HA BER LER TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ. Ocak 2013 / Sa yı: 35
Download "HA BER LER TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ. Ocak 2013 / Sa yı: 35"
1 HA BER LER TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Ocak 2013 / Sa yı: 352 3 HA BER LER TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Enstitümüzün Kurucusu Prof. Dr. Ali M. Dinçol un Aziz Hatırasına Ocak 2013 / Sa yı: 354 Türk Es ki çağ Bi lim le ri Ens ti tü sü Haberler Sa yı: 35 (Ocak 2013) ISSN E di törler Meltem Doğan-Alparslan Aşkım Özdizbay Sayfa Düzenlemesi Zero Prodüksiyon Ltd. Ya zı lar kay nak gös te ril mek şar tıy la kul la nı la bi lir. O cak ve Ma yıs ay la rın da ya yım la nır. Enstitü Üyelerine ücretsiz verilir. TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Uluslararası Akademiler Birliği Muhabir Üyesi Corresponding Member of the International Union of Academies Baskı BİLTUR Basım Yayın ve Hizmet A.Ş. Üçpınar Cd. Bulgurlu Mh. No: 89 K. Çamlıca, Üsküdar, İstanbul-Türkiye Tel: Sertifika No: Türk Eskiçağ Bi lim le ri Ens ti tü sü İstiklâl Cad. Merkez Han, No: 181 Kat: Be yoğ lu-is TAN BUL Tel: E-ma il:5 İÇİNDEKİLER Editörden Güven Arsebük, Bir Dosta Veda Halûk Abbasoğlu, Ali Dinçol a Son Mektup Meltem Doğan-Alparslan, Ali Hocama Veda Mektubu Başyazı Murat Akar K. Aslıhan Yener, Alalakh ta 10 Yılın Ardından Kitap Tanıtımları Barnett, R. D., Assyrian Palace Reliefs In The British Museum, The Trustees of The British Museum, Oxford University Press, 1970 (Değirmencioğlu, H.) Özdizbay A., Perge nin M.S Yüzyıllardaki Gelişimi / Die Stadtentwicklung von Perge im Jh n. Chr. (Türkçe-Almanca çeviri: Dr. Selma Bulgurlu Gün). Suna-İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü, Adalya Ek yayın Dizisi 10, İstanbul, (Kortanoğlu, E.) Meier, L., Die Finanzierung öffentlicher Bauten in der hellenistischen Polis (Die hellenistische Polis als Lebensform), 2012, Mainz (Dönmez-Öztürk, F.) Seleucia ad Calycadnum Dergisi (Özyıldırım, M.) Arkeoloji Dünyasından Kentlerin Kuruluşunda Rüzgârların Etkileri Pisidia Antiokheia Örneği (Özhanlı, M.) Uluslararası Doğu Anadolu - Güney Kafkasya Kültürleri Sempozyumu Internatıonal Symposıum on East Anatolia - South Caucasus Cultures Ekim/October 2012, Erzurum (Kılıçlar, Z.) I. Ulusal Pisidia Araştırmaları Sempozyumu (Özcan, A. M. Fırat) Assos Internationales Kolloquium 2012 (Polat-Becks, A.) İzmir İli Kazı Başkanları Toplantısı - 01 Eylül Nif Dağı Kazı Evi (Tulunay; E.T.) Avrupa da Farkındalık Yaratan Koruma Örgütü Europa Nostra ve 2012 Ödül Töreni (Yaraş, A.) Kazı - Araştırma Aşıklı Höyük Sonuçları 2012 (Kurt, N. M. Özbaşaran) Düver Yerleşim Tarihi Araştırmaları Projesi 2012 (Ekinci, H. A. Kahya, T.) Tekirdağ Ganos Dağı Arkeolojik Yüzey Araştırması 2012 (Koçel Erdem, Z.) Kelenderis Kazıları 2012 (Zoroğlu, L.) Maydos Kilisetepe Höyüğü Kazıları 2012 (Sazcı G. Çalış Sazcı, D.) Bolu İli Mudurnu ve Göynük İlçeleri Epigrafik-Tarihi Coğrafi Yüzey Araştırması 2012 (Dönmez-Öztürk, F.) Nif (Olympos) Dağı Kazısı 2012 (Tulunay, E. T.) Nikaia (Bithynia) Egemenlik Alanı Epigrafik-Tarihi Coğrafi Yüzey Araştırması Çalışmaları 2012 (Öztürk, H. S. C. Pilevneli) - 41 Olba Kenti Kazıları 2012 (Erten, E. M. Özyıldırım T. Akçay) Salat Tepe Kazıları 2012 Yeni Bulgular ve Stratigrafik Değerlendirme (Ökse, A. T.) Soli Pompeiopolis Kazıları 2012 (Yağcı, R. F. H. Kaya) Tios Kazı Çalışmaları 2012 (Yıldırım, Ş.) Enstitüden Yeni Yayınlarımız6 Özlemle Anıyoruz ( )7 EDİTÖRDEN Editörden 2013 yılının ilk sayısında, Editörler için belki de şimdiye kadar bu dergi için kaleme alınan en zor Editörden yazısı. Enstitümüzün kurucusu, değerli bilim insanı Prof. Dr. Ali M. Dinçol tarihinde aramızdan ayrıldı. Bu sebeple elinizdeki dergi, Hocamız Prof. Dr. Ali M. Dinçol un aziz hatırasına ithaf edilmiştir. Büyük emeklerle, çok çeşitli zorluklara rağmen yılmadan, kişiliğindeki idealistliği, berraklıkla algıladığı gerçeklerle harmanlayarak bu güne getirdiği Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü ve yayın organı Haberler Dergisi, hocamızın hedeflediği bilimsel görevini gerektiği şekilde yerine getirmeye çalışıyor. Hocamızın çıktığı uzun yolculukta huzurlu olmasını sağlamak için, bundan sonra da aynı çabayla çalışacağımızı belirtmek isteriz. Bu sayıda değerli hocamız için dostları/meslektaşları ve aynı zamanda öğrencisi tarafından veda mahiyetinde yazılara yer vermenin uygun olacağını düşündük. Hem kendisine bir kez daha minnetlerimizi sunmak ve hem de okuyucularımızın kendisini bir kez daha anmasına vesile olmak için Bu sayıda K. Aslıhan Yener ve Murat Akar tarafından kaleme alınan Başyazı da, önemli bir Orta-Geç Tunç Çağı Yerleşmesi ve bölgesel bir krallık olan Mukiş in başkenti Alalakh da yapılan çalışmaların 10 yıllık bir özeti anlatılmaktadır. Bölgesel ilişkileri ile yerleşimin kendi karakterinin yalın ve bilimsel bir dille aktarıldığı makalenin, ilgililer açısından oldukça dikkat çekici olduğu kanısındayız. Yurdumuzda Eskiçağ Bilimleri alanında yapılan çeşitli çalışmalar hakkında bilgi aktarma görevini yerine getirmeye çalışan Haberler, ağırlıklı olarak 2012 kazı ve araştırma çalışmalarını konu aldığı bu sayısında, Aşıklıhöyük ten Ganos a, Nif den Salattepe ye, uzun bir tarihi ve coğrafi çeşitliliği içeren, 12 adet araştırmanın bilimsel raporlarını içermekte, Arkeoloji Dünyasından kısmında çeşitli kurumlarca gerçekleştirilen bilimsel organizasyonlar, sempozyumlara ilişkin yazılara yer verilmekte, ayrıca kitap tanıtımları da okuyucusuyla buluşmaktadır. Enstitümüz bilgi aktarımı konusundaki görevini başka yayınlarla da yerine getirmektedir. Süreli Yayınımız Colloquium Anatolicum 2012 yılı sonunda, 11. yılını doldurmuş ve XI. sayısı, zengin bir içerik ile yayımlanmıştır. Ayrıca nümismatik alanında en prestijli uluslararası yayınlardan biri olan, Türkiye müzeleri ve özel Türk koleksiyonlarını içeren, Oğuz Tekin başkanlığındaki SNG (Sylloge Nummorum Graecorum) projesi 8 ciltlik bir seriye ulaşmıştır. Popüler seriden iki yeni kitap Eskiçağ da Cam (C. Baykan D. Baykan) ve Tarih Boyunca İstanbul da Sikke Darbı ve Sikkeler (O. Tekin) yayımlanmıştır. Enstitümüzün, genç bilim insanlarının doktora tezlerini yayımlayabilmesi için üstlendiği bir başka önemli proje olan SOA (Studia ad Orientem Antiquum) kapsamında, D. Baykan ve M. Doğan-Alparslan ın çalışmaları da yakında değerli bilim insanları ve ilgililerin istifadelerine sunulacaktır. Sosyal Bilimlerde, bilimsel kanıt ve kriterleri belirlemek için, Fen Bilimlerinden farklı olarak, çok daha farklı parametreler kullanılır. Çünkü konusu ve odak noktası İnsandır. İnsanın maddi ve düşünsel bağlamda ürettikleridir. Sosyal Bilimlerin çok önemli bir parçasını oluşturan Eskiçağ Bilimleri ise, insanın var olduğu zamandan itibaren, kültürel kazanımlarını, dünyaya kazandırdıkları ve hatta kaybettirdiklerini, kısacası düşünsel ve maddesel anlamda ürettiği her şeyi inceleyip, yorumlamaya çabalar. İnsanlığı gerçek anlamda tanıyabilmek, ancak Sosyal Bilimler ve dolayısıyla Eskiçağ Bilimleri ile mümkündür. Eskiçağ Bilimleri çalışma sahalarıyla insanlığın belleğini çözümler, anlamlandırır ve tekrar işlenebilmesi için geleceğe aktarır. Belleği olmayan insan ve toplum, artık kendisi olmaktan çıkar ve tanınmaz bir hale bürünür. Eskiçağ Bilimleri belki Fen Bilimlerinde olduğu gibi, ticari değeri yüksek sahalarda kullanılacak bilgiler üretmez. Ancak bu, onun değersiz olduğu anlamına gelmez. Aksine, insanlığın kültürel gelişimini açıklayıp, kendini doğru tanımasına/tanımlamasına yol verdiği için, değeri ticari ölçütlerle belirlenemez; ticari ölçütlerden çok daha aşkın bir konumdadır. Günümüz modern toplumlarının, uygarlık alanında önde olanları, öncelikle Sosyal Bilimler aracılığıyla devşirilen bilgilerle kendilerini tanımlamış ve kültürel alanda ilerlemeleriyle doğru orantıda başarılı addedilmişlerdir. Bu bağlamda, son zamanlarda hem Sosyal Bilimler hem de Eskiçağ Bilimleri hakkında dile getirilmeye başlanan, gereksiz ve boşa zaman-para harcanan bilimsel sahalar olduğu düşünceleri, sağduyudan ve doğruluktan uzaktır. Umudumuz, temeli kültür olan ülkemizde Sosyal Bilimlere ve Eskiçağ Bilimlerine, dolayısıyla bu bilimsel sahalarda çalışanlara, hak edilen değerin gösterilmesidir yılının, okuyucularımız için yeni bilgi ve buluntularla heyecanlanacağı, Eskiçağ Bilimlerinin, insanlığın ortak kültürel birikimine daha fazla katkılar sunabilecek fırsatlara erişebileceği, umut ve başarı dolu bir yıl olmasını temenni ederiz. Meltem Doğan-Alparslan Aşkım Özdizbay TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER 18 BİR DOSTA VEDA Güven Arsebük Yıllar boyu İstanbul Üniversitesi ndeki birlikteliğimize rağmen, ilgi alanlarımız arasındaki fark nedeniyle, kendimi Prof. Dr. Ali Dinçol un bilimsel vasıfları konusunda değerlendirme yapacak kişilerin arasında görmüyorum. Ancak önemle belirtmek istediğim ve o konuda kendimi yetkili gördüğüm başka bir şey var: O da Ali Dinçol un hem kendisinin, hem de eşi Belkıs ile ağabeyi Koray ın can dostlarımın başında gelen kişiler olduğudur. Maalesef Ali yi kaybettim, ancak ne mutlu bana ki Belkıs ve Koray ın dostlukları devam ediyor. Çoğu zaman sanki eş anlamlıymış gibi kullanılan arkadaş ve dost kavramları, birey yaşamının değişik aşamalarında belirgin ayırımlar kazanıyor. Hayatın çeşitli dönemlerinde insanın çocukluk arkadaşı, mahalle arkadaşı, sınıf arkadaşı, askerlik arkadaşı, meslek arkadaşı v.b. türden farklı arkadaşları oluyor. Ancak iş dost a gelince durum bütünüyle başkalaşarak, kendine özgü bir anlam edinmeye başlıyor. Gerçek anlamıyla dost veya ona doğrudan bağlı dostluk ender olarak karşılaşılan bir olgu; bu nedenle de insanın hayatındaki dost adedi el parmaklarının sayısını kesinlikle geçmiyor. Gündelik konuşmada dost sözcüğü genelde sevilen ve güvenilen yakın arkadaş anlamında kullanılır. Ancak, gerçek yaşamda dost kavramının bu yüzeysel tanımın çok ötesinde bir anlamı içerdiği tartışılmaz. Dost, sadece birlikte iyi vakit geçirdiğin ve sevdiğin yakın bir arkadaşın değildir. Dost gerçeği senden saklamayan, iyiliğin için acı da olsa onu senin yüzüne açıkça söyleyen kişidir. Ona içini döküp, bir sorununu aktardığın zaman onu saklayacağını, başkasına söylemeyeceğini, sadece ikinizin arasında kalacağını bildiğin insandır. Yardıma gerek duyduğunda, zaman-mekân kavramı olmaksızın, seni yalnız bırakmayan kişidir. Boşuna dost kara günde belli olur dememişler; çünkü dost yalnızca güllük-gülistanlık dönemlerde değil, insanın üzüntülü ve sıkıntılı günlerinde yardımına koşan, onu hiç yalnız bırakmayan kişidir. Dost (deyim yerindeyse) senin kişilik ikizindir. Dost kavramının kapsamını genişletmek, ekler yapmak tabii olası. Ancak, buna gerek olmadığı kanısındayım. Vurgulamak istediğim, çok az sayıdaki kişiyi betimlemek için kullanılan dost sözcüğünün ilgili kişi için çok özel, aynı zamanda sıra dışı bir anlam ve değeri olduğudur. Ali Dinçol benim sayısı gerçekten sınırlı dostlarımdan biriydi; onun gibi bir dostum olduğu için de daima mutlu oldum. Son olarak, Ali yaşama gerçekten bağlıydı, keşke