Kantçılık Nedir - e Okul MEB
Kantçılık Nedir Hakkında Bilgi
Kantçılık, Alman filozof Immanuel Kant’ ın görüşlerinden kaynaklanan felsefe gele­neğidir. Kant’ı örnek alarak insan bilgisinin doğasını ve sınırlarını araştırmaya, böylece felsefeyi bilimlerin düzeyine çıkarmaya yö­nelik farklı felsefe görüşlerini bir araya getirir.
Kritik der reinen Vernunft’un (1781; Saf Aklın Eleştirisi) sonunda Kant okuyucuyu eleştirel düşünceye katılmaya çağırmıştı. 1790’ların sonunda ise felsefesi Almanya’ nın belli başlı üniversitelerinin hemen hep­sinde okutuluyordu. 1796’da Felemenk ve İngiltere’de eleştirel felsefe konusunda ça­lışmaları yayımlandı. 1800’lerin başında Academie Française’de de görüşlerine ilgi uyandı. Kant’ın felsefesinin yaygınlaşması çok geçmeden karşıt görüşlerin ve yeni yorumların ortaya çıkmasına yol açtı. Usçular ve deneyciler Kant’ın eleştirel idealizm görüşüne karşı çıkarken, bazı idealistler de usçuluğunu yerdiler. Özellikle Berlin’de bir araya gelen büyük bir grup Kantçı, Kant’ın görüşlerini daha anlaşılır kılarak yayma görevini üstlendi. Gene Almanya’da ortaya çıkan ve yarı Kantçılar olarak adlandırılan bir grup filozof ise Kant’ın ilk çıkış noktası­nı benimsemekle birlikte sisteminin yeter­siz, belirsiz ve hatta yanlış buldukları yanlarını yeniden düzenleme gereğini duydular. Bu grup içinde önde gelen düşünürlerden biri Friedrich Schiller’di. Schiller felsefenin görevi ve sınırları ile gerçekçilik ve idea­lizm arasındaki ayrım konusunda Kant’la aynı görüşü paylaşıyor, ama Kant’ın us ve doğa arasında yaptığı keskin ayrımı yanlış bularak özgürlük, ahlak, güzellik ve estetik uyarıyı yalnızca usun sınırları içinde ele almasına karşı çıkıyordu. Amacı doğayla usu birleştirebilecek, aralarında uyum kura­bilecek bir estetik uyarıya varmaktı. Fried­rich Bouterwel ise maddi bir ahlak ilkesinin olmaması yüzünden Kant’ın etik görüşleri­ne katılmıyordu; sonraki yazılarında başka gerçekçi önerilere de yer verdi. Jakob Fries, Kant’ın eleştirel kuramına psikolojik bir temel oluşturmaya çalıştı.
1790-1835 arasında Almanya’da büyük sistemci filozoflar yetişti. Kant’ın ölümün­den sonra, görüşleri daha çok kendi öğren­cileri arasında etkisini koruyabildi ve geli­şen Alman idealizmi karşısında zayıfladı. 1831’de Hegel’in ölümünden sonra ortaya çıkan akımlar da özellikle dinsel, toplumsal ve siyasal sorunlarla ilgilendi. Bu dönemde Hegel’e karşı Kant’ın felsefesini yeniden yorumlayan Arthur Schopenhauer’ın çaba­ları, 1860’larda Kantçılığın canlanmasına yol açtı. Bazı genç felsefeciler “Kant’a geri dönelim” (Zurück zu Kani) parolasıyla çalışmalara başladılar. Otto Liebmann, Kuno Fischer ve Friedrich Albert Lange gibi önemli düşünürler Kant’ın görüşlerini yeni­den yorumladılar ve genel olarak felsefe için önemini vurguladılar. Bu arada Kant’ın görüşlerine mantıksal açıdan ağırlık veren Marburg okulu ve genel olarak bilimsel­lik savlarını Kant’ın görüşlerine dayandıran Yeni-Kantçılık ortaya çıktı.
Aynı zamanlarda, Kant araştırmaları da olağanüstü boyutlarda gelişerek “Kant filo­lojisi” adı altında neredeyse bağımsız bir disiplin haline geldi. Hans Vaihinger’in Kommentar zur Kants Kritik der reinen Vernunft (2 cilt,. 1881, 1892; Kant’ın Saf Akim Eleştirisi Üzerine Yorum) adlı çalış­masını Norman Kemp Smith’in, Heinz Heimsoeth’un, Felix Grayeff’in ve başka bazı yazarlann aynı türden çalışmalan izledi.
Günümüzde ise belirgin bir Kantçı okul olmadığı ve görüşleri yaygın felsefe anlayış­larına fazla uygun düşmediği halde Kant hem akademik felsefede, hem de bağımsız düşünürler arasında önemini korumaktadır.
Örneğin Ludwig Wittgenstein Kantçı bakış açısına çok yakın bir tutum gösterirken, varoluşçuluk akımının öncülerinden Martin Heidegger de Kant’ı dikkatle inceleyerek yorumlamış, kendi düşüncesi açısından da önemli sonuçlar çıkarmıştır. Günümüzün tanınmış bilim felsefecisi Thomas S. Kuhn son çalışmalarında Kantçı bir noktaya yaklaştığını belirtirken, çağdaş dil felsefesinin önemli araştırmacılarından Noam Chomsky de Kant’ın algı-bilgi görüşlerine yaklaşan çalışmalar yapmıştır. Kantçılık felsefesi akımı.