Anasayfa/Gündem/Kendisine yasal danışman tayin edilmiş kişi memur olabilir mi?
Soru: Psikiyatri illetinden ötürü vasi atanması gerek görülmeyerek yasal danışman atanan kişi memur olarak atanabilir mı? Yasal danışman atanması memur olmaya mahzur olur mu?
Karşılık: Yasal danışmanlık müessesesi 4721 sayılı Türk Uygar Kanununda düzenlenmiştir. Yasal danışman atama salahiyeti vesayet makamı olan sulh hukuk duruşmasına ilişkin olup, kayyım atanmasına ait 4721 sayılı Kanunun 426, 427 ve 428. hususundaki kurallar yasal danışman atanmasında da muteberdir. Vesayet makamı duruma nazaran resen yahut ilgilinin isteği üzerine yasal danışman tayin edebilir. Vesayetin kaldırılmasına ait kararlar uygulanarak sulh hukuk duruşmasının gerekli görmesi durumunda yasal danışmanlık sona erdirilir.
Kanunun 429. hususunda, “Kısıtlanması için ehil sebep bulunmamakla birlikte korunması bakımından fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli görülen ergin bir kimseye aşağıdaki işlerde görüşü alınmak üzere bir yasal danışman atanır:
2. Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde gayrı bir tıpkı hak kurulması,
4. Olağan idare hadleri dışında kalan yapı işleri,
Birebir koşullar altında bir kimsenin malvarlığını yönetme salahiyeti, gelirlerinde dilediği üzere tasarruf hakkı saklı kalmak üzere kaldırılabilir.” kararı bölge almaktadır.
Yasal danışman atanmış bir kişinin, yukarıdaki süreçleri yapabilmesi için yasal danışmanın muvafakati kâfi olup, ayrıyeten duruşmadan müsaade alınmasına gerek yoktur. Yasal danışmanın onayı olmaksızın bu işlerin yaparsa kişi taahhüt altına girmemektedir.
Kendisine yasal danışman atanan kişinin fiil ehliyeti kısmen sonlandırılmıştır. Bu sebeple kişi sonlu ehliyetli sayılmaktadır. Hudutlu ehliyet durumunda kural olarak kişi ehliyetli sayılmakta, kanunda sayılan süreçler bakımından ise ehliyetsiz sayılmaktadır. Ayrıyeten yasal danışman atanan kişinin ergin olması zaruridir.
Kendisine yasal danışman atanan kişi, şahsa sıkı sıkıya bağlı hakları kullanırken yasal danışmanın görüşünü almak zorunda olmayıp uygar hakları kullanma salahiyetine sahiptir. Vesayetten farklı olarak vesayet makamının murakabesine tabi olmayıp, yalnızca kanunda sayılan süreçleri gerçekleştirirken yasal danışman ile birlikte hareket etmek zorundadır. Türk Uygar Kanununa nazaran vesayeti gerektiren hallerin bulunması halinde insana yasal danışman değil vasi atanmaktadır. Vesayeti gerektiren haller Kanunun 405 ila 408. hususlarında sayılmış olup bunlar;
– Akıl marazı ve akıl marazı ve akıl zayıflığı,
– Savurganlık, alkol ve uyuşturucu husus bağımlılığı, makûs yaşama biçimi, istenilmeyen idare,
– Yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik yahut ağır hastalık sebebiyle işlerini gerektiği üzere yönetemediğini ispat eden ergin bir kişinin kendi isteği halidir.
Türk Uygar Kanununda nokta alan yasal danışmanlık müessesesini bu formda açıkladıktan sonra sorunun yanıtına geçebiliriz. Devlet Memurları Kanununun 48. hususunda memur olabilmek için gerekli kurallar sayılmıştır. Bu koşullar Türk vatandaşı olma, yaş koşulu, tahsil kaidesi, kamu haklarından mahrum bulunmamak, mahkumiyete ait koşulları taşımak, askerlikle ilgisi bulunmamak, hizmetini devamlı yapmasına mani olabilecek akıl illeti bulunmamaktır. Akıl marazı olmaması koşulu engelli kontenjanları dahilinde yapılacak atamalarda aranmamaktadır.
Soruda bahsi geçen psikiyatrik rahatsızlık memuriyet hizmetini devamlı olarak yapmasına mani oluşturabilecek nitelikteyse ilgili ama engelli statüsünde memur olabilecektir.
Öteki taraftan, Danıştay 5. Dairesi vesayet altındaki kişinin memur olup olamayacağına ait hususlara da bölge verdiği 15.1.1991 tarihli ve E.1988/2652, K.1991/25 sayılı Kararında, hükümlü olması sebebiyle vesayet altında bulunan kişinin mahkumiyet mühletince uygar hakları kullanma bakımından hudutlu ehliyetsiz durumda bulunduğunu, bu durumdaki bir kişinin kamu gücü ve salahiyeti kullanmak suretiyle mekanına getirilen memurluk hizmetini mucibince yürütemeyeceğine hükmetmiştir.
Metnimizin başlangıç kısmında yasal danışman tayin edilmiş kişinin uygar hakları kullanma ehliyetine sahip olduğunu, vesayetten farklı olarak vesayet makamının teftişine tabi olmadığını, yalnızca Kanunda sayılan süreçleri gerçekleştirirken yasal danışmanının onayını alması gerektiğini belirtmiştik. Yasal danışman tayin edilmiş kişi vesayet altındaki kimseye nazaran çok daha hür durumda olduğundan Danıştayın vesayete ait yukarıda nokta verdiğimiz kararındaki hüküm kanaatimizce yasal danışmana teşmil edilmemelidir.
Sonuç olarak yasal danışman atanmış kişinin psikiyatrik rahatsızlığı vazifenin devamlı yapılmasına beis oluşturmayacak seviyede ise öbür koşulları da taşıması halinde memuriyete atanabileceğini, aksi durumda rahatsızlık sebebiyle yüzde 40 ve daha yukarı, vadeli yahut daima engellilik raporuna sahip olması halinde 657 sayılı Kanunun 53. unsuru kapsamında engelli kontenjanları dahilinde memur olarak atanabileceğini değerlendirmekteyiz.
Ehliyet Engel Hak memur Vesayet
HES kodu tasarrufa açıldı! Seyahat için gerekli olan kod nasıl alınır?
Mazda'nın birinci külliyen elektrikli modeli üretime girdi
Muhit ve Şehircilik Bakanlığı Sözleşmeli Bilişim Çalışanı Alacak
Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Arş. Ens. Muvakkat Personel Alım İlanı
Edirne Belediyesi Eski Hükümlü Emekçi Alım İlanı
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tedrisat Üyesi Alım İlanı