kendisine böyle veda etmeseydik ve dostluğumuz hep aynı düzeyde süregeleydi demekten başka ne söyleyebilirim? Aziz Kardeşim Ali, ALİ DİNÇOL A SON MEKTUP Halûk Abbasoğlu Bugün 1 Şubat Senin yetmişinci doğum gününü meslektaşların, dostların ve öğrencilerinle kutlamayı aylar önce planlamaya başlamıştım ve o zamanlar bu düşünce ile seviniyordum. Fakat şimdi sana bu mektubu yazmanın büyük üzüntüsü içindeyim. Ne yapalım hayatın iki büyük gerçeği var: Doğum ve Ölüm. Bu iki kaçınılmaz gerçeğin arasında akıp giden zamana yaşam diyoruz. Bu zamanı nasıl kullanmışsak, yaşamımız o oranda değerlidir. Sevgili Ali, sen bu zamanı çok olumlu ve değerli işlerle dolduranlardansın. Saygın özel yaşamın, mutlu yuvan, eşsiz bir bilim adamı olarak gerçekleştirdiğin bilimsel çalışmalar, üzerlerine kol kanat gerdiğin asistanların, en iyi biçimde eğitmeye çalıştığın öğrencilerin ve yardımını esirgemediğin meslekdaşların, senin, yaşamını ne ölçüde güzel değerlendirdiğinin somut kanıtlarıdır. Seni tanıyalı elli yıl oldu. Aslında elli yıl da bir ömürdür. Bu elli yıllık arkadaşlık ve dostluk süresinde iyi ve zor günlerimiz oldu. Hep el ele verdik, aynı frekansta ve en önemlisi yan yana iken yüksek sesle düşünebildik. Ben bu süreçte senin eşsiz bir bilim adamı olman yoluna yılmadan ilerlemeni büyük mutluluk ve bir dost olarak iftiharla izledim, dostluğuna da tam güvenildiğine hep şahit oldum. Ne mutlu bize ve sana ki, seni yücelten tüm nitelikleri hayattayken tattın ve tattırdın. Sevgili Ali, bilim âlemine katkıların ve anıların yaşanıyor ve yaşatılacak, ondan emin ol ve rahat uyu. 2 TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER9 ALİ HOCAMA VEDA MEKTUBU Meltem Doğan-Alparslan Dünyaca Tanınmış Türk Bilim Adamı, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü nün Kurucusu ve Benim Hocam Prof. Dr. Ali Dinçol Kendisi 13 Ağustos 2012 tarihinde bir Pazartesi sabahı aramızdan ayrılarak ebedi istirahatına çekildi. Şimdiye kadar Hocamı düşünerek birkaç yazı kaleme almıştım. Bunlar içerisinde en değerlisi 2007 yılında yayınlanan ve hem Saygıdeğer Eşi Prof. Dr. Belkıs Dinçol a hem de kendisine armağan ettiğimiz VITA/Festschrift in Honor of Belkıs and Ali Dinçol (M. Alparslan, M. M. Doğan-Alparslan H. Peker (eds.), Belkıs Dinçol ve Ali Dinçol a Armağan / Festschrift in Honor of Belkıs Dinçol and Ali Dinçol, VITA, 2007, Ege Yayınları, İstanbul) adlı kitabın Sunuş yazısıdır. Nasıl ki kitaba VITA yani Hayat adını verirken ilham kaynağımız Ali Hocamız ve Belkıs Hocamız idiyse, Sunuş u yazarken de onların hayatından ilham alarak ve hiç zorlanmadan yazmıştım. Nitekim Ali Hocam ile çok değil daha bir buçuk yıl önce TEBE nin kuruluşunun 20. yılı vesilesiyle yaptığım röportaj, geçmiş yıllarda Hocamın çalışma alanlarından biri olan Hitit Dini üzerine yaptığımız söyleşi aynı şevkle ve heyecanla tarafımdan kaleme alınmıştı. Ancak, Hocamın ardından ona bir veda mektubu yazmak, kaybının üzerimde bıraktığı derin keder nedeniyle, diğerleriyle kıyaslanamayacak kadar zor. Kendisinin yeri doldurulamayacak yokluğunu, başta kurucusu olduğu, biz genç kuşaklara yeni bir pencere açmak amacıyla ve bin bir zorlukla bugünlere getirdiği Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü nü emaneti olarak kabul edip daha ileri götürerek, hissettirmemeye çalışacağız. Hocamız, bilim camiasının kendisine borçlu olduğu bu Enstitüyü kurmakla, Türkiye ye pek çok yayın organı kazandırmıştır. Ali Hocamızın önderliğinde yayımlanmaya başlayan ve on sekiz yıldan beri kesintisiz çıkmakta olan elinizdeki Haberler dergisi, 2013 yılında 12 ncisi çıkacak olan süreli yayın Colloquium Anatolicum, ayrıca Sylloge Nummorum Graecorum, Corpus Vasorum Antiquorum bunlardan sadece bazılarıdır. Aynı önderlik ruhuyla yayın çalışmalarını sadece TEBE çatısı altında değil, İstanbul Üniversitesi (İÜ) Edebiyat Fakültesi bünyesinde de yürütmüştür yılında yayın serüvenine başlayan Anadolu Araştırmaları/Jahrbuch für Kleinasiatische Forschung dergisinin editörlüğünü Prof. Dr. Helmuth Th. Bossert ve Prof. Dr. U. Bahadır Alkım dan sonra 1979 yılından itibaren o yıllarda Doçent olan Hocam Ali Dinçol üstlenmiştir. Henüz bir lisans öğrencisiyken ben de kendisine Anadolu Araştırmaları dergisinin editörlük işlerinde yardım etmeye başladım ve editörlüğü de bu sayede Hocamdan öğrendim. Ali Hocamızın 90 lı yılların başında Türkiye de salt bilimsel ilişkiler doğrultusunda çalışabilecek otonom bir kuruluşun eksikliğini fark etmiş olması ve bir grup meslektaşıyla gerçekleştirdiği çalışmalar sonunda, 1991 yılında Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü nün kurulmasını sağlamıştır. Böylece Ali Hocamızın bir hayali de gerçekleşmişti. Bir enstitünün kurulmuş olması onun için yeterli değildi; şimdi sırada enstitüyü daha ileri götürmek, uluslararası bilim camiasında varlığını ispat etmek vardı Haziran 1996 tarihinde İstanbul da düzenlenen Birleşmiş Milletler Habitat Zirvesi çerçevesinde TEBE nin düzenlediği Çağlar Boyunca Anadolu da Yerleşim ve Konut Uluslararası Sempozyumu, Ali Hocamız tarafından yıllar sonra o dönemde henüz bir merkezimiz yokken ve böyle bir sempozyum için bütçemiz çok kısıtlıyken gerçekleştirmeyi başardığımız bu toplantı ve toplantıda sunulan bildirilerin bir arada bulunduğu kitabın basılması, beni en çok gururlandıran faaliyetimizdir şeklinde tanımlanmıştır. Ali Hocamızın çabaları TEBE yi daha da ileri götürmüş ve 2007 yılında dünyadaki bilim akademilerinin üyesi olduğu Uluslararası Akademiler Birliği (Union Académique Internationale) Muhabir Üyeliği ne seçilmesini sağlamıştır. Kendisinin bilimsel kitapları, çeviri kitabı ve çoğunu Prof. Dr. Belkıs Dinçol ile hazırladığı makaleleri uluslararası camiada büyük saygınlık görmüş ve halen pek çok yayında kaynak olarak kullanılmaktadır yılından beri başkanlık görevini yürüttüğü İÜ Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Bölümü ile Hititoloji Ana Bilimdalı nda Ali Hocamız Hititçe, Urartuca, Luwi Hiyeroglifi, Akkadca dersler vermiş, Eski Anadolu dilleri ve kültürleri konusunda öğrenciler yetiştirmiştir. Bizler kendisinin tedrisatından geçen şanslı öğrenciler olarak, bayrağı kendisinden teslim alıp, onu ve ideallerini genç kuşaklara anlatarak daha ileriye taşıma görevini üstlenmiş bulunmaktayız. Kendisi üniversitedeki yıllarını, emekliye ayrılması nedeniyle 23 Mart 2010 tarihinde Edebiyat Fakültesi çatısı altında düzenlediğimiz Veda Dersi nde şu cümleyle ifade etmiştir: Akıp giden zamanın arkasından şimdi baktığımda, tek söyleyebileceğim şey, tüm inişler-çıkışlara, tüm güçlükler ve çalkantılara rağmen, mesleğimin ve İstanbul Üniversitesi ndeki hocalığımın bana hep mutluluk ve gurur verdiğidir. Ali Hocamızı anlamak, sadece başarılı bir bilim insanı olmak demek değildir; aynı zamanda mütevazı bir bilim insanı olmak, ileri görüşlü bir bilim insanı olmak demektir. Ülkesini seven, içinde insan sevgisi ve hoşgörüyü TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER 310 ALALAKH TA 10 YILIN ARDINDAN daima barındıran, ayrımcılığa izin vermeyen Ali Hocamızdan daha öğrenecek çok şeyimiz vardı. Benim için tam bir okul olan İÜ Hititoloji Anabilim Dalı çatısı altında hayatımın en önemli dönemini; kişiliğimin oturmaya başladığı, hayatımı yapılandırmaya başladığım, yani 19 yaşından itibaren tam 21 yılımı Ali Hocam ile geçirdim. Ali ve Belkıs Dinçol Hocalarımın himayeleri altında ve güven içerisinde geçirdim. Yaşam dolu, daima gelecek günler için bir planı olan ve bana daha öğretecek çok şeyi olan Ali Hocamın bu zamansız gidişinin ardından, onsuz devam edeceğim bu yolda, Sevgili Hocam Prof. Dr. Belkıs Dinçol ile Eşim ve Meslektaşım Dr. Metin Alparslan ile kendisinden öğrendiklerimle ilerlemeye gayret edeceğim. Sevgili Ali Hocam, bizi yetiştirdiğiniz için Size teşekkür ederim. Sizin ardınızdan bize öğrettiğiniz hiçbir şeyi unutmadığımız gibi, Size ve anınıza layık iyi birer birey ve bilim insanı olmayı sürdürerek bize açtığınız bilim yolunda ilerlemeye, yeni öğrenciler yetiştirmeye ve Sizi gelecek kuşaklara anlatmaya devam edeceğiz. Başyazı Alalakh ta 10 Yılın Ardından Murat Akar K.Aslıhan Yener Batıda Amanos ve Doğu da Kurd Dağları ile çevrili Amik Ovası, coğrafik konumu ile birlikte Doğu Akdeniz kara ve deniz ticaret yolları üzerinde yer alan bir tampon bölge ve geçiş noktasıdır. Robert Braidwood tarafından gerçekleştirilen ilk yüzey araştırmalarında bölgenin arkeolojik zenginliğini kanıtlayan 178 yerleşim yeri saptanmış ve hala geçerliliğini koruyan Amik Ovası kronolojisi oluşturulmuştur (Braidwood 1937). Tespit edilen antik yerleşke sayısı K.Aslıhan Yener başkanlığında 1995 yılından beri devam eden Amik Ovası Bölgesel Yüzey Araştırmaları ile 400 e ulaşmıştır (Yener 2005). AS 136 yüzey araştırması kodu ile Asi nehrinin kenarında yer alan Aççana Höyük, antik Alalakh kenti 22 hektarlık büyüklüğü ile bölgedeki en büyük Orta-Geç Tunç Çağı yerleşkesi olup bölgesel bir krallık olan Mukiş in başkentidir yılında British Museum ve Oxford Üniversitesi mütevelli heyeti Ur ve Karkamış ta kazılar yapmış olan Sir Leonard Woolley i Doğu ve Batı Kültürleri arasındaki erken dönem ilişkileri araştırmak için görevlendirir. Bölge coğrafyası ve arkeolojisi hakkında bilgi sahibi olan Woolley, Amik Ovası nda, Aççana Höyük te (Tell Atchana) kapsamlı bir kazı çalışması yapmak için gerekli izinleri alır. O dönemde Fransız mandası altında olan Hatay da başlatılan çalışmalara İkinci Dünya Savaşı ile birlikte verilen aradan sonra Türkiye Cumhuriyeti topraklarına katılmış olan bölgede verilen yeni izinler ile arasında devam edilir. Toplamda 8 yıl süren çalışmaların ardından kesintisiz Orta ve Tunç Çağı tabakalarının var olduğu yerleşkede açığa çıkarılan saray ve tapınak yapıları ve bu yapılardan ele geçirilen yazılı kaynaklar, Yakın Doğu ve Anadolu arkeolojisi Tunç Çağı tarihi ve kronoloji sorunsalları üzerine dair önemli bilgiler sunmuştur (Woolley 1955). Yapılan araştırmaların yayınlandığı 1955 tarihli monografinin ardından, Alalakh tabakaları ve stratigrafisi yüksek, orta ve düşük kronolojiler tartışması içerisinde kilit yerleşkelerden birisi haline gelir. Son 57 yılda Alalakh tabakalaşması üzerine çıkan yayınlarda stratigrafik problemler ve buna bağlı çanak çömlek çalışmalarında ortak bir sonuç vurgulanmıştır. Alalakh, sağladığı kesintisiz Orta ve Geç Tunç Çağı tabakaları ile her ne kadar Yakın Doğu arkeolojisi için bir kilit yerleşke olsa dahi dönemin kazılarında kullanılan Resim 1: Aççana Höyük, Antik Alalakh Kenti yılı kazı alanları (Harita: M. Akar) 4 TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER11 ALALAKH TA 10 YILIN ARDINDAN yöntemler ve yetersiz arşivlemeden dolayı elde edilen sonuçlar, Alalakh ve MÖ 2. binyıl sorunsallarına cevap vermemektedir. Bu maksatla sistematik olarak sürdürülen ve bilimsel yöntemlerin kullanıldığı yeni araştırmalara 2003 yılında başlanmış (Yener 2010, Yener baskıda), kentin bütününü anlamaya yönelik kazı çalışmaları höyüğün birçok farklı alanında yürütülürken, Woolley kazı alanı içerisinde yürütülen kazılarla da stratigrafi ve kronoloji sorunsalı üzerine