Özel okul mu devlet okulu mu? Özel okul devlet okulu karşılaştırması her eğitim yılının yaklaştığı günlerde olduğu gibi 2019-2020 eğitim yılı için de velilerin yanıtını aradığı soruların başında geliyor. Türkiye gibi eğitim sisteminde gelgitlerin olduğu, okullar, bölgeler hatta mahalleler arasında bile farkların yaşandığı bir ülkede ne yazık ki her anne baba çocuğu için bu sorunun en doğru yanıtını arıyor. Ben de bu yazımda özel okul mu devlet okulu mu sorusuna hem kendi deneyimlerimden yola çıkarak hem de eğitim ve çocuk gelişimi konularında naçizane kalem oynatan biri olarak kendimce yanıt vermek istedim. Ancak şimdiden söylemekte fayda var: Bu yazı size çocuğunuzu özel okula gönderin yada göndermeyin veyahut devlet okulları iyidir, kötüdür yazısı değildir. Çünkü 'özel okul-devlet okulu' tercihini etkileyecek bir çok dinamik var. Bu yazı daha çok bu dinamiklerin değerlendirilmesi ve kendi özel şartlarınıza göre en iyi tercihi yapmanızı sağlamaya yöneliktir.
Özel okul mu devlet okulu mu sorusuna yanıt arayan ebeveynlerin öncelikle işin maddi boyutunu düşünmeleri gerekiyor. Her anne baba çocuğunun en iyi okullarda ve şartlarda eğitim almasını ister ancak sözkonusu özel okul olunca bunun maddi bir yükü olduğunu ve bu yükün sürekli karşılanıp karşılanamayacağını öngörmek gerekir. 2019-2020 öğretim yılında özel okul fiyatları yıllık ekstra ücretler hariç (servis, yemek, kıyafet, okul materyalleri vs. ) 20 bin ila 50 bin TL arasında değişen bir ödeme zorunluluğu getirmekte. (Bu rakamlar ortalama değerler. İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyükşehirlerde alt rakamlar daha yüksek, diğer şehirlerde daha düşük olabilir. ) Dolayısıyla tercihinizi öncelikle maddi ödeme gücünüz belirleyecektir. Eğer çocuğunuzun özel okula gitmesi için uygun maddi şartlarınız varsa gelin devam edelim.
İLKOKULDA ÖZEL OKULA GÖNDERMEYE GEREK VAR MI?
Eğitim denilince yıllarca ilkokul önemsiz bir seviye olarak görüldü. Ancak son yıllarda gelişmiş ülkelerin yaptığı eğitim atılımları incelendiğinde eğitimin en önemli ayaklarından biri ilkokul hatta okul öncesi eğitim olduğu anlaşıldı. Eskiden üniversite sınavında başarılı olsun diye çocukların lisede özel okullara gönderilmesi mantıklı gibi görünse de çocuğun uzun vadeli başarısını asıl belirleyenin nasıl bir sistemle eğitime başladığının belirlediği artık kabul gören bir gerçek. İyi bir eğitim sistemi ve usta öğreticiyle ilkokula başlayan çocuklar donanım itibariyle daha zayıf bir sistemle eğitime başlayan çocuklardan çok daha uzun vadeli başarıya sahip oluyorlar. Özellikle zengin materyal kullanımı, farklı kaynaklara erişim, deneyimleyerek öğrenme gibi çoklu öğrenme mekanizmalarının uygulandığı eğitim sistemleri çocuklarda daha kalıcı öğrenmeyi de beraberinde getiriyor. Eğer çevrenizde çocukların farklı duyularını besleyen öğrenme metotları uygulayan devlet okulları varsa, çocukların okullarda öğrendiklerini pratik hayata yönlendirebilecekleri deneyimlere şanslarının olduğu bir devlet okulu varsa hiç tereddüt etmeden o okulları tercih edin. Ancak ne yazık ki günümüzde devlet okulları MEB tarafından belirlenen standart programların uygulandığı, okulların ve öğretmenlerin kişisel beceri ve deneyimleri ortaya koymakta zorlandığı bir düzenle işlemektedir. Dolayısıyla farklı eğitim modellerinin uygulandığı devlet okulları bulmak zor.
ÇOCUĞUNUZ OKUL ÖNCESİ EĞİTİM ALDI MI?
Özel okul ile devlet okulu arasında tercih yapacak olan ebeveynler için en belirleyici konulardan biri de çocukların okul öncesi eğitim alıp almadıkları. Nitelikli ve uzun soluklu okul öncesi eğitim alan çocuklar çoklu eğitim modellerini erken deneyimledikleri, farklı ve zengin materyal kullanımına maruz kaldıklarından devlet okullarındaki program onlar için yetersiz ve sıkıcı bir hal alabiliyor. Örneğin, okul öncesi eğitim kurumunda satranç, kodlama, drama gibi farklı alanlarda eğitim alan ve bu alanlara ilgisi gelişen çocuklar bu alanlarla ilgili eğitim almaya devam etmek isteyebilir. Benim kendi kızımla yaşadığım deneyimde en belirleyici olan noktalardan biri bu olmuştu. Kızım okullarla görüştüğümüzde bize sürekli 'satranç dersi var mı yoksa bu okula gelmek istemiyorum' diyerek bizi sürekli uyarmıştı. Dolayısıyla bizim için çocuğumuzun beklentileri de karar verme sürecinde önemli bir hal almıştı.
YABANCI DİL FARKI
Okul öncesi eğitimin ilkokul tercihinde etkili olduğu bir diğer konu da yabancı dil. Okul öncesinde yabancı dil eğitimi alan ve yabancı dil konusunda erken yaşta farkındalığı gelişen çocuklar için devlet okulları ne yazık ki gerileme nedeni olabiliyor. Çünkü devlet okullarında 5'nci sınıfa kadar yabancı dil eğitimi yok. 'Erkenden yabancı dil öğrenmeye gerek var mı?' diye soranlardansanız bunun yanıtı bakış açısına göre değişir. Erken dönemde çocuklar dili öğrenmeye çalışmaz. Çünkü beyinleri kendi dillerini de edinme konusunda halen aktif bir şekilde çalışmaktadır. Bu nedenle erken dönemde yabancı dil eğitimi alan çocuklar daha doğal yoldan ikinci dili edinebilirler. Günümüz dünyasında yabancı dil 'vazgeçilmezler' arasında. Bu nedenle yabancı dil edinimine önem veriyorsanız çocuğunuzu bu konuda erken desteklemeniz faydalı.
SON KONU DERS SAATLERİ!
İlkokul demek çalışan anne-babalar için zorlu bir sürecin de başlangıcı demek. Çünkü iş saatlerinizi yada evdeki düzeninizi okul saatlerine göre ayarlamanız şart. Bu da devlet okulu ile özel okul arasında tercih için kullanılabilecek kriterlerden biri. Eğer yarım gün eğitim veren bir devlet okulu sizi mecburen bakıcı gibi okul sonrası çözümlere itiyorsa burada kaynaklarınızı bakıcıya mı yoksa özel okula mı harcamak daha verimli olur düşünmekte fayda var.
İBRE ÖZEL OKULA DÖNÜYOR GİBİ GÖRÜNSE DE...
Tüm bu detayları düşününce ibre ilk bakışta özel okullardan yana gibi görünüyor. Ancak özel okul seçerken de dikkatli olmak şart. Ne yazık ki Türkiye'de özel okul sektöründe enflasyon yaşanıyor. Her köşe başında bulunan özel okulların ne yazık ki büyük bir çoğunluğu çocuklarınız için hayal ettiğiniz şeyleri sağlayamayabilir. Bu nedenle 'çocuğumu özel okula verdim' diye arkanıza yaslanıp huzur içinde oturamayabilirsiniz. Özel okul seçerken de son derece seçici ve dikkatli olmanız şart.
MECBUREN DEVLET OKULUNA GÖNDERECEĞİM DİYENLERE...
Yazının başında da dediğim gibi özel okul bir maddi yükümlülük. Bu yükümlülüğün altına giremeyecek olanlar yine de çocuklarının gelişimi için çok şey yapabilirler. Devlet okullarındaki eksik programları bilip çocuğunuzun eksiklerini giderecek yardımcı yöntemler geliştirebilirsiniz. Yabancı dil için okul dışı gruplardan faydalanabilirsiniz mesela yada çocuğunuz bilim derslerine yüksek ilgi gösteriyorsa bir bilim atölyesine göndererek kendi ilgileri alanında gelişmelerine yardımcı olabilirsiniz.