Obezite cerrahisi genel olarak iki temeli esas alır; mide hacminin küçültülmesi ve besinlerin emiliminin belli düzeyelerde engellemesidir. Yüzeysel olarak bu sadece fiziksel olarak gıdanın alımının engellenmesi ve kimyasal olarak sindirim ve emilimin aksatılması gibi görünebilir. Ancak obezite cerrahisi prosedürleri sırasında sindirim sisteminde ortaya çıkan değişiklikler, bir çok enzim ve hormon sistemini etkilemekte, başta beyin olmak üzere açlık ve beslenme ile ilgili bir çok mekanizmanın daha sağlıklı ve düzgün çalışmasını sağlamaktadır. Obezite hastalığı ya da morbid obezitede hastaların sosyal ve özel yaşamlarını kısıtlanır. Bu sağlık sorunu vücut sağlıklarını gittikçe kaybetmelerine neden olur. Morbid Obezite ile alakalı olarak en önce şeker hastalığı (Tip 2 Diyabet) olmak üzere çok sayıda sağlık problemi ve hastalık meydana gelir. Yüksek Tansiyon, kalp ve damar hastalıkları, kolesterol yüksekliği, horlama ve uykuda nefes durması (Uyku–Apne), kemik ve eklem bozuklukları, kemik erimesi, reflü, morbid obezite hastalığı ile beraber olarak yaygın şekilde görülen önemli metabolik sendromlardır. Metabolik sendromlarında en etkin kontrolünü sağlayan tedavi, obezite cerrahisidir.
Obezitede Cerrahi Tedavisi Kriterleri Nelerdir?
Obezite cerrahisi olacak hastanın;
→ Vücut kitle indeksi >40 dan olmalı,
→ Yaşı 18-60 arasında olması,
→ Diğer tedavi yöntemlerini(diet, ilaç vs.) denemiş olup başarısız olmuş olmalı,
→ Şişmanlığa bağlı olarak değişen hastalıkların(artrit, hipertansiyon, diyabet, uyku apne sendromu) varlığı,
→ Obezitenin 5 yıldan fazla sürmesi .
Bu ameliyatta mide hacmini daraltmak için midenin yaklaşık üçte ikisi dikey olarak kesilip çıkarılır. Bırakılan midenin hacmi küçültülerek tüp şeklini alır. Midenin diğer bombe kısımları tamamen dışarı çıkartılır. Bu ameliyat esas olarak mide hacmini daraltmak yoluyla alınan gıda miktarını düşürür. Ayrıca midenin çıkarılan kısmından salgılanan hormon nedeniyle de iştah kontrolü ve doyma hissi üzerinde çok etkili bir ameliyattır.
Sleeve Gastrektomi(Tüp mide) ameliyatı laparoskopik, yani kapalı yöntemle yapılabilir. Yani karın açılmaz, sadece 4 adet , en büyüğü 12 mm, en küçüğü 5 mm olan kesiden girilen aletlerle yapılır. Bu sayede ameliyat sonrası toparlanma çok daha hızlı, ağrı ve yara yeri sorunları ise çok daha az olmaktadır.
Sleeve Gastrektomi(Tüp mide) ameliyatı sonrası kilo kaybı hastanın beslenme alışkanlıklarına bağlı olarak değişse de genelde ilk 1-1,5 yılda fazla kilonun %60’ı verilebilmektedir.
Gastrik pliğkasyon yani mide katlama midenin bıçak değmeden uzunlamasına daraltıması prensibine dayanan gıda alımını kısıtlayıcı bir yöntemdir. Mide katlama operasyonunda mide kesilmez ve böylece herhangi bir hasar görmez. Kozmetik sonuçları ve ameliyat sonrası konforu mükemmeldir.
Mide katlama ameliyatında mide yerinden çıkartılmaz. Bu sebeple hücreler yok olmaz. Fakat zaman geçtikçe, mide bu bölümünün kendi üstüne katkanıp dikildiği için etkinliğini yitirebilir ve midenizin katkanılan kısmında salgılanan açlık hormonu %70-80 azalır. Bu ameliyatla beraber mideniz tüpleştirilir. Bu sebeple mide daha hızlı boşaltmakta ve tüketilen besinler mideden hızlıca ince barsağa çekmektedir. Mideyi küçültmek için midede mide balonu ya da mide bandı gibi yabancı cisimler bırakılmaz ve mide balonu, mide bandı gibi yöntemlerde görülen kusma, aşırı bulantı şikayetleri görülmez. Midede bırakılmış herhangi bir yabancı cisim olmadığı için, mide katlama operasyonu sonrası bu cisimler yüzünden oluşabilecek hayati riskler le karşılaşılmaz. Mide bandı yönteminde olduğu gibi ayarlanmaya gerek duymaz. Sleeve gastrektomi ve gastrik by pass ameliyatlarında görülebilen ameliyat hattından sızıntı ve kanama gibi komplikasyonlar mide katlama işleminde yok denecek kadar azdır.
