Olay Çevresinde Oluşan Edebi Metinler - Online Sınav
2020 TYT AYT Edebiyat Notları
Olay Çevresinde Oluşan Edebi Metinler Konu Anlatımı: Anlatmaya Bağlı Edebi Metinler, Göstermeye Bağlı Edebi Metinler Nelerdir? 1. Anlatmaya Bağlı Edebi Metinler a. Hikaye: T ürk edebiyatındaki ilk hikaye örnekleri Tanzimat Döneminde verilir. Emin Nihat'ın "Müsameretname" si, Ahmet Mithat Efendi'nin "Letaif-i Riva
Olay Çevresinde Oluşan Edebi Metinler Konu Anlatımı: Anlatmaya Bağlı Edebi Metinler, Göstermeye Bağlı Edebi Metinler Nelerdir?
a. Hikaye: T ürk edebiyatındaki ilk hikaye örnekleri Tanzimat Döneminde verilir. Emin Nihat'ın "Müsameretname" si, Ahmet Mithat Efendi'nin "Letaif-i Rivayat''ı, Samipaşazade Sezai'nin "Küçük Şeyler"i hikaye türünde verilen ilk eserlerdendir. Edebiyatımıza Tanzimat'la giren hikayenin Batı tekniğine uygun, başarılı örnekleri Servet-i Fünün Döneminde verilir. Başta Halit Ziya Uşaklıgil ve Mehmet Rauf olmak üzere Hüseyin Cahit Yalçın, Ahmet Hikmet Müftüoğlu gibi isimler bu dönemin estetik anlayışına uygun hikayeler kaleme alır.
Servet-i Fünün Döneminde daha çok, Maupassant tarzı (olay öyküsü) hikayeler yazılır. Eserlerde klasik olay örgüsü kullanılır. Bu hikayelerde aşk, ölüm, intihar, hayal kırıklığı, kıskançlık, kötümserlik, yalnızlık, ihanet, hayal-gerçek çatışmasından kaynaklanan ümitsizlik gibi konular ele alınır.
Bu dönemde Halit Ziya'nın "Hikaye" adlı çalışması, Türk edebiyatında hem öykünün hem de romanın kuramı üzerine hazırlanmış en derli toplu çalışmadır. Yazar, bu eserinde o güne kadar edebiyatımızda hiç görülmemiş bir dikkatle hem öykünün hem romanın temel kurallarını ortaya koymaya çalışmıştır. Servet-i Fünün hikayelerinde genellikle modern ve Batılı bir hayat tarzı sunulur. Mekan çoğunlukla İstanbul ve İzmir gibi kentlerdir. Bu bakımdan dil de kentli karakterlidir. Ayrıca kapalı mekan hikayeleri olduğu için hikayelerde daha çok, betimleme ve psikolojik çözümlemelere girişilmiştir. Kimi kahramanlar birbirine çok benzer.
b. Roman: Tanzimat Döneminde hemen bütün türlerde örnek vererek kendisini kabul ettiren Türk romanı, Servet-i FünOn Döneminde, Namık Kemal'in açtığı "sanatkarane üslup" ile yeni bir kimlik ve birikimle gelişmeye devam eder. Servet-i Fünün romancıları, yaşadıkları devrin baskı ve yönetiminden dolayı romanlarında neredeyse hiçbir sosyal veya siyasal konuya değinmez. Üstelik romanlarında ağır ve süslü bir dil kullanırlar. Bu bakımdan Servet-i Fünün romanı, hem içerik hem de dil yönünden Tanzimat romanından ayrılır. Edebiyatımızdaki realizme yönelim devam eder. Halit Ziya'nın romanlarında realizmin egemen olduğu görülür. Mehmet Rauf'un romanlarında realizmin etkileri vardır. Bunun yanında yazarlar, natüralizmden de etkilenmiştir. Roman ve hikaye, Servet-i Fünün yazarlarının en çok kullandıkları yazın türleridir. Zaten Servet-i Fünün dergisinde çıkan yazıların çoğu ya roman ya da hikayedir. Tanzimat'tan sonra edebiyatımıza giren Batı anlayışında hikaye ve roman, Servet-i Fünün'la gelişir.
