Freelance çalışanların hukuki sorunları ve ispat - Turkhackteam.org/net - Ethical Hacking & Cyber Security Platform
Freelance çalışanların hukuki sorunları ve ispat
Freelance dilimize giren yabancı sözcüklerden biri olup günümüzde serbest zamanlı ve şekilli çalışma biçimi anlamına gelmektedir. Bu şekilde çalışanlara örnek olarak, grafik tasarım alanında çalışanlar, çevirmenler, tasarım projeleri hazırlayanlar, web sitesi kuranlar verilebilir.
Freelance çalışan kişi, kazancını maaşla değil, yaptığı iş üzerinden fiyatlandırarak ya da saatlik çalışma karşılığı ile elde eder. Çalışma saatleri de kişinin isteğine göre değişir.Freelance çalıştırmak bazı firmaların dönemlik olarak tercih ettiği bir yoldur. İşverenin gerekli görmesi durumunda freelance çalışan aranır. Freelance çalışan daha hızlı ve sorunsuz çalışabilir, bu durum işverenler açısından avantajlı bir durum oluşturur. İnternetin sunduğu imkanlar, forumlar ve sosyal paylaşım ağları da freelance çalışanların sayısının artmasını sağlamıştır.
Her iş ilişkisinde olduğu gibi freelance çalışanlar ve işverenler arasında da zaman zaman hukuki anlaşmazlıklar ortaya çıkmaktadır. Freelance çalışanın işinin karşılığı olan ücreti işvereninden alamaması, eksik alması ya da sözleşmede bulunan diğer haklarını elde edememesi; günümüzde sıklıkla karşılaştığımız sorunlardır. Özellikle "web sitesi yaptım ama paramı alamıyorum", "çeviri yaptım ama param eksik ödendi" , "logo, grafik tasarımı yaptım ama ücreti ödenmediği halde kullanılıyor" gibi ifadeler freelance çalışanların yaşadıkları sıkıntıları gözler önüne sermektedir.
Çalışanların ve işverenlerin, aralarındaki iş ilişkisinden dolayı ileride doğabilecek hukuki anlaşmazlıkları önleyebilmeleri mümkündür. Hem freelance çalışanın hem de işverenin önceden dikkat edeceği birkaç önemli nokta, ileride doğabilecek birçok hukuki sorunu ortadan kaldıracaktır.
Öncelikle; yapılacak iş ile ilgili iş sözleşmesine dayanmak, sözleşme hazırlamak freelance çalışanın ileride yaşanabilecek hukuki sorunlara karşı alabileceği en geçerli ve etkili önlemdir. Yapılan işi ve karşılığında ödenecek ücreti açıkça belirten bir sözleşme yapmak, sözleşmenin her iki tarafı için de bir güvence oluşturur. Genellikle internet üzerinden iş alan freelance çalışanlar, sözleşme yapma aşamasını pas geçmektedirler. Bu da çalışanı, daha sonra çıkacak ya da çıkması muhtemel hukuki anlaşmazlıklarda daha güç bir durumda bırakır. Bu tür işlerde ücret konusu, en çok sıkıntı yaşanan konudur. İşverenin ücret ödememesi, eksik ödemesi, işverenin avans verip ücretin geri kalanını ödemede zorluk çıkarması gibi sıkıntılar çok sık yaşanmaktadır. Ücret konusunda yaşanan bu uyuşmazlıklar, ortada yazılı bir sözleşme olmasa bile tanık vasıtasıyla da mahkemede ispat edilebilir ve çözüme kavuşturulabilir. Ancak hiçbir yazılı sözleşmeye dayanmayan bu tür işlerin mahkemede ispatı oldukça zordur. Bu sebeple taraflar arasında mutlaka yazılı bir sözleşme olmalıdır.
Ellerinde yazılı bir sözleşme olmayan ve yaptıkları işin karşılığında ücret alamayan yahut ücretlerini geç alan ya da ücretin bir kısmını tahsil edebilen freelance çalışanların başvuracağı yol icra takibi başlatmalarıdır. Freelance çalışanın elinde yazılı bir sözleşme yoksa tek yol budur.
Ellerinde yazılı bir sözleşme olan freelance çalışanlar ise ücret konusunda bir uyuşmazlık yaşadıklarında sözleşmeye dayalı alacak davası açmalıdırlar. Ayrıca unutulmamalıdır ki, freelance çalışanın elinde eğer iş aktini ispat edebilecek herhangi bir e-posta, belge ya da yaptığı iş karşılığı kestiği makbuz varsa bunlar mahkemeye delil olarak sunulabilir, çalışan davasını bu şekilde ispat edebilir.
Son olarak tekrar belirtmekte fayda vardır ki, freelance çalışanın ve işverenin aralarındaki iş anlaşmasını yazılı bir sözleşme şeklinde yapmaları iki taraf için de hukuki açıdan güvenli bir ortam oluşturacaktır. Ancak herhangi bir sebepten dolayı yazılı bir sözleşme yapmamış freelance çalışanın da ücret veya diğer konulardaki iddialarını ispat etmesi, elindeki delillerin ispat gücüne bağlı olarak her zaman mümkündür.
Bilişim Hukuku Derneği Bşk.