Bebek ve Çocuklarda Uyku Düzeni İçin İpuçları | Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Büyük bir heyecanla ve merakla beklenen doğum gerçekleştikten sonra aile üyelerinin standartlarının değişeceği bir gerçektir. Bu değişiklik biraz yorgunluğu beraberinde getirse de koşulsuz sevgi ve ilgiyle yetiştireceğiniz çocuğunuz size paha biçilmez mutluluğu verecektir. Ne yazık ki, bazen bebeğin biyolojik ihtiyaçları anne babanın sosyal hayatı, duygusal ihtiyaçlarının arkasında kalmaktadır. En çok sıkıntı yaşanan konu olarak uykuyu gözlemekteyim. Hem çocuğun hem de diğer aile üyelerinin huzuru için çocukların uyku saatlerine, rutinlerine ve ortamlarına dikkat etmek çok önemlidir. Bu yazımda bebeklerin ve okul öncesi dönemdeki çocukların uyku düzeni için size ipuçları vereceğim.
Görüşmelerimde sıklıkla duyduğum şey, emziren annelerin gece çok sık kalkmaktan bitkin düştükleri için bebeklerini kendi yataklarına almalarıdır. Çözüm olduğu düşünülen bu davranış çok büyük bir tehlikedir. Çünkü ilk bir sene ani bebek ölümlerinden dolayı çok dikkatli olmalıyız. Güvenilir bir uyku ortamı için Amerikan Pediatri Birliği’nin 2011 yılında yayınladığı yazıdan alıntılar paylaşacağım:
Emniyet onaylı beşik içinde tam oturmuş, sert bir uyku yüzeyi olmalıdır.
Bebeğin uyku sahasında yastık, battaniye, beşik tamponları, oyuncak olmamalıdır.
Bebeğinize tek parça uyku tulumu gibi kıyafetler giydirin, battaniye kullanmayın.
Bebeğinizi yetişkin yatağında, kanepede, sandalyede tek başına ya da bir yetişkinle uyutmayın.
Bebeğinizi daima sırt üstü yatırın.
Beşik satın alınırken içinde hediye edilen tamponları çoğu aile kullanıyor. O nedene vurgulamak istedim. Bir de yüzüstü yattığında çok daha derin uyuyor diyerek bu şekilde yatıran anne babalar olabiliyor. Uykuyla ilişkili bebek ölümlerini azaltmak için bunlar önemli maddelerdir.
Olgunlaşma sürecinde beş dönüm noktası dikkatimizi çeker: (1) İlk 6 hafta gece-gündüz karmaşası olur ve gece uykuları uzamaya başlar (2) 12-16.haftalar arasında gündüz uykuları düzenlenir (3)9.ayda beslenme için gece kalkmaları yok olur (4) 12-21.aylar arasında sabah uykuları ortadan kalkar (5) 3-4.yıllarda da öğle uykuları azalır ya da yok olur (Weissbluth, 2003).
Bu dönüm noktalarını belirtme nedenim siz ebeveynlerin çocukta doğal olarak görülen bu değişikliklere uygulamalarınızı adapte etmeniz içindir. Örneğin tek uykuya geçme zamanı gelmiş bir çocuğu gündüz iki kere uyutmak isterseniz çocuğunuzun ikinci uykusuna geçiş saati çok geç olacak ve beraberinde akşam çok geç yatan bir çocukla karşılaşacaksınız. Bir başka örnek ise akşam erken uyusun diye çocuğun ihtiyacı olan öğle uykusunu kendi kararınızla ortadan kaldırmanız. Oysaki uykusunu alan, dinlenen çocuklar diğer uyku saatinde daha uyumlu, huzurlu olurlar.
Kritik bir nokta da çocuğun aşırı yorgun olmamasıdır, çünkü vücudumuz kimyasal olarak bize enerji vermek için adrenalin patlamasıyla yanıt verir. Aşırı yorgun çocuklar bu şekilde daha uyanık ve heyecanlı olurlar. Çocuklar öğle uykusu yapmadıklarında stresle ilişkili olan kortizol seviyesi de yüksek olur (Weissbluth, 2003).
Önerim, güvenilir, çok karanlık ve 19-21 derece arasında oda sıcaklığına sahip bir ortamda, uyku-uyanıklık ritminin gelişmeye başladığı 4.aydan itibaren bebeklerinize ve çocuklarınıza bir uyku programı uygulamanız olacaktır. Her akşam aynı sırayla uyguladığınız rutininiz, bir saatin altına düşmeyen ve 16.00’dan sonraya sarkmayan öğle uykuları, çoğunlukla yatma yerini sabit tutmanız uyku düzenini oturtmanıza çok yardımcı olacaktır.
American Academy of Pediatrics (2011). “AAP Expands Guidelines for Infant Sleep Safety and SIDS Risk Reduction” (https://www.aap.org/en-us/about-the-aap/aap-press-room/pages/aap-expands-guidelines-for-infant-sleep-safety-and-sids-risk-reduction.aspx, 3 Mayıs 2018’te erişildi).
Weissbluth, M. (2003). Healthy Sleep Habits, Happy Child. New York: Ballantine Books.