DOŇUZ DÜMEWI NÄME WE ONY NÄHILI BEJERMELI?
28 İanwar, 2016
1 1 1 1 1 Gyzyklylygy: 4.20 (30 Ses)
Doňuz dümewi öı haıwanlarynyň, esasan hem doňuzlaryň arasynda giňden ıaırap, aňsat ıokuşıan ıokanç kesellere degişlidir. Dümewiň bu görnüşini 1931-nji ıylda amerikan alymy Riçard Şoup açdy. İöne onuň döredıän keselçiliginden biz soňky ıyllar habardar bolup başladyk, çünki ozal bu wirus esasan ABŞ-nyň, İewropanyň, Keniıanyň, Hytaıyň, İaponiıanyň fermer hojalyklarynda giňden ıaırandy. Söwda gatnaşyklarynyň ıaıbaňlanmagy köp keselleriň, şonuň ıaly-da dümewiň bu görnüşiniň ıaıramagyna sebäp boldy.
Doňuz dümewiniň wirusynyň üıtgäp durıandygy sebäpli, oňa garşy belli bir waksinany taıynlamak kynçylyk döredıär. Lukmanlar doňuz dümewiniň birnäçe görnüşlerini tapawutlandyrıarlar: H1N1, H3N1, H3N2. Şularyň içinde iň ıygy duş gelıäni we çalt ıaıraıany H1N1 görnüşi bolup durıar. Wirusyň bu görnüşi uly epidemiıalary döredip bilıändir. Dümewiň hemme görnüşleri üçin howa-damja ıoly (asgyrma, üsgürme, hapa eller we baş.) bilen ıaırama häsiıeti mahsusdyr.
Doňuz dümewiniň alamatlary
Dümewiň bu görnüşi üçin beden gyzgynynyň ıokarlanmagy we üşütmäniň döremegi häsiıetli alamat bolup durıar. Ondan başga-da, dümewiň başga görnüşlerine mahsus bolan üsgürme, burnuň dykylmagy we akmagy, kellagyry, bedeniň agyrmagy, ıüzüň gyzarmagy, gaıtarma we içiň geçmegi ıaly alamatlar hem ıüze çykyp biler.
LUKMANYŇ KÖMEGINI TALAP EDİÄN HOWPLY ALAMATLAR:
→ Dem alşyň ıygylaşmagy ıa-da kynlaşmagy;
→ Deriniň gögümtil ıa-da mele reňke eıe bolmagy;
→ Çaganyň işdäsiniň peselmegi;
→ Kesilmeıän gaıtarmanyň ıüze çykmagy;
→ Çaganyň uzak ıatmagy, halsyz bolmagy;
→ Çaga gaty gaharjaň, ynjyk;
→ Alamatlar wagtlaıyn aırylsa-da, gaıtadan başlaıar;
→ Çaga üsgürıär we beden gyzgyny ıokary.
⇒ Adamyň dem almasynyň kynlaşmagy;
⇒ Gursagyň ıa-da garnyň agyrmagy;
⇒ Baş aılanmalaryň döremegi ıa-da huşuň bulaşmagy;
⇒ Dowamly gaıtarmanyň ıüze çykmagy.
2 ıaşa çenli we 5 ıaşdan uly çagalar, gartaşan adamlar, göwreli aıallar we dowamly keselleri (öıken we peşew çykaryş ıollaryň keselleri, süıji keseli, howply döremeler, immun ulgamynyň gowşamagy) bolan adamlar doňuz dümewiniň ıokuşmagy boıunça töwekgelçilik toparyna degişli edilıändir. İöne doňuz dümewi diňe şu topara degişli adamlara ıokuşman, düıbünden sagdyn adamlary hem keselçilige sezewar edip bilıändir. Adamyň immun ulgamynyň ıagdaıyna we wirusyň häsiıetine baglylykda, doňuz dümewi öıken sowuklamasy, dem alşyň ıetmezçiligi, böwregiň işiniň ıetmezçiligi, miokardit, perikardit ıaly howply gaıraüzülmelere getirip bilıändir. Şonuň üçin hem, keseliň birinji alamatlary ıüze çykanyndan, lukmana ıüz tutmak hökmandyr.
Doňuz dümewiniň bejergisi
Dümewiň bejergisinde wirusa garşy serişdeler bellenilip, antibiotikleriň netijesizdigini ıatda saklamalydyr. Antibiotikler diňe dümewden soňky bakteriılaryň döredıän gaıraüzülmeleriniň garşysyna ulanylyp bilner. Wirusa garşy serişdelerden wifiron, gripferon, zanamiwir, kagosel, arbidol, oseltamiwir dermanlaryny belläp geçip bolar.
Şeıle-de döreıän alamatlara baglylykda, beden gyzgynyny düşüriji (panadol, parasetamol), üsgülewige garşy (sinekod, bromgeksin, buıan köküniň toşaby, mukaltin we baş.) serişdeleri, C witamini, witamin toplumlary kabul etme maslahat berilıär.
Eger Siz dümew bilen kesellän bolsaňyz öz we başgalaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin:
► Hiç ıere gitmän, öıde galmagy;
► Lukmanyň maslahatyndan soň, bejergi çärelerini geçirmegi;
► Işjeňligi azaldyp, düşekde ıatmagy;
► Elleriňizi ıygy-ıygydan ıuwmagy;
► Gapynyň tutawaçlaryny zyıansyzlandyryp ıuwmagy;
► Gorag maskalaryň dakylmagyny maslahat berip bolar.
Bejergiler dogry geçirlende, 7-10 günden keseliň alamatlary aırylıar. İöne siz öz sagalandygyňyzdan we töwerekdäkilere ıokuşdyryp bilmejekdigiňize ynamly bolmalysyňyz. Beden gyzgynynyň düşmegi, ysgynsyzlygyň, beden agyrylaryň, üsgülewigiň aırylmagy we kadaly işjeňlik ıagdaıynyň döremegi sagalmanyň esasy görkezijisi bolup durıar.
3282 gezek okalan