Avmlerde çalışacak 35 bin personel alınacak
AVM'LERDE ÇALIŞMAK İÇİN 35 BİN PERSONEL
Kim ne derse desin…AVM’ler, (alışveriş merkezleri) küçük ya da büyük sermaye gruplarının gayrimenkul geliştirme projeleri içindeki en müstesna yerini koruyor. Yeter ki doğru bir lokasyonda, uygun bir arazi bulunsun… Para musluğunu sonuna kadar açmayacak grup yok. Üstelik bunca “AVM enflasyonu” söylemlerine, kapanan AVM’lere ve bazılarında ciddi kiralama sorunları yaşanmasına rağmen…
Bugün sosyal ve ekonomik yaşamın en vazgeçilmez mekanları haline gelen AVM’ler ekonominin de hem istihdam hem de ticaretteki büyüme dinamolarından biri konumunu güçlendiriyor. Yarattığı ekosistemin 50 milyar lirayı bulduğu tahmin edilen AVM’ler alışveriş dışında yeme- içmeden eğlenceye kadar pek çok alanda öne çıkıyor. Sağladıkları istihdamla da bulundukları bölgenin ekonomisine katkı sağlıyor. Bugün Türkiye genelindeki 310 AVM’nin yarattığı, 375 bin kişilik istihdam bunun en önemli gösteresi.
Ekonominin bu büyük gücü, birleşme ve satın almalar, halka arzlar ve daha da önemlisi yeni yatırımlarla 2013 yılına da damgasını vuracak. 60 milyar liralık ciroya ulaşması beklenen AVM’lerin özellikle yeni yatırımlarla bu yıl 35 bin kişiye daha istihdam sağlaması bekleniyor. Çünkü sadece bu yıl, Türkiye genelinde 19 ilde 27 yeni AVM’nin açılması gündemde.
Artaş Grubu, Özdilek, Turkmall, Multi Development, Sur Yapı ve Via Properties gibi potföylerinde önemli alışverişmerkezleri bulunan devler de halka arz için hazırlık yapıyor. Bu arada yabancı fonlar yatırımyapmak için potansiyel satıcıların kapısını sürekli aşındırmaya devam ediyor.
Alışveriş merkezlerinin sayısı ilk AVM’nin açıldığı 1988 yılından bu yana her yıl artış gösteriyor. Türkiye’de 2000 yılında hizmete girmiş olan AVM sayısı 47 ve brüt kiralanabilir alan (BKA) 1.2 milyon metrekare iken, 2005’te neredeyse ikiye katlanarak rakam 99 AVM’ye çıktı. Kiralanabilir alan da 2.2 milyon metrekareye ulaştı. 2010 yılında ise BKA 6.6 milyon metrekareye ulaşarak, 2005 yılına göre üç kat büyüdü. Bugün ise sadece 2012 yılında açılan 21 AVM’yle toplam AVM sayısı 310’a ulaşırken kiralanabilir alan 8.2milyon metrekareye çıktı.
Bu arada AVM yatırımları Anadolu’ya da kaymaya başladı. 2012 yılı içerisinde Batman,Mardin, Düzce ilk AVM’lerine kavuştu. 2013’te ise 27 yeni AVMaçılması ve kiralanabilir alanın 9.3 milyon metrekarenin üzerine çıkması bekleniyor.trendisfikirleri.com. 2013’te sektöre 4 milyar dolarlık yatırım yapılacağını söyleyen Alışveriş Merkezi Yatırımcıları Derneği (AYD) Başkanı Hakan Kodal, “Yeni AVM’lerin ortalama büyüklükleri 40 bin metrekare. Bu büyük metrekareler önümüzdeki beş yıla damgasını vuracak. AVM’ler geldikçe daha çok perakendemarkasına ihtiyaç olacak” diyor. 2012’te 50 milyar liraya ulaşan sektör büyüklüğünün ise 2013’te yüzde 22’lik artışla 60 milyar liraya çıkması bekleniyor. Kodal, 2013’te metrekare başına ciro artışının yüzde 14-15 civarında olacağını vurguluyor.
KİMİN NE PROJESİ VAR?