odaklanılmıştır (Resim 1). Orta Tunç Çağı Tabakaları En erken Orta Tunç Çağı tabakaları (VII-XVII) Woolley kazılarında Tapınak ve Stratigrafi sondajı olarak adlandırılan iki alanda açığa çıkarılmıştır. Bu tabakalar limitli bir alan içerisinde incelenmiştir. Orta Tunç II döneminin sonlarına tarihlenen VII. tabaka kenti ise höyüğün kuzeydoğu kanadında açığa çıkarılan anıtsal saray yapısı ve kuzeybatıda açığa çıkarılan 3 bölmeli şehir kapısı ile tanımlanır (Woolley 1955: ). Çağdaşı olan Tell Mardikh\Ebla Batı Sarayı ile tipolojik olarak benzer öğeler taşıyan VII. tabaka sarayı, sur duvarına bitişik bir şekilde inşa edilmiş ve büyük olasılıkla iki katlı bir yapı kompleksidir. Alalakh ın, I. Hattuşili nin Kuzey Suriye seferlerinde yakılıp yıkıldığı, Hattuşa da ele geçirilen belgelerde bahsedilmektedir. Kentte açığa çıkarılan yangın tabakası da bu tarihsel bilgiyi kanıtlar özellikte olmasına rağmen bu yıkımın I. Murşili ile ilişkili olabileceği kanısı da mevcuttur. Sarayın odalarından ele geçirilen Minos üsluplu duvar resmi parçaları ise Orta Tunç Çağı ile birlikte Ege kültürleri ile gelişen yakın etkileşime dair önemli bir örnek olarak gösterilebilir. Çiviyazılı belgelere göre Yarimlim hanedanlığının hüküm sürdüğü Alalakh, merkezi Halep te olan Yamkhad krallığına vassal olarak hizmet etmektedir. Metinlerde geçen Hurri şahıs isimleri ise kentte gelişen bir Hurrileşme süreci olduğuna dair kanıtlar sunmaktır (Lauinger 2007). Alalakh Orta Tunç Çağı na ait Woolley verilerinin son derece sınırlı olması nedeni ile 2003 yılından beri gerçekleştirilen kazı çalışmalarında iki ayrı alanda 4 plan karede yürütülen çalışmalar ile Orta Tunç Çağı na ait yeni bulgular açığa çıkarılmıştır. VII. tabaka sarayının 9 no.lu avlusunda yerleştirilen açması ile Alalakh VII. tabaka sarayı ve erken dönemler arasındaki ilişki stratigrafik olarak incelenmeye başlanmıştır. VII. tabaka sarayına ait tabanların ve dolgunun kaldırılmasıyla birlikte açma stratigrafisine göre 2. evre olarak tanımlanan mimari kalıntılardan yoksun bir ara evre ve bir erken dönemde ise uzun süre kullanımına devam edilmiş anıtsal bir yapıya ait bir mutfak alanı açığa çıkarılmıştır. 3. alt evreye sahip olan 3. evre binası kalın kerpiç duvarları ile mimari üslup Resim 2: Açması, 3c evresi (Fotoğraf: M. Akar) açısından VII. tabaka sarayından farklılıklar göstermektedir. Ahşap hatıl ve orthostat kullanımın olmadığı masif kerpiç duvarlar ve yapının doğu yamacına olan yakınlığı göz önüne alındığında ise bu saray yapısının şehir duvarına bitişik inşa edildiğinden söz etmek mümkündür. 3a ve 3b evrelerine ait in situ buluntu olmamasına rağmen 3c evresinin lokal bir yangına maruz kalmasından dolayı buluntu açısından son derece zengindir. Ele geçen in situ buluntulara göre mekânın mutfak ve depolama amaçlı kullanıldığından söz etmek mümkündür ki bu da VII. tabaka sarayının saklama ve mutfak alanları (19, 25, 29 ve 33 no.lu odalar) ile benzer özellikler sergilemektedir (Resim 2). 1 m boyundaki derin saklama küpleri ve içlerinde ele geçirilmiş çok miktardaki emmer buğdayı kapsamlı bir depolama hazırlığına işaret etmektedir. Orta Tunç I ve II dönemlerinde yaygın olarak kullanılmış ip desenli açık formlu saklama küpleri odanın kuzeydoğu köşesinde inşa edilmiş bir platforma gömülü olarak bulunmuşlardır. Paralellerine Tell Hamman Turkman, Tell Mardikh/Ebla gibi yerleşkelerde rastlanan bu form Kuzey Suriye üslubundadır. Bu yapının in situ malzeme grupları arasında kuş motifli Amik-Kilikya boyalı seramikleri de ele geçirilmiştir. Yeni kazılarda Woolley VII. tabakaya çağdaş yeterli oranda alan kazılmadığından dolayı şu aşamada VII. tabaka sarayı ve erken Orta Tunç evreleri arasında materyal kültürü üzerine tipolojik bir karşılaştırma Resim 3: Açması, 3c evresi çanak çömleği (Fotoğraf: M. Akar) TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER 512 ALALAKH TA 10 YILIN ARDINDAN Resim 4: Açması, 5f evresinin havadan görünümü (Fotoğraf: M. Akar) yapmak için yeterli veri grubu elimizde yoktur. Ancak Orta Tunç Çağı seramik formlarının uzun süre kullanıldığını ve belirgin kronolojik değişikliklere örnek gösterilebilecek indeks gruplarının oluşturulmadığını söyleyebiliriz. S formlu kâseler yaygın olarak kullanılmakta ve mineral katkılı pişirme kapları ise koleksiyonu tamamlamaktadır (Resim 3). Yapının bir mutfak olması nedeni ile çanak çömlek grupları dışında buluntu açığa çıkarılmamıştır. 3. evrenin dolgusunda bulunan pişmiş topraktan yapılma figürin parçaları ise stilize edilmiş tanrıça tasvirleri ile Kuzey Suriye üsluplu Orta Tunç II dönemi çağdaşları ile ortak özellikler içermektedir açmasında açığa çıkarılan saray yapısı ile çağdaş ve yine saraylar bölgesinde bulunan bir diğer anıtsal yapı ise açmasında yılları arasında kazılmıştır. IV. tabaka sarayın avlusuna yerleştirilen bu açmada kazı 2006 yılından beri sistematik olarak sürdürülmektedir. Orta Tunç II dönemine tarihlediğimiz ve açma stratigrafisine 5. evre olarak tanımlanan yapı katı, VII. tabaka ve öncesi ile çağdaş olduğunu düşündüğümüz, kerpiç duvarlarının 3 m ye kadar koruna geldiği bir yapı ile temsil edilmektedir (Yener Akar 2012). Yapının en önemli özelliği ise 5b, 5f ve 5g evrelerinde inşa edilmiş olan bir apsidal duvar eklentisidir (Resim 4). Apsidal forma sahip yapılar Ege bölgesi Erken Tunç Çağlarında yaygın olmasına rağmen Anadolu ve Yakın Doğu Orta Tunç Çağı mimarisinde az rastlanan bir özelliktir. Alalakh Orta Tunç Çağı nda bu tarzda inşa edilmiş bir yapının varlığı son derece şaşırtıcıdır. Bu anıtsal yapının saraylar bölgesi içinde yer alması ve İştar tapınağına olan yakınlığı göz önüne alındığında ise ritüel bir amaca hizmet ettiğini düşünebiliriz. 5. evre binasının 7 ayrı taban seviyesi olması ve bir yangın tahribatı geçirmemesi nedeniyle mekân içerisinde in situ buluntu yok denecek azdır. Her taban seviyesi yükselmeden önce özellikle temizlenen oda alanları yapı hakkındaki yorumlarımızı sınırlamaktadır. Binanın şehirde yaşanan yangın tahribatından etkilenmemiş olması da mekânın kutsallığı nedeni ile dokunulmamış olmasından dolayı kaynaklanabilir. Yapının doğusunda yer alan sokak alanında bulunan silindir mühürler ve çöp çukurlarında bulunan figürinler de mekanın ritüel bir amaca hizmet ettiğine dair kanıtlar olarak sunulabilir. Yapının en erken dönemlerinden birini temsil eden 5f evresinde ise apsidal alanda yer alan ve apsidal duvarın yarattığı kavisli form içerisine oturan büyük bir seramik fırını açığa çıkarılmıştır. Birden çok kullanım evresi olan bu fırın Orta Tunç II dönemi endüstriyel fırın tipolojisine dair önemli bir örnektir. Orta Tunç Çağı na ait diğer yapılar ise höyüğün kuzeydoğu yamacında yapılan kazı çalışmaları ile açığa çıkarılmıştır. Kerpiç payandalı sur duvarı kalıntılarının açığa çıkarıldığı açması MÖ 17. ve 16. yy şehir sur duvarı sistemi hakkında bilgiler Resim 5: Açması, Orta Tunç II dönemi şehir duvarı (Fotoğraf: M. Akar) Resim 6: Açması, Alalakh Mezarlığı (Fotoğraf: M. Akar) 6 TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER13 ALALAKH TA 10 YILIN ARDINDAN sağlamaktadır. Kerpiç duvarın yaklaşık 4 m kalınlığı ile uzun bir dönem boyunca kullanıldığı gözlenmiştir (Resim 5). Aynı duvar sistemi tamir ve değişimler geçirerek Geç Tunç I Dönemi nde de kullanılmıştır. Alalakh ta açması ile birlikte gözlemlenen en önemli özellik ise, kentin doğu yamacının Orta Tunç ve Geç Tunç I dönemlerinde bir mezarlık olarak kullanıldığının saptanmış olmasıdır. Cinsiyet ve yaş ayrımının olmadığı mezarlıkta açığa çıkarılan toprak mezarlarda ölü gömme hediyeleri olarak basit S formlu kaplar ve bazen de pişmiş topraktan yapılma tanrıça figürinleri ele geçirilmiştir yılından beri sistematik olarak kazılan ve açmalarında şu ana kadar toplamda 100 den fazla mezar açığa çıkarılmıştır. Bu alanın bu kadar yoğun olarak kullanılması nedeniyle neredeyse her mezar bir önceki mezarı tahrip etmektedir. Kuşkusuzdur ki bu durum mezarlık alanı içerisinde karmaşık bir stratigrafinin oluşmasına neden olmuştur (Resim 6). Geç Tunç I Çağı (MÖ ) Orta Tunç-Geç Tunç I Çağı geçiş dönemi ve Geç Tunç I tabakalarının stratigrafik olarak incelenmesinin tamamlandığı açması bu dönem hakkında en kapsamlı bilgileri aldığımız kazı alanıdır. Kendi kazılarımızda açığa çıkarılan anıtsal apsidal bina, Yarimlim (VII. tabaka) sarayı ve VII. tabaka tapınağının kullanımının sona ermesi ile birlikte kentte önemli sosyo-ekonomik değişimler gözlemlenmiştir. Yarimlim hanedanlığı ve bağlı olduğu Yamhad Krallığı nın bölge üzerindeki etkisinin sona ermesi ile birlikte idari yönetimin çöktüğü MÖ 16. yy da Kuzey Suriye de etkinliği yeni göstermeye başlayan Mitanni İmparatoluğu nun Alalakh kenti üzerindeki etkisi ise I. tabaka tapınağında bulunan İdrimi heykeli üzerinde yer alan yazıttan açıkça anlaşılmaktadır (Woolley 1955, Smith 1949). Arkeolojik buluntular ışığında VII. tabaka şehrinin yakılıp yıkılması ile birlikte kentte idari yapının zayıfladığını söylemek mümkündür açmasından elde edilen sonuçlara göre saraylar bölgesinin mimari karakterine uymayan, anıtsal özellikler taşımayan ve üç ayrı alt evreye sahip 3. evre yaşanan kaosa dair bilgiler sunmaktadır. Bu evrede büyük ihtimalle öldürülüp sokağa atılmış insan iskeletleri ve çok sayıda yabani hayvan kemiklerinin varlığı da idari otoritede zayıflamaya dair örnekler olarak sunulabilir (Resim 7). Gözlemlenen bir diğer önemli gelişme ise 3. evre ile birlikte Kıbrıs ile ilişkilerin arttığıdır. Kıbrıs mallarındaki artış ticaretin saray ekonomisine bağlı olmadan da devam ettiğini göstermektedir. 