Çeşmeler Çydam etmeli durmuş Iıul 30, 2015
Hyradyň etegi, içki bosgunlyga sezewar bolan çagalar. 22-nji iıul, 2015 ı.
Şahyr aıtmyşlaıyn, uruşlaryň bir kadasy bar, olar "mazar ekıär hem dullaryň sanyny köpeldıär".
Owganystanda dowam edıän uruş-gowga hem bu kadadan çykmaıar, ıöne ölenlerden tapawutlylykda, dullar öz hekaıalaryny aıdyp, gürrüň berip bilıärler.
Emma hakykaty, çynyňy aıtmak hemişe arzan düşmeıär. Mysal üçin, Owganystanyň Helmand welaıatynda ıaşaıan 16 ıaşly Zarmina Rahila Muska lakamy bilen gadymy landaı formasynda goşgy ıazıardy we, mekdebe goıberilmänsoň, ol goşgulary telefonda şahyr joralaryna okap berıärdi.
Emma ol bir gün telefonda goşgy okap durka, gelnejesi tarapyndan tutulıar we dogany tarapyndan erbet ıenjilıär. Olar Zarmina oglan bilen gürleşendir öıdıärler.
Elbetde, şahyr aıtmyşlaıyn, "şahyrlyk ıangyndan başlanıar", Zarmina ıöne ıerden, keıpine goşgy ıazmaıardy, kakasy ony ıetim galan adaglysyna bermekden ıüz öwrüpdi, sebäbi ol talap edilıän 12500 dollar galyňy töläp bilenokdy.
Goşgy okaıarka tutulyp, gelnejesi tarapyndan "näçe söıgüliň bar?" diıip gižželenen Zarmina iki hepde soň özüni otlaıar we bir hepde hassahanada ejir çekip, ıagty jahan bilen holşaıar. Soň onuň adaglysy hem özüni öldürjek bolıar.
Bu waka 2010-njy ıylda bolıar we amerikan şahyry, terjimeçisi Eliza Griswold ıaly döredijilik adamlarynyň tagallalary bilen, owgan zenanlarynyň ıüreginden dagdan syzan mumyıa ıaly syzan goşgularyň azat dünıä çykmagyna belli bir itergi berıär.
Netijede, olaryň iki setirlik landaı formasynda ıazan goşgulary, dilden aıdan gürrüňleri ıazylyp alnyp, iňlis dilindäki ilhalar neşirlerde, "Men dünıäniň dilegçisi" ıaly aıratyn kitap görnüşinde, ıörite proıektlerde ile ıetirilip başlanıar. Emma internet mümkinçiligi, iňlisçe okamak ıaırawy giň bolmansoň, türkmenistanly okyjylar owgan zenanlarynyň ıazıan, dilden dile geçirıän eserlerinden doly habarly bolup bilmeıär.
Biz şu boşlugy nazara alyp, owgan zenanlarynyň ıazan, dilden aıdan iki setirlik landaılaryny, hekaıalaryny çap eden proıektleriň birinden käbir nusgalary iňlisçeden terjime edip, Azatlygyň okyjylaryna ıetirmegi makul bildik.
Men düışümde prezident bolıaryn,
Oıansam - dünıäniň gedaıy duran.
Alla seniň öıüňi başyňa ıyksyn, kaka,
Ütülen garra satdyň, men seniň gyzyňdym-a!
Iki uıa birikse, taryp eder gardaşyn,
Iki gardaş birikse, uıasyn satar başga.
Alla, meni nä günlere saldyň sen,
Başgalar gülledi, guran agaç men.
Çydam etmeli durmuş (Şakilanyň gürrüňi)
Meniň durmuşym kyn boldy, örän kyn boldy. Ene-atam meni ıaş gyzkam durmuşa çykardy. Adamym biçimçidi we örän gowy adamdy. Ol maňa ıowuzlyk etmedi we men onuň bilen on ıyl ıaşadym. İöne onuň maşgalasy özi ıaly däldi. Meniň maňlaıyma ene bolmak ıazylman eken. Onuň maşgalasy meni şu sebäpden ıigrendi.
Olar maňa “Sen biziň öıümizde çagasyz näçe wagt ıaşajak?" diııärdiler. Men çagasyz gaıyn öıümde bir hyzmatkärdim, gul-gyrnakdym. Men adamymyň maşgalasynyň özümi sylamagyny, bolmanda äsgermezlik etmezliklerini isleıärdim, sebäbi men onuň aıalydym. Emma olar beıle etmediler. Men olaryň hyzmatyny etdim, gije-gündiz diımän elden gelen kömegimi gaıgyrmadym, emma bu hiç kimiň azaryna däldi.
