TÜRKİYE'NİN EN ÖZGÜN DUA SİTESİ: KURAN''DA PEYGAMBER DUALARI
Kuran''da bahsi geçen Peygamberlerin her biri, belli özellikleri ile dikkati çeken kavimlere gönderilmişlerdir. Bu kavimler, daha önce kendilerine gelen elçileri yalanlamış, azgınlaşmış ve aşırılığa gitgide daha fazla yönelmiş topluluklardı. Peygamberlerin görevi ise dini tanımayan veya tanıdığı halde inkara yönelen bu topluluklara hak dini tanıtmak, onları Allah''a çağırmak ve ahirete yöneltmekti.
Bu ise son derece zor bir işti. Tek başına bir insan, insanların çoğunun kendisine karşı çıkıp tepki göstereceğini bile bile, o ana kadar hiç duyulmamış veya duyulduğu halde kabul edilmemiş hak dini insanlara tanıtmak üzere görevlendiriliyordu. Üstelik bu görev, sahip olduklarını ve hatta hayatını tehlikeye sokuyordu. İnsanlar, sırf Allah''a çağırdığı için kendisinden nefret edebilir, hatta kendisini öldürmeye yeltenebilirlerdi. Kendisine eziyet edebilir, inanmış gibi görünüp hainlik yapabilirlerdi. Peygamberin çevresindeki hiç kimse, hatta ailesi bile kendisine inanmayabilirdi. Sorumluluğu ise Allah''a karşıydı. Bu, mutlaka yerine getirilmesi gereken, kapsamı ve önemi oldukça büyük olan bir sorumluluktu. İnsanların dini öğrenip öğrenmemeleri ve öğrendikleri ile cenneti hak edip etmemeleri Peygamberin üzerindeki bir yükümlülük değildi. Onun tek vazifesi dini tebliğ etmekti.
Ancak elbette durum, dışarıdan bakanlar için böyledir. Aslında, herşeyin üzerinde hakim olan Allah''ın gücüdür. Böyle bir durumda da inkarcıların sayısı ya da gücü önemli bir faktör olmaz. Peygamberlerin herbiri bu gerçeği çok iyi bilerek hareket etmişler, üzerlerindeki bu sorumluluğu Allah''a olan güvenleri ile tam anlamıyla yerine getirmişlerdir. Allah Peygamberlerin bu üstün özelliklerini ayetlerinde övmektedir. Kuran''da bildirildiği gibi Allah''ın yardımı her zaman inananlardan yanadır ve Allah Peygamberlerini insanların zulümlerinden korumaktadır. Kuran''da, Peygamberimiz Hz. Muhammed''in hicret sırasında yaşadığı bir tehlikeden söz edilirken bu gerçek şöyle açıklanmıştır:
Siz O''na (Peygambere) yardım etmezseniz, Allah O''na yardım etmiştir. Hani kafirler ikiden biri olarak O''nu (Mekke''den) çıkarmışlardı; ikisi mağarada olduklarında arkadaşına şöyle diyordu: "Hüzne kapılma, elbette Allah bizimle beraberdir." Böylece Allah O''na ''huzur ve güvenlik duygusunu'' indirmişti, O''nu sizin görmediğiniz ordularla desteklemiş, inkar edenlerin de kelimesini (inkar çağrılarını) alçaltmıştı. Oysa Allah''ın kelimesi, yüce olandır. Allah üstün ve güçlüdür, hüküm ve hikmet sahibidir. (Tevbe Suresi, 40)
Peygamberler, Allah''a karşı her şartta korudukları içli yakınlıkları ile örnek gösterilmişlerdir:
Andolsun sizin için, Allah''ı ve ahiret gününü umanlar ve Allah''ı çokca zikredenler için Allah''ın Resulünde güzel örnekler vardır. (Ahzab Suresi, 21)
İstekleri katıksızca Allah''tandır. Kendilerine Peygamberlik görevinin verilmesinden itibaren tek çabaları verilen bu görevi yerine getirmek ve kavimlerini Allah''a çağırmak olmuştur. İstekleri de elbetteki amaçları ile doğru orantılı olmuştur. İçli, katıksız, yakın ve samimi duanın örneklerini işte bu nedenle Peygamberlerde oldukça net bir biçimde görebiliriz.
Bu nedenle kitabın bundan sonraki kısmında Kuran''da öğretilen Peygamber dualarını inceleyeceğiz.