5. evre apsidal yapısına benzeyen ama çok daha küçük boyutlu bir yapıda bu dönemde inşa edilmiştir. Resim 7: Açması, 3.evreye ait yapının kenarında bulunmuş insan iskeleti (Fotoğraf: M. Akar) açma stratigrafisine göre 2. evre, Woolley terminolojisine göre V. tabaka olarak adlandırılan, MÖ 16. yy ın ikinci yarısı ve MÖ 15. yy ın başının temsil edildiği dönemlerde ise kentte yaşanan karmaşanın son bulduğu ve anıtsal mimarinin yeni baştan canlandığı gözlenmiştir. Bu dönemin son safhalarında Mitanni üsluplu silindir mühür ve baskıları ile Nuzi mal grupları da ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu arkeolojik bulgular İdrimi heykelinde bahsi geçen hikâye ile ortak özellikler taşımaktadır. Yazıtta iç isyanlar sonucu kentten kaçmak zorunda bırakılan İdrimi, Mitanni İmparatoru Paratarna nın desteği ile kentin idari otoritesini yeniden kazandığından bahseder. Bu süreçte yeni yaptırdığını söylediği saray yapısı ise bu değişimin bir sembolü olarak görülmelidir. Alalakh ta açığa çıkarılan ve Yakın Doğu daki en erken Bit Hilani üsluplu yapı olan IV. tabaka yapısı ise Niqmepa Sarayı olarak tanımlanmıştır. Bu yapı içerisinde bulunan çivi yazılı tabletlere göre her ne kadar Niqmepa ve oğlu İlimilimma dönemlerine tarihlenmiş olsa dahi saray içerisinde bulunan ve İdrimi dönemine ait iki çivi yazılı tablet, bu yapının İdrimi heykelinde bahsi geçen ve krallara layık bir saray yapısı yaptırdığını ifade eden bölüm ile uyum sağlamaktadır. İdrimi ye ait iki özel metnin de bu sarayda bulunmuş olması yapının İdrimi ile olan ilişkisi savını güçlendirmiştir (von Dassow 2008: 36). Sırasıyla İdrimi, Niqmepa, İlimilimma ve Itur Addu (?) tarafından yönetilen Mukiş Krallığı hakkında saray ve kale yapısından ele geçirilmiş belgeler olsa dahi dönemin politik olaylarını anlayabilmemizi sağlayacak yeterince veri elimizde yoktur. Alalakh IV. tabaka sarayında bulunan çivi yazılı tabletler daha çok Mitanni İmparatorluğu nun etkisi altında oluşan ekonomik ve toplumsal yapıyı anlamamıza yönelik bilgiler içermektedir. Mitanni toplum anlayışındaki sınıflaşmaları ve kentin sosyo-ekonomik yapısını anlamaya yönelik bu metinler aynı zamanda Yakın TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER 714 ALALAKH TA 10 YILIN ARDINDAN Doğu arkeolojisinde bir sorunsal olan Mitanni kimliğini anlayabilmemizi sağlayabilmektedir. Bu nitelikte bir arşiv orta Fırat havzasında Mitanni nin ana merkezinde (Tell el Fakhariya) daha bulunamamıştır. Mitanni etkisi ile birlikte gelişen toplumsal yapının izleri höyüğün birçok farklı bölgesinde gözlemlenmektedir. Nuzi çanak çömlek grupları, fildişi, cam, fayans ve frit gibi malzeme gruplarından yapılmış eserler, üretim teknolojilerinde yakalanmış olan kaliteyi vurgulamaktadır. Nuzi çanak çömleğinin dağılım merkezleri üzerine yapılan kimyasal analizlerde ise Alalakh ta bulunan bütün örneklerin yerel üretim olduğu kanıtlanmıştır (Erb-Satullo ve diğerleri 2011). Yeni araştırmalar aynı zamanda Alalakh ta cam ve türevi eserlerin üretildiğine dair kanıtlar sunmuştur (Dardeniz 2012). Mezarlık alanının bulunduğu yamacın en üst seviyelerinde ise sıva kaplı bir mezar açığa çıkarılmıştır. İçerisinde bir erkek ve üç kadının bulunduğu mezar hem üslubu hem de buluntu zenginliği ile bir soylu mezarı olduğuna işaret etmektedir. Altın takıların ve çok sayıda çanak çömleğin ele geçirildiği mezar soylu sınıfından bir şahsa ait olabilir. Geç Tunç IIa Çağı (MÖ ) VII. tabaka sarayı gibi IV. tabaka sarayı da büyük bir yangına maruz kalmıştır. Yatay ve dikey hatılların sık olarak kullanıldığı yapıda yangının etkileri camlaşmış kerpiç tuğlalarda açık bir şekilde gözlemlenmektedir. MÖ yıllarında kullanımının sona erdiğini düşündüğümüz bu yapı, kentte oluşan bir ikinci kargaşa dönemini temsil etmektedir. Alalakh IV. tabaka sarayının kim tarafından yakılıp yıkıldığı ise kesin olarak bilinmemesine rağmen Kuzey Suriye seferleri gerçekleştiren Hitit krallarından (I-II?) Tudhaliya veya kent içerisinde yaşanan bir iç isyanın bu yıkıma yol açtığını düşünebiliriz. IV. tabaka sarayının yakılıp yıkılmasının ardından Mukiş, Anadolu ve Yakın Doğu politik ilişkilerini anlamak adına elimizde olan veriler son derece kısıtlıdır. Birkaç kontekst dışı tablet dışında bu döneme ait yazılı belgeler bulunmamaktadır. Woolley yayınlarına IV. tabaka sarayının yakılıp yıkılması ile kentte Hitit hâkimiyetinin başladığı vurgusu yapılmaktadır. Hitit tabakaları ise saraylar bölgesinde yer alan anıtsal bir kale yapısının (Yener kazılarına göre Alalakh Period 2\ Woolley III-II. Tabakaları) inşası ile tanımlanmaktadır. Yeni kazılarda elde edilen bulgulara göre Alalakh kenti idari yapılarından biri olan IV. tabaka kale yapısının kullanımının bu yıkımın sonrasında da devam ettiği anlaşılmıştır. Woolley kazılarında açığa çıkarılan ve Saray Kapısı (Serai Gate) olarak tanımlanan üç bölmeli kapının batı kanadında gerçekleştirilen kazılar ile birlikte kapı sistemi ve buna bağlı kale yapısının iç odalarının yangın tahribatından sonra da kullanımının Resim 8: Kuzey Kale Yapısına ait kerpiç tuğladan yapılma platform (Fotoğraf: M. Akar) devam ettiği gözlemlenmiştir (Yener kazılarına göre Alalakh Period 3). Bu bilgi kentte yaşanan geçiş süreci hakkında yeni görüşler oluşmasını sağlamaktadır. Anıtsal Hitit Kale yapısının inşasının öncesinde üç ayrı tamir evresi geçiren IV. tabaka kale yapısı Geç Tunç Çağı kronolojisi açısından tarihsel ve arkeolojik olarak tanımlanamamış yaklaşık 50 yıllık bir döneme ait bilgiler vermektedir. MÖ yıllarında yakılıp yıkılan IV. tabaka sarayı ile Şuppililiuma dönemine tarihlediğimiz Hitit Kale yapısı arasındaki dönemin arkeolojik olarak var olduğu kanıtlanmıştır (Akar 2012). Sınırlı bir alanda açığa çıkarılan bu dönemi anlamak üzere 2013 yılı çalışmaları bu alanda yoğunlaşacaktır. Yeni kazılara kadar Alalakh ta Hitit tabakalarının varlığı Woolley tarafından saraylar bölgesinde açığa çıkarılan kale yapısı ile sınırlı idi. Yeni araştırmalar kapsamında bu yapının batı kanadının da açığa çıkarılması ile birlikte Hitit tabakalarına ait materyal kültürünün neden sınırlı olduğu anlaşılmıştır. Hitit Kale yapısı, bizim deyişimizle ise Kuzey Kale olarak adlandırılan anıtsal ölçekli yapı sadece kerpiç tuğladan yapılma bir platformdur. 100x100 m lik bir alana yayılan yapıya ait hiç bir taban seviyesi tespit edilememiştir (Resim 8). Woolley nin dediğinin aksine tamir veya değişim evreleri de gözlemlenmemiş olan yapı tek bir inşa evresine aittir. Elimizdeki bulgulara göre ise bu yapının hiçbir zaman tamamlanamadığını ve inşasının yarım kaldığını söyleyebiliriz. Ancak bu yapıya çağdaş olduğu düşündüğümüz ve höyüğün güneybatı tepe düzlüğünde açığa çıkarılan bir başka kale yapısı (Güney Kale) ve Alalakh tapınaklar bölgesine yakın açtığımız açmalarda Hitit kültürüne ait önemli bulgulara rastlanmıştır (Akar baskıda, Yener baskıda). Güney Kale olarak adlandırdığımız ve MÖ 14. yy ın ikinci yarısına tarihlediğimiz yapı, höyüğün güneybatı tepe düzlüğünde batı yamacına paralel bir hatta 8 TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER15 ALALAKH TA 10 YILIN ARDINDAN Resim 9: Güney Kale Yapısı (Fotoğraf: M. Akar) Resim 10: Miken ve Atchana Ware çanak çömleği (Fotoğraf: M. Akar) uzanmaktadır (Resim 9). Kalın dış duvar sandık duvar üslubu ile inşa edilmiştir. Arka alanda bir dizi açık avlu alanı yer almaktadır. Yapının dışında yer alan sokak sistemi ise bir dış duvar ile sınırlanmaktadır. Mersin Yümüktepe deki Hitit yapısını andıran binaya ait en önemli özellik ise sadece kerpiç tuğla kullanılmış bir yapı olmasıdır (Jean 2006). Geç Hellas IIIA:2 Miken seramikleri ve Atchana/Nuzi çanak çömleği yapının dolgusunda çok sayıda bulunmuştur. Krater formlu kapların ağırlıkta olduğu koleksiyon soylu sınıfların toplandığı ve içki törenlerinin yapıldığı mekânlara işaret etmektedir (Resim 10). Aynı alanda yüzey toprağında ise üç çatallı ve arkası topuzlu bir Hitit tören baltası ele geçirilmiştir. Bu balta özellikle topuz kısmı ile Hitit baltaları arasında yeni bir tipolojik örnektir (Resim 11). Bu esere en güzel karşılaştırmalı örnek ise Hattuşa da Kral Kapısı nda savaş tanrısının elinde tuttuğu balta gösterilebilir (Yener 2011). Hitit çanak çömleği ise kendi içinde tartışmalı bir konu olup Orta Anadolu kökenli çanak çömleğin gelişim süreci ve kronolojik katkıları ise hali hazırda Boğazköy den gelecek yeni araştırma sonuçlarına göre anlaşılacaktır (Schoop 2006). Alalakh ta Orta Anadolu kökenli seramik gruplarına ait izler Geç Tunç I den itibaren karşımıza çıkmaktadır. Tapınak alanına yakın yürüttüğümüz kazı çalışmalarında ise MÖ 14. yy ın ikinci yarısına tarihlediğimiz tabakalardan birinde ise yanmış bir alanda yerel olarak üretilmiş çok sayıda minyatür el yapımı kap bulunmuştur. Bu minyatür kaplar Hattuşa havuzlarında bulunan gruplarla aynıdır ve Alalakh ta sadece Hitit dönemi ile birlikte ortaya çıkmışlardır. Bu yeni buluntular ışığında Alalakh ta Hitit etkisinin dini ritüellerde de görüldüğünden bahsetmek mümkündür (Yener 2009). Bu süreçte aynı zamanda ölü gömme adetlerinde de belirgin değişiklikler yaşandığından söz etmek mümkündür. Alalakh Orta Tunç ve Geç Tunç I dönemlerinde kentin doğu yamacının bir mezarlık alanı olarak kullanıldığını bilmekteyiz. Geç Tunç II dönemine ait yapılarda ise avlu mezarları tespit edilmiştir. Küçük kap ve kâselerin mezar hediyesi olarak kullanılması geleneğinin görülmediği bu örneklerde, ölüler daha çok iğne, ok ucu gibi özel ve ziynet eşyaları ile gömülmüştür. Mezar kültüründeki bu değişiklik ve kentte oluşan Hitit kültürü arasındaki ilişki araştırılması gereken bir konudur. Son 10 yılda yapılan araştırmalara göre Alalakh kenti MÖ 14. yy ın sonu veya 13. yy ın başında terk edilmiş ve başkent olma özelliğini kaybetmiştir. Höyüğün birçok farklı bölgesinde yaptığımız çalışmalarda son tabakalara ait herhangi bir yangın veya tahribata ait arkeolojik bulguya rastlanmamıştır. Açığa çıkarılan son tabakalarda ele geçirilen in situ buluntu grupları da ortak bir özellik taşımaktadır. Orta ve büyük ölçekli seramik kaplar dışında ise küçük buluntu oranı son derece azdır. Bu veriler kentin terk edildiğine dair bir kanının oluşmasını sağlamıştır. Bu dönem II. Murşili nin Suriye seferleri ve bu seferler sırasında Mukiş halkının esir olarak Hattuşa ya götürüldüğü Resim 11: Hitit Tören Baltası (Fotoğraf: M. Akar) TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER 916 ALALAKH TA 10 YILIN ARDINDAN metinlerle uyum sağlamaktadır (Hoffner 2002). Geç Hellas IIIA:2 Miken çanak çömleğinin yaygın olarak tespit edildiği Alalakh ın son tabakaları da kentin terk edildiği görüşümüzü desteklemektedir. Alalakh ta MÖ 13. yy a tarihlenebilecek Geç Hellas IIIB çanak çömleği ise yoktur (Koehl 2010) yılında Woolley tapınak çukurunun güney kenarında başlatılan kazılarda ise şaşırtıcı sonuçlar elde edilmiştir. Çanak çömlek çalışmalarına göre açığa çıkarılan üç mimari evre Demir Çağı II ye tarihlenmektedir (Alalakh Period 0). Gene Demir Çağı II ye tarihlenen çanak çömlekler Kuzey Kale olarak adlandırdığımız yapının üstünde sandık duvar üslubu ile inşa edilmiş ufak bir yapının içinde sandık duvar boşluklarında yer döşemesi olarak kullanılmıştır. İkincil kullanıma sahip bu seramik döşemede aynı zamanda Demir Çağı I mal grupları da saptanmıştır. Bu sonuçlara göre Alalakh her ne kadar MÖ 14. yy ın sonunda terk edilmiş olsa dahi özellikle kentin İştar kült merkezi olması nedeniyle bir dini merkez olarak kullanımının küçük ölçekli bir alanda devam ettiğini düşünmekteyiz (Yener baskıda). Demir Çağı I ve II çanak çömleğinin sınırlı bir alanda açığa çıkarılmış olması gene tapınaklar bölgesinde MÖ 13. yy ın yerleşiminin de olabileceği savını güçlendirmektedir. Alalakh ta MÖ 14. yy sonrası gelişmeleri anlamak üzere kazı çalışmaları tapınaklar bölgesinde 2013 yılında devam edecektir. Kaynakça Akar, M. baskıda The Late Bronze Age Fortresses at Alalakh: Architecture and Identity in Mediterranean Exchange Systems, Yener, K.A. (ed), Across the Border: Late Bronze-Iron Age Relations between Syria and Anatolia. Proceedings of a Symposium held at the Research Center of Anatolian Studies, Koç University, Istanbul May 31-June 1, 2010, Amsterdam The Late Bronze Age II City of Alalakh and Its Social Context in the Northern Levant: A Re-Examination of the Post-Level IV Stratigraphic Sequence (I-III) based on New Excavation Results ( ), Yayınlanmamış Doktora Tezi, Floransa Üniversitesi. Braidwood, R. J Mounds in the Plain of Antioch: An Archeological Survey, Chicago. Dardeniz, G Investigation of a Late Bronze Age (14th century BC) Domestic Craft Quarter: Pyrotechnology at Tell Atchana-Ancient Alalakh, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Koç Üniversitesi. Erb-Satullo, N. L. A. J. Shortland K. Eremin 2011 Chemical and Mineralogical Approaches to the Organization of the Late Bronze Age Nuzi Ware Production, Archaeometry 53 (6): Hoffner, H. A The Treatment and Long-Term Use of Persons Captured in Battle according to the Maşat Texts, Yener, K. A H. A. Hoffner (eds.), Recent Developments in Hittite Archaeology and History: Papers in Memory of Hans G. Güterbock, Winona Lake: Jean, E The Hittites at Mersin Yümüktepe: Old Problems and New Directions, Mielke, D.P U.D. Schoop J. Seeher (eds.), Structuring and Dating in Hittite Archaeology (Byzas 4), İstanbul: Lauinger, J Archival Practices at Old Babylonian/Middle Bronze Age Alalakh (Level VII), Yayınlanmamış Doktora Tezi, Chicago Üniversitesi, Chicago. Schoop, U.D Dating the Hittites with Statistics: Ten Pottery Assemblages from Boğazköy- Hattuša, Mielke, D.P U.D. Schoop J. Seeher (eds.), Structuring and Dating in Hittite Archaeology (Byzas 4), İstanbul: Smith, S The Statue of Idrimi, Occasional Publications of the British Institute of Archaeology at Ankara, London. von Dassow, E State and Society in the Late Bronze Age: Alalah under the Mittani Empire. Studies on the Civilization and Culture of Nuzi and the Hurrians 17, CDL Press, Bethesda, Md. Woolley, L Alalakh: An Account of the Excavations at Tell Atchana in the Hatay, , London. Yener, K.A (ed.) 2005 The Amuq Valley Regional Projects. Volume 1, Surveys in the Plain of Antioch and Orontes Delta, Turkey, ,Oriental Institute Publications 131, Chicago Tell Atchana, Ancient Alalakh. Volume 1: Excavation Seasons, İstanbul. Yener, K.A baskıda Imperial Demise and Forging Emergent Kingdoms, Yener, K.A (ed.), Across the Border: Late Bronze-Iron Age Relations between Syria and Anatolia. Proceedings of a Symposium held at the Research Center of Anatolian Studies, Koç University, Istanbul May 31-June 1, 2010, Amsterdam Aççana Höyüğü 2007 Yılı Çalışmaları, Kazı Sonuçları Toplantısı 30: Hittite Metals at the Frontier: A Three Spiked Battle Ax from Alalakh, Ferrence, S. P. Betancourt (eds.), Metallury: Understanding How, Learning Why. Studies in Honor of James D. Muhly, Philadelphia. Yener, K. A M. Akar 2012 Alalakh Antik Kenit 2010 Yılı Çalışmaları, Kazı Sonuçları Toplantısı 33: TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER17 KİTAP TANITIMLARI Barnett, R.D., Assyrian Palace Reliefs in The British Museum, The Trustees of The British Museum, Oxford University Press, Sayfa, 20 Levha, 3 Figür. Kitap Tanıtımları Assyrian Palace Reliefs In The British Museum adlı R.D. Barnett tarafından kaleme alınan kitap, önemli bir Önasya uygarlığı olan Assurlar ın saray rölyeflerine ilişkindir. Eser, Assur mimarisi ve resim sanatı ile bu konuda yapılan araştırmaların anlaşılması ve daha geniş kitlelere ulaşması için tercüme edilerek arkeoloji dünyasına kazandırılmalıdır. Kitabın başlangıç kısmında, sonda bulunan levhaların listesi verilmiştir. Bu listeyi önsöz izlemektedir. Eser sırasıyla; British Museum daki Assur Sarayları ve Heykelleri, Nimrud ve Sarayları, Balawat Kapıları, Ninive ve Sarayları, Babil ve Pers Sarayları olarak beş bölümden oluşmaktadır. British Museum daki Assur Sarayları ve Heykelleri adlı birinci bölümde Assur saraylarının kökenine, saraylardaki rölyefler ile heykellere ve saray rölyeflerinde bulunan dekorasyon sistemine değinilmiştir. Assur sarayları, MÖ 9-7. yy ları kapsayan antik sanat ve medeniyet tarihinde bir dizi anıtsal yapıdan oluşmaktadır. Erken dönemlerden itibaren Mezopotamya da varolan saray, tapınak gibi anıtsal yapıların süslenmesi geleneği belirli bir dönemde Anadolu platosuna yayılmıştır. Bu bölümde Babil, Kuzey Suriye, Hitit ve Assur sarayları dekorasyon sistemlerinde paralelliklerden ve farklılıklardan bahsedilmiştir. Nimrud ve Sarayları adlı ikinci bölümde Assur saray planı ve saray duvarlarının dekorasyonuna değinilmiştir. I. Salmaneser (MÖ ) Dönemi nde Nimrud şehrinde inşa edilen saray tamamen zarar görmüştür. Assur sarayları, bitanu - kralın ve hanedan üyelerinin özel yaşamını sürdüğü avlu- ve babanu - kralın hizmetkarlarının ve diğer görevlilerin girebildiği ve resmi işlerin görüldüğü dış avlu- olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Bu bölüm II. Assurnasirpal (MÖ ) Dönemi nde yapılan Kuzeybatı Sarayı nın planı ve dekorasyon sistemi üzerinedir. Balawat Kapıları adlı üçüncü bölümde antik metal işçiliğinin en iyi örneklerinden biri olan Balawat Kapıları anlatılmaktadır. Balawat Kapıları, II. Asurnasirpal in rüyalar tanrısı Mamu ya ithafen yaptırdığı tapınağın ve Babil şehrini kuşatan sur duvarlarının yapımından sonra inşa ettirdiği ve Imgur-Enlil olarak adlandırdığı sarayın çift kapısıdır. Ayrıca II. Asurnasirpal in oğlu III. Salmaneser in (MÖ ) yaptırdığı bir diğer kapı parçası da mevcuttur. Bu bölümde ayrıca III. Salmaneser döneminde yaptırılmış Siyah Obelisk ten, III. Tiglat Pileser in (MÖ ) Nimrud ta inşa ettirdiği ancak geriye sadece kabartma levhaların kaldığı saray ve levhaların dekorasyonundan, III. Tiglat Pileser in oğlu Sargon un (MÖ ) yaptırdığı saraydaki süsleme sisteminden ve rölyeflerden bahsedilmiştir. Ninive ve Sarayları adlı dördüncü bölümde Sennaherib in Ninive de yaptırdığı saray, sarayın süslemeleri ve bu dönemdeki heykel geleneğine, Esarhaddon un oğlu Asurbanipal (MÖ ) dönemi heykel sanatına ve yaptırdığı rölyeflere değinilmiştir. Asurbanipal Dönemi nde Mezopotamya heykel sanatı zirve noktasına ulaşmıştır. Bu bölümde Asurbanipal Dönemi nde inşa edilen Kuzey Sarayı nın duvarlarında bulunan rölyefler ve Luxor daki betimsel canlandırmalar ile aralarındaki paralellikler üzerinde durulmuştur. Babil ve Pers Sarayları adlı beşinci bölümde Assur un düşüşünü izleyen Neo-Babil Dönemi nde bina dekorasyonu ile Pers saray dekorasyonuna değinilmiştir. Neo-Babil Dönemi nin kendine özgü dekorasyon sistemi vardır. Pers döneminde ise bazı Assur saray gelenekleri yeniden ortaya çıkmıştır. Bu bölümde Neo-Babil çini dekorasyonundan ve Pers döneminde duvar çinilerinde kullanılan öğelerden bahsedilmiştir. Son kısımda kitap notlar, Assur galerilerinde heykelleri bulunan Assur krallarının listesi, Assur galerilerindeki TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER 1118 Assur heykellerinin listesi ve levhalar ile sona ermektedir. Eser hem içeriği hem de görselleri açısından çarpıcı nitelikte bir temel yapıttır ve Assur sanatının kavranmasını sağlayan bir başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır. Hatice Değirmencioğlu KİTAP TANITIMLARI Özdizbay, A., Perge nin M.S Yüzyıllardaki Gelişimi / Die Stadtentwicklung von Perge im Jh n. Chr. (Türkçe-Almanca çeviri: Dr. Selma Bulgurlu Gün). Suna-İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü, Adalya Ek yayın Dizisi 10, İstanbul, s., 1 Yazıt Kataloğu, 2 harita, 62 renkli fotoğraf., 81 çizim/plan ve s/b fotoğraf. Yazarın 2008 tarihinde İstanbul Üniversitesi nde kabul edilen aynı isimli Doktora tezinden çift dilli olarak kitaplaştırdığı çalışma, Suna-İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü Ek yayın dizisinin de 10. ürünüdür. İçindekiler, Perge Kazısı Başkanı Prof. Dr. Haluk Abbasoğlu tarafından kaleme alınmış bir sunuş, önsöz ve giriş kısmının ardından kitap, ilk bölüm ile başlamaktadır. Kitabın içeriği 4 ana bölüm altında 10 alt bölüm halinde düzenlenmiştir. Alt bölümler ise 23 alt başlık üzerinden oluşturulmuştur. Sahip olduğu anıtsal mimarisi ve diğer kültürel/ sanatsal önemli öğeleriyle Anadolu nun çok özel bir antik kenti olan Perge nin kentleşme sürecini ele alan ve yorumlayan eserin ilk ana bölümü Pamphylia- Perge Tarihi ve Roma İmparatorluk Dönemi ne Kadar Kentsel Gelişim dir. İkinci ana bölüm Roma İmparatorluk Dönemi (M.S YY.) Yapıları 3 Alt Bölüme ayrılmıştır. Tarihlenebilen Yapılar, Tarihlemesi Kesin Olmayan Yapılar, Lokalizasyonu Kesin Olmayan Yapılar. 6 Alt Başlık üzerinden aktarılan Tarihlenebilen Yapılar ; Kuzey Gymnasion/Cornutus Palaistrası, Demetrios- Apollonios Takı, Güney Hamam, Yuvarlak Kuleli Oval Avlu (Hellenistik Güney Kent Kapısı), Süs Kapısı ve Hadrianus Dönemi Takı ve Akropolis Güney Eteğindeki Nymphaeum ile Macellum/Agora dır. Tarihlemesi Kesin Olmayan Yapılar 4 Alt Başlık içermektedir; Tiyatro, Stadion, Kuzey-Güney Doğrultulu Sütunlu Cadde ve Doğu-Batı Doğrultulu Sütunlu Cadde. Lokalizasyonu Kesin Olmayan Yapılar ise 2 Alt Başlık ile anlatılmıştır; Bouleuterion ve Sebaste Agora. Bu noktada çalışmanın, tarihlendirilmesi kesin olmayan yapılara getirdiği ve nedenleri çok nitelikli bir şekilde ortaya konulan tarihlendirmelerle dikkat çektiğini de mutlaka belirtmek gerekir. Üçüncü ana bölüm Perge nin İmarında Rol Oynamış Euergetesler (Aileler ve Kişiler) şeklinde isimlendirilmiştir. 4 Alt Bölüm içermektedir. Bunlar Iulii Cornuti Ailesi, Demetrios ve Apollonios Kardeşler, Plancii Vari Ailesi ve Aile Bağlantıları Kesin Belirlenemeyen Kişiler şeklindedir. Aile Bağlantıları Kesin Belirlenemeyen Kişiler ise Lysimakhos oğlu Apollonios, Gnaeus Postumius Cornutus, Claudius Piso, Tiberius Claudius Vibianus Tertullus dur. Bu noktada Perge tarihinin sosyal yaşamı ve kendi ekonomi/politik dinamiklerinin antik kültür içindeki öznelliği üzerine keskin gözlemler yapıldığının da söylenmesi gerekir. Romanizasyon hadisesinin Perge üzerindeki varoluşunun niteliklerini ortaya koyan dördüncü ana bölüm Perge de M.S Yüzyıllarda Saptanabilen Kentsel Gelişim ve Bunu Etkileyen Faktörler, 3 Alt Bölümden oluşur; M.S. 1. yy. da Kentsel Gelişim, M.S. 2. yy. da Kentsel Gelişim, Kentsel Gelişimi Etkileyen Faktörler. Sonuç kısmından sonra kitaba Konuyla İlgili Seçilmiş Yazıtlar Kataloğu, Kısaltmalar ve Kaynakça listesi ve Resimler (fotoğraf, plan, çizim vs.) eklenmiştir. Bu değerli çalışma birçok temel disiplinin füzyonu ile oluşturulmuştur. Bu seviyede bir füzyonu ortaya koyabilmenin ancak o kadim eserlerdeki ustalığı gerektirdiği aşikârdır. Çünkü araştırmada tarih ile mimari, coğrafya ile yapı analizi, epigrafi ile sosyal yaşam, kent kültürü ile gelenekler, kişisel içgüdüler ile kazıbilim, şehircilik ile mitoloji çok anlaşılır bir yazı dili ile sonsuzluğa karılmıştır. Perge üzerine uzun yıllardır birçok bilimsel ve popüler çalışma/yayın 12 TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER19 gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle Perge nin var olan/ bulunan kalıntılar üzerinden çok iyi tanınan antik şehirlerden biri olduğu düşünülür. Özdizbay ın kitabı, böylesi tanınan bir alanda bizleri yeniden bir ekskursiyona çıkarırken bunu yüksek seviyede bilimsel dille yapabilmesiyle de dikkate değerdir. Ayrıca kitap, Perge Okulunun da son yetkin ürünlerinden biridir. Sunuş yazısında Prof. Dr. Haluk Abbasoğlu nun da belirttiği üzere, onlarca Doktora tezi ve Yüksek Lisans tezi çıkaran Perge Okulunun ve İstanbul Üniversitesi nin evrensel Arkeoloji Bilimine katkıları da, söz konusu çalışma ile bir kez daha güçlü bir şekilde