Psk.Dan. Sinem KUZU - OKUL TERKİ - Ruh Sağlığına Dair Her şey!
Tarih: 12-01-2019 22:30:00 Güncelleme: 12-01-2019 22:30:00
Okul terki; eğitim-öğretim hayatını sürdürmekte olan öğrencinin okulu bırakma, okuldan alınma, okuldan atılma gibi çeşitli sebeplerden dolayı içinde bulunduğu eğitim basamağını tamamlayamaması ve eğitimini yarıda bırakması durumudur.
Kişinin sosyal, duygusal ve psikolojik gelişimini desteklemesi yönüyle okul, son derece önemlidir. Okul hayatını yarıda bırakmanın kişisel, sosyal, psikolojik, ekonomik ve toplumsal yönden bazı olumsuz doğurguları vardır.Okul terki, daha düşük ekonomik gelir, daha düşük yaşam kalitesi,suça yönelme gibi riskleri barındırmanın yanında toplumsal yönden de ülke ekonomisi için olumsuz sonuçları da beraberinde getirir.Bu yüzden üzerinde durulması gereken önemli bir konudur.
Ülkemizde her ne kadar ortaöğretim zorunlu olsa da çeşitli sebeplerden dolayı eğitim-öğretim hayatını yarıda bırakan birçok kişi vardır.
Peki öğrenciyi okul hayatını yarıda bırakmaya sürükleyen sebepler nelerdir?
Öncelikle öğrencinin derslerindeki başarı durumu okula devam etme isteğini etkileyen en önemli unsurdur.Öğrencinin kendisini derslerde başarılı hissetmesi öğrencinin özgüvenini, okula ve derslere karşı motivasyonunu arttırır.Yani kendisini başarılı hisseden öğrencinin okula devam etme isteği artar.Bunun aksi durumunda ise düşük akademik başarı öğrencinin okula ve derslere karşı isteksiz olmasına sebep olur.Yani öğrencinin okula devam etme isteği azalır.
Düşük akademik başarı, okul terkinin en önemli nedeni olsa da okul hayatını yarıda bırakmak için tek başına yeterli bir sebep değildir.Genellikle düşük akademik başarıya eşlik eden ek faktörler de vardır.
Sınıf tekrarı yapan öğrenciler sınıf arkadaşlarından yaşça büyük olmasından kaynaklı olarak sınıf ortamına, yeni arkadaş çevresine uyum sağlamada zorluk yaşayabilirler.Bundan dolayı okula devam etmek istemeyebilirler. Bunun yanında okulu ya da öğretmenleri sevmeme, öğrencinin kendisini okula ait hissedememesi, olumsuz okul ve sınıf atmosferi, öğrencinin öğretmen ve yöneticilerin adaletli davranmadığını düşünmesi, esnek okul kuralları ve disiplin anlayışı, arkadaş çevresi, öğretmen ya da yöneticiler ile olumsuz ilişkiler, öğrencinin kendisini okula ait hissedememesine ve okuldaki etkinliklere isteksiz katılmasına neden olur.Zamanla okuldan uzaklaşan çocuk derslere devam etme konusunda da isteksiz olmaya başlar ve okuldan kaçma, devamsızlık gibi problemler ortaya çıkar.
Öğrencinin disiplin problemleri yaşamış olması, dürtüsel ve antisosyal davranışlar (saldırganlık, hırsızlık gibi) sergilemesi de okul terki için bir risk faktörüdür.Antisosyal davranışlar sergileyen öğrenciler genellikle disiplin problemi de yaşamış öğrencilerdir. Genellikle şiddet içeren davranışlar sergilerler ve çete gruplarına üye olurlar.Bu yüzden okula, arkadaş çevresine uyum sağlamada sıkıntı yaşarlar ve genellikle okul yaşamlarını yarıda bırakırlar.
Ayrıca yaşıtlarına göre daha fazla oranda sigara, alkol ve madde kullanan öğrencilerde ve cinselliği yaşıtlarına göre çok daha erken yaşta deneyimlemiş bireylerde (15 yaş öncesi) okul terk riski daha yüksektir.Kızlarda erken gebelik de okulu terk nedenleri arasındadır.
Bazı ailesel faktörler de okul terki için risk oluşturmaktadır.Parçalanmış aile çocukları ve stresli aile ortamında yaşayan çocuklarda yaşıtlarına göre okul terki ihtimali daha yüksektir.Ebeveynlerden birisinin okul terki hikayesinin olması, ilgisiz ve problemli ebeveyn tutumları; ailenin öğrenciyi eğitsel, psiko-sosyal ve duygusal açıdan yeterince desteklememesi, ailenin eğitim düzeyinin düşük olması da okul terki için birer risk faktörüdür.Ayrıca düşük sosyoekonomik düzeyden gelen ailelerin çocukları okul ortamında orta sosyoekonomik düzeydeki çocukların sosyal ortamlarına, değerlerine adapte olmakta zorlanıp git gide okula ve arkadaş çevresine yabancılaşabilmektedir.Sosyal çevresine yabancılaşmış ve sosyal çevresinden dışlanan çocuk için okul terk riski oldukça yüksektir.Düşük sosyoekonomik düzeydeki çocukların maddi sıkıntılardan dolayı çalışmak durumunda kalması çocuğun devamsızlık yapmasına ve okulu bırakmasına neden olabilir.
Aileden birinin vefat etmesi, anne-babanın boşanması gibi yüksek stres yaratıcı durumlar ve travmatik olaylar da okul terkinin riskleri arasındadır.
Ancak bu risk faktörleri zamanında fark edilir ve doğru müdahalede bulunulursa okul terkinin önüne geçilebilir.Ancak önemli olan müdahalede bulunmaktan ziyade önleme çalışmalarıdır.Bu yüzden önleyici faktörlere bir göz atalım.
Ebeveynler; çocuk ile olumlu, sıcak, samimi, dürüst, empatik, sevgi ve saygıya dayalı bir iletişim biçimi benimsemeli, bilinçli ve ilgili olmalı ve çocuklarına karşı her yönden (kişisel, sosyal, psikolojik, ekonomik vb.) destekleyici olmalıdırlar.Ayrıca etkili rehberlik servisi hizmetleri, güvenli okul ortamı, öğretmen ve idarecilerin öğrencilerle ilgili ve olumlu iletişim içerisinde olması, olumlu okul iklimi, önleyici rehberlik faaliyetleri, düşük sosyoekonomik düzeydeki çocuklar için çeşitli maddi destekler sunulması, özgüven ve akademik motivasyon arttırıcı rehberlik programları, destekleyici arkadaş çevresi okul terkini önleyici faktörler arasındadır.
Okul Temelli Önleyici Rehberlik ve Psikolojik Danışma.(2015).Ankara: Anı Yayıncılık
Taylı, A.(2008).Okulu Bırakmanın Önlenmesi ve Önlemeye Yönelik Uygulamalar. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1, 91-104.
ÇOCUĞUM ZORBALIĞA MARUZ KALIYOR MU?
ÖLÜM İÇGÜDÜSÜ: THANATOS