Diyarbakır’ın ünlü mesire yerleri-2
11:4217 Mayıs 2015
Mayıs ayının bölgemiz insanlarının piknik geleneği içinde önemli bir yeri vardır.
Bu ayda aileler hemen her hafta sonu kırlara çıkar eğlenirler.
Bu ayda doğa tüm ihtişamı ile uyanır. Dağ-bayır yeşile keser. Ağaçlarda tomurcuklar patlamaya hazırlanır. Beyazlı, sarılı, pembeli çiçeklerle doğa bir gelin gibi süslenir... Bağlar, bahçeler bu günlerde binbir renk cümbüşü içindedir.
Hevsel bahçeleri öyledir.
Eskiden, Mardinkapı’daki HEVSEL bahçelerine yukarıdan baktığınızda, aşağılarda kare ve dikdörtken biçiminde parsellenmiş düzgün çizilmiş gibi bahçeler görürsünüz. Aşağılara rengarenk halılar serilmiş gibi… Bu parsellerin bazıları silme menekşe, bazıları nergis, bazı bahçeler lale ve gül doluydu.
Bir başka ifade ile kent çevresindeki bağlar, bahçeler, yalnızca meyve, sebze yetiştirilen yerler değildi. Buralarda, hatta evlerde saksılarda çeşitli çiçekler de yetiştirilirdi. Çiçek sevgisi her Diyarbakırlının vazgeçilmez tutkusuydu gerçekten. Özellikle bahar mevsiminde tüm avlular, sokaklar mis gibi kokardı…
Gazi köşkünün "Yediveren Muhammedi Gülleri" ünlüydü. Bu güller uzun süre güzelliğini, diriliğini korur, çevresini mis kokuya boğardı.
Yalnız Gazi Köşkü'nde değil, bağlarda, ayrıca da tüm evlerde, saksı ve bahçelerde yetiştirilenMuhammedi Gülü Diyarbakır'ın sembolü gibiydi.
Diyarbakır manilerinde, türkülerinde GÜL motifinin bu kadar çok kullanılmış olması bundandır.
Elinde gül demedi.
Ya, ben nasıl güleyim,
Yar bahan gül demedi…
Bahçelerden toplanan mis kokulu menekşeler, güller, lale ve nergisler tablalarda küçük desteler halinde kentte gezdirilerek satılırdı…
Diyarbakır’da dışarıya, yani kırlara çıkmak anlamına gelen “ÇIXARI” eğlenceleri bu ayda başlar, yaz boyunca da devam eder.
Kış boyunca evlerinde bunalan aileler bu günlerde çıxarıya giderek rahatlar, ferahlar, baharın tadını çıkarırlar…
Pikniğe çıkılacak gün için evlerde özel yemekler pişirilirdi. Sonra, topluca surların dışına, kentin çevresindeki bahçelere, Gazi Köşkü’ne, Kırklardağı’na, Dicle kıyısındaki piknik alanlarına gidilirdi.
Kent çevresinde, çeşitli öykülere, efsanelere konu olmuş, şiirlere girmiş ünlü mesire yerleri vardı.
Mesire yerleri için yazılmış birbirinden güzel gazeller, maniler, türküler de vardır.
Ve bunların en güzelleri Ali Emiri efendinin kasideleridir.
Halkı Amid encümengahıdır Dicle,
Her kamıştan hane güya, bir müzeyyen hücledir.
Cilvegah olmaktadır hüban nazik peykere,
Nevbahar eyyamı herkes can atar Şemsilere.
Fakat cayi safadır, havzı vasidir, yeri makbul.
Benziyor ezharı günagünla Cennet bağına,
Nevbahar oldukta git bir kerre Kırklardağı’na
Letafetle döner ol cayi ziba, bağ-i Firdevse
Bahar eyyamı geldikde hadeng asa, atıl Kavs’e.
Erdebil kasrında vardır bir safayı dilistan,
Dicle’nin cisri metin kurbunda etmişdir mekan.
Sayfı Nevruz ediyor anda olan ab-u hava,
Bulunur mu Karaağaç gibi bir cayı safa.
Nevbahar olsa da ersem yine zevk-i emele,
Severim gitmeyi Nevruz’da Göksü Güzele
Mani olmaz yar ile zevke rakib-i derbeder
Gamgötürmez bir mekan buldum, cihana müjdeler...
1940’lıyıllarda, bizim Ali Paşa mahallesinin kadınları bazen topluca, özellikle de güneşli günlerde, güney surların iç tarafındaki, Ben-ü Sen ile Yedikardeş burçları arasında, günümüzde konser alanı olarak da kullanılan geniş boş alana ÇIXARIYA giderlerdi. Güzel ve çimenlik bir yer olan bu alanPatrik adıyla anılır, bilinirdi. Yakın olduğu için Alipaşa'lı kadınların günlük piknik alanıydı burası. Tatil günlerinde ise, en çok da evlerde hiçbir işin yapılmadığı Cuma günleri, topluca surlardan dışarı çıkılır, Ben-ü Sen bahçelerinde ya da Haramsu çevresinde oturulurdu.
Ağulu Dere, Ali Bali, Ali Keşkül, Balıkçılar Pınarı, Begbağı, Ben-ü Sen, Cınobaşı, Cinali, Çifthavuzlar, Dereler, Derin Encüme, Deyaz Encüme, Divan Efendi, Fabrika, Fiskayası, Gamgötürmez, Gazi Köşkü, Göksügüzel, Haci Ömer, Hatun Kastalı, Hazine Odası, Hevsel, İğdeler,Kaniya Mahkuma, Kantaralar, Karaağaç, Kavs, Kayalı Bahçe, Kettum, Kırklardağı Ziyaret, Kiremitlıx, Kör Hatun, Kuşdili, Küncüli, Mennanağa, Mesken Başı, Minas Efendi, Pamuk Köşkü, Sarıkız, Savacağ, Savuxpar, Seyrantepe, Sirincağdaş, Şakkulacuz, Şeftelilıx, Şemsiler, Topal Temo. Diyarbakır’ın önemli ve de ünlü mesire yerleriydi.
Ne yazık ki buraların çoğu şimdilerde yok. Çoğu gecekondulara teslim olmuş…
Bu yazı toplam 22637 defa okunmuştur.
DİYARBAKIR’IN HIDRELLEZİ; CIGARET GÜNLERİ-1SEVMEKTEN KORKAR MI HİÇ İNSAN?