Bu Kanunun amacı, bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma - PDF
1 5909 ÇEVRE KANUNU (1) (2) Kanun Numarası : 2872 Kabul Tarihi : 9/8/1983 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 11/8/1983 Sayı : Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 22 Sayfa : 499 Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı" Cilt: 2 Sayfa: 1233 BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Tanımlar ve Ġlkeler Amaç: Madde 1 (DeğiĢik: 26/4/ /1 md.) Bu Kanunun amacı, bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır. Tanımlar: Madde 2 (DeğiĢik: 26/4/ /2 md.) Bu Kanunda geçen terimlerden; Çevre: Canlıların yaģamları boyunca iliģkilerini sürdürdükleri ve karģılıklı olarak etkileģim içinde bulundukları biyolojik, fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamı, Çevre korunması: Çevresel değerlerin ve ekolojik dengenin tahribini, bozulmasını ve yok olmasını önlemeye, mevcut
2 bozulmaları gidermeye, çevreyi iyileģtirmeye ve geliģtirmeye, çevre kirliliğini önlemeye yönelik çalıģmaların bütününü, Çevre kirliliği: Çevrede meydana gelen ve canlıların sağlığını, çevresel değerleri ve ekolojik dengeyi bozabilecek her türlü olumsuz etkiyi, Sürdürülebilir çevre: Gelecek kuģakların ihtiyaç duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini tehlikeye atmadan, hem bugünün hem de gelecek kuģakların çevresini oluģturan tüm çevresel değerlerin her alanda (sosyal, ekonomik, fizikî vb.) ıslahı, korunması ve geliģtirilmesi sürecini, Sürdürülebilir kalkınma: Bugünkü ve gelecek kuģakların, sağlıklı bir çevrede yaģamasını güvence altına alan çevresel, ekonomik ve sosyal hedefler arasında denge kurulması esasına dayalı kalkınma ve geliģmeyi, Alıcı ortam: Hava, su, toprak ortamları ile bu ortamlarla iliģkili ekosistemleri, Doğal varlık: Bütün bitki, hayvan, mikroorganizmalar ile bunların yaģama ortamlarını, (1) 19/10/1989 tarih ve 383 sayılı KHK'nin 25 inci maddesi; bu Kanun ile Çevre MüsteĢarlığına verilen yetkilerin, Özel Çevre Koruma Kurumu BaĢkanlığına geçeceğini hüküm altına almıģtır. (2) 9/8/1991 tarih ve 443 sayılı KHK'nin geçici 1 inci maddesi ile çeģitli mevzuatta geçen "Çevre MüsteĢarlığı" ve "Çevreden Sorumlu Devlet Bakanlığı" ibareleri "Çevre Bakanlığı", "Çevreden Sorumlu Devlet Bakanı" ve "Çevre MüsteĢarı" ibareleri "Çevre Bakanı" olarak DeğiĢtirilmiĢtir 5910 Doğal kaynak: Hava, su, toprak ve doğada bulunan cansız varlıkları,
3 Kirleten: Faaliyetleri sırasında veya sonrasında doğrudan veya dolaylı olarak çevre kirliliğine, ekolojik dengenin ve çevrenin bozulmasına neden olan gerçek ve tüzel kiģileri, Ekosistem: Canlıların kendi aralarında ve cansız çevreleriyle iliģkilerini bir düzen içinde yürüttükleri biyolojik, fiziksel ve kimyasal sistemi, Atıksu: Evsel, endüstriyel, tarımsal ve diğer kullanımlar sonucunda kirlenmiģ veya özellikleri kısmen veya tamamen değiģmiģ suları, Atıksu altyapı tesisleri: Evsel ve/veya endüstriyel atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve alıcı ortama verilmesinin sağlandığı sistem ve tesislerin tamamını, Arıtma tesisi: Her türlü faaliyet sonucu oluģan katı, sıvı ve gaz halindeki atıkların yönetmeliklerde belirlenen standartları sağlayacak Ģekilde arıtıldığı tesisleri, Ekolojik denge: Ġnsan ve diğer canlıların varlık ve geliģmelerini doğal yapılarına uygun bir Ģekilde sürdürebilmeleri için gerekli olan Ģartların bütününü, Sulak alan: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suları durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gelgit hareketlerinin çekilme devresinde altı metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, baģta su kuģları olmak üzere canlıların yaģama ortamı olarak önem taģıyan bütün sular, bataklık, sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerleri, Biyolojik çeģitlilik: Ekosistemlerin, türlerin, genlerin ve bunlar arasındaki iliģkilerin tamamını, Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluģan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi,
4 Katı atık: Üreticisi tarafından atılmak istenen ve toplumun huzuru ile özellikle çevrenin korunması bakımından, düzenli bir Ģekilde bertaraf edilmesi gereken katı atık maddeleri, Evsel katı atık: Tehlikeli ve zararlı atık kapsamına girmeyen konut, sanayi, iģyeri, piknik alanları gibi yerlerden gelen katı atıkları, Tehlikeli atık: Fiziksel, kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile insan ve diğer canlıların doğal yapılarının bozulmasına neden olan atıklar ve bu atıklarla kirlenmiģ maddeleri, Tehlikeli kimyasallar: Fiziksel, kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile insan ve diğer canlıların doğal yapılarının bozulmasına neden olan her türlü kimyasal madde ve ürünleri, Kirli balast: Duran veya seyir halindeki tankerden, gemiden veya diğer deniz araçlarından su üzerine bırakıldığında; su üstünde veya bitiģik sahil hattında petrol, petrol türevi veya yağ izlerinin görülmesine neden olan veya su üstünde ya da su altında renk değiģikliği oluģturan veya askıda katı madde/emülsiyon halinde maddelerin birikmesine yol açan balast suyunu, Çevresel etki değerlendirmesi: GerçekleĢtirilmesi plânlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalıģmaları 5911