İkisi İstanbul’da, sekizi Anadolu’da olmak üzere Türkiye genelinde toplam 10 projesi bulunan Multi Development Türkiye, 2013’te geliştirme aşamasındaki altı yeni projesinden biri olan Forum Gaziantep’i hizmete açmayı planlıyor. Şirketin daha sonraki dönemde hayata geçireceği Forum Diyarbakır, Forum Adana, Forum Çanakkale, Forum Çorum, ForumElazığ projeleri ile Türkiye’nin yedi bölgesinde yer alma hedefi var. Alman Gayrimenkul geliştirme fonu Prime Development’ın Türkiye’de şu anda faaliyette olan iki alışveriş
merkezi bulunuyor. Prime Mall İskenderun, şehirde iki yıldır hizmet veriyor. Prime Mall Antakya ise birinci yaşını ekim ayında tamamladı. 2013’ün son çeyreğinde Gaziantep’te açmayı planladığı Prime Mall Gaziantep, şirketin projeleri içerisinde en büyüğü olarak yer alıyor. Şirket projeye yaklaşık 200 milyon dolarlık yatırım yapacak. Prime Development AVM Yönetim Koordinatörü Emre Şen, önümüzdeki beş yıl içerisinde 3-4 projeyi daha hayata geçirerek aynı hızla devametmeyi planladıklarını söylüyor.
Alman Prime Development elinde varlıkları çıkarmayı planlamasa da hali hazırda faaliyette olan AVM’leri satın alabileceklerinin sinyalini veriyor. Türkiye perakende sektöründe kalıcı olmayı hedeflediklerini söyleyen Emre Şen, “Bu hedefe ulaşmak için mevcut AVM’lerimiz satmak değil, aksine hali hazırda faaliyette olan AVM’leri satın almak ve sıfırdan geliştirmek hedeflerimiz arasında” diyor.
ECE SATIN ALMAYA AÇIK
Türkiye’nin 11 AVM’nin yönetiminden sorumlu olan Ece Grubu, önümüzdeki dönemde yeni projeler geliştirmeye odaklanacak. Şirketin 2013’te İstanbul Anadolu yakasında yer alan CarrefourSA Maltepe Park Alışveriş Merkezi genişletme projesinin açılışını yapacak. Proje tamamlandığında, CarrefourSA Maltepe Park, 75 bin metrekare kiralanabilir alana sahip olacak.
Şirketin bu projeye ek olarak, 2013 yılında inşaatına başlamayı ve 2015 yılında açmayı planladığı yeni alışverişmerkezi projeleri demevcut. Diğer projeler ise henüz hazırlık aşamasında. Şirketin 2015 yılına kadar yapmayı planladığı yatırım hacmi yaklaşık 500 milyon Euro.
Türkiye’nin orta ve uzun vadede düşünen yatırımcılar için çok ilgi çekici bir pazar olduğuna dikkat çeken ECE Türkiye Genel Müdürü Andreas Hohlmann, uzun dönemli hareket eden bir yatırımcı olarak, Türkiye pazarında hem yeni alışveriş merkezi geliştirmeye hem de var olan alışveriş merkezlerinin satın alınmasına odaklandıklarını belirtiyor. Hohlmann, özellikle birinci jenerasyon alışveriş merkezlerinin pazarda oluşan talebe göre adaptasyonunu ve renevasyonlar için ek yatırımları gerekli gördüklerini söylüyor.
2008 yılında açılan ilk AVM projesi Tekira AVM’yi Hollandalı Corio Grubu’na satan Eroğlu Gayrimenkul’ün gündeminde iki önemli proje var. Bunlardan biri Doğa Şehircilik ortaklığında hayata geçirilen Platform Merter Projesi. Vakko’nun eski fabrikasının arazisinde kurulan Platform Merter Fashion Park, toptan tekstil ticaretinin yapılacağı farklı konseptli bir AVM projesi.
110 mağazanın bulunduğu Platftorm Merter, 2013 Şubat-Mart ayında açılacak. Eroğlu Gayrimenkul’ün, diğer projesi ise Antalya’nın Kepez ilçesinde yer alan Erasta Antalya. Şehrin ilk AVM’sinin 2013 yılınınMart ayında tamamlanması planlanıyor.
Portföyünde beş alışverişmerkezi bulunan Torunlar GYO’nun 2013’te tamamlamayı planladığı proje AVM, rezidans, ofis ve otel olarak tasarlanan Türkiye’nin en büyük karma kullanım projelerinden Mall of İstanbul. 700 milyon TL yatırım yapılan projenin Kasım 2013’te tamamlanması planlanıyor.
