Usta tarihçi Turhan Feyizoğlu'nun Yalçın Küçük'e ilişkin ilk yazısını daha önce sizlerle paylaştık. (Okumak için tıklayın)
İkinci bölümünü de aynen yayınlıyoruz:
27 Ekim 1957 Pazar günü, genel seçimler yapılmadan önce Cumhurbaşkanı Celal Bayar, İstanbul Taksim’de, 20 Ekim 1957 Pazar günü, yaptığı seçim konuşmasında, özetle şunları söylemişti:
“Biz memleketimizde Amerikalıların ilerleyişleri seyrini takip ederek çalışmaktayız. Öyle ümit ediyoruz ki, 30 sene sonra bu mübarek memleket 50 milyon nüfusu ile küçük bir Amerika olacaktır.”
Celal Bayar’ın dediği gibi Türkiye “Küçük Amerika” olamadı ama ABD’nin uydusu oldu.
Öğrenciler, seçimlere üç gün kala DP'ye karşı Ankara'da “izinsiz” bir gösteri düzenledi. Ankara Üniversitesi'ne bağlı yaklaşık beş bin kadar öğrenci, 23 Ekim 1957 Çarşamba günü saat 18.00 sıralarında Çankaya'ya gitmek amacıyla Cebeci’den hareket etti. Kızılay yönüne ilerleyen ve Kızılay’dan da Kavaklıdere’ye doğru gitmek isteyen çoğunluğu Ankara Üniversitesi’ne bağlı beş bine yakın gençten oluşan topluluğa polis, göz yaşartıcı bomba kullanarak, Bakanlıklar Durağı'nda engel oldu. Bunun neticesinde dağılan öğrencilerin bir kısmı Atatürk Bulvarını takip ederek, diğer bir kısmı da yan sokaklardan Bulvar’a çıkarak, Meşrutiyet Caddesi kavşağında bir araya geldi ve yeniden Çankaya'ya doğru yürümeye başladı.
“28-29 NİSAN’IN İLK PROVASI”
“Mülkiye” marşını söyleyerek yürüyen topluluk, en önde büyük bir Atatürk resmi taşımaktaydı. Etraftan katılanlarla gittikçe sayıları artan kalabalıkla göstericiler, Kızılay’a vardı. Polis, kafilenin önündeki bez üzerine yapılmış büyük boy Atatürk portresini almak istedi. Portreyi tutan gençler, vermemek için büyük çaba sarf etti ama polis, en sonunda Atatürk portresini gençlerin elinden aldı. Gösteriler sonunda 26 kişi gözaltına alınarak Çankaya Karakolu’na götürülerek sorguları yapıldı. Gazeteci Metin Toker’in değerlendirmesiyle, bu gösteriyle, “Böylece 28-29 Nisan olaylarının ilk provası yapılmış” oldu.
27 Ekim 1957 Pazar günü, seçimlerin devam ettiği sırada SBF’nde seçmenlere yardım ederek sandıkları göstermekte olan öğrenciler, toplanarak yaka paça Cebeci karakoluna götürüldü. Karakola götürülen öğrencilere CHP’nin ve Muhalefetin propagandasını yaptıkları söylenerek haklarında zabıt tutuldu. Öğrenciler sonradan serbest bırakıldı.
“1960 İHTİLALİ 27 EKİM 1957’DE BAŞLADI”
1957 seçimlerini yaptığı bu baskılar sonucu DP aldı ve yeniden hükümet oldu.
