Raporlar ana Sayfası Rapor 2
Dosya no ,tarih , plaka ve isimler degistirilmis olup kisi ve kurumlarla bir ilgisi yoktur,raporun sekli , içerigi , sunulusu ve sonuçlari üzerinde yapilacak tartismalar bizleri mutlu edecektir.
7. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimligine
Dosya No: 2002 / 02
Konu : 18.12.2002 günü saat 1430 siralarinda E 87 numarali Izmir-Aydin Devlet Karayolunun Çamlik-Ortaklar arasinda Aydin Il sinirindan 1 km içerideki D 550-12 numarali kesimde bir kamyon ve kamyonetin çarpismasi sonucu olusan ölümlü ve yaralanmali bir trafik kazasinin olus seklinin aydinlatilmasi, kazaya katilan taraflarin kusur oranlarinin ve kazanin olusumunda karayolunun etkisinin olup olmadiginin belirlenmesi Hk.
Trafik Kazasinin Kesfi ve Dava Dosyasinin Degerlendirilmesi:
1. Kazanin Olus Sekli : Izmir istikametine gitmekte olan Cahit Yazicioglu kendisinin kullandigi 48 UA 006 plakali ISUZU Marka 2000 Model TFR 54 H 20 tipi kamyoneti ile Izmir istikametine dogru çift tirmanma seritli hafif yokuslu yol üzerinde seyir halinde iken, tek inisli karsi yönden gelen Izmir-Aydin istikametine dogru seyir halinde olan Halit Uyumus yönetimindeki 03 LB 095 plakali Otoyol/Iveco/FI Marka 65.9 MR Tipi 1992 Model kamyon ile E 87 numarali Izmir-Aydin Devlet Karayolunun Aydin Il sinirinin 1 km iç kisminda D 550-12 numarali yol kesiminde 18.12.2002 günü saat 1430 siralarinda sol ön taraflarindan açili olarak çarpismistir.
Kaza aninda kamyonet sürücüsü Cahit Yazicioglu araçta sikisarak iç kanamadan ölmüs, kamyonda bulunan yardimci Kadir Kerim ise çarpisma aninda ön camdan firlayarak yola düsmüs ve kolunu kirmistir.Trafik kazasi tespit tutanagina göre kaza aninda hava hafif yagisli ve yol zemini islak ve kaygandir.
2. Seyir Istikametlerine Göre Yol Durumu : Aydin-Izmir yönünde kaza mahalli ve yakinlarinda yol degisken olarak yaklasik % 5 ...10 arasinda egimli ve çikis yönünde çift seritlidir. Yolda ters S seklinde yol kivrimlidir ve kaza mahalli bu S kivriminin yaklasik orta kisminda meydana gelmistir. Asagidan gelen bir araç için karsidan gelen araci görüs mesafesi takriben 55 – 60 m arasindadir. Görüsün en düsük oldugu kesim kaza mahalline yaklasirken geçilen ilk ~ 150 m yariçapli sag virajdir. Burada yol asfalt kaplama ve viraj disina dogru çok hafif yukariya dogru egimlidir. Kaza aninda yolun islak olmasi nedeniyle yol/tekerlek arasi kayma sürtünme katsayisi takriben m = 0,5 ... 0,6 ( EK-1 Resim B).
Izmir-Aydin yönünde gene yol degisken olarak % 5~10 inis egimli ve tek seritlidir. Yukaridan inen bir aracin görüs mesafesi ilk sag kavisi döndükten sonra 100~120 m. Viraj çikisinin hemen ucunda kaza mahalline yakin kesimde yol zeminin inis seridi üzerindeki 10~15 m ‘lik kisminda çökme ve sag dis kismina dogru da zemin kaplamasinda agir araç yüklerine bagli deformasyon (yigilma) olustugu görülmektedir. Bu deformasyon, yolu kullanan araçlarin büyük kisminin orta tirmanma seridini ihlal ettigini göstermektedir. Bu yol kusuru nedeniyle, inis halindeki araçlarin bir kisminin tirmanma seridine dogru kaymalarinin kaçinilmaz oldugu kesif sirasinda mahkeme heyetince de saptanip kayda geçirilen bir tespittir. Kaza mahalline yaklastikça yol çok az egimle asagi dogru devam etmekte, kaza mahallinin hemen akabinde sola sert bir viraj gelmektedir. Kaza yerinden sol viraj dönüsüne olan görüs mesafesi ~ 55 ... 60 m (EK-1 Resim B).
