Deprem Aralık'ta olduğundan ısınmak için kullanılan sobaların ve mangalların devrilmesi sebebiyle yangınlar çıkar. Depremde 100 binden fazla ev yıkılır. Kış şartlarında dış dünyayla bağlantısı kesilen Erzincan'da can pazarı yaşanır.
Hem kış şartları hem de iletişim ağlarının kopması sebebiyle bu zorla coğrafyaya gerektiği gibi yardımlar vaktinde gönderilemez.
Şehirde neredeyse ayakta kalan hiçbir yapı yokken tahmin edebileceğiniz gibi cezaevi binası da ağır hasar görür. Mahkumlar açıkta kalır. Sabıkasında adam öldürme, gasp, hırsızlık, kaçakçılık gibi suçlar olan mahkumlara ne kadar güvenebilirsiniz? İşte tarihimizde bunun güzel bir cevabı vardır. Toplumun önemli bir kesimi o insanlara güvenilmemesi gerektiğini düşünebilir fakat bu düşünce her zaman doğru olmayabilir. İnsanların hata yapmaya meyilli olduğu, tecrübelerle öğrendikleri ve yaptıkları hatalardan ders çıkararak geliştikleri bilinmektedir. Bu yüzden insanlar ikinci bir şansı hak eder. Dönemin Erzincan Cumhuriyet Savcısı İzzet Akçal, mahkumları toplar ve onlara şu tarihi cümleleri söyler: “Sizi şimdi kurtarma çalışmalarında görev almak üzere serbest bırakacağım. Aranızda civar köylerden olanlar varsa iki günlüğüne köylerine gidip, ailelerini görebilirler. Ancak bir koşulum var; hiçbiriniz kaçmayacaksınız. Canla başla çalışacaksınız. İşimiz bitince cezaevine döneceksiniz” dördüncü Umumi Müfettişlik çektiği telgrafta, mahkumların bin kişiyi kurtardığını yazar.Mahkumların bu iyi niyeti ve fedakarlığı dolayısıyla TBMM'ye bir kanun teklifi verilir. Bu, özel bir af kanununu içerir. Bu af kanununa göre aralarında adam öldürme, hırsızlık, gasp, kız kaçırmaya teşebbüs, tütün kaçakçılığı gibi suçları bulunan 241 mahkumun, mahkumiyet sürelerinin beşte dördü affedilir.
Türk halkını derinden yaralayan deprem Kelkit ırmağı boyundaki tüm şehirleri vurmuş, en fazla can kaybının yaşandığı yerleşim birimlerinden biri de Tokat'ın Reşadiye ilçesi olmuş, köy ve mahalleriyle yerle bir olan kentte çoğu enkaz altında kalarak, bir kısmı da yanarak 2100 kişi hayatını kaybetmiştir. Zorlu kış şartlarından dolayı depremden 15 gün sonra bir doktor, 25 gün sonra da Kızılay yardımı gelir. Dönemin Reşadiye Belediye Başkanı Tahir Bey'de ailesiyle birlikte hayatını kaybetmiş. Anısına ağıt yakılmıştır. Daha sonra ağır Sevda Gül tarafından "Reşadiye Irmağı" isimli türkü olarak seslendirilmiştir.
Yüce dağlarında sümbül biterdi,
Yeşil bağlarında bülbül öterdi,
Dün bacalarında duman tüterdi,
Bugün ne hâllere döndün Erzincan?
Sabahı görmeden öldün Erzincan!
Erzincan sen neler gördün sen neler,
Anlatmaya yetmez aylar seneler’..
Saçlarını yolan koca nineler.
Dertlerine derman olam Erzincan!
Yoluna ben kurban olam Erzincan
Saatler ikiyi daha vurmadan,
Her taraf sarsıldı, bu ne?! durmadan!
Karı kocasına bir şey sormadan!..
Topraklar altında kaldı Erzincan!
Felek öfkesini aldı Erzincan!
Erzincan söylenir dillerde adın,
Kırıldı, serildi kolun kanadın,
Felek bu mu idi senin muradın?
Erzincan Erzincan ağlaşalım gel!..
Elemin pek büyük paylaşalım gel!..
Sanki bir yas evi postahaneler,
Kucağını açtı hastahaneler,
Yolumuzda bütün millet seferber...
Gönüllerden taştın güzel Erzincan!
Yaramızı deştin güzel Erzincan.
Ağlarım ağlarım dertlerim bitmez,
Yazayım desem, kâğıtlar yetmez!
Bu dert, bu acılar gönülden gitmez!
Ağlaya ağlaya bittim Erzincan!
Sencileyin çöktüm gittim Erzincan!..
• Nazım Hikmet, 32 bin vatandaşımızın hayatını kaybettiği deprem sonrası “Kesemde verecek şeyim yok, yüreğimden verdim” notunu düşer ve bu şiiri yazar...
"Gerçeği aramaya gerek yok, yalanı bırak yeter"