Hz. Nuh''un Duaları
Kuran''da, yıllar boyunca, örnek bir kararlılıkla kavmini tevhid dinine çağıran Hz. Nuh''un sabrından övgü ile bahsedilir. Hz. Nuh kendisine ve yanındaki müminlere düşmanlık gösteren kavmine karşı kararlılıkla mücadele etmiştir. Hz. Nuh''un içinde bulunduğu her türlü durumda Allah''a yönelmesi, O''nun yardımını umarak samimiyetle dua etmesi ise müminler için büyük bir örnektir. Hz. Nuh içinde bulunduğu durumu Allah''a aktarmış ve şöyle dua etmiştir:
Başka bir surede Hz. Nuh''un Allah''a duası şu şekilde aktarılmaktadır:
Nuh: "Rabbim, yeryüzünde kafirlerden yurt edinen hiç kimseyi bırakma." dedi. "Çünkü Sen onları bırakacak olursan, Senin kullarını şaşırtıp-saptırırlar ve onlar, kötülükten sınırı aşan (facir''den) kafirden başkasını doğurmazlar. Rabbim, beni, annemi, babamı, mü''min olarak evime gireni, iman eden erkekleri ve iman eden kadınları bağışla. Zalimlere yıkımdan başkasını arttırma." (Nuh Suresi, 26-28)
Allah, Hz. Nuh''un bu duasını kabul etmiş ve ileride kopacak olan Tufan''a hazırlık yapmasını emretmiştir. Hz. Nuh yakında herhangi bir deniz veya göl olmamasına rağmen Allah''ın emri üzerine büyük bir gemi yapmaya başlamıştır. Geminin yapımı sırasında kavmi ise kendisi ile alay etmeye devam etmiştir:
Gemiyi yapıyordu. Kavminin ileri gelenleri kendisine her uğradığında O''nunla alay ediyordu. O: "Eğer bizimle alay ederseniz, alay ettiğiniz gibi biz de sizlerle alay edeceğiz" dedi. (Hud Suresi, 38)
Ancak Hz. Nuh kavminin tüm baskısına rağmen, Allah''ın emri gereği gemiyi hazırlamaktadır. Ve sonunda Allah''ın vaadi gelir ve tufan patlak verir:
Biz de ''bardaktan boşanırcasına akan'' bir su ile göğün kapılarını açtık. Yeri de ''coşkun kaynaklar'' halinde fışkırttık. Derken su, takdir edilmiş bir işe karşı (hükmümüzü gerçekleştirmek üzere) birleşti. Ve onu da tahtalar ve çiviler(le inşa edilmiş gemi) üzerinde taşıdık. (Kamer Suresi, 11-13)
Tufan sırasında boğulanlardan birisi de Hz. Nuh''un oğludur. Hz. Nuh tufandan önce oğlunu gemiye çağırır ancak oğlu babasının bu çağrısını kabul etmez. (Hud Suresi, 43) Kuran''da Hz. Nuh''un, oğlunun ölümü üzerine Allah''a şu şekilde seslendiği anlatılmaktadır:
Nuh Rabbine seslendi: Dedi ki: "Rabbim, şüphesiz benim oğlum ailemdendir ve senin Va''din de doğrusu haktır. Sen hakimler hakimisin." Dedi ki: "Ey Nuh, kesinlikle o senin ailenden değildir. Çünkü o, salih olmayan bir iştir. Öyleyse hakkında bilgin olmayan şeyi benden isteme. Gerçekten ben, cahillerden olmayasın diye sana öğüt veriyorum." (Hud Suresi, 45-46)
Hz. Nuh kavminin helak edilmesi için dua ederken "mümin olarak evine girenlerin" korunmasını istemiştir. Oysa Nuh''un oğlu iman etmemiştir. Hz. Nuh hatasından dolayı pişmanlık duymuştur, bu nedenle Rabbine kendisini affetmesi için dua eder:
Günümüzde milyonlarca insanın hac görevini yerine getirmek için ziyaret ettiği Kabe''yi inşa eden Hz. İbrahim, Kuran''da, "tek başına bir ümmet" olarak tanıtılmaktadır. O ve oğlu Hz. İsmail, bundan binlerce yıl önce, Allah''ın vahyi doğrultusunda insanların toplanacakları ve O''nu zikredecekleri, yılın belirli zamanlarında oraya hacca gelecekleri bir ev inşa etmişlerdir. Bu evin Kuran''daki adı Kabe''dir. İkisi bunu bir ibadet olarak yapmış, ve sonrasında şöyle dua etmişlerdir:
İbrahim, İsmail''le birlikte Evin (Ka''be''nin) sütunlarını yükselttiğinde (ikisi şöyle dua etmişti): "Rabbimiz bizden (bunu) kabul et. Şüphesiz, Sen işiten ve bilensin". (Bakara Suresi, 127)
Kabe''nin inşa edildiği yer zamanla gelişecek ve bugün Mekke olarak isimlendirdiğimiz şehir halini alacaktır. Hz. İbrahim burası için Allah''a şöyle dua etmiştir:
Hani İbrahim: "Rabbim, bu şehri bir güvenlik yeri kıl ve halkından Allah''a ve ahiret gününe inananları ürünlerle rızıklandır" demişti de (Allah: "Sadece inananları değil) inkâr edeni de az bir süre yararlandırır, sonra onu ateşin azabına uğratırım; ne kötü bir dönüştür o"demişti. (Bakara Suresi, 126)
Hz. İbrahim''in bir başka duasında, Allah''a yakınlaşma yolları aradığını görüyoruz:
Ayetten de açıkça anlaşıldığı gibi İbrahim''in Allah''tan ölüleri nasıl dirilttiğini göstermesini istemesi, inancındaki bir zayıflıktan dolayı değildi. Aksine iman etmişti, ama iman ettiği gerçeği tam anlamıyla kavramak istiyordu. O, son derece samimi ve içten bir biçimde Allah''ın bir mucizesine tanık olmayı istemiş, Allah bu samimi duaya icabet etmişti.
