Uygulamada Vergi incelemeleri Nasıl olur? |
28 Ocak 2020 28 Ocak 2020 Engin ŞahinLeave a Comment on Uygulamada Vergi incelemeleri Nasıl olur?
Vergi incelemesinin detayları nelerdir?
Aramalı Vergi İncelemeleri Nasıl Yapılır/
Yasaları göre vergi incelemesi nasıldır?
Vergi incelemelerindeki sorunlar nelerdir?
Neden vergi incelemesi yapılır?
Vergi incelemelerinde süreç nasıl olmalıdır?
Vergi incelemesi neye göre yapılır?
Vergi sistemimizde elde edilen gelir ya da kazancın mükellef tarafından beyan edilmesi esastır ve bu durumda mükellef beyanlarının doğruluğunun tespit edilmesini getirmektedir.
Vergi Usul Kanunu’nun 134’üncü maddesinde, vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır.
Buna göre bu işlem, mükellefin ödediği verginin defter, hesap, kayıt ve belgeler ile gerekli olduğunda yapılacak fiili envanter ve araştırmalardan elde edilecek bulguların uygunluğunun incelenmesi ve doğruluğunun saptanmasıdır.
Diğer taraftan vergi incelemesinin mükellefin gelirini doğru beyan etmesi sürecinde öğretici olma özelliği de vardır.
Bu makalemde mükelleflerin hangi durumlarda vergi incelemesine tabi olacakları, kimlerin vergi incelemesine yetkili olduğu, vergi inceleme türleri, vergi incelemesinin sonuçları, vergi incelemesi sonucunda mükelleflerin kullanabileceği haklar ve aramalı incelemeye ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.
Vergi incelemesi, içinde bulunulan yılı da kapsamak üzere, takip eden yıllardan başlayarak 5 yıl içinde önceden size bildirilmeksizin her zaman yapılabilir.
Kimler Vergi İncelemesine Yetkilidir?
Vergi incelemesine; Hesap uzmanlar ve yardımcıları, Maliye müfettişleri ve yardımcıları, Vergi Dairesi Başkanları, Defterdarlar, Gelirler kontrolörleri ve stajyer gelirler kontrolörleri, Vergi denetmenleri ve yardımcıları, Gelir İdaresi Başkanları, merkez ve taşra teşkilatlarında müdür, Vergi dairesi müdürleri kadrolarında görev yapanlar yetkilidir. Yukarıda sayılanların dışında hiçbir kişinin vergi inceleme yapma yetkisi bulunmamakta olup, inceleme başlamadan önce ilk temasta inceleme elemanlarının kimliklerini size göstermeleri yasal bir zorunluluktur.
Karşıt incelemeye tabi tutulmuş olmanız vergi incelemesine tabi tutulduğunuz anlamana gelmemektedir.
Bununla birlikte, karşıt inceleme sırasında sizin hesap, defter ve belgelerinizde yasaya aykırılık tespit edilmesi halinde, sizin de vergi incelemesine alınmanız söz konusu olabilir.
– Tam İnceleme: Mükelleflerin her türlü iş ve işlemlerini tüm matrah unsurlarını kapsayacak şekilde ve mükellefin tabi olduğu vergiler karsısındaki durumunu, bir veya birden fazla vergilendirme dönemi itibariyle tespit etmeye yönelik olarak yapılan incelemeleridir.
– Kısa İnceleme: Vergi matrahını oluşturan unsurlardan bir veya birkaçını belirli bir yönüyle kapsamaya yönelik olarak yapılan incelemeleridir.
– Karşıt İnceleme: Yürütülmekte olan vergi incelemeleri sırasında gerek duyulan belli konularda başka mükellefler nezdinde yapılan incelemeleridir.
Vergi İncelemesi Nasıl Başlar? Nerede Yapılır?
Her vergi incelemesi, inceleme elemanının görev yaptığı birimde yetkililer tarafından düzenlenen incelemeye ilişkin görevlendirme yazsıyla başlar. Vergi incelemeleri kural olarak incelemeye tabi olanın iş yerinde yapılır. İşyerinin müsait olmaması, ölüm, işin terk edilmesi gibi zorunlu sebeplerle incelemenin işyerinde yapılmasının imkânsızlığı veya mükellef ve vergi sorumlularının istemesi ve bunun inceleme elemanınca uygun görülmesi durumunda, inceleme dairede yapılabilir.