Metin Toker, “Demokrasiden Darbeye 1957-1960” adlı kitabında, “Türkiye’de 1960 ihtilali, 27 Ekim 1957’de başladı” diyor ve şöyle devam ediyor:
“Türkiye’de karışıklık ve huzursuzluk 27 Ekim seçimlerinin ertesi günü patlak verdi. Bir sonraki günün Cumhuriyet Bayramı olması ise ateşin üzerine benzin dökülmesi yerine geçti. Bayram münasebetiyle toplanan kalabalıklar çok yerde, seçimler dolayısıyla iktidara karşı duyulan derin ve şiddetli tepkinin dile getirilmesine yol açtı. Bilhassa CHP’nin birkaç yüz oy farkıyla seçimleri kaybettiği ilan edilen illerde tepki kuvvetli oldu. 1957 seçimlerinin özelliği, sonradan İsmet Paşa’nın verdiği adla ‘kütük marifetleri’dir. Çok yerde CHP’li vatandaşlar kütüklerde adlarını bulamadılar, dolayısıyla oylarını kullanamadılar. Buna karşılık, DP’li vatandaşlar, yargıçlardan izin alınmak suretiyle, liste liste sandık başlarına götürüldüler. Bazı merkezlerde seyyar DP ekipleri birçok sandıkta birden oy kullandılar, partilerinin oylarını kabarttılar. DP örgütünün büyük ölçüde para kullandığı da, inkar edilmez bir olay olarak vurgulanmıştır. Bütün bunlar bir yandan seçimlerin meşruluğuna koyu gölgeler düşürürken, diğer taraftan hakları yenmiş kitleleri üzüntüye düşürdü. 29 Ekim günü birtakım idare amirleri basiretsiz davranınca ve Ankara’daki iktidar da yangına körükle gidince bu kitleler çılgına döndüler. Bayram günü olayların üzüntü vereni Gaziantep’te cereyan etti ve bunun ıstırabı uzun sürdü. Derece derece Mersin’de, Giresun’da, Çanakkale’de, Samsun’da, Bayındır’da, İzmit’te, Adana’da, Devrek’te, Başkale’de, hatta İstanbul’da da halk ile idare çatıştı”.
DP lideri Adnan Menderes, “Allah bir daha, 27 Ekim gecesinin tekrarını göstermesin” diyerek, yaşadığı stresi dile getirir.
BASKILARA EN ÇOK DİRENEN GENÇLER VE ÜNİVERSİTELERDİ
Bayar-Menderes rejiminin kesinlikle dikta idaresine yöneldiği ve baskısını her gün arttırdığı 1957-60 arasında bu gidişe karşı konuldu. Sonunda da zafer, karşı koyanlarda kaldı. Fakat bu karşı koyma iki şekilde oldu: Kurumlar olarak karşı konuldu, şahıslar olarak karşı konuldu. Baskılara en çok direnen gençlik ve üniversitelerdi.
CHP’nin yayın organı olan Ulus gazetesi, 19 Mayıs 1958 günü birinci sahifesinde, “Devrimci Genç” başlığı adı altında bir başyazı yayınladı. Başyazıda, Mustafa Kemal Atatürk’ün Bursa Nutku olduğu gibi yayınlanmış ve başyazının altına Atatürk imzası konulmuştu.
Ulus gazetesinde yayınlanan Mustafa Kemal Atatürk’ün bu konuşması üzerine DP, bununla CHP’nin ihtilal kışkırtıcılığı yaptığını ileri sürer ve Ankara Savcılığını harekete geçirdi. Ankara Savcısı Rahmi Ergil, Ulus’un yazı işlerini müdürünü adliyeye getirterek, ifadesini aldı.
“DEMOKRASİYE PAYDOS” TEHDİDİ
Başbakan Adnan Menderes, 6 Eylül 1958 günü, Balıkesir’de yaptığı konuşmada, muhalefeti, Irak’tan örnek alıp, ihtilal ve komplo düzenleyerek hükümeti devirmekle suçladı.
Muhalefete yönelik suçlamalarını daha da sertleştirerek devam ettiren Menderes, konuşmasında, “İdam sehpalarından” bahsetti.
Menderes, 21 Eylül 1958 günü, İzmir konuşmasında ise, muhalefete karşı yeni tedbirlere başvuracağını açıkladı ve “Demokrasiye paydos” tehdidini savurdu.
Demokrat Parti Başkanı, muhalefete karşı açıkca savaş açtığını ilan ediyordu.
