BİTKİSEL TERİMLER | Faydaları Nelerdir BİTKİSEL TERİMLER – Faydaları Nelerdir
Home BİTKİSEL TERİMLER
BİTKİ LİSTESİNDE KULLANILAN TERİMLER İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALARDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN BAZI HUSUSLAR
Bitkinin Adı İle İlgili Terimler
Bitki Listesinde Kullanılan Terimler Açıklamalar
Alt tür Alt tür, en az bir kalıcı morfolojik özellik bakımından farklılık gösteren bitkilerin oluşturduğu taksondur. Alt türü ifade etmek için ‘subsp.’ veya ‘ssp.’ kısaltması kullanılır ve italik olarak yazılmaz (Nelumbo nucifera subsp. lutea, Origanum vulgare subsp. hirtum gibi).
Cins Cins, birbirine benzeyen ve ortak birçok özelliği bulunan türlerin oluşturduğu taksondur (Abies, Citrus, Echinacea, Lupinus, Rosa gibi).
Form/Forma Form, varyeteden daha küçük kalıcı farklılıklar (renk, kültür sonucu elde edilme vb.) taşıyan taksondur. Formu ifade etmek için ‘f.’ kısaltması kullanılır ve italik olarak yazılmaz (Panax ginseng f. angustatus, Viola odorata f. odorata gibi).
Hibrit Hibrit, iki farklı taksonun birleşmesinden ortaya çıkan melezdir. Tür veya cinsler arasında hibritleşme olabilir. Hibritler, bazen standart isimlendirmeye göre bazen de cins ve tür adının arasına ‘x’ işareti konularak isimlendirilir (Mentha piperita veya Mentha x piperita, Fragaria ananassa veya Fragaria x ananassa gibi).
Latince ad Latince ad, bitkilerin bilimsel olarak geçerli olan adıdır. Genellikle iki sözcükten oluşur. Bunlardan ilki bitkinin cins adı, ikincisi ise tür adıdır. Cins adı büyük, tür adı küçük harfle başlar ve her ikisi de italik yazılır (Achillea millefolium gibi). Tür adı bazen iki kelimeden oluşabilir. Bu durumda iki kelime arasına ‘-’ konur (Alisma plantago-aquatica gibi).
Bitkinin Latince adı, cins ve türlerin yanında alt tür, varyete, form gibi taksonomik farklılıkları belirtmek için kullanılan kelimeleri de taşıyabilir (Cichorium endivia subsp. sativum, Foeniculum vulgare subsp. vulgare var. dulce, Panax ginseng f. angustatus gibi).
Bitki listesinde cins ve tür adından sonra alt tür, varyete veya form adı verilmemişse, bitki listesindeki durumun bahse konu bitki türünün tüm alttür, varyete ve formları için de geçerli olduğu anlamına gelir.
Otör Otör, bitkinin Latince adında yer alan cins ve tür adının ardına yazılan şahıs adıdır. Bu kişi, bitkiye Latince adını ilk defa veren kişidir ve bitkinin otörü olarak bilinir. Otör bazen tam bazen de kısaltılmış olarak yazılır. İlk harfi büyük yazılır, italik olarak yazılmaz (Euphrasia officinalis Linnaeus veya Euphrasia officinalis L., Lavandula cariensis Boissier veya Lavandula cariensis Boiss. gibi).
Bazı bitkilerin otörü yazılırken kullanılan ‘&’ işareti ‘ve’ anlamına gelir. Eğer bitkinin Latince adı iki kişi tarafından verilmişse, bitkinin otörü ‘&’ veya Latince karşılığı olan ‘et’ kullanılarak belirtilir (Krameria triandra Ruiz & Pav., Salvia divinorum Epling et Játiva gibi).
Eğer bitki ilk isimlendirilmesinin ardından yeniden isimlendirilmişse, ilk otörün adı parantez içinde yazılır (Garcinia cambogia (Gaertn.) Desr., Melaleuca alternifolia (Maiden & Betche) Cheel, Opuntia ficus indica (L.) Mill. gibi).
