Yetişkinler İçin Fantastik Edebiyat – Sayfa 8 / 17 – Kayıp Rıhtım
Mary Shelley’nin ölümsüz eseri Frankenstein’ı duymayanımız yoktur. Genç ve hırslı bir bilim adamı olan Victor Frankenstein’ın tanrı olma denemesini konu alan eser, bulunmuş her fikrin tekrar tekrar kullanıldığı günümüzde bile en özgün eserler arasında yer almaya devam ediyor. 7’den 70’e herkesin bildiği klasikleşmiş sahneleri ve hala orjinal kalan fikirleriyle türünün eşsiz bir örneği olma özelliğini koruyor. Peki ama acaba o “klasikleşmiş” sahneleri doğru mu biliyoruz? Frankenstein’ın o ünlü “Yaşıyor!” bağırışı, ya da canavarın yalnızca dehşet saçmak için yaratılmış gibi duran görüntüsü? Ya da düşen yıldırımlar ve elektriğin bu deneydeki yeri? Cevap sizi şaşırtacak, çünkü bu kitap bildiğimiz korku eserlerinin aksine, olaylara psikolojik bir açıdan yaklaşıyor ve önyargılarımızı defalarca kırıyor.
Yaratıcı ile yaratımının acı dolu hayatlarını okurken karşılaştığımız imge ve olaylar ile bunların arkasında yatan derin felsefe, bu kült eseri genel okuyucu grubundan çekip yetişkin okurlar için uygun hale getiriyor. Sahip olduğu tüm sevgiye ve iyi niyetli akrabalarına rağmen hayattan umduğunu bulamamış bir adam görünümündeki Victor’ın Tanrılığa soyunması ve yaşayan bir insan yaratmaya kalkışması hikayenin temelini oluşturuyor. Üzerinde büyük bir hırsla aylarca çalıştığı, kendi sınırlarını zorlayacak işler yaparak sonunda başarıya ulaştığı eseri -yani kitapta geçen şekliyle “ucube” ya da “yaratık”- tamamlandığındaysa kahramanımız “gerçek bir Tanrı”nın yapacağı gibi yaratımını kabullenip ona yol göstermek yerine, büyük bir korkuyla karışık tiksinti duyup, sonucu acımasız dünyada bırakıp kaçma yolunu seçiyor. Ve Tanrıcılık da ancak buraya kadar sürüyor…
Kendi yaptığı işi tüm çıplaklığıyla gördüğünde dünyanın en büyük pişmanlıklarını yaşayan Victor için bu dönemden sonra bambaşka bir hayat başlıyor. Peki ya yaratıcısında uyandırdığı tiksintiyi görmüş olan “yaratığın” düşünceleri? İşte bu noktadan sonra kitap ikilinin hayat hikayesine dönüyor ve birbirleriyle olan karmaşık ilişkisini anlatıyor bizlere.
Klasik üslupla yazılmış kitabın dili çok ağır değil belki ama içerdiği düşünceler hiç de hafife alınmayacak türden. Tanrıcılık felsefesinden düşünülmeden yapılmış eylemlerin sonunda gelen pişmanlıklara, dönemin siyasi içeriğinden bilimsel gelişmelerin satır aralarındaki yansımalarına kadar pek çok alt başlığı olan kurgu, fantastik özelliğinden çok klasikliğiyle dikkat çekiyor. (Hatta bazı kesimlerce bilimkurgu türüne giren de bir klasik.) Yaratım alanını sadece Tanrı’ya bırakmak, dogmalara karşı gelmenin kötücül sonuçları gibi temalar işlenirken, diğer yanda döneme göre günahkar teşebbüsün acı ve terk edilmiş sonucunun psikolojik tahlili de kitabın bilinçli çelişkilerinin bir parçası, bir sorgulatma unsuru.
Bunun yanı sıra eserin edebi boyutu da hiç hafif alınmayacak türden. Mary Shelley cümlelerini uzun ve süslü kurmasına karşın güzel betimlemeleri ve akıcılığı da üslubuna katmayı başarıyor. Sonuç mu? Alabildiğine derin ve kültlüğünü sonuna kadar hak eden, yetişkinlere yönelik bir dram…
Tanrıcılık oynayan bir adamın hikayesinden de daha azı beklenebilir miydi zaten?