İnönü, Menderes’e yanıt olarak, İzmir’in kurtuluş, CHP’nin kuruluş yıldönümü olan 9 Eylül günü şu açıklamayı yaptı:
“Biz, 9 Eylül’de İzmir’de dünya kudretleri önünde durduğumuz zaman boynumuzda Halife’nin idam fermanını taşıyorduk. Siyasi hayatın hangi safhasında hangi tehdit bize oyuncaktan başka bir tesir yapabilir? Milletin meselelerini soğukkanlılıkla tahlil etmek, çare aramak ve insan hakları tatbikatını düzeltmek mecburiyetindeyiz.”
İNÖNÜ: DP BAŞKANI’NIN GÜCÜ YETMEZ
İnönü, 22 Eylül günü yaptığı konuşmada ise, Menderes’in nutuklarına şu yanıtı verir: “Demokrasiye paydos demeğe DP Genel Başkanının gücü yetmez.”
DP ise tüm uyarılara rağmen kendi bildiğini yapmaya devam etti. Tüm yasaları değiştirmeye başladı, muhalefeti denetlemek için Tahkikat Komisyonu kurdu.
Hüseyin Cahit Yalçın, İhsan Ada, Metin Toker, Bedii Faik, Cüneyt Arcayürek, Ahmet Emin Yalman, Nihat Subaşı, Yusuf Ziya Ademhan, Kurtul Altuğ, Süleyman Ege, Şinasi Nahit Berker, Sadık Aldoğan, Hüsnü Zeki Söylemezoğlu, Ülkü Arman, Beyhan Cenkçi, Ali İhsan Göğüş, Orhan Rami Gökçe, Nizamettin Nazif, Oktay Verel, Samim Akay, Cemalettin Ünlü, Tarık Halulu, Şahap Balcıoğlu, Halim Büyükbulut, Ratip Tahir Burak, Selami Akpınar, Yusuf Ahıskalı, Kemal Toker, Erdoğan Tokatlı, Naim Tirali, Nusret Safa Coşkun, Fethi Giray adlı bazı gazeteciler tutuklandı, bazı gazetecilere ise para cezası verildi.
Ulus, Cumhuriyet, Vatan, Hürriyet, Sabah Postası, Tercüman, Yeni Sabah, Medeniyet, Milliyet, Akşam, Demokrat İzmir, Öncü, Hergün, Halk, Yeni Gün, Hür Bilek, Hür Adam, Dünya gazeteleri ile Akis, Altı Ok, Kim, Forum dergileri kapatıldı.
Gazeteler yayımlandıkları zamanda bir çok gazetenin sütunları yasak nedeniyle boş olarak yayımlanıyordu.
Politikacılardan Osman Bölükbaşı, Hikmet Kıvılcımlı, Cemil Sait Barlas, Kasım Gülek tutuklandı.
Millet Partisi, Vatan Partisi kapatıldı, CHP kapatılmaya çalışıldı.
CHP Genel Başkanı İsmet İnönü’nün yaptığı bazı konuşmalar yasaklandı, toplantısını izlemeye gelen vatandaşlar zorla dağıtıldı, linç girişiminde bulunuldu.
Tüm kurumları ele geçirmeye çalışan öğrenci derneklerini de ele geçirmeye çalışıyordu.
Normal zamanında yapılması gereken TMTF Genel Kurultayı, yapılmadığı iddiasıyla özellikle Demokrat Parti'li gençlik tarafından, TMTF yönetimi eleştiriliyor, kurultay yapılması isteniyordu. TMTF Genel Başkanı Vahdet Tayan, buna sebep olarak maddi durumun yetersizliğini öne sürüyordu.
Ankara Üniversitesi Talebe Birliği Başkanı Yavuz Esmersoy, Istanbul Üniversitesi Talebe Birliği Başkanı Samet Güldoğan, İstanbul Yüksek Okullar Talebe Birliği Başkanı İsmet Özbay ve Ankara Yüksek Okullar Talebe birliği Başkanı Özkan Gönlü, “Kongrenin giderleri ‘Gençlik Bürosu’ tarafından karşılanacak” dedikten sonra, 24 Nisan 1959 Cuma günü, bir ilan vererek, TMTF kurultayının 27 Nisan 1959 Pazartesi günü, saat 14.30'da başlayacağı duyuruldu.
