Venüs'ün evladı: Mabel Matiz | Bakma Gör
Venüs’ün evladı: Mabel Matiz
Modern hayatın bize sunduğu yenilikler arasında en verimli olanı tabi ki Sosyal Medya. Sosyal Medya’nın hayatımıza girmesi ile birçok insan kendisini ifade edebilecek özgür bir ortam yaratabildi. Gerek sanat, politika gerekse mizah açısından. Mabel Matiz de kendini müziği ile ifade etme şansı yakalayanlardan birisi. Dönemin sosyal platformu olan bir sitede şarkılarını dinleyicileri ile paylaşırken Engin Akıncı ile tanışarak ilk stüdyo albümünü, 2011 yılında yayınladı ama ona asıl ün getiren şarkı Aysel Gürel’in anısına kaydettiği Sultan Süleymanadlı şarkı oldu. Bu şarkı tüm zamanların en başarılı cover yorumlarından birisi olarak kabul edilmektedir. Son albümü olanMaya2018’in Haziran ayında yayımladı. Mabel Matiz, günümüz sanatçılarının aksine şarkılarında ve kendi yaşamında modernizm ve Türk Kültürü’nü beraber mayalayarak alışılmışın dışına çıkaran renkli ve bir hayli eğlenceli şarkı ve video klipler ile bize farklı bir dünya sunmaktadır.
Fatih Karaca, Matiz adını eski Yunanca sarhoş kimse anlamına gelen argo bir kelimeden, Mabel’i ise Kumral Ada Mavi Tunaromanındaki bir karakterden almıştır. Şarkılarının poetik yani şiirsellik değerini tartışacak olursak eğer, Eski Türkçe kullanarak Aşık Edebiyatı güzellemelerinden esinlenerek yazılmış olduğunu görüyoruz. Mabel Matiz’in, Divan Edebiyatı’nın ”ideal güzelliği bulma ve onu en güzel şekilde aktarma” olgusunu benimsediğini ve şarkı sözlerini hece ölçüsü ile yazılan dörtlükler olduğunu düşünüyorum. Geçmişten günümüze bir kronoloji ile bakıldığında, şarkılarının şiirsellikten ibaret olduğunu daha ikinci stüdyo albümüYaşım Çocuk’ta yer alan şarkılardan anlayabiliyoruz. Sözlerinin çoğu Fatih Karaca’ya ait olan bir kaç şarkısını edebi açıdan inceleyelim. Albümdeki ilk şarkısından biri olan Krallar şarkısında,
Şimdi yüreklerde yoktan bir şaşı kumar!
Gençliğin kart postal seslerinden kör sağır iken
İnandığın her şeyin tam da şimdi bir bedeli var!
diyerek yalnızlığımızdan dem vurarak, ironik bir dil ile toplum eleştirisi yaptığı bu şarkı kalbimizde yer edindi. Albüme adını veren şarkısı Yaşım Çocuk şarkısında ise, yazın bitişi ile sonbahar hüznünü birleştiren, çocukluktan yana olan bir yetişkin olarak karşımıza çıkıyor. Yazın bitmesi ve sonbaharın gelmesi melankolizm ve hüzün belirtir. Şarkıda bize bu mesajı açıkça vermektedir. Fakat sonbahardan sonra yine baharın geleceğini ve yeniden çiçeklere bürünecek olmanın mesajını da şarkının klibinde vermeyi ihmal etmiyor.
Yine günlerden son yaz
Yine yaşım çocuk
Yine hangi düşün kumarı bu yırtılan
Bir hayal burktum en sol yerimden
Sen bana sır, ben sana yâr
Şarkılarında Divan Edebiyatı sembollerini sıkça kullanan Mabel Matiz, ”yâr” imgesini ”sır” ile birleştirmiştir. Divan Edebiyatında görmüş olduğumuz sevilen yani -yâr- diğer insanlara hep sırdır ve gizlenir.
Yandım aman, yar.” demeden
Hangi ödünç kâr canıma?
