NARSİST KİŞİLİK BOZUKLUĞUNA DAİR MERAK EDİLENLER – Psychologies
Psikolog Nilgün Seyhun; narsist kişilik bozukluğuna dair sorularımızı cevapladı…
Aşkı kabaca partnerinin varlığını önemsemek diye tanımlarsak, aslında narsist kişiliğin âşık olması pek de mümkün değil! Narsistik kişiliğe göre aşk takdir görmek, sürekli onaylanmak ve yüceltilmektir. Narsistik kişilik, başkalarının duygu ve ihtiyaçlarını anlamak, empati yapmak konusunda başarısızdır. Bu yüzden partneri ihtiyacını karşılamadığında ilişki dengeleri alt üst olur. Narsist kişilerin partnerleri onları ne kadar sevse, takdir etse de tatmin olmaz. Kişilik yapıları dipsiz bir kuyu gibidir. Narkisus’un suda kendi yansımasını seyredip hayran olmasına benzer… Su durgun kaldığı sürece sorun yoktur ancak düşen minik bir yaprak bile dalgalanmasına neden olur. Su dalgalandığında Narkisus’un güzel görüntüsü bozulur ve sadece kendi varlığına dayandırdığı karakteri çöküverir. Narsistik kişiyle yaşanacak aşkın tek koşulu, her daim durgun bir su olmaktır. Elbette bu da insan olmanın ilkelerine aykırı.
Narsist âşıkları ilk başta tanımak ve öyle olduklarını fark etmek neden zordur?
Sağlıklı bir kişi kendisine ve diğerlerine yöneliktir fakat narsistik kişilik sadece dışarıdan nasıl göründüğüne, onay almaya odaklanır. Sürekli diğerlerinin onayını kriter aldığından, buna uygun davranış geliştirme konusunda da başarılıdır. Kısacası onay ve kabul görülecek biçimde davranmayı çok iyi bilir. Daha açık bir ifadeyle ‘mış gibi yapar’, çok mutluymuş gibi, çok seviyormuş gibi, çok empatikmiş gibi, çok fazla konuda bilgiliymiş gibi… Derin bakmayan bir göz için parlak bir kişilik görüntüsü verebilir.
Bu tür kişiler hep narsist midir yoksa partnerleriyle ilgili olarak bu davranış bir anda mı ortaya çıkar?
Narsistik kişilik yapısı çocuğun benlik algısının ve anneyle ilişkisinin şekillendiği dönemde temeli atılan bir durum. Genellikle çocuğun yok sayılması fakat yok saymanın aşırı bir ilgiyle kompanse edildiğinde gelişen bir problem. Öte yandan duygularını saklayan ebeveyn tutumları da etken. Çocuk ailesinin onu görmesi, var sayması pahasına kendinden, duygularından vazgeçer. ‘Mış gibi’ olmaya başladığı zaman da bu zamandır. Dolayısıyla kendisini çok değersiz ve aşağı hisseder ve bu duyguları ailesinin kendisine yaptığı gibi kompanse ederek, herkesten yüksek ve ayrıcalıklı hissetmeye başlar. Artık tek derdi görülmek, sevilmek, var sayılmaktır. Tüm yaşamını bunun üzerine kurgular. Tabii bu arada, kendisi de duygularından uzaklaşmayı öğrenmiş, varlığını ve değerini sürekli biçimde diğer insanlar üzerinden sınar olmuştur. Hatta bazı durumlarda diğerlerinin zayıflıklarından beslenir hale gelmiştir. Başkalarının zayıflığı kendisini güçlü ve büyük hissetmesinin bir yoludur. Partner ilişkisindeyse narsistik kişinin temel var oluş problemini tetikleyen pilot bölgeye dönüşür. Ebeveyninden almayı umduğu, var oluşunu partnerinin ilgisine borçlu olduğu bir alandır. Sevdiği kadının kendisi için bir şeyler yapması narsistik kişinin travmatik hikâyesini geri getiren bir durumdur. Herkes narsist âşık kurbanı olabilir mi? Hayır! Bu seçimin kesinlikle bir anlamı var. Narsistik kişiyle birlikte olanların genellikle empati yeteneği yüksek olur hatta diğerlerinin iyiliğini kendi üzerinde tutarlar. Aslında bu bir tür çekim yasasıdır…
Narsist kişilik yapısının tedavisi mümkün müdür?
Narsistik kişilik bozukluğunun tedavisi oldukça zor. Narsistik yapı kendisini değerlendirmekten ve duygularını tanımaktan uzaktır. Ayrıca narsistler yüzeyseldir ve hazza yöneliktir. Oysa teröpatik süreç kendini anatomi masasına yatırmaya benzer. Ağır travmalarla yüzleşmek, kendinizden sakladığınız duyguları fark etmek gibi cesaret isteyen bir yolculuktur kısacası. Narsistik kişiliğin en temel özelliklerinden biri ise eleştiri kabul etmemesidir. Hatanın hep diğerlerinde olduğunu düşündüğünden sorumluluk almaktan kaçınır. İncinmiş benliği aile, çocuk gibi tüm değerli şeylerden vazgeçmesine neden olabilir. Narsist kişiler terapiste gitmeyi reddeder. Gitmeyi başardıklarında da özellikle homeopati oldukça yardımcı olacak bir yöntemdir. Bu kişilerle kötü deneyimi olanlar, yaşananların üstesinden nasıl gelebilir? Kişi kendisine; ‘Neden böyle biriyle beraber oldum?’ sorusunu sorarak işe başlayabilir. Sorunun cevabını eğer bir profesyonelle aramaya karar verirlerse, narsistik bir kişiliğin verdiği hasar bundan sonraki hayatları için kazanacakları güce dönüşebilir. Bu deneyimin onlar için de içsel nedenleri vardır ve bu nedenler fark edildiğinde, benzer durumlara karşı kendilerini daha iyi koruyabilirler.