Murat KARASALİHOĞLU - İnsanlık kadar eski; Hasan Usta’nın elleri - kastamonubirincihaber.com www.kastamonubirincihaber.com kastamonuhaber kastamonudan haber birincihaber bizden haber kastamonugazeteleri haberler.com
İnsanlık kadar eski; Hasan Usta’nın elleri
Bazı insanları tanımak şanstır ve sonsuz mutluluk verirken insana kendini ayrıcalıklı hissettirir. Ama aynı zamanda bu insanları tanımak biraz da hüzün salar insanların içine. Çünkü o insanlar köklü bir geleneğin hatta insanlığın tarihi, kültürün tarihi, zanaatın tarihi kadar eski bazı geleneklerin son temsilcileridir. İşte koca çınarlar misali köklerini topraktan çekmek anlamına gelir onların bu son temsilci olmaları; yüzyıllıki binyıllık geleneklerin bitmesi anlamına gelir onların yokluğu… İşte bu yüzden de ne kadar mutluluksa o kadar da hüzündür onları tanımak…
Aynı benim Ağlı’nın Gölcüğez Köyü’nden Hasan Ustayı tanıdığımda hissettiklerim gibi. Çünkü o ilimizin hatta bölgemizin son “düven taşı” yapım ustalarından biri. Çünkü o insanın alet olarak kullandığı taşa, taşla birlikte tarıma, tarımla birlikte ekine, ekmeğe biçim veren bir zanaatın yaşayan yegâne tarihi.Kültür bilimcileri, arkeologlar, antropologlar kültürü insanoğlunun alet yapmasıyla başlatırlar. Bu alet kemik, ahşap gibi organik malzemelerin dışında kalıcılığıyla taştır. Bu taş alet, avlanmak, kendini korumak, kök çıkarmak, ilik çıkarmak ve başka aletler yapmak gibi yaşamı idame ettirmenin en önemli aracıydı. Ve aynı zamanda kültürü başlatmanın da… Taşa şekil vermek, onu alet olarak bilinçli bir şekilde amaca yönelik kullanmak insanlık tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olmuştur.
Şu ana kadar bulunmuş en eski taş aletin yaşı 3.3 milyon olduğu tespit edilmiş durumda. Kenya’daki bu yeni keşiften önce atalarımızın 2.6 milyon yıldan bu yan taş aletler yaptığı, kullandığı biliniyordu. Önceleri büyük, tek yüzlü ve muhtemelen tek amaca hizmet eden bu aletler giderek küçülüp çoklu amaçlar için kullanılan birer nesneye dönüşüp bizim uzak geçmişimizin en önemli yansıtıcıları oldular. İnsanın belleğindeki bu en eski zanaat ince bir süzgeçten geçerek tarımsal hayata geçişle birlikte kendine has teknolojisini yaratan düven taşına kadar ulaşmış durumdaydı. Tarımsal yaşamın başlangıcının da günümüzden yaklaşık 10 bin yıl önce olduğu düşünülürse Hasan Ustamız (Vural- 81) da on bin yıllık bir geleneğin son temsilcilerinden işte…Emekli eğitimci Kemal Müzdecioğlu (60) sayesinde tanıdık Hasan Usta’yı. Kendisinin dayısı olması nedeniyle yaklaşık son 20 yıldır yapılmayan bir uğraşının küllerinden bir köz çalmak için gittik Gölcüğez Köyüne. Hasan Usta 81 yaşında ama 18’lik bir delikanlı canlılığında. 5 evladı ve 20 kadar da torunu var. Her sabah 5’de uyanıp yatsı namazından sonra da yatıyor. 30 baş kadar hayvan ile her gün kendi başına ilgileniyor, onları otlatmak için kilometrelerce de geziyor.
Gölcüğez Köyü eski bir divan. Beş mahalleden oluşuyor. Köyü göç kanseri 1960’lı yıllarında yakalamış. Bu göç dalgasıyla birlikte Hasan Usta’da 40 yılının kışlarını İstanbul’da geçirmek zorunda kalmış. Köyün gurbet mesleği pastacı ve börekçi. Hasan Usta’da kısmen kendisi yaparak kısmen de başka yerlerden alarak helva satmış tam 40 yıl boyunca İstanbul’da. Ama yaz aylarında da köyüne gelerek topraklarını asla ıssız bırakmamış. İstanbul’da kazandığı para ile de köyüne evini, ahırını yaptırarak değerlendirmiş.Anadolu’nun birçok yerinde olduğu gibi Kastamonu’da da kimi köyler kimi zanaatlar konusunda uzmanlaşmış, tek bir zanaat tek bir köyün ekmeği, uğraşısı olmuştur. Geymene’de mıh yapımı, Gülef’de düven yapımı, Gemiciler Bıçakçılar da bıçak yapımı derken Gölcüğez Köyü de düven taşı ile ekmeğini kazanmış. Köyün tümü maaile olarak düven taşı çıkarma ve yontma işinde uzmanlaşmış. Hatta köyde hala Hasan Usta gibi bu meslekten gelenler de var.
Kaynakçı ve Taş çekici
Düven taşının ana taştan ayrılma anı
Bu yazı 1154 defa okunmuştur.