опубликованно 05.02.2020 // 226 - просмотров
Şu gün paıtagtymyzda Hazarıaka döwletleriň ygtyıarly wekilleriniň nobatdaky duşuşygy tamamlandy. Ol hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy bilen Daşary işler ministrligi, Ykdysadyıet we maliıe ministrligi hem-de Hazar deňzi instituty tarapyndan guraldy.
Resminamanyň taııarlanylmagyny türkmen tarapy öz üstüne alyp, ol 2010-njy ıylda Azerbaıjanyň Baku şäherinde geçirilen Hazarıaka döwletleriň Baştutanlarynyň III sammitinde gol çekilen Hazar deňzinde howpsuzlyk ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Ylalaşygyň üstüni ıetirmäge gönükdirilendir.
Şunuň bilen birlikde, Teswirnama hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boıunça işlenilip taııarlanylan Hazar deňziniň suw biologiıa serişdelerini gorap saklamak we oılanyşykly peıdalanmak hakynda Ylalaşyk bilen arabaglanyşyklydyr. Astrahanda IV Hazar sammitinde kabul edilen bu resminama döwletleriň içinde zerur bolan işler ıerine ıetirilenden soň, 2016-njy ıylyň maı aıynda güıje girizildi.
Bu ylalaşyga laıyklykda, Hazar deňziniň suw biologiıa serişdelerini gorap saklamak, oılanyşykly peıdalanmak we olaryň bilelikdäki ätiıaçlyklaryny dolandyrmak boıunça hökümetara Topar döredildi.
Giň ygtyıarlyklara eıe bolan Topar bilelikdäki suw biologiıa serişdelerini tutmagyň ıol berilıän umumy mukdaryny kesgitleıär hem-de olary ygtyıar berlen milli möçberlere paılaıar, bu serişdeleriň awlanylmagyny düzgünleşdirıär, balyk tutmagyň düzgünlerini tassyklaıar, ylmy-barlag işleriniň ylalaşylan maksatnamalaryny utgaşdyrıar we beıleki meselelere garaıar.
Mälim bolşy ıaly, Hazar deňziniň biologiıa serişdeleri uly köpdürlüligi we oňat netijeliligi bilen tapawutlanıar. Ol deňizde mesgen tutanlaryň 1500-den gowrak görnüşlerini özünde jemleıär. Şolaryň arasynda tirana görnüşiniň wekilleri bolan akbalyk, bekre, çöke balyk, tirana balyklary bolup, olar İer ıüzünde saklanyp galan hem-de öndürilıän dünıä ätiıaçlygynyň we genofondunyň esasyny düzıär.
Mundan başga-da, bu ıerde balyklaryň çapak, kepir, garabalyk, kutum, çontaly, töp, kilka, okun, çüıbalyk ıaly awlanylıan gymmatly görnüşleri bar, deňizde ıeke-täk süıdemdiriji haıwan — Hazar düwleni saklanyp galypdyr. Bu baradaky gürrüňi dowam edip, häzirki wagtda tirana balyklaryndan başga-da, kilka balyklarynyň we Hazar düwleniniň birnäçe görnüşiniň sebitiň ıurtlarynyň bilelikdäki suw biologiıa serişdeleriniň sanawyna goşulandygyny bellemek gerek.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaışy ıaly, ösümlik we haıwanat dünıäsiniň köpdürlüligini özünde jemleıän tebigatyň hakyky merjeni bolan Hazar deňziniň ekologiıa abadançylygyny gorap saklamak bu gün diňe bir Hazarıaka döwletleriň däl, eısem, bütindünıä jemgyıetçiliginiň gün tertibinde durıar.
Türkmenistan şu ugurda halkara gatnaşyklara işjeň gatnaşmak bilen, bu hyzmatdaşlygyň yzygider, toplumlaıyn we netijeli häsiıete eıe bolmagy, şol sanda BMG tarapyndan kabul edilen Durnukly ösüş maksatlaryna ıetmek babatda şeıle häsiıete eıe bolmagy üçin ähli tagallalaryny gaıgyrmaıar.
İakynda Aşgabatda Hazar deňzinde ıüzüşiň howpsuzlygyny üpjün etmek ulgamynda hyzmatdaşlyk hakyndaky Teswirnamanyň, şeıle hem Hazar deňzinde gözleg-halas ediş babatda hyzmatdaşlyk hakynda hökümetara Ylalaşygynyň taslamalaryny ara alyp maslahatlaşmak boıunça Hazarıaka döwletleriň ygtyıarly wekilleriniň duşuşygynyň geçirilendigini ıatlamak isleıäris.
Paıtagtymyzda guralan şu üç günlük iş maslahatynyň dowamynda bilermenler bioserişdeleri bikanun awlamagyň garşysyna göreşmegiň hem-de brakonıerçiligiň öňüni almagyň netijeli guralyny döretmäge gönükdirilen Teswirnamanyň taslamasyny ylalaşmak işlerini dowam etdiler.
Duşuşygyň çäklerinde taraplaryň her biri örän möhüm meseleleriň birini çözmäge gönükdirilen tekliplerini beıan etdiler. Şunda deňziň balyk serişdelerini gorap saklamak, deňiz giňişliginde balyk tutmagy düzgünleşdirmek baradaky meselelere aıratyn üns berildi.
Şunuň bilen baglylykda, soňky ıyllarda Hazarıaka döwletleriň balyklaryň tirana görnüşiniň senagat taıdan tutulmagyny alyp barmaıandyklaryny bellemek gerek. 2019-njy ıylyň dekabr aıynda Eıran Yslam Respublikasynyň Tähran şäherinde geçirilen suw biologiıa serişdelerini gorap saklamak, oılanyşykly peıdalanmak we olaryň bilelikdäki ätiıaçlyklaryny dolandyrmak boıunça toparyň üçünji mejlisinde tirana balyklarynyň täjirçilik maksatly tutulmagyna gadaganlyk 2020-nji ıyla uzaldyldy.
6-njy fewralda Aşgabatda Hazarıaka döwletleriň wekilleriniň «Hazar deňzinde ylmy barlaglary geçirmek babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Hazarıaka döwletleriň Hökümetleriniň arasyndaky Ylalaşygyň» taslamasyny ara alyp maslahatlaşmak boıunça duşuşygy işe başlar.