SA5897/KY56-HS15: 'Lucius Apuleius'un Altın Eşek'i, Mesnevi, Eşek-Kabak Hikâyesi ve Mürşid-i Kâmil
* Mesnevi'de anlatılan (Mesnevi-Cilt 5 1335-1420. Beyitler s.112-118); eşeğin nefsi, kabağın nefis terbiyesini, eşekle birlikte olurken işini bilen ve zarar görmeyen cariyenin mürşid-i kamil'i sembolize ettiği meşhur eşek /kabak hikayesi Lucius Apuleius'un Altın Eşek kitabında geçen maceralardan biridir.
* Pompei yerle bir olduğunda hakim inanış olan Antik Mısır'ın Isis (Sophia) kültünün etkisini devam ettirdiği MS 2. Asırda Lucius Apuleius'un kaleme aldığı Altın Eşek'in ana teması ahlakî arınma idi..
* Mesnevi'de mürşid-i kamil'i cariye sembolize ederken, Apuleius 'un Altın Eşek kitabında kaza ile bir eşeğe dönüşen ana karakter Lucius'un mürşid-i Kamil'i bizzat Isis/Sophia/Goddess of Wisdom'dur. Kahramanımız İsis kültünde inisiye olup insana dönüşür.
* Altın eşek hikayesindeki ana karakter Lucius o dönemde yaygın kullanılan bir isim Luke/Lux/Light/Işık anlamına geliyor.
* Rumi, kadının mürşidsiz işe kalkışmasını da şu beyitleriyle yermektedir: “Ustasız iş yapmak istedin, bilgisizlikle canınla oynamaya kalkıştın. Benden eksik bir bilgi çaldın; çaldın ama tuzağın nasıl bir şey olduğunu sormayı ihmal ettin. Yalnızca görünüşe kapıldın. Halbuki içyüzü senden gizliydi. Usta olmadan dükkan açtın. Fakat a haris! Neden kabağı görmedin? Yoksa eşeğin aşkına o kadar mı dalmıştın ki, gözüne kabak görünmedi?!” (Cilt 5/117)
* Lucius'un arınma (eşekten insana dönüşüm) süreci İsis/Sophia'nın Lucius'un rüyasına girmesi ile başlar. İsis kültünde inisiye olabilmek için önce İsis/Sophia'nın o kişinin rüyasına girmesi gerekir.
* Mesnevi'deki Kabak / Eşek Hikayesi
"Bir halayık şehvetinin çokluğundan, hırsının fazlalığından bir eşeği kendisine alıştırmıştı. O eşek kendisine yakınlaşmayı adet edinmiş, insana yakın olmayı öğrenmişti. (1335)
“Tez çarşafını başına al. Filan eve git benden selam söyle. Şunu söyle; ‘böyle yap şöyle et’.” (1380) Kadın kapıyı kapadı, sevine sevine eşeği kendisine çekti cezasını da tattı ya! Eşeği çeke çeke ahırın ortasına getirdi. O erkek eşeğin altına yattı. O kadın da muradına ermek üzere halayığın yattığını gördüğü sekiye yatmıştı. (1385) Eşek ayağını kaldırıp aletini daldırdı. Eşeğin aletinden kadının içine bir ateştir düştü. Alışmış eşek kadına abandı, aletini ta hayalarına kadar sokar sokmaz kadın da geberdi. Eşeğin aletinin hızından ciğeri parçalandı damarları koptu, birbirinden ayrıldı. Soluk bile alamadan derhal can verdi. Seki bir yana düştü o bir yana. Ahırın içi kanla doldu, kadın baş aşağı yıkıldı öldü. Kötü bir ölüm kadının canını aldı." (Mesnevi-Cilt 5 1335-1420. Beyitler s.112-118)
* O zaman mürşid-i kamil, hilebaz halayık mıdır?
* İşi bilen cariye Isis/Sophia/Sufiyye/Ishtar/ Babil'in fahişesi Mürşid-i Kamil
* “Şehvet isteği, gönlü sağır ve kör yaptı mı, eşeği bile Yusuf gibi dünyalar güzeli bir sevgili gösterir. Hırs, çirkinleri güzel gösterir. Yol afetleri içinde de şehvetten beteri yoktur. Bir eşeği bile Mısır’ın Yusuf’u gibi güzel gösterdikten sonra, o çıfıt, bir Yusuf’u acaba nasıl gösterir?” Cilt 5/114)
* “Hoplayıp zıplayıp duran eşeğin sırtına taş yükünü vur! O kaçmadan, sıçramadan önce, sırtına yükü yükle!” (Cilt 5/115)
* “Bil ki bu hayvan nefs, bir eşektir. Onun altına düşmekse, ondan daha kötü ve ayıp bir şeydir. Eğer şehvet hırsıyla can verirsen, bil ki sen de o kadından daha alçaksın! / Tanrı, nefsimize eşek suretini vermiştir; çünkü suretler huylara uygundur. Kıyamet gününde sırların açığa çıkması, işte budur. Tanrı hakkı için, eşeğe benzeyen nefsten kaç!” (Cilt 5/116)
* “Ustasız iş yapmak istedin, bilgisizlikle canınla oynamaya kalkıştın. Benden eksik bir bilgi çaldın; çaldın ama tuzağın nasıl bir şey olduğunu sormayı ihmal ettin. Yalnızca görünüşe kapıldın. Halbuki içyüzü senden gizliydi. Usta olmadan dükkan açtın. Fakat a haris! Neden kabağı görmedin? Yoksa eşeğin aşkına o kadar mı dalmıştın ki, gözüne kabak görünmedi?!” (Cilt 5/117)
Halim Selim, 04.04.2018, Sonsuz Ark, Konuk Yazar, Kadim Falsifiye