Bodrum'da sus pus bir Zeki Müren - Sait Fehmi Ağduk
Zeki Müren'in Bodrum'daki evinin önündeki heykeli.
18 Ağu 2019 (Son Güncelleme 13:35)
“Şarkılara duygu seren
İşte benim Zeki Müren”
Seksenli yıllarda, mavi-yeşil billur Bodrum koylarını gezmek için çıkılan turların tekneleri, dönüş yolunda usulca Bardakçı Koyu’na yaklaşır, sanatçıyı güya rahatsız etmeyecek belli belirsiz bir mesafeden geçerlerdi. Şansınız yaver giderse, akşam üzerine doğru Zeki Müren’i dostlarıyla birlikte sahile uzanmış bir şekilde görebilirdiniz. İnsanlar tekneden sarkarlar adeta dokunmaya çalışırlardı, onca uzakta olmasına karşın. Garip bulabilirsin, söz konusu Müren hayranlığı olunca mantık aranmazdı. “Sabah güneşi çişliye, akşam güneşi güzele” derlerdi çocukluğumuzda. Sanat güneşi güzelse, geriye kalan herkes çişliydi sanki; o kadar ünlü insanın içinde güneş onun üzerinde farklı batardı. Değişikti herkesten. İnsanlar ona baktıkça kim olduklarını unutur, rotaları şaşar, kabul gören ayıpların bile ötesine geçerler ve kim olduklarını hatırlarlardı.
Zeki Müren’in Bodrum’daki evinin salonu.
Sene 1974. İzmir, Müren’i, mini etekle gladyatör giysisi karışımı “Uzaydan Gelen Prens” kostümü ve apartman değil gökdelen topuklu çizmeleri ve tüm ışıltısı ile bağrına basıyor. Bundan kısa süre önce, “Derin saygılarımla.” diye imzaladığı 16 Ağustos 1970 tarihli Hafta Sonu’ndaki açıklamasında, “Niçin mini ve maksi etek giydim?” sorusunu şöyle açıklıyordu Müren;
“İcap ederse günün birinde dünya çapındaki bir revüde Adem ile Havva’nın Adem’ini temsil eder, bir tek yaprakla sahneye çıkarım. Bu bir cesaret işidir.”¹
Bodrum’a ilk gittiğinde 1967 yılının ilkbaharıydı. Körfez Lokantası’nın hatıra defterine “Tanrının lütfu Bodrum’da insanlar çok zarif ve misafirperver” diye yazıp imzalamıştı. İstanbul’a dönüşünde “Bodrum’da 5 yaş gençleştim.” diyordu. Denize girdiği Bardakçı (Salmakis) koyunun mitolojik öyküsünü öğrenince hayranlığı bir kat daha arttı. Efsaneye göre, peri kızı Salmakis, Hermes ile Afrodit’in güzeller güzeli oğlu Hermafrodit’e âşık olur. Kızın “Bizi birbirimizden ayırmayın” yakarışına kulak veren tanrılar iki bedeni tek bedende birleştirir. Hermafrodit artık çift cinsiyetlidir.²
Şu anda müze olarak gezdiğimiz evinin de anneannemin evinden hiçbir farkı yok. Aynı Kitsch’lik.³ Farklı dönemlerde alınmış, birbiriyle uyumsuz mobilya ve dekoratif objeler. Türk sanat musikisini su gibi icra ettiği eserlerinden eser olmayan bir ev. Tek bir şey hariç, daha önce hiç bilmediğim desenleri ve onlara verdiği isimler. Bazı ressamlar tablolarına isim vermezler, Zeki Müren’de durum tam tersine; desenleri onlara verdiği isimlerle anlam kazanıyor desek yeridir. Müren, Güzel Sanatlar Akademisi Süsleme Sanatları Bölümü’nden mezun olmuş.
Canlı renkli, göze hoş gelen bir deseninin altına “Kasabaya Sirk Geldi” yazısı ilişince, kendini bir anda Bursa’da buluveriyor, Müren’in çocukluk dünyasına dalıveriyorsun. Danteli andıran diğer bir deseninin altındaki “Perdeler Sırdaştır” yazısı, altmış beş yıla sığdırılmış kısa sayılabilecek yaşamının bütün gizemini adeta gözler önüne seriyor. Sanat Güneşimiz kim bilir neler neler deneyimlemiş, yaşamak zorunda kalmıştı hepimizden gizli saklı. Diğer bir desenin adı ise “Gönderdiğin Çiçekler”. Acaba kim yollamıştı o çiçekleri, nasıl bir heyecan yaratmıştı da resmini dahi yapma ihtiyacı duymuştu. Bilinmez…
Zeki Müren’in sahne kostümü.
Magazin basını ise kafayı evin yatak odasına takmış, “siyahlar içindeki yalnız adam” temasını deşmeyi tercih ediyordu. Zeki Müren de bu oyuna kendini kaptırmış görünüyor, verdiği pozlarla mizahi haberlere zemin hazırlıyordu. Bir süre sonra bıkmış olacak ki, “Beni sevenler, sevmeyenler, hakkımda çok şeyler uyduruyorlar. Siyah yatak odası da bu efsanelerden biri. Yatak odam siyah değil beyaz, çıplak yatmam, daima pijama giyerim” demişti.⁴
Zeki Müren’in evinde fotoğraflar.
“Zeki Müren de annesinden daha süslüymüş” diyerek son noktayı koyuyor.
Başka ne diyebilir ki? Yüzeyde görüyorsa onu söylüyor. Bu müzede her şey görsel, asla işitsel değil.
1 İşte Benim Zeki Müren, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, s.104
2 Age, s.246
3 Kitsch (‘Kiç’; diye okunur), var olan bir tarzın aşağı bir kopyası olan sanatı sınıflandırmak, ifade etmek için kullanılan Almanca bir terimdir. Bu terim ayrıca, kibirli ve bayağı bir tada sahip şeylere ve ticari kaygılarla üretilmiş olan banal.
4 Age, s.212