Aile Hukuku - AKÇA Hukuk Bürosu - Kurumsal Web Sayfası
Karşılıklı evlenme vaadi:
Nişanlanacak kişilerin ayrı cinsten olmaları.
Kişiye bağlı koşullar:
Ayırt etme gücü:
Yasal temsilcinin rızası:
Muhtevaya bağlı koşullar:
Manevi tazminat davası:
Şahitlikten, hakimlikten veya hakemlikten kaçınma:
Evlenme sözleşmesi yapma hakkı:
Nişanlının ölümü veya evlenmenin kesin imkansız hale gelmesi:
Nişanlının ayırt etme gücünü kaybetmesi veya başka mutlak evlenme engellerinin ortaya çıkması:
Tarafların anlaşması ile:
Bozucu şartın gerçekleşmesi ile:
Kesin evlenme engelinin ortaya çıkması
Evlenme engelinin bulunmaması:
“Eşlerden hiç biri, meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir. Ancak meslek ve iş seçiminde ve bunların yürütülmesinde evlilik birliğinin huzuru ve yararı göz önüne alınır.”
“Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, eşlerden her biri diğeriyle ve üçüncü kişilerle her türlü hukuki işlemi yapabilir.”
Mal rejimi, evlenme akdi yapıldıktan sonra, eşlerin mal varlıklarının ne olacağını düzenleyen kurallardır.
Yasal mal rejimi, eşler sözleşme yapmadıkları halde kendilerine uygulanan mal rejimidir.
Seçimlik mal rejimi, eşlerin serbest iradeleri ile uzlaştıkları ve yasada sayılan rejimlerden birini tercih ederek sözleşme yapmaları ilkesine dayanan rejimdir.
MK 202: "Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması esastır. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle, kanunda belirtilen diğer rejimlerden birini de kabul edebilirler."
MK 203: "Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya sonra yapılabilir. Taraflar, istedikleri mal rejimini ancak kanunda yazılı sınırlar içinde seçebilir, kaldırabilir veya değiştirebilirler."
Evlenmeden önce yapılması halinde, noterde veya evlendirme memuruna yazılı beyan şeklinde olabilir. Evlenmeden sonra yapılacak mal rejimi sözleşmesi ise sadece noterde yapılabilir.
MK 204: "Mal rejimi sözleşmesi, ancak ayırt etme gücüne sahip olanlar tarafından yapılabilir. Küçükler ve kısıtlılar yasal temsilcilerinin rızasını almak zorundadırlar."
Olağanüstü mal rejimi:
MK 206: "Haklı bir sebep varsa, hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine, mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesine karar verebilir.
Özellikle aşağıdaki hallerde, haklı bir sebebin var olduğu kabul edilir:
1) Diğer eşe ait malvarlığının borca batık veya ortaklıktaki payının haczedilmiş olması;
2) Diğer eşin, istemde bulunanın veya ortaklığın menfaatlerini tehlikeye düşürmüş olması;
3) Diğer eşin, ortaklığın malları üzerinde bir tasarruf işleminin yapılması için gereken rızasını haklı bir sebep olmadan esirgemesi;
4) Diğer eşin, istemde bulunan eşe, malvarlığı, geliri, borçları veya ortaklık malları hakkında bilgi vermekten kaçınması;
5) Diğer eşin, sürekli olarak, ayırt etme gücünden yoksun olması.
Eşlerden biri sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksunsa, onun yasal temsilcisi de bu sebebe dayanarak mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilir."
MK 209: "Mal ortaklığını kabul etmiş bulunan eşlerden birinin iflasına karar verildiği takdirde, ortaklık kendiliğinden mal ayrılığına dönüşür."
MK 210: "Mal ortaklığını kabul etmiş bulunan eşlerden birine karşı icra takibinde bulunan alacaklı, haczin uygulanmasında zarara uğrarsa, hâkimden mal ayrılığına karar vermesini isteyebilir."
Yasal mal rejimi "edinilmiş mallara katılma rejimidir".
