Yangın olayı yaşamsal riskler barındırmaktadır. Bu nedenle yangın anında insanların bilgilendirilmesi ve tahliyesi kritik önemdedir. Tahliye sonrası ortamda söndürme işlemine başlanılması için tahliyenin yapılmış olması da önemli bir süreçtir. Bilindiği üzere önce yaşam riski olanlar sonra da eşya ve binalar kurtarılmaya başlanmaktadır. Eğer ortamda kıymetli varlıklar bulunuyor veya genel anlamda yüksek seviyede tehlike söz konusuysa tahliye ile birlikte yangın söndürme sistemlerinin de kullanılması son derece önem arzetmektedir.
Otomatik yangın söndürme sistemleri nesnelerin, odaların veya binaların tamamının yangınlardan ve/veya yangının potansiyel sonuçlarından korunmasını sağlamak için, henüz başlangıç aşamasında olan yangınları söndürür veya engeller. Söndürme için su, köpük, toz veya gazlar kullanılmaktadır.
Gazla söndürme sistemlerinde ya doğal gazlar ya da kimyasal söndürme gazları kullanılır. Doğal gazlar özetle oksijenin hacimsel konsantrasyon değerlerini değiştirirken, kimyasal söndürme gazları ise oksijen ile reaksiyona girerek yanma sürecine etkin biçimde müdahale eder.
Yangın söndürme gazları basınçlı silindirlerde depolanır. Sistemin yerlesim düzeni, özellikle de söndürme ajanının yeterli basınç altında doğru biçimde boşaltılması, yangın söndürme sisteminin doğru işleyişinde belirleyici özelliğe sahiptir.
Binanın korunması ile nesnenin veya hacmin korunması arasındaki ayrımları net olarak belirlememiz gerekmektedir. Binanın korunması her zaman su ile sağlanır. Bu binanın kısmen zarar görmesine neden olabilir. Oda korumasında amaç değerli nesnelerin veya verilerin korunmasıdır. Bu nedenle yangın söndürücü gazlar özellikle odanın korunmasıyla ilgili amaçlara uygundur.
Yangının oluşabilmesi için yangın üçgeni olarak bilinen:
− Isı − Oksijen − Yakıt
Bileşenlerinin bulunması gerekmektedir. Bu bileşenlerin sadece biri veya ikisi yangının meydana gelmesi için yeterli değildir, ancak üçü birlikte yanma olarak bilinen kimyasal tepkimeye neden olarak yangın çıkarabilir.
Başarılı bir söndürme işleminin yapılabilmesi için üç yangın bileşeninden en az biri hedef alınmalıdır.
Gazlı söndürme sistemleri temelde doğal ve kimyasal gazlar olarak 2 kısımda eğerlendirilebilmektedir.
Aşağıdaki doğal gazlar yangın söndürme amaçlarına uygundur, çünkü ortam kosullarında gaz halindedirler ve önemli düzeyde harcama yapılmaksızın atmosferden elde edilebilirler:
− Karbon dioksit (CO2)
− Nitrojen - azot (N2)
− Argon (Ar)
Buna ek olarak, bu gazların karışımı ticari olarak kullanıma sunulmuştur, örneğin İnergen (% 52 N2, % 40 Ar, % 8 CO2) veya Argonite (% 50 N2, % 50 Ar).
Halon 1211 (CF2ClBr) ve Halon 1301 (CF3Br) dünya çapında kullanılan ilk kimyasal yangın söndürme gazları idi. 1987 tarihli Montreal Protokolü’nde ve bunun sonucunda imzalanan uluslararası anlaşmalarda bunların değiştirilmesine karar verilmiştir. Stratejik özel uygulamalar hariç olmak üzere (havacılık, askeriye, nükleer enerji teknolojisi), halojenli hidrokarbonların yangına karşı koruma amacı ile kullanılması yasaklanmıştır.
Halonların degistirilmesi için, 1990’ların ortalarında halojenli karbonhidratlar piyasaya sürülmüstür. Bu maddelerin ozonu tüketici etkileri yoktur ve ODP (ozon tüketme potansiyeli) degerleri 0’dır. Florinli karbonhidrat (HFC) grubundaki iyi tanınan yangın söndürme gazları örnegin HFC227ea (Great Lakes tarafından FM 200™ adı altında pazarlanan C3F7H) ve HFC125’tir (C2F5H).
Öte yandan, bu gazlar sera etkisine yogun biçimde katkıda bulunur.
2003 yılında, 3M™ firması tarafından 3M™ Novec™ 1230 adı altında yeni bir kimyasal yangın söndürme gazı piyasaya sürmüstür. Kimyasal formülü CF3CF2C(O)CF(CF3)2 olup, oda/hacim koruma amaçlarına yönelik yangın söndürme verimliliği farklı yangın testlerinde kanıtlanmış olan bir gazdır.
Gazlı söndürme sistemleri aşağıdaki şekilde de belirtilen temel bileşenler ile bir bütün olarak değerlendirilmelidir.