BERİTAN AŞİRETİ, İSKÂN YASASINDA DÜZENLEME İSTİYOR | Güneydoğu Güncel Haber Gazetesi - DİYARBAKIR
Pazartesi Sohbetlerinin bu haftaki konuğu Beritan Aşireti Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Musa Yeşiltaş. Başkan Yeşiltaş ile Beritan aşiretinin sorunlarına ve yaklaşan seçimlerdeki tutumlarına dair konuştuk. RÖPORTAJ: Yağmur ENSARİ Yeşiltaş, “5543 sayılı...
Pazartesi Sohbetlerinin bu haftaki konuğu Beritan Aşireti Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Musa Yeşiltaş. Başkan Yeşiltaş ile Beritan aşiretinin sorunlarına ve yaklaşan seçimlerdeki tutumlarına dair konuştuk.
Yeşiltaş, “5543 sayılı yasa derhal değiştirilmelidir. Günün koşullarına entegre edilmelidir. Göçer temsilcilerinin görüşlerinin alınması ve gerekenin yapılması gerekmektedir. İvedilikle, derhal bu yapılmalıdır. Sadece biz değil çok sayıda göçer var” dedi.
-SİZİ KISACA TANIYABİLİR MİYİZ?
MUSA YEŞİLTAŞ: 2001 yılından beri Beritan Aşireti Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanlığı yapıyorum. Resmiyete göre 1163 kooperatifler kanuna bağlıyız.
-BERİTAN AŞİRETİ HANGİ İLLERİ KAPSIYOR?
MUSA YEŞİLTAŞ: Bingöl, Elâzığ ve Diyarbakır üçgeninde yaşayan bir topluluğuz. Aslen Elâzığ ili Palu ilçesi nüfusuna kayıtlılar. Bu iller ve bu illere bağlı bazı ilçelerde hayat sürüyorlar.
-AŞİRETİN NET MENSUP SAYISI BİLİNİYOR MU?
MUSA YEŞİLTAŞ: Yüzde 95 oranında doğruluk payı olan araştırmalarımız var. Şu anda Beritan aşireti,55-60 bin arası bir nüfusa sahip. Hangi ilde kaç aile yaşadığı bizim kayıtlarımızda mevcuttur. En yoğun yaşanılan yer sırasıyla Elâzığ, Diyarbakır, Bingöl diye.
-BERİTAN AŞİRETİNİN UĞRAŞ ALANLARI NELERDİR?
MUSA YEŞİLTAŞ: Beritan Aşireti, küçükbaş hayvancılıkla uğraşan göçer bir topluluktur.600 yıllık bir geçmişe sahip bir topluluğuz. Uğraş alanı küçükbaş hayvancılık diyebiliriz.
-YETİŞTİRİLEN HAYVAN POTANSİYELİ YÜKSEK MİYDİ?
MUSA YEŞİLTAŞ: 1980-1985 yılları arasında basına yansıyan rakamlara göre aşiretin 600 bin küçükbaş hayvanı var.
-GÖÇER DEDİNİZ BİRAZ BU GÖÇERLİKTEN SÖZ EDER MİSİNİZ?
MUSA YEŞİLTAŞ: Kışın ılık bölgeleri Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin gibi yerleri tercih eden bir topluluğuz. Eskiden Suriye’nin Osmanlı himayesinde olduğu dönemde kışın Suriye’nin içlerine kadar gitmişlerdir. Yazında birçok yaylaya gidip orada kalırlar. Çok yoğun kullanılan yaylaklardan biri Bingöl iline bağlı Şerafettin yaylasıdır. Hatta ben, Şerafettin yaylasında dünyaya gelmişim. Tabi yaylaklara çıkmadaki gaye ise havanın serin, suyun soğuk, ot örtüsünün gür olması, hayvanların iyi otlana bilmesi için yaylakları kullanmışlar. Kışın ise yaylaların soğuğundan, gazabından koruna bilmek için sıcak bölgelere geliyorlar. Harran, Urfa, Diyarbakır gibi yerler kullanılıyor.