Yolun ayni seridinde, özellikle kazanin meydana geldigi kisimlarda, yine agir araç etkisine bagli yol yüzeyinde cilalanma meydana geldigi görülmüstür. Bu durum, kireç tasinin pürüzlü yüzeyinin zaman içinde sürtünme sebebiyle cilalanmasi sonucunda olusur. Özellikle yagmurlu havalarda, yol yüzeyi ile tekerlek arasindaki sürtünmenin saglanmasi, bu pürüzlülügün korunmasina baglidir. Bu kesimde olusan kaygan yüzey, havanin da yagmurlu olmasi nedeniyle fren mesafesinin uzamasi sonucunu dogurur.
3. Kazaya Karisan Araçlarin Teknik Durumu : Kazaya karisan her iki aracin teknik muayenelerinin süresi içinde yapilmis oldugu dosya içeriginden anlasilmaktadir.
48 UA 006 plakali ISUZU kamyonetin üzerinde kaza sonrasi yapilan teknik bilirkisi degerlendirmesine göre aracin alt donaniminda ve direksiyon sisteminde kazaya sebep olucu herhangi bir bulguya rastlanmadigi ifade edilmektedir.
ISUZU Kamyonet için
Azami yüklü agirligi : 2550 kg
Bos agirligi : 1450 kg
Max. Hiz : 125 km/h
Max. Güç : 78 PS
Aracin Modeli : 2000
Araci kaza aninda 114000 km ‘dedir.
03 LB 095 plakali OTOYOL/IVECO Kamyon
Azami yüklü agirlik : 7000 kg
Bos agirlik : 2328 kg
Max. Güç : 65 kW (88 PS)
Araci Modeli : 1992
Aracin kaza anindaki km durumunun bilinmedigi, Km ve hiz göstergesinin kaza öncesi arizali oldugu (kesif tutanagindan) bilinmektedir.
Ayrica; ISUZU kamyonetin 2000 model ve 114000 km kullanim durumunda oldugu dikkate alindiginda bu aracin kaza anindaki hizinin, düz yolda kuru asfalt zeminde çikabilecegi en üst katalog degerinin (5. Viteste 125 km/h) çok altinda bir degere ulasmasi söz konusudur. Bunun yani sira aracin kaza mahallinde ~% 5 ...10 egimli yokusu tirmandigi da dikkate alindiginda, üçüncü (veya dördüncü) viteste ulasabilecegi hizin yaklasik olarak 70 ...80 km/h degerini asmasi beklenemez. Bu durumda aracin merkezkaç kuvveti nedeniyle virajdaki savrulma kuvveti ile yol/tekerlek arasindaki toplam tutunma kuvvetinin dengesinden
Araç hizi v = 80 km/h,
Viraj yariçapi R = 150 m ,
Yerçekimi ivmesi g = ~ 10 m/s2
Islak asfalt kaplama yüzeyindeki kayma sürtünme katsayisinin m = 0,5 ... 0,6 oldugu dikkate alinirsa, ISUZU kamyonetin henüz yanal kayma sinirina ulasmamis oldugu, yani asiri hizda virajda savrularak kontrolünü kaybetmesinin söz konusu olmadigi açiktir.
4. Kaza Tespitindeki Eksiklikler : Kaza tespiti asamasinda yapilan çalismalarin çok yüzeysel kaldigi ve pek çok önemli bilginin dikkate alinmadan kayboldugu dosya degerlendirmesi sonucu anlasilmaktadir :
• Saglikli bir kaza analizi yapilabilmesi için kazanin hemen sonrasinda alinan tanik ifadeleri büyük önem tasimaktadir. Kazanin hemen sonrasinda bölgede bulunan taniklarin kaza olusu ile ilgili bilgilerine basvurulmaliydi.
• Çarpisan araçlarin hiz ve kilometre göstergeleri kontrol edilmemistir. Takograf cihazinin varolup olmadigi kontrol edilmemis, hatta kayitlarda dahi söz edilmemistir. Bu kazanin analizine, özellikle çarpisma aninda araç hizi ile çok önemli ipuçlari elde edilebilirdi.
• Ayrica, kaza tespiti sirasinda araçlarin fren izleri aranmamistir. Sanki hiç fren yapilmamis gibi rapor düzenlenmistir. Halbuki , hayatta olan araç sürücüsü ilk ifadesinde aracini frenledigini ifade etmektedir.
• Kaza tespit tutanaginda da bazi hata ve eksikler mevcuttur
5. Trafik Kazasinin Analizi : Yukarida belirtilen hususlarin ve dosyadaki tanik ifadelerinin degerlendirilmesi sonucunda trafik kazasinin analizi asagidaki gibi yapilabilir :
48 UA 006 plakali kamyonetin sürücüsü takriben 80 km/h seyir hizi ile Aydin-Izmir istikametinde ikinci tirmanma seridinde , kaza mahalline yakin sag viraji çiktigi sirada görüs alanina giren ve kendi tirmanma seridinde karsi yönden , Aydin istikametine seyir halindeki, 03 LB 095 plakali kamyonun yaklasik 80... 90 km/h hizla geldigini fark ediyor. Bu anda araçlar arasindaki mesafe en iyimser bir tahminle 100 ... 120 m. Hemen sert bir fren yapiyor ve saga kaçmak istiyor, fakat havanin yagisli ve yolun kaygan olmasi nedeniyle aracini çarpma noktasindan önce durduramiyor. Kamyonetin viraji çiktigi nokta ile çarpma noktasi arasindaki mesafe yaklasik 55...60 m (EK-1 Resim B, EK-2 Kaza krokisi).
Ayni sekilde yukaridan gelen kamyon sürücüsü de asagiya dogru normal seyir hizinda, fakat ikinci tirmanma seridinde veya kismen bu seritte iken, asagidan viraji çikan kamyoneti fark ediyor ve hemen fren yapiyor . Havanin yagisli ve yolun kaygan olmasi nedeniyle ön tekerlekler bloke oluyor ve araç kayarak diger araç ile çarpisma noktasinda sol ön kisimdan açili olarak çarpisiyor. Hatta, kamyonet viraj çikisi sonrasi fren yaptigi için hafif inis seridine dogru kaymasi nedeniyle sol ön yan taraftan darbe aliyor ve saat ibreleri ters dönüs yönünde savrularak son konumunu aliyor. Kamyon ise, kütlesinin daha büyük olmasi nedeniyle kamyonete çarpip savurduktan sonra kendine göre yolun sagina dogru hafif saat ibreleri ters dönüs yönünde savruluyor ve kamyonun kasasi sag taraftaki beton bariyerlere sürterek duruyor. Kamyonun kamyoneti fark ettigi ilk nokta ile çarpma noktasi arasindaki mesafe yaklasik 60 ... 70 m (EK-1 Resim A, EK-2 Kaza krokisi).
Tahmini bulgular :
Yol durumu : Asfalt islak
Ulasilabilecek max. frenleme ivmesi a : ~ 3,5 ... 4 m/s2
Hesaplamaya esas alinan sürücü reaksiyon süresi : 1 s
Kamyonetin ulasabildigi max. tirmanma hizi : 80 km/h
Kamyonun seyir hizi normal kosullarda : ~ 80... 90 km/h
Kamyonet sürücüsünün, karsi yönden gelen araci gördügü anda reaksiyon gösterdigi varsayilirsa, algilama ve fren pedalina basincaya kadar geçen normal insani reaksiyon süresince ( tV = 1 s) kamyonet
yol kat eder.
Kamyonetin fren sisteminin devreye girip, hizi azalmaya baslayincaya kadar araç çarpisma noktasina 22,22 m daha yaklasmistir, yani çarpma noktasina olan mesafe ~38 m (60 m -22,22 m) . Kamyonet sürücüsünün hafif viraji döndügü, yolun islak ve kaygan oldugu düsünülürse, sürücünün sert bir frenleme yapmasi halinde tekerleklerin bloke olmasi söz konusudur, araç kontrol disi kaymaya baslar. Bu durumda yol-tekerlek arasi sürtünme katsayisi ve frenleme ile ulasilabilecek max. frenleme degeri a1 = 3,5...4,0 m/s2 (mkayma = a1/g = 0,35...0,4). Fren baslangicindan araç duruncaya kadar gerekli mesafe sFren1
Halbuki çarpma noktasina kadar frenleme için mevcut mesafe 38 m.
Kamyonet duruncaya kadar daha Ds1 @ 24 m mesafeye (62 –38 m) ihtiyaci
vardir. Bu durumda kamyonetin çarpisma anindaki hizi vÇarpma1 :
Öte yandan; kamyon sürücüsünün, kamyoneti görür görmez reaksiyon gösterdigini varsayarsak, 1 s ‘lik reaksiyon süresince vKamyon = 80 km/h çikis hizi için kamyon sR2 = 22,22 m yol kat eder. Bu noktadan itibaren fren sistemi devreye girdigine göre kamyonun çarpma noktasina olan mesafesi ~ 48 m (70 m – 22,22 m). Islak asfalt yolda ulasilabilecek max. frenleme ivmesi degeri düz asagi inen kamyon için a2 @ 3,6 m/s2 alinirsa, kamyon duruncaya kadar gerekli fren mesafesi sF2 :
Kamyonun çarpma öncesi durabilmesi için Ds2 = 70,5 m – 48 m = 22,5 m mesafeye
daha ihtiyaci vardir. Kamyonun çarpma anindaki hizi vÇarpma2 :
Havanin yagisli olmasi nedeniyle bu kazadan kaçinabilmek için yani sürücülerin araçlarini çarpma noktasindan önce frenleyerek durdurabilmeleri için yagisli havalarda bu bölgede en fazla v = 17,3 m/s = 62 km/h hizla seyretmeleri gerekmektedir.
6. Sonuç ve Kanaat :
Dava dosyasinin ve kaza kesfinin degerlendirilmesi sonucunda yukarida belirtilen teknik yorumlarin isiginda
1. Tanik ifadelerinin degerlendirilmesi ve kamyon sürücüsünün ifadesinden kamyonetin ikinci tirmanma seridinde seyrettigi,
2. Kamyonetin normal viraji geçerken henüz yanal kayma sinirina ulasmamis oldugu, yani asiri hizda virajda savrularak kontrolünü kaybetmesinin söz konusu olmadigi ,
3. Kamyon sürücüsünün kismen veya tamamen ikinci tirmanma seridinden asagi Aydin istikametine seyrettigi,
4. Araçlarda meydana gelen deformasyon profilinden araçlarin çarpisma hizina göre, her iki sürücünün de birbirlerinin görüs mesafesine girdiklerinde frenleme yaptiklari, (Sayet farkli seritlerde olsalardi, fren yapmalarina gerek yoktu !)
5. Her iki aracin nihai çarpisma noktasinin ikinci tirmanma seridinin inis seridine yakin kisminda veya iki düz yol çizgisinin bulundugu kesimde olabilecegi,
6. Inis seridinde çarpisma bölgesinin hemen önündeki kisimda olusan 10~15 m uzunlugunda olan yol zeminindeki çökmenin hemen bir sag virajin çikisindan sonra basliyor olmasi da, inis halindeki araçlari ikinci tirmanma seridini kullanmaya yönlendirebilecegi,
7. Yol yüzeyindeki cilalanma sonucunda olusan kaygan yüzeyin, özellikle yagmurlu havalarda fren mesafesini uzatarak, çarpismanin siddetini arttirabilecegi;
8. Yukarida belirtilen bilgiler isiginda kazanin olusumunda 3/8 yol yüzeyinde meydana gelmis olan bozulmalarin, 5/8 oraninda Aydin istikametine seyretmekte olan kamyon sürücüsünün kusurlu oldugu; görüs ve kanaatinde oldugumuzu arz ederiz.
Bilirkisi Bilirkisi Bilirkisi
Prof.Dr. Seçkin KARABAY Dr. Müh. Çelik YOLCU Ins.Yük.Müh. Akin Al