Mutezile nedir? Mutezile mezhebinin temsilcileri kimlerdir? Mutezile'nin prensipleri kaça ayrılır?
Mutezile ise kendini "ehlü'l-adl ve'ttevhid" diye adlandırır. Akılcı bir mezhep olan Mutezile, mantık kurallarıyla çelişir gördüğü ayet ve hadisleri Ehl-i sünnet’ten farklı biçimde yorumlamış ve bu yorumlarında akla öncelik vermiştir. Peki, Mutezile nedir? Mutezile mezhebinin temsilcileri kimlerdir? Mutezile'nin prensipleri kaça ayrılır? Diyanet'in İlmihal-1 "İman ve İbadetler" kitabında yer alan bilgilere göre, tarihte ortaya çıkan başlıca mezheplerden 'Mutezile' hakkında merak edilenleri ve bilinmeyenleri sizler için derledik.
Mu'tezile, kelime olarak "ayrılanlar, uzaklaşanlar, bir tarafa çekilenler" anlamına gelir. Büyük günah işleyen kimsenin iman ile küfür arası bir mertebede olduğunu söyleyerek Ehl-i sünnet bilginlerinden Hasan-ı Basrî'nin (ö. 110/728) dersini terkeden Vâsıl b. Atâ (ö. 131/148) ile ona uyanların oluşturduğu mezhep bu isimle anılır. Mu'tezile ise kendini "ehlü'l-adl ve'ttevhîd" diye adlandırır. Akılcı bir mezhep olan Mu'tezile, mantık kurallarıyla çelişir gördüğü âyet ve hadisleri Ehl-i sünnet'ten farklı biçimde yorumlamış ve bu yorumlarında akla öncelik vermiştir. Ehl-i sünnet tarafından kurulan kelâm ilmi hicrî IV. asırdan itibaren ortaya çıkmış olmakla birlikte, bu ilmi ortaya çıkaran etkenler arasında Mu'tezile'nin ayrı bir yeri vardır. Hatta kelâm ilminin Mu'tezile'nin öncülüğünde doğmuş olduğu söylenebilir.
MUTEZİLE MEZHEBİNİN TEMSİLCİLERİ KİMLERDİR?
Bu mezhep, aynı zamanda iyi bir edebiyatçı ve tefsirci olan Ebü'l-Hüzeyl elAllâf (ö. 235/850), Nazzâm (ö. 231/845), Câhiz (ö. 255/869), Bişr b. Mutemir (ö. 210/825), Cübbâî (ö. 303/916), Kadî Abdülcebbâr (ö. 415/1025) ve Zemahşerî (ö. 538/1143) gibi büyük kelâmcılar yetiştirmiştir. Abbâsîler döneminde en parlak günlerini yaşamış olan Mu'tezile daha sonra etkinliğini hatta bir mezhep olma hüviyetini yitirmiştir. Günümüzde Mu'tezile başlı başına bir mezhep olarak mevcut olmamakla birlikte görüşleri Şîa'nın Ca'feriyye ve Zeydiyye kolları ile Hâricîliğin İbâzıyye kolunda yaşamaktadır.
EŞ'ARİYYE NEDİR? EŞ'ARİYYE MEZHEBİNİN KURUCUSU KİMDİR? EŞ'ARİYYE MEZHEBİNİN GÖRÜŞLERİ NELERDİR?
MUTEZİLE'NİN PRENSİPLERİ KAÇA AYRILIR?
Mu'tezile'nin görüşleri beş prensip halinde sistemleştirilmiştir. Bunlar da;
1. Allah'ın zât ve sıfatları yönüyle bir kabul edilmesi (tevhid),
2. Kulların ihtiyarî fiillerini hür iradeleriyle yaptığı ve kul için en uygun olanı yaratmanın Allah'a gerekli olduğu (adl),
4. Büyük günah işleyenin iman ile küfür arasında fısk mertebesinde olduğu (el-menzile beyne'l-menzileteyn),
5. İyiliği yaptırmaya ve kötülüğü önlemeye çalışmanın bütün müslümanlara farz olduğu (emir bi'l-ma'rûf nehiy ani'l-münker) prensipleridir.
Etiketler Diyanet mutezile mutezile nedir mutezile mezhebinin temsilcileri kimlerdir mutezilenin prensipleri kaça ayrılır