Servet-i Fünün romanı toplumun değil, belli bir zümrenin ve sosyal sınıfın yaşamının anlatıldığı dönem romanı özelliğini gösterir. Servet-i Fünün Döneminde romandaki asıl kazanç, üslupta görülür. Tanzimat Döneminde görülen kurgu hataları, üslup eksiklikleri, acemilikler, akışı kesip bilgi vermeler Servet-i Fünü romanında görülmez .
Servet-i Fünün Döneminde roman ve hikayenin genel özellikleri:
=> Hikaye ve roman, teknik yönünden geliştirilerek edebi bir çizgiye ulaştırılmıştır. Batılı anlamda ilk roman örnekleri bu dönemde ortaya konmuştur.
=> Servet-i Fünün Edebiyatında şiirde olduğu gibi romanda da, devrin siyasal baskıları nedeniyle sosyal konulardan uzak durulmuştur. Yazarlar, konularını genellikle İstanbul'da geçen olaylardan, kahramanlarını ise aydınların arasından seçmişlerdir. Romanda daha çok, hayali ve yapmacık konular ele alınmıştır. Hikayede ise yer yer halkın sorunlarına yer verildiği görülür.
=> Hikaye ve romanda "hayal kırıklığı, üzüntü, marazi duygulanmalar, başarısız aşklar" en çok işlenen konular arasındadır.
=> Servet-i Fününcuların romanlarıyla hikayeleri genellikle realist ve natüralist bir özellik taşır. İlk başlarda romantizmin etkisi görülse de romantizm, yerini zamanla realizm ve natüralizme bırakır. Realizme geçişle birlikte hayalin yerini gözlemler alır. Betimlemeler, genellikle gözleme dayalıdır ve nesneldir.
=> Romanlarda kadın kahramanlar, erkek kahramanlar kadar önem kazanmıştır. Yazarlar, kahraman olarak seçtikleri kadın tiplerini ayrıntılı olarak tasvir ve tahlil etmişlerdir. Tanzimat romancılığında cariye, halayık vb. tiplerle karşımıza çıkan kadın, Edebiyat- ı Cedide romanında gerçeğe daha yakındır. Bu dönem romanlarında düşünen, varlığını kişiliğiyle duyuran güçlü kadın tipleriyle karşılaşırız.
=> Servet-i Fünün hikayelerindeki halka yaklaşan doğal dil, romanlarda ağırlaşır ve halktan uzaklaşır. Mutlu bir azınlık dili olur. Romanlarda söz sanatlarıyla yüklü, ağır bir dil kullanılır. Cümleler, Fransızca cümle yapısına uygundur. Özellikle "ve" bağlacından yararlanılarak cümleler iyice uzatılır. Bu da anlaşılmayı zorlaştırır.
=> Roman tekniği sağlamdır. Romancı, eserinde kişiliğini gizler. Konu dışı bilgilere yer verilmemiş, gereksiz betimlemelere başvurulmamıştır.
Tiyatro: Servet-i Fünün edebiyatının edebi türler içinde en zayıf halkası tiyatrodur. Bir yandan Tanzimat tiyatrosunun adaptasyon ve telife dayanan güçlü geleneği, bir yandan orta oyununun güçlü sanatçılarının çabaları, bir başka taraftan dönemin siyasal baskıları ve sansür yüzünden dönemin sanatçıları tiyatrodan uzak durmuştur. Bu yüzden Servet-i Fünün Döneminde tiyatro edebiyatı sönük kalmıştır. Servet-i Fünün yazarları, Meşrutiyet'in ilanı olan 1908'den sonra tiyatroyla ilgilenmişlerdir. O zaman da Servet-i Fünün Dönemi çoktan kapanmıştır. Hüseyin Suat Yalçın, Halit Ziya Uşaklıgil, Mehmet Rauf, Cenap Şehabettin, Faik Ali Ozansoy ve Alik Ekrem Bolayır çeşitli tiyatro eserleri vermiştir.
Olay Çevresinde Oluşan Edebi Metinler Online Test
olay çevresinde oluşan edebi metinler test, olay çevresinde oluşan edebi metinler
Divan Edebiyatı Şairleri ve Eserleri Konu Anlatımı
AYT Edebiyat Yazar Eser Eşleştirmeleri
Türk Edebiyatında İlkler(LYS Konu Anlatımı PDF)
Milli Edebiyat Yazarları ve Eserleri Hakkında Bilgiler
YKS Edebiyat Yazar ve Eserleri