5 Proje tanıtım dosyası: GerçekleĢmesi plânlanan projenin yerini, özelliklerini, olası olumsuz etkilerini ve öngörülen önlemleri içeren, projeyi genel boyutları ile tanıtan bilgi ve belgeleri içeren dosyayı, Stratejik çevresel değerlendirme: Onaya tâbi plân ya da programın onayından önce plânlama veya programlama sürecinin baģlangıcından itibaren, çevresel değerlerin plân ve programa entegre edilmesini sağlamak, plân ya da programın olası çevresel etkilerini en aza indirmek ve karar vericilere yardımcı olmak üzere katılımcı bir yaklaģımla sürdürülen ve yazılı bir raporu da içeren çevresel değerlendirme çalıģmalarını, Çevre yönetimi: Ġdarî, teknik, hukukî, politik, ekonomik, sosyal ve kültürel araçları kullanarak doğal ve yapay çevre unsurlarının sürdürülebilir kullanımını ve geliģmesini sağlamak üzere yerel, bölgesel, ulusal ve küresel düzeyde belirlenen politika ve stratejilerin uygulanmasını, Çevre yönetim birimi/çevre görevlisi: Bu Kanun ve Kanuna göre yürürlüğe konulan düzenlemeler uyarınca denetime tâbi tesislerin faaliyetlerinin mevzuata uygunluğunu, alınan tedbirlerin etkili olarak uygulanıp uygulanmadığını değerlendiren, tesis içi yıllık denetim programları düzenleyen birim ya da görevliyi, Çevre gönüllüsü: Bakanlıkça, uygun niteliklere sahip kiģiler arasından seçilen ve bu Kanun ve Kanuna göre yürürlüğe konulan düzenlemelere aykırı faaliyetleri Bakanlığa iletmekle görevli ve yetkili kiģiyi, Hassas alan: Ötrofikasyon riski yüksek olan ve Bakanlıkça belirlenecek kıyı ve iç su alanlarını, Çevreye iliģkin bilgi: Su, hava, toprak, bitki ve hayvan varlığı ile bunları olumsuz olarak etkileyen veya etkileme
6 ihtimali bulunan faaliyetler ve alınan idarî ve teknik önlemlere iliģkin olarak mevcut bulunan her türlü yazılı, sözlü veya görüntülü bilgi veya veriyi, ĠĢ termin plânı: Atıksu ve evsel nitelikli katı atık kaynaklarının yönetmelikte belirtilen alıcı ortam deģarj standartlarını sağlamak için yapmaları gereken atıksu arıtma tesisi ve/veya kanalizasyon gibi altyapı tesisleri ile katı atık bertaraf tesislerinin gerçekleģtirilmesi sürecinde yer alan yer seçimi, proje, ihale, inģaat, iģletmeye alma gibi iģlerin zamanlamasını gösteren plânı, Risk değerlendirmesi: Belirli kimyasal madde ya da maddelerin potansiyel tehlikelerinin belirlenmesi ve sonuçlarının hesaplanması yönünde kullanılan yöntemler bütününü, ĠyonlaĢtırıcı olmayan radyasyon: ĠyonlaĢmaya neden olmayan elektromanyetik dalgaları, Elektromanyetik alan: Elektrik ve manyetik alan bileģenleri olan dalgaların oluģturduğu alanı, Koku: Ġnsanda koku alma duygusunu harekete geçiren ve kokunun algılanmasına neden olan uçucu maddelerin yarattığı etkiyi, Hava kalitesi: Ġnsan ve çevresi üzerine etki eden hava kirliliğinin göstergesi olan, çevre havasında mevcut hava kirleticilerin artan miktarıyla azalan kalitelerini, Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını, ifade eder. Ġlkeler: Madde 3 (DeğiĢik: 26/4/ /3 md.)
7 Çevrenin korunmasına, iyileģtirilmesine ve kirliliğinin önlenmesine iliģkin genel ilkeler Ģunlardır: a) BaĢta idare, meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluģları olmak üzere herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup bu konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdürler b) Çevrenin korunması, çevrenin bozulmasının önlenmesi ve kirliliğin giderilmesi alanlarındaki her türlü faaliyette; Bakanlık ve yerel yönetimler, gerekli hallerde meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluģları ile iģbirliği yaparlar. c) Arazi ve kaynak kullanım kararlarını veren ve proje değerlendirmesi yapan yetkili kuruluģlar, karar alma süreçlerinde sürdürülebilir kalkınma ilkesini gözetirler. d) Yapılacak ekonomik faaliyetlerin faydası ile doğal kaynaklar üzerindeki etkisi sürdürülebilir kalkınma ilkesi çerçevesinde uzun dönemli olarak değerlendirilir. e) Çevre politikalarının oluģmasında katılım hakkı esastır. Bakanlık ve yerel yönetimler; meslek odaları, birlikler, sivil toplum kuruluģları ve vatandaģların çevre hakkını kullanacakları katılım ortamını yaratmakla yükümlüdür. f) Her türlü faaliyet sırasında doğal kaynakların ve enerjinin verimli bir Ģekilde kullanılması amacıyla atık oluģumunu kaynağında azaltan ve atıkların geri kazanılmasını sağlayan çevre ile uyumlu teknolojilerin kullanılması esastır. g) Kirlenme ve bozulmanın önlenmesi, sınırlandırılması, giderilmesi ve çevrenin iyileģtirilmesi için yapılan harcamalar kirleten veya bozulmaya neden olan tarafından karģılanır. Kirletenin kirlenmeyi veya bozulmayı durdurmak,
8 gidermek veya azaltmak için gerekli önlemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluģlarınca yapılan gerekli harcamalar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kirletenden tahsil edilir. h) Çevrenin korunması, çevre kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesi için uyulması zorunlu standartlar ile vergi, harç, katılma payı, yenilenebilir enerji kaynaklarının ve temiz teknolojilerin teģviki, emisyon ücreti ve kirletme bedeli alınması, karbon ticareti gibi piyasaya dayalı mekanizmalar ile ekonomik araçlar ve teģvikler kullanılır. ı) Bölgesel ve küresel çevre sorunlarının çözümüne yönelik olarak taraf olduğumuz uluslararası anlaģmalar sonucu ortaya çıkan ulusal hak ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi için gerekli teknik, idarî, malî ve hukukî düzenlemeler Bakanlığın koordinasyonunda yapılır. Gerçek ve tüzel kiģiler, bu düzenlemeler sonucu ortaya çıkabilecek maliyetleri karģılamakla yükümlüdür. j) Çevrenin korunması, çevre kirliliğinin önlenmesi ve çevre sorunlarının çözümüne yönelik gerekli teknik, idarî, malî ve hukukî düzenlemeler Bakanlığın koordinasyonunda yapılır sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu kapsamındaki konular Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından yürütülür. ĠKĠNCĠ BÖLÜM Yüksek Çevre Kurulu ve Görevleri(1) Yüksek Çevre Kurulu(1) Madde 4 (Mülga: 9/8/ KHK - 443/43 md.; Yeniden düzenleme: 26/4/ /4 md.)
9 BaĢbakanın baģkanlığında, BaĢbakanın bulunmadığı zamanlarda Çevre ve Orman Bakanının baģkanlığında, BaĢbakanın belirleyeceği sayıda bakan ile Bakanlık MüsteĢarından oluģan Yüksek Çevre Kurulu kurulmuģtur. Diğer bakanlar gündeme göre Kurul toplantılarına baģkan tarafından çağrılabilir. Kurul yılda en az bir defa toplanır. Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlıkça yürütülür. Kurulun çalıģmaları ile ilgili konularda ön hazırlık ve değerlendirme yapmak üzere, Bakanlık MüsteĢarının baģkanlığında ilgili bakanlık müsteģarları, diğer kurum ve kuruluģların en üst düzey yetkili amirlerinin katılımı ile toplantılar düzenlenir. Bu toplantılara gündeme göre ilgili kamu kurumu niteliğindeki kuruluģların birlik temsilcileri, meslek kuruluģları, sivil toplum kuruluģları, yerel yönetim temsilcileri, üniversite temsilcileri ve bilimsel kuruluģların temsilcileri davet edilir. Kurulun çalıģma usûl ve esasları ile diğer hususlar yönetmelikle belirlenir. (1) 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle ikinci bölüm baģlığı Merkezi ve Mahalli Ġdari Bölümleri ve Görevleri, 4 üncü madde baģlığı Merkez Çevre Kurulu iken metne iģlendiği Ģekilde değiģtirilmiģtir. Yüksek Çevre Kurulunun görevleri(1) 5913 Madde 5 (Mülga: 13/3/ KHK - 409/12 md.; Yeniden düzenleme: 26/4/ /5 md.) Yüksek Çevre Kurulunun görevleri Ģunlardır:
10 a) Etkin bir çevre yönetiminin sağlanması için hedef, politika ve strateji belirlemek. b) Sürdürülebilir kalkınma ilkesi çerçevesinde ekonomik kararlara çevre boyutunun dahil edilmesine imkân veren hukukî ve idarî tedbirleri belirlemek. c) Birden fazla bakanlık ve kuruluģu ilgilendiren çevre konularına iliģkin uyuģmazlıklarda nihai kararı vermek. Madde 6 7 (Mülga: 8/6/ KHK 222/30 md.) ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Çevre Korunmasına ĠliĢkin Önlemler ve Yasaklar Kirletme yasağı: Madde 8 Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek Ģekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taģımak, uzaklaģtırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler. Çevrenin korunması(2) Madde 9 (DeğiĢik: 26/4/ /6 md.) Çevrenin korunması amacıyla; a) Doğal çevreyi oluģturan biyolojik çeģitlilik ile bu çeģitliliği barındıran ekosistemin korunması esastır. Biyolojik çeģitliliği koruma ve kullanım esasları, yerel yönetimlerin, üniversitelerin, sivil toplum kuruluģlarının ve ilgili diğer kuruluģların görüģleri alınarak belirlenir.
11 b) Ülke fizikî mekânında, sürdürülebilir kalkınma ilkesi doğrultusunda, koruma-kullanma dengesi gözetilerek kentsel ve kırsal nüfusun barınma, çalıģma, dinlenme, ulaģım gibi ihtiyaçların karģılanması sonucu oluģabilecek çevre kirliliğini önlemek amacıyla nazım ve uygulama imar plânlarına esas teģkil etmek üzere bölge ve havza bazında 1/ / ölçekli çevre düzeni plânları Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve onaylanır. Bölge ve havza bazında çevre düzeni plânlarının yapılmasına iliģkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. c) Ulusal mevzuat ve taraf olduğumuz uluslararası sözleģmeler ile koruma altına alınarak koruma statüsü kazandırılmıģ alanlar ve ekolojik değeri olan hassas alanların her tür ölçekteki plânlarda gösterilmesi zorunludur. Koruma statüsü kazandırılmıģ alanlar ve ekolojik değeri olan alanlar, plân kararı dıģında kullanılamaz. d) Ülke ve dünya ölçeğinde ekolojik önemi olan, çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına duyarlı toprak ve su alanlarını, biyolojik çeģitliliğin, doğal kaynakların ve bunlarla ilgili kültürel kaynakların gelecek kuģaklara ulaģmasını emniyet altına almak üzere gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi amacıyla, Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit ve ilan etmeye, bu alanlarda uygulanacak koruma ve kullanma esasları ile plân ve projelerin hangi bakanlıkça hazırlanıp yürütüleceğini belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. (1) Bu madde baģlığı "Ġl Çevre Kurulu" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle metne iģlendiği Ģekilde değiģtirilmiģtir.
12 (2) Bu madde baģlığı Çevre Korunması iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle metne iģlendiği Ģekilde değiģtirilmiģtir Bu bölgelere iliģkin plân ve projelerde; 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı Ġmar Kanununun 9 uncu maddesi, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununun plân onama yetkisini düzenleyen hükümleri, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 8 inci maddesinin tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunların korunma alanlarının tespit ve tescili dıģında kalan yetkileri düzenleyen hükümleri ile aynı Kanunun 17 nci maddesinin (a) bendi hükümleri uygulanmaz. e) Sulak alanların doğal yapılarının ve ekolojik dengelerinin korunması esastır. Sulak alanların doldurulması ve kurutulması yolu ile arazi kazanılamaz. Bu hükme aykırı olarak arazi kazanılması halinde söz konusu alan faaliyet sahibince eski haline getirilir. Sulak alanların korunması ve yönetimine iliģkin usûl ve esaslar ilgili kurum ve kuruluģların görüģü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. f) Biyolojik çeģitliliğin sürdürülebilirliliğinin sağlanması bakımından nesli tehdit veya tehlike altında olanlar ile nadir bitki ve hayvan türlerinin korunması esas olup, mevzuata aykırı biçimde ticarete konu edilmeleri yasaktır. g) Doğal kaynakların ve varlıkların korunması, kirliliğinin ve tahribatının önlenmesi ve kalitesinin iyileģtirilmesi için gerekli idarî, hukukî ve teknik esaslar Bakanlık tarafından belirlenir.
13 h) Ülkenin deniz, yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının ve su ürünleri istihsal alanlarının korunarak kullanılmasının sağlanması ve kirlenmeye karģı korunması esastır. Atıksu yönetimi ile ilgili politikaların oluģturulması ve koordinasyonunun sağlanması Bakanlığın sorumluluğundadır. Su ürünleri istihsal alanları ile ilgili alıcı ortam standartları Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığınca belirlenir. Denizlerde yapılacak balık çiftlikleri, hassas alan niteliğindeki kapalı koy ve körfezler ile doğal ve arkeolojik sit alanlarında kurulamaz. Alıcı su ortamlarına atıksu deģarjlarına iliģkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. ı) Çevrenin korunması ve kamuoyunda çevre bilincinin geliģtirilmesi amacıyla, okul öncesi eğitimden baģlanarak Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün eğitim kurumlarının öğretim programlarında çevre ile ilgili konulara yer verilmesi esastır. Yaygın eğitime yönelik olarak, radyo ve televizyon programlarında da çevrenin önemine ve çevre bilincinin geliģtirilmesine yönelik programlara yer verilmesi esastır. Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu ile özel televizyon kanallarına ait televizyon programlarında ayda en az iki saat, özel radyo kanallarının programlarında ise ayda en az yarım saat eğitici yayınların yapılması zorunludur. Bu yayınların % 20 sinin izlenme ve dinlenme oranı en yüksek saatlerde yapılması esastır. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, görev alanına giren hususlarda bu maddenin takibi ile yükümlüdür. j) Çevre ile ilgili olarak toplanan her türlü kaynak ve gelir, tahsisi mahiyette olup, öncelikle çevrenin
14 korunması, geliģtirilmesi, ıslahı ve kirliliğin önlenmesi için kullanılır. Çevresel etki değerlendirilmesi: Madde 10 (DeğiĢik: 26/4/ /7 md.) GerçekleĢtirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluģ ve iģletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teģvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma baģlanamaz ve ihale edilemez. (Ġptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararı ile.) Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya iliģkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir Ġzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü (1) Madde 11 (DeğiĢik: 26/4/ /8 md.) Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluģan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve iģletmeler ile yerleģim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler.
15 Birinci fıkrada belirtilen yükümlülüğü bulunan tesis ve iģletmeler ile yerleģim birimlerine; 1) ĠnĢaat ruhsatı aģamasında bu yükümlülüğünü yerine getireceğini gösterir proje ve belgeleri ilgili kuruma sunmadıkça inģaat ruhsatı verilmez. 2) ĠnĢaatı bitmiģ olanlardan, bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere iģletme ruhsatı ve/veya yapı kullanma ruhsatı verilmez. 3) ĠnĢaat ruhsatına, yapı kullanma veya iģletme ruhsatını haiz olmakla birlikte arıtma ve bertaraf yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde, verilmiģ yapı kullanma izni veya iģletme izni iptal edilir. Faaliyetlerinde değiģiklik yapmayı ve/veya tesislerini büyütmeyi plânlayan gerçek ve tüzel kiģiler yönetmelikle belirlenen usûl ve esaslar çerçevesinde atıklarını arıtma veya bertaraf etme yükümlülüğünü yerine getirmek zorundadırlar. Atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmıģ atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve iģletilmesinden; büyükģehirlerde 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı Ġstanbul Su ve Kanalizasyon Ġdaresi Genel Müdürlüğü KuruluĢ ve Görevleri Hakkında Kanunla belirlenen kuruluģlar, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bunların dıģında iskâna konu her türlü kullanım alanında valiliğin denetiminde bu alanları kullananlar sorumludur. Serbest ve/veya endüstri bölgelerinde bölge müdürlükleri, kültür ve turizm koruma ve geliģme bölgelerinde, turizm merkezlerinde Kültür ve Turizm Bakanlığı veya yetkili kıldığı birimler, organize sanayi bölgelerinde organize sanayi bölgesi
16 yönetimi, küçük sanayi sitelerinde kooperatif baģkanlıkları, mevcut yerleģim alanlarından kopuk olarak münferit yapılmıģ tatil köyü, tatil sitesi, turizm tesis alanları vb. kullanım alanlarında ise site yönetimleri veya tesis iģletmecileri atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı ve iģletilmesinden sorumludurlar. Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacaklar, bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, iģletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorundadırlar. Bu hizmetlerden yararlananlardan, belediye meclisince ve bu maddede sorumluluk verilen diğer idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, atıksu ile ilgili hizmetler dıģında kullanılamaz. Atıksu toplama havzasının birden fazla belediye veya kurumun yetki sahasında olması halinde; atıksu arıtma tesisini iģleten kurum, atıksu ile ilgili yatırım ve harcama giderlerini kirletenlerden kirlilik yükü ve atıksu miktarı nispetinde tahsil eder. Atık üreticileri uygun metot ve teknolojiler ile atıklarını en az düzeye düģürecek tedbirleri almak zorundadırlar. Atıkların üretiminin ve zararlarının önlenmesi veya azaltılması ile atıkların geri kazanılması ve geri kazanılabilen atıkların kaynağında ayrı toplanması esastır. Atık yönetim plânlarının hazırlanmasına iliģkin esaslar, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Geri kazanım imkânı olmayan atıklar, yönetmeliklerle belirlenen uygun yöntemlerle bertaraf edilir.
17 BüyükĢehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, iģletmek veya iģlettirmekle yükümlüdürler. Bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, iģletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taģıma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler dıģında kullanılamaz. Üretici, ithalatçı ve piyasaya sürenlerin sorumluluğu kapsamında yükümlülük getirilen üreticiler, ithalatçılar ve piyasaya sürenler, ürünlerinin faydalı kullanım ömrü sonucunda oluģan atıklarının toplanması, taģınması, geri kazanımı, geri dönüģümü ve bertaraf edilmelerine dair yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve bunlara yönelik gerekli harcamalarının karģılanması, eğitim faaliyetlerinin gerçekleģtirilmesi amacıyla Bakanlığın koordinasyonunda bir araya gelerek tüzel kiģiliği haiz birlikler oluģtururlar. Bu kapsamda yükümlülük getirilen kurum ve kuruluģların sorumluluklarının bu birliklere devrine iliģkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir. (1) Bu madde baģlığı "ĠĢletme izni ve haber verme yükümlülüğü: iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle metne iģlendiği Ģekilde değiģtirilmiģtir Tehlikeli atık üreticileri, yönetmelikle belirlenecek esaslara göre atıklarını bertaraf etmek veya ettirmekle yükümlüdürler.
18 Atık geri kazanım, geri dönüģüm ve bertaraf tesislerini kurmak ve iģletmek isteyen gerçek ve/veya tüzel kiģiler, yönetmelikle belirlenen esaslar doğrultusunda, ürün standardı, ürünlerinin satıģa uygunluğu ve piyasadaki denetimi ile ilgili izni, ilgili kurumlardan almak kaydı ile Bakanlıktan lisans almakla yükümlüdür. Evsel atıklar hariç olmak üzere, atık taģıma ve/veya toplama iģlerini yapan kurum veya kuruluģlar Bakanlıktan lisans almak zorundadır. Evsel atıkların taģıma ve toplama iģlerini yapan kurum ve kuruluģlar Bakanlıkça kayıt altına alınır. Atıksu arıtımı, atık bertarafı ve atık geri kazanım tesisleri yapmak amacıyla belediyelerin hizmet birlikleri kurmaları halinde, bu hizmet birliklerine araģtırma, etüt ve proje konularında Bakanlıkça teknik ve malî yardım yapılır. Tesis yapım projeleri ise bu Kanunun 18 inci maddesi çerçevesinde kredi veya yardım ile desteklenebilir. Kredi borcunun geri ödenmemesi durumunda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip yapılır ve öncelikle 2380 sayılı Belediyelere ve Ġl Özel Ġdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun ek 4 üncü maddesi hükümleri çerçevesinde ilgili belediyelerin Ġller Bankasındaki paylarından tahsil olunur. Arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğüne tâbi tesis ve iģletmeler ile yerleģim birimleri, bu yükümlülüğe istinaden kurulması zorunlu olan arıtma ve bertaraf sistemleri, atıksu arıtma ve ön arıtma sistemleri ile atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, onarımı, ıslahı, iģletilmesi ve harcamalara katkı paylarının belirlenmesi ile ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça yönetmeliklerle düzenlenir. Bu konuda diğer kanunlarla verilen yetkiler saklıdır.
19 Bu Kanunun uygulanmasını sağlamak üzere alınması gereken izinler ve bu izinlerin tâbi olacağı usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir. Faaliyetleri nedeniyle çevreye olumsuz etkileri olabilecek kurum, kuruluģ ve iģletmeler tarafından, faaliyetlerine iliģkin olası bir kaza durumunda, kazanın çevreye olumsuz etkilerini kontrol altına almak ve azaltmak üzere uygulanacak acil durum plânları hazırlanması zorunludur. Buna iliģkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bu plânlar dikkate alınarak Bakanlığın koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluģlarca yerel, bölgesel ve ulusal acil durum plânları hazırlanır. Liman, tersane, gemi bakım-onarım, gemi söküm, marina gibi kıyı tesisleri; kendi tesislerinde ve gemi ve diğer deniz araçlarında oluģan petrollü, yağlı katı atıklar ve sintine, kirli balast, slaç, slop gibi sıvı atıklar ile evsel atıksu ve katı atıkların alınması, depolanması, taģınması ve bertarafı ile ilgili iģlemleri ve tesisleri yapmak veya yaptırmakla yükümlüdürler. Buna iliģkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü(1) Madde 12 (DeğiĢik: 26/4/ /9 md.) Bu Kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi Bakanlığa aittir. Gerektiğinde bu yetki, Bakanlıkça; il özel idarelerine, çevre denetim birimlerini kuran belediye baģkanlıklarına, Denizcilik MüsteĢarlığına, Sahil Güvenlik Komutanlığına, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre belirlenen denetleme görevlilerine ( ) (2) devredilir. Denetimler, Bakanlığın belirlediği denetim usûl ve esasları çerçevesinde yapılır. (2)
20 Askerî iģyerleri, askerî bölgeler ve tatbikatların bu Kanun çerçevesindeki denetimi ve neticelerine ait iģlemler; Genelkurmay BaĢkanlığı, Millî Savunma Bakanlığı, ĠçiĢleri Bakanlığı ve Bakanlık tarafından müģtereken hazırlanacak yönetmeliğe göre yürütülür. Ġlgililer, Bakanlığın veya denetimle yetkili diğer mercilerin isteyecekleri bilgi ve belgeleri vermek, yetkililerin yaptıracakları analiz ve ölçümlerin giderlerini karģılamak, denetim esnasında her türlü kolaylığı göstermek zorundadırlar. (1) Bu madde baģlığı "Denetim" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle metne iģlendiği Ģekilde değiģtirilmiģtir. (2) Bu fıkrada yer alan veya Bakanlıkça uygun görülen diğer kurum ve kuruluģlara ibaresi; Anayasa Mahkemesi nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararıyla iptal edilmiģtir Ġlgililer, çevre kirliliğine neden olabilecek faaliyetleri ile ilgili olarak, kullandıkları hammadde, yakıt, çıkardıkları ürün ve atıklar ile üretim Ģemalarını, acil durum plânlarını, izleme sistemleri ve kirlilik raporları ile diğer bilgi ve belgeleri talep edilmesi halinde Bakanlığa veya yetkili denetim birimine vermek zorundadırlar. Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğüne iliģkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Tehlikeli kimyasallar ve atıklar(1) Madde 13 (DeğiĢik: 26/4/ /10 md.)
21 Tehlikeli kimyasalların belirlenmesi, üretimi, ithalatı, atık konumuna gelinceye kadar geçen süreçte kullanım alanları ve miktarları, etiketlenmesi, ambalajlanması, sınıflandırılması, depolanması, risk değerlendirilmesi, taģınması ile ihracatına iliģkin usûl ve esaslar ilgili kurum ve kuruluģların görüģleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak piyasaya sürüldüğü tespit edilen tehlikeli kimyasallar ile bu kimyasalları içeren eģya, bunları satıģ ve kullanım amacıyla piyasaya süren kurum, kuruluģ ve iģletmelere toplattırılır ve imha ettirilir. Nakil ve imha için gereken masraflar ilgililerince karģılanır. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bu masraflar, ilgili kurum, kuruluģ ve iģletmelerden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. BaĢbakanlık DıĢ Ticaret MüsteĢarlığı bazı yakıtların, maddelerin, atıkların, tehlikeli kimyasallar ile bu kimyasalları içeren eģyaların ithalini, Bakanlığın görüģünü alarak yasaklayabilir veya kontrole tâbi tutabilir. Tehlikeli atıkların ithalatı yasaktır. Tehlikeli atıkların tanımı ile tehlikeli atıkların oluģum aģamasından itibaren toplanması, ayrılması, geçici ve ara depolanması, geri kazanılması, yeniden kullanılması, taģınması, bertarafı, bertaraf sonrası kontrolü, ihracatı, transit geçiģi, ambalajlanması, etiketlenmesi, denetimi ve atık yönetim plânlarının hazırlanması ile ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça yayımlanacak yönetmelikle belirlenir. Tehlikeli kimyasalların üretimi, satıģı, depolanması, kullanılması ve taģınması faaliyetleri ile tehlikeli atıkların
22 toplanması, taģınması, geçici ve ara depolanması, geri kazanımı, yeniden kullanılması ve bertarafı faaliyetlerinde bulunanlar, bu Kanun ile getirilen yükümlülükler açısından müteselsilen sorumludurlar. Sorumlular bu Kanunda belirtilen meslekî faaliyetleri nedeniyle oluģacak bir kaza dolayısıyla üçüncü Ģahıslara verebilecekleri zararlara karģı tehlikeli kimyasal ve tehlikeli atık malî sorumluluk sigortası yaptırmak zorunda olup, faaliyetlerine baģlamadan önce Bakanlıktan gerekli izni alırlar. Sigorta yaptırma zorunluluğuna uymayan kurum, kuruluģ ve iģletmelere bu faaliyetler için izin verilmez. Bu maddede öngörülen zorunlu malî sorumluluk sigortası, malî yeterliliklerine göre, Hazine MüsteĢarlığınca belirlenen sigorta Ģirketleri tarafından ya da bağlı olduğu Bakanın onayı ile Hazine MüsteĢarlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle oluģturulacak bir havuz tarafından temin edilir. Havuzun yönetim ve iģleyiģi ile ilgili usûl ve esaslar da aynı yönetmelikle belirlenir. Havuz, sigorta ve/veya reasürans havuzu Ģeklinde oluģturulur. Kamu adına havuzda belirli bir payın korunmasına karar verilmesi hususunda Hazine MüsteĢarlığının bağlı bulunduğu Bakan yetkilidir. Havuzun baģlangıç giderleri için geri ödenmek üzere Hazine MüsteĢarlığı bütçesinden avans kullandırılabilir. Havuzun yükümlülükleri; prim gelirleri ve bunların getirileri, piyasalardan sağlayacağı reasürans ve benzeri korumalar ve ödeme gücüyle sınırlıdır. Bakanlık, Hazine MüsteĢarlığının uygun görüģünü almak kaydıyla, tehlikeli kimyasallar ve tehlikeli atıklarla ilgili faaliyetlerde bulunanların malî sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğunu, bu sigortaya iliģkin genel Ģartlar ile tarife ve talimatların yürürlüğe girmesinden itibaren en çok bir yıl ertelemeye yetkilidir.
23 Her bir sorumlu tarafından yaptırılacak malî sorumluluk sigortasına iliģkin sigorta genel Ģartları Hazine MüsteĢarlığınca onaylanır. Malî sorumluluk sigortası tarife ve talimatları Hazine MüsteĢarlığının bağlı olduğu Bakan tarafından tespit edilir. Hazine MüsteĢarlığının bağlı olduğu Bakan tarifeyi serbest bırakmaya yetkilidir. (1) Bu madde baģlığı Zararlı kimyasal maddeler: iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle metne iģlendiği Ģekilde değiģtirilmiģtir. Gürültü: Madde 14 (DeğiĢik: 26/4/ /11 md.) KiĢilerin huzur ve sükununu, beden ve ruh sağlığını bozacak Ģekilde ilgili yönetmeliklerle belirlenen standartlar üzerinde gürültü ve titreģim oluģturulması yasaktır. UlaĢım araçları, Ģantiye, fabrika, atölye, iģyeri, eğlence yeri, hizmet binaları ve konutlardan kaynaklanan gürültü ve titreģimin yönetmeliklerle belirlenen standartlara indirilmesi için faaliyet sahipleri tarafından gerekli tedbirler alınır. Faaliyetlerin durdurulması: Madde 15 (DeğiĢik: 26/4/ /12 md.) Bu Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan yönetmeliklere aykırı davrananlara söz konusu aykırı faaliyeti düzeltmek üzere Bakanlıkça ya da 12 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiği kurum ve
24 merciler tarafından bir defaya mahsus olmak üzere esasları yönetmelikle belirlenen ve bir yılı aģmamak üzere süre verilebilir. Faaliyet; süre verilmemesi halinde derhal, süre verilmesi durumunda, bu süre sonunda aykırılık düzeltilmez ise Bakanlıkça ya da 12 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiği kurum ve merciler tarafından kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz olarak durdurulur. Çevre ve insan sağlığı yönünden tehlike yaratan faaliyetler süre verilmeksizin durdurulur. Çevresel Etki Değerlendirmesi incelemesi yapılmaksızın baģlanan faaliyetler Bakanlıkça, proje tanıtım dosyası hazırlanmaksızın baģlanan faaliyetler ise mahallin en büyük mülkî amiri tarafından süre verilmeksizin durdurulur. Süre verilmesi ve faaliyetin durdurulması, bu Kanunda öngörülen cezaların uygulanmasına engel teģkil etmez. Tehlikeli hallerde faaliyetin durdurulması: Madde 16 (Mülga: 26/4/ /24 md.) DÖRDÜNCÜ BÖLÜM (1) Çevre Kirliliğini Önleme Fonu Fonun kurulması ve fondan yararlanma: Madde 17 (Mülga: 21/2/ /6 md.) Çevre katkı payı alınması, diğer gelirler ve bütçe ödenekleri(2) Madde 18 (Mülga: 21/2/ /6 md.; Yeniden düzenleme: 26/4/ /13 md.) Çevre kirliliğinin önlenmesi, çevrenin iyileģtirilmesi ve çevre ile ilgili yatırımların desteklenmesi amacıyla;
25 a) Ġthaline izin verilen kontrole tâbi yakıt ve atıkların CIF bedelinin yüzde biri ile hurdaların CIF bedelinin binde beģi oranında alınacak miktar, b) BüyükĢehir belediyeleri su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edilen su ve kullanılmıģ suları uzaklaģtırma bedelinin yüzde biri, çevre katkı payı olarak tahsil edilir. Tahsil edilen bu tutarlar, ilgililerce en geç ertesi ayın onbeģine kadar ilgili mal saymanlıkları hesaplarına aktarılır ve bütçeye gelir kaydedilir. Ayrıca, yurt içi ve yurt dıģından temin edilecek her türlü hibe, yardım ve bağıģlar ile kredi anapara geri dönüģleri ve kredi faizleri de tahsil edilerek, Çevre ve Orman Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılır ve bütçeye gelir kaydedilir. Bu maddede sayılan gelirlerin tahsilatında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. (1) Dördüncü Bölüm baģlığı 21/2/2001 tarih ve 4629 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle yürürlükten kaldırılmıģtır. (2) Bu madde baģlığı "Fonun gelirleri" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle metne iģlendiği Ģekilde değiģtirilmiģtir Bakanlar Kurulu (a) ve (b) bentlerinde yer alan oranları ayrı ayrı veya topluca sıfıra kadar indirmeye veya kanunî oranına kadar yükseltmeye yetkilidir.
26 Atıksu arıtımı, atık bertarafı ve katı atık geri kazanım tesislerinin gözetim, fizibilite, etüt, proje ve inģaat iģlerinin kredi veya yardım suretiyle desteklenmesi ile çevre düzeni plânlarının yapımı, hava, su ve toprak kalitesinin ölçüm ve izleme ağının oluģturulması, gürültünün önlenmesi ile ilgili etüt ve projelerin desteklenmesi, acil müdahale plânlarının hazırlanması, Çevresel Etki Değerlendirmesi faaliyetleri, havza koruma plânı çalıģmaları, biyolojik çeģitliliğin korunması, çölleģme ve iklim değiģikliği ile mücadele çalıģmaları, stratejik çevresel değerlendirme, nesli tehlikede olan bitki ve hayvan türleri ile yaģama ortamlarının korunması, uluslararası sözleģmelerden kaynaklanan yükümlülüklerin karģılanması, çevre eğitimi ve yayını ile ilgili faaliyetler ve ihtisas komisyonları için yapılan harcamalar ile çevre kirliliğinin giderilmesi çalıģmaları için Bakanlık bütçesine, yılı bütçe gelirleri içerisinde tahmin edilen yukarıdaki gelirler karģılığı ödenek öngörülür. Yukarıda sayılan gelirlerin tahsili ve bütçede öngörülen ödeneklerin kullanımı ile ilgili usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının uygun görüģü üzerine Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Fonun kullanılması: Madde 19 (Mülga: 21/2/ /6 md.) BEġĠNCĠ BÖLÜM Cezai hükümler Ġdari nitelikteki cezalar: (1) Madde 20 (DeğiĢik: 26/4/ /14 md. Ġdarî nitelikteki cezalar Ģunlardır:
27 a) Ek 4 üncü madde uyarınca emisyon ölçümü yaptırmayan motorlu taģıt sahiplerine 500 Türk Lirası, yönetmeliklerle belirlenen standartlara aykırı emisyona sebep olan motorlu taģıt sahiplerine Türk Lirası idarî para cezası verilir. b) Hava kirliliği yönünden önemli etkileri nedeniyle kurulması ve iģletilmesi yönetmelikle izne tâbi tutulan tesisleri, yetkili makamlardan izin almadan kuran ve iģleten veya iznin iptal edilmesine rağmen kurmaya ve iģletmeye devam eden veya bu tesislerde izin almaksızın sonradan değiģiklik yapan veya yetkili makamların gerekli gördükleri değiģiklikleri tanınan sürede yapmayanlara Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu tesislerde emisyon miktarları yönetmelikle belirlenen sınırları aģıyorsa Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ġzne tâbi tesisleri, aldıkları izin belgesinde veya yönetmeliklerde öngörülen önlemleri almadan veya yönetmeliklerde belirlenen emisyon standartlarına ve sınırlamalarına aykırı olarak iģletenlere Türk Lirası idarî para cezası verilir. c) Hava kirliliği yönünden kurulması ve iģletilmesi izne tâbi olmayan tesislerin iģletilmesi sırasında yönetmelikle belirlenen standartlara aykırı emisyona neden olanlara Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunun ek 9 uncu maddesine aykırı davrananlara Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu bendin birinci paragrafında öngörülen fiilin konutlarla ilgili olarak iģlenmesi halinde verilecek ceza toplu veya ferdî ısıtılan konutlarda her bağımsız bölüm için 300 Türk Lirasıdır. Bu cezai sorumluluk toplu ısıtılan konutlarda yöneticiye, ferdî ısıtılan konutlarda ise konutu kullanana aittir.
28 (1) Bu maddedeki idari para cezalarının 1/1/2013 tarihinden itibaren uygulanması ile ilgili olarak, Çevre Bakanlığı nın 16/1/2013 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2013/1 sayılı 2872 sayılıçevre Kanunu Uyarınca Verilecek Ġdari Para Cezalarına ĠliĢkin Tebliğine bakınız d) Hava kirliliği yönünden özel önem taģıyan bölgelerde veya kirliliğin ciddi boyutlara ulaģtığı zamanlarda ve yerlerde veya kritik meteorolojik Ģartlarda yönetmeliklerle öngörülen önlemleri almayan, yasaklara aykırı davranan ya da mahallî çevre kurullarınca bu konuda alınan kararlara uymayanlara bu maddenin (b) ve (c) bentlerinde öngörülen cezalar bir kat artırılarak verilir. Bu fiilin konutlarla ilgili olarak iģlenmesi halinde cezai sorumluluk bu maddenin (c) bendinin üçüncü paragrafına göre tespit edilir. e) Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecine baģlamadan veya bu süreci tamamlamadan inģaata baģlayan ya da faaliyete geçenlere yapılan proje bedelinin yüzde ikisi oranında idarî para cezası verilir. Cezaya konu olan durumlarda yatırımcı faaliyet alanını eski hale getirmekle yükümlüdür. Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinde verdikleri taahhütnameye aykırı davrananlara, her bir ihlal için Türk Lirası idarî para cezası verilir. f) 11 inci maddeye göre kurulması zorunlu olan atık alım, ön arıtma, arıtma veya bertaraf tesislerini kurmayanlar ile kurup da çalıģtırmayanlara Türk Lirası idarî para cezası verilir. g) 12 nci maddede öngörülen bildirim ve bilgi verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere Türk Lirası idarî
29 para cezası verilir. h) Bu Kanunun 14 üncü maddesine göre çıkarılan yönetmelikle belirlenen önlemleri almayan veya standartlara aykırı Ģekilde gürültü ve titreģime neden olanlara, konutlar için 400 Türk Lirası, ulaģım araçları için Türk Lirası, iģyerleri ve atölyeler için Türk Lirası, fabrika, Ģantiye ve eğlence gürültüsü için Türk Lirası idarî para cezası verilir. ı) Bu Kanunda öngörülen yasaklara ve sınırlamalara aykırı olarak ülkenin egemenlik alanlarındaki denizlerde ve yargılama yetkisine tâbi olan deniz yetki alanlarında ve bunlarla bağlantılı sularda, tabiî veya sunî göller ve baraj gölleri ile akarsularda; 1) Petrol ve petrol türevleri (ham petrol, akaryakıt, sintine, slaç, slop, rafine ürün, yağlı atık vb.) tahliyesi veya deģarjı yapan tankerlerden, bin (dahil) gros tona kadar olanlar için gros ton baģına 40 Türk Lirası, bin ilâ beģbin (dahil) gros ton arasında olanlara, bu miktar ve ilave her gros ton baģına 10 Türk Lirası, beģbin gros tondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her gros ton baģına 100 KuruĢ, 2) Kirli balast tahliyesi yapan tankerlerden bin (dahil) gros tona kadar olanlar için gros ton baģına 30 Türk Lirası, bin ilâ beģbin (dahil) gros ton arasında olanlara bu miktar ve ilave her gros ton baģına 6 Türk Lirası, beģbin gros tondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her gros ton baģına 100 KuruĢ, 3) Petrol türevleri (sintine, slaç, slop, akaryakıt, yağlı atık vb.) veya kirli balast tahliyesi yapan gemi ve diğer deniz vasıtalarından bin gros tona kadar olanlar için gros ton baģına 20 Türk Lirası, bin ilâ beģbin (dahil) gros ton arasında olanlara
30 bu miktar ve ilave her gros ton baģına 4 Türk Lirası, beģbin gros tondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her gros ton baģına 100 KuruĢ, 4) Katı atık bırakan veya evsel atıksu deģarjı yapan tanker, gemi ve diğer deniz araçlarından bin (dahil) gros tona kadar olanlar için gros ton baģına 10 Türk Lirası, bin ilâ beģbin (dahil) gros ton arasında olanlara bu miktar ve ilave her gros ton baģına 2 Türk Lirası, beģbin gros tondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her gros ton baģına 40 KuruĢ, idarî para cezası verilir Tehlikeli madde ve atıkların deģarjı durumunda uygulanacak idarî para cezaları, petrol ve türevleri kategorisi esas alınarak on katı verilir. Kirliliğin oluģmasını müteakip gemi veya deniz aracının kendi imkânları ile neden olduğu kirliliği giderdiğinin tespit edilmesi durumunda, idarî para cezası 1/3 oranında uygulanır. Cezanın derhal ve defaten ödenmemesi veya bu hususta yeterli teminat gösterilmemesi halinde, gemiler ve götürülebilen diğer deniz vasıtaları en yakın liman yetkilisine teslim edilerek seyrüseferden ve faaliyetten men edilir. Banka teminat mektubu veya geminin bağlı olduğu kulüp sigortacısı tarafından düzenlenecek teminat mektubu teminat olarak kabul edilir. Yabancı devlet egemenliği altındaki sularda bu devletlerin mevzuatının Türk bayraklı gemiler tarafından ihlali durumunda, ilgili devletin ceza uygulamaması ve Türkiye'nin cezalandırmasını talep etmesi durumunda bu Kanun hükümleri uygulanır.
