Omurga Romatizması « Sağlığım İçin Herşey
Anasayfa » Köşe Yazıları » Omurga Romatizması
Bu hastalığın bilinen tek nedeni genetik yatkınlıktır. Yani herhangi bir dış faktör başlatıcı ve kolaylaştırıcı rol oynamaz. Diğer omurga romatizmalarında ise kolaylaştırıcı ve yardımcı faktörler olabilir. “HLA B27” denilen genetik yapının varlığı bu hastalıklarla ilişkili olarak bulunmuştur. Dünya yüzeyindeki beyaz ırka sahip insanların %10’unda HLA B27 pozitiftir ama bu insanların da ancak yüzde 2’sinde AS gelişmektedir. Zencilerde bu genetik yapı daha az olduğu için zencilerde AS nadir görülür.
AS’nin en sık görülen yakınma alt bel ağrısıdır. Bu ağrı belin biraz daha aşağı tarafında hissedilir. Bazen kalçanın ortasına doğru yayılır. Bir gün sağ taraf, bir gün sol tarafta değişen ağrılar yapabilir. Hasta yürümekte zorlanır. Özellikle sabaha karşı ağrı ve tutukluk başlar, yatakta pozisyon değiştirirken zorlanmaya neden olur ve sabahları yataktan kalkarken zorlanma ve bazen yardımla yataktan kalkmayı gerektiren tutukluk olabilir.
Zamanla başlangıçta alt belde hissedilen bu ağrılar azalırken, omurganın daha üst seviyelerinde, sırtta ve boyunda ağrı ve tutukluklar artmaya başlar.
Topuklarda ayak tabanlarında ağrı, sabah üstüne basamama görülebilir. Ayak bileği ve diz eklemlerinde daha sık olmak üzere eklemde şişlik, ağrı ve hareket kısıtlılıkları görülmektedir. Ama bu şekildeki eklem yakınmaları her hastada görülmez, hastaların az bir kısmında çevresel eklem iltihabı gelişir.
AS’li hastalarda kas iskelet sistemi dışında da birtakım yakınmalar sıklıkla görülür. Bunlardan en sıklıkla rastlanan göz iltihabıdır. Gözde kızarıklık, ağrı ve bulanık görme yakınmaları aynı anda başlarsa üveit gelişmiş olabilir. Bu yakınmalar başlarsa hemen hekime başvurulmalıdır.
Aort kapak yetmezliği, kalpte ritm sorunları, kronik ishal ve kalın bağırsakta kolit beraberinde görülen sorunlardandır.
Göğüs kafesinin hareketlerinin azalması akciğer kapasitesinin sınırlanmasına ve solunum sıkıntısına yol açar.
Ankilozan spondilit tanısını koyabilmek aslında zor değildir. Tanı için en önemli basamak bu hastalıktan şüphelenmektir. Özellikle genç yaşta başlamış, sabahları yakınmaların daha şiddetli olduğu bel ağrısı olan kişilerin mutlaka bir romatoloji uzmanına başvurması gereklidir. Genellikle bu hastalar ortopedi ve fizik tedavi ve bazen de beyin cerrahisi bölümlerine başvurdukları için tanıda gecikmeler çok sıklıkla görülür. Tanı için omurga ve omurganın leğen kemiğiyle yaptığı eklemi içine alan bir direk röntgen filmi çekilmesi çoğunlukla yeterli olmaktadır.
Hastalığın henüz yeni başladığı durumlarda direk röntgenler yeterli bilgi vermeyebilir, bu durumda manyetik resonans (MR) veya bilgisayarlı tomografi (BT) çekmek ve kan tahlillerinde iltihap belirteçlerine ve genetik yatkınlık molekülü olan HLA B27’ye bakmak gerekebilir.
Erkeklerde daha sık görülen bu hastalık şiddet olarak da erkekleri daha fazla etkiler. Ağrının şiddeti, hareket kısıtlılığı daha belirgindir ve omurgadaki şekil bozukluğu daha erken yaşlarda gelişir.
Kadınlarda yakınmalar daha hafif olduğu için kadın hastalara tanı koymak daha zordur.
Çocukluk çağında ise omurga yakınmaları daha az görülürken, çevresel eklem şişlik ve ağrıları daha sık görülür. Yaş büyüdükçe bel ağrısı ve omurga tutuluşu görülmeye başlar.
Bu hastalık yaşam kalitesini bozar. Şiddetli ağrısı olan kişiler bazen kişisel ihtiyaçları için başkalarına ihtiyaç duyarlar, iş gücü kaybına neden olur. Omurgadaki şekil bozukluğu ve ağrı özellikle bedensel güç gerektiren işlerde çalışanlarda sorunlara neden olur ve erken emekli olmak zorunda kalabilirler. Örneğin, ileri derecede kısıtlılığı olan ve başını çeviremeyen bir taksi şoförü gibi.
Ek olarak şiddetli ağrı ve kısıtlılık depresyona yol açabilir.
Tedavinin en önemli kısmını ilaçlar oluşturur. En sıklıkla yangı baskılayıcı ağrı kesiciler, romatizma tedavisine özel ilaçlar ve son yıllarda kullanıma giren biyolojik ajanlar kullanılır. Son yıllarda ilaç sektöründeki gelişmelerle çok başarılı sonuçlar elde edilmektedir. Yeni geliştirilen ilaçlar hastalığı etkin bir şekilde kontrol altına almakta hatta bir miktar yapısal düzelme sağlayabilmektedir. Ancak bu ilaçların da konunun uzmanları tarafından kullanılması son derece önemlidir. Zaten Sağlık Bakanlığı bu tedavilerin kullanımına sınırlama getirmiş ve sadece romatologları yetkilendirmiştir.
Egzersiz de ilaçlar kadar önemlidir, omurganın elastikiyetini koruyabilmek için mutlaka şarttır. Bu hastalık omurgayı hareketsiz ve katı hale getirmeye çalışır, buna direnebilmek için omurgayı egzersizle çalıştırmak gerekir.
Hastalığın çok ilerlediği ve kalıcı hasar geliştiği durumlarda, iltihabın olmadığı dönemlerde rahatlatıcı olması açısından fizik tedavi, kaplıca ve ılıca tedavileri kullanılır. Kaplıca tedavisinin zamanını hekim belirlemelidir çünkü aktif iltihaplı dönemde uygun olmaz.
Öncelikle hastalığı ciddiye alması, doktor kontrollerine düzenli gitmesi, sürekli ve düzenli ilaç kullanması ve egzersiz yapması gerekir.
Bu hastalığa yakalanmayı engellemek gibi bir durum yoktur. Yaptığımız, yediğimiz hiçbir şey engelleyici veya tedavi edici değildir. Özel bir diet tedavisi yoktur.
(Anadolu Sağlık Merkezi Ataşehir Polikliniği İç Hastalıkları ve Romatoloji Uzmanı)
Ankilozan Spondilit Ankilozan Spondilit ve Kalıtım AS Dr. Selda öktem Gözde Kızarıklık Omurga Romatizması 2015-11-12
Etiketler:Ankilozan Spondilit Ankilozan Spondilit ve Kalıtım AS Dr. Selda öktem Gözde Kızarıklık Omurga Romatizması
Önceki: Kireçlenme Tedavisi
Sonraki: Kireçlenme (Osteoartrit)