Filmatine: Mayıs 2013
Oyuncular: Belén Rueda, Hugo Silva, José Coronado, Aura Garrido, Oriol Vila, Cristina Plazas, Nausicaa Bonnín, Juan Pablo Shuk
Bir gece morg görevlisi korkuyla morgdan kaçıp ormanda koşmaya başlar. Yola çıktığında ise bir arabanın ona çarpması sonucu komaya girer. O gece, bir iş görüşmesi için Los Angeles’tan döndüğü gün kalp krizinden ölen başarılı ve varlıklı iş kadını Mayka Villaverde’nin morgdaki cesedi kaybolmuştur. Dava ile ilgilenmesi için dedektif Jaime Pena görevlendirilir. Jaime de eşini kaybetmiştir ve bu travmanın izlerini henüz tam olarak atlatamamıştır. Mayka’nın şüpheli ölümünün ardından şimdi de cesedi kaybolunca dava iyice karmaşık bir hal almıştır. En önemli şüpheli ise Mayka’nın ondan yaşça genç kocası Álex’tir. Üniversitede ders verirken Mayka ile tanışması sonucu onun ilaç şirketinde yöneticiliğe kadar yükselen Álex, dedektif Jaime tarafından morga çağrılarak sorgulanır. Álex’in Carla adlı genç ve güzel öğrencisiyle yasak ilişkisi ortaya çıkınca ve morgda tuhaf olaylar baş gösterince gece daha gizemli bir hal almaya başlar.
İspanyol yapımı El cuerpo, senaryosunu Lara Sendim ile birlikte yazan Oriol Paulo’nun yönettiği ilk film. Tek mekanda sıkıntılı ve yağmurlu bir geceyi sabaha bağlayan zaman diliminde geçen El cuerpo, çok başarılı kurgusu ve sürükleyici polisiye örgüsüyle son zamanların kaliteli yapımlarından biri. Oriol Paulo sıkça başvurduğu geri dönüşlerle kendini bu tek mekan ve zamana hapsetmeyip hikayesinin farklı boyutlarına gereken ilgiyi göstermesini bilen bir anlayışa sahip. Mayka Villaverde’nin cesedinin morgda kaybolmasıyla start alan bu hikaye, kontrollü bir şekilde geri dönüşlerini morgda süren soruşturma gecesiyle harmanlayarak olayın perde arkasını yavaş yavaş incelemeye başlıyor. Ama buradaki yavaşlık tempo düşüklüğü olarak algılanmasın. Tam aksine, El cuerpo, ele aldığı zaman diliminin içinde ve dışında sürekli kendini yenileme peşinde bir film. Yeni ipuçları, sürprizler, sebeplerin bize sunulan sonuçları, karakterlerin o gecenin öncesinde ve esnasında yaşadıkları birbirini izliyor.
Lara Sendim ve Oriol Paulo, polisiye zekası inkar edilemeyecek senaryolarında zaman zaman bazı aksaklıklar yaşasalar da, Paulo’nun kaliteli yönetimi bunları kapatmayı çoğu kez başarıyor. Dikkat çeken bir başka nokta da, morgdan kaybolan bir cesetten hareketle kolayca farklı kulvarlara sıçrayabilecek bir filmin uzun süre bilinmezde kalıp ilgiyi canlı tutması, bunun yanında farklı ihtimallerin de göz ardı edilmemesi. Bu ihtimallerin fantastik ve bilimsel karşılıkları da mevcut. Fakat bilinmezliğin yarattığı boşlukta asılı kalma halini, finalinde dramatik biçimde yere inerek gerçekleştiren film, bu sayede ciddiyetini muhafaza ediyor. Teknik olarak ifade etmek gerekirse, The Usual Suspects’in finalinin öncülük ettiği, bütün filmi kilit noktalarıyla hızlıca elden geçiren kurgu yöntemiyle asıl derdini dile getirerek sıkı bir son gerçekleştiriyor. Bu asıl derdin, filme bağlanmış tüm seyircileri aynı anda memnun edip etmeyeceği tartışılır.
Bazı filmlerin gövdesi tamamen sürpriz final kaygılarından oluşturulmaya çalışıldığı için samimi durmaz. Ama El cuerpo’nun bu filmlerden olmadığı, gövdesine ihanet etmediği söylenebilir. Yine de fırtınalı Mayka ve Álex ilişkisinin sonuçlarının gerisinde bu kadar yoğun bir entrika bulunması kimi seyircilere fazla gelmiş olabilir. Kaldı ki o yoğunluk filmin üzerine birden bire bindirilmiş de sayılmaz. Filmin içinde pek dikkat çekmeyen birtakım ayrıntıların öne çıkmaları da plansız programsız bir senaryo zihniyetinin ürünü değil. İspanyol sinemasının üç deneyimli ismi olan Belén Rueda, José Coronado ve Hugo Silva’nın ölçülü performanslarıyla, Óscar Faura’nın görüntü yönetmenliğiyle, Sergio Moure’nin atmosfere uygun müzikleriyle güç kazanan El cuerpo, Hollywood’un yeniden çevrim haklarını satın almaya yelteneceği türde filmlerden biri. Oriol Paulo’nun kariyerinin ilk halkası.
Müzik: Malik Bendjelloul, Sixto Rodriguez
60´ların sonunda prodüktör Mike Theodore tarafından Detroit´te köhne bir barda keşfedilen Rodriguez adındaki müzisyene yapımcılar kendi kuşağının en büyük sanatçılarından biri olacağına inandıkları için bir albüm kaydederler. Stüdyoda gerekli tüm altyapı ve araç-gerece sahip olmasına, arkasında kendisine büyük yatırımlar yapan büyük isimlere ve kaydedilen güzel şarkılara rağmen albüm hiç ses getirmez. Ardından ikincisi de gelir. Onun akıbeti de farklı olmaz. Rodriguez’i hiç kimse tanımamaktadır. Sahnede seyirciler önünde kendini ateşe verdiği ya da yine sahnede kafasına sıkıp intihar ettiği yönünde söylentiler çıkmıştır. Yaşayıp yaşamadığı, yaşıyorsa nerede yaşadığı, hatta en baştan kim olduğu bile belli değildir. Öte yandan işin çok ilginç bir başka yönü daha vardır. Amerika’da bazı yapımcılar dışında neredeyse kimsenin tanımadığı Rodriguez, Güney Afrika’da ise o dönemde Elvis’ten daha ünlü, The Rolling Stones’tan daha fazla albüm satmış efsanevi bir figürdür.
İşte Searching For Sugar Man, İsveçli genç yönetmen Malik Bendjelloul’un bu süper gizemli figürün izini sürdüğü, aralarında En İyi Belgesel Oscarı’nın da yer aldığı otuzdan fazla ödül kazanmış harikulade bir belgesel. Rodriguez’in ilk ortaya çıkışından itibaren onun etrafında yaratılan gizem halesinin itinayla korunduğu filmin usta kurgusu, henüz ilk filmini çeken Bendjelloul’un büyük bir başarısı. 70’lerin daha başında kendi şarkılarını yazıp söyleyen isimlerden neredeyse bir tek Bob Dylan’ın en çok tanındığı bir ortamda, türün tüm gereklerini yerine fazlasıyla getirmiş iki Rodriguez albümünün satmaması, yapımcı Mike Theodore’un bile anlamlandıramadığı bir şey iken film çok gerekli müdahalelerle aynı anda hem bu yeni müzisyenin gizemini koruyor, hem de o gizemin perde arkasına geçmeye uğraşıyor.
Rodriguez’in 1970’te çıkan ilk albümü Cold Fact’in yapımcıları Mike Theodore - Dennis Coffey ikilisinin ve 1971’de çıkan ikinci albüm Coming from Reality’nin yapımcısı Steve Rowland’ın müthiş betimlemeleri ve izlenimleriyle kafalarda şekillenmeye başlayan Rodriguez, hani bu iki albümdeki sesi ve kapaklarındaki resimleri olmasa gerçekten yaşadığından bile şüphe edilecek biçimde esrarlı bir havaya bürünüyor. Ama işin içine Rodriguez’in Amerika’dan daha meşhur olduğu, gerçek kıymetinin bilindiği Cape Town’da bir müzik mağazası sahibi olan Stephen 'Sugar' Segerman’in ve saygın müzik yazarlarından Craig Bartholomew Strydom’un girmesiyle işin çehresi değişmeye başlıyor. Rodriguez’in kısa süren bir rüya, sonu trajediyle biten bir kaybeden, sis perdesi ardındaki bir şehir efsanesinden öte gerçek bir kişi olduğunu kanıtlamaya çalışan bu iki adam sayesinde belgesel, hüzünlü ve gizemli içeriğine bir de dedektif hikayesi hüviyeti katıyor.
Rodriguez’in Amerika’da hayalet, Güney Afrika’da ise bir efsane oluşu bir müzikseverin Cold Fact albümünü Güney Afrika’ya getirmesiyle, daha sonra albümün elden ele, kulaktan kulağa gezip bir fenomene dönüşmesiyle gerçekleşiyor. Bu albüm belgeselde Güney Afrika’nın o dönem içinde bulunduğu kaos ortamıyla da ilişkilendiriliyor. Şarkı sözlerindeki isyankar ve döneme göre müstehcen sayılabilecek birtakım lirikler, özellikle ırkçılık ve sansürle boğuşan Güney Afrika halkının bastırılmaya çalışılan duygularına tercüman olduğu için kolayca sahipleniliyor. Rodriguez, hiçbir promosyon, konser, reklam olmadan, sadece biri tarafından ülkeye sokulan ve korsan olarak çoğaltılan tek bir albümle Güney Afrikalı müzisyenleri, müzik eleştirmenlerini, müzikseverleri büyülüyor. Öyle ki Cape Town’da hemen herkes Rodriguez’den bahsederken sanki Bob Dylan’dan, Elvis Presley’den, Stevie Wonder’dan bahsedermiş gibi gözleri parlıyor.
Hakkında çıkan efsanevi ölüm senaryolarıyla gizemini kat kat arttıran bu adamın gerçek akıbetini araştırmaya, en azından albümünün satış gelirlerinden ne kadar kazandığını öğrenmeye çalışan Strydom, Mike Theodore’u aradığında hiç de beklemediği sürpriz bir cevap alıyor. Bu noktadan sonra belgesel bambaşka bir yöne giriyor ve artık anlatılmaz, izlenir, dinlenir dakikalar başlıyor. Bir büyük şarkıcı / bestecinin geç kalmış itibar teslimi en güzel şekilde, en olması gereken yerde yani Güney Afrika’da gerçekleşiyor. Bugüne dek eşi benzerine rastlanmamış tarihi bir konser tüm gerçekliği ve samimiyetiyle vücut buluyor. Bu olağanüstü hikaye ise şanına yakışır benzersiz bir belgeselle biz seyircilere ulaşıyor. İnsanların gözünün önündeki bazı değerlerin farkına bile varamadığı, ama dünyanın başka bir coğrafyasındaki başka insanların aynı değerlere gönülden sahip çıkmaları umudun şahlanışı gibi adeta. Dünyada iyi şarkılara sahip çıkacak birilerinin her zaman olacağına dair inancı güçlendiren Rodriguez gibi sanatçılara, onların farkına varmamızı sağlayan Searching For Sugar Man gibi filmlere hep ihtiyacımız olacak.
