kurmaca biyografiler: Aralık 2017
Geniş kapsamlı bir duygu sözcükleri dağarcığı; insanın kendisi ile derin bir bağlantı kurma ve kendisini gelişmiş bir biçimde başkalarına ifade etme becerisini sağlar. Bu beceriler herhangi bir öğrenme ortamındaki şefkati güçlendirir.
Öğrencilerinizi listede olmayan bir şey hissettikleri her seferde, onları duygularını yüksek sesle ifade etmeye veya tahtaya yazmaya davet edin.
Duygu panosu yapmak ve duygu&ihtiyaç listesini her an yanımda taşımak için anahtarlık hâline getirmek bir aydır planlarım arasında. Erteleme konusu henüz hastalık boyutunda olmasa da çabucak ve kolaylıkla yapabileceğim kimi şeyleri de erteleyip durduğumun farkındayım. Zamansızlık ya da motivasyonsuzluktan ziyade planlamayla ilgili bir problem, bu. Düzenli eft talimatı, cep telefonuna alınan notlar, zaman uyarıcıları vb teknolojik destekler, yazılı birtakım listeler aracılığıyla öncelikleri belirlemek, yapılması gereken işler için son teslim tarihi oluşturmak... Yeni yılda bu üç ana başlığın işlerimi kolaylaştırma konusunda yardımcım olmasını umuyor ve Ocak ayı bitmeden duygu panosu ve taşınabilir duygu&ihtiyaç listesi oluşturmayı taahhüt ediyorum.
Konuyu Sura Hart'ın duygu sözcükleri dağarcığını geliştirme önerisine bağlayacak olursam, sözlü ya da yazılı olarak kendimi ifade etme, düşüncelerimi derli toplu anlatma konusunda sıkıntı çekmiyorum. Bununla beraber bu öneriyi ciddiye alıyorum. Çünkü duygu sözcükleri dağarcığının kendimizi daha doğru ifade etme konusunda bizi destekleyeceğine inancım sonsuz. Duygulardan bahsetmek, "olay anlatmak, karşımızdakini suçlamak, anlaşılmadığımızı düşünmek" döngüsünü kırıyor. Yaşadıklarımızı hikâye etme şeklini değiştirdiğimizde, duygularımızın, isteklerimizin ve ihtiyaçlarımızın daha çok farkına varacağımıza, davranışlarımızın sorumluluğunu alacağımıza inanıyorum.
İnsanın bildik alışkanlıklarını terk etmesi o kadar kolay değil. Gün içinde pek çok kez kendimi geviş getirirken buluyorum. Geviş getirdiğimi fark ettiğim anda, kendimi ya da bir başkasını yargılamadan, düşüncenin kendisini fark ederek, düşünceme şefkatle yaklaşmaya çalışıyorum. Suzi Amado'dan öğrendiğim küçük bir tüyo. Basit ama işe yarıyor. "Ne ilginç ... düşünüyorum" diyerek yaklaşıyorum kendime. Geviş getirdiğimin farkına varıyorum ve kendimi bulunduğum âna ve mekâna taşıyorum. Zihnimi buraya taşımakta güçlük çekiyorsam beş dakika boyunca bir işle (iş yerindeysem protokol defteri doldurmak, gelen bir maili cevaplamak, evdeysem kirlileri çamaşır makinesine atmak vb) meşgul oluyorum ve bu durumdan uzaklaşıyorum.
Duygu, istek ve ihtiyaçlarımı fark etmek, geçmişte yaşananlar yüzünden geviş getirmemek, şimdi ve şu anda olanla ilgilenmek. Günün 24 saatini bu şekilde geçirmem, tüm ilişkilerime bunları taşımam gerçekçi değil ama mümkün olduğunca farkında olmak, bunu yapamadığım anları fark edebilmek ve her defasında yeniden bu alana geri dönmeye çalışmak. İşte bunun için çaba gösterebilirim. Bu uğraş, Eduardo Galeano'nun ütopya hakkında söylediklerini anımsatıyor. Ne diyordu Galeano:
"Ütopya bir ufuk çizgisi gibidir. Ona doğru iki adım atarım, o da iki adım uzaklaşır benden. On adım atarım, bu sefer on adım uzaklaşır. Ufuk çizgisine erişilemez. O halde ne işe yarar bu ütopya dedikleri şey? Devamlı yürümenizi sağlar."
Bir süre önce Denizle uyku öncesi ritüelimize "Bugün en yoğun duygun neydi?" sorusunu ekledik. Deniz günün en güzel anlarını paylaşmadan önce, en yoğun duygu hakkında konuşmayı ve konuşturmayı tercih ediyor. Duygularımızı gerekçeleriyle anlatırken günün öne çıkan anlarını hatırlamış, tanıklık etmediğimiz bölümleri birbirimizle paylaşmış oluyoruz. Bilgi alışverişi, okulda günlerinin nasıl geçtiğini anlamama, memnun olduğu ve keyfini kaçıran durumlara hâkim olmama olanak sağlıyor. Bu sayede okulla ilgili endişelerim, kaygılarım kayboluyor. Korkulanı hayal edip düşüncelerimde çoğaltmak yerine gerçekten bir sorun var olduğunda yalnızca onu gidermeye çalışıyor, gerisini akışa bırakıyorum.
Olumsuz duyguları ve onların doğurduğu huzursuzluk hissini tanırsa, karşılanmayan ihtiyacını daha kolay dile getirebileceğine inanıyorum. Bu yüzden ona düşük yoğunluklu olumsuz duygularımdan bahsetmeye çalışıyorum. Duygu denizi oyunu bu duyguları dile getirme ve olumsuz duygularla başa çıkma yöntemlerini öğrenme konusunda faydalı.
Deniz hoşlanmadığı durumlarda duygularını ama tıslayarak ama hırlayarak ama konuşarak illaki dile getiriyor. Saysa bir elin parmaklarını geçmez belki ama mutluluk, üzüntü, korku, şaşkınlık gibi temel duygularının farkında. Yakınlarının bu duyguları taşıdığı anların da farkında. Yaptıklarının sorumluluğunu alıyor ve kabul ediyor ancak yanlış anlama sonucu ya da yöneltilen haksız suçlama neticesinde yapmadıklarından sorumlu tutulursa da bunu bir suç gibi üzerine alıp yapıştırmıyor. Ben yapmadım, bu benim hatam değil, senin ihmalin, acelen vb. gözlemlerini sıralıyor. Ve yargılar dünyasında yaşamadığı için biz yetişkinlerden çok daha kolay gözlem cümlesi kurabiliyor.
Dün gece Daha Fazla Kumkurdu'nu okumaya başladık. İlk bölüm Çikolatalı Pasta'da yetişkinlerin evin içinde kural koyarken bunun ortak alınmış bir karar olduğu varsayımında bulunduğunu görmek benim için küçük bir aydınlanma ânıydı. Evdeki düzeni sağlamak adına birtakım kurallar koymak, uygulamaya geçmek istediğimde Deniz'in rızasını aldığımdan emin olmak istiyorum.
Deniz okuma yazma ödevlerini yapma konusunda çok istekli değil. Özellikle okuma alıştırmaları ilgisini çekmiyor. Okuma alıştırmalarına bakınca ona hak vermemek mümkün değil. "Sıkıldığın metni yarım bırakmak" en temel okurluk haklarındandır. Okul kitabında yer alan okuma alıştırmaları yerine erken dönem kitaplarından bildiği, sevdiği, iri yazılı, az cümleli, eğlenceli örnekleri koymak, bana okumaya başlaması konusunda teşvik etmek ve okuma bitince Kitap Okuma Defterine kaydetmek onu motive etti. Okuma günlüğü hızla doluyor. Şimdiden dört kitap (Yataktan Düşen Ayıcık, Aç Tırtıl, Şuşu ve Üç Teker, Burası Benim Yerim!) okudu.
Dün akşam gene okuma alıştırmasını yapmaktan imtina edince ona resimli mektup yazmaya karar verdim. Okumayı sökmüş olsa da yazdığım metne okulda öğrenmedikleri harfleri sokmadım. Bu sayede daha aşina olduğu harfleri bir araya getirmekte zorlanmayacağını ve bir çırpıda okuyabileceğini düşündüm. Böylece benim yazarken ve çizerken aldığım keyfe o da okurken eşlik edecekti amma velakin sonuç umduğum gibi olmadı. Mektubu okumak yerine yalnızca göz attı. Gözüne çarpan "Deniz" kelimeleri hariç mektubu okumayı reddetti. "Çok saçma şeyler yazmışsın. Bunları okumayacağım çünkü benim okumamı istediğin için bunları yazıyorsun," diye posta koydu. Ona mektubu yazarken ve kapının altından zarf içinde atarken eğlendiğimi, mektubumu okumadan saçma diyerek bir kenara fırlatması karşısında hayal kırıklığına uğradığımı ve üzüldüğümü söyledim. Ona herhangi bir suçlamada bulunmadım, duygularımın sorumluluğunu aldım ve "ben" dilinde kalmayı başardım. O da bunun karşısında mektubu fazla uzun bulduğunu dile getirebildi. Ardında yatan kaygıyı görüp onu yapabileceği konusunda cesaretlendirince uzun mektup bir çırpıda tastamam okundu. Yaptıkları karşısında duygusal tepki vermediğim, ses ve mimiklerimi değiştirmediğim, sakinliğimi koruyarak içimde uyanan duyguları olduğu gibi aktardığım ve yanlış okuma kaygısını aşma konusunda ona cesaret verdiğim için kendimi kutluyorum.