Bu takdirde inceleme elemanı belirli bir gün ve saati içeren bir yazısı ile sizi daireye davet eder.
Aldığınız davet yazısında gidemeyeceğiniz bir görüşme tarihi varsa, görüşme tarihini yeniden belirlemek için lütfen mümkün olan en kısa sürede inceleme elemanını arayınız.
Yeni görüşme tarihini belirlemek için inceleme elemanı ile görüşmeden önce lütfen takviminizi iyice gözden geçiriniz.
İnceleme ister mükellefin iş yerinde isterse dairede yapılsın; inceleme elemanı, size inceleme konusunu bildirip, işe (incelemeye) başlama tutanağını hazırlayarak sizinle birlikte imzalar ve tutanağın bir örneğini size verir.
Böylece vergi incelemesi başlamış olur.
İnceleme elemanı, vergi incelemesini gerçekleştirmek için sizden yasal defter ve belgelerin ibrazını yazılı olarak ister.
Bu durumda defter ve belgelerin ibrazı için 15 günden az olmamak üzere bir süre verilir.
Verilen süre içerisinde defter ve belgeleri mazeretsiz olarak getirmemeniz durumunda bunları ibraz etmemiş sayılırsınız ve bu da dönem gelirinizin veya kazançlarınızın re ’sen takdir edilmesini ve bir takım cezai yaptırımlar gerektirir.
İncelemeye Başlama Tutanağı, İncelemeye konu olan hususlarda sizden istenen bilgi ve belgeleri mümkün olan en kısa sürede temin etmek incelemenin kısa sürede tamamlanmasını sağlayacaktır.
Haklı bir mazeret göstermeniz durumunda, inceleme elemanınca defter ve belgelerinizi ibraz edebilmeniz için size ek süre verilir.
Görüşmeye hazırlanmak için, beyannamenizi, defterlerinizi ve belgelerinizi gözden geçiriniz ve inceleme elemanı ile bir araya gelmeden önce hazırlıklarınızı tamamlayınız.
Bu, inceleme için gereken zamanı en aza indirecek ve sonuçların doğruluğunu maksimize edecektir.
Eğer inceleme sürecinde hiçbir şekilde görüşmeye katılamazsanız, vergi matrahınız inceleme elemanı tarafından mevcut bilgilere göre belirlenecek ve salınacak ek vergi ve ceza ile birlikte düzenlenen raporun bir örneği size gönderilecektir.
Unutmayınız ki, vergi incelemesi başladıktan sonra pişmanlıkla matrahı düzeltici beyanname verilmesi mümkün değildir.
Vergi İncelemesinde Mükellefe Düşen Görevler Nelerdir?
Siz veya temsilcileriniz inceleme sürecinde bazı konulara açıklık getirmek üzere inceleme elemanının işyerine davet edilebilirsiniz.
Bu davetlere zamanında katılmanız, istenen konularda inceleme elemanına gereken bilgileri vermeniz önemlidir.
İnceleme sürecinde inceleme elemanlarıyla işbirliği içinde olmanız incelemenin en kısa sürede yapılmasını sağlayacaktır.
Ayrıca fiili envanter yapılması durumunda inceleme elemanına yardımcı olmak zorunda olduğunuzu da unutmayınız.
İnceleme Elemanı ile Görüşmelerinizde Size Kimler Eşlik Edebilir?Vergi incelemeleri ile ilgili görüşmelerinize:
– Defter ve kayıtlarınızla ilgili olan yetkili Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirler sizinle birlikte katılabileceği gibi,
– Kendi adınıza yetkili bir temsilci de gönderebilirsiniz.
Bu kişilerin sizi temsil edebilmesi açısından yasal olarak yetkilendirilmiş olmaları gerekmekte olup temsil belgesinin görüşmeler başlamadan önce inceleme elemanına verilmesi gerekir.
