Adam söwdasyna garşy göreş maslahatlaşyldy
(çepden saga) Interpoluň wekili Knut Brattwik, Adam söwdasyna garşy göreş boıunça Rumyniıanyň edarasynyň prezidenti Romulus Ungureanu we İHHG-niň polisiıa meseleleri boıunça işgäri Anette Kelonewa Aşgabatda geçirilen seminarda, 12-nji noıbar, 2009-njy ıyl
Adam söwdasyna garşy göreş meseleleri boıunça Aşgabatda geçen sebitara seminar türkmenistanlylaryň özi üçin nä derejede netijeli hem bähbitli boldy?
Seminaryň işine bäş ıurduň - Azerbeıjanyň. Orsıetiň, Tailandyň, Türkiıäniň we Birleşen Arap Emirlikleriniň wekilleri gatnaşdylar. Bu forumy gurnaıjylaryň sanawyna girıän ıurtlar planlaryň, maksatlaryň uludygyndan habar berıär. BMG, İHHG we türkmen hökümetem bu çäreden daşda galmadylar.
Bu sanalanlar Türkmenistanyň bu çärä özüniň bardygyny görkezmegi ıa “gatnaşdy” diıdirmegi üçin däl-de, problemanyň ıitiligi bilen bagly bolsa gerek. Şu kontekstde Aşgabat adam söwdasy ıaly meseläniň şu wagta çenli dowam edip gelen ıapyklygyndan ıüz öwrüp, problemany çözmegiň häzirki zaman täze düzgünlerini kabul etmäge taııarmy?
Dünıä praktikasy subut etdi...
Adam söwdasy, neşe maddalaryny ıaıratmak we beıleki kriminal işleri amala aşyrmak boıunça jenaıatçy toparlaryň işini ıapyk, ıaşyryn saklamagyň baryp ıatan galplykdygyny, onuň soňunyň diňe ıaramazlyga alyp gelıändigini dünıä praktikasy ençeme gezek subut etdi hem edıär.
Türkmen gyzlarynyň ıurduň daşyna çykarylyşy, daşary ıurtlara satylyşy baradaky informasiıalary Türkmenistan tutuş dünıä üçin, ozaly bilen öz ilaty üçin ıapyk informasiıa edip saklarmy? İurtda adam söwdasy barada seminara gatnaşyjylar türkmen hökümetinden hakyky maglumatlar alyp bildimi? Möhüm informasiıany öz halkyndan gizleıän ıokary derejeli jogapkär çinownikler şol hereketi bilen iş ıüzünde jenaıatçylara ıardam edıändigine düşünıärmikäler? Şol söwdanyň gülläp ösmegi diňe ıapyklyga daıanıar. Diımek, adam söwdasyny edıänlere hökümet islese-islemese-de goldaw berıän bolup çykıar.
Hiç bir demir perde, hiç bir berkden-berk serhet çäreleri bu problemany çözüp biljek däl eken. Şol çylşyrymly problemany jemgyıetde açyk maslahat etmek bilen onuň garşysyna göreşip bolar. Sözüň şu manysynda Ukraina aıgytly ädim ätdi. İakyn wagtlara çenli onlarça müň ukrainaly aıal-gyzlar dünıäniň dürli döwletlerine jynsy hyzmat üçin gul edilip satylypdy.
Bu betbagtçylykly ıagdaıyň ıurduň içinde açyk hem aktiw maslahatlaşylmagy, gürrüňi edilmegi bu problemany çözmäge, agyr güne düşen adamlara real kömek bermäge mümkinçilik döretdi. Türkmenistanam bu problemany edil şonuň ıaly açyk maslahat edermi ıa bıurokratik gorky aıgytly hereketden rüstem gelermi?
Adamlara hakykaty aıtmak
Adamlara hakykaty aıtmakdaky bıurokratik gorkynyň ıönekeı ıagdaılar bilen baglydygynyň üsti dünıäde näçe gezek açyldy. Hakyky ıagdaıyň özi çinownikleriň hakyky işewür, aň-üşük derejesine şübhe döredip biler. Ine, hut şonuň üçin, şol sada gorky sebäpli bıurokratlar hakyky maglumaty, real faktlary ıaşyryn saklamaga çalyşıarlar. Türkmenistanyň häkimiıet apparatynam hakykaty açmakdan şu saklaıan bolaımasyn?
Dogrusyny aıtsak, ıurduň durmuşyndaky köp wakalar baradaky habarlaryň ıapyk saklanmagy jemgyıetde iň bir howply, iň bir köpçülikleıin keseli - häkimiıetlere ynamsyzlygy döredıär. Şunuň ıaly agyr dert bilen, türkmen prezidentiniň atlandyryşy ıaly, täze “Galkynyş eııamyny” gurup, döredip bolarmy? Ony kim gurar? Eger häkimiıetler ululy-kiçili hakykatlary adamlara ynanmaıan bolsalar, adamlaryň öz geljegini häkimiıetlere ynanjagyna garaşyp bolarmy?