Gönderen Tuğba zaman: 23:33 Hiç yorum yok:
Gönderen Tuğba zaman: 22:58 1 yorum:
İrem Uzunhasanoğlu ile Çeviri ve Çevirmenlik Üzerine Söyleşi
Çeviriye nasıl başladınız? Hangi kaynak dil veya dillerden çeviri yapıyorsunuz?
Çeviriye merak sarmam çok küçük yaşlara kadar iniyor. Ortaokulda okurken bir öğretmenimin kitabı için çeviri yapmıştım, sonra lisede çeviri dersimiz vardı, Shakespeare’in Frost’un şiirlerini, sevdiğim şarkıların sözlerini sadece zevk için çevirdim. Sonra Üniversite yıllarında çeviri teknikleri dersi alırken öğrendim ki bu aslında kültürlerarası köprüler kuran çok önemli bir meslek. Çalıştığım iş yerlerinde de onların çevirilerini yapmaya devam ettim. Farklı meslekler yapsam da çeviri her zaman hayatımdaydı. Ben sadece İngilizce’den çeviri yapıyorum.
Ben salt çevirmen değilim, aslında kendimi eğitimci ve romancı olarak tanımlamayı daha çok seviyorum. Çok iyi çevirmenlerimiz var, kendilerini bu işe adamışlar, benimki sadece sahip olduğum dilin edebiyatını o dile sahip olmayanlarla paylaşmak. O yüzden çok ahkam kesmek istemiyorum ama deneyimlerimden yola çıkarak gördüğüm şu ki çevirmenin sadece dile hakim olması yetmiyor, kültüre de hakim olmalı, kültürün dokusunda sözcük öbeklerinin, deyimlerin dile nasıl girdiği, yaşam alanlarında ne anlamda kullanıldığı gibi detaylar bilecek. Kendim Holst’tan çeviri yaparken bir çok kez şunu fark ettim: eğer ben fakültede Amerikan Edebiyatı Okumasaydım ya da New York’ta kalmış olmasaydım bunu anlamazdım. Yazar dilini kültürüyle yoğurduğu için çevirmen çevirdiği dilin tüm edebiyat geleneğine ve kültürüne de hakim olmalı.
Kahve ve sözlük ... Bence sadece bunlar ...
Tabii bir de bel ve boyun tutulmalarına karşın krem :)
Kelime seçimlerine, cümle yapılarına, hedef dilde aynı anlamı sağlayıp sağlayamadığıma. Aynı cümleyi defalarca okur defalarca kontrol ederim.
Yabancı Edebiyatla çok haşır neşir olduğum için ara sıra keşifler yapıp yayıncı arkadaşlarıma paslıyorum. Ama illa şunu çevirsem diyebileceğim özel bir ideal kitabım yok. Bana gelen tekliflerde titizlendiğim doğru ama :)
Klasiklerin çevrilmesi konusunda yayınevleri ve çevirmenlerin üzerine düşen sorumluluklar nedir?
Bence çevirmen öncelikle kendinden önce kimler bunu çevirmiş ona dikkat etmeli. Bana gelen bir klasik roman teklifini sırf benden önce Mina Urgan çevirmiş geri çevirdim mesela. Dili daha iyidir diye değil, belki de daha kötüdür ama netice Mina Urgan İngiliz Edebiyatı’nın üstadıdır ve onun ismi üzerine çeviri yapmak okura saygısızlık olacak gibi geldi.
Tabii bu sadece benim naçizane görüşüm. Yayınevleri ne yazık ki üniversitelerde okuyan, yaşı hayli küçük öğrencilere sırf az para vererek çeviri yaptırsınlar diye teklif götürüyorlar. Çok cüzi paralara, dev eserler ya yüzlerce yanlışla ya da önceki çevirilerden intihalle basılıyor. Yiğit Yavuz, örneğin, tek tek ipliğini pazara çıkardı intihal yapanların. Otantik çeviri yapmak yerine oturup önceki eserlerden çalıp kendileri yazmış gibi koymuşlar. Büyük haksızlık, asla kabul edilemez.