Önceki Yıllarda İncelemeye Tabi Tutulmuş Olmanız Yeniden İncelemeye Tabi Tutulmayacağınız Anlamına Gelir mi?
Herhangi bir hesap döneminiz incelemeye tabi tutulup ilave matrah ya da matrah farkı bulunmuş olsun ya da olmasın, zamanaşımı üresi içinde hakkınızda gerçek gelirinizi beyan etmediğiniz yolunda yeni bir takım bilgi ve belgelere ulaşılması durumunda, aynı dönem için yeniden vergi incelemesine tabi tutulabilirsiniz.
Vergi İncelemesi Nasıl Sonuçlanır?
İncelemeleri mümkün olan en kısa sürede sonuçlandırmak temel kuraldır.
Ancak inceleme elemanının şüpheli bir unsuru incelemesi gerekebilir ya da ilk görüşmenizde sonra ek belge bulup gözden geçirebilir.
İnceleme sürecinde herhangi bir sorunuz olursa ya da incelemenin durumu hakkında bilgi edinmek isterseniz, inceleme elemanını ya da bağlı olduğu grup yöneticisini arayabilirsiniz.
İnceleme sürecinde dahili ve harici tüm belgeler incelendikten sonra inceleme elemanı beyanlarınızın gerçek durumu yansıttığını tespit edebilir ya da hesaplanan vergi tutarında bir artış ya da azalış önerebilir.
İnceleme Sonucunda Fark Bulunmazsa;
İnceleme sonucunda beyanlarınızın gerçek durumu yansıttığını tespit edilmişse inceleme elemanı Kabul Raporu adı verilen bir rapor düzenler ve bu rapor vergi dairesi dosyanızda saklanır.
İnceleme Sonucunda Fark Bulunursa; İnceleme sırasında beyan edilmemiş bir matrah unsuru ya da matrah farkı tespit edilmişse durum tutanak veya tutanaklarla tespit edilir.
Düzenlenecek tutanaklar inceleme elemanınca size okunur veya okumanız sağlanır, daha sonra birlikte imzalanarak bir örneği size ya da kanuni temsilcinize verilir.
Düzenlenecek rapora dayanılarak re ‘sen ve/veya ikmalen salınacak vergi ve/veya istenecek cezalar hakkında;
–kaynağında kaçakçılık suçunun bulunduğu durumlar hariç olmak üzere
–tarhiyat öncesi uzlaşma isteme hakkınız olduğunu unutmayınız. İncelemenin sonunda, tarhiyat öncesi uzlaşma talebinde bulunup bulunmayacağınız inceleme elemanınca size sorulur.
Sorulması unutulmuş olsa bile, son tutanak düzenlenmeden durumu inceleme elemanına hatırlatmayı unutmayınız.
Tarhiyat öncesi uzlaşmadan yararlanmak isteyip istemediğiniz inceleme elemanınca tutanağa alınacaktır.
İmzalanan tutanaklar ile elde edilen diğer bilgi ve belgelere istinaden vergi inceleme raporu düzenlenir.
İnceleme Tutanağını imzalamak İstememeniz Halinde Nasıl işlem yapılır?
İnceleme sırasında ve gerekli görülen hallerde, vergilendirme ile ilgili olaylar ve hesap durumları ayrıca tutanaklar ile tespit olunur.
Eğer tutanakta yer alan hususlar hakkında herhangi bir itirazınız ya da ilave açıklamalarınız varsa bunlar da tutanağa geçirilir.
Tutanağa koymak istediğiniz, tutanağı geçersiz kılacak nitelikteki soyut beyanlarınızın veya şerhlerin ne anlama geldiğinin açıklanmasını inceleme elemanınca sizden istenebileceğini unutmayınız.
İstikrar kazanan yargı kararları uyanınca, tutanağa sadece defter, kayıt ve belgelerdeki hususların yazılması durumunda herhangi bir itiraz ya da şerh koyma suretiyle imzalamama hakkınız yoktur.
Ancak vergi inceleme tutanağını imzalamaktan çekinmeniz halinde, imzaya davet yazısı gönderilir.
Bu davete de cevap vermemeniz halinde defter ve belgeleriniz bağlı olduğunuz vergi dairesine gönderilir ve inceleme bu suretle tamamlanır. Bu şekilde gönderilen defter ve belgeler, tutanağı imzaladığınız anda size iade edilir.
Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Talebinde Bulunmanızın Sonuçları Nelerdir?
Tarhiyat öncesi uzlaşma talebinde bulunmanız halinde, tarhiyat öncesi uzlaşma davetiyesi hazırlanarak size ya da yetkili kişilere tebliğ edilir ve bu davetiye ile bir uzlaşma günü ve saati bildirilir.
Belirtilen günde uzlaşma komisyonu ile görüşmenizde uzlaşma vaki olursa, durum tutanakla tespit olunur ve tutanağın bir örneği size veya temsilcinize verilir.
Bir örneği de rapor ve ekleriyle ilgili vergi dairesine gönderilir.
Uzlaşma sonuçları kesin olup vergi ve ceza buna göre tahakkuk ettirilir.
Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Temin Edilememiş veya Sağlanamamış ise Ne Olur?
Belirlenen gün ve saatte sizin veya temsilcinizin tarhiyat öncesi uzlaşma davetine icabet etmemesi ya da tarhiyat öncesi uzlaşma tutanağının tarafınızdan imzalanmaması nedeniyle tarhiyat öncesi uzlaşmanın temin edilememesi durumunda, inceleme elemanınca düzenlenecek vergi inceleme raporuna dayanılarak vergi dairesince vergi tarh edilir ve ceza kesilir.
Sizin veya temsilcinizin belirlenen gün ve saatte tarhiyat öncesi uzlaşma görüşmesine katılmanıza rağmen, bu görüşmelerde uzlaşma sağlanamaması halinde, tarhiyat öncesi uzlaşma komisyonunun son teklifi tutanağa alınır.
Tarhiyat öncesi uzlaşma komisyonunun son teklifini kabul ettiğinizi bağlı olduğunuz vergi dairesine bir ay içerisinde yazıyla olarak bildirmeniz halinde, tutanakta belirtilen tutar üzerinden tarhiyat öncesi uzlaşma hakkından yararlanabilirsiniz.
Vergi İncelemesi Sonucunda Uzlaşma Dışından başka Ne Gibi Seçimlik Haklarınız Vardır?
Vergi inceleme raporu inceleme elemanının bulunduğu birim vasıtasıyla ilgili vergi dairesine gönderilir.
Tenkidi gerektiren bir hususun bulunması halinde vergi inceleme raporuna istinaden vergi/ceza ihbarnamesi düzenlenerek size ya da yetkili kişilere tebliğ edilir.
Söz konusu ihbarnameyi aldıktan sonra bir takım seçimlik haklarınız mevcuttur.
Cezada İndirimi: V.U.K.’nun 376 ncı maddesindeki ceza indiriminden yararlanabilmeniz için; ikmalen, re ‘sen veya idarece tarh edilen verginin vadesi gelmiş taksitlerinin yanı sıra, indirimden sonra arta kalan vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaların ihbarnamelerin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde, teminat göstermeniz halinde üç (3) ay içinde ödeyeceğinizi bildirmeniz gerekmektedir.
Söz konusu vergi ve cezaları yukarıda belirtilen sürede ödememeniz ya da yargıya başvurmanız halinde, bu maddeye göre indirim hakkından yararlanamazsınız.
– Tarhiyat Sonrası Uzlaşma: Tarhiyat sonrası uzlaşma yolunu seçmeniz halinde, ihbarnamenin tebliğ tarihini takip eden günden itibaren 30 gün içinde bağlı bulunduğunuz vergi dairesine müracaat etmeniz gerekmektedir.
– Yargı Yolu: Yargı yolunu tercih etmeniz durumunda ihbarnamenin tebliğ tarihini takip eden günden itibaren 30 gün içinde vergi mahkemesine dava açmanız gerekmektedir.
Uyuşmazlıkların idari yollarla çözülmesi, uyuşmazlığın daha kısa sürede çözülmesi anlamına gelmektedir.
Aramalı incelemedeki süreç normal vergi incelemesinden farklıdır.
