Macaristan Ekonomisi ve Dış Ticareti, 23.3.2018
2004 yılında AB’ye tam üye olan Macaristan, geçtiğimiz dönemde yabancı yatırımcıların ilgi odağı olmuş, doğrudan sermaye yatırımları ve likidite girişleri ile bölge ülkelerine göre daha hızlı bir ekonomik başarı yakalamıştır.
Ancak, kısa sürede sağlanan hızlı gelişmeye karşılık, ülkedeki yapısal sorunlar devam etmekte olup, AB üyeliği bir anlamda yapısal sorunların çözümü için “sihirli değnek” olmamıştır. Diğer bir deyişle, serbest piyasa ekonomisi ve demokrasiye geçilmesi bağlamında ilerleme sağlanmış olsa da, sürecin henüz tamamlanmadığı görülmektedir. Bu bağlamda özellikle, eğitim, sağlık, ulaşım, belediye hizmetleri gibi alanlara önemli miktarda devlet kaynağının aktarılması ve özellikle, bu kaynakların etkinlikten uzak kullanımı,ekonomi üzerinde önemli yük oluşturmuştur.
Bunun sonucunda ortaya çıkan yüksek bütçe açıkları nedeniyle, ekonomi yavaşlamış, büyüme hızı azalmış ve ekonomik göstergeler giderek olumsuz bir seyir izlemeye başlamıştır.Ekonomideki yavaşlama eğiliminin,Macar Hükümeti tarafından bütçe açığının azaltılmasına yönelik olarak alınan ekonomik önlemlerin yanı sıra, fiyatlar ve ücretler arasında iç talebin azalmasına yol açan etkileşimden kaynaklanmış olabileceği değerlendirilmektedir.
Macar ekonomisi, 2007 yılının ardından 2008 yılını da kırılgan bir yapıda geçirmekte iken, 2008 yılının Eylülayında baş gösteren küresel ekonomik krizin etkilerine maruz kalmıştır. Öyle ki, Macaristan sözkonusu küresel ekonomik krizden en fazla etkilenen Avrupa ülkesi olmuştur. Krizin etkileri ile tek başına mücadele edemeyeceğine inanan hükümet, 29 Ekim 2008 tarihinde IMF ile birstand-by anlaşması imzalamak durumunda kalmıştır. Sonuç olarak Macar Hükümeti 2008 yılının son aylarında IMF’den 12,5, AB’den 6,5 ve Dünya Bankasından 1 milyar Avro olmak üzere, toplam 20 milyar Avro tutarında kredi sağlanmıştır.
2010 yılının Nisan ayındaki genel seçimler sonucunda siyasi iktidar Sosyalistler’den, Viktor Orban liderliğindeki merkez sağ FİDESZ Partisi’ne geçmiştir. Parlamento’da üçte ikilik çoğunluğu ele geçiren yeni hükümet önceleri IMF ile yeni anlaşmalar yapmayı reddetmiş, ancak gittikçe artan dış borçlar ve ekonomik istikrarsızlık sonucunda AB/IMF’den kredi talebinde bulunmak zorunda kalmıştır. Bununla birlikte, 2012 yılının başında yürürlüğe giren yeni Anayasa ve buna bağlı olarak çıkartılan yeni yasaların bir bölümü Avrupa kuruluşları ve uluslararası finans kurumları tarafından eleştiriye tabi tutulmakta, bunlar AB değerlerlerine uygun olarak değiştirilmediği takdirde kredi müzakerelerinin başlamasının mümkün olamayacağı ifade edilmektedir.
Ülkede son yıllarda uygulanan mali programlar sayesinde, finansal sürdürülebilirlik ile ekonomik istikrarın temini yönünde önemli gelişmeler kaydetmiştir. Bu kapsamda, bir taraftan, kamu harcamaları azaltılarak şeffaf bir hale getirilirken bir taraftan da finansal sektörde, bankacılık faaliyetleri takibe alınmış ve piyasaları güçlendirmeye yönelik bankacılık düzenlemelerinin çerçevesi oluşturulmuştur.
Macar ekonomisinde 2013 yılında yeniden canlanma sağlanmış ve büyüme % 1,5 civarında olmuştur. 2014 yılında Macar ekonomisi % 3,7 oranında büyümüştür. 2006 yılından beri gerçekleşen en hızlı yıllık büyümedir. 2015 yılında 2,9, 2016 yılında 2,5, 2017 yılında ise 2,7 oranında bir büyüme kaydedilmiştir.
AB üyesi olduktan sonra başta Almanya, Hollanda, Avusturya olmak üzere yabancı yatırımcıların Macaristan’a ilgisi artmıştır. Yapılan yoğun özelleştirmelerle birlikte Doğrudan Yabancı Sermaye (DYS) stoğu, 2016 yılında yaklaşık 75,5 milyar avro olmuştur.
Öte yandan, Serbest piyasa ekonomisine geçişle birlikte uygulanan liberal politikalar, ülkenin dış ticaretinin gelişmesinde etkili olmuş, 2012 yılında 73,297 milyar avro olan ithalatı, 2017 yılında 92,5 milyar avro olmuş, 2012 yılında 79,9 milyar avro olan ihracat ise 2017 yılında 100 milyar avro yu aşarak 100,5 milyar avro ya ulaşmıştır. Dolayısıyla Macaristan dış ticareti yıllardır ticaret fazlası vermektedir.
Macaristan’ın ithalatında%21’lik payla Almanya’nın ilk sırayı aldığı, bunu Çin ve Polonya’nın takip ettiği ve Türkiye’ninise %1,3payla 19. sırada yer aldığı görülmektedir.
Macaristan ihracatında da Avrupa’ya bağımlı bir ülke durumundadır. Macaristan’ın ihracatında %27’lik pay ile Almanya ilk sıradadır, bunu Romanya ve İtalya takip etmektedir. %1,8 ile Türkiye’ye İhracatı ise 15 . sırada yer almaktdır.