Çıkış Tarihi : 6 Nisan 2017 Platform : PC
Oyunun Türü : Devasa Strateji, DLC Yapımcı ve Dağıtımcı : Paradox Interactive	Dev-Pub.
Tarih : 19 Nisan 2017 Editör : Mehmet Fatih Alp Kategori : İNCELEMELER, MANŞETLER, PC
‘’Hanedanlıklar gelir ve hanedanlıklar gider fakat Çin sonsuzdur.’’
Mandate of Heaven, Europa Universalis 4 için yayınlanan tam onuncu genişleme paketi oldu. Mandate of Heaven, Çin topraklarında aslında tarihte Kutsal Roma İmparatorluğu’na benzeyen bir yapıymış. Çinli hanedanlardan biri, bu Göksel Taht’ı yönetmeye Tanrılar tarafından yetili kılındığı kabul edilirmiş. Fakat sel, kıtlık gibi birtakım olumsuzluklar bahane edilip isyanlara da çok rastlanmaktaymış. Hatta yazılı olmayan bir hak olarak kabul ediliyormuş bu isyanlar, tabi başarılı olmak kaydıyla :-)
Yukarıda özetle verdiğim tarihi bilgilerden anlaşılacağı üzere Mandate of Heaven, Asya’ya, özellikle de Çin’e odaklanan bir genişleme paketi. Asya ülkelerine özel birtakım yeni mekaniklerin yanı sıra tüm oynanışlar için de yeni mekanikleri barındıran Mandate of Heaven’in yeniliklerine hep beraber bakalım.
Mandate of Heaven paketinin çıkışı ile aynı zamanda ücretsiz bir güncelleme de oyunculara sunuldu. Bu ücretsiz içeriklerden ilki ve belki de en önemlisi ‘’Çağlar Mekaniği’’. Oyuna gelen ücretsiz güncelleme ile birlikte 4 farklı çağ ekleniyor. Bunlar; 1400 -1530 yılları arasında geçerli olan Age of Discovery (Keşifler Çağı), 1530 – 1620 yılları arasında geçerli olacak Age of Reformation (Reformasyon Çağı), 1620 – 1710 yılları arasında geçerli olacak Age of Absolutism (Mutlakiyet Çağı) ve son olarak 1710-1821 yılları arasında geçerli olacak Age of Revolutions (Devrimler Çağı). Eğer Mandate of Heaven paketini satın almadıysanız bu çağlarda karşınıza o çağa ait olacak şekilde felaketler ve event’ler çıkacak.
Mandate of Heaven paketine sahip olursanız ‘’Çağlar’’ mekaniğinin daha işlevsel hale geldiğini söylemeliyim. Paketle birlikte her bir çağ, farklı kuralları içeriyor. Ayrıca her bir çağda yerine getirebileceğiniz hedefler mevcut. Bu hedefleri yerine getirdiğiniz takdirde belirli yeteneklere sahip olacaksınız. Her çağ 7 farklı hedefe sahip ve bu 7 hedeften gerçekleştirdiğiniz her biri +3 power projection ve her ay +2 splendor (ihtişam) puanı verecek. Splendor’ı geliştirici ekip, çağ mekaniğine özgü para birimi olarak tanımlıyorlar. Her çağda her ülkenin erişebileceği 7 farklı yetenek ve sadece o tarihteki, tarihi olarak güçlü devletlerin erişebileceği (historical nations) çağlara özel 4 nadir özelliğe, bu para birimi ile sahip olabiliyoruz.
Ayrıca bu çağlardan yalnızca birinde geçerli olmak üzere bir çağda en az 3 amacı gerçekleştirdiğimizde o çağı Altın Çağ olarak kabul edebiliyoruz. Altın Çağ, monark ppuanı harcadığınız her şeyde %10 ucuzluk, ordularımıza ve donanmamıza %+10 moral ve %+10 daha fazla ticari ürün üretmenizi sağlıyor.
Peki ‘’Çağlar Mekaniği’’ nasıl olmuş, oynanışı nasıl etki etmiş? Açıkçası oyunun süper güçleri bu mekanikle daha da güçlenmiş. Zira her bir çağda süper güçlere bahşedilen özel yetenekler, bu süper güçlerin oyundaki en önemli eksiklikleri giderir nitelikte veyahut zaten sahip olduğu avantajları çok daha etkili hale getirmekte. Mesela Keşifler Çağı’nda Danimarka, vasallarının bağımsızlık isteğini yüzde 33 gibi ciddi oranda azaltan bir avantaja sahip olabiliyor. Eurapa Universalis 4 oyunlarında sıklıkla gördüğümüz Kalmar birliğinin dağılması bu şekilde neredeyse sıfırlanıyor. Oynadığım neredeyse her oyunda süper güçler bu avantajları sayesinde yenilmez hale geliyor. Oyunun başlangıcında da minör devletlerle hayatta kalmak çok daha zorlaşıyor.
