KARAYOLU TRAFİK GARANTİ SİGORTASI HESABI YÖNETMELİĞİ
Madde 1 - Bu Yönetmelik, zorunlu mali sorumluluk sigortasına tabi motorlu araçların neden olacakları zararların karşılanması amacıyla oluşturulan Karayolu Trafik Garanti Sigortası Hesabının işleyişine, Hesaptan yapılacak ödemelere ve diğer hususlara ilişkin esasları düzenlemektedir.
Madde 2 - Bu Yönetmelik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 108 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
a) Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını,
b) Kanun: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununu,
c) Birlik: Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğini,
d) Hesap: Bu Yönetmelik kapsamına giren araçların neden olacakları zararların Kanunun 108 inci maddesinde belirtilen kurallara göre karşılanması amacıyla oluşturulan Karayolu Trafik Garanti Sigortası Hesabını,
e) İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişiyi veya başka bir kişinin aracını kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işleten ve araç üzerinde fiili tasarrufta bulunan kişiyi,
f) Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası: Bir motorlu aracın işletilmesinin bir kimsenin ölümü veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde motorlu aracı işletenin sorumluluğunu karşılamak üzere Kanuna göre yapılması zorunlu sigortayı,
g) Yükümlü Sigorta Şirketi: Düzenlediği zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi ile verdiği teminat tutarları içinde zararın karşılanmasından sorumlu sigorta şirketini,
h) Hak Sahibi: Trafik kazası sonucu ölenin destekten yoksun kalma tazminatını hakedenler ile yaralananları ve bu Yönetmeliğin 8 inci maddesine göre maddi zarar görenleri,
ı) Tazminat: Motorlu araçların neden oldukları kazalarda yaralanan kişilerin geçici veya sürekli olarak tamamen veya kısmen çalışma güçlerini kaybetmelerinden doğan zararlar ile motorlu aracın işletilmesi ölüme neden olursa ölenin yardımından mahrum kalanların destekten yoksun kalması karşılığı yapılan ödemeleri,
i) Tedavi Gideri: Motorlu araçların neden oldukları kazalarda yaralanan kişilerin ilkyardım, muayene ve kontrol veya bu yaralanmadan ötürü ayakta, klinikte, hastane ve diğer yerlerdeki tedavi giderleri ile tedavinin gerektirdiği diğer giderleri,
İKİNCİ BÖLÜM : Hesap Yönetimi ve Denetimi
Madde 4 - Hesap, Karayolları Trafik Kanununun 108 inci maddesine göre oluşturulmuştur.
Hesap, Yönetim Komitesi tarafından yönetilir ve Yönetim Komitesi hesapla ilgili iş ve işlemlerden sorumludur.
Yönetim Komitesi aşağıda belirlenen şekilde Birlik başkanı ve dört üyeden oluşur.
- Yönetim Komitesi Başkanı : Birlik Başkanı (Murahhas Üye)
- Yönetim Komitesi Bşk. Yrd. : Birlik Genel Sekreteri (Murahhas Üye)
- (Değişik bent : 23/09/2006 - 26298 S.R.G Yön/1.mad) Yönetim Komitesi Üyesi: Birinci derecede imza yetkisini haiz Birlik çalışanları arasından, Birlik Başkanı tarafından belirlenecek bir temsilci,
- Yönetim Komitesi Üyesi : Hesap müdürü
- Yönetim Komitesi Üyesi : Müsteşarlıkça belirlenecek bir temsilci
Hesabı, Birlik Başkanı, temsil eder. Başkan gerektiğinde sahip olduğu temsil ve ilzam yetkilerinin tamamını veya bir kısmını Birlik genel sekreterine devredebilir.
Hesap adına kullanılacak yetkilerin, kimler tarafından ve nasıl kullanılacağı yönetim komitesi tarafından kararlaştırılır.
Yönetim Komitesi başkan ve üyeleri ile hesap müdürünün görevlerinden ayrılmaları halinde, yönetim komitesi üyelikleri, ayrılış tarihi itibariyle sona erer.
Yönetim Komitesi üyelerine, bu görevlerinden dolayı huzur hakkı ödenmez.
Yönetim Komitesi, yılda dört defadan az olmamak üzere gerekli görülen hallerde toplanır. Toplantı daveti Başkan veya en az üç üyenin talebi ile yapılır.
Toplantı için Yönetim Komitesi üye tam sayısının yarıdan bir fazlasının hazır bulunması şarttır.
Kararlar hazır bulunanların çoğunluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde, başkanın oy kullandığı taraf çoğunluğu sağlamış olur.
Hesap Yönetiminin Görevleri
Madde 5 - Hesabın işleyişi ile ilgili olarak Yönetim Komitesi aşağıda belirtilen görevleri yerine getirir:
a) Bilgi ve belgeleri, ilgili mevzuat ve sigortacılık teamüllerine uygun olarak inceleyerek Hesap Yönetimine yapılan başvuruları en kısa sürede ve kaynaklar çerçevesinde değerlendirip sonuçlandırılmasını sağlamak,
c) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesine göre ödenen tazminat ve diğer giderleri sorumlulardan tahsil etmek veya bu amaçla bu kişiler aleyhine rücu davaları açmak,
d) Hesabın amacına yönelik anlaşma, iş ve işlemleri yapmak,
e) Katılım paylarını süresi içinde ödemeyen sigorta şirketleri hakkında yasal işlemler yürütmek,
f) Hesabın mevcutları ve gelirlerinin nemalandırılmasını sağlamak,
g) Hesap personelinin atamalarını yapmak, özlük hakları ve ücretlerini belirlemek,
h) Sigorta şirketlerinin iflasları veya tasfiyeleri halinde, iflas ve tasfiye idare, kurul veya masaları ile ilişkileri yürütmek,
ı)Faaliyetini gerçekleştirmek amacıyla taşınır, taşınmaz mallar kiralamak, satın almak,
i) Zarara yol açan aracın, Kanunun 91 inci maddesinin beşinci fıkrasına göre, geçerli zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinin bulunmaması halinde gerektiğinde ilgili kamu kuruluşları nezdinde girişimde bulunmak,
j) Hesabın işleyişi ile ilgili mevcut ve ilerde doğabilecek sorun ve işlemlerle ilgili tüm kararları almak ve işlemleri yürütmek.
(Değişik fıkra: 07/08/2004 - 25546 S.R.G. Yön/1.mad) *1* Hesap Yönetimine yapılan başvurularda, eğer kazaya neden olan araç belirlenmiş, ancak zorunlu mali sorumluluk sigortasının varlığı tespit edilememişse,Hesap tüm sigorta şirketlerine veya Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna veya Trafik Sigortası Bilgi Merkezine başvurarak söz konusu araçla ilgili zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi düzenlenip düzenlenmediğini araştırır. Sigorta şirketleri veya Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu veya Trafik Sigortası Bilgi Merkezi üç iş günü içinde kazaya neden olan araçla ilgili zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi düzenlenip düzenlenmediğini Hesap Yönetimine bildirir. Hesap Yönetimi, bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle yapılan haksız ödemeleri ilgili sigorta şirketinden veya Türkiye Motorlu Taşıt Bürosundan talep eder.
