"Demek Sâni-i Zülcemâl’in kendi Zât-ı Akdesine lâyık öyle hadsiz bir hüsn ve cemâli var ki, bir gölgesi bütün mevcûdâtı baştan başa güzelleştirmiş ve öyle münezzeh ve mukaddes bir güzelliği var ki,.." izah? | Sorularla Risale
Yani eşya isimlere nispet edildiği zaman, yanında gölge gibi kalır. İsimler de sıfatın yanında aynı şekilde gölge gibidir. Sıfatlar da şuunatların yanında gölge hükmündedir. Şuunatlar da Zat-ı Akdes'e nispet edildiği zaman gölge gibi kalır. Şayet isimleri Zat-ı Akdese nispetle düşünecek olursak, Allah’ın Zatının yanında gölgenin gölgesi gibi kalır. Üstad Hazretleri bu hiyerarşik sıralamayı çok yerlerde yapıyor.
"İşte, bütün âlemdeki âsâr-ı san'at ve bütün mahlûkat, herbiri birer eser-i mükemmel olduğundan, her biri bir fiile ve fiil ise isme; isim ise vasfa ve vasıf ise şe'ne ve şe'n ise zâta şehadet ettikleri için, masnuat adedince, bir tek Sâni-i Zülcelâlin vücub-u vücuduna şehadet ve ehadiyetine işaret ettikleri gibi, heyet-i mecmuasıyla, silsile-i mahlûkat kadar kuvvetli bir tarzda bir mirac-ı marifettir. Hiçbir cihette içine şüphe girmeyen müteselsil bir burhan-ı hakikattir."(1)
Bu paragrafta da aynı hiyerarşi cemal ve hüsün noktasından yapılıyor. Kainatın bütün güzellikleri Allah’ın isimlerinin güzelliğine, isimlerin bütün güzellikleri sıfatların güzelliğine, sıfatların bütün güzellikleri şuunatın (İlahi kabiliyetler) güzelliğine, şuunatın güzelliği de Allah’ın zatının sonsuz güzelliğine bakar ve işaret eder deniliyor.
Bütün kainatın güzellikleri toplansa, Allah’ın sonsuz güzelliğinin yanında sadece bir pırıltı gibidir. Yalnız bu pırıltı sonsuz güzelliğe işaret etme noktasından çok ehemmiyetli bir pırıltıdır. İnsan bu pırıltıları takip ederek sonsuz güzelliğe ulaşıyor. Yani eserden, eser sahibine ulaşmak gibi.