Hz. İbrahim''in babası bir putperestti. O, babasına dini tebliğ etmiş ancak babası iman etmeyi kabul etmemişti. İbrahim ise babası için Allah''tan bağışlanma dilemişti:
(İbrahim:) "Selam üzerine olsun, senin için Rabbimden bağışlanma dileyeceğim, çünkü, O, bana pek lütufkardır" dedi. Sizden ve Allah''tan başka taptıklarınızdan kopup-ayrılıyorum ve Rabbime dua ediyorum. Umulur ki, Rabbime dua etmekle mutsuz olmayacağım." (Meryem Suresi, 47-48)
Hz. İbrahim''in, babası bir mümin olmadığı halde onun için Allah''a dua etmesinin gerçek nedenini Kuran ayetlerinden öğreniyoruz:
Kendilerine onların gerçekten çılgın ateşin arkadaşları oldukları açıklandıktan sonra -yakınları dahi olsa- müşrikler için bağışlanma dilemeleri Peygambere ve iman edenlere yaraşmaz. İbrahim''in babası için bağışlanma dilemesi, yalnızca ona verdiği bir söz dolayısıyla idi. Kendisine, onun gerçekten Allah''a düşman olduğu açıklanınca ondan uzaklaştı. Doğrusu İbrahim, çok duygulu, yumuşak huyluydu. (Tevbe Suresi, 113-114)
Bugün milyonlarca insanın ziyaret ettiği Mescid-i Haram''a yani Kabe''ye ilk yerleşen Hz. İbrahim, duasının devamında oğulları İsmail, İshak ve tüm müminler için şu isteklerde bulunmuştu:
Rabbimiz, gerçekten ben, çocuklarımdan bir kısmını Beyt-i Haram yanında ekini olmayan bir vadiye yerleştirdim; Rabbimiz, dosdoğru namazı kılsınlar diye (öyle yaptım), böylelikle Sen, insanların bir kısmının kalblerini onlara ilgi duyar kıl ve onları birtakım ürünlerden rızıklandır. Umulur ki şükrederler. Rabbimiz, şüphesiz Sen, bizim saklı tuttuklarımızı da, açığa vurduklarımızı da bilirsin. Yerde ve gökte hiçbir şey Allah''a gizli kalmaz. Hamd, Allah''a aittir ki, O, bana ihtiyarlığa rağmen İsmail''i ve İshak''ı armağan etti. Şüphesiz Rabbim, gerçekten duayı işitendir. Rabbim, beni namazı(nda) sürekli kıl, soyumdan olanları da. Rabbimiz, duamı kabul buyur. Rabbimiz, hesabın yapılacağı gün, beni, anne-babamı ve mü''minleri bağışla. (İbrahim Suresi, 37-41)
Görüldüğü gibi Hz. İbrahim duasında hem Allah''ın sıfatlarını saymakta, hem de O''na şükretmektedir. O''ndan istediği şeyler de, kendisini O''na yakınlaştıracak, ahirette bağışlanmasına vesile olacak isteklerdir.
Hz. Lut''un Duaları
Kuran''da "hüküm ve ilim" verilen Peygamber olarak bahsedilen Hz. Lut, Nuh Peygamber gibi kavmine uzun yıllar boyunca hak dini tebliğ etmiştir. Ancak Allah''ın sınırlarını çiğneyerek eşcinsel ilişkilerde bulunan kavminin Hz. Lut''a cevabı hep olumsuz olmuştur:
Hani Lut da kavmine şöyle demişti: "Sizden önce alemlerden hiç kimsenin yapmadığı hayasız-çirkinliği mi yapıyorsunuz? Gerçekten siz kadınları bırakıp şehvetle erkeklere yaklaşıyorsunuz. Doğrusu siz, ölçüyü aşan (azgın) bir kavimsiniz. Kavminin cevabı: "Yurdunuzdan sürüp çıkarın bunları, çünkü bunlar çokça temizlenen insanlarmış!" demekten başka olmadı. (A''raf Suresi, 80-82)
Lut Kavmi, Allah''ın elçisini tanımamakla kalmayıp, ona karşı açıkça meydan okumuştu. Hz. Lut ise kavmini uzun bir zaman tevhid dinine çağırdı, herhangi bir olumlu cevap alamayınca Allah''a şöyle dua etti:
Hz. Lut''un duası Allah tarafından kabul edildi ve Allah''ın elçisine başkaldıran Lut Kavmi helak oldu:
Bu örnekte gördüğümüz gibi dua, sadece insanların iyiliği, dünya ve ahiret saadeti için olmayabilir. Allah''ın sınırlarını çiğneyen, müminlere zulmeden toplulukların helakı için birçok Peygamber dua etmiştir. Hz. Lut''un duası da buna bir örnektir.
Hz. Eyüp''ün Duaları
Kuran''da dört yerde Hz. Eyüp''den bahsedilir ve onun sabrı müminlere örnek olarak gösterilir. Allah''tan vahiy alan seçilmiş bir kul olan Hz. Eyüp (Nisa Suresi, 163), ciddi bir hastalığa yakalanarak sıkıntı çekmiştir. Ancak içinde bulunduğu her türlü ağır şartta daima sabrı ve Allah''a olan güveni ile öne çıkmıştır. Allah onun bu vasfını tüm müminlere örnek olarak gösterir:
...Gerçekten, Biz onu sabredici bulduk. O, ne güzel kuldu. Çünkü o, (daima Allah''a) yönelip-dönen biriydi. (Sa''d Suresi, 44)
Hz. Eyüp yakalandığı hastalığın yanısıra bir de şeytanın olumsuz telkini ile karşı karşıya kalmıştı. Ancak Hz. Eyüb bu sıkıntısını samimi olarak Allah''a açmış ve O''ndan yardım dileyerek dua etmiştir:
Kulumuz Eyyub''u da hatırla. Hani o: "Herhalde şeytan, bana kahredici bir acı ve azab dokundurdu" diye Rabbine seslenmişti. (Sa''d Suresi, 41)
Bir başka ayette, Hz. Eyüp''ün içli duasından şöyle söz edilir:
Allah elbette bu salih kulunun duasına icabet etmiştir. Allah''ın Hz. Eyüb''e verdiği cevap ayetlerde şöyle aktarılır:
Allah insanları çok farklı şekillerde imtihan etmektedir. Allah''ın salih kullarından biri olan Hz. Eyüp de şiddetli bir hastalıkla denenmiştir. Benzer sıkıntılar, yine dünyadaki imtihan ortamı içinde başka müminlerin başına da gelebilir. Dolayısıyla bu tür bir durumda kalan bir mümin, Hz. Eyüp örneğinde olduğu gibi, imtihanın şekli ve süresi ne olursa olsun Allah''ın insana taşıyamayacağı yükü yüklemeyeceğinin bilincinde olmalıdır.
