Elektronik & Bilgisayar forumunda yer alan Anakart Nedir? Nasıl Çalışır konusu, Anakart Nedir? Nasıl Çalışır Anakart Nedir? Nasıl Çalışır Anakart bir bilgisayarin tüm parçalarini üzerinde barindiran ve bu parçalar arasindaki iletisimi saglayan elektronik devredir. Bir anakartin üzerinde islemci ram ses karti ...
Anakartin üzerinde genisleme kartlarinin takilabilecegi yuvalara slot adi verilir. Bu slotlar VESA EISA ISA PCI ve AGP olmak üzere çesitli bölümlere ayrilir. Bunlardan su anda en çok kullanilanlari ISA PCI ve AGP dir. VESA slotlar eski 486 islemcili anakartlarda kullanilmaktaydi. Pentium islemcilerin devreye girmesiyle birlikte 32 bit veri yolunu destekleyen PCI slotlar kullanilmaya baslandi. Zamanla Pentium II ve Pentium III'lerin çikmasiyla ISA slotlar yerini tamamen PCI slotlara birakmaktadir.
Anakartin üzerindeki kartlara veri akisi "bus" adi verilen elektronik yollar üzerinden yapilir. Buslar kendi içinden ikiye ayrilir. Bunlar System Bus ve I/O Buslardir. System Bus islemci ile RAM arasindaki veri akisini saglar. I/O Bus ise çevre kartlarin iletisimini ve bunlarin islemci ile arasindaki iletisimi saglar. Anakart üzerindeki köprü chipsetler (bridge) I/O Bus'i System Bus'a baglar.
I/0 bus yollari fiziksel olarak elektronik devre üzerinde yer alan çizgiler araciligiyla iletisim kurar. Data track adi verilen çizgiler bir seferde bir bit iletirler. Address Track'leri verinin nereye gönderilecegini belirler. Bus yollari araciligiyla veri gönderimi yapilirken adres belirtilmesi gerekir. Veri akisinda önce adres çizgilerinden adres daha sonra da data çizgilerinden veri gönderilir. Bus hizini ve genisligini data çizgilerinin sayisi belirler. ISA bus veriyolunda 16 adet data çizgisi vardir. Günümüz PC'leri birim zamanda 32 bit gönderimi yapmak üzere tasarlanmislardir. ISA bus birim zamanda 16 bit gönderebildigi için anakartin beklemesi gereken bir süre olusturmaktadir. Anakart 32 bitlik bilgiyi ISA bus'dan iki seferde alabilmektedir. Bu arada geçen sürede ISA bus "Wait State" (bekle) durumunu anakarta bildirir. Bu islemciye "Bekle kalanini birazdan gönderecegim" demektir. Yavas bir ISA kart sistemin tüm hizini bu yolla oldukça düsürebilir.
PCI 1990'larda Intel tarafindan gelistirilen en yaygin ve oturmus veri yoludur. Peripheral Component Interconnect'in kisaltilmis halidir. Aslinda 32 bit genisliginde olmasina ragmen 64 bit gibi de çalisabilir. PCI 33 MHz hizinda çalisabilecek sekilde üretilmistir. Her çesit islemciyle çalisabilecek sekilde tasarlandigindan 486 Pentium Pentium II ve diger islemcilerle beraber çalisabilmektedir. Bu veriyolu ayrica "tamponlu" çalisacak sekilde üretilmistir. PCI islemcinin verdigi görevleri tamponda bekleterek önceki isleri bitirir. Isi bittiginde tampondan yeni görevler alarak çalismasina devam eder. Ayni sekilde islemciye aktaracagi bilgileri de tampona koyar ve islemci sirasi geldiginde bu bilgileri tampondan alarak isleme devam eder. Tüm PCI kartlar "Plug'n Play" yani tak ve çalistir özelligine sahiptir. PCI kartlar kendi kendilerini konfigüre ederek sisteme kendilerini tanitirlar.
AGP (Accelerated Graphics Port) ISA ve PCI'dan sonra daha hizli ve gerçekçi görüntüler elde etmek için gelistirilen bir veriyoludur. Grafik kartinin anakart üzerindeki RAM'in belli bir bellek alanina dallanmasina izin vermekte ve bagimsiz özel bir grafik veriyolu ile verilerin dogrudan hizli bir biçimde alinmasini saglamaktadir.
