Beyaz Saray, İran'ı batırmaya çalışıyor - Yazarlar - Deniz Gökçe
ABD Başkanı Donald Trump’ın sürekli İran’a yüklenmesi İran’ın ekonomik büyümesini ortadan kaldıracak gibi. Neden olduğu pek bilinmez ama Trump tarafı İran’ı derin resesyona sokmaya ve ülkedeki enflasyonun da, yüzde 40’ın üstüne çıkarılmasına çalışmaktaydı. IMF’nin geçmişte açıkladığına göre, Trump, İran’ın bu yıl yüzde 6 daralmasına çalışıyor. Ülke büyümesinin yavaşlaması, reformist Hasan Ruhani’ye bağlı olanlarla, ABD ile konuşmayan sert İranlılar arasında da, ek gerilim yaratmaktaydı. ABD yaklaşımları da, Trump yönetimiyle İran’dan en çok petrol alanları engellemeye çalışıyordu, çünkü İran’ın en yüksek müşterileri Japonya, Güney Kore, Türkiye, Hindistan ve Çin. Bunlar İran’dan bolca petrol almakta ama bu ülkelere de ABD tarafından almamaları için de baskı yapılmaktaydı. ABD geçen yıl aldığı önlemlerle, İran’ın en zengin müşterilerini, İran bankaları ve de petrolünden uzak durmaya zorluyordu, çünkü 2015’te yapılan bir nükleer anlaşmayla, İran nükleer ortama girmesin çabası vardı. Ayrıca İran, Trump yönetimiyle bölgesel ve savunma politikaları konusunda anlaşmasın da deniyordu.
İran’ın Dışişleri Bakanı Mohammed Javad Zarif, Fox News’la hafta sonu yaptığı konuşmada, Beyaz Saray’ın ulusal güvenlik danışmanı John Bolton, İsrail ve de Suudi Arabistan ile anlaştığı için, İran’ın rejim değiştirmesini de sağlamak istiyorlardı. IMF tahminlerine göre de, bu yıl İran’ın enflasyonu yüzde 37’ye ulaşabilir durumdaydı, bu da son 20 yıldaki en yüksek enflasyondu. Daha önce ekimde yapılan tahminde ise, İran’ın ekonomisinin üretimi, yüzde 3.6 civarında daralacaktı. Yüzde 6 daralma da, 2012’den bu yana en kötü sonuç demekti ama GDP yüzde 7.7 daralmıştı. 2013 yılında Ruhani tarafından işbaşına getirilen hükümet personeli, ABD kısıtlamaları, Ruhani’nin ekonomik başarılarını pek kabullenmediği için, enflasyonu azaltmak zorundaydılar. Zaten sert politikacılar Ruhani hükümetini hep çok eleştirmekteydiler. Onlara göre işsizlik de çok yüksekti. Sonuçta ABD önlemleri o kadar sertti ki, İran’ın petrol ihracatı günde 2.8 milyon varil yerine, 1.3 milyon varile inmişti. Üretim de daha da düşmek zorundaydı.
İlginç olan ise, Beyaz Saray, İran’ın ham petrolleri ihracatını sıfıra indirmek için yine çaba içindeydi.