Mutlakıyet ve Haraplık
Oyunun 1.20 ücretsiz güncelleme ile tüm Europa Universalis 4 oyuncularına sunulan ücretsiz içeriklerden diğer iki ise Mutlakıyet ve Haraplık. Önce iyi olanından bahsedelim :) Mutlakıyet, artık oyunda Mutlak Monarşi hükumet sistemi yerini alan bir mekanik. Geliştiriciler bu güncelleme ile birlikte core maliyetlerinin düşmesini, overextansion’nın etkisini azaltan yönetim puanı verimini (adminstrative effiency) %60’dan %30’a düşürmüşler. Ancak üçüncü ve dördüncü çağlarda bu verimi artırma imkanı mevcut. Mutlakıyet seviyenizi, event’ler, kararlar, stabilite arttırma gibi eylemlerle artırmanız mümkün. Gelelim adından da anlayacağınız üzere hiç hoş olmayan yeni mekaniğimize. Artık yağmaladığınız, işgal ettiğiniz veya kuşatma altına aldığınız şehirler yavaş yavaş harap olacak. Haraplık arttıkça o şehrin ürettiği ürünlerde azalmanın yanı sıra gelişmişlik bedelleri artacak. Enstitülerin yayılma hızları, toplam insan gücünüz ile denizci sayınız azalacak, düşmanlarınızın hareket hızları artarken, sizin ve dostlarınızın hareket hızları azalacak. Söz konusu vilayetin kontrol altına alınması ile bu Haraplık seviyesi azalmaya başlayacak Eğer sabırsız bir oyuncu iseniz ve ”ben bu kadar bekleyemem” diyorsanız, söz konusu vilayetin gelişmişliğini artırmanız gerekecek.
Bu iki yeni mekaniğin oynanışa etkilerine gelince, açıkçası Mutlakıyetin varlığını hissetmedim. Varlığı ile yokluğu bir. Fakat bunun yönetim sistemini güçlendirme, üçüncü ve dördüncü çağlarda sahip olabileceğimiz avantajlar gibi doğrudan yapabildiğimiz etkilerle artması, yani teknoloji seviyesini artırmayı beklemeyip doğrudan müdahil olabilmemiz güzel olmuş. Fakat Haraplık, oyunu çok daha gerçekçi kılan bir unsur olmuş. Savaşın getirdiği yıkımı yansıtması, bunu gidermeye çabalamak, düşmanın bunu kullanması harika olmuş. Özellikle ordularınız işgal altındaki topraklarda daha yavaş, düşmanlarınızın daha hızlı hareket etmesi çok can yakıyor.
Oyunun 1.20 yamasının sunduğu bir başka yenilik, başkasına bırakmadan ipinizi kendiniz çekebilmeniz. Artık borçlar gırtlağa dayandığında iflasınızı açıklayabileceksiniz (declare bankruptcy) Peki biz bu acı ilacı, hatta baldıran zehrini niye içelim dediğinizi duyar gibiyim. Evet ben de iflas ilan etmenin ne gibi bir yararı olacak çözebilmiş değilim. Zira normal süreç sonucunda iflas etmeniz ile iflasınızı ilan etmenin bir farkı yok. Çözen varsa beri gelsin.
Bunun haricinde gelen ücretsiz yama ile birlikte gelenler çeşitli arayüz yenilikleri. Bunlardan biri yeni makro bina inşa edici. Bir bina yapmaya karar verdiğimizde devletimizin haritasını gezerek hesaplar yapmak zorunda kalıyorduk. Artık yapmaya karar verdiğimiz bir binaya tıkladığımızda karşımıza yeni bir arayüz geliyor. Burada bu binayı nereye yaptığımızda neler getireceğini görebiliyoruz. İşimizi kolaylaştıran bir yenilik olmuş.
Arayüze getirilen yeniliklerden biri yeni eyalet görünümü. Burada eyaletlerimizin ülke ekonomisine katkılarını ve giderlerini görebiliyoruz. Ayrıca bu eyalete dahil vilayetleri görebiliyoruz. Bu da artık bir eyaleti ”state” yapıp yapmamaya karar verirken işimi kolaylaştırdı açıkçası.