Bir bitkiyi ilk defa tanımlayan kişi eğer bu bilgiyi yayınlamamışsa, daha sonra bu bitkiyi tekrar isimlendiren ve bu bilgiyi yayınlayan kişinin (otör) adının arkasından ‘ex’ kelimesi konur ve bitkiyi isimlendiren ancak yayınlamayan kişinin adı da ‘ex’den sonra yazılır (Artemisia genipi Weber ex Stechm., Cyclopia genistoides Sieber ex C.Presl. gibi).
Sinonim (Sin, Syn) Sinonim, aynı bitkiyi tanımlayan farklı bilimsel adlardır. Örneğin, Cotinus coggygria Scop. ve Rhus cotinus L. aynı bitkiyi tanımlamaktadır ve birbirinin sinonimidir.
Takson Takson, filogenetik sınıflandırma sisteminin her kademesindeki bireylere verilen genel isimdir. Örneğin, cins, tür, alt tür, varyete, form vb. grupların hepsi birer taksondur.
Tür Tür, ortak özellikleri bulunan, döllendiklerinde kendilerine benzer fertler veren taksonlardır. Örneğin, Citrus aurantium ve Citrus limon aynı cinse ait iki farklı türdür.
Bir cinse ait türlerin tümünü anlatmak için ‘sp.’ veya “spp.” veya ‘spec.’ kısaltması kullanılır ve italik olarak yazılmaz. Örneğin, ‘Echinacea sp.’ olarak belirtilmiş ise, bu tanımlama Echinacea cinsine giren tüm türleri ve dolayısıyla alt türleri, varyeteleri, formları ifade etmektedir (Echinacea angustifolia, Echinacea pallida, Echinacea atrorubens var. atrorubens vd.).
Varyete Varyete, alt türün altında bir taksondur. Alt türden daha az kalıcı özelliklere sahip fertler için kullanılır. Varyeteyi ifade etmek için ‘var.’ kısaltması kullanılır ve italik olarak yazılmaz (Anthemis tinctonia var. tinctoria, Beta vulgaris var. vulgaris gibi).
Bitki kısımları Açıklamalar
Çiçekli ve Çiçeksiz Bitkiler (Mantarlar hariç)
Arillus Aril Arillus Bitkinin arillus kısmının kullanımını ifade eder. Arillus, bazı tohumların üzerinde oluşan etli zar kısmıdır.
Bitkinin bütün kısımları All parts — Bitkinin bütün kısımlarının, ayrı ayrı veya birlikte kullanımını ifade eder. Örneğin, bitkinin bütün kısımlarının pozitif olarak değerlendirilmesi, kök, yaprak, çiçek, meyve, tohum vd. kısımların ayrı ayrı veya birlikte pozitif olarak değerlendirileceği anlamına gelir.
Bazı İngilizce kaynaklarda ‘whole plant’ terimi de bitkinin bütün kısımlarını ifade edebilmektedir.
Çiçek Flower Flos, flores Bitkinin, çiçeklerinin kullanımını ifade eder.
Çiçek durumu Flower had, flowering stem Inflorescentia, inflorescence Bitkinin çiçek durumlarının kullanımını ifade eder. Çiçek durumu, bir çiçek sapı üzerinde bir araya gelmiş çiçek grubunu tanımlamaktadır.
Çiçek tomurcuğu Flower bud Flos Bitkinin çiçek tomurcuklarının kullanımını ifade eder. Çiçek tomurcuğu, çiçeğin taç yapraklarının çiçeğin diğer kısımlarını örtmüş halini tanımlamaktadır.
Eugenia caryophyllata (karanfil) bitkisinin çiçek tomurcuğunu tanımlamak için Latince ‘flos caryophylli ve caryophyllus’ terimleri de kullanılmaktadır.
Dal Branch — Bitkinin dallarının kullanımını ifade eder. Dal, bilhassa odunsu bitkilerin ana gövdesinden değişik şekillerde çıkan kısımlarını tanımlamaktadır.
Gövde Trunk (Ağaç için) Truncus (Ağaç için) Bitkinin gövde kısmının kullanımını ifade eder. Gövde, bitkinin toprak üstünde yükselen yan dal, yaprak ve çiçekleri taşıyan ve bunlara mekanik olarak destek sağlayan kısmıdır. Genellikle, ağaç, çalı vb. bitkilerde odunsu, diğerlerinde otsudur.
