YEREL YÖNETİMLERDE ETİK ÇERÇEVESİNDE SOSYAL SORUMLULUK BİLİNCİ: TOKAT UYGULAMASI
Download "YEREL YÖNETİMLERDE ETİK ÇERÇEVESİNDE SOSYAL SORUMLULUK BİLİNCİ: TOKAT UYGULAMASI"
1 298 YEREL YÖNETİMLERDE ETİK ÇERÇEVESİNDE SOSYAL SORUMLULUK BİLİNCİ: TOKAT UYGULAMASI Yrd. Doç. Dr. Fatih YÜKSEL Araş. Gör. F. Gamze BOZKURT Araş. Gör. Ahmet GÜVEN Gaziosmanpaşa Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi GİRİŞ Yerel yönetimler, belde halkının ortak yerel ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulmuş, dolayısıyla topluma karşı çeşitli sorumlulukları bulunan kamu kurumlarıdır. Bu sorumluluk çerçevesinde yerel yönetimler, kararlarını etik değerlere ve toplumun beklentilerine uygun şekilde almak zorundadırlar. Bu nedenle toplumun yapısını, temel ihtiyaçlarını ve önceliklerini tanımak, en kısa sürede ve istenen düzeyde bunlara cevap vermek, etkin yönetimin bir gereği olmaktadır. Hızla artan kentsel hizmet talepleri karşısında kıt kamu kaynaklarının çok daha etkin kullanılması kaçınılmaz hale getirmiştir. Bu durum ise, yerel yönetimlerin yönetim anlayışlarında bir takım değişiklikleri gündeme taşımıştır. Yönetim anlayışlarındaki en önemli değişiklik ise, dışa açık ve çevresel gelişmelere duyarlı olunması, kamu politikalarının belde halkının ihtiyaçları doğrultusunda oluşması, kısaca sosyal sorumluluk bilincinin ön plana alınması yönünde olmaktadır. Bu durum, aynı zamanda kamu yönetiminde ve çalışanlarının davranışlarında etik olma konusunu gündeme getirmektedir. Yerel yönetimlerin, belde halkının ihtiyaçlarını yerine getirebilmek için, halkın gerçek ihtiyaçlarına uygun yerel politikalar üretebilmesi yönünde, hiç şüphe yok ki, yerel yönetimlerin en üst düzey çalışanlarından en alt düzey çalışanlarına kadar önemli görevler düşmektedir. Bu çerçevede ele alınan çalışmada, öncelikle sosyal sorumluluk kavramı ve yerel yönetimlerde sosyal sorumluluk konusu üzerinde durulmaktadır. Uygulama bölümünde ise, Tokat ve ilçe belediye yöneticileri üzerinde gerçekleştirilmiş bir anket çalışmasının bulguları ortaya konulmaktadır. SOSYAL SORUMLULUK KAVRAMI Kurumlar, sosyal yaşantının gereği olarak kurulur ve çalıştırılırlar. Bu nedenle, içinde bulundukları topluma karşı üstlendikleri çeşitli sorumlulukları da yerine getirmekle yükümlüdürler. Gerçekte, kurumlar bir toplumda faaliyette bulunmak ve yaşamak amacıyla kuruldukları gün sorumluluklarını da kabul etmiş olurlar. Bu nedenle kurumlar, toplumun amaçlarına hizmet ederek ve değer ölçütlerine uygun politikalar belirleyerek faaliyetlerini yürütmek zorundadırlar (Tenekecioğlu, 1977: 47). En genel tanımıyla kurumsal sosyal sorumluluk, toplumun bir parçası olan kurumların etik değerlere uygun şekilde davranma yükümlülüğünü ifade eder. Kavram, iş dünyası ve toplumun, sosyal yaşamda birlikte hareket ettiğini temel alarak, bir bütün olarak toplumun refahını arttırmaya yönelik bir konsept gibi de tanımlanabilir. Aynı zamanda, kurumların belirli bir düzen içinde yaşamını sağlamak, korumak ve yükseltmek için yaptığı tüm faaliyetleri de içerir (Güven, 2002: 74). Bir başka ifadeyle sosyal sorumluluk, genel olarak bir kuruluşun; ekonomik ve yasal koşullara, iş ahlakına, kurum içindeki ve çevresindeki kişilerin ve diğer kurumların beklentilerine uygun bir çalışma stratejisi ve politikası gütmesine, insanları mutlu ve memnun etmeye