Norm Teknik’ten CO2 Gazlı Yangın Söndürme Sistemleri – BEST Online Dergi
Ersin SAYIN, Norm Teknik Mühendislik Ve Satış Departmanı Ekip Lideri
CO2 gazlı yangın söndürme sistemleri insanların bulunmadığı, sızdırmazlığı sağlanmış veya açıklık hesabı yapılması kaydı ile açıklık bulunan mahallerde uygulanıyor.
CO2 gazlı yangın söndürme sistemleri insanların bulunmadığı, sızdırmazlığı sağlanmış veya açıklık hesabı yapılması kaydı ile açıklık bulunan mahallerde uygulanıyor. Temiz gazların aksine CO2 gazlı söndürme sistemi lokal uygulamalarda kullanılabiliyor.
CO2 gazlı yangın söndürme sistemlerinin kullanım alanları genel olarak; jeneratör odaları, trafo odaları, kablo galerileri, egzoz kanalları, türbin motor test odaları, içten yanmalı motor test odaları ve elektrik motorları test odaları ile yağ ve yakıt kazanlarıdır. Ekonomik olması, mahalin sızdırmazlık gerekliliğinin olmaması ve lokal olarak uygulanabilmesi CO2 gazlı yangın söndürme sisteminin avantajları olarak sıralanabilir. Avantajlarının yanında, CO2 gazlı yangın söndürme sistemlerinin, insan bulunma ihtimali olan mahallerde kullanılmaması, çok yüksek miktarda ısı soğurduğundan dolayı, elektronik devrelerde su kristalleri oluşturabilmesi gibi dezavantajları da bulunuyor.
CO2 gazlı yangın söndürme sistemleri, silindir, boşaltım vanası, tetikleme elemanları, kontrol elemanları, kollektör, boşaltım hortumu, çek valf, nozul, restriktör ve gerekli durumlarda seçici vana ekipmanlarından oluşuyor. Kullanılacak olan silindirlerin PED (Basınçlı Ekipmanlar Direktifi) ve TPED (Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Direktifi) direktiflerine uygunluğu zorunludur. Kazınmış Π işareti, ilgili silindirin PED ve TPED uygunluğunu belirler. Silindir test başınçları 250 bar olmalıdır. Sistem, çapraz zon prensibine göre çalışan dedektörler vasıtasıyla yangının algılanması ve silindirlerin, solenoidler vasıtasıyla aktif hale getirilerek, tüm gazın aynı anda mahale boşalmasıyla çalışıyor.
CO2 söndürme sistemlerinin dizayn ve hesaplama kraterlerini belirlemek için Türkiye’de genel olarak ilgili EN Standardı, NFP12 (2015) standardı kullanılıyor. Sistemi tasarlarken, doğru riskin belirlenmesi gerekir. CO2 sistemlerinde risk yüzey yangını ve derin yangın olarak ikiye ayrılır. Derin yangın, kablo, elektrik, mobilya ve kağıt gibi kor ile yanan malzeme yangınlarıdır. Yüzey yangını ise; benzin, alkol ve benzeri gibi tutuşabilir akışkanlar yangınlarıdır. Risk sınıfının belirlenmesinden sonra, ilgili standartlarda yer alan dizayn değerlerine göre gerekli gaz hesaplamaları yapılabilir.
CO2 gazlı yangın söndürme sistemleri, tartılı ve tartısız sistemler olarak iki ayrı şekilde dizayn edilebilir. Teknik olarak CO2 silindirlerine manometre takılmıyor. Bu nedenle silindirlerin dolu veya boş olduklarını takip etmek için ya ağırlık ölçüm metodu ya da ultrasonik seviye tespit metodu kullanılıyor. Ancak bu şartlar altında sistemin yıllar içerisinde sağlıklı olduğu tespit edebilir. Tartısız sistemler, tartılı sistemlere göre daha ekonomik sistemlerdir. Tartılı sistemler, mekanik, elektronik ve fotoelektrik tartılı olarak kullanılabilir.
CO2 sistemlerinin yangın riski taşıyan hacime total ya da lokal olarak uygulanabiliyor. Lokal sistemlerin diğer gazlar gibi sızdırmaz mahallerde kullanılma zorunluluğu yoktur. Bir makinenin taşıdığı riske veya yağ havuzu gibi yangın riskinin tanımlandığı alanlarda kullanılabilir. Total flooding, yangın riskinin bölgesel olarak tespit edilemediği ve tüm mahalin korunması gerektiği risklerde kullanılıyor. Açıklığın olma durumu ve olmama durumu olarak iki aşamada incelenmesi öneriliyor.
CO2 söndürme sistemlerinin dizayn ve hesaplama kraterlerini belirlemek için Türkiye’de genel olarak ilgili EN Standardı, NFP12 (2015) standardı kullanılıyor.