Hesap Dönemi ve Hesabın Denetimi
Madde 6 - Hesabın dönemi takvim yılıdır. Hesapla ilgili işlemler Müsteşarlık tarafından denetlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : Mali Hükümler
Madde 7 - Hesabın gelirleri şunlardır:
a) Her yıl sigorta şirketlerinin zorunlu mali sorumluluk sigortası için tahsil ettikleri toplam safi primlerin yüzde biri (%1) oranındaki katılma payları,
b) Zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptıranların safi primlerinin yüzde ikisi (%2) oranında sigorta şirketine ayrıca ödeyecekleri katılma payları,
c) Rücu yoluyla sağlanan gelirler,
d) Yatırım gelirleri,
Madde 8 - Hesaptan Kanunun sorumluluk ve sigortaya ilişkin hükümleri ve teminat limitleri içinde kalan aşağıdaki zarar ve giderler karşılanır:
a) Kazayı yapan motorlu aracın saptanamaması durumunda kazanın meydana geldiği tarihte geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortasına göre bedeni zararlar nedeniyle ödenecek tazminat tutarları,
b) Zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmaksızın trafiğe çıkarılan motorlu aracın kişilere verdiği bedeni zararlar nedeniyle kazanın meydana geldiği tarihte geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortasına göre ödenecek tazminat tutarları,
c) Müsteşarlıkça asgari teminat tutarlarının artırılmasına rağmen zeyilname düzenlenmeyip eksik teminatlı kalan motorlu araçların kişilere verdiği zararlarda kazanın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan zorunlu mali sorumluluk sigortası tarifesindeki teminatlar ile poliçede belirtilen teminatlar arasındaki farka kadar ödenecek tazminat tutarları,
d) Kanunun 107 nci maddesi uyarınca işletenin sorumluluğunun olmadığı hallerde, çalınmış veya gaspedilmiş motorlu aracın kişilere verdiği zararlar için kazanın meydana geldiği tarihte geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortasına göre bedeni zararlar nedeniyle ödenecek tazminat tutarları,
e) (Değişik bent : 23/09/2006 - 26298 S.R.G Yön/2.mad) Kanunun 108 inci maddesinin (c) bendine göre ödemekle yükümlü olduğu tazminat tutarları ve maddi zararlar ile bu tazminat ve zararlara ilişkin yasal ölçülerde ödenmiş veya hüküm altına alınmış faiz ve yargılama giderleri,
f) Tazminat ve maddi zarar ödemelerinin gerçekleşmesiyle ilgili giderler,
g) Hesap Yönetimine karşı açılan veya Hesap Yönetiminin açtığı davalara ilişkin giderler,
h) Hesapla ilgili olarak çalışan personele ilişkin giderler ile Hesabın işlemlerinin yürütülebilmesini sağlayacak diğer giderler.
Hesaptan bu giderler dışında harcama yapılamaz. Birlik personelinin Hesap İşleriyle görevlendirilmeleri halinde 1475 sayılı İş Kanununun ilgili hükümleri saklıdır.
Bu maddenin (e) bendine göre yapılacak ödemelerde; Mahkeme kararı ile kesinleşmiş tazminat dosyalarına ilişkin tutarlar hak sahiplerine hemen ödenir. Diğer dosyalar Hesap Yönetimince incelendikten veya incelettirildikten sonra ya tazminatın ödenmesine ya da reddine karar verilir.
(Değişik fıkra: 04/11/2003 - 25279 S. R.G. Yön/1.mad) Hesap Yönetimi sigorta şirketlerinin, Kanunun 108 inci maddesi (c) bendi kapsamındaki haller nedeni ile rücu etmelerinden kaynaklanan talepleri ile ilgili olarak topluca değerlendirme yapmak suretiyle bu şirketlerle hesap kapatmaya ve hesabın kapatılmasına yönelik anlaşmalar yapmaya yetkilidir. Bu takdirde, hangi sigortalılar için ödeme yapıldığı, sigortalı adı ve soyadı, poliçe numarası, hasar tutarı, hangi şirketten rücu edildiği bir liste halinde tutulur. Bu durumda, rücu eden şirketçe, listede yer alan sigortalılara rücu çerçevesinde yapılmış olan icrai ve yasal takipler derhal kaldırılır.
Madde 9 - Sigorta şirketleri her yıl zorunlu mali sorumluluk sigortası için tahsil ettikleri safi primlerin yüzde birini, izleyen yılın Şubat ayı sonuna kadar, kendilerinin ve acentelerinin sigorta yaptıranlardan tahsil ettikleri primlerin yüzde iki oranındaki katılım paylarını ise tahsilatı takip eden ayın sonuna kadar Hesap Yönetimince belirlenen bir bankaya yatırmak ve katılım paylarını bir liste halinde hesaba bildirmek zorundadırlar.
Söz konusu katılma paylarını zamanında ve tam olarak Hesaba yatırmayan sigorta şirketleri yatırmadıkları tutar üzerinden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun hükümleri uyarınca gecikme zammı öderler. Ayrıca, Kanunun 108 inci maddesinde öngörülen para cezasının uygulanabilmesini teminen haklarında yasal işlem yapılır.
Madde 10 - Hesabın mevcutları ve gelirleri T.C. Ziraat Bankası A.Ş. nde, T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ndeki kamu hissesinin %50 nin altına düşmesi halinde son üç yıllık bilanço toplamları dikkate alınarak ilk beş büyük banka arasından yönetim kurulunca belirlenecek bir banka nezdinde tutulur.
Hesabın mevcutları; vadeli-vadesiz hesaplar, hazine bonoları, devlet tahvilleri veya devletçe ihraç edilecek diğer menkul değerlere yatırılabilir.
Madde 11 - Hesap yönetimince, gerekli incelemeler yapıldıktan sonra, tazminat miktarında ve hak sahiplerinde tereddüt bulunmadığı takdirde belirlenen miktar, hak sahiplerine ilgili banka aracılığı ile ödenir.
(Ek fıkra: 07/08/2004 - 25546 S.R.G. Yön/2.mad) Üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmi ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarınca faturalandırılan ve bu Yönetmeliğin 8 inci maddesine göre yapılacak tedavi giderlerine ilişkin ödemeler, yapılan başvuru ekinde hak sahibinin onayının yer alması kaydıyla, doğrudan bu kurum ve kuruluşlara banka aracılığı ile ödenebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : Rizikonun Oluştuğunda Uygulanacak Esaslar
(Ek fıkra: 07/08/2004 - 25546 S.R.G. Yön/3.mad) Sağlık Bakanlığına bağlı veya özel ruhsatlı ambulans ekiplerince tutulan ambulans raporu ile trafik kazası geçirmiş kişiler hakkında üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmi ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen tutanak ve belgeler, kaza tespit tutanağını tamamlayıcı belge olarak değerlendirilir.
Sigorta şirketinin iflasına karar verilmiş olması halinde, iflas masasına alacak kaydı yaptırılıp yaptırılmadığı, yaptırılmışsa bununla ilgili belgenin ibrazı istenir.
Hesaptan Karşılanmayacak Zararlar
Madde 14 - Aşağıdaki zararlar Hesaptan karşılanmaz:
a) Manevi tazminat talepleriyle, Yönetmeliğin 8 inci maddesi (e) bendi hükmü hariç, kişiye gelen bedensel zararlar dışındaki her türlü maddi zararlara ilişkin talepler,
b) (Mülga bend: 07/08/2004 - 25546 S.R.G. Yön/4.mad) *2*
c) Kazaya neden olan aracın, işleten veya sürücüsü tarafından ileri sürülecek zararlar,
d) Kanunun 105 inci maddesine göre motorlu araç yarışlarıyla ilgili olarak yarış için bulunması gereken sigorta yapılmamış ve kaza yarış sırasında vukubulmuşsa kazaya neden olan motorlu aracın kişilere verdiği zararlar için ödenecek tazminat tutarları,
e) Kanunun 104 üncü maddesine göre esasları Bakanlıkça belirlenen zorunlu mali sorumluluk sigortası yapmakla yükümlü motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunan kişilere bırakılan motorlu aracın kişilere verdiği zararlar için ödenecek tazminat ve tedavi giderleri,
f) Motorlu aracı çalan ve gaspedenlerle, bunlara yardım ve yataklık edenler veya motorlu aracın çalındığını ya da gaspedildiğini bilerek kendi istekleri ile araca binen sürücü veya yolcuların zararları,
g) İşletenin, eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği zararlar,
h) İşleten tarafından ileri sürülebilecek tazminat talepleri,
i) Hastalık ve Ferdi Kaza Sigortası yapan sigorta şirketlerinin rücu talepleri.
Talebin Kabul Edilmemesi
Madde 15 - Hesap Yönetimi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda tamamen veya kısmen reddedilen başvurular, ilgililere yazı ile bildirilir.
