Plastit Nedir? Kısaca
Plastit, Hayvan hücrelerinde bulunmayıp yalnızca bitkisel hücrelerde yer alan çift zarlı bir organel olan plastit, bitkilerde renk pigmentleri taşır ve yaklaşık olarak 1,5 milyar yıl öncesinde simbiyogenez ile oluştuğu düşünülmektedir. Genç hücrelerde renksiz olarak bulunan plastitler hücre ile beraber gelişir ve hücrenin görevine uygun olacak bir şekil ve renge dönüşür. Plastitler bulundurdukları renk maddesi yani pigmente ve aldıkları göreve göre 3 çeşide ayrılır.
Kloroplast: Bitki hücrelerinde fotosentez olayının gerçekleştiği kısımdır ve bu kısım bitkiye yeşil rengini verir. Kloroplast çiçeklerde, sebzelerde olgunlaşan meyvelerde ve iri bitkilerin kök kısımlarında yer alır. Çift katmanlı bir zarla çevrilmiş olan kloroplastın iç katmanlarında yer alan fotosentez pigmentleri enzimleri ile klorofil barındıran yassı görünümlü keseciklere dönüşür. Kloroplastlar DNA içerir ve bağımsızdır. Kendi kendine çoğalabilen bir yapıya sahiptir. Kloroplastta enzim, iç ve dış zar, tillakoid, ribozom, DNA storomalar gibi oluşumlar yer alır. Bu gibi oluşumlar yapısal ve işlevsel bakımdan birbirine bağlıdır ve her oluşumun kendi içinde gerçekleştirdiği oldukça önem taşıyan işlemleri vardır. Mesela kloroplastta bulunan dış zar, kloroplasta ulaşan maddelerin girmesini ve çıkmasını kontrol eder. Kloroplastta bulunan iç var ise tilakoit diye isimlendirilen yapıları içerir. Dış zarda yer alan tillakoit kısımında fotosentezin yapılması için ihtiyaç duyulan enzimler ve pigment molekülleri yer alır. Dış zarda yer alan tillakoidler grana diye isimlendirilen kümeler oluşturur ve bu sayede güneş ışığının yüksek oranda emilmesi sağlanır. Bu durumda bitkilerin çok daha fazla ışık almasına ve çok fotosentez yapabilmesini sağlar. Kloroplastlarda ayrıca stroma diye isimlendirilen ve içerisinde ribozom, fotosentez yapılması için gerekli ihtiyaç duyulan enzimlerin olduğu sıvı, DNA ve RNA bulunur. Ribozom ve DNA ya sahip olan kloroplastlar bu sayede hem kendilerini çoğaltabilir hem de birtakım proteinlerin üretilmesini sağlarlar.
Lökoplast: Bitkinin toprak altında bulunan gövde kısmında, kök ve tohum gibi depo organlarında yer alan lökoplast renksizdir. Nişasta gibi besinleri depolama görevi yapar. Fotosentez olayı sonucunda meydana gelen glikoz iletim sistemi sayesinde depolama görevi yapan lökoplasta gelir. Patates sebzesi gibi kökte yumrulu kısımda veya bitkilerin renksiz kısımlarında renksiz olan lökoplastın, aynı zamanda gün ışığına çıktığı durumlardan bulunduğu yerdeki rengi değişir.
Kromoplast: Bitkilerin çiçekleri renk veren kromoplast, çiçeklerde turuncu, sarı, kırmızı, mor gibi renklerin oluşmasını sağlayan kısımdır. Örneğin domates kırmızı rengini likopenden, havuç turuncu rengini karotenden, limon sarı rengini ksantofilden alır. Bitkiler ise yeşil rengini klorofilden alır. Bazı bitkilerin renkleri ise, koful öz suyunun bazik veya asidik oluşmasına göre renk değiştirilebilen amonyak sayesinde oluşur.