İşte yayınevinin ve editörün görevi bunu yakalamak olmalı, çeviriyi ucuza kapatmak değil.
Buna büyük yayınevleri de dahil - ama en çok butik yayıncılar dikkat etmeli.
Okur, seçim yaparken nelere dikkat etmelidir?
Ben yayınevi ve çevirmenin ismine bakarım. Bu bilinç okurda da oturmaya başladı, artık yazar kadar çevirmen de tercih ediyor bilinçli okurumuz. İş Kültür serisinden pek şaşmıyorum klasiklerde.
Bazen orjinalini okuduğum bir romanı sırf çevirmeni beğendiğim için aldığım bile oluyor.
Benim asıl işim zaten kurmaca metinler yazmak :) Acaba onlar bende çeviri yapma isteği uyandırıyor mu? Kesinlikle evet.
Şu an elimde Spencer Holst’un bir uzun hikâyesi var, henüz çevirmeye başlamadım, çünkü ben de, editörüm de yoğun doktora derslerinden muzdaribiz... 2018 yılı yayın programı içerisinde yayımlanacak. Onun dışında şimdilik beklettiğim iki metin daha var.
Zamanla onlara da başlayacağım.
Etiketler: Çeviri ve Çevirmenlik Üzerine, İrem Uzunhasanoğlu
Öğretmenler öğrencilerin duygu ve ihtiyaçları ile empati kurarlarsa, öğrenciler;
1) ihtiyaçlarının dikkate alındığını
2) okuldaki arkadaşlarının ihtiyaçları ile nasıl empati kuracaklarını öğrenirler.
Bu değerli öğrenme, sınıftaki duygusal güvenlik ve güveni arttırır ve öğrenme sürecinde daha çok işbirliği ve dayanışmanın gelişmesi ile sonuçlanır.
Bir daha bir öğrenciyi "disipline etme"ye kalkıştığınızda, bunu yapmak yerine öğrencinin davranışının ardındaki duygu ve ihtiyaçlarını tahmin etmeyi deneyin.
Deniz 2015'in bahar aylarından itibaren aynı bale öğretmeniyle bale çalışıyor. İlk sezon bittikten sonra aynı zamanda arkadaşım olan öğretmeniyle oradan buradan konuşurken, Deniz'in asla sınıfı sabote etmek gibi bir niyeti olmadığını, sınıf içi düzeni bozan bir davranış sergiliyorsa bunun muhakkak bir ihtiyaçla (susamak, çantasından su matarasını almak, tuvalete gitmek vb) ilintili olduğunu söylemesi beni derinden etkilemişti. Çok yerinde bir gözlemdi. Ne var ki o günlerde Deniz'in ihtiyacını net bir şekilde dile getirmemesi bazen işleri zora sokuyordu. Deniz'in duyguları üzerinde kontrolünü yitirdiği kimi anlarda ne yapacağımı bulamıyor, kendimi kederli ve çaresiz hissediyordum. Surat asma, ortamdan uzaklaşma, sesimi yükseltme gibi davranışlar sergilediğimde ise kendimi yiyip bitiriyordum. Ne kadar da sabırsız, .... (onlarca yargılayıcı etiket yapıştırmak mümkün) bir anneydim, böyle.
O günlerde kütüphaneden ödünç alıp severek okuduğumuz bir seri vardı. Martin Waddell'in yazdığı, Barbara Firth'ün resimlediği Eve Dönelim, Küçük Ayı, Seninle Ben Küçük Ayı, Uyuyamıyor musun Küçük Ayı?, Aferin Küçük Ayı! kitaplarından bahsediyorum. Kim bilir kaç kere okumuşuzdur. Büyük Ayı'nın şefkat, sevgi, sabır dolu davranışları bir ebeveyn olarak beni derinden etkiliyordu. Yorgun, hırçın, korkmuş bir çocuğun sahip olabileceği en iyi anneydi, o. İlham ve suçluluk el ele gidiyordu. Kendime şefkatli yaklaşmak çok da becerebildiğim bir şey değil sanırım. 40 yaşla beraber bir şeyler değişiyor.
Sura Hart'ın bahsettiği "disiplinize etmek" anlık bir tepki, esasında. Olaylar ve durumlar karşısında hızlı reaksiyon vermek yerine, küçük bir mola verip bizi rahatsız eden şeye baktığımızda, duymak ve duyulmak otomatikman devreye giriyor. Kumkurdu'nu okumak bize iyi geliyor, duyma-duyulma meselesi hikâyeler aracılığıyla derinleşiyor, yerleşiyor. Zackarina'yı, Kumkurdu'nu ve Asa Lind'i seviyoruz.
Şiddetsiz İletişim buluşmalarından birinde yaptığımız bir alıştırma benim için oldukça zihin açıcıydı. Hepimiz kâğıtlara sakar, alıngan, çok bilmiş vb. yargılayıcı etiketler yazdık ve birbirimizin alnına yapıştırdık. Salonun orta yerinde neyi taşıdığımızdan habersiz dolandık ve bu sıfata yönelik yargılayıcı laflar attık ortaya. Örneğin sakar birinin yanından geçerken "Tamam, ben hallederim" vb. Alıştırmanın bir sonraki aşamasında şunlara baktık. Bu cümleleri neden kurduk? Hangi ihtiyacımız giderilmedi? Ne hissettik? Bu alıştırma bana anlık tepki vermek yerine, duraklamayı, bir es verdikten sonra yukarıdaki soruların yanıtını hızlıca kafamdan geçirmeyi ve bu doğrultuda bir açıklama yapmayı öğretiyor. Gözlem yap, duygularının farkına var, onun davranışının altında yatan ihtiyacı (genellikle oyun ve eğlence oluyor) sezmeye çalış, bunu fark ettiğini dile getir, bununla beraber sende uyanan duyguyu ve karşılanmayan ihtiyacını anlat ve bir ricada bulun. Yol haritası bu. Yazıldığı kadar kolay değil. Hal Edwaard Runkel'ın Bağırmayan Anne Baba Olmak kitabında yazdıklarını hatırlamak işime yarıyor. Ne diyor Runkel?
Duygusal tepkilerinize siz karar verirsiniz. Daima bir seçeneğiniz vardır.
Daima bir seçeneğimiz var. Bunu bilmek güven veriyor.
Deniz'e duygularımı, ihtiyaçlarımı, beklentilerimi açık ve net bir şekilde izah ettiğimde beni anladığını, kendi ihtiyaçlarının ve duygularının farkına vardığını, yaptığı davranışın sorumluluğunu aldığını ve gerektiğinde telafisi için yardımcı olmaya çok daha istekli ve açık olduğunu görüyorum.
Bu sabah içim şükran dolu. Sipariş verdiğim Duygu Denizi oyunu ve Suzi Amado'nun zarif notuyla gelen Ruhuna Pansuman kitabı aynı dakikalarda elime geçti. Suzi Amado, "kendi duygusal ilkyardım çantanı hazırla" alt başlığını kullanıyor kitabında. Eğlenceli, renkli, kolay uygulanabilir alıştırmalarla dolu kitabın içeriği, Denizle yaptığımız çalışmalarla ve ona kazandırmaya çalıştıklarımla uyumlu. Kitaptan ve oyundan faydalanmayı düşünüyorum.
İki haftadır okuldaki öğrenim işi ivme kazandı. Çocukların (haftada bir iki akşam) eve gönderilen bazı kelimelere aşina olması (çeşitli kereler okuması, yazması), ertesi günkü dikte çalışmasına hazırlıklı olmaları bekleniyor. Deniz bu çalışmayı ödev yerine koymuyor, onları okumak ve yazmak istemiyor. Ben de bu kelimeleri çalıştırma konusunda isteksizim çünkü öğrenme işinin yerinin okul olduğunu düşünüyorum. Ödevin, öğrenme hızının aramıza girmesini ve iletişimimizi bozmasını istemiyorum. Dolayısıyla Deniz dikte çalışmasına hazırlıksız gidiyor ve bazı hatalar yapıyor. İlerleme kaydettiğini, okumanın mantığını çözdüğünü, sınıfta henüz öğrenmediği bazı harfleri tanımaya, okumaya başladığını görebiliyorum. Deniz özelinde tüm çocukların sesleri yan yana getirme, okuma, yazma çabası, elde ettikleri başarılar takdir edilmeyecek gibi değil, zaten. Genetik miras ve çevresel koşulları da göz önüne alınca öğrenme hızına müdahale etme gereği duymuyorum. Bununla beraber Deniz benim kadar rahat değil. Yaptığı hatalar, el yazısı (bana göre okunaklı ve düzgün) nedeniyle zaman zaman kendisini başarısız hissediyor. Geçen hafta tam da bu kaygıların yoğun olduğu günlerde Füsun teyzenin hediye ettiği kitaplar arasından çıkan Madeline Finn ile Kütüphane Köpeği Deniz ve onun gibi hisseden çocukların yarasına merhem olacak bir kitap. Zamanla öğreneceksin, sabırlı ol diyerek duygularını hafife almak yerine kitabı birlikte okuduğumuz, hakkında sohbet ettiğimiz ve onu empati kurabileceği bir hikâye kahramanıyla tanıştırdığım için kendimi takdir ediyorum. Bir başkasına empati duymak, şefkat göstermek kendine empati ve şükrandan daha kolay.
Madeline Finn ile Kütüphane Köpeği hakkında yazdığım yazı
Gönderen Tuğba zaman: 13:50 Hiç yorum yok:
Okuma partneri: elmanın içi
Yazan Kazuo Ishiguro
Çeviren Şebenm Susam-Saraeva
Günden Kalanlar 2017 Nobel edebiyat ödüllü Kazuo Ishiguro'nun 1989'da yayımlanan üçüncü ve (otoritelere göre) en dikkat çekici romanı. Roman yayımlandığı yıl Booker ödülünü kazandı ve 1993 yılında James Ivory tarafından sinemaya da uyarlandı. Anthony Hopkins'in başrolü oynadığı film en az roman kadar başarılıdır.
Stevens 1920li yılların sonundan beri Darlington Malikânesinin başuşağıdır. Lord Darlington'un ölümününün ardından malikâneyi Amerikalı zengin Bay Faraday almıştır. Malikâne eski ihtişamlı günlerinden oldukça uzaktır. Çalışan sayısı azalmıştır. Stevens az sayıda çalışanla malikânenin işlerini yürütmekte zorlandığı için becerikli bir kahyaya ihtiyaç duymaktadır. Tam bu günlerde ikinci dünya savaşı çıkmadan önce malikânede kahyalık yapan Bayan Kenton'dan bir mektup alır. Stevens, evlendiği için işten ayrılan Bayan Kenton'un mektubunu okuduğunda, evliliğinde sarsıntılar olduğunu ve eski pozisyonunda çalışmayı özlediğini sezer.
İşvereninin kendisi şehir dışındayken emektar Ford'u alarak biraz tatil yapma önerisini olumlu karşılar. Böylece hem çok methini duyduğu taşraya bir yolculuk yapacak hem de Bayan Kenton ile yüz yüze görüşerek durumu netleştirebilecektir.
Romanın anlatıcısı Stevens'tır. Anlatının zamanı Bayan Kenton ile buluşmak üzere yaptığı yolculukla sınırlıdır ancak flash backler vasıtasıyla ikilinin ilişkisi, malikânenin gündelik hayatı, Lord Darlington'un verdiği davetlerin ayrıntıları aracılığıyla ikinci dünya savaşının eşiğindeki Avrupa, yapılan pazarlıklar, verilen ödünler gibi pek çok durum anlatılır.
Roman "vakar" meselesi etrafında döner. Stevens'a göre bir baş uşağın sahip olması gereken meziyetler arasında en önemlisi "vakar"dır. Anlatı boyunca Stevens'ın bu inanç yüzünden âdeta robotlaştığını, kendi kişisel hikâyesini arka plana ittiğini, yaşamında yer alan, onun için önemli insanlara en kırılgan anlarında (bunu fark ettiği halde, üstelik eyleme geçtiği anda bir şeylerin değişeceğini de sezdiği halde) ardında bırakıp duraksamadan işine devam ettiğini görürüz. Vakar, sadakat, bağlılık, itaat, dünyanın kaderini elinde tutan saygın beyefendilere hizmet etmekle yetinmek, hatta bundan gurur duymak gibi pek çok farklı duygu ve davranışa uzanır. Bu kırılgan anlar esnasında ve sonrasında Stevens inandığı ve bildiği yolda ilerler. Onu saran zırh yüzünden üzgünlük, pişmanlık vb duygulara kapılıp kapılmadığını anlayamayız.
Seçkin konuklar ağırlanır, barışa hizmet ettiklerini düşünen İngiliz beyefendileri Nazilerin yaptıklarına ses çıkarmaz, onların zulmüne ortak olur, Lord Darlington'un talimatıyla Yahudi çalışanlar işten çıkartılır. Stevens buna zerre tepki vermezken Bayan Kenton kendini paralar. Bu bölümler, romanda dikkat çeken kısımlardır. Çünkü hayatımızın her ânında ahlaki seçim yapma zorunluluğuyla karşı karşıya kalırız. Bay Stevens gibi sorgulamadan uygulayabilir ya da Bayan Kenton gibi karşı koyabiliriz. Belki elimizden değiştirme gücü gelmez, sonuçlarını da göze alamayız ama günün sonunda bu itirazlar güçlünün zulmüne karşı atılan şerhlerdir ve bize boşa yaşamadığımızı, hayatımızla ilgili seçimler yapma gücümüzü koruduğumuzu hissettirir. Önemlidir. Sonuç değişmese bile önemlidir. Stevens bunu yapmadığı için romanın sonlarında "Hatalarımı bile kendim yapmadım" der. Yolculuk onu değiştirmiştir, kaybettiği güzel olasılıklar gün gibi aşikardır ama bu saatten sonra hiçbir şeyi değiştiremeyeceğini de iyi bilir. O yüzden şu sözler dökülür ağzından:
"Yaşamımız pek de dilediğimiz gibi çıkmadıysa durmadan geriye bakıp kendimizi suçlayarak ne kazanabiliriz ki?" Bu sahne etkileyicidir çünkü o zamana dek gizli kalmış duyguları, pişmanlığı bir anlığına görünür ve kaybolur.
Ishiguro, onu bu sonu yazmaya itenin "Ruby's Arms" adlı şarkı olduğunu söyler ve karar ânını şöyle anlatır:
‘Kalanlar’ın sonuna geldiğimi düşünüyordum; ama bir akşam Tom Waits’in “Ruby’s Arms” şarkısını söyleyişini duydum. Şarkı; uykudaki sevgilisini trenle gitmek için günün erken saatlerinde terk ederek yola çıkan bir asker üzerine yazılmış bir balattır. Bu hikayede alışılmışın dışında bir şey yok. Ancak şarkı; duygularını açıkça göstermeye alışmamış Amerikalı kaba bir berduşun sesiyle söyleniyordu. Ve şarkıcının kalbinin kırıldığını söylediği o an geliyordu; o hissin kendisiyle, söylemek için aşılan o büyük direncin arasındaki gerilim neredeyse dayanılmaz bir şekilde dokunaklıydı. Waits, mısraları mükemmel bir şekilde söylüyordu ve bir yaşam boyu sürmüş bıçkın adam stoacılığının kahredici hüzün karşısında parçalandığını hissediyordunuz. Şarkıyı duydum ve vermiş olduğum kararı değiştirdim; Stevens acı son gelene kadar duygusal olarak suskun kalacaktı; katı savunması bir an için – bu anı dikkatlice seçmek zorundaydım – çatlayacak ve o ana dek gizli kalmış trajik romantizmi görünüverecekti.*
Günden Kalanlar bu çatlaklardan sızan hayal kırıklıklarını, bastırılmış duyguları, pişmanlıkları bayağılaştırmadan, melodrama boğmadan sade bir üslupla anlatır. Başarısı da burada saklıdır.
* Kazuo Ishiguro'nun yazısının tamamını buradan okuyabilirsiniz.
Gönderen Tuğba zaman: 16:15 2 yorum:
Etiketler: Kazuo Ishiguro, Sanal Okuma Kulübü
Sevilen çocuk kitapları yazarı ve illüstratörü Feridun Oral, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tekstil bölümü mezunu. Artful Living için verdiği söyleşide öğrenciyken staj yaptığı dönemlerde tekstil sektörünün kendisine göre olmadığını anladığını, oradaki çalışma şartlarının bilgi, beceri ve yaratıcılığını hayata geçirebilmesinin önünde engel olarak gördüğünü söylüyor. Üniversitenin son yılında çocuk dergileri için vinyetler, illüstrasyonlar çizmeye başladığında çocuklar için çizmenin hayal gücünü, yaratıcılığını arttırdığını fark ediyor ve mezuniyet sonrası çalışmalarını tekstil yerine çocuk kitapları alanına yöneltiyor. O günden bugüne yirmiye yakın çocuk kitabını hem yazıp hem resimleyen Oral, yerli ve yabancı çok sayıda yazarın metinlerini çizmeye devam ediyor.
Feridun Oral çok yönlü bir sanatçı. Çocuk kitapları illüstrasyonları dışında resim, heykel, seramik alanında birçok sergi açtı. Düş Kedileri adlı çalışmasıyla 2001 yılında Japonya’da düzenlenen Avrupalı İllüstratörler Bienali'nde onur ödülü aldı. IBBY Türkiye tarafından 2008 yılında "Yılın En İyi Resimli Çocuk Kitabı" olarak ödüllendirilen Kırmızı Elma İngilizce, Almanca, Fransızca, İspanyolca, Katalanca, Korece ve Bulgarca dillerinde basıldı. İngilizce basımı yapan WingedChariot Yayınevi tarafından ipad/ipod ortamına aktarıldı ve dünyada internet ortamında yayımlanan ilk Türkçe çocuk kitabı oldu. Pirinç Lapası ve Küçük Ejderha ile IBBY Türkiye tarafından "Yılın En İyi Resimli Çocuk Kitabı" (2012) ödülünü aldı. Aynı yıl Kırmızı Kanatlı Baykuş Çocuk ve Gençlik Yayınları Derneği (ÇGYD) tarafından "Yılın En İyi Resimli Öykü Kitabı" ödülüne layık görüldü.
Feridun Oral'ın yazıp resimlediği kitaplarda doğa, dostluk, dayanışma ön plandadır. Doğada birbiriyle yan yana gelemeyecek hayvanları paylaşırken, yardımlaşırken görmek şaşırtıcı değildir. Umut hiç kaybolmaz onun metinlerinde. Çizimleri metni görsel olarak destekler, hatta önüne geçer. Çocuklar her bir ayrıntının içinde kaybolmak ister. Bir sonraki sayfaya geçmek kolay iş değildir. Kanımca Feridun Oral'ın kalemine en çok kış masalları yakışır.
Böğürtlen Cini ve Sarıgaga Oral'ın yazıp resimlediği kış masallarından birisidir. Böğürtlen Cini, yaşlı ağaç ve yavru kuş arasında geçen dostluğu ve dayanışmayı anlatır. Kitabın Deniz'in kitaplığına katılması da ayrı bir dostluk ve dayanışma örneğidir. İlk katıldığımız Doğa Arkadaşımın Kutusu oyununda Deniz'in gizli arkadaşı Emre ve annesi Nilgün hanımın hediyesi kitap, yıllardır başucumuzda, en sevdiklerimiz arasında yerini korur.
Soğuk ve karlı bir kış gününde Böğürtlen Cini ormanda yürürken bir kuş sesi duyar. Bu soğukta, tüm kuşlar çoktan sıcak ülkelere göç etmişken, olacak iş değildir. Adımlarını hızlandırır. Bir ağacın ona seslendiğini duyar. Tüm ağaçlar yapraklarını dökmüş, kış uykusuna dalmışken yaşlı ağaç olanca gücüyle uyanık, tek bir yaprağını dökmemeye kararlıdır. Zira ilk uçma denemesinde kanadını kıran, ailesi göç ettiğinde onlara eşlik edemeyen yavru bir kuşa ev sahipliği yapmaktadır. Yavru kuşu Böğürtlen Cini'ne emanet eder. Heybetli gövdesini nihâyet rahat bırakır. Bir anda tüm yaprakları dökülür, esner ve kış uykusuna dalar.
Günler geçer, Böğürtlen Cini ve Sarı Gaga'nın dostluğu derinleşir. İlkbaharın eli kulağındadır. Bir gece Böğürtlen Cini pabuçlarını tamir ederken korkunç bir fırtına çıkar. Gök gürler, şimşekler çakar. Her ikisinin de aklı yaşlı dostlarındadır. Sabah erkenden dışarı çıkıp yanına giderler ama yaşlı ağaçtan geriye kalan, yanık bir beden ve yeni filizlenmiş bir daldır. İki arkadaş filizlenen dalı diker ve yıllar içinde onun önce genç bir fidana, sonra da yeniden ağaca dönüşünü izlerler çünkü yaşam ve ölüm hep el eledir, doğanın döngüsü hiç bitmez.
1992 yılında Unesco Noma Concour yarışmasında Ormandaki Ses adıyla runner-up ödülü kazandı ve aynı isimle Japonca yayımlandı. Nagazaki'de bir okulda çalışma kitabı olarak kullanıldı.
Türkçede Böğürtlen Cini ve Sarıgaga adıyla ilk kez 1993'te yayımlanan kitap, yeni baskılar yapmaya ve çocuklarla buluşmaya devam ediyor.
Yazan ve resimleyen Feridun Oral
Okul öncesi 3-7 yaş
* Bu yazı 2/12/2017 tarihinde Yeşil Gazete'de Çocuklar İçin Yeşil Kitaplar köşesinde yayımlanmıştır.
Etiketler: Çocuk kitapları, Yayımlananlar, Yeşil Gazete