Ayrıca yine Antalya’da yer alan alışveriş merkezi Deepo Outlet Center için de genişletme projesi bulunuyor. Mevcut AVM 18 bin 69 metrekareden 44 bin 719metrekareye çıkacak. Yatırım maliyeti 37 milyon TL olarak tahmin ediliyor. Bu projenin genişletme çalışmalarının da 2013 yılının ikinci yarısında başlaması planlanıyor.
Önümüzdeki dönemde de alışveriş ve eğlenceyi bir arada sunan alışveriş merkezlerinin fark yaratarak ve rakiplerinden ayrışacağını belirten Torunlar GYO AVM’lerden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı İlham İnan Dündar, yeni hayata geçirecekleri AVM’lerde de aynı anlayışla hareket ettiklerini söylüyor. Şirket, şu anda inşaatı devam eden Mall of İstanbul projesinde yer alan alışveriş merkezi için de eğlence alanlarının tasarımı için dünyanın önde gelen şirketlerinden Kanadalı Forrec firması ile anlaştı.
Florida’daki Universal Stüdyoları, Mall of America’daki Nickelodeon Universe ve dünyanın bir çok önemli merkezindeki eğlence alanlarının mimarı Forrec, Mall of İstanbul içerisinde yer alan temalı eğlence alanlarını elektronik ve mekanik birleşimin en üst seviyesinde uygulandığı gerçek bir gösteri platosu şeklinde tasarladı.
Kısa bir süre önce İstanbul Optimum Outlet AVM için Singapur Devleti’nin gayrimenkul sektörü yatırımlarını yürüten firması GIC Real Estate Pte Ltd. (GIC RE), yüzde 50-50 ortaklık kurmak üzere anlaşma imzalayan Rönesans Gayrimenkul, yeni ortaklık ve satın almalara da yeşil ışık yakıyor. AVM’nin yüzde 50 hissesini, yaklaşık 180 milyon Euro gayrimenkul değeri üzerinden, GIC RE’nin iştirakine devrettiklerini söyleyen Rönesans Yönetim AŞ Genel Müdürü Süha Günel, “Ortaklıklara ve satın almalara açık bir yapımız var ve her türlü fırsatı değerlendiriyoruz” diyor. Anadolu’nun çeşitli şehirlerinin yanı sıra özelikle İzmir’de fırsatları araştıran şirketin 2013 yılında üç, 2015 yılında iki yeni AVM projesi olacak. 2013’dekiler Samsun, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da, 2015’tekiler ise İstanbul ve İzmir’de açılacak. Yeni projeler için toplamda 500 milyon Euro’nun üstünde bir yatırım yapılacak.
İstanbul’da ArenaPark ve ArmoniPark Kayseri’de Kayseri Park AVM’lerinin sahibi olan ve Türkiye’nin ilk AVM’lerinden Carousel AVM’nin ise hissedarları arasında yer alan Artaş İnşaat, 2013’te İstanbul Hadımköy’de inşası biten Westa AVM’yi konsept belirleme ve marka karması oluşturulmasının ardından açmayı planlıyor. Önümüzdeki dönemde İstanbul’da Aydınlı Grup ve Keleşoğlu İnşaat ile birlikte inşasına devam ettiği Vadistanbul projesinin alışveriş merkezi ve alışveriş caddeleri var. Bununla birlikte Atakent’te Mesa, Akdaş, Kantur, Artaş ve Öztaş ortaklığında yapılan Tema Park projesi içinde yer alacak AVM’si bulunuyor.
AVM’leriyle halka arz için hazırlık safhasında olduklarını belirten Artaş Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Çetinsaya, “Grup bünyesinde yapılacak bir halka arz yeni yatırımlarımızın tamamlanmasıyla birlikte daha da hız kazanacaktır” diyor. Bütün gayrimenkul sektöründe ciddi bir hareketlilik olduğuna dikkat çeken Çetinsaya, sahip oldukları AVM’lerle ilgili sürekli yerli ve yabancı kuruluşlardan satın alma teklifleri aldıklarını vurguluyor. Çetinsaya, bu anlamda sektörün geneli açısından 2013’ün hareketli geçeceğini belirtiyor.