somutlaşmıştır. R. Eser Kortanoğlu KİTAP TANITIMLARI Meier, L., Die Finanzierung öffentlicher Bauten in der hellenistischen Polis (Die hellenistische Polis als Lebensform), 2012, Mainz. Hellenistik polis lerde kamusal yapıların finansmanı arka planı karmaşık bir konudur. Epigrafik belgeler, kentlerde kamusal yapıların inşa masraflarının nasıl karşılandığı konusunda birinci dereceden kaynaklardır. Kentlerdeki kamusal yapıların masraflarını üstlenen ya da bunun için kente faizsiz borç para veren hayırseverler için yaptırılmış sayısız adak ve onur yazıtı bulunmaktadır. Bu durum, polis lerin kamusal yapıların inşa masraflarının karşılanması konusunda zafiyetlerinden dolayı, sürekli bir biçimde hayır sahiplerinin yardımlarına ihtiyaç duydukları izlenimini yaratsa da; seçkin yapılarla donanımları ahalisi için büyük bir övünç kaynağı olan kentlerin, bu tip yapı faaliyetleri için ayrı bir bütçeye sahip olmadıklarını düşünmek zordur. Hayırseverler için kent yapılarının inşasına, bakım ve onarımına katkıda bulunmak kuşkusuz bir övünç kaynağıydı. Hele bunun katkı sağladıkları yapıların duvarlarında ölümsüzleştirilmesi paha biçilmez bir gurur kaynağı olmalıydı. Bu durum kent eşrafının kamusal yapıların inşası için bağışlarda bulunmaya neden bu denli gönüllü olduklarını açıklamaktadır. Hayırsever kent eşrafı böyle bir hayır işine gönüllü olduğunda bunu, ancak kent meclisi kararnamesi ile gerçekleştirebiliyordu. İşte kamusal yapıların finansmanı konusunda dolaylı da olsa bilgi veren kaynaklar, bu kararnameler ile kentin verilen desteğe teşekkürünün ifadesi olan onur ve adak yazıtlarıdır. Kentlerin finansmanı konusunu ele alan modern kaynaklardan en eskisi August Boeck ün 1817 yılında yayımladığı ve önemini hala koruyan Die Staatshaushaltung der Athener adlı eseridir. Boeck kitabında Atina yı politik ve kültürel açıdan ön plana çıkaran ekonomik koşulları incelemiştir. Aynı zamanda Helen ekonomi epigrafisinin kurucusu da sayılan Boeck, uzunca bir süre MÖ yy Atinası nın görkemli yapılarının finansmanı konusuna açıklık getiren ilk araştırmacı olarak kabul görmüştür yılında, 2011 yılında Münih Ludwig-Maximilians Üniversitesi Eskiçağ Tarihi kürsüsünde tamamlanmış olan Die Finanzierung öffentlicher Bauten in der hellenistischen Polis (Hellenistik Kentte Kamusal Yapıların Finansmanı) başlıklı doktora tezinden kitap olarak yayımlanmış aynı adlı eser, Hellenistik Çağ kentleri kamusal yapılarının finansmanı konusunda kaleme alınmış en yeni çalışmadır. Eser temelde iki ana bölümden oluşmakta olup Araştırmalar adı altındaki ilk bölümde öncelikle konunun kapsam ve çalışmanın amaçlarından söz edilmiştir. Bunu takiben, Lykurgos Atinası nda kamusal yapıların finansmanı, Lykurgos için çıkartılmış olan bir postumus onur kararnamesi, Aiskhines ve Demosthenes in Çelenk Davası adlı söylevleri, Aristophanes in Eşekarıları komedyası ve Aristoteles in Atinalılar ın Yasası gibi metinlerden yola çıkılarak ele alınmış ve bölümün sonunda genel bir değerlendirme yapılmıştır. Bundan sonraki bölümde kamusal yapıların kamusal gelirlerden finansmanı konusu, bu gelirlerin tek tek sıralandığı başlıklar altında incelenmiştir. Bunlar, 1. Vergiler ve harçlar; 2. Fon ve kiralardan elde edilen gelirler; 3. Servet vergisi; 4. Gönüllü vergiler; 5. Memurların adakları; 6. Kült işlerinden elde edilen gelirler; 7. Rahiplik makamlarının satışından elde edilen gelirler; 8. Kamusal gayrimenkullerin satışından TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER 1320 KİTAP TANITIMLARI elde edilen gelirler; 9. Kullanılmış yapı materyalinin değerlendirilmesinden elde edilen gelirler ile 10. Para cezaları, kalemleridir. Her bir başlık, konu ile ilgili edebi metinler ve epigrafik belgelerin ilgili pasajlarının orijinal metin ve çevirileri ile örneklendirilerek açıklanmıştır. Kamusal yapıların inşasına ayrılan paranın kullanımı ve idaresinin ele alındığı dördüncü bölümde, öncelikle konuyla ilgili bir giriş ve terminolojik açıklamalar yapılmış; bundan sonra, yapı fonları, bütçe kalemi ve nakit paranın farklı formları değerlendirilmiştir. Beşinci bölüm kamusal yapıların kredi ve borçlanma temelinde finanse edilmesine ayrılmış; önceki bölümde olduğu gibi, konuyla ilgili bir giriş ve terminolojik açıklamalardan sonra, kamusal kasaların sıcak para problemleri üzerinde durulmuş ve bu problemlerin çözümü, kamusal ödünç para alma, münferit memurların ve şahısların ödünç vermeleri ve memurlar tarafından yapılan ödemeler başlıkları altında irdelenmiştir. Altıncı bölümde, yapı finansmanının diğer formları olan çeşitli şekillerde hediye yoluyla vücuda gelen kamusal yapılar ve kira ilişkileri çerçevesinde kamusal yapıların bakım ve onarımlarının sağlanmasından söz edilmiştir. Sentez bölümü olan yedinci bölümde, euergetes lerin daha ziyade prestijli yapıların inşasına önem verdiklerini, tahkimat ve diğer işlevsel yapılarla ise pek ilgilenmediklerini gösteren bir takım istatistikler bulunmaktadır. Eserin ikinci ana bölümü olan Metinler ve Yorumları bölümünde Attika; Peloponnessos, Orta ve Kuzey Hellas; Karadeniz Bölgesi ve Ege Adaları ile Küçük Asya dan ele geçmiş konuyla ilgili kararnameler, onurlandırmalar ve adaklar gibi epigrafik belgelere tercümeleriyle birlikte yer verilmiştir. Söz konusu bölümde ilgili yazıtlar konusunda şimdiye kadar yapılmış olan yorumların bir araya getirilip değerlendirilmesinden başka, pek çok yazıt konu bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışma, kaynaklara çok az yansıyan kentlerin kamusal finansmanı ve imar işleri konusundaki günlük uygulamaları epigrafik belgeler ile edebi metinlerden yola çıkarak sistematize etmesinin yanı sıra, ekonomi tarihi ile ilgili pek çok soruna ışık tutması bakımından özellikle Hellenistik Çağ kent ekonomisi çalışan araştırmacılar için şüphesiz önemli bir boşluğu doldurmuştur. Ekonomi tarihi ile ilgili çalışmalardan başka, Hellenistik kentlerdeki euergetismus luk konusundaki araştırmalara da kuşkusuz değerli katkılar sağlayacaktır. Özellikle katalog kısmında yer alan konuyla ilgili bütün yazıtların orijinal metinlerinin tercümeleri ve yorumlarıyla birlikte verilmiş olması, eserin Hellenistik Çağ tarihi çalışan araştırmacılar için pratik bir çalışma aracı haline gelmesini sağlamıştır. Seleucia ad Calycadnum Dergisi Filiz Dönmez-Öztürk Üçüncü yılını 2012 çalışma döneminde tamamlayan, Prof. Dr. Emel Erten başkanlığında sürdürülen Olba kazıları, arkeoloji dünyasına hakemli ve süreli bir yayın olan Seleucia ad Calycadnum Dergisi ile katkı yapmayı sürdürüyor. Seleucia ad Calycadnum Dergisi, bir Türk arkeoloji kazı ekibinin çıkardığı ilk ve tek süreli bilimsel yayın olma özelliğini koruyor. Editörlüğünü Prof. Dr. Diane Favro, Prof. Dr. Emel Erten ve Okt. Murat Özyıldırım ın (MA), kapak tasarımını Öğr. Gör. Tuna Akçay ın (MA) yaptığı derginin ikinci sayısı, Mayıs 2012 de okurlarla buluştu. Seleucia ad Calycadnum Dergisi, yalnız Olba ile ilgili çalışmalara değil genel olarak Eski Çağ bilimlerini kapsayan bütün konulara yönelik Türkçe ve İngilizce özgün makalelere ve kitap tanıtımlarına yer veriyor. Derginin bilim ve hakem kurulunda Prof. Dr. Meral Akurgal, Prof. Dr. Erendiz Özbayoğlu, Prof. Dr. Halit Çal, Prof. Dr. Fikret Yegül, Prof. Dr. Turhan Kaçar, Prof. Dr. Gülgün Köroğlu, Prof. Dr. Çiğdem Dürüşken, Prof. Dr. Emel Erten, Prof. Dr. Diane Favro, Prof. Dr. Turhan Kaçar, Prof. Dr. Scott Redford, Prof. Dr. Aygül Süer, Doç. Dr. Sedef Çokay Kepçe, Doç. Dr. Mehmet Fatih Yavuz, Doç. Dr. Salim Aydüz, Doç. Dr. Efrumiye Ertekin gibi konularının uzmanı öğretim üyeleri yer alıyor. İlk sayısında Erken Hıristiyanlık temalı olarak basılan derginin ikinci sayısında belirli bir tema bulunmuyor. Seleucia ad Calycadnum Dergisi nin ikinci sayısında yer alan makaleler ve yazarları şöyle sıralanıyor; Prof. Dr. Gülgün Köroğlu Kızkalesi Kazılarında Ele Geçen Yüzyıl Arasına Tarihlenen Orta Çağ Seramikleri yazısında Cilicia nın keramik bilgilerine yenilerini ekliyor. Doç. Dr. Efrumiye Ertekin in Principatus Devri Roma Senatus u Üye Sayısında Düzenlemeler (Lectio Senatus), Senatus a Giriş Koşulları ve Yolları, Siyasal İşleyiş başlıklı çalışması, Roma senatus u konusunda oldukça önemli bir çalışma olarak dergide yer alıyor. Prof. Dr. Emel Erten in Olba da Roma İmparatorluk Döneminde Tarım ve İşleyiş, Tuna Akçay ın (MA) Olba Mezarlık Alanları ve Murat Özyıldırım ın (MA) Olba Manastırı Hakkında Arkeolojik ve Yazınsal Yeni Bilgiler başlıklı makaleleri, Olba kenti üzerine yapılan en son kazı ve araştırma sonuçlarını okura sunmaları bakımından dikkat çekici. 14 TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HABERLER Daha göster
YAKIN DOĞU ARKEOLOJİSİ / GEÇ-HİTİT KRALLIĞI Timothy P. Harrison PATİNA KRALLIĞI NIN BAŞKENTİ TELL TAYINAT Kazı çalışmaları, bit hilani olarak adlandırılan birkaç büyük saray kompleksini ve zarif bir şekilde Detaylı CAM ESKİÇAĞ DA CEREN BAYKAN DANİŞ BAYKAN TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YAYINLARI
TÜRK ESKİÇAĞ BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YAYINLARI Bu çalışma, camın ortaya çıkışından Antik Çağ sonuna dek kullanımına ilişkin üretim ve bezeme tekniklerinin derlendiği bir el kitabıdır. İçeriğinin başlıca amaçlarından Detaylı RESULOĞLU YERLEŞİMİ VE MEZARLIK ALANI 2013 YILI KAZI RAPORU
RESULOĞLU YERLEŞİMİ VE MEZARLIK ALANI 2013 YILI KAZI RAPORU Resuloğlu yerleşimi ve mezarlık alanı Çorum / Uğurludağ sınırları içinde, Resuloğlu (Kaleboynu) Köyü nün kuş uçumu 900 m kuzeybatısındadır. Yerleşim Detaylı GÜZ DÖNEMİ SEÇMELİ DERS LİSTESİ
V. Bilgi Kitapçığı (Program Katalogu Bilgileri) Program Tanıtımı Programı farklı yönlerden ( misyon, amaçlar, hedefler, programın gücü, mezunlar için fırsatlar vb. açılarından), akademik bir bakış açısıyla Detaylı PROTOHİSTORYA VE ÖNASYA ARKEOLOJİSİ ANABİLİM DALI 2015-2016 LİSANS EĞİTİM PROGRAMI
ANADAL EĞİTİM PROGRAMI ZORUNLU DERSLERİ 1. SINIF 1. YARIYIL 1 2 YDİ 101 YDA 101 YDF 101 GUS 101 GUS 103 HYK 101 BED 101 3 ATA 101 Temel Yabancı Dil İngilizce/ Basic English Temel Yabancı Dil Almanca/ Basic Detaylı 29. KAZI SONUÇLARI TOPLANTISI 2. CĐLT
T.C. KÜLTÜR VE TURĐZM BAKANLIĞI Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü 29. KAZI SONUÇLARI TOPLANTISI 2. CĐLT 28 MAYIS - 1 HAZĐRAN 2007 KOCAE ALALAKH (AÇÇANA HÖYÜĞÜ) 2006 YILI ÇALIŞMALARI K. Aslıhan Detaylı HABERLER ÖZBEKİSTAN-TÜRKİYE ULUSLARARASI ARKEOLOJİK ÇALIŞMALAR PROJESİ: ÖZBEKİSTAN DA YERKURGAN MERKEZ TAPINAĞI 2013 YILI ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI
Urla / Klazomenai Kazıları Oniki İon kenti arasında anılan Klazomenai, Urla-Çeşme yarımadasının kuzey kıyısında, İzmir Körfezi'nin ortalarında yer almaktadır. Klazomenai arazisinin (khora) doğuda Smyrna Detaylı T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Anadolu Üniversitesi Yılı Side Kazısı Çalışmaları. (12 Temmuz-8 Eylül 2010)
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Anadolu Üniversitesi 2010 Yılı Side Kazısı Çalışmaları (12 Temmuz-8 Eylül 2010) Doç. Dr. Hüseyin Sabri Alanyalı T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Anadolu Üniversitesi RAPOR Detaylı ARKEOLOJİ IŞIĞINDA ÖZGÜN BİR SİNEMA DENEYİMİ: İDRİMİ; UNUTULMUŞ KRALLIĞI ARARKEN
