Ana Sayfa İleri Seviye Fotoğrafçılık Flaşlı Fotoğrafçılık Hareketi dondurmada Stüdyo Flaşı ve Normal Flaş arasındaki farklar
Son zamanlarda flaşlar ve flaşla çekim teknikleri konusuna oldukça detaylı eğildiğime önceki yazılarımı okuyan dostlarımız yakından şahitler. Bu süreçte, hem dijital kameralarımızla birlikte kullandığımız normal harici flaşlar, hem de Strobe olarak adlandırılan stüdyo flaşlarının belirli enstantane hızlarında eşit davranmadıklarını gözlemledim.
Aklıma takılan bir konuyu üstünkörü öğrenmeyi sevmiyorum; o nedenle yukarıdaki konunun nedenini çözmeden rahat edemeyecektim.
Öncelikle anlatmaya çalıştığım problemin ne olduğunu açıklamakla başlayayım:
Düşünün ki çok az ışıklı bir alanda, giriş seviyesinde normal flaşınızı kullanarak bir portre çekmek istiyorsunuz. Siz de benim gibi keskinlik takıntısı olanlardansanız, çektiğiniz fotoğrafta uzun saçları olan modelinizin saç tellerinin istediğiniz gibi keskin olmadığını gördüğünüzde canınız sıkılır değil mi? Flaşınızı taktığınız için kameranız 1/200 saniye (bazı kameralarda 1/250 saniye) enstantanenin üzerine çıkamaz. 1/125 saniye enstantane hızının durağan bir portre çekimi için yeterli bir hız olduğuna karar verdiniz ve çekimi böyle yaptınız, ama modelin saçları tam istediğinizi gibi tel tel görünmüyor! Ne kadar sabit durursa dursun, modeliniz çok küçük de olsa oynamıştır veya ortamdaki hava akımı saç tellerinin çok az titremesine neden olmuştur.
Ama stüdyo ortamında, stüdyo flaşlarıyla çekilen aynı tip fotoğraflarda, o saç tellerinin çok daha keskin olduğunu hissediyorsunuz! Üstelik aynı kamera, aynı objektif, aynı odak uzaklığı, aynı kamera ayarları ile çekilmiş olsalar bile. Tek farkı, sizin giriş seviyesi bir normal flaş, diğerinin stüdyo flaşı kullanılarak çekilmesi.
Bunu size gösterebilmek için evimizde bunun bir denemesini yapmaya ve bunu gerçekleştirmek için evimizdeki vantilatörü kullanmaya karar verdim, sabit hareket edecek başka bir nesne bulamadım.
Düzenek, kamera ayarları ve çekim
Öncelikle kameramı bir üçayak üzerine sabitledim.
Vantilatörümün bir kanadına küçük daire şeklinde bir etiket yapıştırdım. Fişini, voltajı ayarlanabilen bir prize taktım ve çok düşük bir hızda çalıştırdım.
Kameramı “M” Manuel çekim moduna aldım.
Diyaframı f/6.3, ISO’yu 100 ve Enstantaneyi 1/125 sn olarak ayarladım.
Vantilatöre netlememi manuel olarak yaptım.
İlk çekimi normal flaşımla yapacaktım. Flaşımı Manuel moda aldım, gücünü 1/1 olarak ayarladım ve aşağıdaki fotoğrafı çektim:
Normal harici flaş ile çekilmiş görüntü. Pozlama: f/6.3, 1/125 sn, ISO 100
Ardından, aynı bölgeden aydınlatacak şekilde stüdyo flaşımı aktif ettim ve aşağıdaki görüntüyü çektim:
Strobe stüdyo flaşı ile çekilmiş görüntü. Pozlama: f/6.3, 1/125 sn, ISO 100
İlk bakışta ikisi de dönen pervaneyi çok iyi yakalamış ve net olarak dondurmuş görünüyor değil mi? Emin olmayın. Daha yakından bakalım mı?
Neden böyle oldu? Her iki flaş için tüm koşullar aynıydı. Enstantane de aynı!
Bunun nedeni flaşların farklı Flaş Süresi değerlerine sahip olmalarıdır.
Flaş süresi kavramını kısaca hatırlayalım:
Flaş Süresi, teknik olarak flaş tüpünün tek bir ışık patlamasını tamamladığı süredir.
Stüdyo flaşlarında bu eğri biraz farklıdır. Normal flaşlarda olduğu gibi kısa bir sürede tepe noktasına ulaşıp sonra yavaş yavaş sönmeye başlamak yerine, tepe noktasından itibaren daha kısa bir sürede sönerler. Yandaki şekilden de görüleceği gibi, stüdyo flaşının tepe noktasına varışı ile inişi arasında geçen ve en yoğun ışığı yaydığı aralık 0.5 milisaniye yani 1/2000 saniyedir (t.05 değeri).
Oysa normal flaşın tepe noktasına çıkmasından sönümlenmesine kadar geçen süre genellikle 4-6 milisaniye civarındadır, bu süre flaşa göre değişir. Çekimlerimde pozlama süresi 8 milisaniye idi (1/125 sn).
Normal flaşım, çaktıktan sonra 6 milisaniye boyunca ışık yaymaya devam etti ve bu esnada pozlama da devam ediyordu. Stüdyo flaşımda ise flaşım perdenin açılmasıyla birlikte çaktı, an’ı dondurdu ve daha hızlı söndü (t.01 değeri yaklaşık 1/500 saniye, yani 2 milisaniye). O nedenle; stüdyo flaşımla çektiğim kare biraz daha net görünüyor.
Şimdi akla şu soru gelebilir: “Madem normal flaş ile bu durum oluşuyor, o halde enstantane süresini hızlandırırım, problem çözülür”. Olabilir. Speedlight adı verilen, yüksek enstantane hızlarında senkron çalışan hızlı flaşlarla bu mümkün. Unutulmamalıdır ki, burada farkı yaratan etken pozlama süresi değil, flaş süresidir.
Amaç düşük enstantane hızlarında an’ı dondurmak ise, flaş süresinin kısalığı nedeniyle stüdyo flaşları çoğu durumda daha iyi sonuçlar üretecektir.
Bu testimde, çok kaliteli olmayan giriş seviyesi bir normal flaş kullandım. Kaliteli hızlı flaşlarda aradaki fark böyle olmayacaktır. Flaş edinmekteki amacınız aynı zamanda yüksek hızda hareket eden nesneleri dondurmak ise, flaş süresi kısa olan ve yüksek enstantanelere çıkıldıkça çıkış gücünden çok fazla kaybetmeyen bir Speedlight flaş satın almak doğru yol olacaktır. Bazı koşullarda Speedlight flaşlar, hızlı hareket eden nesnelerin hareketini yüksek enstantane hızlarında dondurmada stüdyo flaşlarından daha iyi bir performans gösterebilirler. Bu da bir sonraki yazımızın konusu olsun 🙂 .
Siz de bu konu hakkındaki bilgi, soru, öneri ve yorumlarınızı aşağıdaki “Yorumlar” kısmından bizimle paylaşır mısınız?
Flaşlı Fotoğrafçılık Okyar Atilla
Flaş ya da yapay ışıkla fotoğraf çekmeye direnç gösteren bir yanım olduğunu daha önce bir yerlerde belirtmiştim. Ancak Sebahattin ile düşüp kalkarsan bir şekilde bulaşıyor. Tam bu anda itirafta bulunayım. Aramızda kalsın olur mu: Yapay ışık kullanmak çok da kötü bir şey değilmiş. Bir kere renkler doğru “Kelvin” değeriyle elde ediliyor. Kontrol tamamen sizin elinizde. Photoshop da öyle yapsam böyle yapsam diye dert etmiyorsunuz.
Öncelikle yazınız için teşekkür ediyorum Sebahattin bey.
İki fotoğraf arasındaki farka gerçekten şaşırdım.
Aslında normal flaşlarda bu deşarj süresince flaşın ışık verme durumu elektronik olarak düzeltilemez mi? Böylece sütüdyo flaşınınkine benzer bir ışık eğrisi yakalanabilir. t0.5 süresinden sonra flaş tüpüne giden enerji elektronik olarak kesilirse sonuçlar benzer olur mu?
Dediğiniz şey HSS High Speed Sync flaşlarda yapılıyor. Yazımda anlattığım durumla karşılaşmamak için enstantaneyi hızlandırırsanız o dediğiniz olur. Örneğin 1/2000 sn yani 0.5 milisaniye yaptınız diyelim, flaş çakıp, tepe noktasına geldiğinde zaten perde kapanacağından, flaş da elektronik olarak kapanacaktır.
Elinizdeki flaş ile bunu gerçekleştirebilirsiniz. Bu yazıda anlatmak istediğim; nasılsa konum hareketsiz, flaşımı normal senkronizasyon hızında yani 1/250 sn kullanırım derseniz, başınıza bu gibi bir durum gelirse sebebini anlatmak için yazmıştım. Ama stüdyo flaşlarında böyle bir durumla karşılaşmazsınız.
hocam bu denemeleri yapmak ve sonuclarini yazmak icin zaman ayirmaniza ne kadar tesekkur etsek azdir. sizin arastirma azminizin hayraniyim ve taktir ediyorum sizi.. ornek oluyorsunuz iyi ki varsiniz
Yorumun sahibi burak i.
Zaman ayırıp yazılarımızı okuduğunuz ve üstüne incelik gösterip yorum yazdığınız için biz de size çok teşekkür ederiz Burak bey.
Günaydın Arthenos ekibi!
Nasıl beceriyorsunuz bilmiyorum ama yılların deneyimini bir sayfaya sığdırıyorsunuz – bunları bizimle paylaştığınız için teşekkürler. Doğal ışıkta nispeten kolay ancak karanlık ortamda flaşla çekmek bazen ortamdaki ışıkla birlikte kullanmak çok kontrol ve tecrübe gerektiren bir şey. Ama siz bunları yazılarında çok kolay anlaşılır şekilde anlatıyorsunuz. Sizi istanbula da bekliyoruz 🙂
her zaman olduğu gibi gene ilginç bir konu bulmuşsunuz hiç şaşırtmıyorsunuz 🙂 bu sefer yeni ne var acaba diyerekten günde kaç defa siteye giriyorum 🙂 🙂 siteniz kullandığımız aletlerden daha değerli bence — emeklerinize sağlık – tebrikler
Eksik olmayın Orhan bey,
Sitemizi bu denli değerli bulmanız mutlu eder.
Zaman ayırdığınız teşekkürler.
Sebahattin bey öncelikle emeklerinize sağlık
Flaş satın alma evresindeyim
Yazınızı okuyunca flaş süresi kısmına takıldım
Alacağım flaşta bu özelliği nasıl bulabilirim
Cevap için şimdiden teşekkür
Yorumun sahibi Sezgin B.
Literatürde “Flash duration” olarak geçer ve tam güçteki değerini verir. Her üretici bu değeri vermeyebilir ya da doğu vermeyebilir. O nedenle almayı düşündüğünüz flaş için Google’da biraz araştırma yapmak veya satın alacağınız yerin teknik yetkililerine danışmak iyi olur.
Örneğin benim kullandığım Nikon SB-910 flaşlarımın 1/1 tam güçte Flaş Süresi 1/880 saniyedir (bu yazımda kullandığım flaş değil). Bunun anlamı, bu flaşımı tam güçte kullanmak istersem 1/880 sn hıza kadar hareketli bir nesneyi dondurabilirim demektir. Bundan daha hızlı hareketi tam güçte donduramam, gücünü azaltmam gerekir. Bunu yapınca da nesneye yakınlaşmam veya diyaframı açmam gerekecektir. Bu konularla ilgili detay bilgilere aşağıdaki yazımızdan ulaşabilirsiniz.
Çok hızlı ve çok doyurucu cevabınız için
Yazınızı okudum onunla ilgili tüm yazılarınızı akşam okuyacağım
Sizi tanımaktan çok memnun oldum
Doğan Erhan Ersoy
Yine çok güzel bir yazıyla bizimlesiniz. Teşekkür ederim. Sizin yüzünüzden ekipman değişiklikliğine gidecek gibiyim. Makroda stüdyo flaşı ile daha iyi sonuç alma ihtimali gözüme gelir oldu.
Yorumun sahibi Doğan Erhan Ersoy
İyice emin olmadan stüdyo flaşına karar vermeyin, özellikle makrolar için. Bence normal HSS flaşlarımız makro çekimler için çok daha esnek ve kullanışlı. Sadece boyutlarının küçüklüğü bile önemli bir etken makroda. Flaşlarla, iyi bir teknik ve ışıkla çok iyi makrolar çekebilirsiniz. Salt makro için stüdyo flaş yatırımı israf ve gereksiz bir yatırım olur. Onun yerine flaşlarınızı destekleyici yardımcı ekipman yatırımı hem daha etkili hem de çok çok daha ekonomik olacaktır.
Sezgin B. arkadaşımıza bilgi verirken önemli bir kavramdan bahsetmişsin. “Flash duration” değerleri kullanma kitaplarında veriliyor. Bu üst sınıf flaşların HSS (high Speed Sync) kullanımı için önemli. Nikon bunu “Auto FP” olarak ifade etmiş.
Bunlarda link verdiğin yazıda detaylı olarak yer alıyor.
Zaten makina gövdesinden flaş ayarlarında “Bracketing/flash” ayarı açılırsa örneğin D 850 de flaş senkronizasyonu için “1/250” ve “1/250 Auto FP” diye gösterir. “1/250 Auto FP” yi seçtikten sonra flaş üzerinde de -Nikon için M TTL FP” ayarını yaptığınızda (Flaşta FP seçimi gövde tarafından otomatik yapılıyor olabilir) artık flaşınız daha kısa enstantane perde sorunu çıkarmayacaktır. Benim baktığım Nikon SB-800 değerleri kısaca şöyle; M 1/1 güçte 1/1000, M 1/64 güçte 1/32300 olarak açıklanmış. Nikon Flaşım olmadığı için deneme yapma şansım olmadı. Ancak bu şekilde kullanan bir kaç fotoğrafçının videolarını izledim. Dolayısıyla “Flaş” deyip geçmemek gerekiyor. Yeni bir flaş almak isteyen arkadaşların bu özelliğe dikkat etmelerinde fayda var. Gün olur lazım olur.
Tamamlayıcı bilgiler için teşekkürler Okyar.
Flaş deyip geçmemek gerek, çok haklısın. Bence, çok önemli bir teknik eksikliği yoksa veya çok eski bir teknolojiye sahip değilse, bir flaş ile iyi fotoğraflar çekememek, büyük olasılıkla o flaşın özelliklerine göre doğru tekniği kullanmamaktan kaynaklanıyordur.
Siz mühendis olduğunuz için teknik anlamda 10/10 olmuş açıklamalarınız, yeterince teknik bilgi sahibi olmayanlar (olması da gerekmeyenler) sayıları, grafikleri, içeriği anlamakta zorlanabilir (doğaldır), ama 2 karşılaştırma fotosu, tüm yazıya bedel olmuş. teşekkürler
Çok derin bir teknik detaya girmemeye çalıştım. Ancak o grafikler olmasa konu havada kalacaktı. Sizin de belirttiğiniz gibi, teknik altyapısı olanlar için de olmayanlar için de anlaşılır olması iyi olmuş.