yönelik gereklerdir (Mosley, 1996:141). Kurumların sosyal sorumluluğuyla, kurum faaliyetlerinin toplumun etiksel, yasal, kamusal ve ticari beklentilerini karşılayan ve hatta bu beklentileri aşacak şekilde yerine getirilmesini öngören bir yaklaşım ifade edilir (Jones, 1999: 163). Bu yaklaşıma göre kurumlar, kararlarını etik değerler çerçevesinde; insanların, toplumun, çevrenin beklentilerine ve yasal yükümlülüklere uygun şekilde almak zorundadırlar. Kurumların bu sorumluluğu, tepe yönetimi tarafından desteklenen, teşvik edilen, karar alma ve iş faaliyetlerini yerine getirmek için gereksinim duyulan geniş kapsamlı politikaları, faaliyetleri ve programları da içerir (Maignan, 2003: 56). Sosyal sorumluluk, kurumların bir veya birden çok sosyal konular üzerine eğilmelerini gerektirir. Bu konularla uğraşmayı ihmal eden kurumlar uzun vadede başarılı olamazlar. Toplumun yararına, değişen değer ve beklentilerine cevap veremeyen veya bunları önemsemeyen kurumlar, toplumsal bir eleştiriye muhatap kaldığı gibi, aynı zamanda güven kaybına da neden olabilir. Dolayısıyla sosyal sorumluluk, karar verici durumda olanların, kendi çıkarlarını olduğu kadar, toplumun genel çıkarlarını da geliştirecek ve koruyacak eylemlerin yapılması yönünde bir zorunluluktur (Halıcı, 2001: 12). YEREL YÖNETİMLERDE SOSYAL SORUMLULUK Kamu yönetimi açısından sosyal sorumluluk; halk adına hareket eden kamu çalışanlarının, aldıkları her kararda, halkın büyük çoğunluğunun tatminini sağlayıcı bir genel sorumluluk taşımalarını ifade eder. Bu tanıma göre, kamu görevlilerinin temel sorumluluğu, kamu yönetiminin bir emanet olduğu bilincinden uzaklaşmadan, halkın mutluluğu için taşınan genel bir sorumluluktur (Kılavuz, 2004: 90-91).
2 YEREL YÖNETİMLERDE ETİK ÇERÇEVESİNDE SOSYAL SORUMLULUK BİLİNCİ Yerel yönetimlerin sosyal sorumluluklarını, bir kamu kurumu olmaları yönüyle kuruluş amaçlarıyla ilişkilendirilerek ortaya koymak mümkündür. Yerel yönetimler, bir beldede yaşayan halkın mahalli ortak ihtiyaçlarını gidermek amacıyla kurulmuş kurumlardır. Yerel yönetimlerin kuruluş amaçlarını ortaya koyan bu tanım, aynı zamanda yerel yönetimlerin sosyal sorumluluklarının belirlenmesinde de önemli bir rehber olmaktadır. Bu durumda yerel yönetimlerin sosyal sorumluluk alanları, temel işlevlerinin yerine getirilmesi, yani kurulduğu beldede gerekli yerel ihtiyaçların üretilmesi, halka sunulması ve vatandaşın beklentilerinin giderilmesidir. Çağımızda yaşanan hızlı kentleşme süreci, yerel yönetimlerden beklentileri ciddi anlamda artırmıştır. Kentlerde nüfusun hızla artmaya devam edeceği yönündeki tahminler, yerel yönetimlerin sorumluluklarında benzer yönde bir artış olacağına işaret etmektedir. Nitekim günümüz kentlerinde ortaya çıkan; altyapı yetersizliği, kent arazilerinin talan edilmesi ve çarpık kentleşme, yeşil alanların yok edilmesi, küresel boyutlarda yaşanan çevre kirliliği, konut yetersizliği ve gecekondulaşma, kente eklemlenme gibi, birçok sorunun çözümü giderek güçleşmektedir. Bütün bu gelişmeler, yerel yönetimlerin sosyal sorumluklarını genişletmektedir. Günümüz kentlerinde, ranta konu olmuş kent arazilerinin toplum zararına kullanımının önlenmesi, bir anlamda sağlıklı bir kentin oluşturulması, yerel yönetimlerin sorumluluk alanlarının temelini oluşturmaktadır. Nitekim kent arazilerinin mülkiyete konu olması ve