Emrah Hatipoğlu - Makaleler
Türk Mûsikîsinde Âhenkler
Türk mūsikîsinde āhenk konusunun bazı musikişinaslarca yeterince kavranılamadığı düşünülmektedir. Musiki camiasında olanlar her zaman şu söylemlere tanık olurlar; “nereden çalacağız? , “bir ses Rast’tan dört ses Uşşâk’a geçiş yapılacak” veya “dört ses pest kaldı, bir ya da bir buçuk ses yapalım”… İcranın içinde yıllardır bulunan sazendelerin dışında bu tür ifadelere muhatap olan yeni sazendeler, ister istemez sazlarında yeni nisbetleri düşünmek durumunda kalırlar.
Bunun yanında Türk mūsikîsinde kullanılan bazı sazlar arasındaki oktav farklılıkları, āhenklerin saz ve seslere göre batı notasındaki asıl yerlerinin tespiti de yine yeterince kavratılamayan konular arasındadır. Bu makalede mümkün oldukça anlaşılır bir dille āhenk konusu ele alınmış, āhenk çeşitleri ve Türk müziği sazlarındaki durumu açıklanarak batı notasında asıl yerlerinde gösterilmiştir.
Arel-Ezgi-Uzdilek Nazariyâtında Şed Makam Anlayışı - Çargâh, Acem-Aşîrân ve Mâhûr Makamları
Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efend'ye Ait Segâh Âyîn-i Şerîfi'nin Makam ve Geçki Açısından Tahlîli
XVII-XIII. asırda yaşamış büyük bestekâr ve şair Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi, Türk mûsıkîsinin en büyük isimlerindendir. Sanat âbideleri olarak kabul edilen Mevlevî Âyînleri’ne, Segâh makâmı ve ezgileriyle yaptığı katkı ise Türk mûsıkîsi için önemli bir araştırma ve inceleme konusudur. Makalemizde, kültür hazinemizin parçalarından Segâh Mevlevî Âyîn-i Şerîfi’nin makâm ve geçki açısından tahlili yapılmıştır. Âyînin notası, Rauf Yektâ Bey, Zekâîzâde Hâfız Ahmed Irsoy, Ali Rif’at Çağatay, Dr. Suphi Ezgi ve Mesut Cemil Bey'in görev aldıkları Konservatuar Tasnif ve Tesbit Heyeti tarafından 1934-1939 yılları arasında 13 fasikül olarak yayımlanan Mevlevî Âyînleri neşriyatından alınmış ve bilgisayar ortamında yazılmıştır. Makâm tespitinde ezgiler cümle cümle görülmeye çalışılmış ve isimlendirilirken kendi dönemin makâm anlayışına göre hareket edilmiştir. Makâm tespitinde ve ezgi tarifinde belli bir nazariyat anlayışı esas alınmamıştır. Tespit edilen makâmlar için farklı tariflerle veya bestelerde farklı seyirlerle karşılaşıldığında; makâmlar nevîlere ayrılmış ve birinci/ikinci nevî Neva, ikinci nevî Sünbüle gibi adlar verilmiştir. Bu konu hakkında bilgiler ve geçkilerde kullanılan makâmların tarifleri ilgili bölümlerin altında verilmiştir. Makam tespitinde, kolaylık olması açısından selâmlar, cümle kuruluşları ve geçkiler göz önüne alınarak; 1A (birinci selâmın A bölümü), 2B (ikinci selâmın B bölümü) gibi bölümlere ayrılmıştır.
XVIII. Asırda Bestelenmiş Üç Hicâz Mevlevî Âyîni'nde Hicâz Makâmı Anlayışı
www.emrahhatipoglu.com YÖKSİS MGÜ