Göz Lazer Tedavileri - Op. Dr. med. Akın AKYURT No Touch Laser
Gözdeki bir çok hastalık modern lazer yöntemleriyle tedavi edilebilmektedir. Göz lazer tedavileri çok çeşitlidir ve bir çok hastalığı kapsar. Bunlardan en sık görülenlerini burada derledim.
Excimer Laser, kırma kusurlarını (miyop, hipermetrop, astigmat) tedavi etmek için kullanılan lazer cihazının cinsidir. 1980’li yılların başından beri kullanılmaktadır. Excimer Laser kornea dokusunda traşlama yaparak korneaya yeni bir şekil verir.
Transprk, diğer adıyla no touch (temassız) lazer tedavisi göze dokunulmadan, gözün üzerine herhangi bir cihaz veya alet oturtulmadan, gözün ön yüzeyi herhangi bir kimyasal maddeyle (alkol gibi) eritilmeden, kazıma işlemi yapılmadan uygulanır. Hastanın işlem esnasında uzaktaki bir ışık kaynağına 30 saniye süreyle bakması yeterlidir. Bu yaklaşım tedavi sırasında gözlerine dokunulmasını istemeyen kişiler için ideal bir çözümdür.
Kasik lasik ve intralasik (femtosaniye ile i-lasik) lazer tedavi tekniklerinin tümünde gözdeki kornea dokusu özel bir bıçakla veya lazer ışığı ile kesilerek korneadan ince bir tabaka kaldırılır. İster mekanik bıçak sistemi kullanılsın (lasik), ister lazer ışığı (i-lasik / femtosaniye) sonuçta gözün kornea tabakası kesilir. Kornea kesildiğinde özellikle dik ve ince kornea yapısına sahip olan hastalarda yıllar içinde komplikasyonlar gelişebilir. Transprk temassız laser yönteminde bu risk yoktur, çünkü korneaya bıçakla veya lazerle kesi uygulanmaz. Kornea bütünlüğü tamamiyle korunur.
Kornea tabakasına kesi uygulanan ve kornea yüzeyinden zar kaldırılan diğer tüm tekniklerde az bir olasılıkla da olsa kaldırılan zarın kırışması, altında toz birikmesi ve iltihap oluşması gibi sorunlarla karşılaşılabilirken Transprk temassız lazer tekniğinde bu sorunlar da yoktur.
Kornea kesili tekniklerin tümünde kesi yapılabilmesi için gözün vakum aletiyle sabitlenmesi gerekir. Bu durum nadir de olsa retinada problem yaratabilir. Halbuki Transprk temassız lazer tekniğinde vakum yapan cihaza gerek olmadığından retinada lazerden dolayı yırtık veya delik gelişmez.
No Touch Laser uygulanan bir göze ameliyattan 1 hafta sonra mikroskopla bile bakılsa lazer yapıldığı anlaşılamaz, çünkü korneada kesi izi yoktur.
Katarakt gözün içindeki doğal merceğin (lens) şeffaflığını kaybetmesi durumudur. Şeffaf lensteki bulanıklık giderek görmenin azalması ile sonuçlanır. Gözlük numaralarında sık sık değişiklik oluyorsa, uzağı net yakını bulanık gören bir hastanın uzak görmesi bozulup yakın görmesi daha iyi hale geliyorsa, özellikle gece ışık yansımaları varsa katarakt varlığından şüphelenilmelidir.
Katarakt sadece cerrahi olarak tedavi edilebilir, ilaç tedavisi yoktur. Katarakt başladıktan sonra kullanılan gözlüklerden de tam verim alınamaz.
Bu yöntem de göz içerisindeki katarakt ultrasonik titreşimle çalışan bir iğne yardımıyla öğütülerek göz dışına çıkartılır. Bu ameliyata kısaca FAKO ameliyatı adı verilmektedir.
