Canlıların sudan karaya geçişi nasıl gerçekleşti? | Soru & Cevap - Evrim Ağacı
Düşününce bunun nasıl gerçekleşmiş olabileceğini anlamak oldukça güç.
Canlıların suda yaşarken kara koşullarına uygun bir biçimde evrimleşmesi bir makro evrimdir. Makro evrim çok uzun yıllar içerisinde mikro evrimsel değişikliklerin birikimi ile meydana gelir. Dolayısıyla canlılar sudan karaya çok uzun bir sürede geçiş yaptı.
Bir su canlısı karada belli miktarda yaşayabilir. Yani sudan karaya adım atan ilk canlı popülasyonunun çoğu hatta neredeyse hepsi öldü. Ancak ölmeden önce ürediler ve yumurtalarını bıraktılar. Yumurtadan çıkan yavrular karaya daha fazla adapte olabiliyordu. Çünkü anne ve babalarının aksine yavrular direkt olarak karada dünyaya geldi ve bu nedenle karaya anne babalarına göre daha çok adapte olabildiler. Buna mikro evrim deniliyor. Direkt olarak makro evrim denilmemesinin sebepleri bu yavrularında anne babaları ile aynı türden olmasıydı. Yani oluşan yavrularda aslında deniz canlısıydı sadece karaya anne babalarından daha fazla adapte olabiliyorlardı.
Bu yavrular büyüdüklerinde karada daha fazla yaşayabildikleri için daha çok yavru yapma imkanları oldu. Ürediler ve onlarında yavruları oldu. Oluşan yeni yavrular anne ve babalarından aldıkları gen özellikleri sayesinde karaya daha fazla adeate olabiliyor ve bu sayede daha çok yavru yapabiliyordu...
Bu şekilde nesiller geçti ve her yeni nesil bir önceki nesilden karaya daha fazla adapte olabilme becerisi kazandı. Ancak her yeni nesil kendisinden önceki nesil ile neredeyse aynıydı. Sadece karaya daha fazla adapte olabiliyorlardı ama tür olarak aynı türe aitlerdi. Dolayısıyla her yeni nesilin karaya daha iyi uyum sağlamasına mikro evrim denildi. Her yeni nesil mikro evrim geçirdi ve nesillerin geçirdiği mikro evrimlere daha uzaktan geniş bir şekilde baktığımızda mikro evrimsel değişimler kazanan canlıların farklı bir türe dönüşmeye başladığını ama bu dönüşümün yavaş bir şekilde (nesiller arasında mikro evrimlerin birikmesiyle) olduğu fark edildi.
Ardından canlılar karaya daha fazla uyum sağladı ve karadaki ekosistemlere göre farklı yürlere ayrıldı. Elbette kara ekosistemlerine göre farklı türlere ayrılan canlılarda hemen makro evrim geçirmedi. Yavaş yavaş nesiller arası mikro evrimlerin birikmesiyle makro evrimler meydana geldi ve orataya yepyeni türler çıktı.
Neden çok güç ki? Günümüzde çamur zıpzıpları gibi balık olup da yaşamlarının çoğunu karalarda geçiren hayvanlar varken, sudan karaya geçiş anlaması en kolay konulardan biri olmalı evrimde. Çoğu zaman insanlar evrim gibi uzun süreçleri düşünürken aradaki tüm basamakları birkaç nesle sıkıştırarak düşünmeye meyilli. Daha fenası, canlı çeşitliliğinden ve tür içi çeşitlilikten çoğu zaman bihaber olduğumuz için (mesela çamur zıpzıpları dedim az önce; ancak o canlılar 1 tür değil; tam 6 ayrı tür yaşıyor günümüzde!), hangi çeşitlilik özelliklerinin seçilip, evrimin o yöne ne düzeyde gidebileceği konusunda çok ciddi sorunlar yaşıyoruz. Bu yüzden doğayı çok yakından tanımak ve bilimi yakından öğrenmek gerekiyor.
Sudan karaya geçişle ilgili çok sayıda yazı yazdık, sitemizde basit bir arama ile bulabilirsiniz:
Sulardan Karalara Geçişte Kol ve Bacak Gibi Uzuvların Erken Evrimi
Karada Yetiştirilen Balıklar, Atalarımızın Sulardan Karalara Evrimine Işık Tutuyor!