Eğer Mandate of Heaven paketine sahipseniz, eyaletlerinizde artık fermanlar (yahut kanun) yayınlayabileceksiniz. Eyaletinizdeki enstitü yayılma hızını, otonomi düşüş hızını, yerel savunmayı, eyaletinizden gelen insan gücünü, eyaletinizin ticaret gücünü ve eyaletinizde çalışacak misyonerin gücünü artırabileceğiniz gibi, gelişmişlik bedelini ve huzursuzluğu düşürebileceksiniz. Fakat bir eyalet fermanı yayınlamak eyaletinizin giderlerini yüzde 200 artırıyor ve yayınladığınız bir fermanı bir yıl boyunca değiştiremiyorsunuz. Açıkçası Mandate of Heaven paketinin beni en çok heyecanlandıran getirisi bu oldu. Bu yenlik oynanışı derinleştirmesinin yanı sıra gerçekçiliği de artırmış oldu.
Mandate of Heaven paketinin içeriğinde yer alan yeni arayüz diplomatik makro menü. Artık bizimle ittifak kurmayı, kraliyet evlilik teklifimizi kabul edebilecekleri bu menü sayesinde görebiliyoruz. Yani artık ayrı ayrı her birinin ne dediğini görmekle uğraşmayacağız. Ayrıca bu menüde diplomatlarımızı otomatik görevlendirebiliyoruz. Sahip olduğumuz diplomatlarımızdan bir veya birkaçını istersek komşu devletlerimize, bağlı devletlerimize, koalisyona girme ihtimali olan devletlere, müttefiklerimize, bize tehditkar olan devletlere gönderebileceğiz. Eğer verdiğiniz görevi iptal etmezseniz sırayla belirlediğiniz nitelikteki devletleri diplomatlarınız dolaşıyor. Bu yeniliklerin oynanışı kolaylaştırdığı aşikar, fakat oynanışa yeni bir mekanik getirmek bir kenara etki dahi etmeyen bir içeriği ücretli olarak sunulmasını tuhaf buldum.
Paketi satın aldığınızda gelen bir başka özellik de 50 puan karşılığı surda gedik açabilme. Evet, top teknolojisini açtığınızda ve kale seviyesine göre gerekli olan topçu sayısına sahipseniz 50 askeri monark puanı karşılığı gedik açabiliyorsunuz. Paketin yenilikleri içerisinde askeri açıdan beni en çok cezbeden özellik bu oldu. Oyunda, özellikle oyunun ortalarında ve sonlarında, kale seviyelerinin arttığı dönemlerde kuşatmaları hızlandırması ile hayat kurtaran bir mekanik olmuş.
Mandate of Heaven paketinin Asya ülkelerini konu aldığını söylemiştim. Dolayısıyla Asyalı inançlara değinmemesini bekleyemezdik. Paketin ele aldığı inançlardan ilki Ming ve Kore’nin asli inancı olan Konfüçyüsçülük. Paketle birlikte Konfüçyüsçülük inancına gelen en önemli yenilik harmony mekaniği. Harmony değeri yükseldikçe hak dine tolerans artıyor. Azaldıkça ise, hak dine toleransın azalmasının yanında gelişmişim bedeli artıyor, meritokrasi (buna ileride değineceğim) düşüşünü hızlanıyor. Başka bir etmen olmaksızın her yıl 1 puan artan harmony puanının artışını yüksek stabilite ve hümanizm idea grubunu tamamlamak hızlandırıyor. Kafir inancı çevirmek ise bu değeri düşürüyor.
Fakat Konfüçyüsçülük inancına gelen asıl yenilik, ülkenizde olan herhangi bir inancı, kendi inancınızla harmoni edebilmek. Bu şekilde harmoni edilen din grubu ülkenizde hak din gibi kabul ediliyor. Bunun yanında harmoni ettiğiniz her din size birtakım avantajlar sağlıyor. Örneğin Müslüman inanç grubunu (içine sunni, ibadı ve şii inançları dahil) harmoni ettiğinizde ülkeniz yüzde 10 ticaret verimi bonusu, Mahayana inanç grubunu harmoni ettiğinizde ise yüzde 7 idea maliyeti indirim bonusu kazanıyorsunuz. Ancak harmoni etme süreci çok uzun. Örneğin Ming ile oyun başında pagan inancını harmoni etmek istediğinizde, bu süreç yaklaşık 34 yıl sürüyor ve bu süre boyunca harmony puanınız her yıl 3 ceza puanı yiyor. Bununla da yetinmeyip harmoni süreci boyunca çıkan çeşitli event’ler zor tercihlerde bulunmanıza yol açıyor.