31 Bu bendin birinci paragrafı dıģında, bu Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılan yönetmeliklere aykırı olarak ülkenin egemenlik alanındaki denizlere ve yargılama yetkisine tâbi olan deniz yetki alanlarına, içme ve kullanma suyu sağlama amacına yönelik olmayan sulara atık boģaltanlara Türk Lirası idarî para cezası verilir. Yukarıda öngörülen fiilin konutlarla ilgili olarak iģlenmesi halinde her konut ve bağımsız bölüm için 600 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezai sorumluluk, müstakil konutlarda konutu kullanana, diğer konutlarda ise yöneticiye aittir. i) Bu Kanunun ek 8 inci maddesi uyarınca yürürlüğe konulan yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlara Türk Lirası idarî para cezası verilir. j) Kanunda ve yönetmelikte öngörülen yasaklara veya standartlara aykırı olarak veya önlemleri almadan atıkları toprağa verenlere Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu fiilin konutlarla ilgili olarak iģlenmesi halinde her konut ve bağımsız bölüm için 600 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezai sorumluluk, müstakil konutlarda konutu kullanana, diğer konutlarda ise yöneticiye aittir. k) Bu Kanunun 9 uncu maddesinin (a) bendinde belirtilen hususlara aykırı olarak biyolojik çeģitliliği tahrip edenlere, (d) bendi uyarınca ilan edilen Özel Çevre Koruma Bölgeleri için tespit edilen koruma ve kullanma esaslarına aykırı davrananlara ve (e) bendinin ikinci paragrafı uyarınca sulak alanlar için yönetmelikle belirlenen koruma ve kullanım usûl ve esaslarına aykırı davrananlar ile (f) bendinde belirlenen esaslara ve yasaklamalara aykırı davrananlara Türk Lirası, (e) bendinin birinci paragrafına aykırı davrananlara Türk Lirası idarî para cezası verilir. (1)
32 l) Bu Kanunun ek 1 inci maddesinin (c) bendine aykırı olarak anız yakanlara her dekar için 20 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Anız yakma fiilinin orman ve sulak alanlara bitiģik yerler ile meskûn mahallerde iģlenmesi durumunda ceza beģ kat artırılır. Bu Kanunun ek 1 inci maddesinin (d) bendi uyarınca tespit edilen esaslara aykırı olarak ülkenin egemenlik alanlarındaki denizlerden ve kazasına tâbi olan deniz yetki alanlarından, akarsular ve göller ile tarım alanlarından belirlenen esaslara aykırı olarak kum, çakıl ve benzeri maddeleri alanlara metreküp baģına 120 Türk Lirası idarî para cezası verilir. m) Bu Kanunun ek 2 nci maddesinde öngörülen çevre yönetim birimini kurmayanlara Türk Lirası, çevre görevlisi bulundurmayanlara ya da Bakanlıkça yetkilendirilmiģ firmalardan hizmet almayanlara Türk Lirası idarî para cezası verilir. (1) Bu bentte yer alan idari para cezalarının 1/1/2013 tarihinden itibaren uygulanması ile ilgili olarak, Çevre Bakanlığı nın 16/1/2013 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2013/1 sayılı 2872 sayılıçevre Kanununun 20 nci Maddesinin (k) Bendi Uyarınca Verilecek Ġdari Para Cezalarına ĠliĢkin Tebliğine bakınız n) Bu Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca belirlenen koruma esaslarına aykırı olarak içme ve kullanma suyu koruma alanlarına, kaynağın kendisine ve bu kaynağı besleyen yerüstü ve yeraltı sularına, sulama ve drenaj kanallarına atık boģaltanlara Türk Lirası idarî para cezası verilir.
33 Bu fiilin konutlarla ilgili olarak iģlenmesi halinde her konut ve bağımsız bölüm için Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezai sorumluluk, müstakil konutlarda konutu kullanana, diğer konutlarda ise yöneticiye aittir. Bu alanlarda Kanuna ve yönetmeliklere aykırı olarak yapılan yapılar 3194 sayılı Ġmar Kanununda belirlenen esaslara göre yıktırılır. o) Bu Kanunun 11 inci maddesinde öngörülen acil durum plânlarını yönetmelikle belirlenen usûl ve esaslara uygun olarak hazırlamayan ve bu plânların uygulanması için gerekli tedbirleri almayan, ekip ve ekipmanları bulundurmayanlar ile yerel, bölgesel ve ulusal acil durum plânlarına uymayanlara Türk Lirası idarî para cezası verilir. p) Bu Kanunun 13 üncü maddesinde öngörülen malî sorumluluk sigortasını yaptırmayanlara Türk Lirası idarî para cezası verilir. r) Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taģıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüģüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere Türk Lirası, ithal edenlere Türk Lirası idarî para cezası verilir. s) Umuma açık yerlerde her ne Ģekilde olursa olsun çevreyi kirletenlere 100 Türk Lirası idarî para cezası verilir. t) Tehlikeli atıkların her ne Ģekilde olursa olsun ülkeye giriģini sağlayanlara ayrı ayrı Türk Lirası idarî para cezası verilir. u) Tehlikeli atıkları ilgili mercilere ön bildirimde bulunmadan ihraç eden veya transit geçiģini yapanlara
34 Türk Lirası idarî para cezası verilir. v) Bu Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde öngörülen yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taģıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanlara Türk Lirasından Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. y) Tehlikeli kimyasallar ve bu kimyasalları içeren eģyayı bu Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen usûl ve esaslara, yasak ve sınırlamalara aykırı olarak üreten, iģleyen, ithal ve ihraç eden, taģıyan, depolayan, kullanan, ambalajlayan, etiketleyen, satan ve satıģa sunanlara, Türk Lirasından Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluģ ve iģletmelere üç katı olarak verilir. Bu maddede öngörülen ceza miktarlarını on katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu maddenin uygulamasında Türk Ceza Kanunu ile diğer kanunların, fiilin suç oluģturması haline iliģkin hükümleri saklıdır. KuruluĢ ve iģletmelere verilecek idari nitelikte cezalar: Madde 21 (Mülga: 26/4/ /24 md.) Gemiler için verilecek cezalar: Madde 22 (Mülga: 26/4/ /24 md.) Fiillerin tekrarı: