"Herkes ona dost ve akraba görünür. Bütün memlekette yaşasınlar ve teşekkürler ile bir terhisât-ı umumiye şenliği görüyor." deniyor. İkinci Söz'de geçen bu ifadeleri değerlendirir misiniz?
Sal, 22/03/2011 - 00:00 tarihinde gönderildi
Her iki kardeşin başından geçen olaylar aynı, ama algılama ve tesirleri taban tabana zıttır. İyi huylu kardeş "Kulum beni nasıl tanırsa, onunla öyle muamele ederim." sırrınca başına gelen bütün olayları güzel yorumlayıp güzel algıladı ve Allah da ona bu güzel anlayışına uygun bir muamele sergiledi. Yani bütün o olayların gerçek yüzünü ve sırrını çözen ana iksir ve formül, algılama ve bakış açısıdır. İyi huylu kardeş iman ve hidayetin nazarı ile olayları hep güzel algılayınca, Allah ona mükafat olarak güzel muamelede bulundu.
Kötü huylu kardeş ise bütün o olayları çirkin ve tesadüf eseri olarak gördü ve öylece algıladı. Yine "Kulum beni nasıl tanırsa, onunla öyle muamele ederim." sırınca Allah bu suizan sahibi adama, zannı gibi muamele etti ve onu kötü düşüncelerinin ve algısının girdabına ve karmaşasına bırakıverdi.
Bu sözün en can alıcı noktası, aynı olayları iki farklı bakış açısı ile yorumlamaktır ki, bu hadis adete bu sözün ruhu ve hayatı gibidir.
"İşte bu bedbaht adam, sûizan ve akılsızlığıyla, gördüğünü adi ve ayn-ı hakikat telâkki etti ve öyle de muamele gördü ve görüyor ve görecek. Ne ölüyor ki kurtulsun, ne de yaşıyor; böylece azap çekiyor. Biz de şu meş'umu bu azapta bırakıp döneceğiz. Ta öteki kardeşin halini anlayacağız."(1)
Mesela mümin, ölümü ebedi bir saadetin başlangıcı olarak görürken, kafir ölümü ebedi bir yokluk ve hiçlik olarak görüyor. Allah mümine bu güzel zannından dolayı ebedi bir saadet verirken, kafire de bu kötü zannından dolayı ebedi bir ayrılmak ve yok olmak telaşını ve endişesini veriyor. "Kulum Beni nasıl tanırsa, onunla öyle muamele ederim." sırrı burada tam manasını ve hükmünü icra etmiş oluyor.
İki kişi aynı olayla karşılaşıyorlar. Birisi dehşet alıp daha fena bir duruma düşerken, diğeri olaya müspet ve iyimser bakmak sayesinde diğer arkadaşı kadar etkilenmiyor. Olaydan alınması gereken çok ibretler ve dersler olduğu halde, talihsiz arkadaş bu derslere kulak tıkar gibi yanından geçiyor. Sanki hiçbir riski ve derdi yokmuş gibi, yemek ve içmekten başka hiçbir şeyle alakadar olmuyor.
Evet, olaylara iman ve hidayet gözlüğü ile bakan birisi, her şeyin iyi ve güzel tarafını görür ve onunla mutlu olur. Zahirde çirkin ve azap gibi duran şeyleri de kadere havale edip, tam bir teslimiyet ve tevekkül ile o huzur ve mutluluğuna halel ve zarar verdirmez. Bu sebepledir ki, "Kadere iman eden kederden emin olur." denilmiştir.
Kafasına ve kalbine iman ve hidayet gözlüğünü takmayan bir münkir ise, her şeyin ve her hadisenin kötü ve çirkin tarafını görür ya da öyle algılar. Hayatı bir azap makinesine döner. Sefayı unutur, kederi alır, hayatı zehir olur. Hayat kafir için bu kadar azaplı ve sıkıntılı iken, kafir sanki hiçbir şey yokmuş gibi sadece oyun ve eğlencenin peşindedir ya da bu realiteleri onunla unutmak istiyor. Arkasına ecel aslanı takılmış, önünde yılan ağzını andıran kabir kuyusu bulunan bir adamın, iştahla dünyanın haram lezzetlerine dalması şaşılacak bir hayvanlıktan başka bir şey değildir.