İngilizcedeki ‘stem’ terimi, Türkçede hem ‘sap’ hem de ‘gövde’ anlamında kullanılmaktadır. Otsu bitkilerin gövdelerine genellikle ‘sap’ denilmektedir.
Değerlendirmelerde aşağıdaki istisnai durumlar da dikkate alınmalıdır:
Stem Caulis » Opuntia ficus indica (dikenli incir) bitkisinde olduğu gibi değişik gövde yapıları da bulunmaktadır. Bu gövde yapısına, İngilizcede ‘stem’ ve Latincede ‘caulis’ denilmektedir.
» Ananas comosus (ananas) gibi bazı bitkilerin gövdeye benzeyen kısımlarına da Türkçede ‘sap’ ve İngilizcede ‘stem’ denilmektedir.
Kabuk Bark, stem bark Cortex Genellikle odunsu bitkilerin gövde ve dal kısımlarından ayrılan kabukların kullanımını ifade eder. ‘Gövde kabuğu (stem bark)’ şeklinde de ifade edilebilmektedir.
Kök Root Radix Bitkinin köklerinin kullanımını ifade eder.
Bazı bitkilerde kullanılan kısım ‘rizom’ olmasına rağmen ‘kök’ olarak ifade edilebilmektedir. Örneğin; Zingiber officinale bitkisinin kullanılan kısmı ‘rizom’ olmasına rağmen, İngilizcede ‘ginger root’ olarak ve Türkçeye çevrildiğinde ise ‘zencefil kökü’ olarak ifade edilebilmektedir. Bu tür durumlar bitki listesinde belirtilmiştir.
Kök kabuğu Root bark Cortex radicis Bitki köklerinin kabuklarının kullanımını ifade eder.
Meyve Fruit Fructus Bitkinin meyvelerinin kullanımını ifade eder. Bitki listesinde özel bir açıklamaya yer verilmediği sürece, olgunlaşmış meyve kastedilmektedir. Meyvenin pozitif olarak değerlendirilmesi, meyve kabuğunun veya meyvenin içinde bulunan tohumun sadece tek başına kullanımının da pozitif olduğu anlamına gelmez. Etli meyveler için, meyve pozitif olarak değerlendirilmişse meyve püresi de pozitif olarak kabul edilir. Meyve püresi, taze etli meyvelerin yenilebilen kısımlarının mekanik yolla ufaltılması ile elde edilen ezme şeklindeki ürünü ifade etmektedir.
Değişik meyve tiplerine farklı isimler (Türkçe, İngilizce ve Latince) verilmektedir. Örneğin, Cupressus sempervirens (servi), Juniperus communis (adi ardıç) ve Juniperus sabina (kara ardıç) türlerinin meyvelerine ‘kozalak, dişi kozalak’ (İngilizcede ‘cone, female cone’); bazı Juniperus türlerinin meyvelerine ‘üzümsü meyve’ (İngilizcede ‘berry, cone berry’); Crataegus türlerinin meyvelerine ‘yalancı meyve’ (Latincede ‘pseudo-fructus’); Vaccinium türlerinin meyvelerine ‘üzümsü meyve’ (İngilizcede ‘berry’) gibi isimler verilebilmektedir.
Bazı bitkilerde kullanılan kısım ‘meyve’ olmasına rağmen ‘tohum’ olarak ifade edilebilmektedir. Örneğin; Coriandrum sativum ve Pimpinella anisum bitkilerinin kullanılan kısmı meyve olmasına rağmen, İngilizcede sırasıyla ‘coriander seed’ ve ‘aniseed’ olarak, Türkçeye çevrildiğinde ise sırasıyla ‘kişniş tohumu’ ve ‘anason tohumu’ olarak ifade edilebilmektedir. Bu tür durumlar bitki listesinde belirtilmiştir.
Meyvelerden ekstre elde edilirken bazen meyvenin tamamı kullanılabilmektedir. Bu tür durumlarda, bitkinin kullanılan kısmı İngilizcede ‘whole fruit’ ve bu ifade Türkçeye çevrildiğinde “bütün meyve” olarak ifade edilebilmektedir. Örneğin, Citrus türlerinin meyveleri bazen bu şekilde belirtilmektedir.
Meyve kabuğu Peel, pericarp Pericarpium Bitkinin meyve kabuğu (perikarp) kısımlarının kullanımını ifade eder.
Juglans regia (ceviz) gibi bitkiler için ‘meyve kabuğu’ olarak, meyvenin en dış kısmında bulunan yeşil renkteki kabuk kastedilmektedir. İngilizce ‘hull’ terimi bu kısmı ifade etmektedir.
Hull — Bazı bitkiler için kullanılan ‘meyve kabuğu’ terimi, ‘perikarp’ terimine karşılık gelmemektedir. Bu tür meyve kabukları için İngilizcede farklı terimler kullanılmaktadır. Örneğin, Vitis vinifera’nın (üzüm) meyve kabuğu kısmı İngilizcede ‘grape skin’ olarak ifade edilmektedir.
Meyve sapı Stalk Pedunculus Bitkinin meyve sapı kısımlarının kullanımını ifade eder.
Mısır püskülü Corn silk Stylus maydis Zea mays (mısır) meyvesinin ucundaki püsküllerinin (stilus kalıntıları) kullanımını ifade eder.
Odun Wood Lignum Ağaç gövdelerinin veya dallarının iç kısmında bulunan odun tabakasının kullanımını ifade eder.
Pulpa Fruit pulp Pulpa Bitkinin meyvesinin etli mezokarp (meyve orta tabakası) kısmının kullanımını ifade eder.
Rizom Rhizome Rhizoma Bitkinin rizomlarının kullanımını ifade eder. Rizom, toprak altında dik ya da yatay olarak uzanan, kalın, silindirik, etli bir toprakaltı gövdesidir; ‘köksap’ olarak da bilinir; altından çok sayıda ek kök çıkar.
Soğan Bulb Bulbus Bitkinin toprak altında bulunan soğan kısmının kullanımını ifade eder. Soğan, çok sık dizilmiş etli yaprakları olan, dik bir toprak altı gövdesidir.
Soğan (Kormus) Bulb Cormus Bitkinin toprak altında bulunan kormus kısmının kullanımını ifade eder. Kormus, zarımsı yapraklarla çevrilmiş, etli, dik bir toprak altı gövdesidir; gövde yumrusu veya sert soğan olarak da bilinir.
Stigma Stigma Stigma Bitkinin çiçek kısmında bulunan stigmaların kullanımını ifade eder. Stigma, çiçeğin orta kısmında yer alan dişi organın polenin yapıştığı tepe kısmıdır. Toplu iğne başı şeklinde, ipliksi, nokta şeklinde, tüysü, parçalı vs. değişik şekillerde olabilir.
Stolon Stolon Stolem Stolon, toprak yüzeyine paralel olarak uzanan, ince yapılı ve nodyumlarda yeni bir bitki meydana getiren sürünücü gövdeyi ifade etmektedir. Bitki kısmı olarak tek başına kullanılmamakla birlikte, bazı bitkilerin kök ve/veya rizom kısımları ile birlikte bulunabilmektedir. Örneğin, Valeriana officinalis bitkisinde olduğu gibi.
Strobil Strobil Strobilus, strobulus Strobil, Humulus lupulus bitkisinin özel çiçek durumuna verilen isimdir.
Sürgünler Shoots, young shoots, young twigs, twigs tips Summitates Bitkinin uç kısımlarından çıkan taze yaprak sürgünlerinin kullanımını ifade eder. Pinaceae, Cupressaceae gibi familyalarda, yaprakları taşıyan dal uçlarına da ‘sürgün’ denir. Ayrıca, otsu bir bitkinin (Asparagus officinalis gibi) topraktan yeni çıkmış, yaprakları henüz açmamış hali de ‘sürgün’ olarak adlandırılmaktadır.
‘Genç sürgünler’ veya ‘dal uçları’ şeklinde de ifade edilebilmektedir.
Taç yaprak Petal Petalum Çiçeğin çanak yapraklarının iç kısmında bulunan taç yapraklarının kullanımını ifade eder. Taç yaprak, ‘petal’ olarak da bilinmektedir.
Tohum Seed Semen Bitkinin tohumlarının kullanımını ifade eder. Bir tohumda içten dışa doğru embriyo, besi dokusu ve tohum kabuğu olmak üzere üç tabaka bulunur. Bir bitkinin tohum kısmının pozitif olarak değerlendirilmesi, tohum kabuğu kısmının tek başına kullanımının da pozitif olduğu anlamına gelmez.
Bazı bitkilerin tohumuna ‘tane (grain, kernel)’ (buğday, pirinç gibi) veya ‘çekirdek’ (nar gibi) de denilmektedir.
Bazı İngilizce kaynaklarda, ‘germ’ terimi de ‘tohum’ anlamında kullanılabilmektedir.
Tohum kabuğu Husk Testa Bitkinin tohum kabuklarının kullanımını ifade eder. ‘Tane kabuğu’ olarak da ifade edilebilmektedir.
Toprak üstü Herb, aerial part Herba Otsu bitkilerin toprak üstünde kalan kısımlarının kullanımını ifade eder. Bitki listesinde özel bir açıklamaya yer verilmediği sürece, genellikle bitkinin çiçeklenme döneminde toplanmış olan toprak üstü kısımları kastedilmektedir.
Toprak üstü kısmının pozitif olarak değerlendirilmesi, bitkinin toprak üstünde bulunan yaprak, çiçek, çiçek durumu, gövde ve dal gibi kısımlarının ayrı ayrı veya birlikte kullanılabileceği anlamına gelir, ancak meyve ve tohum kısımlarının kullanılabileceği anlamına gelmez. Toprak üstü kısmının negatif veya zehirli olarak değerlendirilmesi durumunda da aynı yaklaşımla değerlendirme yapılır.
Bazı İngilizce kaynaklarda, ‘whole plant’ terimi de ‘toprak üstü’ kısmını ifade edebilmektedir. Kesin karar vermek için ‘whole plant’ teriminin nasıl açıklandığına dikkat edilmelidir.
Yaprak Leaf Folium, folia Bitkinin yapraklarının kullanımını ifade eder.
Yaprak tomurcuğu Leaf bud — Bitkinin yaprak tomurcuklarının kullanımını ifade eder. Yaprak tomurcuğu, yaprakları birbiri üzerine sıkıca kapanmış yaprak sürgünüdür.
Yumru Tuber Tuber Bitkinin toprak altında bulunan yumrularının kullanımını ifade eder. Yumru, kısa, şişkin ve etli bir toprak altı gövdesidir.
Mantarlar, Algler ve Likenler
Algin kendisi Algae, algas Algae Algin tamamının kullanımını ifade eder.
‘Algin tamamı, yosunun tamamı, yosunun kendisi, bitkinin tamamı’ gibi terimlerle veya bazı İngilizce kaynaklarda ‘whole algae’ veya ‘whole plant’ olarak da belirtilebilmektedir.
Alglerde, ‘tallus’ denildiğinde de ‘algin kendisi’ anlaşılmalıdır.
Likenin kendisi Lichen Lichen Likenin tamamının kullanımını ifade eder.
‘Likenin tamamı, bitkinin tamamı’ gibi terimlerle veya bazı İngilizce kaynaklarda ‘whole plant’ olarak da belirtilebilmektedir.
Mantarın kendisi Mushroom, fruiting body Fungus Mantarın tamamının, şapkalı mantarlarda ise sap ve şapka kısmının kullanımını ifade eder.
‘Fruktifikasyon’ (İngilizcede fructification) veya bazı İngilizce kaynaklarda ‘whole plant’ olarak da ifade edilebilmektedir.
Bazı mantar türleri, normal kültür yöntemlerinin dışında yeni elde ediliş yöntemleri ile de üretilebilmektedir. Yeni yöntemlerle üretilen mantarlar için ‘miselyum’ (İngilizcede ‘mycelium’) terimi de kullanılmakta olup, bu terim de mantarın kendisini ifade etmektedir.
