Bilinçli Tüketici Neler Yapar? Tüketici Hakları Konusunda Rehber? | SelfHukuk
Hepimiz birer tüketici olduğumuz için haklarımızın neler olduğu konusunda bilgi sahibi olmamız gerekmektedir. Eğer bizler bilinçli tüketici olmazsak satıcılar bizlere istedikleri uygulamaları dayatırlar. Ancak bilinçli tüketici olur, haklarımızın neler olduğunu, haklarımızı nasıl arayabileceğimizi, neyi nereye nasıl şikayet edebileceğimizi ve benzeri konular hakkında bilgi sahibi olursak satıcıların bizlere dayattıklarını değil tüketici olarak asıl haklarımızı elde edebiliriz. Yazımızda tüm tüketiciler için temel haklarımızı, hakkımızı nasıl arayacağımızı ve benzeri konuları yasal dayanakları ile sade anlaşılır bir dil ile siz değerli okuyucularımla paylaşacağız.
Ülkemizde Tüketici Haklarının temel dayanağı 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’dur. Bu kanunun temel amacı özetle Tüketiciyi genel itibariyle korumak, tüketiciyi aydınlatmak ve tüketiciye yol göstermektir. (Yazının bitiminde kanun metini PDF olarak paylaşılmıştır)
Yine Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda 1985 yılında kabul edilen ve ülkemizinde imzası bulunan Tüketici Hakları Evrensel Beyannamesi’de tüketici haklarını uluslararası düzeyde koruyan düzenlemeler arasında yer alır.
Konuyu sıkıcı bir hale getirmemek amacıyla temel olarak bilinmesi gereken bir kaç hususu kısa bir şekilde aşağıda sizlerle paylaşalım:
– Sözleşmeler açık ve anlaşılabilir bir dil ile yazılacak ve en az 12 punto boyutunda olacak!
– Sözleşmeler tüketici aleyhine değiştirilemeyecek!
– Sözleşmelerde belirtilenler haricinde satıcılar tüketiciden ek bir bedel isteyemecek!
Yine benzer konulara ilişkin kanunun 4. Maddesinde açıklamalar bulunmaktadır.
Tüketicilerin yapmış olduğu işlemlerde (sözleşmelerde) dürüstlük kuralına aykırı olarak tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan şartlardır.
Kanunda bu şekilde tüketiciyi koruyan genel ve tüketicilerin faydasına olan bir madde mevcuttur.
Şimdi giriş kısımlarını özet geçtikten sonra gelelim Tüketici Hakları konusunda en sık karşılaşılan durumlara uyuşmazlıklara. Kanunda bir çok düzenleme mevcut ama biz sizlere en sık karşılaşılan konular hakkında bilgi vermeye çalışacağız.
Bir çamaşı makinesi aldınız, katalogda belirtilen özelliklerden bir tanesi taşımıyor,
Bir telefon gördünüz beğendiniz aldınız ama reklamlardaki özellikleri karşılamıyor,
Kısaca taşıması gereken özellikleri taşımayan mallara ayıplı mal denir.
Kanuna göre “Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan; satıcı tarafından bildirilen veya teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan; muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan, tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı olarak kabul edilir.”
Örneğin bir cep telefonu aldık kamerası gereken özellikleri taşımıyor, bulanık gösteriyor, mal ayıplı çıktı haklarımız nelerdir?
4 Tane Seçimlik Hak mevcuttur, bunlar;
a) Satılanı iade edip bedelini geri istemek
b) Satılanı iade etmeyip ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,(İndirim)
c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, (Ücretsiz tamir)
ç) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme (Satılanı aynı modelin yenisi ile değiştirme)
DETAYLI BİLGİ İÇİN AŞAĞIDAKİ YAZIMIZA GÖZ ATMANIZDA FAYDA VAR
AYIPLI MALLAR KONUSUNDA DETAYLI YAZI İÇİN TIKLAYINIZ
CAYMA HAKKI (İADE)
Bu başlığı ikinci sıraya yazdık ama sitemize gelen sorulan en çoğu cayma hakkı ile ilgilidir.
Bir tişort aldık, beğenmedik iade etmek istiyoruz, satıcı bize bizde iade yok diyebilirmi?
Bu konu 2 durumda farklılık gösterir,
İnternet Üzerinden Yapılan Alışveriler
Eğer ürünü internet üzerinden almış isek satıcı 14 gün içerisinde sebepsiz, sorgusuz, sualsiz iade almak zorundadır.
Burada mesafeli satış sözleşmesine dikkat etmek lazım. Çoğu internet alışveriş siteleri hatta büyük çoğunluğu diyelim mesafeli satış sözleşmesi düzenler. Ancak instagram, facebook benzeri sosyal platformlar üzerinden butik mağaza denilen satıcılardan alışveriş yapalnların dikkat etmesi gerekmektedir. Bu tür satıcılar sizinle whatsapp üzerinden iletişim kurar ve ürünü adresinize gönderir. Kapıda ödeme veya banka havalesi benzeri satış seçeneklerini kullanırlar. Bu yüzden mesafeli satış sözleşmesi düzenlemeyebilirler veya fatura düzenlemeyebilirler. Bu tür satıcıların iade almadıkları yönünde bir çok yakınma sitemize gerek yorum olarak gerekse de mail olarak gelmektedir.
