Şangay Beşlisi Nedir, Ne Değildir? | Analiz | Son Devir
07:24, 27 Şubat 2017 Pazartesi
21:21, 04 Şubat 2013 Pazartesi
Şangay Beşlisi Nedir, Ne Değildir?
Rusya, Çin, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan 1996'da Şangay şehrinde biraraya gelerek, Şangay Beşlisi ismiyle yeni bir örgütlenmeye gitmişti. 12 yıl önce 14 haziran 2001 günü Özbekistan'ın katılımıyla bu yeni oluşumun üye sayısı 6'ya çıkmış ve "Şangay İşbirliği Teşkilatı" kurulmuştu.
1990'lı yılların başında Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından, Çin'in Orta Asya'ya olan ilgisi aniden artmıştı. Çin açısından sınır emniyeti, batı bölgelerinin gelişimi, büyüyen enerji ihtiyacı ve soğuk savaş sonrası meydana gelen stratejik ortamda yeni bir hamleye ihtiyaç vardı.
Bunun için Rusya, Çin, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan 1996'da Şangay şehrinde biraraya gelerek, Şangay Beşlisi ismiyle yeni bir örgütlenmeye gitmişti. 12 yıl önce 14 haziran 2001 günü Özbekistan'ın katılımıyla bu yeni oluşumun üye sayısı 6'ya çıkmış ve "Şangay İşbirliği Teşkilatı" kurulmuştu.
Dünya petrol üretim ve kullanım pazarının yarısından fazlasını elinde bulunduran teşkilata daha sonra Hindistan, İran, Moğolistan ve Pakistan gözlemci; Belarus, Srilanka ve Türkiye de diyalog ortakları olarak katıldı.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Şangay İşbirliği Teşkilatı'na üyelik yaptığı açıklama, dünyadan çeşitli tepkiler aldı. En mantıklı açıklama ise Avrupa konseyi genel sekreteri Thorbjorn Jagland'ın "Türkiye gibi büyük bir ülke, sadece bir yöne bağımlı kalmanın doğru olmayacağını bilecek kadar akıllı...
Erdoğan nihayetinde bir siyasetçi ve AB'ye 'tamamıyla size bağımlı değiliz' mesajı vermek istemiş olabilir. Türkiye'yi kaybedersek, AB'nin büyük hata yapacağını düşünüyorum" sözleri oldu.
Kırgız Koordinatörün Açıklaması
Şangay İşbirliği Teşkilatı'nın kurucu üyelerinden Kırgızistan aynı zamanda Teşkilatın dönem başkanlığını da yürütüyor. TRT Türk Dünya Gündemi programının sorularını cevaplayan Kırgızistan Şangay İşbirliği Teşkilatı millî koordinatörü Asanbek Osmanaliyev, ülkesinin beklentilerini ve Türkiye'nin üyeliği konusundaki tavırlarını anlattı.
Osmanaliyev "Kırgızistan, bu yıl itibarıyla Şangay işbirliği Teşkilatı dönem başkanlığını devraldı. Dönem başkanlığının, Kırgızistan iÇin özel bir anlamı var ama burada açık söylemem gereken şu, tüm siyasi veya ekonomik kararlar Şangay İşBirliği Teşkilatı'na üye büyük veya küçük tüm devletlerin onayı ile alınıyor.
Kırgızistan, 2010 olaylarından sonra, prestijini ve etkisini artırmak iÇin çalışıyor. Bunun yanı sıra, Kırgızistan, Şangay işBirliği Teşkilatı'na başkanlık yaparak, siyasetteki, ekonomideki ve günlük hayattaki bazı meseleleri çözümlemek üzere büyük ve güçlü ülkelere başvurma fırsatı yakaladı.
Şangay İşbirliği Teşkilatı'nın gündeminde bugün ortak bir ordu oluşturmak yok. Merkezi Taşkent'te bulunan örgüt, bölgesel anti-terör komitesini güçlendirme hedefinde... Bu komite bünyesinde, her yıl üye ülkelerin savunma bakanlıkları tarafından çeşitli eğitim çalışmaları yapılıyor.
Başka bir deyişle, askerî bir blok halinde değil, sadece birleşik anti-terör güçler eğitimi biçiminde yapılan faaliyetler sözkonusu. Bu, gelecekte askerî bir blok olamaz. Türkiye, Şangay işbirliği Teşkilatı'nda diyalog ortağı olarak tanınıyor. Bu statü, Türkiye'ye kendisinin başvurusu üzerine, geçen yıl Pekin'de yapılan toplantıda verildi.
Bu bildiriyi ilk olarak Kırgız devleti gündeme aldı. Kardeş ülkeyi örgüte almak konusunda kendi olumlu görüşümüzü ilk olarak biz açıkladık. Çünkü, Şangay işBirliği Teşkilatı'na Orta Asya ülkelerinden başka, Çin ve Rusya gibi ülkeler de üye...
İşte bunların arasına Türkiye gibi bir devletin de eklenmesini Kırgızistan ilk elden destekledi. Bunun yanı sıra, Türkiye, Orta Asya ülkeleri ile siyasi ilişkisini güçlendiriyor. Bugüne kadar, ticari-ekonomik açıdan ilişkileri daha sıkı ise de son zamanlarda siyasi ilişkileri öne çıkmaya başladı.
Türkiye, Afganistan ve Pakistan ile üçlü toplantılar yapıyor. Bu faaliyetler ise Türkiye ve Şangay İşbirliği Teşkilatı'nın ortak konusu olan, güvenliğe sağladığı katkıdır. Türkiye, Şangay İşbirliği Teşkilatı bünyesindeki statüsünü yükseltmek için müracaat ederse, gerekli desteği göstermeye her zaman hazırız" dedi. Kuzey Haber Ajansı
İlgili Konular » Şangay Beşlisi |