D O S YA : S İ N E M A v e A R K E O L O J İ ARKEOLOJİ IŞIĞINDA ÖZGÜN BİR SİNEMA DENEYİMİ: İDRİMİ; UNUTULMUŞ KRALLIĞI ARARKEN Sezen Kayhan Ben İdrimi, İlim-ilimma nın oğlu, Fırtına Tanrısı nın, Hepat ın Detaylı ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU KAZI DESTEĞİ: POLEMAİOS ONUR ANITININ KAZI, RESTİTÜSYON VE RESTORASYON RAPORU
ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU KAZI DESTEĞİ: POLEMAİOS ONUR ANITININ KAZI, RESTİTÜSYON VE RESTORASYON RAPORU Kutsal alanlardaki Onur Anıtları, kente ya da kentin kutsal alanlarına maddi ve Detaylı Doğu Akdeniz de Tarım ve Şehirleşme Süreci. Elif Ünlü Boğaziçi Üniversitesi - Tarih Bölümü
Doğu Akdeniz de Tarım ve Şehirleşme Süreci Elif Ünlü Boğaziçi Üniversitesi - Tarih Bölümü Arkeoloji insanların kültürlerini ortaya çıkarıp, belgelemek ve analizlerini yapmak suretiyle maddi kültür ve çevresel Detaylı İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu
İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu Prof. Dr. Bülent Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü E-posta : byilmaz@hacettepe.edu.tr Detaylı MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI
TÜRKİYE DOĞAL VE KÜLTÜREL VARLIKLARI ENVANTERİ ENV. NO. 58.01.0.02 ÇİMENYENİCE KÖYÜ, KÖROĞLU TEPELERİ, I39-a4 MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI İL SİVAS İLÇE HAFİK MAH.-KÖY VE MEVKİİ Çimenyenice Köyü GENEL Detaylı BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ ARKEOLOJİ BÖLÜMÜ
2011 YILI RESULOĞLU KAZISI Çorum ili, Uğurludağ ilçesi, Resuloğlu köyü sınırları içerisinde alan Resuloğlu mezarlığı ve yerleşim alanında 2011 yılında gerçekleştirilen kazılar 18.07.2011-23.09.2011 tarihleri Detaylı 2014 Yılı Akhisar Thyateira (Thyatira) Antik Kenti ve Hastane Höyüğü Kazıları
2014 Yılı Akhisar Thyateira (Thyatira) Antik Kenti ve Hastane Höyüğü Kazıları Prof.Dr.Engin Akdeniz Adnan Menderes Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Tepe Mezarlığı Hastane Höyüğü Akhisar Detaylı PANAZTEPE- MENEMEN KAZISI
PANAZTEPE- MENEMEN KAZISI 1982 yılında Manisa Müzesine satılan bir grup eser bilim dünyasının dikkatini çekti. Bu eserler bir mezarlık soygununa işaret ediyordu. Soyulan mezarlar açıkça M.Ö. 2. binyılın Detaylı MUGLA LETOON ANTİK KENTİ ÖZDİRENÇ UYGULAMALARI
Özel Bölüm MUGLA LETOON ANTİK KENTİ ÖZDİRENÇ UYGULAMALARI İsmail Ergüder*, Ezel Babayiğit*, Doç. Dr. Sema Atik Korkmaz** * TKİ Kurumu Genel Müdürlüğü 06330, Ankara. ** Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Detaylı KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ
KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ 1 632-1258 HALİFELER DÖNEMİ (632-661) Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali, her biri İslam ın yayılması için çalışmıştır. Hz. Muhammed in 632 deki vefatından sonra Arap Detaylı 15. MÜZE ÇALIŞMALARI ve KURTARMA KAZILARI SEMPOZYUMU
BURGAZ KAZILARI 2008 YILI ÇALIŞMALARI Numan Tuna, Nadire Atıcı, İlham Sakarya Burgaz örenyerindeki 2008 yılı kazı, belgeleme ve restorasyon-konservasyon çalışmaları Prof.Dr. Numan Tuna başkanlığındaki Detaylı KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ 2 SASANİLER-İSPANYA EMEVİLERİ-TULUNOĞULLARI
KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ 2 SASANİLER-İSPANYA EMEVİLERİ-TULUNOĞULLARI SASANİLER (226-651) Sasaniler daha sonra Emevi ve Abbasi Devletlerinin hüküm sürdüğü bölgenin doğudaki (çoğunlukla Irak) bölümüne hükmetmiştir. Detaylı YEŞİLOVA HÖYÜĞÜ- İZMİR İN PREHİSTORİK YERLEŞİM ALANI
YEŞİLOVA HÖYÜĞÜ- İZMİR İN PREHİSTORİK YERLEŞİM ALANI Yeşilova Höyüğü İzmir in Prehistorik Yerleşim Alanı içinde 2005 yılından beri kazısı süren bir yerleşim merkezidir. Kazı çalışmaları, Ege Üniversitesi, Detaylı ALTINTEPE KALESİNDEN GÜNÜMÜZE YANSIMALAR THE REFLECTIONS FROM ALTINTEPE FORTRESSTO PRESENT DAY
Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 6 Sayı: 25 Volume: 6 Issue: 25 -Prof. Dr. Hamza GÜNDOĞDU Armağanıwww.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ALTINTEPE Detaylı II. ULUSLARARASI IONIA KONFERANSI 30 MAYIS-1 HAZIRAN 2011, İZMİR
Tarih Okulu The History School Mayıs - Ağustos 2011 May-August 2011 Sayı X, 245-250. Number X, 245-250. II. ULUSLARARASI IONIA KONFERANSI 30 MAYIS-1 HAZIRAN 2011, İZMİR Ergün LAFLI Özet Bu kısa haber niteliğindeki Detaylı 2015-2016 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ ARKEOLOJİ BÖLÜMÜ KESİNLEŞMİŞ HAFTALIK DERS PROGRAMI GÜN SAAT
CUMA PERŞEMBE ÇARŞAMBA SALI PAZARTESİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ ARKEOLOJİ BÖLÜMÜ KESİNLEŞMİŞ HAFTALIK DERS PROGRAMI GÜN SAAT 1.SINIF 2.SINIF 3.SINIF 4.SINIF 08.00-09.00 ARK437 Arkeoloji Uygulamaları Detaylı AHLAT ARKEOLOJİK KAZISI ÇİNİ ÖRNEKLERİ VE EL SANATLARI SERGİSİ ÜZERİNE
AHLAT ARKEOLOJİK KAZISI ÇİNİ ÖRNEKLERİ VE EL SANATLARI SERGİSİ ÜZERİNE Özet Selçukluların kültür ve sanat merkezlerinden Ahlat ta 50 yılı aşkın bir süredir arkeolojik kazılar yapılmaktadır. Bu kazılarda Detaylı The Byzantine-Era Daily Use Pottery Found in the Thermal Spring in Allianoi
ALLIANOI ANTİK ILICASI NDA ÜRETİLEN ERKEN BİZANS DÖNEMİ GÜNLÜK KULLANIM KAPLARI* **Hande YEŞİLOVA Öz Allianoi antik ılıcası içersinde, Geç Roma Erken Bizans Dönemi yerleşiminde bulunan, seramik fırınlarında Detaylı ÖZGEÇMİŞ. Telefon : 03862804582 : kmatsumura@ahievran.edu.tr. 2. Doğum Tarihi : 16.02.1959. 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr.
ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Kimiyoshi Matsumura İletişim Bilgileri : Ahi Evran Üniversitesi, Bağbaşı Kampüsü, FenEdebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, N. Adres 174, Bağbaşı Mah. Kırşehir 40100. Telefon : Detaylı Nasıl Bir Deniz Feneriyiz?
Nasıl Bir Deniz Feneriyiz? Üniversitelerin, kültürel sermaye sinin en başında kuşkusuz bilimsel araştırmalar ve bilimsel yayınlar gelir. Kültürel sermaye ne denli yoğunlaşmış ve ne denli geniş bir alana Detaylı TAYİNAT PROJESİ 2011 KAZI SEZONU RAPORU. [Yayın için değildir]
TAYİNAT PROJESİ 2011 KAZI SEZONU RAPORU [Yayın için değildir] Prof. Dr. Timothy P. Harrison Yakın ve Orta Doğu Medeniyetleri Bölümü Toronto Üniversitesi 4 Bancroft Avenue Toronto, ON, M5S 1C1 KANADA tim.harrison@utoronto.ca Detaylı TARĠH TÜRKLERDEN ÖNCE ANADOLU
T.C. KÜLTÜR VE TURĠZM BAKANLIĞI TÜRKĠYE KÜLTÜR PORTALI PROJESĠ TARĠH TÜRKLERDEN ÖNCE ANADOLU 2009 ANKARA 2.1. Anadolu da Ġlk Yerleşmeler 2.1.1.Çatalhöyük Anahtar Kelimeler: Çatalhöyük Daha çok Anadolu Detaylı Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı
Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Antik Yerleşimler......................... 4 0.2 Roma - Bizans Dönemi Kalıntıları............... Detaylı SULTAN IZZETTIN KEYKAVUS TÜRBESİ, 1217, SİVAS
SELÇUKLU MİMARİSİ Selçuklular Orta Asya dan Anadolu ve Ön Asya ya yolculuklarında Afganistan, İran, Irak, Suriye topraklarındaki kültürlerden ve mimari yapılardan etkilenmiş, İslam dinini kabul ederek Detaylı 2007-2010 İzmir İli Arkeolojik Yüzey Araştırmaları
2007-2010 İzmir İli Arkeolojik Yüzey Araştırmaları Menderes İlçesi: Menderes ilçesine bağlı Oğlananası Köyü ne yakın, köyün 3-4 km kuzeydoğusunda, Kısık mobilyacılar sitesinin arkasında yer alan büyük Detaylı 02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA,
02 Nisan 2012 MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, Amasra Teknik Gezisi 12-13 Mart 2012 tarihleri arasında, ARCH 222 - Arhitectural Design 4 dersi için Bir Sanatçı İçin Konut, ARCH 221 - Arhitectural Design 3 Detaylı İktisat Tarihi II. IV. Hafta
İktisat Tarihi II IV. Hafta İnsan Bilgisinde Devrim - devam Çağdaş yabanlarda olduğu gibi eski çağlarda tıp kuramının özü büyüydü. II. Devrimden sonra Babil de doktorlar aynı zamanda rahipti. Mısır da Detaylı ASSOS KAZISI 2015 YILI SONUÇ RAPORU. 2015 yılı çalışmaları kapsamında aşağıda listelenen alanlarda kazı çalışmaları gerçekleştirilmiştir (Resim 1).
Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Kuzeyde Sırbistan ve Kosova batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan, Detaylı BEÇİN KALESİ KAZISI KALE ÇEŞMESİ SONUÇ RAPORU
BEÇİN KALESİ KAZISI KALE ÇEŞMESİ SONUÇ RAPORU Prof. Dr. Kadir PEKTAŞ* Muğla İli, Milas İlçesi, Beçin Kalesi nde 20.05.2013 tarihinde başlatılan kazı çalışmaları 24.12.2013 tarihinde tamamlanmıştır. Kazı Detaylı BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1
BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1 Yard. Doç. Dr. İsmail SEKİ ÇANAKKALE 2013 1 Çalışma yazarın Bilgi Yönetişimi Bağlamında Üniversitelerin Ekonomideki Rolü Detaylı DÜNYA NIN EN BÜYÜK SUALTI HAZİNESİ..!
BİR ÇALIŞTAY IN ARDINDAN (2) DÜNYA NIN EN BÜYÜK SUALTI HAZİNESİ..! Bir şöleni andıran öğle yemeği sonrası devam eden çalıştayda ilk konuşmacı; Ege Üniversitesi nden Yrd. Doç. Dr. Harun Özdaş oldu Türkiye Detaylı ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI
ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI Sayın Âli Meclis Başkanı, Sayın Bakan, Sayın Oda Başkanları, Değerli İş Adamları, Detaylı ARKEOLOG TANIM A- GÖREVLER
TANIM İnsanın dünya üzerinde görülmesinden ortaçağa kadar geçen süreç içinde insana ilişkin her türlü kalıntı ve buluntuyu, doğal çevre ile insan arasındaki ilişkileri, yüzey, sualtı araştırmaları ve kazılarla Detaylı Aphrodite nin Kenti Aphrodisias
Aphrodite nin Kenti Aphrodisias Kenan Eren Yrd. Doç. Dr., Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Aphrodisias antik kenti ve Aphrodisias Müzesi, antik kentte son 50 yılda yoğunlaşan kazı Detaylı Derece Alan Üniversite Yıl
1. Adı Soyadı : Masoumeh KHANZADEH 2. Doğum Tarihi : 1974 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu :Sanatta Yeterlik 5. Çalıştığı Kurum :Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Detaylı SANAT TARİHİ SANAT TARİHİ NEDİR? Sanat Tarihi, geçmişte varlık göstermiş uygarlıkların ortaya koyduğu her tür taşınır ve taşınmaz maddi kültür varlıklarını inceleyen bir bilim dalıdır. Güzel Sanatlar ve Detaylı Page 1 of 6. Öncelikle, Edirne de yaşanan sel felaketi için çok üzgünüz. Tüm Edirne halkına, şahsım ve üniversitem adına geçmiş olsun demek istiyorum.
Page 1 of 6 Edirne Valisi Sayın Dursun Ali Şahin, Edirne Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Sayın Recep Zıpkınkurt, Edirne Ticaret ve Sanayi Odası nın değerli üyeleri ve temsilcileri, Bilgi birikimi ve üslubunu, Detaylı ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Barış SALMAN İletişim Bilgileri : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Adres.
ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Barış SALMAN İletişim Bilgileri : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Adres Arkeoloji Bölümü, N.177, Bağbaşı Yerleşkesi/KIRŞEHİR Telefon :Oda: 0386 280 4561 GSM: 0536 Detaylı ALİAĞA TARİHSEL SEMBOLLERİNİ ÖNE ÇIKARIYOR!
ALİAĞA TARİHSEL SEMBOLLERİNİ ÖNE ÇIKARIYOR! Aliağa(Özel ) Günümüzde Aliağa ilçesinin bulunduğu bölgede Milattan önce (MÖ) 1100 yılında kurulan ve Aiolis şehirlerinin başkenti konumunda olan Kyme Antik Detaylı Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur.