Olaryň öz öıümden çykaryp kowmazlyklary üçin, men öz-özüme "olar näme diıse etmeli" diıdim. Men olaryň egin-eşiklerini, gap-gaçlaryny ıuwdum, her kimiň arassaçylyk işlerini etdim, men bulary diňe günümi-gijämi geçirmek, diňe saklanyp bilmek üçin etdim. Men on ıyllap şeıdip ıaşadym.
Adamym meniň bilen gowy gatnaşykdady. Ol maňa şeıle diıdi: "Maňa çaga gerek däl, sen gowy aıal, sen meniň maşgalama-da gowy we olara çydaıarsyň. Men çagasyzlyga kaıyl."
Emma ykbal meni ıene çürkenmeli etdi; adamym bir gün işden gaıdyşyn, ıol hadysasyna uçrap, wepat boldy. Ol indi meniň ıanymda bolup biljek däldi.
Adamym tarpa-taıyn ıogalanyndan soň, meniň gaıynlarymda ıaşamagyma hiç bir sebäp galmady, emma meniň gidere başga ıerim ıokdy. Meniň ene-atam ıogalypdy, kömek edere erkek doganym ıokdy. Meniň erkek doganym, gowurak güzeran agtaryp, Eırana gidipdi we biz ondan şondan bäri hiç bir habar eşitmändik. Biz onuň ölendigini ıa diridigini hem bilmeıärdik. Meniň bir aıal doganym bardy, emma ol durmuşa çykanyndan soň ıogalyp, meni ıakyn garyndaşsyz, ıeke-ıalňyz goıupdy. Men şeıle ıagdaıda gaıynlarym bilen ıene bir bäş ıyl ıaşadym. Meniň her günüm güzap bilen geçıärdi we olar maňa her gün duıduryş berıärdiler, bu ıerde näme üçin ıaşaıanymy soraıardylar.
Günleriň bir güni gaıyn agam indi meniň bu öıi terk etmelidigimi aıtdy. Agşamarady, men näme etjegimi bilmedim. Men aglap, öıden çykdym we gijäni bir joramyň öıünde geçirdim. Emma men ol ıerde ıaşap biljek däldim.
Mazarda bir garyndaşym bardy, men oňa telefon edip, özümiň öı-öwzarsyz galandygymy aıtdym. Meniň egnimdäki eşiklerimden başga hiç zadym ıokdy. Joram meniň Mazara gitmek üçin ıol kireıimi töledi. Indi men garyndaşlarym bilen, olarda hyzmatkär bolup ıaşaıaryn. Men eşik ıuwıaryn, nahar bişirıärin, içerini, daşaryny syryp-süpürıärin. Men ıaşaıaryn, emma meniň durmuşym kynlyk bilen geçıär. Meniň hiç bir ıakyn adamym ıok, hiç kim meniň aladamy etmeıär.
Näsag bolamsoň, garyndaşym meni Kabula iberdi. İagny men Kabula ıokary gan basyşym we depressiıa, göwnüçökgüglik sebäpli geldim. Men öz durmuşym, gören görgülerim, çeken ejirlerim sebäpli depressiıa düşıärin.
Kabulda dullara kän kömek berilıär diııärler. Munuň dogry bolmagy ahmal, emme men bu ıerde bir hepde boldum, entäk peıda tapamok. Emma olar maňa täze egin-eşik satyn aldylar, meniň ıeterlik iıgi-içgim, azygym bar. Men bu ıerde hoşwagt, emma men yzyma, Mazara gitmeli bolaryn. Garyndaşym telefon edip, meniň geljegimi ıa gelmejegimi sorady, sebäbi gelmesem, ol başga hyzmatkär tutunmaly. Men yzyma giderin.
Men şu günler özüme kömek eder ıaly oglum ıa gyzym bolan bolsady diııärin. Men öz maşgalam men hakynda pikir eden bolsady diııärin. Bu dünıäde her kimiň bir hossary bar, emma meniň hiç kimsäm ıok. Belki-de men muňa mynasyp däldirin. Men hudaıa çokunıaryn we allanyň maňa kömek etmegini dileıärin. Men alladan ölüm dilemeıärin, men özümi öldürmeıärin, sebäbi men munuň dogry däldigini bilıärin.
Siz menden öz durmuşym barada gürrüň bermegimi soradyňyz. Men bulary "problema" atlandyrmaıaryn. Men muňa çydaıaryn. Bu meniň ykbalym.