Oyuncular: Elijah Wood, Nora Arnezeder, Liane Balaban, Megan Duffy, Jan Broberg, America Olivo, Sammi Rotibi, Genevieve Alexandra, Steffinnie Phrommany, Joshua De La Garza
Senaryo: Alexandre Aja, Grégory Levasseur, C.A. Rosenberg, Joe Spinell
1980 yapımı William Lustig filminin yeniden çevrimi olan Maniac’in yönetmenliğini bu kez Franck Khalfoun yapıyor. Cansız manken dükkanı sahibi Frank’in geceleri bir seri katile dönüşerek öldürdüğü kadınların kafa derilerini yüzüp mankenlere takma saplantısı üzerine şekillenen film, korkudan çok psikolojik gerilime oynuyor. İlk filmi izlemediğim için nasıl bir remake ile karşı karşıya olduğumuzu bilemeyeceğim. Orijinal filmin senaryosunu C.A. Rosenberg ile beraber yazan ve Frank rolünü oynayan Joe Spinell’in ardından yeniden çevrim için Alexandre Aja’nın senarist ve yapımcı olması farklı bir heyecan dalgası yaratmıştı. Gösterildiği ufak festivallerde de iyi eleştiriler aldı. Ama ortada (bazı eleştirilerde okuduğum üzere) çok fazla abartılacak bir şey olduğunu düşünmüyorum. Hatta birçok yönden filmin vasat ve altı olduğu bile söylenebilir.
Hitchcock klasiği Psycho’dan bu yana defalarca işlenen bir seri katil profiline, hele de mankenlerin kafasına gerçek kafa derisi yerleştirme saplantısının bile 1980’de ele alınmışlığına yeni bir şeyler katamayacağını bilen Alexandre Aja ve Franck Khalfoun, filmi stilize bir teknikle ele almayı uygun görmüşler. Bu da filmi Frank’in gözünden izlediğimiz bir POV sıkıcılığına hapsetmiş. Bunun seyirciyi karakterle özdeşleştirme yöntemi olması, karakterin temelleri Oedipus’a dayanan kompleksleri ve yüzlerce benzerine tanık olduğumuz hikayenin akmaması yüzünden bu defa geri tepiyor denebilir. Şayet kasten özdeşleştirmeme amacı güdülüyorsa bu da çok sığ bir tercih. İmdada yetişen dikiz, tavan, boy aynaları, su birikintileri ve vitrin camları Frank’in (ve Elijah Wood'un) suratını ara ara görmemizi sağlıyor ama orada da bir oyunculuk değil, sadece bir duruş gördüğümüz için havaya girmemiz zorlaşabiliyor. Gereksiz yeniden çekimlerden biri.
2013 itibariyle destansı Steve Harris (57), Dave Murray (57), Adrian Smith (56), Bruce Dickinson (55), Nicko McBrain (61), Janick Gers (56) kadrosunu koruyan Iron Maiden, bu enfes belgesel boyunca Hindistan’da Aces High, Japonya’da The Trooper, Meksika’da Wasted Years, Brezilya’da Heaven Can Wait, New Jersey’de Rime Of The Ancient Mariner, Kolombiya’da Run To The Hills, Arjantin’de Fear Of The Dark, Kanada’da Hallowed Be Thy Name ve daha pek çok farklı yerde başka marş olmuş Maiden parçalarından unutulmaz sahne performansları göstererek onları canlı izlemenin ne kadar büyük bir deneyim olduğunu biz ekranları başındaki fanilere hissettiriyorlar. Öyle ki Toronto’daki son konserde bile sanki oradaymışçasına bu masalın bitiminden dolayı içimiz burkuluyor. Sam Dunn ve Scot McFadyen yine müthiş bir belgesele adlarını yazdırıyorlar. Sadece Iron Maiden hayranlarına veya sadece heavy metal dinleyicilerine değil, gerçek bir idolün kişi için neden idol haline gelmiş olduğuyla, o idol bütününü oluşturan parçaların aslında birer birer ne kadar da “insan” oluşlarıyla alakalı sosyolojik bir vaka görmek isteyenlere hitap edecek bir belgesel. Gündüz uçakta, gece binlerce kişilik kalabalıkların önünde adrenalin dolu bir yaşam süren bu şanslı insanların, onları canlı görmeyi de ayrı bir şans olarak addedecek hayranlarıyla birlikte paylaştıkları ortak paydalara tanık olabilmemiz için mühim fırsatlardan biri.