Tallusları gözle görülebilen büyüklükte olan, fruktifikasyonu şapka veya başka şekillerde olabilen mantarlara ‘makrofungus’ (İngilizcede ‘macrofungi’, Latincede ‘macrofungus’); sadece mikroskopta ince hifler şeklinde görülen mantarlara ise ‘mikrofungus’ (İngilizcede ‘microfungi’, Latincede ‘microfungus’) denir.
Tallus Thallus Thallus Alglerde ve likenlerde kök, gövde, yaprak bulunmaz, bunların yerine ‘tallus’ denilen ve görünüşü yaprağa benzeyen ancak damar dokusu taşımayan bir yapı bulunur. Bitki listesindeki ‘tallus’ terimi, algin veya likenin bu kısmının kullanımını ifade eder. Bununla birlikte, alglerde ‘tallus’ terimi yerine ‘algin kendisi’ ifadesi de kullanılabilmektedir.
Bitkisel preparatlar Açıklamalar
Ekstrakt Extract, fluid extract, liquid extract Extractum fluidum Ekstrakt, bitkinin veya bitki kısımlarının değişik çözücülerle ekstre edilmesi sonucu elde edilen, sıvı haldeki bitkisel preparatı ifade eder.
Bitkilerin çeşitli kısımlarından elde edilen ekstraktlar “…. ekstraktı” [çiçek ekstraktı (flower extract), yaprak ekstraktı (leaf extract) vb.] şeklinde belirtilmektedir.
Ekstre Extract, dry extract Extractum siccum Ekstre, bitkisel ekstraktın çözücüsünün uçurulması sonucu elde edilen, kuru haldeki bitkisel preparatı ifade eder.
Bitkilerin çeşitli kısımlarından elde edilen ekstreler “…. ekstresi” [tohum ekstresi (seed extract), kök ekstresi (root extract), meyve kabuğu ekstresi (peel extract) vb.] şeklinde belirtilmektedir.
Gummirezin Gumresin Gummiresina Gummirezin, bitkilerin gövde ve dal kısımlarına yapılan yaralamalardan elde edilen veya kendi kendine meydana gelen, yapısında reçine ve zamklar bulunan maddeleri ifade eder. ‘Reçineli zamk’ olarak da bilinir. Bununla birlikte, bazı kaynaklarda ve uygulamalarda kısaca ‘reçine/rezin’ olarak veya yanlış da olsa pratikte ‘oleorezin’ veya ‘oleogummirezin’ olarak da ifade edilebilmektedir. Bu nedenle, kesin karar vermek için, gerektiğinde, ‘reçine/rezin/oleorezin/oleogummirezin’ olarak belirtilen preparatın üretimi ile ilgili veya diğer açıklamalara dikkat edilmelidir.
Nişasta Starch Amylum Bitkilerin tohum, meyve, yumru veya rizom kısımlarından elde edilen, poliholozit yapısındaki maddelerin karışımını ifade eder.
Oleorezin Oleoresin Oleoresina Oleorezin, bitkilerin gövde ve dal kısımlarına yapılan yaralamalardan elde edilen veya kendi kendine meydana gelen, yapısında reçine ve uçucu yağ bulunan maddeleri ifade eder. Bununla birlikte, bazı kaynaklarda ve uygulamalarda kısaca ‘reçine/rezin’ olarak veya yanlış da olsa pratikte ‘gummirezin’ veya ‘oleogummirezin’ olarak da ifade edilebilmektedir. Bu nedenle, kesin karar vermek için, gerektiğinde, ‘reçine/rezin/gummirezin/oleogummirezin’ olarak belirtilen preparatın üretimi ile ilgili veya diğer açıklamalara dikkat edilmelidir.
Oleogummirezin Oleogumresin Oleogummiresina Oleogummirezin, bitkilerin gövde ve dal kısımlarına yapılan yaralamalardan elde edilen veya kendi kendine meydana gelen, yapısında reçine, uçucu yağ ve zamk bulunan maddeleri ifade eder. Bununla birlikte, bazı kaynaklarda ve uygulamalarda kısaca ‘reçine/rezin’ olarak veya yanlış da olsa pratikte ‘gummirezin’ veya ‘oleorezin’ olarak da ifade edilebilmektedir. Bu nedenle, kesin karar vermek için, gerektiğinde, ‘reçine/rezin/gummirezin/oleorezin’ olarak belirtilen preparatın üretimi ile ilgili veya diğer açıklamalara dikkat edilmelidir.
Reçine Resin Resina Reçine, bitkilere yapılan yaralamalar sonucu akan veya kendi kendine meydana gelen reçine asitleri karışımıdır. ‘Rezin’ olarak da bilinir. Bununla birlikte, bazı kaynaklarda ve pratik uygulamalarda, ‘oleorezin’, ‘oleogummirezin’ veya ‘gummirezin’ için de kısaca ‘reçine/rezin’ terimi kullanılabilmektedir. Bu nedenle, kesin karar vermek için, gerektiğinde, ‘reçine/rezin’ olarak belirtilen preparatın üretimi ile ilgili veya diğer açıklamalara dikkat edilmelidir.
Sabit yağ Fixed oil, oil Oleum expressum, oleum Sabit yağ, bitkiden veya bitki kısımlarından elde edilen, yapısında yüksek miktarda trigliseritler ve bunun yanında serbest yağ asitleri, renk maddeleri ve diğer maddelerin karışımı olan, suda çözünmeyen ancak organik çözücülerde kolaylıkla çözünen sıvı veya katı lipitleri ifade eder. Genellikle bitkilerin meyve ve tohum kısımlarından, sıkma veya organik çözücülerle ekstraksiyon yoluyla elde edilir. Sıvı haldeki sabit yağlar ‘sıvı sabit yağ’ olarak adlandırılır.
Bitki kısımlarından elde edilen sabit yağlar, “…. kısmından elde edilen sıvı sabit yağ/sabit yağ” (tohum kısmından elde edilen sıvı sabit yağ vb.) şeklinde belirtilmektedir.
Tohum unu Seed flour — Bitkilerin tohumlarının, tekniğine uygun olarak öğütülmesi sonucunda elde edilen toz şeklindeki maddeyi ifade eder.
Uçucu yağ Essential oil, volatile oil, oil Aetheroleum, oleum Uçucu yağ, bitkilerden veya bitki kısımlarından hidrodistilasyon veya sıkma ile elde edilen, normal sıcaklıkta genellikle sıvı, yapısında genellikle terpenik maddelerin yanında bazen aromatik maddeler de taşıyan, kuvvetli kokulu uçucu maddeleri ifade eder.
Bitki kısımlarından elde edilen uçucu yağlar, “…. uçucu yağı” (yaprak uçucu yağı, toprak üstü uçucu yağı vb.) şeklinde de belirtilmektedir.
Usare Juice Succus Usare, taze bitki kısımlarının sıkılması sonucu veya bazı bitkilerin gövdesine yaralama yapılarak elde edilen sıvı haldeki bitkisel preparatı ifade eder.
Bitki kısımlarından elde edilen usareler, “…. usaresi” [meyve usaresi (fruit juice, gövde usaresi (stem juice) vb.] şeklinde belirtilmektedir.
Meyve usaresi, taze meyvenin sıkılması sonucunda elde edilen ‘meyve suyu’nu ifade eder. Meyve usaresinin pozitif olarak değerlendirilmesi, meyve usaresi konsantresinin de pozitif olarak değerlendirileceği anlamına gelir.
Zamk Gum Gummi Zamk, amorf, az veya çok şeffaf, suda eriyip kısmen şişerek kolloidal çözeltiler meydana getirebilen, üronik asitlerle ozların birleşmesi sonucu meydana gelmiş poliholozitlerin karışımı olan maddeleri ifade eder. Çiçekli ve çiçeksiz bitkilerin gövde, dal veya kök kısımlarına yapılan yaralamalar, ezilme yoluyla veya kendi kendine akma şeklinde elde edilir. Bazen ‘zamk’ yerine ‘gam’ terimi de kullanılmaktadır.