İhbar veya yapılan incelemeler dolaysıyla, bir mükellefin vergi kaçırdığına ilişkin deliller varsa, bu mükellef veya kaçakçılıkla ilgisi görülen diğer bahisler üzerinde, sulh yargıcından alınan gerekçeli bir arama kararı ile arama yapılabilir.
Ancak, gündüz ve çalışma saatlerinde başlayan bir aramanın tutanaklarının düzenlenmesine, aramada el konulan ve incelemede yararlı olacağı düşünülen defter, belge ve eşyanın güvenliklerinin sağlanmasına ilişkin iş ve işlemlere gece de devam edilebilir.
Aramaya başlamadan önce aramayı yapanlardan kimliklerini ve mahkeme kararanı göstermelerini, aramanın amacını ve kapsamanın açıklamalarını isteme hakkınız vardır. Aramada bulunan ve incelenmesine gerek görülen defter ve belgelerin ayrıntılı olarak tutanakla tespit olunması gerekir.
Arama esnasında zaman yetersizliği vb. nedenlerle ayrıntılı tutanağın tanzimi mümkün olmazsa defter ve belgelerin konulduğu yer veya kapların mühürlenmesi ve durumun bir tutanakla tespit edilmesi gerekir. Daha sonra mührün fekki (mührün koparılması, kesilmesi) işlemi gerçekleştirilir ve durum yine bir tutanakla tespit edilerek vergi incelemesine başlanır.
Haklı sebeplerin varlığı halinde bu süre sulh yargıcının kararı üzerine uzatılabilir.
İncelemenin sona ermesi ile birlikte tespitlere ilişkin olarak düzenlenip müştereken imzalanan inceleme tutanaklarının birer örneği de size verilir.
Bu aramadan sonraki süreçte normal vergi incelemesi ile herhangi bir farklılık bulunmamaktadır.
İhbara dayanan aramalarda, ihbarda belirtilen hususların mevcut olmadığının ortaya çıkması halinde nezdinde arama yapılan kimse, muhbirin adının bildirilmesini isteyebilir.
Bu takdirde vergi dairesi muhbirin ismini bildirmeye mecburdur.
TÜM YÖNLERİYLE VERGİ İNCELEMESİ ARAMALI İNCELEMEDE UNUTULMAMASI GEREKENLER;
1-İnceleme sırasında vergiyle ilgisi bulunmayan bahsi ve özel mektup ve diğer evraklar tutanakla sahiplerine geri verilir.
2. Mükellef, vergi inceleme elemanının nezaretinde, defter ve belgeler üzerinde incelemeler yapmaya ve bunlardan suret ve kayıtlar çıkarmaya yetkilidir. (Örneğin: Sosyal Güvenlik Kurumlarına vereceği bildirge için)
3. Defter ve belgelerin muhafaza altına alınmış olması süresi gelen vergi beyannamelerin verilmesi ödevlerini ortadan kaldırmaz.
4. Mükellefin yazılı olarak talepte bulunması durumunda, beyannamesini düzenleyebilmesi için gerekli bilgileri defter ve belgelerden çıkarmasına izin verilir.
5. Defter ve belgelerin muhafaza altına alındığı tarihten vergi beyannamesinin verileceği tarihe kadar olan süre 1 aydan kısa beyanname verme süresi kendiliğinden bir ay uzar ve ek süre bu müddetin sonunda başlar.
6. Arama sonucunda bulunan defter ve belgelerin muhafaza altına alınması nedeniyle yapılamayan kayıtlar, defterlerin geri verilmesinden sonra 1 aydan az olmamak üzere İdare ile mükellef arasında kararlaştırılan uygun bir süre içinde tamamlanır.
7. Defterler muhafaza altına alındığında, mükellef dilerse işlemlerini yeniden tasdik ettireceği defterlere kaydedebilir ve defterlerin iadesi halinde iade edilen defterlere intikal ettirebilir.