TMTF’NİN YENİ BAŞKANI YALÇIN KÜÇÜK
DP'nin önem verdiği ve başta Sadık Erdem adlı DP Antalya milletvekilinin bu işle doğrudan uğraştığı, Türkiye Milli Talebe Federasyonu'nun kurultayı, 27 Nisan 1959 Pazartesi günü, saat 15.15 de Cağaloğlu'ndaki binasında başladı.
Kurultay, DP sempatizanı olan AÜTB Başkanı Yavuz Esmersoy tarafından açıldı. Bazı delegeler, “Sen, ne hakla kurultayı açıyorsun. Kurultayı açmak Başkanın vazifesidir" diyerek itiraz etti. İtiraz nedeniyle delegeler arasında kavga çıktı.
Bu sırada, TMTF Başkanı Vahdet Tayan, kurultay salonuna geldi ve “İstediğiniz olacak. Kurultayı açıyorum. Buyrun” dedi ve kurultayı açtıktan sonra salondan ayrıldı.
Kurultay başkanlığı seçimi 35'e karşı 51 oyla SBF Maliye Bölümü son sınıf öğrencisi Yalçın Küçük, kazandı.
TMTF Kurultayı çalışmalarına, 28 Nisan 1959 Salı günü, devam etti ve yıllık çalışmalara ait rapor Erol Ünal tarafından okundu.
YALÇIN KÜÇÜK İKİNCİ KEZ BAŞKAN OLDU
30 Nisan 1959 Perşembe günü saat 14 de tekrar başlayan kurultay başkanlığına verilen bir önerge Kurultay Başkanı Yalçın Küçük tarafından okunmaz. İÜTB tarafından önergenin okunması ısrarla istenir.
Kurultay başkanının okuduğu önergede, İÜTB’ne bağlı 6 cemiyet, Birlik Başkanı Samet Güldoğan'ın Başkanlığının yasal olmadığı belirtilmekte ve neden olarak da birlik kurultayını Şubat ayından beri yapmadığı ileri sürülmektedir.
Bu önerge okunduktan sonra Samet Güldoğan'ın verdiği ikinci bir önerge üzerine kurultay başkanlığı seçimi yenilenir. Yalçın Küçük, yine çoğunluğun oyuyla kurultay başkanı olarak seçilir.
Türkiye Milli Talebe Federasyonu genel kurultayında Başkanlık için adaylar, İÜTB Başkanı Samet Güldoğan ve AÜTB'den Kemal Kılcı'dır.
YALÇIN KÜÇÜK’E SALDIRDILAR
3 Mayıs 1959 Pazar günü, genel başkanlık seçimlerinde, altıncı tur yapılmaktadır.
Kurultayın, geceki çalışmaları sırasında, Samet Güldoğan'a oy veren bazı delegeler, kurultay başkanı Yalçın Küçük ve öteki bazı üyelerin üzerine saldırdı. Bunun üzerine kurultay başkanı, zabıtadan yardım istedi. Kurultaya polisler gönderildi.
TMTF kurultayı, 6 Mayıs 1959 Çarşamba günü gecesi oturumunda meydana gelen olaylar karakolda bitti.
İstanbul Teknik Üniversitesi Talebe Birliği ve Ankara Üniversitesi Talebe Birliği, kurultaya bir önerge vererek, kurultayın 1 Temmuz'a bırakılmasını istedi.
Kurultaya verilen önerge üzerine, önerge sahibi olarak İstanbul Teknik Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi Talebe Birlikleri adına Atilla Yalçın ve Orhan Kılcı, söz aldı. Yapılan konuşmalarda, DP gençlik bürosunun davranışı kınandı ve kurultayın 1 Temmuza bırakılmasını istendi.
Bunun üzerine İÜTB Başkanı Samet Güldoğan, gençlik bürosunun para vermediği delegelerin masrafını karşılayacağını belirtti.
TMTF Genel Başkanı Vahdet Tayan söz aldı ve şu konuşmayı yaptı:
“Gençlik Bürosu'nun, yüksek tahsil gençliğinin meselelerine tarafsız ve maksatsız olarak hizmet edeceğine kani bulunmuyorum. Ayrıca, dört DP milletvekilinden meydana gelen büronun kuruluşu da hukuken muteber sayılmaz. Çünkü, Gençlik Bürosu, Büyük Millet Meclisinin bilgisinin dışında kurulmuş bir bürodur. Büronun DP'nin bürosu olmaktan başka vasfını göremedim.”
Bu açıklamaya itirazları olan bazı öğrenciler, “Siyaset yapılıyor" diyerek, hatibin üzerine dövmek amacıyla yürüdü.
Olaya müdahale eden Kurultay Başkanı Yalçın Küçük, şu açıklamayı yaptı:
“Gösterilen heyecan hatalıdır. Hatib siyaset yapmış sayılmaz. Zira, bu hatibden önce konuşan hatipler de aynı şeyleri söylediler. Onlara müdahale edilmediğine göre, bu hatibin sözlerinin de sükunetle dinlenilmesi gerekir. O bakımdan kurultay başkanı olarak hatibin sözünü kesmeyeceğim.”
Bazı öğrenciler, bunun üzerine, taraf tuttuğu iddiası ile bu kez kurultay başkanının üzerine yürüdü ve ortalık bir anda karıştı.
KURULTAY BAŞKANI’NIN ÜZERİNDE BIÇAK VAR İDDİASI
Kavgalar yer yer devam ederken, bazı öğrenciler, kurultay başkanının üzerinde bıçak olduğunu söyleyerek, polislerden arama yapılmasını istedi. Polislerce yapılan arama sonunda, kurultay başkanı Yalçın Küçük'ün üzerinde küçük bir çakı bulunduğu iddia edildi. Bunun bir düzen olduğu hemen ortaya çıktı.
Yapılan oyunun TMTF kurultayını DP yanlılarına teslim etmekti. Yalçın Küçük ve Vahdet Tayan göz altına alındı. Yalçın Küçük ilk önce polis tarafından tartaklandı sonra da İkinci Şube Müdürü Vedat Sokullu’nun emriyle müteferrikaya atıldı. İlk önce Alemdar polis karakoluna daha sonra Emniyet Müdürlüğü’ne götürülen Kurultay Başkanı Yalçın Küçük ile Vahdet Tayan, bir gece müteferrikada kaldıktan sonra sabahleyin savcılıkça ifadeleri alındı ve serbest bırakıldı.
Olaylar nedeniyle kurultay, 15 Temmuz'a ertelendi.
TMTF kurultayı Başkanı Yalçın Küçük, 13 Temmuz 1959 Pazartesi günü, İTÜ’nde basın toplantısı düzenledi. Küçük, basın toplantısında şu açıklamayı yaptı:
“Kurultayın çeşitli tertiplerle bu defa Balıkesir'de toplanması için çalışan Samet Güldoğan ve hizbi, ‘DP Gençlik Bürosu’ ile çalışmalarda bulunuyor. Bu kanun ve nizamlara tamamen aykırıdır. Federasyonu bugünkü durumundan kurtarmak zorundayız. Muayyen gayelerle iş başına gelmek ve getirilmek istenen grup, kurultayı zor kullanarak Balıkesir'de toplamak arzusundadır. Buna, hukuken imkan yoktur. Biz durumu Balıkesir idari makamlarına bildirdik ve kurultayın orada toplanamıyacağını belirttik. Ancak DP'nin kurduğu Gençlik Bürosu'nun himayesi altında bulunan Samet Güldoğan, öyle anlaşılıyor ki, kongreyi Balıkesir'de toplamağa muvaffak olacaktır. Bu durum karşısında da biz işi mahkeme yoluyla halletmek kararındayız. 15 Temmuz'da İstanbul'da kurultayın toplanması için gereken 56 delegelik çoğunluğu temin edemezsek, mecburen Balıkesir'e gideceğiz. Ama, duyduğumuza göre, bunun içinde gereken her türlü tertibi yapmaktan çekinmeyeceklermiş. Bize düşen görev, TMTF'nin şerefini korumak olacak ve bunun için de ne yapmak lazımsa onu yapmaktan çekinmeyeceğiz. Kurultayın Balıkesir'de toplattırılmasının başlıca sebebi İstanbul basınından kaçmaktır. Bu şekilde Balıkesir'de istediklerini daha kolay yapabileceklerini sanıyorlar.”
