ANASAYFA BLOG Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
Ülkemizde atıklar konusunda yayımlanan bazı yönetmelikler mevcuttur. Genel olarak bunların amacı atıkların yapısına göre ayrıştırılması ve insan sağlığı ile çevreye zarar verilmeden bertaraf edilmesini amaçlamaktadır. Yönetmelikler bu atıkların ortaya çıkmasından sonra bertaraf edilmesine kadar geçen sürecin nasıl yürütüleceği konusunda izlenecek olan yolları belirlemektedir. Bu atıkların poşetlenmesi, geçici depolama alanına götürülmesi, geçici depolama alanlarının güvenliği, burada nasıl ayrıştırılacağı, bekletileceği, bertaraf edilmesi için taşıyıcı araçların özellikleri, bunlara yüklenmesi ve bertaraf edilmesi gibi süreçler bu yönetmeliklerde belirtilen şekilde olmalıdır. Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ise bu atıklar içerisinde tıbbi olan atıkları kapsamaktadır. Yönetmelik açık bir şekilde tıbbi atıkları tanımlamakta ve bu atıklar ile ilgili tüm süreçlerin nasıl olacağını belirlemektedir.
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Amaç ve Kapsamı
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanan ve yayımlanan bu yönetmelikte amaç olarak tıbbi atıkların ortaya çıkmasından bertaraf edilmesine kadar olan sürecin düzenlenmesi ve bu süreçte doğrudan veya dolaylı olarak insan sağlığına zarar vermesinin önlenmesi ifade edilmektedir. İnsan sağlığına bir zarar verilmeden bu atıkların kaynağından ayrı bir yerde geçici olarak depolanması, bir ünite içerisine taşınması, geçici olarak depolanması, taşınması ile bertaraf edilmesi konularının insan sağlığına ve çevreye zarar verilmeden açık alana ve alıcı ortama yayılmasını önleyerek tüm sürecin işletilmesini amaçlamaktadır. Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ile özellikle hastane, sağlık kuruluşları, laboratuvarlar, klinikler, ilaç üreticileri ve bir şekilde tıbbi atıkları üreten işletme, kurum ve kuruluşları kapsamaktadır. Bunlar yanında küçükte olsa az miktarda da olsa tıbbi atık üreten tüm kurum, kuruluş ve işletmeler bu yönetmeliğe tabidir. Veteriner ve hayvanat bahçeleri de bu yönetmelikte yer alan sorumlulukları yerine getirmelidir. Yönetmelikte açıkça ifade edilen tanımlar bulunmaktadır. Bu tanımlardan tıbbi atık tanımlarına uyan atıklar evsel atıklar ve diğer sınıftaki atıklardan farklı olarak ayrıştırılmalı, taşınmalı ve geçici olarak depolanarak bertaraf edilmelidir. Bu süreç konusunda yönetmeliklerde yapılması gereken tüm işlemler belirtilmektedir. Yönetmeliğin tıbbi atıklar konusunda uygun gördüğü işlemler konusunda bilgilendirmeler yapılmadan önce tanımlar kısmının incelenmesi gerekmektedir.
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Tıbbi Atık Tanımları
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği özellikle hangi atıkların tıbbi atık olarak sayılacağı yönünde bir tanımlama yapmaktadır. Bu şekilde kurumlar, kuruluşlar ve işletmeler atıklarının tıbbi atık olup olmadığı ve yönetmeliğin sorumluluğu içerisinde olup olmadıklarını bilebilmektedir. Bu konuda yönetmelikte çeşitli atıklar konusunda tanımlarda yapılmaktadır. Tıbbi atıklardan farklı olarak evsel atıklar, ambalaj atıkları, katı atıklar, tehlikeli atıklar ve kimyasal atıklar konusunda tanımlar yapılmaktadır. Bunlar yanında tıbbi atıklar ve tıbbi atıkların diğer sınıfları da ifade edilmektedir. Düzenlenen yönetmelikte tıbbi atıklar için enfeksiyöz, patolojik ve kesici-delici atıkların oluşturduğu atık grubu olduğu ifade edilmektedir. Bu sebeple tıbbi atıklar konusunda enfeksiyöz, patolojik ve kesici-delici atıkların tanımlarını bilmek gerekmektedir. Bu konuda yönetmelikte açık bir şekilde ifade bulunmaktadır.