Rücu Hakkının Kullanılması
Madde 16 - Hesaptan yapılan ödemeler nedeniyle;
a) Kusurlarıyla zarara neden olanlara veya zarara sebebiyet veren motorlu aracın kullanılmasından işletene ve/veya işletenine karşı sorumlu olanlara,
b) Kazaya neden olan aracın işleteninin sonradan belli olması halinde bu kişilere veya sigortacısına,
c) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin (c) bendine göre, tazminat ödenmesine sebebiyet veren işletene,
d) Üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmi ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarına acil olarak götürülen trafik kazası geçirmiş kişilere yükümlü sigorta şirketi tarafından verilen teminat tutarını aşan hizmet bedelleriyle ilgili olarak işletene ve sorumlulara,
e) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin (e) bendine göre yapılan ödemeler çerçevesinde ilgili sigorta şirketine,
karşı rücu hakkı kullanılır.
Hukuki İşlemlerin Yürütülmesi
Madde 17 - Hesap Yönetiminin sorumlulara başvurması, iflas masası ile ilişkiler ve rücu haklarının kullanılması hallerinde bunlara ilişkin hukuki işlemler Hesap tarafından yürütülür.
Borçlar Kanunu Hükümlerinin Uygulanması
Madde 18 - Tazminatın biçimi ve kapsamı konusunda Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.
Borçtan ve Yükümlülükten Kurtulma
Madde 19 - Hesap Yönetimi, zorunlu mali sorumluluk sigorta teminatı sınırları içinde yaptığı ödemeler ile borçtan ve yükümlülükten kurtulur. Zorunlu mali sorumluluk sigorta teminat tutarlarını aşan zararlar, zarara sebebiyet veren veya hukuken sorumlu olanlarca karşılanır.
Madde 20 - Aynı kazada zarar görenlerin tazminat giderleri, yürürlükteki kaza başına zorunlu mali sorumluluk sigorta teminat tutarlarından fazla ise, zarar görenlerden her birinin Hesap Yönetimine karşı yöneltebileceği talepler, sigorta tutarının tazminat alacakları toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulur.
Başka tazminat taleplerinin bulunduğunu bilmeksizin zarar görenlerden birine veya birkaçına kendilerine düşecek olandan daha fazla ödemede bulunan iyiniyetli Hesap Yönetimi, yaptığı ödeme çerçevesinde diğer zarar görenlere karşı da borcundan kurtulmuş sayılır.
Hak Sahiplerinin, Zarar Sorumlusuna Karşı Dava Açmaları Halinde Yapılacak İşlemler
Madde 21 - Hesaptan talepte bulunan hak sahipleri, zarar sorumlusuna karşı açtıkları davaları Hesaba bildirmek zorundadırlar. Hesap açılan davaların mahiyetine göre, yapacağı ödemeleri durdurabilir ve açılan davalara müdahil olarak katılabilir.
Madde 22 - Zarardan sorumlu olanlara karşı yasal haklarını kullanarak dava açan hak sahipleri bu davaları kazanmaları ve uğradıkları zararların tamamen veya kısmen tazminini sağlamaları halinde, Hesaptan yapılan ödemeler nedeniyle sebepsiz zenginleşmeye yol açan tutarı beş iş günü içinde Hesaba iade etmekle yükümlüdürler. Aksi takdirde, bu durumu öğrenen Hesap Yönetimi haksız kazanca yol açan Hesaptan yapılan ödemelerin gecikme faizi ile birlikte geri alınması için gereken yasal işlemleri başlatır.
Daha Önce Yapılan Başvurular
Madde 23 - Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce Hesaptan ödeme yapılmasına ilişkin olarak yapılan başvurular, 03/05/1997 tarihli ve 22978 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolları Trafik Garanti Fonu Yönetmeliğine göre değerlendirilir.
Madde 24 - 03/05/1997 tarihli ve 22978 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolları Trafik Garanti Fonu Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 - (Ek madde : 23/09/2006 - 26298 S.R.G Yön/3.mad)
2/10/2006 tarihinden önce, bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen tazminat ve maddi zararların rücu edildiği sigortalıların ödemiş oldukları tutarlar ile Hesap tarafından bu sigortalılara yapılan ödemeler arasındaki fark, sigortalıların bir yıl içinde Hesaba başvurmaları ve bu ödemeleri yaptıklarına dair belgeleri ibraz etmeleri halinde, sadece bu fark tutarı ile sınırlı kalmak şartıyla Hesap tarafından sigortalılara ödenir.
Madde 26 - Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.