Çekerek ırmağı üzerinde Roma dönemine ait köprüde şehrin bu adı ile ilgili kitabe bulunmaktadır. Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Antik Sebastopolis Detaylı 2419 ADA 45 PARSEL MİMARİ PROJE RAPORLARI
UNESCO DÜNYA MİRASI ALANI İÇERİSİNDE YER ALAN ZEYREK BÖLGESİNDE 2419 ( 13,34,35,42,45,50,51,52,58,59,68 PARSELLER) NO'LU ADADA SİVİL MİMARLIK ÖRNEĞİ YAPILARIN RÖLÖVE, RESTİTÜSYON, RESTORASYON PROJELERİ Detaylı Aspendos Antik Kenti Sponsorluk Dosyası
Arkeolojiyi Anla(t)mak Aspendos Antik Kenti Sponsorluk Dosyası Aspendos Antik Kenti Türkiye nin en çok ziyaret edilen ören yerlerinden biri olan Aspendos antik kenti, çok iyi korunmuş tiyatrosu ve benzersiz Detaylı NESLİHAN AYDINLIOĞLU EŞİN BİRİKİMLERİM VE BİRİKTİRDİKLERİM
NESLİHAN AYDINLIOĞLU EŞİN BİRİKİMLERİM VE BİRİKTİRDİKLERİM DETAYLARDAKİ ETKİLEŞİMLER Değerli hoca Şeref Akdik in yaktığı ışık ile sanatla tanışan ve lise çağlarında ressam olmaya karar veren Neslihan Detaylı ÖZEL KIRAÇ ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DEĞERLER EĞİTİMİ RAPORU (NİSAN 2015) KARŞILIKSIZ İYİLİK YAPMAK
ÖZEL KIRAÇ ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DEĞERLER EĞİTİMİ RAPORU (NİSAN 2015) KARŞILIKSIZ İYİLİK YAPMAK 5.sınıf öğrencileriyle Karşılıksız İyilik Yapmak ne demektir? sorusu üzerine sınıfta beyin Detaylı Atatürk Üniveristesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi Journal of the Fine Arts Institute (GSED), Sayı/Number 34, ERZURUM 2015, 116-132
Atatürk Üniveristesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi Journal of the Fine Arts Institute (GSED), Sayı/Number 34, ERZURUM 2015, 116-132 ALTINTEPE URARTU KALESİ (2012) KAZI ve ONARIM ÇALIŞMALARI Mehmet KARAOSMANOĞLU Detaylı ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ ARKEOLOJİ BÖLÜMÜ II. TASLAK HAFTALIK DERS PROGRAMI GÜN SAAT
CUMA PERŞEMBE ÇARŞAMBA SALI PAZARTESİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ ARKEOLOJİ BÖLÜMÜ II. TASLAK HAFTALIK DERS PROGRAMI GÜN SAAT 1.SINIF 2.SINIF 3.SINIF 4.SINIF -ABCDEFGHIJK 10.00-11.00 MÜZ151 Müziğin Detaylı ÇAVDARHİSAR KAYMAKAMLIĞI AİZANOİ ANTİK KENTİ TANITIM ÇALIŞMALARI RAPORU
ÇAVDARHİSAR KAYMAKAMLIĞI AİZANOİ ANTİK KENTİ TANITIM ÇALIŞMALARI RAPORU Ömer BİLGİN Çavdarhisar Kaymakamı 2011 AIZANOI Binlerce yıl öncesine dayanan tarihi, eşsiz mimari eserleri, dünyanın pek çok ilklerini Detaylı URARTULAR. topografik özelliklerinden dolayı federasyon üyelerinin birbirleriyle bağları gevşekti.
M.Ö 2000 den itibaren Eski Yunan da ve Ege de polis adı verilen şehir devletleri ortaya çıkmıştır. Bunlardan en önemlileri Atina,Sparta,Korint,Larissa ve Megara dır. Şehir devletlerinin merkezlerinde tapınak Detaylı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ ARKEOLOJİ BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ ARKEOLOJİ BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ I. SINIF (I. ve II. Yarıyıl) ARK 101-102 Arkeolojiye Giriş I-II (2) AKTS (3) Arkeolojinin tanımı, amacı, sınırları ve Detaylı HALFETİ İLÇEMİZ. Halfeti
HALFETİ İLÇEMİZ Halfeti Şanlıurfa merkez ilçesine 112 km mesafede olan ilçenin yüzölçümü 646 km² dir. İlçe; 3 belediye, 1 bucak, 36 köy ve 23 mezradan oluşmaktadır. Batısında Gaziantep iline bağlı Araban, Detaylı İmparatorluk Mirası. Anadolu Kültürel Mirası Erken Dönem. Elif Ünlü Boğaziçi Üniversitesi - Tarih Bölümü
İmparatorluk Mirası Anadolu Kültürel Mirası Erken Dönem Elif Ünlü Boğaziçi Üniversitesi - Tarih Bölümü Arkeoloji insanların kültürlerini ortaya çıkarıp, belgelemek ve analizlerini yapmak suretiyle maddi Detaylı ŞANLIURFA YI GEZELİM
ŞANLIURFA YI GEZELİM 3. Gün: URFA NIN KALBİNDEN GÜNEŞİN BATIŞINA GEZİ TÜRKİYE NİN GURURU ATATÜRK BARAJI Türkiye de ki elektrik üretimini artırmak ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ndeki 9 ili kapsayan tarım Detaylı T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI
T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL II. YARIYIL Adı Adı TAR 501 Eski Anadolu Kültür 3 0 3 TAR 502 Eskiçağda Türkler 3 0 3 TAR 503 Eskiçağ Kavimlerinde Detaylı FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM
FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM Ramazan DEMİRTAŞ Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi, Aktif Tektonik Detaylı 4. Yazılı belgeler dikkate alınırsa, matematiğin M.Ö. 3000 2000 yılları arasında Yunanistan da başladığı söylenebilir.
MATE417 ÇALIŞMA SORULARI A) Doğru/Yanlış : Aşağıdaki ifadelerin Doğru/Yanlış olduğunu sorunun altındaki boş yere yazınız. Yanlış ise nedenini açıklayınız. 1. Matematik ile ilgili olabilecek en eski buluntu, Detaylı ŞANLIURFA ARKEOLOJİ MÜZESİ
MERKEZDEKİ MÜZELER ŞANLIURFA ARKEOLOJİ MÜZESİ Şanlıurfa'da müze kurma girişimleri 1948 yılında, müzelik eserlerin toplanması ve Atatürk İlkokulu'nda depolanmasıyla başlar ve daha sonra bu eserler Şehit Detaylı 2. Ekolojik yapı uygulama atölyesi
5-12 Temmuz 2015 Yapı Biyolojisi ve Ekolojisi Enstitüsü ada art art & culture içerik Asırlar boyu göç toprakları olmuş bereketli Anadolu coğrafyasında hem yerine aitliğin hem de yerine ait yapının bir Detaylı Anadolu eski çağlardan beri insanların dikkatini çekmiş, önemli bir yerleşim ve uygarlık merkezi olmuştur.
Bilim Tarihi I Ders Notları ESKİÇAĞ DA BİLİM ANADOLU MEDENİYETLERİ Anadolu eski çağlardan beri insanların dikkatini çekmiş, önemli bir yerleşim ve uygarlık merkezi olmuştur. Hititler Anadolu da kurulan Detaylı w w w. t i l m e n b i b e r. c o m
www.tilmenbiber.com Mutluluk veren lezzetleri, hayatınıza tat katsın diye üretiliyor; İslahiye nin biber ve salça sektöründe büyüyen lezzet markası Tilmen Biber, hayatımıza mutluluk katan bu lezzetleri Detaylı 2. Gün 30/10/2016 Tebriz Sabah kahvaltımızın ardından tam günlük turumuza başlıyoruz ve 1958 tarihinde kurulmuş ve üç büyük salon, bahçe, ofis
İran Turu Geniş topraklarının binlerce yıllık geçmişi sizi insanlık tarihinin bir retrospektifine çağırıyor... Kültürel ve siyasal değişimler bir tarih kitabının en kapsamlı içeriğini oluşturur cinsten... Detaylı İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ
İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ ATAY, Çınar, KIRAÇ, Suna İnan. 19.yy İzmir Fotoğrafları Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Ens. Yayını. s.93 (1997) HAZIRLAYAN: SENEM ÖZGÖNÜL Kasım 2007 İZMİR VE FAYTON; Detaylı Yrd. Doç. Dr. Güler ATEŞ
Yrd. Doç. Dr. Güler ATEŞ ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Klasik Arkeoloji Anabilim Dalı 9-99 Lisans Heidelberg Üniversitesi Klasik Arkeoloji, Detaylı Bayraklı Höyüğü - Smyrna
Bayraklı Höyüğü - Smyrna Meral AKURGAL Smyrna, İzmir Bayraklı daki höyük üzerinde yer alır. Antik dönemde batısı ve güneyi denizle çevrili küçük bir yarımadacıktır. Yüz ölçümü yaklaşık yüz dönüm olan Bayraklı Detaylı Gizemli Komşu İran. Tur Programı
Gizemli Komşu İran Geniş topraklarının binlerce yıllık geçmişi sizi insanlık tarihinin bir retrospektifine çağırıyor... Kültürel ve siyasal değişimler bir tarih kitabının en kapsamlı içeriğini oluşturur Detaylı Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69.
İÇİNDEKİLER TARİHÇE 5 SULTANAHMET CAMİ YAPI TOPLULUĞU 8 SULTAN I. AHMET 12 SULTAN I. AHMET İN CAMİYİ YAPTIRMAYA KARAR VERMESİ 15 SEDEFKAR MEHMET AĞA 20 SULTANAHMET CAMİİ NİN YAPILMAYA BAŞLANMASI 24 SULTANAHMET Detaylı YALNIZLIK PAYLAŞILMAZ
YALNIZLIK PAYLAŞILMAZ Özdemir Asaf (Ankara, 11 Haziran 1923 İstanbul, 28 Ocak 1981) Danıştay Üyesi Mehmet Asaf ın oğludur. Babasını kaybettiği yıl (1930) Galatasaray Lisesi nin ilk kısmına girdi. 1934 Detaylı BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN
3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN (28 Ekim 2013-13 Aralık 2013) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında 28 Ekim 2013-13 Aralık 2013 tarihleri arasında işlediğimiz Detaylı MÜHENDİSLİK KARİYERİ Mühendislik Kariyeri Mezun olduktan sonra çalışmak için seçtiğiniz şirket ne olursa olsun genelde işe basit projelerle başlayacaksınız. Mühendis olmak için üniversitede 4 yıl harcamanıza Detaylı Kazakistan Ekonomisi ve Yatırım Fırsatları. 18 Şubat 2016, İstanbul. Açış Konuşması - Ömer Cihad Vardan, DEİK Başkanı
Kazakistan Ekonomisi ve Yatırım Fırsatları 18 Şubat 2016, İstanbul Açış Konuşması - Ömer Cihad Vardan, DEİK Başkanı Kazakistan Cumhuriyeti Maliye Bakanı Sayın Bahıt Sultanov; KAZNEX INVEST Başkanı Sayın Detaylı ONAY A.Ş DURUKENT DURUKENT
DURUKENT insan odaklı tasarım... Niğde nin en güzel bölgelerinde markalı lüks konut projeleri gerçekleştiren ONAY A.Ş., yeni bir proje DURUKENT i sizlere sunmanın kıvancını yaşıyor. Yaptığımız her iş Detaylı 22. ARAŞTIRMA SONUÇLARI TOPLANTISI 2. CİLT
T. C. K Ü L T Ü R V E T U R İ Z M B A K A N L I Ğ I Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü 22. ARAŞTIRMA SONUÇLARI TOPLANTISI 2. CİLT 24-28 MAYIS 2004 KONYA T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YAYINLARI Detaylı YEREL YÖNETİMLERDE STRATEJİK PLAN ve UYGULAMA ÖRNEKLİ PERFORMANS ESASLI BÜTÇE. Dr. Ali İhsan ÖZEROĞLU Hatice KÖSE
YEREL YÖNETİMLERDE STRATEJİK PLAN ve UYGULAMA ÖRNEKLİ PERFORMANS ESASLI BÜTÇE Dr. Ali İhsan ÖZEROĞLU Hatice KÖSE İstanbul, 2014 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... 13 YEREL YÖNETİMLER EVRENSEL BİLDİRGESİ... 15 GİRİŞ... Detaylı AKROPOLİS de ONARIM YÖNTEMLERİ Eylül-2011
Bilgi Paylaştıkça Değerlenir AKROPOLİS de ONARIM YÖNTEMLERİ Eylül-2011 Tarihi eserlerin onarım ve güçlendirmesi ile ilgili önemli bilgi ve tecrübe birikimine sahip olan ACIBADEM Restorasyon Mimarlık İnşaat Detaylı YERYÜZÜNDE YAŞAM ANADOLU VE MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI
İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI Kelime anlamı İki nehrin arası olan Mezopotamya, Detaylı ORD. PROF. DR. ING. A. HAMDĐ PEYNĐRCĐOĞLU
ORD. PROF. DR. ING. A. HAMDĐ PEYNĐRCĐOĞLU vi ORD. PROF. DR. ING. A. HAMDĐ PEYNĐRCĐOĞLU 1 Hamdi Peynircioğlu 1908 yılında Yanya da doğmuştur. Yargıtay Üyesi Hakim Bekir Peynircioğlu ve Eşi Zehra Peynircioğlu Detaylı SİVEREK İLÇEMİZ. Siverek
SİVEREK İLÇEMİZ Siverek Şanlıurfa merkez ilçesine 96 km uzaklıkta olan ilçenin 2012 nüfus sayımına göre toplam nüfusu 227.017 kişidir. İlçe batısında Adıyaman ın Kâhta ilçesi, batıdan kuzeye doğru ise Detaylı görülen sanat görülmektedir? dallarını belirtiniz.
Karahanlılar Dönemine ait Kalyan Minaresi (Buhara) Selçuklular Döneminden kalma bir seramik tabak Selçuklulara ait "Varka ve Gülşah adlı minyatür Türkiye Selçuklu halısı, XIII. yüzyıl İlk dönemlere Türk Detaylı Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden
2 Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden mezun oldu. Farklı kurumlarda çalıştıktan sonra 2 arkadaşı Detaylı Teos Çevre Düzenleme Projesi ve Uygulanması İle İlgili Çalışmalar:
Teos Çevre Düzenleme Projesi ve Uygulanması İle İlgili Çalışmalar: Teos antik kentinde 25 Temmuz 2010 tarihinde başlayan yeni dönem kazı çalışmalarının öncelikli amacı, kazı evi ve deposunun yapımı için Detaylı Temmuz ayı ile birlikte kolları sıvadık ve hep birlikte ROTARY ile yaşamları değiştirmek için yola çıktık.
Değerli Rotary Ailem, Rotaract ve İnteract Kardeşlerim, Yılın son ayını bitirdiğimiz ve yepyeni umutlarla, yepyeni bir yıla başlamanın heyecanını yaşadığımız bu günlerin hepimiz için sağlık ve neşe içinde Detaylı Anneye En Güzel Hediye Olarak Ne Alınması Gerekir?
4. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN (28 Ekim 2013-13 Aralık 2013) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında 28 Ekim 2013-13 Aralık 2013 tarihleri arasında işlediğimiz Detaylı MURAT ÖZBAY SERİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME