Kurumlarda İş Sağlığı ve Güvenliği
17 Mayıs 2019, 1694 defa okundu.
İş güvenliği kurallarının temeli, 18. yüzyılda sanayi devriminin gerçekleşmesi ve bununla beraber meslek hastalıklarının ortaya çıkmasıyla atılmıştır. 1788 yılında İngiltere’de çıkarılan ''Baca Temizleme Kanunu'' konu ile alakalı ilk hukuki gelişme olarak nitelendirilmektedir. Bu kanunu sırası ile 1802 yılında, İngilitere’de çıkarılan ‘’Sağlık ve Ahlakın Korunması Kanunu’’ ve 1833 yılında çıkarılan ‘’Fabrikalar Kanunu’’ izlemiştir.
1847 yılında ise, ilk kez günümüzdeki uygulamaların temelleri atılarak, iş yeri denetimi ve iş müfettişliği yapısı oluşturulmuştur. 1919 yılında Cenevre’de ‘’Uluslar Arası Çalışma Örgütü (ILO)’’ kurulmuş ve iş sağlığı ve güvenliği konusunda birçok sözleşme çıkarılmıştır.
Türkiye’de iş güvenliği çalışmaları, 1932 yılında ILO Sözleşmeleri'nin imzalanmasıyla başlamıştır. Konu ile ilgili çalışmalar 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu (2012) çerçevesinde yapılmaktadır. Türkiye’ de çalışanların, iş yerlerinde oluşabilecek kazalar için gerekli önlemlerin alınması ve iş güvenliği bilincinin geliştirilmesi için 1987 yılından beri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından her yılın 4-10 Mayıs tarihleri arasında İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası kutlanmaktadır.
6331 sayılı kanun ile beraber ciddi bir istihdam açığı oluşmuş ve piyasanın kalifiye eleman ihtiyacı artmıştır. Bu durum iş sağlığı ve güvenliği uzmanlığı adında bir mesleğin oluşmasında önemli rol oynamıştır. Günümüzde birçok kişi iş sağlığı ve güvenliği eğitimi alarak bu alana yönelmeyi tercih etmiştir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belgelendirilen mühendis, mimar ve teknik elemanlara ''iş güvenliği uzmanı'' denilmektedir. Teknik eleman olarak bahsedilen grupta, teknik öğretmenler, fen-edebiyat fakültelerinin fizik veya kimya mezunları ile iş sağlığı ve güvenliği programı mezunları yer almaktadır.
Bakanlıkça yapılan sınavdan, 70 ve üzeri puan alan kişiler kariyerlerine ’C sınıfı uzman’ ünvanıyla başlarlar. C sınıfı uzman olarak , 3 sene fiili çalışma sonrasında bakanlıkça yapılacak B sınıfı uzmanlık sınavından da 70 ve üzeri puan alındığı takdirde ‘B sınıfı uzman’ ünvanı; B sınıfı uzman olarak 4 sene fiili çalışma ve sonrasında yine bakanlıkça yapılacak olan A sınıfı uzman sınavından 70 ve üzeri puan alınması durumunda kişi ‘A sınıfı uzman’ ünvanına sahip olur.
İş sağlığı ve güvenliği alanında eğitimci olmak isteyen kişiler ise 5 yıl A sınıfı uzmanlık yaptıktan sonra eğitimci ünvanına sahip olabilirler.
İş güvenliği konusunda uzmanların yaptığı çalışmalar genel hatları ile acil eylem planları, risk analizleri, risk değerlendirme raporları, çalışan temsilcisi belirme, yangın, ilk yardım, hijyen ve arama kurtarma eğitimlerini alacak personel sayısını belirleme ve personele işbaşı eğitimlerinin verilmesi olarak özetlenebilir.
Tehlike sınıfına göre istihdam edilmesi gereken uzmanların belge sınıfı ise az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri için C sınıfı, tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri için B sınıfı ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için A sınıfı uzman olarak belirlenmiştir. Bu tehlike sınıfları için uzmanlar tarafından risk önleyici etmenler belirlenerek, tehlikenin ve dolayısı ile olası birçok kazanın engellenmesi amaçlanır.
Özellikle inşaat sektöründe iş güvenliği oldukça önemlidir ve tehlikelerin minimum seviyeye indirilmesi için kişisel koruyucu donanım olarak adlandırdığımız ekipmanların kullanılması hayati önem taşımaktadır.
Yazar: Yasemin Sahir
iş güvenliği iş sağlığı ve güvenliği iş sağlığı ve güvenliği uzmanlığı Türkiye'de iş güvenliği