AGP veriyolu 66 MHz frekansla çalismaktadir. 33 MHz frekansa sahip olan PCI'a göre bu maksimum transfer hizinin 266 MB/sn'ye yükselmesi anlamina geliyor. 2x-Modunun Pipelining yönetiminde PCI veriyolunun dört kati hizina denk gelen 528 MB/sn'lik bir maksimum degere ulasiyor.
AGP Pipelining'i yönetebilmek için birkaç ek sinyal hatti kullaniyor. PCI veriyolunda verilerin talep edilmesi ancak önceki veri transferi bittikten sonra baslayabilirken AGP'de veriler önceden istenen veriler henüz bellekte aranirken talep edilebilir.
AGP'nin en büyük özelligi veriyolunda sadece grafik bulunmasidir. Veriyolunun tüm bant genisligi sadece grafik için kullaniliyor ve bunun disinda diger bagli aygitlarla paylasmak zorunda degil. Bununla birlikte AGP tüm kartlara uyan Slotlari olan PCI veriyollari kadar evrensel degil. Böylece AGP PCI için rakip olarak degil onun bir gelismis hali olarak görülebilir. AGP sadece PCI grafik kartlarinin sonunu hazirlayacak.
Hizli AGP veriyolu anakart üzerindeki RAM ile grafik karti üzerindeki hizlandirici chip arasindaki dogrudan baglanti için de kullaniliyor. Kart üzerindeki entegre grafik bellegi yerine artik grafik hizlandiricisi PC RAM'ini de kullanabiliyor. Bunlar bu güne kadar grafik islemcilerinin erisebilmeleri için kart üzerinde önbellekleniyordu. Simdi bu kaplamalar dogrudan anabellek üzerinden kullanilabiliyorlar. Intel bunu "DIME (Direct Memory Execute) olarak adlandiriyor.
AGP'nin RAM'den aldigi pay degiskendir. Bu pay hem kullanilan programa hem de PC'nin içinde mevcut RAM'in kapasitesine baglidir. Bir yigini kaplamanin gerektigi gerçege yakin 3D animasyonlar için 12 ile 16 MB arasinda olabiliyor.
CPU RAM grafik hizlandiricisi ve PCI veriyolunun baglantisinin birlikte çalismasi anakart üzerindeki chipset tarafindan yönetiliyor. Bu chipset örnegin adresleri öyle aktariyor ki RAM'e dagilmis olan serbest hafiza alani grafik karti üzerindeki grafik hizlandiricisini bagli bir alan olarak gösteriyor. Büyük veri yapilari örnegin tipik büyüklükleri 1 KB ve 128 KB arasinda olan kaplama Bitmap'leri gibi böylece bir birim olarak erisilebilir. AGP chipsetinde bundan sorumlu alan GART (Graphics Adress Remapping Table) olarak ifade ediliyor ve islevsel olarak anaislemcideki Paging Hardware'ine benziyor.
BX chipset de 66 MHz ve 100 MHz veriyolunu çalismaktadir. Celeron Pentium II ve Pentium III islemcileri desteklemektedir. 4 adet DIMM slot ile 1 GB'a kadar RAM destegi vardir. CAD/CAM gibi resim isleme database uygulamalari ses isleme ve 3D oyunlar gibi yüksek performan isteyen uygulamalarda tercih edilmektedir. Önceleri ATA33 standardini destekleyen BX chipsetler artik ATA66 standartini da desteklemektedir.
i820 chipset'i 100 ve 133 MHz sistem bus hizinda çalisan islemciler için üretilmis bir chipsettir. MCH (Memory Controller Hub)ICH (I/O Controller Hub) ve FWH (Firmware Hub) olmak üzere üç ana bilesenden olusmaktadir. i820 chipseti özellikle 400 MHz'e kadar saat hizinda çalisabilen RDRAM (Rambus DRAM) için gelistirilmistir. RDRAM SDRAM'den çok daha yüksek frekanslarda çalisabilmektedir. (bkz. sh. 39 )
» Anakart Nedir? Nasıl Çalışır - www.forumana.com
anakart, calisir, nasil, nedir
« Bilgisayar Donanımları Nelerdir ? | Harddisk (HDD) Nedir? Nasıl Çalışır? »