Tasarım ve Suç / Hal Foster
Eleştiri bilinci dediğiniz, nihayetinde, alternatiflerden yana olma yönünde karşı konulmaz bir eğilim değil midir? Edward Said
Seabrook’un ifadesiyle “kültür ile pazarlamanın o mükemmel karışımı”ndan, “hem olunacak hem de satın alınacak bir şey”den- çok mu farklı?
Postmodernizm, başka şeylerin yanı sıra, sanat ile kültürü daha çok sayıda kişinin icrasına, daha farklı kesimlerin icrasına, daha farklı kesimlerin izlemesine açık hale getirme girişimiydi.
Seabrook, kitabında örtük olarak şu soruyu soruyor: Peki bu girişimin sonucunda ne elde edildi – sanat ile kültürün demokratikleşmesi mi, yoksa “düzeydışı” kültür tarafından ilhak edilmeleri mi? “Daha çok sayıda insan sanat üretebilir hale geldi ve bu imkandan yararlandı. Piyasa sanatla dolup taştı. […] Hakiki ve önemli sanatçılar, eline hasbelkader gitar almış, saçını da olmadık şekillere sokmuş yeniyetmelerle, dikkat çekebilmek için rekabet etmek zorunda kalıyor.”
Kültür ile pazarlama arasında “tektonik bir kayma”, bir iç içe geçme mi söz konusudur, yoksa Megastore, Max Horkheimer ile Theodor Adorno’nun uzun süre önce eleştirdiği “kültür sanayii”sin başka bir örneği midir? 20.yüzyılda bu sanayinin üç aşamadan geçtiğini söyleyebiliriz. İlki 1920’lerde radyonun yaygınlaştığı, sesli sinemanın doğduğu, mekanik röprodüksiyonun hakimiyet kazandığı dönem; ikincisi İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemin tüketim toplumunun üretim tarzıyla, Andy Warhol’un vs. yansıttığı, metalardan, yıldızlardan oluşan imge dünyasıyla tanımlanan dönem; üçüncüsü de içinde bulunduğumuz, dijital devrimin ve internet-kapitalizminin damgasını taşıyan dönem. Bütün araçların değiştiği, her şeyin baştan öğrenildiği bu dönemde, birçoğumuz gibi Seabrook da alametleri mucize sanma yanılgısına düşüyor.
Kültürün evrimi, kullanım nesnelerinin bezemeden arındırılmasıyla eşanlamlıdır.
Gesamtkunstwerk, mimarlığı sanatla ve zanaatla birleştirmekten öte iş yapar; özne ile nesneyi birbiri içine geçirir: “Her süste, her formda, her çivide mal sahibinin bireyselliği dışavurulur.” Art Nouveau tasarımcısı için mükemmellik budur: “İşte tamamlandın!”