İNCELEME BAŞLAMA TUTANAĞI ÖRNEĞİ
Mükellefin Adi, Soyadı/Unvanı :
Yukarıda belirtilen mükellef nezdinde .. / .. / …. günü saat: 09:30 itibariyle vergi incelemesine başlanmış olup incelemenin konusu (MÜKELLEFE / Mükellefin VEKİLİNE / TEMSİLCİSİNE) incelemenin başladığın açık olarak izah edilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre;
1- Vergi incelemesi, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak amacıyla yapılır (VUK, Md. 134). VUK veya diğer kanunlara göre defter ve hesap tutmak, evrak ve vesikaları muhafaza ve ibraz etmek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzel kişiler vergi incelemesine tabidir (VUK, Md. 137).
2- Vergi incelemesinin ne zaman yapılacağını önceden mükellefe haber verilmesi zorunlu değildir.
Vergi incelemesi, sonucu alınmayan hesap dönemi de dahil olmak üzere, tarh zaman aşımı süresi sonuna kadar her zaman yapılabilir.
Daha önce vergi incelemesi yapılmış ve matrahın re ’sen takdir edilmiş olması, aynı mükellef nezdinde yeniden vergi incelemesi yapılmasına ve gerekirse tarhiyatın ikmaline engel değildir (VUK, Md. 138)
3- İnceleme sırasında gerekli görülen hallerde, vergilendirme ile ilgili olaylar ve hesap durumları ayrıca tutanaklar ile tespit ve tevsik olunabilir (VUK, Md. 141).
Tutanağın ekinde, vergi incelemesine ilişkin olarak mükellefin hak ve yükümlülükleri ile vergi inceleme elemanının yetki ve yükümlülükleri hakkında rehber yer almaktadır.
Tutanağın (2) numaralı ekinde, incelemeye başlama aşamasında mükellefi temsile yetkili kişi veya kişiler belirtilmiştir.
İnceleme sürecinde mükellefi temsile yetkili kişi veya kişilerde meydana gelen değişiklikler mükellef tarafından derhal inceleme elemanına bildirilecektir.
İş bu tutanak, (Mükellefin iş yerinde/Dairede) dört örnek olarak düzenlendi.
Taraflarca okundu; doğruluğu ve beyanlara uygunluğu anlaşıldıktan sonra birlikte imzalanıp ….. Numaralı (İnceleme Elemanı) mührü ile mühürlendi.
İmzalı ve mühürlü bir örneği (MÜKELLEFE / Mükellefin Vekiline/ Temsilcisine) verildi.
(TUTANAĞIN Düzenlendiği şehir adı,) .. / .. /…. Maliye Bakanlığı Mükellef/Vekili/ İnceleme Elemanı Temsilcisi
MÜKELLEFİ TEMSİLE YETKİLİ KİŞİLERİ GÖSTERİR BELGE:
……………….. Vergi Dairesinin ……………….. sicil numaralı mükellefi ………………………………… Nezdinde yürütülmekte olan vergi incelemesi sırasında mükellefi tek başına temsile yetkiliyim yetkili kılınmış olup, bir örneği ekli olan yetki belgesine ait bilgiler aşağıdaki gibidir. Yetki Belgesinin Tarihi : .. / .. / ….. Yetki Belgesinin Numarası : ……………… Yetki Belgesini Düzenleyen Noter : ……………… Vergi incelemesi sırasında mali işlere ilişkin bilgiler tarafımdan /veya/ ………… ……… tarafından temin edilecektir. Temsile ilişkin bir değişiklik olması halinde, en kusa sürede vergi inceleme elemanına tarafımızdan bilgi verilecektir.
.. / .. / …. Mükellef Temsilcisi
EK: Noterden onaylı Yetki Belgesi
Önemli Not; Bu bilgilere ve rehbere elektronik ortamda www.gib.gov.tr İnternet sayfasından ulaşabilirsiniz.
Tagged aramalı vergi incelemeleriaramalı vergi incelemeleri nasıl yapılırengin sahinenginsahin.infoneden vergi incelemesi yapılırüstyönetimuygulamada vergi incelemeleri nasıl olurvergi incelemelerinde süreç nasıldırvergi incelemelerindeki sorunlar.vergi incelemenin detayları nelerdirvergi incelemesi neye göre yapılırvergi ve cezalardan kurtulma yolları nelerdirvukmd359