Görelim gök nerede?
Kâh arıyorum, kâhi kayboldum or’da
Gök Nerede albümü ile ününü daha da pekiştiren Mabel, albümüyle aynı adı taşıyan şarkısına çektiği video klibi ile dinleyicileri bir kez daha şaşırtmayı başarmıştır. Klipte Gök Nerede? dedikten sonra insanların göğe bakmak yerine, aynalara bakması semboliktir. İnsanların doğru ve gerçek olanı görmek yerine, aldatıcı şeylere inanmaları günümüz gerçeklerine de sert bir eleştiri niteliğindedir. Yine aynı albüm içerisinde yer alan Gel şarkısında Divan Edebiyatı simgesi olan gülün imkansız ve umutsuz aşkını göstermeye çalışır. Tan Yeri, aydınlanmak ve sabah olması anlamına gelmektedir. Burada Mabel, sevgili ya da beklenen geldiğinde Tan yerinin aşk hançeri ile aşk ve tutku rengi olan kırmızı rengine boyanmasından ve sabahın gelmesinden bahsetmektedir. Tan yeri, mecazi bakımdan sabahın gelmesi yani yeni bir hayata başlamak anlamında kullanılmıştır.
Annesinin adını verdiği son albümü Maya ile edebi nitelikte çığır açtığını düşünüyorum. ”A Canım” şarkısında tam olarak hece ölçüsüyle yazılmış kafiye örgüsü aaba/abab olan dörtlüklerle karşılaşıyoruz. Bu şarkısında Anadolu kültürü, beşerilik ve Alevi ve Bektaşi kültürünü birleştirerek, şarkıya otantik bir koku katmıştır.
Son olarak Sarmaşık şarkısı ve çektiği klip ile dinleyicileri bir şeyleri düşünmeye itti, Mabel. Antalya Döşemealtı’nda çekilen klipte yüzlerce Geleneksel Türk halısının üzerinden toplumsal bir mesaj verdi aslında bize. Her bir halıyı bir aile ve ocağı temsil ettiğini düşünürsek, kendine toplumda yer bulmaya çalışan farklı kişiliklerin toplum tarafından kabul görmediğini, uzun arayışlardan sonra bulunsa bile toplum tarafından reddedilip, yalnızlığa itildiğini görüyoruz.
Gönlün var mı bende sarmaşık?
Unutulmaya yüz tutmuş, Avrupai kültürlerin etkisiyle en aşağı düzeye indirgenmiş, kaba ve barbar görülen Türk Kültürü’nün ve Edebiyatı’nın böyle sahih ellerde yeniden hayat bulmuş olması, Mabel’in kendi sanatını ve farklı kişiliği ile birleştirmesi, içimizde unutulmaya yüz tutmuş özümüzü yeşermeye yetti. Heybenden çıkarıp bizimle paylaşacağın, bir parça ekmeğe ve suyuna ihtiyacımız var Mabel, sanatla kal!
Tags: Bakma Göredebiyatmabel matizMurat Sayımsanatşiirsellik
MOZART, BİR DEHANIN TRİCHİNOSİS'E UZANAN ÖYKÜSÜ
Tam anlamıyla müthiş bir insan mabel matiz.DEĞERİNİ BİLİN…❤️
Derya Yeter says:
Hakettiği değeri verebilmişsek, ne mutlu bize..
O kadar güzel anlatılmış ki, sanki Mabel’i keşfettiğim 2014 senesine döndüm bi iç burukluğuyla. Emeğinize ve düşüncelerinize sağlık.
Çok teşekkür ediyorum. Sizinde hislerinize sağlık.
Bayıldım yoruma aşırı doğru tespitler
Sanat anlaşılınca daha güzeldir güzel gönlünden öperim tebrikler
Ben senin gözlerinden öperim, Birgül’üm!
Eline koluna sağlık kuzum benim
Ozellikle bu yaziyi Mabel Matiz dinleyerek yolculuk yaparken okumak istedim.agziniza saglik.