-GÖÇERLİK NE ZAMANA KADAR DEVAM ETTİ?
MUSA YEŞİLTAŞ: Göçerlik 1940’lara kadar devam etti. 1940’lardan sonra Urfa’daki Devlet Üretme Çiftliği faaliyete geçtikten sonra göçerler artık toplu olmadan obalar halinde Urfa, Mardin, Diyarbakır gibi farklı yerlerde kışlamışlardır. Yazında ama yaylak geleneği devam ettirilmiştir.
-YERLEŞİK HAYATA GEÇENLER KÜÇÜKBAŞ HAYVANCILIĞA DEVAM MI ETTİ?
MUSA YEŞİLTAŞ: Yerleşik hayata geçenler genelde büyükbaş hayvancılığa geçmişler. Meralar olmadığı için büyükbaşa yönelmişler.
-AŞİRETİN DİYARBAKIR’DAKİ KOLUNDAN BİRAZ SÖZ EDERMİSİNİZ?
MUSA YEŞİLTAŞ: Diyarbakır’da aşiretimizin olduğu 6 tane köy var. Bu köylere devlet eli ile iskân edilip yerleşmişler. Diyarbakır’ın Bismil, Sur ve Çınar ilçelerinde ikamet eden aşiret mensuplarımız var. Bu 6 köyde oturanlar hayvancılıkla uğraşıyorlar. Hem devletin verdiği tarlayı ekip biçiyorlar, çiftçilik yapıyorlar hem de ahırlarında 5-10 tane hayvan beslerler.
-AŞİRETTE HALA BİRLİK VAR MI?
MUSA YEŞİLTAŞ: Eskiye nazaran soğuma olsa da aşiretimizde herkes birbirini tanır, bilir. O birlik hala var. Akrabalık bağı hala devam ediyor.
-AŞİRET MENSUBU GENÇLERİN TUTUMLARI NASIL? ÖZELLİKLE YAYLAYA ÇIKMA KONUSUNDA
MUSA YEŞİLTAŞ: Gençlerin büyük kısmı isteyerek yayla ve hayvancılık işleri ile uğraşmak istemiyor. Ama hala ailesi ile beraber yapan gençlerimiz var. Büyük çoğunlukla gençler uğraşmamaya meyilli. Metropollere gidenler son yıllarda kurtuluş bulamayınca çözümü tekrar dönüşte de bula biliyorlar.
-AŞİRETTEKİ OKUMA YAZMA ORANININ %100’E YAKIN OLDUĞU SÖYLENİYOR BU DOĞRU MU?
MUSA YEŞİLTAŞ: Aşiretimiz konargöçer bir aşiret olduğu için eskilerde okuma oranı çok azdı. Ve büyüklerimiz bu yüzden fazla sıkıntı yaşadı. O sebeple son 50 yıldır genci yaşlısı demeden tüm aşiret mensupları eğitime ağırlık verdi. İstisnasız tüm gençlerimiz, çocuklarımız okul okudular. Dediğim gibi geçmişte göçebe ve sadece hayvancılık ile uğraş olduğu için kimse okuma yazmayı önemsememiş. Yerleşik hayata geçince oldukça büyük sorunlar yaşadılar. En basiti bu sebepten ticarette geri kaldılar. O zorlukları, eksiklikleri yaşadıktan sonra şuanda eğitime ağırlık verdiler. Kız çocuklarımızın okuması için oldukça fazla çalışma yaptık. Bu çalışmalarımızda çok iyi sonuçlar getirdi. Eğitimin, her yaşta, cinsiyet ayrımı yapılmadan desteklenmesi taraftarıyız.
-AŞİRETİN NE GİBİ SORUNLARI VAR?
MUSA YEŞİLTAŞ: Beritan aşiretinin temel sorunu, ivedilikle çözülmesi gereken 1934 yılında çıkarılan iskân yasasıdır. İlgili makamlar ve bakanlık pek sıcak bakmıyor. 2510 numaralı yasadır. Bu yasa, göçerler ve göçmenleri iskân etme yasasıdır. Türk soydaşların dışarıdan getirilip iskân edilmesi Afganistan, Bulgaristan vs. gibi toplulukları kapsayan yasaya biz göçer toplulukları da dahil etmişler. Bize tahsis edilen 6 köy ve Elazığ’daki şehirsel iskân dahilinde verilen 109 hane bu yasa kapsamında bize verilmiş.2006 yılında köy hizmetlerinin kapanmasından sonra bizi 5543’e bağladılar. Oda aynı yasa olarak var. Tabi yasa 1934 yılında çıkarıldı2019 yılında göçerlerin iskân edilmesi yasası beyhude bir durum. Çünkü göçerlerin yaşam şekli değişti ama yasa hala eski şartlarla devam ediyor. Bu yasa değiştikten sonra iskân başlayacak. İskân ile beraber göçebe durumdaki aşiret üyeleri yerleşik hayata geçecekler. Hayvancılığa elverişli yerler tahsis edilmeli, kamulaştırma yapılmalı. Bu çok önemli bir durumdur. Ve şu anda ülkedeki ithalatın önüne de böylelikle geçebiliriz. Üretimimiz artar. Devletten para değil sadece hayvancılığa elverişli iskân bekliyoruz. Ayrıca aşiretin bir kısmı kosan göçebe kolu 86 aile iskana hak kazanmış. Bunların iskân edilmesi gerekiyor.10 yıldır devlet hazineden yazılar gönderiyor. Tarıma elverişli yer bulamadık diyorlar. Hak sahibi oldular ama hala iskân edilemediler.
-YEREL SEÇİME SAYILI GÜNLER KALDI. BERİTAN AŞİRETİ SEÇİMİ NASIL YORUMLUYOR?
MUSA YEŞİLTAŞ: Genelde aşiret başkanı olarak tüm seçimlerde siyaset üstü davranıyorum. Şüphesiz ki benim bir siyasi tercihim var. Ama biz aşiret olarak toplanıp ta bir parti üzerinde karar kılmadık. Şimdiye kadar hiçbir seçimde olmadı bundan sonrada ben oldukça olmayacak. Aşiretten bir aday çıkarsa tek durum değişir. Seçim mahalli seçimlerdir, tercihler hizmetten yana olmalıdır. Hangi belediye adayının projeleri akla ve hizmete dayalı ise o tercih edilmelidir. Şuanda sakin ve güzel bir seçim süreci yaşıyoruz. Keşke önceki yıllarda da böyle olsa idi. Ne yazık ki o zaman sokakları terörize ediyorlar. Şimdi ise daha sakin ve anlayışlı bir seçim süreci yaşıyoruz. Tekrar söylemek istiyorum ki bizim aşiretten aday olsa idi birlik olurdu. Aşiretimizden aday olmadığı için herkesin kendi isteği ve arzusu ön planda oluyor. Kimseye dayatma ile ağız birliği yapmadık. Aynı aşiretin mensubuyuz ama kimseyi zorlamıyoruz. Diyarbakır, çok güzel bir şehir, geçmişi olan kadim bir kenttir. Umarım kentimiz için hayırlısı olur. Diyarbakır’ı seven, bilen, halka ilgili, hizmet eden, şehre gönül veren kişiler koltuğa oturur. Biz artık sokaklarda terör olayları, kan, gözyaşı, savaş istemiyoruz. Barışın hâkim olmasını istiyoruz.
MUSA YEŞİLTAŞ: Başta da dediğim gibi iskân yasasında derhal bir düzenleme istiyoruz. İskâna hak kazanan 86 ailemiz için derhal uygun bir yer bulunmasını diliyoruz. Oyalama politikalarına maruz kalmak istemiyoruz. Önümüzdeki seçim sürecinin de şehrimize, ülkemize iyi sonuçlar getirmesini temenni ediyorum. Dilerim ki 1 Nisan sabahı güzel bir Diyarbakır’a uyanırız. Bizlere de kendimizi ifade etme inceliği gösterdiğiniz için çok memnun olduk.