Hz. Yusuf''un Duaları
Hz. Yusuf kıssası, dua konusunda müminler için güzel örneklerle doludur. Hz. Yusuf, karşılaştığı her türlü sıkıntıya karşı tevekküllü ve teslimiyetli davranmasıyla, Allah''a olan sadakatiyle, sağlam bir imanın tüm alametlerini göstermiştir.
Hz. Yusuf''a ve babası Hz. Yakup''a isabet eden sıkıntılar, küçük yaştaki Yusuf''un kıskanç kardeşleri tarafından kuyuya atılıp bir kurt tarafından yenmiş gibi gösterilmesiyle başlar. Ancak Hz. Yakup, çok sevdiği oğlunun başına gelen bu olay karşısında Allah''a olan teslimiyetini korur:
Ve üzerine yalandan kan (sürülmüş) olan gömleğini getirdiler. "Hayır" dedi. Nefsiniz, sizi yanıltıp (böyle) bir işe sürüklemiş. Bundan sonra (bana düşen) güzel bir sabırdır. Sizin bu düzüp-uydurduklarınıza karşı yardım istenecek olan Allah''tır." (Yusuf Suresi, 18)
Ayetten de anlaşılacağı gibi oğlunun kanlı gömleği ile karşılaşan Hz. Yakup, gerçek bir mümin tavrı göstererek yapacağı en doğru davranışın "sabır, tevekkül ve dua" olacağını söyler. Nitekim kuyuya atılarak ölüme terkedilen Hz. Yusuf, bir mucize eseri yoldan geçen bir kervan tarafından bulunur. Onu bulan kafile, onu para karşılığında satmaya karar verir ve yanlarına alır.
Bunun ardından köle olarak önde gelen bir Mısırlı''ya satılan Hz. Yusuf''a, ergenlik çağına geldiğinde Allah tarafından "ilim ve hikmet" verilir. (Yusuf Suresi, 22)
O''nu satın alan Mısırlı''nın karısı, ayette bildirildiğine göre ondan murad almak ister. Bunu kabul etmeyen Hz. Yusuf''u hapse attırmakla tehdit eder. Bunun üzerine Hz. Yusuf şöyle dua eder:
"Ey zindan arkadaşlarım, birbirinden ayrı (bir sürü) Rabler mi daha hayırlıdır, yoksa kahhar (kahredici) olan bir tek Allah mı? Sizin Allah''tan başka taptıklarınız, Allah''ın kendileri hakkında hiçbir delil indirmediği, sizin ve atalarınızın ad olarak adlandırdıklarınızdan başkası değildir. Hüküm, yalnızca Allah''ındır. O, kendisinden başkasına kulluk etmemenizi emretmiştir. Dosdoğru olan din işte budur, ancak insanların çoğu bilmezler." (Yusuf Suresi, 39-40)
Yıllar boyu orada kaldıktan sonra, Mısırlı''nın karısının da Hz. Yusuf''un masum olduğunu söylemesi üzerine Hz. Yusuf zindandan çıkarılır. (Yusuf Suresi, 51-54)
Tüm bu sıkıntıların ardından Hz. Yusuf''un duası kabul edilir ve kuyuya atılma ile başlayan olaylar, ülkenin iktidarında söz sahibi olmasıyla devam eder:
İşte böylece biz yeryüzünde Yusuf''a güç ve imkan (iktidar) verdik. Öyle ki, orada (Mısır''da) dilediği yerde konakladı...(Yusuf Suresi, 56)
Böylece iktidar sahibi olan Hz. Yusuf, kendisini zindandan çıkararak hazinenin başına geçiren Allah''a şükreder ve dünyada Müslüman olarak ölmek ve ahirette de salihlerle birlikte olmak için dua eder:
Hz. Şuayb''ın Duaları
Medyen ve Eyke halkına Peygamber olarak gönderilen Hz. Şuayb, Allah''ın sınırlarını çiğneyen kavmini imana davet etmişti. (A''raf Suresi, 85)
Medyen halkının Hz. Şuayb''a cevabı Nuh ve Lut kavimlerinin cevaplarından farklı olmadı. Hz. Şuayb''ın söylediklerini kabul etmeyen kavim, onu ve diğer müminleri yaşadıkları topraklardan sürgün etmekle tehdit etti:
Kavminin önde gelenlerinden büyüklük taslayanlar (müstekbirler) dediler ki: "Ey Şuayb, seni ve seninle birlikte iman edenleri ya ülkemizden sürüp-çıkaracağız veya mutlaka bizim dinimize geri döneceksiniz..." (A''raf Suresi, 88)
Hz. Şuayb ise, Medyen halkının duyarsızlığı ve tehditkar tavrı üzerine Allah''a tevekkül ederek O''na dua etti:
Allah bizi ondan kurtardıktan sonra, bizim tekrar sizin dininize dönmemiz Allah''a karşı yalan yere iftira düzmemiz olur. Rabbimiz olan Allah''ın dilemesi dışında, ona geri dönmemiz bizim için olacak iş değildir. Rabbimiz, ilim bakımından herşeyi kuşatmıştır. Biz Allah''a tevekkül ettik. ''Rabbimiz, bizimle kavmimiz arasında ''Sen hak ile hüküm ver,'' Sen ''hüküm verenlerin'' en hayırlısısın. (A''raf Suresi, 89)
Sonunda Lut ve Nuh kavminin başına gelenler Medyen halkının da başına geldi. Hz. Şuayb''ın duası üzerine Allah hükmünü verdi ve Allah''ın elçisini tanımayan kavim helak edildi:
Bunun üzerine onları dayanılmaz bir sarsıntı tuttu da, kendi yurtlarında diz üstü çökmüş olarak sabahladılar. Şuayb''ı yalanlayanlar, sanki orda ''hiç refah içinde yaşamamışlar'' gibi oldular: Şuayb''ı yalanlayanlar, asıl büyük hüsrana uğradılar. (A''raf Suresi, 91-92)
Hz. Süleyman''ın Duaları
Daha önceki bölümlerde dua konularının sadece şahsi ve dünyevi istekler olmaması gerektiği üzerinde durmuştuk. Hz. Süleyman''ın "hiç kimseye nasip olmayan bir mülk" istemesi de dünyevi bir istek değil, aslında ahirete yönelik bir istektir. Nitekim onun "...gerçekten ben mal sevgisini Allah''ı zikretmekten dolayı tercih ettim..." (Sad Suresi, 32) dediği ayetlerde bildirilmektedir.