"Ne ölüyor ki, kurtulsun, ne de yaşıyor..." ifadesi, kafirin hayattaki durumuna ve büyük bir ikilem içinde olduğuna işaret ediyor.
Evet, iman her şeyi güzel gösteren bir iksir ve formül gibidir. Kim bu formülü ve iksiri elde ederse, hem bu dünya hayatı hem de ebedi olan ahiret hayatı kurtulur. Aksi durumda olan insanlar ise, keder ve azap yumağı içinde helak olurlar. Kafirin nefsine uyarak hiçbir şey yokmuş gibi eğlenmesi geçici bir göz boyamadır.
İlk dokuz sözdeki hikaye ve temsillerin hepsi metafordur (mecazdır), ama bizim anladığımız manada sıradan birer mecaz değiller. Bu temsil ve mecazların hepsi hakikate yakın ve hakikati bütün boyutları ile gösteren bir dürbün ve mercek mesabesindedirler.
(1) bk. Sözler, Sekizinci Söz
Kategorisi: İkinci Söz | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 7533 | Word indir | Pdf indir
"Kulum Beni nasıl tanırsa, onunla öyle muamele ederim." hadis-i şerifi, Külliyat'ta konulabilecek onlarca yere karşın, neden Sekizinci Söz'de geçiyor?
"Kulum beni nasıl tanırsa, onunla öyle muamele ederim." İşte bu bedbaht adam, su-i zan ve akılsızlığı ile gördüğünü adi ve ayn-ı hakikat telakki etti. Ve öyle de muamele gördü ve görüyor ve görecek. Ne ölüyor ki kurtulsun, ne de yaşıyor." İzahı?
"Âhirete inanmayan ehl-i inkâr ve dalâlet için, bir idam-ı ebedî kapısı, yani hem kendisini, hem bütün sevdiklerini idam edecek bir darağacıdır..." birisi ahireti ebedi yokluk olarak görürse, öyle mi muamele görecek?
"Cehennem, hadsiz dehşetli adem ve hiçlik âlemlerinin çok elîm neticelerini göstermek için, o adem mahsulâtlarını kavuruyor." ifadesini biraz açar mısınız; adem ve hiçlik alemi ne demektir, yokluğun alemi nasıl oluyor?
"Şimdi bunun kalbi ve ruh ve aklı şu elim vaziyetten gizli feryadü figan ettikleri halde; nefs-i emmaresi güya bir şey yokmuş gibi tecahül edip ruha ve kalbin ağlamasından kulağı kapayıp kendi kendini aldatarak..." ifadelerini devamıyla açıklar mısınız?
"Cehennem vücut dairesinde olduğundan kafirlere de rahmettir." Kâfir kendini yoklukta zannedecek ise, varlığın ona nasıl bir faydası olabilir?
"Ben kulumun zannı üzereyim." Kudsî hadisini nasıl anlamalıyız; Risalelerde bu konuda bir bilgi var mıdır?
"Tekrar temâşâ et, çünkü bu Arabî fıkra şifrelidir, işârâtı var." cümlesini izah eder misiniz?
“Güzel gören güzel düşünür. Güzel düşünen, hayatından lezzet alır.” cümlesini nasıl anlamalıyız? Güzel görüp güzel düşünme ve hayattan lezzet alma, bilinçaltıyla, yani bilinçaltının doğru doldurulup, programlanıp kullanılmasıyla mı ilgilidir?
Kaderin tanımında veya kapsamında, kaderi muallak ve kaderi müsemma denen kavramlar var mıdır? Risalelerde bu konuda bir açıklama yer almış mıdır?