Körleşme - Elias Canetti. Yabancılaşmış bencil aydın ile Nazizmin etkisinde kalan sıradan insanları anlatan roman | insanokur
Elias Canetti henüz 26 yaşındayken yazdığı tek romanı Körleşme (Die Blendung), 1930?31 yıllarında tamamlamış, ancak 1935’te yayınlamıştır. Körleşme, yazıldığı dönem ve yazarıyla ilgili içinde çeşitli ipuçları barındıran çağının ötesinde bir edebi eserdir. 1930’ların başında Nazilerin ayak seslerinin yeni duyulmaya başladığı bir dönemde Canetti’nin kitle ve iktidar ilişkisine duyduğu yakın ilgi bu ilk kitabında yoğun şekilde hissedilir.
Roman, 1. Dünya’yı Paylaşım Savaşı ile 2. Dünya’yı Paylaşım Savaşı arasındaki dönemde, Almanya’nın ilk dünya savaşının yenilgisini üzerinden atamadığı ve yenilgi psikolojisinin nazizme önayak olduğu bir dönemi, bu dönemde nazizme taban olacak sıradan insanları tüm çıplaklığıyla anlatır.
Romanın başkarakteri, bir filolog olan Kien’in tüm tutkusu kitapları ve bilimdir. Tüm dünyası 25 bin kitap içeren evinden ibaret olan Kien kendini dış dünyadan soyutlamış, kendinden başka herkesi değersiz, cahil, küçük gören kibirli ve bencil aydının bir prototipidir.
Körleşme romanı esasında düşünce ve gerçeklik arasındaki serüvende bir olumsuzlama anlamını da içeren insanın çaresizce direnişine de bir nevi ağıttır. Modern insanın kapatıldığı zindan dışarıda değildir bu kez, zihninin tam da düşünsel boyutlarındadır. İşte tam da bu sebepten ötürü bir ‘körleşme’yle karşı karşıyadır. Kendisini hayat karşısında var kılmaya çalışırken, düşüncenin o buzdan coğrafyası bütün benliğini zaten dondurmuş ve bir kukla olma lanetiyle çoktan tanıştırmıştır. Artık samimiyetini yitirmiş bir hakikat arayışının da önemi kalmamıştır. Geriye sadece alevlere teslim olmayı bekleyen kitaplar ve düşünceler kalmıştır çünkü. Dr. Kien işte böyle bir tragedyanın sadece görünen yüzünü temsil etmektedir, asıl ‘körleşme’ ise kütüphanelerimize güvenle sığındığımızda ortaya çıkmaktadır. Ve bu kez, bir anka gibi küllerden doğma da söz konusu değildir.
Önsöz/Tercüme: Ahmet Cemal
Önceki İçerikMina Urgan’ın anılarında bilinmeyen yönleriyle Sait Faik
Sonraki İçerikFreud’un Psikanaliz Tedavisi İlkeleri – Engin Geçtan