Aşgabat bikanun walıuta söwdasyny kynldaşdyrıar
Türkmen manady we amerikan dollary.
Türkmenistanda daşary ıurt pullary bikanun satylanda we satyn alnanda kanunyň öňündäki jogapkärçilik has berkidilip, bu baradaky degişli düzediş Türkmenistanyň Administratiw Hukuk Bozulmalary Hakyndaky Kodeksine girizildi.
Mundan beıläk Kodeksiň 279-njy maddasynyň 1-nji bölegine laıyklykda:
Daşary ıurt puluny satyn almak we satmak geleşikleriniň bikanun amala aşyrylmagy - binıatlyk mukdaryň on bäşinden ıigrim bäşisine çenli möçberde jerime salynmagyna we obıektiň konfiskasiıa edilmegine eltıär.
Belli bolşy ıaly, mundan owal bu ıagdaıda binıatlyk mukdaryň üçüsine çenli möçberde jerime salynıardy, şeıle-de obıektiň (puluň – red.) konfiskasiıa edilmegi asla göz öňünde tutulmaıardy.
Obıektiň konfiskasiıa edilmegi
Düzediş girizilen 279-njy maddanyň 2-nji bölegine laıyklykda bolsa:
Şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan hukuk bozulmalary üçin administratiw temmisi ulanylandan soň olaryň bir ıylyň dowamynda gaıtadan edilmegi - binıatlyk mukdaryň ıigrim bäşisinden ellisine çenli möçberde jerime salynmagyna we obıektiň konfiskasiıa edilmegine eltıär.
Ozalky kanunçylykda, ıokarky agzalan kanunbozma üçin binıatlyk mukdaryň üçüsinden bäşisine çenli möçberde jerime salynmagyna eltip, bu ıagdaıda hem obıektiň konfiskasiıa edilmegi asla göz öňünde tutulmaıardy.
Sebäpler we maksatlar
Türkmenistanyň resmi mediasynda daşary ıurt pullaryny bikanun satmak we satyn almak baradaky kanuny jogapkärçiligiň we jerimeleriň has berkidilmeginiň sebäpleri we maksatlary barada hiç hili maglumat berilmeıär.
Emma bu ıurduň walıuta alyş-çalyş nokatlarynda dollar satyn almak operasiıalary babatynda, şol sanda her aıda satyn alyp bolıan dollara çäk girizmek, dollary ıaşaıjylaryň diňe ıaşaıyş ıazgysyna görä satmak ıaly çäklendirmeleriň girizilmegine; şeıle-de munuň netijesinde dollaryň “gara bazarynyň” giň ıaırap başlandygy baradaky habarlaryň peıda bolan wagtyna gabat geldi.
"Gara bazara" bolan mätäçlik
Gepiň gerdişine görä ıatlatsak, dollaryň “gara bazary” ıurtda ABŞ-nyň dollarynyň söwdasynyň çäklendirilmegi netijesinde ozalky prezident S.Nyıazow döwründe döräpdi. Mälim bolşy ıaly, şol döwürde resmi alyş-çalyş nokatlarynda dollar satylmansoň, dollar “gara bazary” döräpdi we ondaky dollaryň kursy resmi taıdan kesgitlenen kursdan dört essä golaı ıokarydy.
Emma 2008-nji ıylda dollaryň berkidilen kursy hereket edip başlady. Şondan soň ıurt boıunça döwlete degişli hem-de kommersiıa banklarynyň resmileşdirilen alyş-çalyş nokatlary açylyp, dollar “gara bazaryna” bolan mätäçlik görnetin peseldi.
Emma Azatlyk Radiosynyň habarçylary häzir ıurduň alyş-çalyş nokatlarynda dollara girizilen çäklendirmeler sebäpli, dollaryň “gara bazarynyň” täzeden möwjäp başlandygyny habar berıärler.