Kataraktın bugün için bilinen en modern ve en yerleşmiş operasyon tekniği halk arasında lazerle katarakt ameliyatı diye bilinen fakoemulsifikasyondur. Kısaca FAKO olarak adlandırılır. Bu ameliyat ultrasonik dalgalar oluşturan özel bir cihaz yardımı ile yapılmaktadır. Kataraktlı lens göz içine girilerek bu özel cihaz yardımıyla emilir. Çıkarılan lensin yerine, görme fonksiyonunu yerine getirecek kalıcı suni bir mercek (göz içi lensi) yerleştirilir. Göze hiç dikiş atılmadan operasyon tamamlanır. Yaklaşık 10 – 15 dakika süren operasyon sonrasında göz bir gece kapalı kalır, ertesi sabah gözden bandaj alınır ve güzel görme başlar.
Günümüzde katarakt operasyonları artık sadece gözden kataraktın alınmasıyla sınırlı değildir. Göz içine takılan özel mercekler sayesinde hastanın varsa miyopi, hipermetropi ve astiğmat gibi görme kusurları da giderilir. Bu nedenle göze uygun mercek seçimi son derece önemlidir. Hastalar multifokal akıllı göz içi lensleri sayesinde ameliyattan sonra hem uzağı hem de yakını gözlüksüz görebilmektedirler. Hangi göz içi merceğin göze uygun olduğu operasyon öncesinde ayrıntılı muayene sonucu anlaşılacaktır.
Göz içi kalıcı akıllı lens uygulaması
Yaklaşık 40 yaş civarında esneme özelliğini kaybeden kendi doğal göz içi lensimiz yenisi ile değiştirilebilir bir lenstir. Deforme olan doğal lensimizin yerine akıllı lens adı verilen yapay bir mercek konulur. Bu yeni lens artık hem uzağa, hem ara mesafeye hem de yakına fokus yapabilecek ve kişiye her mesafede net bir görüş kazandıracaktır. Akıllı lens takılan hastada göz numarası bir daha hiç ilerlemez ve bu gözde bir daha katarakt oluşamaz.
Kimlere akıllı lens takılabilir ?
1. 40 yaşını geçmiş uzakta veya yakında ya da her ikisinde görme sorunu yaşayan ve gözlüklerinden ömür boyu kurtulmak isteyen herkes doğal olarak adaydır. Akıllı lens takılan her göz kendi başına hem uzağı hem yakını görebilecektir. Numara artık ömüt boyu ilelemeyecektir ve gözde bir daha hiç katarakt gelişmeyecektir.
2. 35-40 yaşından daha genç olanlarda ise göz numarası eğer lazerle düzeltilemeyecek kadar çok yüksekse akıllı lense başvurulabilir.
3. Daha önce göz lazer operasyonu geçirmiş kişiler de, eğer göz içi lenslerindeki deformasyon nedeniyle görme azalması, uzağı veya yakını görememe sorunu yaşıyorlarsa akıllı lens ile düzeltilebilirler.
4. Eğer kişide katarakt varsa ve katarakt ameliyatından sonra hem uzağı hem de yakını gözlüksüz görmek istiyorsa yine akıllı lens ilk seçenektir.
Kimlere akıllı lens takılamaz ?
• Diyabet nedeniyle göz içinde kanama veya sarı noktada ödem varsa
• Sarı nokta hastalığı nedeniyle görme merkezinde ödem veya kanama oluşmuşsa
• Glokom nedeniyle ileri düzeyde optik sinir hasarı söz konusuysa
• Gözde tembellik varsa ve tembellik oranı % 50 nin üzerindeyse
Keratokonus ve Corneal Cross-Linking (CXL) tedavisi
Keratokonus korneanın ilerleyici incelmesidir. Yüksek miyop astigmat ile seyreden, görme keskinliğini azaltan bir hastalıktır. Nedeni bilinmemektedir.
Corneal Cross-Linking (CXL), keratokonus ve korneal ektazi tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. CXL tedavisinde amaç, hastalığın düzeltilmesi ve geriletilmesi değildir. CXL tedavisinde amaç, hastalığın durdurulması veya ilerleme hızının yavaşlatılmasıdır. CXL tedavisinde başarı oranı yüksektir (% 97). % 3 olguda ise yetersiz veya aşırı etkinlik gelişebilir. Yetersiz etkinlik, hastalığın durdurulamaması veya ilerleme hızının yavaşlatılamamasıdır. Korneanın sorunlu yapısı nedeniyle kontakt lens kullanamayan hastalara CXL tedavisi sonrası kontakt lens uygulaması mümkün hale gelebilir, böylece hastaların görme keskinlikleri artırılabilir.
Glokom ve SLT (selektif lazer trabekuloplasti) tedavisi
Glokom göz içi basıncının görme sinirini (optik sinir) tahrip etmesi sonucu görme siniri liflerinin zaman içinde hasar görmesiyle ortya çıkan hastalık durumudur. Görme siniri görüntüleri beyne taşıyan sinirdir. Bu sinirin liflerinde hasar meydana geldikçe görme alanında kör noktalar oluşur ve görme alanı gittikçe daralır. Optik sinirin tamamı hasar gördüğünde ise, körlük meydana gelir. Hastalığın başlangıç döneminde genelde hastanın şikayeti olmaz. Görme siniri uzun bir süre içinde hasar görür ve bu yıpranma, hasta durumunu fark ettiğinde onarılamaz düzeye gelmiş olabilir.
Göz tansiyonu ilaçları göz içinde salgılanan sıvının üretimini kısarak veya dışa akımını kolaylaştırarak etki yaparlar.Bu ilaçlar, her gün düzenli olarak alınan ve de hayat boyu kullanılan ilaçlardır. İlaç tedavisine rağmen göz tansiyonu düşmüyor ve görme alanı daralıyorsa veya hasta ilaç kullanmak istemiyorsa veya kullanamıyorsa lazer tedavisi gündeme gelir
Selektif Lazer Trabekuloplasti (SLT) de göz içinde yapılan sıvının dışa çıkışını kolaylaştırmak için dışa boşaltım kanallarına lazer uygulanır. Son derece basit ve risksiz bir işlemdir. 5 dakikadan fazla sürmez. Ameliyathanede değil hasta oturur vaziyetteyken muayene masası benzeri bir ünitede uygulanır. Bu işlemle dışa akım kanalları rahatlar ve göz ışı sıvısının buradan rahatça akmaya başlar.
Diyabetik Retinopati ve Argon Laser Tedavisi
Diyabetik retinopati göz arkasındaki retina damarlarının şekere bağlı tahribatı sonucu oluşur.
Diyabetik retinopati yetişkinlerde önemli bir körlük sebebidir. Erken teşhis edilmesi ve önleminin zamanında alınması çok önemlidir. Kılcal damarlarda gelişen tıkanıklıklar sonucu dokulara yeterli oksijen gitmez. Oksijensiz kalan retina dokusu yeni damarlar oluşturur ancak oluşan yeni damarlar retinanın kendi damarları kadar sağlam değildir ve kolay kanarlar. Gelişen göz içi kanamaları görme kaybına yol açar.
Bir kimse ne kadar uzun süredir diyabet hastası ise bu kişide diyabetik retinopati gelişme riski o kadar fazladır. Diyabet hastalarının yaklaşık yarısına yakın bir kısmında diyabetik retinopati görülmektedir.
Tedavide retinaya uygulanan lazerin (argon laser fotokoagulasyon) önemli bir yeri vardır. Haftada bir, toplam bir kaç seans olarak uygulanan bu lazerin amacı oksijenden yoksun retina alanlarının ileride görmeyi bozabilecek anormal yeni damarlar oluşturmasını engellemektir.