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği maddelerindeki tanımlara göre enfeksiyöz atıklar; enfeksiyon yapıcı özellikleri taşıdığı bilinen ve taşıması muhtemel olan atıklar olarak ifade edilmiştir. Bu ifadenin anlaşılması için sınırlayıcı bazı örneklere gidilmiştir. Buna göre kan ve kan ürünleri olmak üzere her türlü vücut sıvıları ile insan dokuları, organları, anatomik parçalar, otopsi materyali, plasenta, fetus ve diğer patolojik materyal olarak örneklendirme yapılmıştır. Bunun yanında bunlara temas etmiş olan eldiven, örtü, çarşaf, bandaj, flaster, tamponlar, eküvyon ve benzeri atıklarda enfeksiyöz ve doğal olarak tıbbi atık statüsünde ifade etmektedir. Bunlar yanında araştırma amacı ile kullanılan enfekte deney hayvanlarının leşleri ile enfekte hayvanlara ve çıkartılarına temas etmiş her türlü malzemede enfeksiyöz yani tıbbi atık olarak ifade edilmektedir. Bu gibi atıkların üretilmesi durumunda toplanması, geçici depolanması ve bertaraf edilmesi süreçlerinin yönetmelikte belirtilmiş olan yükümlülüklere uygun olması gerekmektedir. Genel olarak sağlık kuruluşlarında enfeksiyöz atıklar oldukça fazladır. Kan alma nedeni ile ve vücut çıkartıları nedeni ile ve bunlara temas eden malzemeler sağlık kurumlarında atık olarak çok miktarda üretilmektedir.
Diğer bir tıbbi atık ise patolojik atık olmaktadır. Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği açık bir şekilde bu atıkları da tanımlamaktadır. Yönetmeliğe göre cerrahi bir girişim, yapılan otopsi veya anatomi çalışmaları nedeni ile ortaya çıkan dokular, orgalar, vücut parçaları, insan fetüsü ve hayvan cesetleri patolojik atık sınıfına girmektedir. Bu sebeple bu atıkların üretilmesi sonucunda taşınması, geçici depolanması ve bertaraf edilmesi konuları yönetmeliğe uygun olarak yapılmalıdır.
Bunun yanında diğer bir tıbbi atık ise delici-kesici atıklardır. Yönetmelikte bunlarla ilgili olarak; şırınga, iğne ve her türlü deri altı girişim iğneleri, lanset, bisturi, bıçak, serum seti iğnesi, cerrahi sütur iğneleri, biyopsi iğneleri, intraket, kırık cam, ampul, lam-lamel, kırılmış cam tüp ve petri kapları gibi batma, delme, sıyrık ve yaralanmalara neden olabilecek atıklar olarak ifade edilmektedir. Bu tanımlara uyan maddelerin üretilmesi durumunda tıbbi atık oldukları ve yönetmelikte belirtilenlere göre işlemlerin yapılması gerekmektedir.
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Yükümlülükleri, Taşınma, Toplanma ve Geçici Depolanması
Atıklar konusunda yönetmelikler ile yapılan ayrımlarda tıbbi atıklar üreten işletme, kurum ve kuruluşlar yönetmeliklerin belirlediği yükümlülüklere uymak zorundadır. Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ile getirilen yükümlülükler; tıbbi atıkların evsel atıklar ile karıştırılmaması, insan ve çevre sağlığına zarar vermeyecek ve alıcı ortama yayılmayacak şekilde üretiminden sonra toplanması, taşınması ve geçici depolanması ve tıbbi atıkların tehlikeli atıklar ile karışmaması gibi temel yükümlülükleri bulunmaktadır. Bunlar yanında çevre kirliliği ve insan sağlığı konusundaki olumsuz etkiler sonucunda ciddi oranda ceza verileceği de yönetmeliklerde ifade edilmekte ve bu konuda kurum, kuruluş ve işletmelerin sorumlu olduğunu belirtmektedir.
Tıbbi atıkların üretilmesinden sonra ünitede ayrıştırılması ve kaynağından uzak bir yerde geçici depolanması konuları da ifade edilmektedir. Bunlara göre çevreye ve alıcı ortama yayılmayacak, hava ile temas etmeyecek şekilde, özel olarak üretilmiş toplama poşetlerine konularak geçici depolama alanına taşınması gerekmektedir. Bu aşamadan taşıma işleminden sorumlu olan kişinin tekerlekli araçlar ile veya sadece bu iş için kullanılan kapalı araçlar ile taşıma yapmalıdır. Burada keskin kenarı olmaması ve delinme ile yırtılma gibi bir durumun olmaması gerekmektedir. Bunlar yanında geçici depolama konusu oldukça önemlidir.
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği açık bir şekilde geçici depolama konusunda net ifadeler barındırmaktadır. Bu yönetmeliğe göre sorunsuz bir şekilde tıbbi atıkların geçici depolanmasının sağlanması gerekmektedir. Bu işlem için atık konteynerleri üretilmektedir. Bu konteynerler yönetmeliklerde geçici depolama konusunda belirtilmiş olan ve bu konteynerler ile alakalı olarak belirtilen yükümlülüklere uygun şekilde üretilmektedir. Bu sayede gerekli olan sorumluluk yerine getirilmiş olmaktadır. Geçici depolama konusunda atıkların türleri ve özellikleri önemlidir. Tıbbi atıklar içerisinde yukarıda yapılan tanımlara uygun olan atıklar kendi depolama alanlarında olmalıdır. Ayrıca kurum, kuruluş ve işletmelerin ürettiği tehlikeli atıklar veya kimyasal atıklar ile bunların karıştırılmaması gerekmektedir. Bu durumda yönetmeliklere uygun olarak bölmeli konteynerler üretilebilmektedir. Bu şekilde yasal sorumluluklar yerine getirilirken ihtiyaçlarda karşılanmış olmaktadır.