Bu mal rejiminin temel ilkeleri şunlardır:
Hak sahibi olan eşe ayni hak değil, bir alacak hakkı tanınması ilkesi
Edinilmiş mallara katılma rejimi, evlenme ile başlar (ancak eşler bu mal rejimini evlendikten sonra sözleşme yaparak da seçebilirler) ve ölümle, başka bir mal rejimine geçmekle, mahkeme kararıyla, boşanmayla veya evliliğin iptali ile sona erer.
Edinilmiş mallara katılma rejiminde eşlerin iki grup malı vardır:
Edinilmiş mallar (dahil)
Kişisel mallar (hariç)
Çalışmasının karşılığı olan edinimler;
Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacıyla kurulan sandık ve benzeri kurumların yaptığı ödemeler;
Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar;
Edinilmiş malların gelirleri;
Edinilmiş malların yerine geçen değerler ve
Paylı mülkiyete dahil olan mallar.
Kişisel mallar ise şunlardır:
Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar
Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma (bağış) yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri;
Manevi tazminat alacakları;
Kişisel mallar yerine geçen değerler;
Bir meslek ve sanatın icrası için gerekli olan mallar ve
Eşlerden hangisine ait olduğu kanıtlanamayan mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır. Bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (karine).
Edinilmiş mallar, tarafların anlaşmasıyla kişisel mallara dahil edilebilir.
Edinilmiş mallara katılma rejiminde dört farklı mal grubu vardır:
Karının mal varlığı: emek karşılığı edindiği mallar ve kişisel malları
Kocanın mal varlığı: emek karşılığı edindiği mallar ve kişisel malları
Kişisel mallar, edinilmiş mallar grubuna dahil edilmez.
Mal rejimi sona erdiğinde:
a) Karının mal varlığı = emeği ile edindiği malların 1/2'si + kocasının emeği ile edindiği malların 1/2'si + kendi kişisel malları
b) Kocanın mal varlığı = emeği ile edindiği malların 1/2'si + karısının emeği ile edindiği malların 1/2'si + kendi kişisel malları
Yararlanma ve yönetim:
MK 223: "Her eş, yasal sınırlar içerisinde, kişisel malları ile edinilmiş mallarını yönetme, yararlanma ve tasarrufta bulunma haklarına sahiptir. Aksine anlaşma olmadıkça, eşlerden biri diğerinin rızası olmadan paylı mülkiyet konusu maldaki payı üzerinde tasarrufta bulunamaz."
Yasal istisnalar: Aile konutu ve paylı mülkiyet konusu olan mallardır.
MK 224: "Eşlerden her biri kendi borçlarından bütün mal varlığı ile sorumludur."
Ancak tüm mal rejimlerinde geçerli olan ilke gereği, eşler, evlilik birliğini temsil yetkisinin kullanıldığı hallerde, üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumludurlar.
Mal rejimi sona erdiğinde, her eş kendi kişisel mallarını korur. Diğerinde bulunan mallarını geri alır. Ayrıca eşlerden her biri, diğer eşin malvarlığına dahil olan malların edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız olarak katkıda bulunmuşsa ve tasfiye anında bir artık değer ortaya çıkmışsa, eş, katkısı oranında alacak hakkına sahiptir. Artık değer, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkartıldıktan sonra kalan miktardır.
Eşlerin serbest iradeleri ile uzlaştıkları ve yasada sayılan rejimlerden birini tercih ederek sözleşme yapmaları ilkesine dayanan rejimdir.
1) MAL AYRILIĞI REJİMİ:
Eşlerden her birinin kendi malvarlığı üzerinde yasal sınırlar içinde yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını koruduğu rejim.
Mal rejimi sona erdiğinde, herkes kendi üstüne kayıtlı olan malları alır.
2) PAYLAŞMALI MAL AYRILIĞI REJİMİ:
Eşlerin paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin kurulmasından sonra edinmiş oldukları:
a) ailenin ortak kullanım ve yararlanmasına özgülenen mallar ve
b) ailenin ekonomik geleceğini güvenceye almaya yönelik mal ve yatırımlar ve
c) bunların yerine geçen değerler
mal rejimi sona erdiğinde eşit paylaşılır.
3) MAL ORTAKLIĞI REJİMİ:
Mal ortaklığı rejimi, ortaklık mallarını ve eşlerin kişisel mallarını kapsar.
1) Genel mal ortaklığı:
Genel mal ortaklığında, kanun gereğince eşlerin kişisel malı sayılanlar dışındaki malları ve gelirleri ortaklık mallarını oluşturur. Eşler, ortaklık mallarına bölünmemiş bir bütün olarak sahip olurlar. Hiçbir eş, ortaklık payı üzerinde tek başına tasarruf hakkına sahip değildir.
2) Sınırlı mal ortaklığı:
a) Edinilmiş mallarda ortaklık:
b) Diğer mal ortaklıkları:
Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle, belirli malvarlığı değerleri veya türlerini, özellikle taşınmaz malları, bir eşin kazancını ve bir meslek veya sanat icrası için kullandığı malları ortaklık dışında tutabilirler.
Mal ortaklığı rejiminin eşlerden birinin ölümü veya diğer bir mal rejimine geçiş ile sona ermesi halinde, her eşe veya mirasçılarına ortaklık mallarının yarısı verilir. Mal rejimi başka nedenlerle (boşanma veya evliliğin iptali, vb.) sona ererse, her eş, edinilmiş mallara katılma rejiminde kendi kişisel malı sayılacak olanları ortaklık mallarından geri alır, geride kalanlar eşler arasında yarı yarıya paylaşılır.
EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİ:
JOINT OWNERSHIP ON ACQUIRED PROPERTIES
MAL ORTAKLIĞI : TENANCY BY THE ENTIRETY
MAL AYRILIĞI : SEPARATION OF PROPERTIES
Hayata Kast ve Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış:
Hastalığın iyileşmesinin mümkün olmadığı resmi sağlık kurulu raporu ile tespit edilmelidir.
Ortak hayatın diğer eş için çekilmez hale gelmiş olması gerekir.
Evlilik birliğinin sarsılması (genel boşanma sebebi):
Evlilik birliği temelinden sarsılmış olmalıdır:
Eşler arasında önemli fikir ve duygu ayrılığının bulunması. Bazı olaylar, evliliği temelinden sarsabilir. Bunlar eşlerin kusurlarıyla ortaya çıkabileceği gibi, eşlerin kusuru olmadan da ortaya çıkabilir.
Örneğin, eşlerin dünya görüşlerindeki farklılık, bir eşin diğerini toplum içinde devamlı olarak küçük düşürmesi veya ona hakaret etmesi.
Evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olması, eşlerden birinden müşterek hayatı sürdürmesinin beklenemeyeceği düzeyde olmalıdır.
Davacının kusurunun daha ağır olduğu itirazının yapılmamış olması veya bu itirazın reddedilmiş olması:
Eşler boşanmak için birlikte başvurmalıdır ya da bir eş diğerinin açtığı boşanma davasını kabul etmelidir.
Boşanma kararı verebilmek için, hâkim tarafları bizzat dinlemek zorundadır.
Hâkim tarafların iradelerini serbestçe kullandıklarına kanaat getirmelidir.
Taraflar, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında anlaşmış olmalı ve hâkim bu düzenlemeyi uygun görmelidir.
Boşanma davası açma hakkına sahip olan taraf, isterse boşanma isterse ayrılık talep edebilir. Hâkim, evlilik birliğinin devam edeceğine kanaat getirirse, boşanma istenmiş olsa bile ayrılığa karara verebilir. Ayrılık bir ilâ üç sene arasında olabilir.
Boşanma kararı ile evlilik birliği hukuken ortadan kalkar.
Boşanma veya ayrılık davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yerde bulunan asliye hukuk mahkemesidir.
Dava sırasında alınacak geçici önlemler:
Hâkim, boşanma davasının devam ettiği süre için, eşlerin barınmasına ve geçimine ve eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakımı ve korunmasına ilişkin önlemler alır.
Boşanma veya ayrılık davası sırasında eşlerden her biri diğerinden ayrı yaşama hakkına sahiptir. Bu durumda, kimin ortak evden çıkacağına hâkim karar verir. Dava devam ederken, çoğunlukla kocanın karıya barınması ve geçimi için bir nafaka ödenmesine karar verilir. Bu nafakaya tedbir nafakası denir.
Dava sırasında çocukların kimin yanında kalacağı, diğer eşin çocukların geçimine nasıl katılacağı düzenlenir. Çocuğa ödenecek olan nafakaya iştirak nafakası denir.
BOŞANMANIN KENDİLİĞİNDEN DOĞAN SONUÇLARI:
Eşler, boşanmanın kesinleşmesiyle birbirlerinin mirasçısı olma özelliğini kaybederler. Boşanma davası devam ederken davacı eş ölmüşse, davacı eşin mirasçılarından biri davaya devam edebilir. Mirasçı bu davada boşanma sebebinin davalının kusuruna dayandığını ispatlarsa, davalı eş mirasçı olma hakkını kaybeder.
Eşlerden biri, ölüme bağlı bir tasarrufla diğer eşe bir kazandırmada bulunmuşsa, boşanma kararının kesinleşmesiyle bu tasarruf hükümsüz hale gelir. Boşanma davası devam ederken, eş ölmüşse, ölüme bağlı tasarruflar geçerli kalır, çünkü evlilik ölümle sona ermiştir.
Eşler için, mal rejimine ait evlenme sözleşmesi kendiliğinden sona erer ve mal rejimi tasfiye edilir.
Evliliğe bağlı kanuni neticeler de kendiliğinden sona erer.
Boşanma üzerine, kural olarak, kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Eğer kadın evlenmeden önce dul idiyse, hâkimden, bekarlık soyadını taşıması ve kullanmasına izin vermesini isteyebilir. Karının boşandığı kocasının soyadını taşımakta menfaati varsa ve bunu ispat edebilirse ve bu durum kocaya zarar vermeyecekse, karının talebi üzerine, karının kocanın soyadını boşandıktan sonra da taşımasına hâkim izin verebilir. Koşulların değişmesi halinde, koca bu iznin kaldırılmasını hâkimden isteyebilir.
Boşanma, karının vatandaşlığına etki etmez.
Kayın hısımlığı boşanmadan sonra da devam eder.
Boşanmadan sonra kadın için 300 günlük bir evlenme yasağı öngörülmüştür.
BOŞANMANIN HÂKİM KARARIYLA KESİNLEŞEN SONUÇLARI:
Hâkim, boşanma kararında çocukların durumunu ve ana baba ile ilişkilerini düzenlemek zorundadır.
Hâkim, çocukların velayetinin kime ait olacağını re'sen düzenler. Hâkim, dilerse, velayet hakkını ana babadan alıp çocuğa bir vasi tayin edebilir. Hâkim, çocuk kendisine verilmemiş olan tarafın çocuğun bakımına iştirak etmesine da karar verir. Buna iştirak nafakası denir. Çocukla ilgili bu tedbirler, çocuk reşit oluncaya kadar devam eder.
Hâkim, ayrıca, tarafların talebi üzerine maddi ve manevi tazminata ve nafakaya hükmedebilir.
Maddi tazminat talep edilebilmesi için, boşanmada kusuru bulunmayan tarafın mevcut veya hatta beklenen bir menfaatinin boşanma yüzünden zedelenmiş olması gerekir.
Manevi tazminat talep edilebilmesinin koşulları:
Kişilik hakları saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat talep edebilir.
Diğer taraf kusuru ile boşanmaya sebep olmuş olmalıdır.
Manevi tazminat talep eden tarafın bir manevi zararı doğmuş olmalıdır.
Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan taraf, diğerinden yoksulluk nafakası talep edebilir. Bu talebin koşulları:
Nafaka talep eden taraf, diğer taraftan daha az kusurlu olmalıdır.
Taraf, boşanma yüzünden yoksulluğa düşmelidir.
Boşanmadan sonra açılacak davalarda zamanaşımı süresi, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıldır.
Copyright © 2019, All Rights Reserved. Telif hakkı saklıdır.Fia Ajans