ELİMİZDE EMİR VAR ANCAK GÖSTEREMEYİZ
15 Temmuz 1959 Çarşamba günü, DP karşıtları İstanbul'da, hükümetin desteklediği DP yanlıları Balıkesir'de iki ayrı TMTF kurultayı toplandı.
Saat 09.00’dan itibaren Cağaloğlu'ndaki TMTF binası, sivil polislerin kordonu altına alındı ve giriş-çıkışlar denetlenmeye başlandı. Saat 10’da Federasyon binasına gelen kurultay başkanı Yalçın Küçük ile Sivil polisler, bir görüşme yaptı. Polisler, kurultayın yapılamayacağını, yapılmak istenen kurultayın usulsüz olduğunu, esas kurultayın Balıkesir'de devam ettiğini, Kurultayı toplamaya teşebbüs edildiği takdirde dağıtılacağını söyledi ve ihtarda bulundu.
Saat 13'e doğru delegeler, TMTF'na gelmeye başladı. Kurultay salonunu ve federasyon binasını dolduran delegeler, sivil polislerle tartışmaya başladı.
Bu arada dört sivil polis, Erol Ünal ve Yalçın Küçük'e tekrar ihtarda bulunarak, delegelerin dağıtılmasını istedi ve dağıtılmadıkları takdirde zor kullanarak dağıtacaklarını belirtti.
Erol Ünal ve Yalçın Küçük, kurultayı dağıtmak için yazılı emir olup olmadığını sordu. Sivil polisler, yazılı emir olduğunu, fakat gösteremeyeceklerini karşılığını verirler.
Saat 14.30 da kurultay başkanı Yalçın Küçük, kurultay salonundaki başkanlık kürsüsüne çıktı ve kurultayın saat 15’te açılacağını delegelere bildirdi.
Tam bu sırada Alemdar karakoluna bağlı polisler, federasyon binasına geldi. Alemdar polis karakolu komiseri, Yalçın Küçük'e şöyle hitap etti;
“Kurultayın açılmaması ve dağıtılması için emir aldık. Toplanıldığı takdirde, dağıtılacaktır. Delegeler salonu terk etsinler.”
Yalçın Küçük ise, tekrar yazılı bir emrin olup olmadığını sordu ve bu yolda uzayan tartışmaları takiben Erol Ünal ile Yalçın Küçük, polisler tarafından tartaklanarak bir odaya sokuldu. Polis, bu odada kendilerine, kurultayın yapılamayacağını tekrar bildirdi. Buna karşılık Yalçın Küçük, zabıt tutulmasını istedi. Fakat polisler, zabıt tutulamayacağı karşılığını verdi.
Bunun üzerine Yalçın Küçük, odayı terk eder ve tekrar başkanlık kürsüsüne çıkarak kurultayın 10 dakika sonra açılacağını söyledi.
YALÇIN KÜÇÜK POLİSİN CEVABINA NE YANIT VERDİ
Alemdar karakolu komiseri:
“-Yani siz, şimdi, kurultayı açacaksınız Yalçın Bey, öyle mi? Açamayacaksınız!” dedi.
“-Açacağız. Yazılı emir gösterin.”
Bu cevap üzerine komiser, iki emniyet görevlisine emir vererek Yalçın Küçük'ün karakola götürülmesini ve resmi muamele yapılacağını bildirdi. İki polis, Yalçın Küçük'ü kürsüden indirir.
Erol Ünal, böyle şeyin olamayacağını ve resmi elbiseli polislerin yazılı emir olmadıkça, federasyona giremeyeceklerini belirtti.
Erol Ünal'ın bu sözleri üzerine polisler Erol Ünal'ı da Yalçın Küçük ile birlikte Emniyet 1. Şube'ye götürdü.
100 kadar polis, TMTF’de bulunan öğrencileri dışarı çıkartır.
Saat 15.50’de delegelerden bir grup, Vilayetin yolunu tutar.
