Dış Ticaret işlemleri; tüm taraflardan bağımsız olarak alıcı ve satıcı arasında imzalanan Satış Sözleşmesi ile başlar.
Alıcı ve satıcı arasında anlaşmaya varılan konuların usul ve esasları maddeler halinde sözleşme şartlarına aktarılır.
Sözleşme kapsamında temel olarak;
Satıcı anlaşmaya varılan şartlarda malı üretip/ürettirip teslim edeceğini,
Alıcı ise sözleşme şartlarında belirlenen şekilde ve sürede mal bedelini ödeyeceğini taahhüt eder.
Herhangi bir uyuşmazlık halinde hukuki yollara başvurulduğunda; iyi hazırlanmış bir sözleşme haklılığın ispatı açısından büyük önem kazanır.
Satış sözleşmelerinin uluslararası standart bir formatı yoktur. Sözlü olarak bile anlaşmaya varılabileceği gibi, gelişen teknolojiyle birlikte elektronik postayla yazışarak da yapılabilir ancak herhangi bir anlaşmazlık halinde hukuki yollara başvurulduğunda sözleşmenin yasal dayanak özelliği kazanması için yazılı olarak yapılmış ve taraflarca imzalanmış olması büyük önem kazanır.
Malın/hizmetin tanımı, miktarı, kalitesi,
Sözleşme konusu mal/hizmetin birim fiyatı ve toplam tutarı,
Malın yükleneceği ve teslim edileceği yer,
Anlaşmazlık halinde hangi ülke hukukunun ve hangi mahkemelerin dava için yetkili olacağı,
Hangi belgelerin hazırlanacağı, (fatura, konşimento, koli listesi, A.TR, Menşe-i Şahadetnamesi…)
Herhangi bir sertifika (Inspection Certificate vb.) düzenlenip düzenlenmeyeceği, kim tarafından düzenleneceği,
Alıcı ve satıcının risklerinin başladığı noktalar,
Çıkış ve giriş gümrük işlemlerinin hangi tarafça yapılacağı, masrafların hangi tarafa ait olacağı,
Sigorta sorumluluğunun hangi tarafa ait olduğu
vb. şartlar çok açık ve net bir şekilde yer almalıdır.
Sözleşme şartları oluşturulurken aşağıdaki hususlara özellikle dikkat edilmesi tavsiye edilir:
Geçerli Hukuk: Herhangi bir anlaşmazlık durumunda yabancı bir ülkenin mahkemelerinde görülecek davanın maliyetinin hem daha yüksek olacağı hem de davanın takibinin ve izlenmesinin daha zor olacağı unutulmamalıdır.
INCOTERMS: Teslim Şekilleri (INCOTERMS); Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından oluşturulan, uluslararası taşımaya yönelik kurallar bütünüdür. En son versiyonu INCOTERMS 2010 olmakla birlikte taraflar INCOTERMS 2000 veya daha eski versiyonlarını da kullanabilirler ancak hangi versiyonun kullanılacağı sözleşme şartlarında açık bir şekilde belirlenmiş olmalıdır.
Tarafların Yerel Mevzuatları: Sözleşme şartları oluşturulurken uluslararası kuralların yanı sıra tarafların yerel mevzuatlarının gerektirdiği kısıtlamaları ve gereklilikleri de göz önünde bulundurmaları gerekir. Satış yapılan ülkenin kambiyo ve gümrük mevzuatının araştırılmasında ve bilgi edinilmesinde her zaman fayda vardır.
(United Nations Conventionon Contracts for the International Sales of Goods)
Birleşmiş Milletler tarafından 1980 yılında yayımlanan ve uluslararası ticarette imzalanan kontratların geçerli olduğu kuralları açıklayan yayındır.
Türkiye 1 Ağustos 2011 tarihi itibariyle anlaşmaya taraf olmuştur ve bu noktada sözleşmelerde CISG’a atıfta bulunulması daha çok önem kazanmıştır.
CISG’ın uygulanabilmesi için;
Mal alım satım sözleşmesini imzalayan taraflarının iki farklı devlette bulunması,
Mal alım satım sözleşmesinin CISG'a taraf olan bir devletin hukukuyla bağlantılı olması,
Bu bağlantı 3 şekilde kurulabilir:
Mal alım satım sözleşmesini imzalayan tarafların her birinin iş yerlerinin akit devletlerde olması ve bu nedenle CISG'ın doğrudan uygulanması,
Tarafların hukuk seçimi Mal alım satım sözleşmesini imzalayan taraflardan birinin veya ikisinin iş yerinin de akit devlette bulunmamasına rağmen, davanın görülmesine yetkili yerin milletler arası özel hukuku normlarının akit bir devlet hukukuna atıf yapması,
Tarafların hukuk seçimi yoluyla CISG'nın uygulanmasını kararlaştırmış olmaları