Mide katlama operasyonu laparoskopik şekilde yani, kapalı yöntemle yapılır. Karında 1 cm den ufak 4 veya 5 kesi ile özel aletler aracılığı ile yaklaşık 1 saatte yapılır. Mide katlama operasyonu uygulama kolaylığı sağlar ve özel malzeme gerektirmez. Bu yüzden kolay ve ekonomik şekilde uygun yapılabilen tek mide küçültme yöntemidir. Bu ameliyat sonrası obeziteye eşlik eden diyabet, hipertansiyon, obstrüktif uyku apnesi ve anormal kolestrol düzeleri gibi hastalıkların %75 inden fazlası kısmen veya tamamen düzelir.
Temel mantığı, sindirim sisteminde kestirme bir yol açılarak, gıdaların tam sindirilmeden sona doğru ulaştırılmasıdır. Gastrik bypass ameliyatı sayesinde besinler midenin başlangıcından ince bağırsağın ortasına atlatılır.Gastrik bypass operasyonları (roux-en-Y, biliopankreatik diversion, duodenal switch veya fobi pouch) tipik olarak iki aşamalı prosedürlerdir. Öncelikle cerrah mide boyutunu küçültür. Daha sonra ince barsağın ilk kısmı bypasslanır. Bu, gıdaların sindirim sisteminden çok daha hızlı geçmesine ve besin ve kalorilerin emilim miktarının azalmasına neden olur. Bu nedenle bu tip operasyonlar malabsorbtif (emilimi engelleyici) cerrahi olarak adlandırılır. Cerrahi sonrası hastanın sahip olduğu küçülen mide hacmi ve azalan gıda emilimine bağlı olarak gerekli vitamin ve mineral desteği için uzman doktor ve diyetisyenin talimatlarına uyulmalıdır; böylelikle hasta herhangi bir vitamin ve mineral kaybı yaşamadan kilo verebilecektir.
Ameliyat kapalı (laparoskopik) teknikle yapılır. İleri düzeyde teknolojik cihaz ve ürünler gerektiren bir ameliyattır. Karın içinde oluşturulan yeni akış düzeni kalıcıdır geri döndürülemez. Zayıflatma yönünden sonuçları tatminkardır. Ameliyat döneminde hayati tehlike oranı %1-2 civarındadır. Amerika’da en çok uygulanan zayıflama ameliyatıdır. Ülkemizde az sayıda hastanede uygulanmaktadır.
Mide bypass ameliyatı sonrasında diğer obezite cerrahisi yöntemlerinde olduğu gibi diyabet, tansiyon ve kolesterol yüksekliği gibi yandaş hastalıklarda belirgin iyileşme görülmektedir.
Gıda tüketimini azaltmak, yeni diyet ve davranış usullerini öğrenmeyi kolaylaştırmak amacıyla, midede mekanik olarak dolgunluk hissi ve bir hacim oluşturmak için kullanılır. İntragastrik balon uygulanan hastalar özel sıvılar ve paket diyetler yerine normal yiyecekler yiyebilirler.
Özellikle ameliyat riski olan obez hastalar, ameliyat çekincesi olan obez kişiler, hızlı kilo kaybı gerekiren acil durumlar, geçici şişmanlık tedavisi gerektiren durumlar, süper obez hastaların obezite ameliyatı öncesi, cerrahi riskleri azaltmak için uygun bir obezite tedavi yöntemidir.
Obezitenin geçici tedavisinde kullanılır.Obeziteye bağlı başka hastalıkların risklerini(Tip II diyabet-damar hastalıkları-eklem hastalıkları-vb.) önemli ölçüde azaltmada hastaya maksimum fayda sağlar. Kilo kaybına ve kaybedilen kiloların korunmasına yardım eder. Diyet, spor ve ilaç tedavisinden sonuç alamamış 5 yıllık şişman kişilerin şişmanlığının tedavisinde kullanılır. Endoskopik olarak konur, Endoskopik olarak geri alınır. Mide içinde 6 ay kalır. 6 ay'dan daha fazla bırakılmamalı. Mutlaka endoskopi deneyimi olan cerrah ve gastroenterologlar tarafından uygulanmalı ve hastanın takibi dikkatle yapılmalıdır. 6 ay içinde şişman kişinin %20-25 civarında kilo kaybetmesini sağlar.Geri alındıktan sonra, yumuşak bir diyet programı ile bir yıl boyunca kayıp kiloların korunmasını sağlar. Uygulanacak hastaların iyi beklenti içinde olan uyumlu kimseler olması, tedavinin başarılı olması bakımından önemli bir koşuldur.