Açıkçası oyunda bir vilayetin dinini değiştirmek yerine böyle bir alternatifin sunulması çok iyi olmuş. Zira bildiğiniz gibi, din çevirme süreci boyunca dinini çevirmek istediğiniz vilayetin gelişim bedeli artarken, isyan riski de artırıyor.
Mandate of Heaven paketinin yeniden ele aldığı bir başka inanç, Japonya’ya özgü Şintoizm inancı. Şintoizm inancına sahip olan devletlerin artık yeni bir mekaniği var: İzolasyon. İzolasyon, kapalı sınırlardan açık sınırlara giden 5 seviyeden oluşan ve her bir seviyede çeşitli etkileri olan bir mekanik. Her bir seviye, oyunda Şintoizm inancında mevcut 8 adet hadise (orijinal ismi incident)ye göre değişebiliyor. Bunlar, oyunda çeşitli tarihlerde veya şartlarla aktif hale geliyor. Her hadise oyun süresince sadece bir kez gerçekleşiyor ve bir sonraki hadise bundan en az 30 sene sonra gerçekleşiyor. Verdiğiniz kararlarla bir incident’i hiç yaşamama ihtimali de var.
Şintoizm inancını ve ileride değineceğim Japonya’ya özgü değişiklikler, Japon daimyoları ile oynanışa zevk katan yenilikler olmuşlar.
Shogun Hükümet Biçimi ve Daimyolar
Şintoizm inancına gelen yenilikler haricinde Japonya adasında yönetim sistemi de tamamen değişmiş vaziyette. Artık oyunda başlangıç yılında bir Japonya devleti olmayacak, bunun yerine tarihi gerçeğe uygun olarak bir shogun ve buna bağlı daimyo’lar olacak.
Shogunluk hükümet biçiminde artık daimyolar ilişki slotunda yer kaplamayacak. Shogun olan daimyo, hükümet sekmesinde erişebileceği 3 bonusa sahip olacak. Fakat bu bonuslardan birine sahip olabilmek için shogunun 20 meşruluk puanını feda etmesi gerekecek. Bunun haricinde Shogun’un daimyo’larına kullanabileceği 5 adet yeni tabi devlet etkileşimi eklenmiş.
Tüm bu Japonya adasına özgü yenilikler, Japonya adasındaki oynanışları çok zevkli hale getirmiş. Söz konusu mekaniklerin etkileri, dozajında olmuş. Bu incelemeyi yazarken bir Japonya oyunu daha başlatmak için nasıl sabırsız olduğumu ancak paketi oynarsanız anlarsınız.
Mançu boyları ile oynamak ve Mançuyu formladıktan sonra Asya hakimiyeti peşine düşmek en zevkli oyunlardan biri. Bu paket ile birlikte Mançu beylikleri her bir eyaletinde yozlaşma karşılığı o eyaletin gelişmişliğine bağlı olarak belirlenen birim kadar banner (sancak) orduları kaldırabiliyor. Bunlar insangücünüzü harcamıyor, tıpkı paralı asker gibi tutabiliyorsunuz. Fakat bunların en önemli avantajı paralı askerlerden daha az maliyetli olarak elde tutabilmek. Mançu kültüründeki devletlerle oynarken zor zamanlarda banner orduları çok işlevsel. Banner ordularını yenilenen eyalet ekranında kaldırabiliyorsunuz. Burada aynı zamanda o eyaletinizde kaç birimlik banner ordu kaldırabileceğinizi de görebiliyorsunuz. Param var sürekli adam çağırırım diye düşünmeyin devletiniz corruption yani yozlaşma yönünden olumsuz yönde etkileniyor.
Çin İmparatorluğu ve Haraçlı Devletler
Gelelim Mandate of Heaven paketinin asıl odağı ve hatta pakete ismini veren Çin İmparatorluğu mekaniğine. Artık Pagan ya da Asya dinlerine mensup devletlerden her biri Çin İmparatoru olabilir. Çin İmparatoru, imparatorluk reformlarını geçirme imparatorluk yetkileri içerisinde en önemlisi. Gerçi mandate puanınızla geçirebileceğiniz bu reformlar neticesinde, Kutsal Roma İmparatorluğundaki reformların aksine bir siyasi birliktelik ortaya çıkmıyor. Bu reformlar, birtakım avantajlar sağlamaktan öteye geçmiyor. Yanlış anlaşılmasın, buradan bu avantajların önemsiz olduğu anlamı çıkmasın. Tam tersine müthiş avantajlar. Mesela %10’luk bir yurt maliyeti indirimi veren reformu geçirip biraz sonra değineceğim kararnamelerden (decree) biri de aynı oranda bir yurt indirimi veriyor. Dolayısıyla toplamda yüzde 20’lik yurt maliyeti indirimine sahip olabiliyor imparator.
