Bel Ağrısının İki Yüzü | Florence Nightingale
Sarı ve Kırmızı Bayraklar
Hemen hepimiz zaman zaman bel ağrılarından yakınırız. Bu ağrı günlük yaşamımızı son derecede olumsuz bir biçimde etkiler.
Genellikle omurga çevresindeki kasların ve bağların incinmesine bağlı olan bel ağrıları, kısa bir yatak istirahati, ilaç, fizik tedavi uygulamaları ve uygun egzersiz programıyla giderilebilir. Egzersiz alışkanlıklarının kazanılması, ergonomik duruş pozisyonlarının benimsenmesi ile bu tür basit ağrıların tekrarlaması önlenebilir. Bu ağrılara mekanik bel ağrıları da denir.
Tipik bazı belirtilere sahip olan küçük bir grupta ise bel ağrısını daha büyük bir titizlikle ele almak gerekir. Bu belirtiler, önemli bir hastalığın uyarıcı belirtileri olabileceği için mutlaka hekime danışılmalı ve ağrının nedeni araştırılmalıdır. Organik bel ağrısına yol açan bu tür uyarıcı belirtilere “bel ağrısında kırmızı bayraklar” denir.
Bir diğer grup hastada ise bel ağrısının organik veya mekanik bir nedeni bulunamadığı halde ağrı davranışları ön plandadır ve tedaviye yanıt kötüdür. Ağrı kronikleşebilir. Bu tür hastalarda psikososyal nedenler düşünülür ve "bel ağrısında sarı bayraklar" sorgulanır.
Bel ağrısının organik yüzü, kırmızı bayraklar
Bel ağrısı bazı önemli hastalıkların belirtisi olabilir. Böyle hastaları diğerlerinden ayırdedebilmek için aşağıdaki belirtileri sorgulamak gerekir. Bel ağrısında kırmızı bayraklar şunlardır:
• Belin yukarı kısmına, göğüs boşluğuna doğru yerleşen ağrı
• Yüksek ateş ile birlikte olan bel ağrısı
• Açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik gibi belirtilere eşlik eden bel ağrısı
• Özellikle bacaklarda giderek artan uyuşma, his ve kuvvet kaybı
• Yürümenin bozulması
• İstirahat sırasında hafiflemeyen, rahat bir pozisyon bulunamayan sürekli ağrılar
• Mesane ve barsak kontrolünün bozulması, idrar, gaita kaçırma
• Herhangi bir kanser varlığında tabloya eklenen bel ağrısı
• Uzun süreli kortikosteroid tedavisi, bilinçsiz ilaç kullanımı
• Kaza, düşme, çarpma, vurma gibi bir travma sonrası başlayan ağrılar
• Omurgada deformite (eğrilik) gelişmesi
Bel ağrısında hangi yaş grubu önemlidir?
Bel ağrısının 20 yaşından önce ve 55 yaşından sonra başlaması önemlidir, iyi araştırılması gerekir.
Kırmızı bayrakların işaret ettiği sağlık sorunları nelerdir?
Yukarıdaki durumların varlığında kanser, omurganın iltihaplı ve yangılı hastalıkları, kırıklar, omurilik ve sinir köklerine baskı uygulayan ciddi disk fıtıkları gibi organik nedenler söz konusu olabilir. Bu hastalar titizlikle değerlendirildikten sonra eğer organik bir neden ortaya çıkarsa ilgili bölümlere yönlendirilir. Örneğin kırık saptanırsa korseler veya cerrahi girişim uygulanır, enfeksiyon varsa antibiyotik tedavisi verilir, sinir kökü basısı görülürse opere edilir.
Bel ağrısının psikososyolojik yüzü, sarı bayraklar
Toplumun bir bölümünü oluşturan bir diğer hasta grubumuz da vardır. Bu hastaların yoğun psikososyal sorunları olabilir. Bu hastalarında kırmızı bayrak belirtileri olmadığı, muayene ve testler sonucunda önemli organik ve mekanik bir hastalık saptanmadığı halde, tedavilerle beklenen iyileşme sağlanamaz ve ağrı kronikleşir. Psikososyal kökenli bel ağrılarında belirtilen faktörlere "sarı bayraklar" denir.
Bu hastalarda aşağıdaki sarı bayraklardan bazıları görülür:
• Bel ağrısının sakatlayıcı ve çok ciddi bir sorun olduğu düşüncesi, korku duygusu
• Ağrıdan korunmak için çok uzun süreler günlük aktivitelerden kaçınma davranışı
• Ağrı tedavisine aktif olarak katılmama, pasif yöntemler peşinde koşma eğilimi
• Depresyon, sosyal izolasyon
• Aşırı korumacı aile yapısı veya yetersiz aile desteği
• Sosyal problemler, düşük sosyoekonomik durum
• İş yoğunluğundan ve zamansızlıktan yakınma
Bu hastalara bel ağrı yakınması titizlikle değerlendirildikten sonra gerekirse psikolojik destek sağlanmalıdır.
Kırmızı ve sarı bayrakların farkında mıyız?
Bir grup bel ağrılı hastamızda “bel ağrısı herkeste olur, istirahat edeyim ağrı kesici alayım geçer” düşüncesi vardır. Böyle düşünenlerin kırmızı ve sarı bayraklar hakkında bilgilenmesi ve doktora erken başvurması çok yararlı olur. Bu yazının amacı da zaten bu bilgilenmeyi sağlamaktır.
Sonuç: Bel ağrısını ciddiye almayıp doktora başvurmamak ne kadar yanlışsa, bel ağrısı araştırılıp altında önemli bir hastalık saptanmadığı halde korku ve endişe davranışları geliştirmek de o kadar yanlıştır. Bel ağrısının kırmızı bayrakları bilinirse bel ağrısının organik yüzünde erken tanı ve tedavi olasılığı artar. Bel ağrısının kırmızı bayrakları pek çok tıbbi durumun ortak belirtisi olabilir. Birkaç gün, bazen birkaç hafta sürecek laboratuar ve radyolojik testlerin sonunda endişe verici bir durum olup olmadığı ortaya çıkar. Bazen kronik bel ağrısının altında psikososyal sorunlar olabilir, bu da bel ağrısının diğer yüzüdür ve sarı bayraklar sorgulanmalıdır. Bel ağrısının bu iki yüzü dışında toplumda yaygın olarak karşımıza çıkan mekanik bel ağrısı, uygun ilaç, egzersiz, yaşam tarzı ve fizik tedavi uygulamaları ile kolayca tedavi edilebilir.