Devrimler yalnız bireysel olur ama bazen toplumsal dönüşümleri tetikleyebilecek kadar kitleselleşebilirler de. Bunun için öncelikle canlı canlı heterotopikleşen ender zaman – mekânlarda kendi halindeki bireysel devrimlerin senkronize hale ge(tiri)lmesi gerekir. Fakat heterotopyanın doğası gereği bu senkronizasyon çok uzun sür(e)mez: yan yana ge(tiri)len bireysel devrimler hızla canlılıklarını yitirirler. Aynı Gezi Parkı ya da Boğaziçi/Şehitler Köprüsü'nde olduğu gibi… Endişeli laiklerin ve cumhuriyetçi muhafazakârların medya ve devlet tabusu, ilk olarak Gezi Direnişi boyunca sarsılmıştı. Televizyon kanallarının oldukça önemli gelişmeler karşısında "3 maymun - 1 penguen"i oynayabileceğini, polislerin suçsuz bir çocuğu öldürebileceğini ve devlet tedhişini meşrulaştırmak için (türbanlı bacımıza saldırılması ve camide içki içilmesi gibi) sahte kurgularla zihinlerin doldurulabileceğini an'la(t)maya başlamışlardı. Muhafazakâr demokratların ve milliyetçi muhafazakârların cemaat ve askeri darbe tabusu da ilk defa Köprü Direnişi sırasında benzer bir şiddetle sarsıldı: koca hoca efendilerin birer "terörist başı" kadar tehlikeli olabileceğini, darbecilerin masum insanları öldürebileceğini ve asker tedhişini meşrulaştırmak için (askerlerin başının kesilmesi gibi) sahte kurgularla zihinlerin doldurulabileceğini an'la(t)maya başladılar. Sözün özü, muhafazakârlarlık şemsiyesi altında toplayabileceğimiz iki büyük topluluk da, kendi kimliksel tabularını kendilerince aşmaya kalktı ard arda Gezi Dayanışması ve Demokrasi Nöbetleri bağlamında. Maalesef bu direnişlerin arka planında bulunan bireysel devrimler, yurdum muhafazakârlığını dönüştürebilecek kadar uzun süre canlı kal(dırıl)madı ama. Öncelikle, kim toplumun hangi kesimini iyi tanıyorsa diğer kesimini homojen varsaymayı tercih etti: AKPcilerin gözünde Erdoğan karşıtlığı Gezi Direnişi'nde tek birleştirici unsur iken, anti-AKPcilerin gözünde Erdoğan taraftarlığı darbeye direnişin tek birleştirici unsuru oldu. Devletin tüm ideolojik aygıtları da bu yanılgıları pekiştirdi. Oysa iki durum da sosyolojik olarak oldukça karmaşıktı. Geziciler toplumun bir kesimi için ne kadar heterojen ise, aslında Nöbetçiler de toplumun geri kalanı için o kadar heterojendi. Devrimleri iz'leyenlerin yanılgıları pek bir dirençle karşılaşmadan devrimi bizzat yapanlara da bulaştı. Geziciler kişiliklerle, Nöbetçiler kimliklerle kahramanlık tasladı. Bu tektipleşme eğilimleri yüzünden devrile devrile evrilen "kendilik"lerde kahramanlık destanları yarım kaldı. Bileşenleri kendilerini yıkmaya kalkınca heterotopyalar bileşenlerinin canına kıydı, bireysel karşı-devrimler başladı. Mazlumlar yine ayrıldı, zulümler yine sınıflandırıldı. Öl(dür(t))enin kimliği yüzünden kimileri lanetle(ye)medi kimi cinayetleri her zamanki gibi. Üstelik bu sefer eskisinden daha büyük bir ikiyüzlülükle. * * * İnsan hep aynı insan güzel yurdumda. Düşündüğü, inandığı farklı olsa da. Zira dini görüş "kendinden muhafazakârlık", siyasi duruş ise "kendine Müslümanlık" çoğunlukla. Devlet de hep aynı devlet mi acaba tüm (!) zaman – mekânlarda? Yoksa ben mi yanılıyorum yine, sadece İstanbul'da mı masum olur öl(dürül)en çocuklar? Polis bir tek Gezi Parkı'nda ya da asker yalnız Boğaziçi/Şehitler Köprüsü'nde mi dehşet saçabilir ortalığa? Kalın sağlıcakla. Ben unutulurum, sorum kalır; dostlar beni hatırlasın.
El-Kaide'nin Charlie Hebdo saldırısının ardından, (kutsala saygısızlık dâhil her ne sebeple olursa olsun) tek bir insanın bile öldürülmesine karşı durmaktan vazgeçmeyerek, ifade özgürlüğü ve nefret suçu arasındaki o ince çizgiyi vurgulamayı denemiştim (bkz: Paris’ten Sivas’a: Kutsala saygı, İfade Özgürlüğü ve Nefret Suçu). Kobani doğumlu 3 yaşındaki Aylan Kurdi’nin memleketi savaş meydanıyken Bordum’dan Yunanistan’a çaresizce kaçmaya çalışması ve boğularak öl(dürül)mesinden üç-dört ay sonra.. (IŞ)İD’in üstlendiği ve yüzün üzerinde insanın öldü(rüldü)ğü namert Paris Katliamı’ndan bir-iki ay sonra..
Almanya'da yılbaşı kutlayan onlarca kadının göçmenlerden oluşan gruplar tarafından tacize uğramasından iki-üç hafta sonra.. Yani bugün, Charlie Hebdo'nun Fransa'daki genel düşünceleri eleştirmek için de kullandığı "La France, c'est pas ce que L'on dit", (Fransa, bize söyledikleri gibi değil) başlıklı bölümde yayınladığı aşağıdaki karikatür yüzünden aynı konuya tekrar geri dönüyorum: Fakat çizerin kendi görüşlerini resmettiğini değil de, toplum eleştirisi yaptığını varsayarak devam ediyorum. Bodrum'dan Paris'e halklar arasında gezinerek... Zira nefret suçunu sadece sanatçılar ve siyasetçiler gibi toplumu yönlendiren insanlar işlemez. Sıradan bir birey de çok kolay ortak olabilir bu suça.
Uzun uzadıya yazacak çok şey yok aslında. Bir çocuğun öl(dürül)mesini meşrulaştıran herhangi bir ifade, nefret suçundan başka bir şey değildir. İsterseniz ülkesinde kalıp, canı pahasına vatanını korumadığı için onu ve ailesini suçlamayı deneyin.. İsterseniz Kobani’li bir Kürt olduğu için onun yaşamının devletinizin bölünmezliğine tehdit oluşturduğuna kendinizi inandırmaya çalışın.. İsterseniz de yaşasaydı ve ülkelerinize sığınsaydı, sizin yaşam alanlarınıza nasıl müdahil olacağını kurgulamaya kalkın! İster Bodrum'da olun, ister Paris'te. Bir insanın, hele de masum bir çocuğun öl(dürül)mesini meşrulaştıran herhangi bir ifade, sadece kendi kendinize söyleseniz bile, nefret suçundan başka bir şey değildir!!
Tepkiler: 27 Eylül 2015 Pazar
Tepkiler: 8 Eylül 2015 Salı
Benim babam öldü. O sabah mutlu uyandım diye mutluluğa küstüm ben. Hala daha mutluluk hızla suçluluğa bozunur bende. Mutlulukla beraber bir de futbola küstüm. O güne kadar kaybedilen maçların ardından için için ağlardım çaresizce. Ve o gün babam ölmüştü ama.. ..ağlamaktan fazlası gelmiyordu elimden işte yine. Ne her şeyi bırakıp, kaçabiliyordum; ne de her şeye rağmen dimdik ayakta durabiliyordum. Başım öne eğik, sessizce yaşlar dökülüyordu yüzümden yere. Hangi maçı kaybetmek eş olabilirdi ki babamı kaybetmekle? Bir daha hiç üzülmedim tuttuğum takım yenildiğinde. Bir de, bir de televizyona küstüm. Cenaze evinde televizyon izlenmez deyip, televizyonu kapattıklarında bir daha tekrar hiç açmayacaklar sanmıştım. Ne yalan söyleyeyim, bu biraz yüreğimi büyütmüş, acımı seyreltmiş, hüzne çevirmişti. Madem babam yoktu artık hayatımızda, televizyon da olmayacaktı. Öyle olmadı ama. Sayılı yas günleri bitti ve televizyon salonumuza geri geldi. Babam geri gelmediği halde hem de. Sizin hiç babanız öldü mü? 3 yaşındaki Cevdet’in babası öldü. Ve babasını şehit ilan eden Devlet, Cevdet’i tüm ülkenin televizyondan canlı canlı izlediği bir futbol maçına götürdü. Galibiyet sevinciyle coşan mutlu tribünde küçük bir kara delik gibi fotoğraflara geçti Cevdet’in öksüz yüzü. Bense başka nedenlerle defalarca küsmüş olduğum Devlet’e, bu sefer de (benimkisi dâhil) tüm ölü babalar için küstüm. Aynı anda onlarca başka çocuğun suskun bir pusuda babasız kaldığından habersizce.. En yakın(ın)dan ölümün soğuğunu tanıdığı, doğumun sıcağını kokladığı halde, çocukları öldür(t)menin ya da babasız yaşatmanın ne demek olduğunu anlamayanlar var ya.. ..onlara Allah elinde ayetleriyle peygamber bile gönderse kalpleri yumuşamaz, vicdanları aydınlanmaz gibi geliyor bana artık. Gözlerindeki perdeyi yırtacak bir fotoğraf, kulaklarındaki mührü kıracak bir feryat olsaydı keşke. Fakat padişah fermanlarından, paşa kanunlarından ya da eşkıya çağrılarından başka bir şeyi önemsemiyorlar maalesef. Padişahlar, paşalar ve eşkıyalar içinse – çocuk(lu) olsun, olmasın fark etmez - insan gerektiği zaman arttırılabilir ya da azaltılabilir olan nüfusun en küçük parçası sadece! Doğusundan batısına bu topraklarda devlet terörünü her görmek istemediğinde yüzünü Filistin'deki devlet terörüne çeviren Sünni Türkiye Müslümanlığı.. Gezi'de iktidarın bekası uğruna polisin masum çocukları öldürebileceğini, medyanınsa bunun üzerini örtüp şehir efsaneleri üretebileceğini bir kez gördüğü halde şimdi Güneydoğu’da yine gözleri görmez, kulakları duymaz, akılları yatmaz olan Ulusalcı Türkiye Liberalliği.. Ve Ak Saray'a karşı yaptığı “seni başkan yaptırmayacağız” türündeki cesur çıkışın bir benzerini Kandil Dağı'na karşı da yap(a)mayan, polise/askere karşı halkın önünde kendini siper ettiği gibi gerilla karşısında polisin/askerin önünde siper ol(a)mayan, Barışsever Kürt Siyaseti.. Utanıyorum kendimden! Utanıyorum sus pus oturup, bunları yazıp, çizmekten!!
Tepkiler: 7 Haziran 2015 Pazar
temsili (!) sağ olsun, her seçim dönemindeki gibi insanlar yine zorunda
olduklarını düşündükleri partilere oy vermeyi planlıyor. Kimi istikrarı sağla(t)mak
zorunda, kimi iktidarı devir(t)mek zorunda, kimi kırmızı çizgileri koru(t)mak zorunda,
kimi engellemeleri aş(tır)mak zorunda, vs vs vs. Zorunda olunan şeyler listesi
zaman içinde az çok değişebilse de zorunda olma hali her daim mevcut herkeste.
Özgür bir birey olarak oy vermek mümkün değil. Oy vermeyerek
özgürleşmeye de müsaade yok. Tam bir trajedi oyunu sahnedeki sanki!
Bu zorundalılık hissi yüzünden olsa gerek, hangi partiye oy vereceğini
seçerken, insanlar kendilerini çok rahat kandırabiliyor. Diğer partilerin
olumsuz yanlarını şişirebildiği kadar şişirirken, oy vereceği partinin olumsuz
yanlarını da olabildiğince halının altına süpürüp, görmezden geliyor. Oysa en
kolay eleştirebileceğimiz parti kendisine oy vereceğimiz parti değil midir?
Eleştiremediğimiz ya da eleştirilerimizin üzerinde hiçbir etki yaratmayacağını
düşündüğümüz birileri tarafından bir yerlerde temsil edilmemizin bir kıymeti
Kimse hiçbir şeye mecbur değil aslında. Tüm zorundalılıklar uydurmaca
oylamalarda. Verecekseniz, özgürce verin oyunuzu. Biz izleyicilerle etkileşimli
ve doğaçlama oynansın artık bu oyun. Öyle olmuyorsa da, her trajedinin sonunda
olduğu gibi, bu oyun da oyuncuların olduklarını sandıkları kişiler
olmadıklarını fark etmeleriyle bitsin: sahne kararsın, salonla beraber içrekler
Ben hayatımda ilk defa bir partiye oy vermeyi planlıyorum: HDP’ye. Fakat niyetim,
ne mecliste giderek otoriterleşen AKP’yi geriletmek, ne cuntacıların getirdiği
anti-demokratik % 10 barajını anlamsızlaştırmak, ne Kürtlerin hak ettiği temsil
gücüne kavuşmasını sağlamak, ne de HDP’yi arzuladığı gibi ezilen tüm
kimliklerin koruyucusu yapmak. Tek niyetim, Kürtler’den de sustukları
zamanlarda hesap sorabilme hakkına sahip olmak!
Devlet Aklı’nın katlettiği masum Kürt çocuklarının hesabını yıllardır elimden
geldiğince sormaya çalıştım bu blog sayfası aracılığıyla. Müslüman olduğum için
Müslümanları, Türk olduğum için Türkleri hedef aldım sadece. En çok da
sessizliklerini.. ..o, her şeyi meşrulaştıran sessizliklerini. PKK’nin terör
eylemleri karşısında bile, çuvaldızı
kendimize batırmadan iğneyi batırmadım Kürtlere. Hele barış süreci
başladıktan sonra, iyice
dikkat ettim onlar hakkında yazıp çizdiklerime.
Bugün HDP’ye oy verdikten sonra barajı aşarlarsa elde edeceğim şey, 12
yaşındaki Uğur Kaymaz’ın katlini meşrulaştıranlardan hesap sorabildiğim
rahatlıkla, 3 yaşındaki Revşen Baliç’in katlini meşrulaştıranlardan da hesap
sorabilmek olacak. İşte bu seçimlerde kazan(dır)abileceğim tek şey, bu! İşte bu
seçimi benim için öncekilerden ayıran yegâne fark!!
Tepkiler: 13 Ocak 2015 Salı
Kutsallara saygısızlığı ilke edinmiş olan, belirgin bir şekilde Fransa’daki milliyetçi “Ulusal Cephe” karşısında konumlanan ve sosyalistler dâhil herkesi tiye alan anarşist mizah dergisi “Charlie Hebdo”ya 7 Ocak 2015’te el-Kaide korkunç bir saldırı düzenledi ve 12 kişiyi öldürdü! (IŞ)İD karşısında yaşam kalım mücadelesi vermeye başlayan el-Kaide, bu
saldırıyla beraber kanlı oyunda bende hala varım demek istedi. Batı dünyasıysa
zaten Müslüman vatandaşları için endişeliydi, (IŞ)İD için Ortadoğu’ya savaşmaya
gidenler dönerse ne yapacağını düşünüyordu kara kara. Bundan sonra, öldürülen 12 kişinin
sevenlerinin yanı sıra, Müslümanları, özellikle de Batı’da yaşayan Müslümanları
oldukça zor günler bekliyor denilse, yanlış olmaz.
Bir insanın o ya da bu sebeple ölmesi gerektiğine hükmetmek,
Allah’lık taslamak demektir. Ve Allah’a ister inanıyor olsun, ister inanmıyor
olsun; kendisi ya da bir başkasının Allah’lık taslaması, kimse için meşru
olmamalı. Zira inananlar Allah’a şirk koşmaya karşı çıkmalı, inanmayanlarsa
Bu bağlamda, kişilerden ve kimliklerden bağımsız, amasız ve zatensiz bir
şekilde, bir Müslümanın da, bir ateistin de Charlie Hebdo saldırısını kınaması
gerek. Biraz sonra zihinsel hijyen kaygısıyla ve ifade özgürlüğü hakkında yazacaklarım,
bu zorunluluk akılda tutularak okunmalı.
İfade özgürlüğü, kimliklere – dolayısıyla da kimliklere ait kutsallara – saygısızlık
bahanesiyle kısıtlanamaz (bkz: Kutsala Saygı Vs İfade Özgürlüğü). Onu hukuksal olarak kısıtlayabilecek tek kimliksel
şey, nefret suçudur.. ..ki bunu belirleyen de ifadenin saygısızlığının şiddeti
değil, yöneltildiği kişi(ler) üzerinde kurduğu (fiziksel) baskının şiddetidir
(bkz: İfade Özgürlüğü Vs Nefret Suçu). Gelin hakikati daha açık görebilmek için hayal aynasına bakalım, gerçekliği
kurgular üzerinden yansıtarak kavramaya çalışalım.
Bir grup Müslümanın ülkelerindeki çoğunluk tarafından yadırganmayan ve İslami
olmayan her tür değere saygısızlığı ilke edinmiş bir mizah dergisi çıkarttığını
varsayalım. Derginin saygısız yayınlarından rahatsızlık duyan birkaç kişinin dergi
binasına saldırıp, çalışanlarını katletmesi bir Müslüman’ı kahretmez miydi?
İşte tam da bu yüzden, tüm Müslümanlar – kutsalına saldırılıp, saldırılmadığına
bakmaksızın – bugün el-Kaide’nin vahşetine karşı sesini yükseltmeli.
Ayrıca aynı toplumda hem görece farklı (ve horlanmış) bir etnodinsel kimliğe
sahip, hem de sınıfsal olarak daha çok sömürülmüş (ve ezilmiş) bir azınlık
olduğunu varsayalım. Misal bu ya, azınlığın etnik kökeni Avrupa, dini tercihi
de ateizm olsun. Tanrıya inanmayan bir Avrupalı normal şartlar altında bile ev,
iş, eş,, vs. bulmakta zorlansın bu ülkede. Böyle bir ortamda gayri-İslami olan
başka her şeyle aynı duyarsızlıkla ateizmin bu dergide karikatürlere konu
olması, Charlie Hebdo okurlarının içine siner miydi?
İşte tam da bu yüzden, tüm hepimiz Charlie’yiz diyenler – diğer dinlerin de tiye alınıp,
alınmadığına bakmaksızın – bugün Fransa’da İslam’ın tiye alınmasının sonuçları
üzerine düşüncesini odaklamalı.
İsrail’de Yahudiliği aşağılamak korunması gereken bir ifade özgürlüğü
olabilir. Fakat Hitler’le de dalga geç(ebil)miş olması, Nazi Almanyası’ında
yaşayan birisinin Yahudilerle dalga geçtiğinde nefret suçu işlemiş olduğu
gerçeğini değiştirmezdi. Zira ister istemez soykırımın meşrulaştırılmasına
yardım etmiş olurdu.
Ya da Cumhuriyet Türkiyesi’nde Nihal Atsız gibi İslamcılığa şiddetle karşı
çıkmanız, size Yahudiliğe karşı da aynı cesaretle itiraz etme hakkı vermezdi.
Yazacağınız tek bir yazı bile 2 hafta içerisinde 15,000 Yahudi vatandaşın
varını yoğunu bırakıp, Trakya’dan İstanbul’a kaçmasına sebep olabilirdi.
Aynı şekilde, Türkiye’de (Sünni) İslam’ın eleştirilmesi korunması gereken
bir ifade özgürlüğüdür. Korunmazsa, 33 kişi birden yakılarak öldürülebilir
Madımak’ta olduğu gibi. Fakat Türkiye’de (Sünni) Müslümanların hayatını
aydınlatma potansiyeline sahip olan Aziz Nesin'in kara mizahı, Fransa’nın banliyölerindeki
prekarya hayatını iyice karartmaktan başka bir şey yapamaz.
Parklardan Köprülere Heterotopikleşen Zaman - Mekâ...