Mağazadan Yapılan Alışverişler
Eğer ürünü mağazadan almışsanız durum pekde tüketiciyi sevindirecek cinsten değil.
6052 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunda Mağazadan görerek satın alınan ürünlere cayma hakkı tanınmamıştır. Bu bakımdan kulaktan dolma bilgi olarak duymuş bulunduğumuz kanuna göre “Bir gün” veya “Yedi gün” gibi sürelerde sebepsiz yere alınan ürün iade edilmelidir gibi sözler gerçeği yansıtmamaktadır. Kanuna göre Mağazaların satmış oldukları ürünleri sebepsiz yere iade alma zorunlulukları yoktur.
1-)Satın alınan mal için Mağaza ile iade konusunda özel bir anlaşmanız bulunuyor ise,
2-)Ürünü satın aldığınız mağazanın iade veya pişmanlık hakkı tanıdığı konusunda yazılı bir beyanı bulunuyor ise,
3-) Ürünü satın aldığınız mağazanın iade veya pişmanlık hakkı tanıdığı resmen biliniyorsa,
BU KONUDA DAHA FAZLA BİLGİ İÇİN AŞAĞIDAKİ YAZIMIZA TIKLAYINIZ
MAĞAZADAN VE İNTERNET ÜZERİNDEN ALINAN ÜRÜNLERDE İADE VE CAYMA HAKKI
GARANTİ – TAMİR SIRASINDA TÜKETİCİ HAKLARI
Ürünü aldık, garanti süresi içinde bozuldu, servise verdik uzunda süre geçti halen tamir edilmiyor, geri dönende yok, ne yapacağız? Tamir etti geri bozuldu, veya parça yok diyor? Ne Yapmalıyız?
İşte burada haklarımızı bilmemiz gerekmektedir. Serviler ürünlerin çoğunda 20 iş günü içerisinde tamiri tamamlamak zorundadır. Eğer tamamazsa veya diğer durumlar gerçekleşirse 3 seçimlik hakkımızdan birisini kullanabiliriz.
GARANTİLİ ÜRÜNLERDE TAMİR SÜRESİ VE TÜKETİCİ HAKLARI
♠Bir mal aldık aylar geçti gelmiyor, koltuk takımı aldık 6 aygeçti halen gelmedi, sözleşmede teslimat ayın onbeşiydi ürün gelmedi, bu tür sorularınızın cevabı için aşağıda paylaşılan yazımız sizler için faydalı bir rehber olacaktır:
♣Bir mağazaya gittim bir şort beğendim adam bana kıl oldu, sana şort mort yok kardeşim başka kapıya dedi, böyle bir hakkı mevcut mu?
Tabiki hayır, detaylı bilgi için aşağıdaki yazımız:
♥Mağazaya gitti etiket 100 TL uygun bulduk alıyoruz bunu dedik kasada hayır fiyat güncel değil asıl fiyatı 150 TL dedi, hangi fiyat geçerli,
Tabiki 100 TL fiyat geçerli
Yukarıda sayılan ve diğer benzer konularda satıcılar ise uyuşmazlık yaşarsak, satıcılarda bizim isteklerimizi yerine getirmez ise ne yapacağız, hakkımızı nasıl arayacağız?
Burada tüketici hakem heyetleri ve tüketici mahkemeleri devreye giriyi belirli miktarlara kadar olan durumlarda illerde valilikler, ilçelerde kaymakamlıklar bünyesinde kuruşan tüketici hakem heyetlerine başvuru yapmanız gerekmektedir. Tüketici hakem heyetleri uyuşmazlıkları inceler ve karara bağlar, kararları ilam yani mahkeme kararı niteliğindedir. Ayrıca E-Devlet üzerinden bile başvuru yapabilirsiniz.
Nasıl Başvuru Yapılacağı ve detaylı bilgi için;
E-devlet üzerinden nasıl başvuru yapılacağı için;
DİĞER ŞİKAYET VE BİLGİ ALMA YÖNTEMLERİ
Burada en önemli başlık alo 175 tüketici danışma ve şikayet masasıdır. Diğer alternatifler için aşağıdaki yazımıza göz atmanızda fayda bulunmaktadır.
TÜKETİCİ ŞİKAYETLERİ YAZISI
Yazımız ile ilgili görüş, öneri ve sorularınızı yorum olarak paylaşırsanız çok mutlu oluruz. Yazımıza katkı sağlamak isteyenler belirtilmesini istedikleri konuları yorum olarak yazarlar ise yazıyı güncelleyebiliriz. Saygılarımızla
TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDAKİ KANUN (PDF)
Sigorta Şirketlerinin ve Finansal Kurumların Vergilendirilmesinin Analizi