dolayısıyla ortak kullanıma imkân verecek şekilde düzenleyen imar planlarının oluşturulması ve titizlikle uygulanması, beklenen sorumluluğun yerine getirilmesinde ayrı bir öneme sahiptir. Yerel yönetimlerin kendinden beklenen görevleri yerine getirebilmelerinin bir ölçüsü olarak değerlendirilebilecek vatandaş memnuniyetinin sağlanması, yerel yönetimlerin, vatandaşın istek ve taleplerine duyarlı olmasını ve bunların, kuruma yön vermesini gerektirmektedir. Nitekim yerel yönetimler, yerel kamusal ihtiyaçların, hızla ihtiyaç olmaktan çıkmadan, istenen düzeyde karşılanabildiği oranda işlevlerini yerine getirebilmekte ve vatandaş memnuniyetini artırabilmekte, dolayısıyla sosyal sorumluklarına uygun hareket etmesi mümkün olmaktadır. Halkın ihtiyaçlarının karşılanarak memnuniyetinin sağlanması, kurumların dışa açık olmasıyla yakından ilgilidir. Dışa açık kurumlar, kendi varlıklarını korumak için değil, temel işlevlerini yerine getirmek için varoldukları gerçeğinden yola çıkarak, hizmet verdikleri kesimlerin önceliklerine duyarlı olmak zorundadırlar. Nitekim yerel yönetimlerin, belde halkının ihtiyaçlarını sürekli takip edebildiği ve giderdiği oranda başarılı olmaları mümkün olmaktadır. Vatandaş odaklı bir yönetim olarak da ifade edilebilecek bu yönetim anlayışı, yerel yönetimlerin sadece belde halkının ihtiyaç öncelikleri doğrultusunda hareket etmesini sağlamakta ve ihtiyaç dışı bir üretimin önüne geçebilmektedir. Bu durum, kıt kamu kaynaklarının daha verimli kullanımını sağlarken, aynı zamanda yönetsel etkinliği de artırmaktadır. Böylece yerel hizmet kalitesi artan ve temel işlevlerine uygun olarak, belde halkının ihtiyaçlarını sunabilen yerel yönetimler, sosyal sorumluluklarına da uygun hareket etmiş olmaktadır. Nitekim ülkemizde kamu kurumlarının ve dolayısıyla yerel yönetimlerin kapalı bir sistem içinde politika oluşumunun ve uygulamasının söz konusu olduğu bilinmektedir. Bu durumun olumsuz yansımalarını gözlemlemek fazlasıyla mümkün olmaktadır (Karaman, 2003: 51). Yerel yönetimlerin sosyal sorumluklarını yerine getirebilmeleri, öncelikle üst düzey olmak üzere, orta ve alt kademe yöneticilerinin bu konudaki duyarlılıklarıyla yakından ilgilidir. Bu noktada yerel politikaların oluşumunu gerçekleştiren yerel yöneticilerin, yerel yönetimlerin temel işlevlerinin yerine getirilmesi konusunda duyarlıklarına ihtiyaç duyulmaktadır. Dolayısıyla halkın değişen ihtiyaçlarını sürekli olarak öğrenmeye yönelik araçların geliştirilmesi ve böylece yerel politikaların oluşum aşamasına halkın ortak edilmesi gerekli olmaktadır. Bu çerçevede, son zamanlarda kamu yönetiminde eşitliğin sağlanması ve beklentilerin öğrenilmesi konusunda, politikaların oluşum aşamalarına halkın aktif katılımının sağlanması yönünde bir eğilim, giderek ağırlık kazanmaktadır (Frederickson, 1996: ). Söz konusu yaklaşımın sergilenmesi, yasal bir takım düzenlemelerin yanında yerel yöneticilerin konuya bakışları ve duyarlılıklarına ihtiyaç duymaktadır. Yerel politika oluşum aşamalarına halkın ortak edilmesine imkân sağlayan yeterli bir yasal düzenlemenin söz konusu olmadığı ülkemizde, en azından yerel yöneticilerin bir takım girişimleri olumlu katkı sağlayabilmektedir. Dolayısıyla yerel yöneticilerin, dışa açıklık eğilimleri ve sosyal sorumluluk konusundaki bilinç düzeyleri, yerel yönetimlerin sosyal sorumluluklarının yerine getirilmesinde etkili olmaktadır (Torlak, 2005: 8). Kaldı ki, bu konuda yasal düzenlemeler gerekli olmakla birlikte, tek başına yeterli olmasını beklemek de anlamlı değildir. UYGULAMA Araştırmanın Amacı Bu çalışmada amaç; Ülkemizde yerel yönetim birimleri arasında yer alan belediye çalışanlarının (yönetici düzeyindeki) ve dolayısıyla belediyelerin, sosyal sorumluluk bilinç düzeyini tespit etmektir. Araştırmanın Kapsamı ve Sınırlılıkları Araştırma, zaman ve maliyet kısıtları göz önünde bulundurularak, Tokat il sınırları içinde, il merkezi ve ilçe belediyeleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. İl sınırları içinde bulunan belde belediyeleri, araştırma kapsamının dışında tutulmuştur. Veri Toplama Aracı Alan araştırmasına dayalı bu çalışmada veriler, anket yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Anket soruları, açık uçlu sorulara cevap vermedeki isteksizlik göz önünde bulundurularak, kapalı uçlu olarak düzenlenmiştir.
3 YEREL YÖNETİMLERDE ETİK ÇERÇEVESİNDE SOSYAL SORUMLULUK BİLİNCİ Araştırmada kullanılan anket formu, iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde demografik, ikinci bölümde yöneticilerin sosyal sorumluluk bilincini belirlemeye yönelik sorular yer almıştır. Ana Kütle-Örneklem ve Verilerin Değerlendirilmesi Araştırma evreni, Tokat ve ilçe (11) belediyelerinde yönetici düzeyindeki (belediye başkanı, belediye başkan yardımcısı, müdür ve şef) 125 çalışandan oluşmaktadır. Anketler, söz konusu belediyelere posta yoluyla gönderilmiştir. Merkez dâhil olmak üzere toplam 11 belediyeden cevap alınmış ve toplam 103 adet anket dönüşü sağlanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS / PC-11 istatistik paket programı kullanılmıştır. Araştırma Bulguları Tablo 1. Görev Dağılımı Görev Kişi sayısı % Belediye başkanı 9 8,7 Belediye başkan yrd. 6 5,8 Müdür 55 53,4 Şef 33 32,0 Araştırmamıza katılan toplam 103 kişinin; 9 i belediye başkanı, 6 sı belediye başkan yardımcısı, 55 i müdür, 33 ü şef düzeyinde çalışandır. Tablo 2. Cinsiyet Dağılımı Cinsiyet Kişi sayısı % Bay 97 94,2 Bayan 6 5,8 Ankete katılan belediye çalışanlarının 97 si bay, 6 tanesi bayandır. Tablo 3. Yaş Dağılımı Yaş Kişi sayısı % , , ,5 46 ve üstü 34 33,0 Araştırmaya katılan belediye çalışanlarının %50 si, yaş arasında; %33 ü, 46 ve üstü yaş grubundadır. Tablo 4. Öğrenim Durumu Dağılımı Öğrenim Durumu Kişi sayısı % İlköğretim 3 2,9 Lise 41 39,8 Üniversite 55 53,4 Lisansüstü 4 3,9 Araştırmaya katılan belediyelerde çalışanların %53 ü üniversite, %40 ı lise mezunudur. Tablo 5. Görev Süresi Dağılımı Görev Süresi Kişi sayısı % 0-5 yıl 16 15, yıl 13 12, yıl 12 11, yıl 18 17,5 21 ve üstü 44 42,7 Ankete katılan belediye çalışanlarının %43 ü, 21 ve üstü yıldır belediyede çalışmaktadır. %16 sı ise, 0 5 yıldır belediyede çalışmaktadır. Tablo 6. Belediyelerin Kamu Kuruluşlarıyla İlişkileri Kesinlikle katılıyorum 59 57,3 Katılıyorum 35 34,0 Kararsızım 0 0,0 Katılmıyorum 6 5,8 Kesinlikle katılmıyorum 3 2,9 Belediyelerin halkla olan ilişkilerinin geliştirilmesinde diğer kamu kuruluşlarından yardım alması ve işbirliği içerisinde olması gerekir sorusuna katılımcıların % 57 si kesinlikle katılıyorum demiştir. Ankete katılan belediye yöneticilerinin, diğer kamu kurumları ile işbirliğinin halkla ilişkileri geliştireceği kanaatinde oldukları görülmektedir.
4 YEREL YÖNETİMLERDE ETİK ÇERÇEVESİNDE SOSYAL SORUMLULUK BİLİNCİ Tablo 7. Belediyelerin Özel Kuruluşlarla İlişkileri Kesinlikle katılıyorum 11 10,7 Katılıyorum 24 23,3 Kararsızım 7 6,8 Katılmıyorum 50 48,5 Kesinlikle katılmıyorum 11 10,7 Belediyelerin halkla olan ilişkilerinin geliştirilmesinde özel kuruluşlardan yardım alması ve işbirliği içersisinde olması fazla gerekli değildir sorusuna katılımcıların %49 u katılmıyorum yanıtını vermiştir. Birinci sorunun destekleyicisi olan bu soruda, belediyelerin özel kuruluşlarla yaptıkları işbirliğinin, halkla ilişkiler çalışmalarını geliştireceği düşüncesi ortaya çıkmaktadır. Ancak, kamu kurumları ile yapılacak olan işbirliğinin daha ön planda tutulduğu anlaşılmaktadır. Tablo 8. Belediye Çalışanlarının Görüşlerinden Yararlanma Kesinlikle katılıyorum 44 42,7 Katılıyorum 55 53,4 Kararsızım 3 2,9 Katılmıyorum 1 1,0 Kesinlikle katılmıyorum 0 0,0 Belediye politikalarının oluşturulmasında belediye çalışanlarının görüşlerinden yararlanılması etkin bir yönetim için gereklidir sorusuna, katılımcıların %53 ü katılıyorum yanıtını vermiştir. Ankete katılan belediye yöneticileri, etkin bir yönetim için çalışanlarına güvenmekte ve onların katılımları ile güçlü bir yönetim sergileyeceklerine inanmaktadırlar. Tablo 9. Halkı Bilgilendirme Kesinlikle katılıyorum 18 17,5 Katılıyorum 47 45,6 Kararsızım 8 6,9 Katılmıyorum 28 27,2 Kesinlikle katılmıyorum 2 1,9 Halkla ilişkiler açısından, belediyelerin, çalışmaları hakkında halkı bilgilendirmesi yeterlidir sorusuna %45 i katılıyorum derken, %27 si katılmıyorum demiştir. Ankete katılan belediye yöneticilerinin, hakla ilişkiler faaliyetini tek taraflı bilgi sunma faaliyeti olarak algıladıkları görülmektedir. Oysa ki halkla ilişkiler iki yönlü sürekli bir ilişkidir. Dolayısıyla diğer sorulara verilen cevaplar, her ne kadar belediye yöneticilerinin halkla ilişkiler konusunda olumlu bir görüşe sahip olduklarını ortaya koymuş olmakla birlikte, bu soruya verilen cevaplar, aynı görüşü desteklememekte, bir tutarsızlık dikkati çekmektedir. Bir başka deyişle, halkla ilişkiler faaliyetine her ne kadar olumlu bir bakış söz konusu olmakla birlikte, nasıl gerçekleştirileceğine ya da bu faaliyetin kapsamının ne olduğuna ilişkin bir yetersizlik ortaya çıkmaktadır. Bu durum, aynı zamanda, uygulamaya yansıyan bir olumsuzluğun ipuçlarını ortaya koymaktadır. Tablo 10. Politika Oluşumuna Halk Katılımı Kesinlikle katılıyorum 6 5,8 Katılıyorum 20 19,4 Kararsızım 9 8,8 Katılmıyorum 55 53,4 Kesinlikle katılmıyorum 13 12,6 Belediye politikalarının oluşturulması aşamasında halk katılımı ve işbirliği, kararların uygulanmasını geciktirdiği için zaman kaybına yol açar sorusuna ankete katılan belediye yöneticilerinin %53 ü katılmıyorum derken, % 20 si katılıyorum demiştir. Bu soruya verilen cevap, katılımın gerekli olduğu ve dikkate alınması gerektiği yönündedir. Tablo 11-Halkla İlişkiler ve Belediye İmajı Kesinlikle katılıyorum 8 7,8 Katılıyorum 29 28,2 Kararsızım 2 1,9 Katılmıyorum 45 43,7 Kesinlikle katılmıyorum 19 18,4 Belediye politikalarının halk ile paylaşılması, belediyenin imajında pek değişikliğe yol açmaz sorusuna, katılımcıların % 44 ü katılmıyorum derken, katılımcıların %28 i katılıyorum cevabı vermiştir. Katılımın belediye imajını olumlu yönde geliştireceğine olan inanç bu soruda da ön planda olmakla beraber, yine de imajın değişmeyeceğini düşünen belli bir kesimin varlığı, halkla ilişkilerin öneminin kavranmasında bir yetersizliğe işaret etmektedir.
5 YEREL YÖNETİMLERDE ETİK ÇERÇEVESİNDE SOSYAL SORUMLULUK BİLİNCİ 305 Tablo 12. Başarısızlık Paylaşımı 306 Tablo 15. Sürekli Bilgilendirme Kesinlikle katılıyorum 28 27,2 Katılıyorum 47 45,6 Kararsızım 7 6,8 Katılmıyorum 16 15,5 Kesinlikle katılmıyorum 5 4,9 Belediyeler, başarıları kadar başarısızlıklarını da halk ile paylaşmalıdır sorusuna katılımcıların % 46 sı katılıyorum derken, %16 sı katılmıyorum cevabını vermiştir. İlgili belediye yöneticileri, çalışmaların sadece olumlu sonuçlarının değil, aynı zamanda olumsuz sonuçlarının da halk ile paylaşılması gereğini ifade etmektedir. Ancak, belli bir kesim, olumsuz sonuçların gizli kalmasından yana tavır sergilemişlerdir. Tablo 13. Başarısızlık ve Yönetime Güven Kesinlikle katılıyorum 5 4,9 Katılıyorum 22 21,4 Kararsızım 8 7,8 Katılmıyorum 56 54,4 Kesinlikle katılmıyorum 12 11,7 Başarısızlıkların halkla paylaşılması, yönetime karşı güveni sarsabilir sorusuna katılımcıların %55 i katılmıyorum derken, %21 i katılıyorum cevabı vermiştir. Bir önceki sorunun tamamlayıcısı olan bu soruya verilen cevaplar, etik yönetim anlayışını ifade etmektedir. Tablo 14. Belediyelerin Sorumluluğu Kesinlikle katılıyorum 16 15,5 Katılıyorum 19 18,4 Kararsızım 8 7,9 Katılmıyorum 33 32,0 Kesinlikle katılmıyorum 27 26,2 Belediyeler, öncelikle merkezi yönetime karşı sorumlu olmalıdır sorusuna %32 si katılmıyorum derken, %18 i katılıyorum demiştir. Yerelin ihtiyaçları için var olan belediye yöneticilerinin bu soruya verdikleri cevap, yöneticilerin halk için ve halka karşı sorumlu oldukları bilincine sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Ancak aksi kanaate sahip olanların oranının az olmadığı da dikkati çekmektedir. Kesinlikle katılıyorum 49 47,6 Katılıyorum 36 35,0 Kararsızım 3 2,8 Katılmıyorum 11 10,7 Kesinlikle katılmıyorum 4 3,9 Belediye hizmetleri hakkında halk sürekli bilgilendirilmelidir sorusuna %47 si kesinlikle katılıyorum yanıtını vermiştir. Belediyelerin halk ile sürekli iletişim içerisinde olması gerektiğine ilişkin bir görüş ortaya çıkmaktadır. Tablo 16. Politika Oluşumu - Sivil Toplum İlişkisi Kesinlikle katılıyorum 6 5,8 Katılıyorum 23 22,3 Kararsızım 10 9,7 Katılmıyorum 47 45,6 Kesinlikle katılmıyorum 17 16,5 Belediyelerde politika oluşum sürecine sivil toplum kuruluşlarının dahil edilmesi gerekli değildir sorusuna, ankete katılan yöneticilerin, %46 sı katılmıyorum derken, %22 si katılıyorum cevabını vermiştir. Belediye yöneticileri, sivil toplum kuruluşlarının yardım ve katkılarından yararlanabileceklerinin farkında olmakla birlikte, azımsanmayacak bir kesim, aksi görüş ortaya koymuştur. Tablo 17. Proje Paylaşımı Kesinlikle katılıyorum 39 37,9 Katılıyorum 49 47,6 Kararsızım 5 4,9 Katılmıyorum 10 9,7 Kesinlikle katılmıyorum 0 0,0 Belediyeler, önemli proje kararlarını, içinde bulunduğu toplumla karşılıklı tartışarak almalıdır sorusuna, yöneticilerin %48 i katılıyorum demiştir. Belediye yöneticilerinin verdiği cevaplar, belediyelerin faaliyetlerinin halk ile işbirliği içinde yerine getirmeleri gerektiği yönündedir.
6 YEREL YÖNETİMLERDE ETİK ÇERÇEVESİNDE SOSYAL SORUMLULUK BİLİNCİ 307 Tablo 18. Çalışan Davranışı-Eğitim Kesinlikle katılıyorum 53 51,5 Katılıyorum 39 37,9 Kararsızım 1 1,0 Katılmıyorum 5 4,9 Kesinlikle katılmıyorum 5 4,9 308 Tablo 21. Sosyal Harcamalar Kesinlikle katılıyorum 40 38,8 Katılıyorum 47 45,6 Kararsızım 3 2,9 Katılmıyorum 9 8,7 Kesinlikle katılmıyorum 4 3,9 Belediye çalışanlarına, halka karşı davranışlarının iyileştirilmesi konusunda eğitim verilmelidir sorusuna, katılımcıların % 51 i kesinlikle katılıyorum demiştir. Belediye çalışanlarının eğitime verdikleri önem oldukça yüksek düzeydedir. Tablo 19. Halkla İlişkiler Birimi Kesinlikle katılıyorum 49 47,6 Katılıyorum 52 50,5 Kararsızım 0 0,0 Katılmıyorum 1 1,0 Kesinlikle katılmıyorum 1 1,0 Belediyelerde halk ile belediye arasındaki iletişimi sağlayacak birimlerin öncelikle kurulması gerekmektedir sorusuna, katılımcıların %50 si katılıyorum demiştir. Belediye yöneticileri arasında, halkla ilişkiler birimlerinin geliştirilmesi ve personel eksikliklerinin giderilerek bu birimlere öncelik verilmesi konusunda büyük oranda görüş birliği vardır. Tablo 20. Şikayet Değerlendirmesi Kesinlikle katılıyorum 54 52,4 Katılıyorum 46 44,7 Kararsızım 0 0,0 Katılmıyorum 2 1,9 Kesinlikle katılmıyorum 1 1,0 Belediyeler, halktan gelen şikâyet ve talepleri incelemeli ve kaydını tutmalıdır sorusuna, katılımcıların % 52 si kesinlikle katılıyorum demiştir. Dolayısıyla belediye yöneticileri, iletişimin önemine işaret etmektedir. Belediyelerin, yardıma muhtaç insanları destekleyen (aşevi, burs, yakacak v.b.) sosyal yardım harcamaları, önemli harcama kalemlerinden biri olmalıdır sorusuna, katılımcıların %46 sı katılıyorum demiştir. Ankete katılan belediye yöneticileri, toplumsal sorunlara duyarlı olunması gereğine ilişkin bir görüş ortaya koymuşlardır. SONUÇ Ankete katılan belediye yöneticilerinin; kurum içi eğitimin desteklenmesi, elde edilen olumlu sonuçlarla beraber olumsuz sonuçların da gizlenmeden halk ile paylaşılması, politika oluşumunda halkın katılımı, hizmet verimliliğinin artırılmasında kamu kurumlarının yanında, özel kuruluşlar ve sivil toplum kurumlarından destek alınması yönünde sergiledikleri eğilim, sosyal sorumluluk konusunda duyarlı oldukları sonucunu ortaya koymaktadır. Ancak ankete katılan belediye yöneticilerinin, sosyal sorumluluğun önemli gereklerinden biri olan halkla ilişkiler faaliyetini, tek taraflı bilgi sunma faaliyeti olarak algıladıkları görülmektedir. Oysaki halkla ilişkiler iki yönlü sürekli bir ilişkidir. Dolayısıyla her ne kadar belediye yöneticilerinin halkla ilişkiler ve dışa açıklık konusunda olumlu bir görüşe sahip oldukları görülmekle birlikte, uygulamaya ilişkin beklenen düşünce ortaya konmayarak bir tutarsızlık dikkati çekmektedir. Bir başka deyişle, halkla ilişkiler faaliyetine her ne kadar olumlu bir bakış söz konusu olmakla birlikte, nasıl gerçekleştirileceğine ya da bu faaliyetin kapsamının ne olduğuna ilişkin bir yetersizlik belirginleşmektedir. Bu durum, aynı zamanda, uygulamaya yansıyan bir olumsuzluğun ipuçlarını ortaya koymaktadır. Yerel yönetimlerde sosyal sorumluluk konusunun uygulamaya ilişkin durumu ise, bu araştırmanın amacı dışında olup, bir başka araştırmanın konusu yapılabilir. KAYNAKÇA HALICI Ali (2001), İşletmelerde Sosyal Sorumluluk Stratejileri: Çanakkale İlinde Bir Araştırma, Yönetim ve Ekonomi, Cilt 7, Sayı 1, Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.
7 YEREL YÖNETİMLERDE ETİK ÇERÇEVESİNDE SOSYAL SORUMLULUK BİLİNCİ 309 GÜVEN Alpay, DEVELİOĞLU Kazım ve EVCİMEN İdil (2002), İşletmelerin Sosyal Sorumlulukları: Belirleyici Etken Olarak Kurumsal Değerler, 10. Ulusal Yönetim Organizasyon Kongresi Bildiri Kitabı, Mayıs. JONES Marc T. (1999), The Institutional Determinants of Social Responsibility, Journal of Business Ethics, Kluwer Academic Publisher, 20. KARAMAN, Zerrin Toprak (2003), Kentsel Yönetişim-Yerel Gündem 21, I. Ulusal Yerel Yönetimler Çalıştayı, Çanakkale. KILAVUZ, Raci ve Abdullah Yılmaz (2004), Etik Olgusunun Analitik İncelemesi ve Kamu Yönetiminde Etik Davranışın Yönlendiricileri Üzerine Notlar, Kuramdan Uygulamaya Kamu Yönetimi, (Ed.) Abdullah Yılmaz ve Mustafa Ökmen, Gazi Kitabevi. MAIGNAN Isabelle, FERRELL O. C. (2003), Nature of Corporate Responsibilities Perspectives from American, French and German Consumers, Journal of Business Research, 56. MOSLEY Donald C., PIETRI Paul H. and MEGGINSON Leon C. (1996), Management Leadership in Action, Fifth Edition, Harper Collins College Publishers, New York. TENEKECİOĞLU Birol (1977), İşletmelerin Sosyal Sorumlulukları, Eskişehir İTİA Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, Eskişehir. TORLAK, Ömer (2005), Kar Amaçsız Kuruluşlar Olarak Yerel Yönetimlerde Ahlaki Sorumluluk,