Eğer bir insan elinde bulunan maddi imkanları Allah rızası için kullanıyor ve bu imkanlar onu Allah''a yakınlaştırıyor, Allah''ı anmasına vesile oluyorsa, onun dünya nimetlerini istemesi konusunda sıkıntı duymasına gerek yoktur. Çünkü artık bu nimetler onu şeytana yakınlaştıracak birer tuzak niteliğinden uzaklaşmış, ahirete yakınlaştıracak birer vesile haline gelmiştir.
Kuran''ın üç ayrı suresinde Hz. Zekeriya''nın dualarından bahsedilir. Yaşı ilerlemiş olan Hz. Zekeriya, kendi ardından kavmi içinde imanı ayakta tutması için Allah''tan bir varis istemiştir. Kendisi çocuk sahibi olmak için oldukça yaşlı, karısı ise kısır olduğu için varisi yoktur ve Allah''a duada bulunmuştur:
Ayette Hz. Zekeriya''nın Allah''a gizlice seslendiği bildirilmektedir. Bu, samimiyetin en büyük göstergelerinden biridir. Nitekim Allah, Kendisine bu tür bir samimiyet içinde çağrıda bulunan Hz. Zekeriya''nın duasını kabul etmiştir:
Onun duasına icabet ettik, kendisine Yahya''yı armağan ettik, eşini de doğurmaya elverişli kıldık. Gerçekten onlar hayırlarda yarışırlardı, umarak ve korkarak bize dua ederlerdi. Bize derin saygı gösterirlerdi. (Enbiya Suresi, 90)
O mihrapta namaz kılarken, melekler ona seslendi: "Allah, sana Yahya''yı müjdeler. O, Allah''tan olan bir kelimeyi (İsa''yı) doğrulayan, efendi, iffetli ve salihlerden bir Peygamberdir." (Al-i İmran Suresi, 39)
Ayetlerin devamında bildirildiğine göre, Hz. Zekeriya Allah''ın duasına karşılık ileri yaşına rağmen kendisine bir erkek evlat bağışlamasına şaşırır. Kendisine müjdeyi ileten melek ise O''na Allah''ın kudretini hatırlatır:
Önceki bölümlerde Allah''ın samimi kullarının dualarına onlar için en hayırlı olacak şekilde icabet ettiğini belirtmiştik. Ve Allah''ın içten çağrıda bulunan inananların tek dostu ve yardımcısı olduğunu da bildirmiştik. Allah, çocuk sahibi olması imkansız gibi görünen Hz. Zekeriya''ya da, samimi duasına icabet ederek salih bir oğul armağan etmiştir.
Hz. Yunus''un Duaları
Kuran''da, Hz. Yunus''tan şöyle söz edilir:
Hani o, dolu bir gemiye kaçmıştı. Böylece kur''aya katılmıştı da, kaybedenlerden olmuştu. Derken onu balık yutmuştu, oysa o kınanmıştı. (Saffat Suresi, 139-142)
Hz. Yunus Peygamber olarak gönderildiği kavmini terketmişti. Yukarıdaki ayetlerde görüldüğü gibi, binmiş olduğu gemide yolcular arasında kura çekilmiş ve kura sonucunda onun denize atılmasına karar verilmişti. Yine Kuran''da bildirildiğine göre, Allah''ın üzerine yüklediği sorumluluğa sabretmeyerek kavmini terk eden ve daha sonra denize atılan Hz. Yunus, dev bir balık tarafından yutulmuştur. Balığın karnında iken yaptığı hatadan dolayı pişmanlık duyan Hz. Yunus, Rabbine şöyle dua etmiştir:
Allah ise Hz. Yunus''un samimi duasına karşılık onu mucizevi bir biçimde kurtarmıştır:
Hz. Yunus, daha sonra da Allah tarafından itaatli bir kavmin başına geçirilmiştir:
Daha önceki bölümlerde Allah''ın bir duayı kabul ederken bunu belli sebeplere bağladığını, ancak dilerse sebepsiz de istenilen şeyi gerçekleştirebileceğini ve bunun göklerin ve yerin Rabbi olan Allah için son derece kolay olduğunu söylemiştik. Allah Hz. Yunus''un duasını kabul ederken de her türlü zor görünen şartı ortadan kaldırmış ve Hz. Yunus''u balığın karnından kurtarmıştır. Bu, insanın hiçbir zaman Allah''ın rahmetinden umut kesmemesi ve hep O''na dua etmesi gerektiğinin çarpıcı delillerinden biridir. İnsan Rabbine içten yöneldiği müddetçe, kesin bir karşılık görecektir.
Hz. İsa''nın Duaları
Kuran''da, Hz. İsa''dan söz edilirken şöyle denir:
"..Onun adı Meryem oğlu İsa Mesih''tir. O, dünyada ve ahirette ''seçkin, onurlu, saygındır'' ve (Allah''a) yakın kılınanlardandır.." (Al-i İmran Suresi, 45)
Kuran''da havarilerinin (yani yakın ö ğrencilerinin) Hz. İsa''dan Allah''a dua etmesini ve gökten bir sofra talep etmesini istedikleri anlatılır. "Sofra" anlamına gelen Maide Suresi''nde anlatılan bu olay şöyledir:
Havariler: "Ey Meryem oğlu İsa, Rabbin bize gökten bir sofra indirebilir mi?" demişlerdi. O da: "Eğer inanmışlarsanız Allah''tan korkup-sakının" demişti. (Bu sefer Havariler:) "Ondan yemek istiyoruz, kalplerimiz tatmin olsun, senin de gerçekten bize doğru söylediğini bilelim ve buna şahidlerden olalım" demişlerdi. (Maide Suresi, 112-113)
Havarilerin bu isteklerinin altında olağanüstü bir olay görmek isteği yatıyordu. Hz. İsa, bu mucize isteğinin yersiz olduğunu belirtmesine rağmen, havariler gökten sofra inerse kalplerinin daha da tatmin olacağını söyleyerek ısrar ettiler. Hz. İsa ise, havarilerin bu istekleri üzerine Allah''a dua ederken, Kuran''daki birçok dua örneğinde olduğu gibi Allah''ı sıfatlarıyla andı. Kuran''da, Hz. İsa''nın bu duasından şöyle söz edilir:
Meryem oğlu İsa: "Allah''ım, Rabbimiz, bize gökten bir sofra indir, öncemiz ve sonramız için bir bayram ve Sen''den de bir belge olsun. Bizi rızıklandır, Sen rızık vericilerin en hayırlısısın" demişti. (Maide Suresi, 114)
Allah Hz. İsa''nın duasını kabul etti ve şöyle buyurdu:
Hz. İsa''nın Maide Suresi''ndeki ikinci duası ise, havarilerin korunup gözetlenmesi ve bağışlanması konusundaydı:
Allah: "Ey Meryem oğlu İsa, insanlara, beni ve anneni Allah''ı bırakarak iki ilah edinin, diye sen mi söyledin?" dediğinde (İsa şöyle dedi); "Seni tenzih ederim, hakkım olmayan bir sözü söylemek bana yakışmaz. Eğer bunu söyledimse mutlaka sen onu bilmişsindir. Sen bende olanı bilirsin, ama ben Sen''de olanı bilmem. Gerçekten, görünmeyenleri (gaybleri) bilen Sen''sin Sen."
"Ben onlara bana emrettiklerinin dışında hiçbir şeyi söylemedim. (O da şuydu:) ''Benim de Rabbim, sizin de Rabbiniz olan Allah''a kulluk edin.'' Onların içinde kaldığım sürece, ben onların üzerinde bir şahidim. Benim (dünya) hayatıma son verdiğinde, üzerlerindeki gözetleyici Sen''din. Sen herşeyin üzerine şahid olansın." Eğer onları azablandırırsan, şüphesiz onlar Senin kullarındır, eğer onları bağışlarsan, şüphesiz aziz olan, hakim olan Sen''sin Sen." (Maide Suresi, 116-118)
Kuran''da Hz. Muhammed''in Duaları
Kuran''da "Şüphesiz sen, pek büyük bir ahlak üzerindesin" (Kalem Suresi, 4) ayetiyle tanıtılan son Peygamber Hz. Muhammed (s.a.v.), gecenin bir bölümünü dua, zikir ve ibadetle geçiriyordu. Bir ayette bundan şöyle söz edilir:
Kuran''da Hz. Muhammed''in müminlere karşı ne kadar düşkün ve şefkatli olduğu anlatılır ve onlar için bağışlanma dilemesi emredilir:
Allah''tan bir rahmet dolayısıyla, onlara yumuşak davrandın. Eğer kaba, katı yürekli olsaydın onlar çevrenden dağılır giderlerdi. Öyleyse onları bağışla, onlar için bağışlanma dile ve iş konusunda onlarla müşavere et. Eğer azmedersen artık Allah''a tevekkül et. Şüphesiz Allah, tevekkül edenleri sever. (Al-i İmran Suresi, 159)
Kuran''da daha birçok ayette Peygamberimiz''in dualarından bahsedilmektedir. Dualarda Allah''ı sıfatları ile birlikte anmanın en güzel örneklerini Hz. Muhammed''in dualarında görebiliriz. Bunlardan bir tanesi şöyledir:
De ki: "Ey mülkün sahibi Allah''ım, dilediğine mülkü verirsin ve dilediğinden mülkü çekip-alırsın, dilediğini aziz kılar, dilediğini alçaltırsın; hayır Senin elindedir. Gerçekten Sen, herşeye güç yetirensin." (Al-i İmran Suresi, 26)
Tüm Peygamberler gibi Hz. Muhammed de gönderildiği kavmin ileri gelenleri tarafından tehdit edilmiş ve zaman zaman şeytanın olumsuz telkinleri ile karşı karşıya kalmıştır. Böyle durumlarda Peygamberimiz Allah''a üzerindeki sıkıntıyı kaldırması için şöyle yalvarmıştır:
Müminun Suresi''nin son ayetinde ise Peygamberimiz''in bir duası şöyle aktarılır:
Hz. Musa''nın Duaları
İsrailoğulları''na elçi olarak gönderilen Hz. Musa, Firavun''un zulmünden kurtulması için, henüz bebek iken annesine gelen vahy üzerine bir nehre bırakılmıştı. Firavun ve ailesi nehirde buldukları Hz. Musa''yı evlat edindiler. (Kasas Suresi, 7-8) Hz. Musa''ya Firavun''un sarayında ergenlik çağına geldiğinde diğer Peygamberler gibi Allah''tan "ilim ve hikmet" verildi. (Kasas Suresi, 14)
Kuran''da Hz. Musa''nın Allah''a yönelerek dua etmesine neden olan bir olay şöyle anlatılır:
Ayette anlatılan olay sonucunda Hz. Musa Allah''tan bağışlanma diledi ve bir daha suçlu ve günahkarlara destek olmayacağına dair Allah''a söz verdi:
Söz konusu olayın duyulması üzerine, bulunduğu şehrin önde gelenleri Hz. Musa''yı yakalayarak öldürmeyi planladılar. Bunu öğrenince Hz. Musa yine Rabbi''ne dua etti:
Hz. Musa''nın duası kabul edildi ve Allah''ın yönlendirmesiyle Firavun''un şehrinden ayrılarak daha güvenli bir yere gitmek üzere yola koyuldu. Bu sırada da Rabbi ile olan bağlantısını hiç kaybetmemiş, hep O''na dua etmişti:
Medyen''e doğru yöneldiğinde de: "Umarım Rabbim, beni doğru bir yola yöneltip iletir" dedi. Medyen suyuna vardığı zaman, su almakta olan bir insan topluluğu buldu. Onların gerisinde de (hayvanları su başına götürmekten çekinen) iki kadın buldu. Dedi ki: "Bu durumunuz ne?" "Çobanlar sürülerini sulamadıkça, biz sürülerimizi sulayamayız; babamız, yaşı ilerlemiş bir ihtiyardır." dediler. Hemencecik onların sürülerini suladı, sonra yine gölgeye çekilerek dedi ki: "Rabbim, doğrusu bana indirdiğin her hayra muhtacım." Çok geçmeden, o iki (kadın)dan biri, (utana utana) yürüyerek ona geldi. "Babam, bizim için sürüleri sulamana karşılık sana mükafaat vermek üzere seni davet etmektedir." dedi. Bunun üzerine ona gelip de olup bitenleri anlatınca o: "Korkma" dedi. "Zalimler topluluğundan kurtulmuş oldun." (Kasas Suresi, 22-25)
Bu olayların ardından Hz. Musa Medyen''de yerleşti ve bir aile sahibi oldu. Ardından geçen 8-10 yıldan sonra ailesiyle birlikte Medyen''den ayrıldı. Yolda Tuva Vadisi denilen yere geldiğinde ilk vahyi alacaktı. Allah ona Firavun''a gitmesini ve kendisine dini tebliğ etmesini emretti. Ancak Hz. Musa içinde bir endişe duyuyordu ve bunu samimi bir biçimde Allah''a duyurdu:
Kuran''da bildirildiğine göre Hz. Musa çabuk heyecanlanan bir karaktere sahipti ve bunun tebliğ görevini yerine getirmesine engel olmasından korkuyordu. Bunun için de Allah''a dua etti:
Dedi ki: "Rabbim, benim göğsümü aç. Bana işimi kolaylaştır. Dilimden düğümü çöz; ki söyleyeceklerimi kavrasınlar. Ailemden bana bir yardımcı kıl, kardeşim Harun''u. Onunla arkamı kuvvetlendir. Onu işimde ortak kıl, Böylece seni çok tesbih edelim. Ve seni çok zikredelim. Şüphesiz sen bizi görüyorsun." (Taha Suresi, 25-35)
Hz. Musa''nın bu samimi duasına karşılık Allah onu ve kardeşini özel bir koruma altına aldığını şöyle bildirmiştir:
(Allah) Dedi ki: "Pazunu kardeşinle pekiştirip güçlendireceğiz; sizin ikinize de öyle bir ''güç ve yetki'' vereceğiz ki, ayetlerimiz sayesinde size erişemeyecekler. Siz ve size uyanlar galip olanlarsınız." (Kasas Suresi, 35)
Hz. Musa''nın Firavun''a göstermiş olduğu mucizeler, Firavun''un büyücülerinin bir kısmının ve küçük bir genç grubun iman etmesine vesile olurken, Firavun ve kavminin büyük kısmı Allah''a karşı büyüklenmekte ısrar ediyorlardı. Bunun üzerine Hz. Musa Allah''a şöyle dua etti:
Musa dedi ki: "Rabbimiz, şüphesiz Sen, Firavun''a ve önde gelen çevresine dünya hayatında bir çekicilik (güç, ihtişam) ve mallar verdin. Rabbimiz, Senin yolundan saptırmaları için (mi?) Rabbimiz, mallarını yerin dibine geçir ve onların kalblerinin üzerini şiddetle bağla; onlar acı azabı görecekleri zamana kadar iman etmeyecekler." Allah, Hz. Musa''nın duasına şöyle karşılık verdi: "İkinizin duası kabul olundu. Öyleyse dosdoğru yolda devam edin ve bilgisizlerin yoluna uymayın." (Yunus Suresi, 88-89)
Hz. Musa''nın yukarıdaki duasının ardından Firavun ve tüm inkarcı çevresi helak edilmiş ve İsrailoğulları Mısır''dan ayrılmışlardır.
Mısır''dan çıkmalarından bir süre sonra, Hz. Musa kardeşi Hz. Harun''u yerine bırakarak, kırk günlüğüne Tur Dağı''na çıktı. Burada kendisine vahyin gelmesini bekledi. (A''raf Suresi, 142) Vahy gelince de Allah''a şöyle dua etti:
"...Rabbim, bana göster, Seni göreyim"... (A''raf Suresi, 143)
Allah, Hz. Musa''nın bu isteğine şöyle karşılık verdi:
...(Allah:) "Beni asla göremezsin, ama şu dağa bak; eğer o yerinde karar kılabilirse, sen de Beni göreceksin." Rabbi dağa tecelli edince, onu paramparça etti. Musa bayılarak yere düştü. Kendine geldiğinde: "Sen ne yücesin (Rabbim). Sana tevbe ettim ve ben iman edenlerin ilkiyim" dedi. "Ey Musa" dedi. "Sana verdiğim risaletimle ve seninle konuşmamla seni insanlar üzerinde seçkin kıldım. Sana verdiklerimi al ve şükredenlerden ol." (A''raf Suresi, 143-144)
Hz. Musa Tur Dağı''na giderken kavminden sorumlu olarak kardeşi Hz. Harun''u bırakmıştı. Ancak kavmi Hz. Musa''nın gidişi ile birlikte gevşeklik göstererek Mısır''daki putperest inanışlara dönüş yaptılar. Kendilerine bir buzağı heykeli yaptılar ve ona tapındılar. Hz. Musa kavminin buzağıya tapması üzerine aralarından müminleri ayırarak Allah''ın daha önceden vahyettiği buluşma yerine doğru yola çıktı. Ancak buluşma yerine gelmeden bunları da ayetin ifadesiyle "dayanılmaz bir sarsıntı" tutunca, Allah''tan kendisi ve yanındaki müminler için bağışlanma diledi:
...Dedi ki: "Rabbim, eğer dileseydin, onları ve beni daha önceden helâk ederdin. (Şimdi) İçimizdeki beyinsizlerin yaptıklarından dolayı bizi helak edecek misin? O da Senin denemenden başkası değildir. Onunla Sen dilediğini saptırır, dilediğini hidayete erdirirsin. Bizim velimiz Sensin. Öyleyse bizi bağışla, bizi esirge; Sen bağışlayanların en hayırlısısın." Bize bu dünyada da, ahirette de iyilik yaz, şüphesiz ki biz Sana yöneldik. Dedi ki: "Azabımı dilediğime isabet ettiririm, rahmetim ise herşeyi kuşatmıştır; onu korkup-sakınanlara, zekatı verenlere ve bizim ayetlerimize iman edenlere yazacağım." (A''raf Suresi, 155-156)
Kuran''ın Hz. Musa ile ilgili olarak anlattıklarına genel olarak baktığımızda, Hz. Musa''nın dualarında en çok dikkat çeken noktalardan birinin, onun içten samimiyeti ve açıksözlülüğü olduğunu görürüz. Allah''a samimi bir biçimde dua etmiş ve O''ndan yardım dilemiştir. Allah, Hz. Musa''yı zamanla ve olaylarla eğiterek büyük güç sahibi bir Peygamber haline getirmiştir.
Yani, önceden de vurguladığımız gibi, duanın en önemli şartlarından biri samimiyetle ve içtenlikle yapılmasıdır. İnsanı bu noktada yanıltabilecek engellerden biri, Allah''a karşı utanarak O''na bazı günah ya da kusurları itiraf etmeme eğilimidir. Bazı insanlar bu eğilimin etkisiyle Allah''a dua ederken çok "resmi" bir ruh hali içinde olurlar ve belki utanma duygusundan belki de kibirlerinden dolayı Allah''a herşeylerini açmazlar. Oysa Allah bizim her türlü kusurumuzu, yaptığımız, hatta aklımızdan geçen her türlü yanlış ve anormal fiil ya da düşünceyi zaten bilmektir.
O halde yapılması gereken şey, açıksözlülükle ve samimiyetle O''na yönelip her sırrımızı O''na açmaktır. Allah''a karşı duyulması gereken içli korku, Allah ile kulu arasına "resmiyet" sokacak bir engel değil, kulunu Allah''a teslimiyetli ve samimi bir biçimde yakınlaştıracak bir teşviktir.
Kuran''da anlatılan dua anlayışının insan hayatına geçirilmesi çok önemli bir konudur. Ne yazık ki insanların büyük bir kısmı Kuran''dan habersiz oldukları veya Kuran''ı yeteri kadar bilmedikleri için, belki de hayatlarında bir defa bile Kurani bir bakış açısıyla dua etmeden yaşar giderler.
Şu an okuduğunuz bu çalışmada ise, aslında Kuran''a göre "en büyük" olan (Ankebut Suresi, 45) Allah''ı zikretmenin önemi anlatılmıştır. Burada anlatılanları dikkate almak ve Allah''a tam O''nun dilediği gibi dua etmeye çalışmak ise hepimizin görevidir.
Bu hem büyük bir görev, hem de bizim ebedi hayatımızı kurtaracak büyük bir vesiledir. Çünkü Kuran, Allah''a dua etmeyenlerin sonunun ebedi cehennem azabı olduğunu haber verir:
Gönderen alpaslan zaman: 00:45