Çin İmparatorluğu ile beraber ‘’meritokrasi’’ denilen ve meşruiyetin (legitimacy) yerini alan bir mekanik oyuna eklenmiş. Geliştiriciler; Çin İmparatoru zaten meşrudur, bunun için üstünlüğe dayalı meritokrasiyi getirdik diyorlar. Dolayısıyla Çin İmparatorluğunu kaybederseniz, meritokrasi yerini meşruluk puanına bırakıyor. İşte bahsettiğim kararnameleri 20 meritokrasi puanıyla alabiliyorsunuz. Bir kere aldığınız kararname 10 yıl boyunca geçerliliğini koruyor. Kararnamelerin verdiği bonuslar zaten tek başına muazzam avantajlar iken bir de reformları eklerseniz açıkça söyleyeyim, Çin İmparatoru yenilmez hale geliyor.
Çin İmparatorunu yenmeniz çok güç denerseniz, pagan ya da doğu dinlerinden birine mensupsanız ‘’Take Mandate of Heaven’’ savaş sebebi ile savaş açıp kazanırsanız, yeni imparator siz olursunuz. Tabi her şey kaldığı yerden devam etmiyor. Ortalama bir mandate puanı ile başlıyorsunuz ve önceki imparatorun geçirdiği tüm reformlar sıfırlanıyor.
Son olarak bir de haraçlı devletlerden bahsedelim. Öncelikle haraç sistemi sadece Doğu dinlerine mensup devletlere özel bir mekanik. Ve haraçlı devletler vassallardan farklı olarak tâbi devletler olarak yer alıyor ve diplomatik ilişki slotunda yer kaplamıyorlar. Bağlı oldukları devletler, haraçlı devletlerinden miktarı haraçlı devletin büyüklüğüne göre değişen altın, monark puanı veya insangücü talep edebiliyorlar. Ayrıca bağlı oldukları devlet, haraçlı devletlerle 4 yeni seçenekle etkileşime geçebiliyor.
Sonuç olarak her ne kadar Mandate of Heaven’ın odağı Asya ülkeleri olsa da çağlar ve eyalet fermanları mekanikleri ile oyunu daha ayrıntılı hale getirmesi ile bence alınması ve oynanması gereken bir genişleme paketi olmuş. Tabi bir de Asya ülkeleri ile özellikle de Çin İmparatoru ile oynamanın verdiği zevki de cabası. Beraberinde getirdiği ve bu incelemede değinemeyeceğim kadar düzeltmeleri içeren ücretsiz güncelleme Paradox’un ne kadar başarılı bir firma olduğunu da gösteriyor.
Öneri 1: Paradox ailesinin devasa stratejilerine dair daha fazla bilgi için www.paradoxfan.com‘a bakabilirsiniz.
Öneri 2: İlk defa başlayacak, EU4 oynayacaksanız başlangıç rehberi için Talha’nın şu videolarına bakabilirsiniz.
Etiketler: DLC, Europa Universalis IV, Europa Universalis IV: Mandate of Heaven, Mandate of Heaven
çok daha derinleşen oynanış
ücretsiz ve dolu dolu bir güncelleme
daha agresif ve akıllıca hareket eden yapay zeka
çok da ucuz sayılmayan fiyatı,
yeni mekaniklerin süper güçleri über güçlere çevirmesi
oyun halen menüye dönmeden önce kendini kapatıp baştan açıyor
‘’Hanedanlıklar gelir ve hanedanlıklar gider fakat Çin sonsuzdur.’’ Mandate of Heaven, Europa Universalis 4 için yayınlanan tam onuncu genişleme paketi oldu. Mandate of Heaven, Çin topraklarında aslında tarihte Kutsal Roma İmparatorluğu’na benzeyen bir yapıymış. Çinli hanedanlardan biri, bu Göksel Taht’ı yönetmeye Tanrılar tarafından yetili kılındığı kabul edilirmiş. Fakat sel, kıtlık gibi birtakım olumsuzluklar bahane edilip ..
Europa Universalis IV'ün Afrika'nın yerlileri dahi içerik elde etmişken yetim kalan Uzak Doğu, Mandate of Heaven ile arzu edilen seviyeye geliyor. Beraberinde ücretsiz gelişmeler ve yenilikler içeren yama da tuzu biberi oluyor. Paradox iyi ki varsın.
İçerik paketinin Steam linki: