiklik yapmanın ne kadar zor olduğunu kavrıyor ve hatta yaptığınız bazı değişikliklerin sayfada kalma şansının bulunmadığını anlıyorsunuz.
Bu yaklaşım tarzıyla ilgili yayın organına arada bir ortaya çıkan skandalları da dikkate alarak mesafe kazanmak mümkün oluyor. Hatırlanacağı gibi geçen yılın ekim ayında binlerce kullanıcı bir ilaç şirketinin reklamını yapmış ve Wikipedia sayfasını binlerce kullanıcıya kapatmıştı.
Bu saptama medyanın tamamı için geçerli: Medyaya eleştirel gözle bakmak sadece şüpheciliği geliştirmez. Giderek artan ve meslek erbabının eleştirel yönünü kaybetmesine yol açan bildiri gazeteciliği dikkate alındığında medya eğitiminin önemi çok daha fazla önem kazanıyor.
Daha fazla bilgi edinmek için yazarın www.generationmedien.de adlı internet sayfasına bakabilirsiniz.