Vilayette Vali ile görüşmek ve Yalçın Küçük ile Erol Ünal'ın durumunu öğrenmek isteyen delege grubu, Vali olmadığından yardımcılardan Salih Tanyeri ile görüşür. Vali Yardımcısı ile delegeler arasında yapılan konuşmalardan bir netice alınamaz.
Daha sonra, Emniyet Müdürlüğüne giden delegelere, Erol Ünal ve Yalçın Küçük hakkında hiç bir bilgi verilmez.
VE YALÇIN KÜÇÜK İHRAÇ EDİLDİ
Yalçın Küçük başkanlığında İstanbul'da düzenlenmek istenen TMTF Kurultayına izin verilmezken, aynı gün, DP’nin desteklediği Samet Güldoğan, Ertuğrul Mat, Yavuz Esmersoy ve ekibinin düzenlediği TMTF Kurultayı, Balıkesir Necati Eğitim Enstitüsü salonunda polisin desteğinde yapılıyordu.
Başkanlık için yalnız İstanbul Üniversitesi Talebe Birliğinden Samed Güldoğan aday gösterilir ve 77 iştirakten 72 oyla Samed Güldoğan Federasyonun 15'inci devre Genel Başkanlığı’na, Ankara Yüksek Okulları Talebe Birliğinden Erol Otabasmaz'da 70 oyla ikinci başkanlığa getirildi.
Kurultayın öğleden sonra devam eden toplantısında Yönetim kurulu seçimleri yapıldı. Geçen kurultayın Başkanı Yalçın Küçük'ün halen kurultay başkanı sıfatıyla yapacağı resmi müracaatların dikkate alınmaması yolunda İstanbul Valiliği’ne telgraf çekilmesi kararlaştırıldı. Bundan sonra, Yalçın Küçük'ün Ankara Üniversite Talebe Birliği'nden ihraç edildiği de açıklandı.
Balıkesir'deki kurultayda Genel Başkan seçilen Samet Güldoğan, 17 Temmuz 1959 Cuma günü, Federasyonun İstanbul'daki merkezine geldi. Yalçın Küçük, bu sırada başkanlık odasında oturmaktaydı.
Başkanlık odasını boşaltmayan Yalçın Küçük ile tartışan Güldoğan, iki sivil polis vasıtasıyla odayı boşaltmak ister.
Sivil polisler, amirlerinden emir almaları gerektiğini söyler. Bunun üzerine başkanlık odasını terk eden Samet Güldoğan, "Spor Komisyonu" odasına taraftarlarıyla yerleşir.
Tarih: 18 Temmuz 1959 Cuma günü, Yer: Cağaloğlu TMTF Merkez binası.
Sabahın erken saatlerinden itibaren TMTF'nin binası, gaz bombalı ve coplu polisler tarafından kuşatılır.
Saat 12.00 de Emniyet 1. Şube'ye bağlı 2 sivil polis, TMTF binasına geldi ve Yalçın Küçük'le görüşmek istediklerini söyledi.
Sivil memurlar, Başkanlık masasında oturan Küçük'ten bu makamı, Balıkesir kurultayında seçilen Samet Güldoğan'a bırakmasını istedi.
TMTF'nin 15. Kurultay Başkanı Küçük, sivil polislere buna dair yazılı bir emir olup olmadığını sordu. Sivil memurlar, bunun üzerine kendisine İstanbul Valiliği'nin 18.7.1959 tarih ve 109 sayılı tahliye emri gösterdi.
Saat 12.25’de Federasyon Genel Başkanlığı makamında bulunan Yalçın Küçük'ün yanına Birinci Şube Komiser Muavinlerinden Mehmet Bal geldi.
Mehmet Bal, Balıkesir kurultayının gayrimeşru olarak toplandığını öne sürerek, 21 Temmuz'da İstanbul'da yeni bir TMTF kurultayı toplamak üzere hazırlanmakta olan Yalçın Küçük'e, İstanbul Valiliğinin izin vermediğine ait İstanbul Vali Muavini Salih Tanyeri'nin imzasını taşıyan 18/7/1959 tarih ve 4275 sayılı emri, tebliğ etti ve bunun alındığına dair imza aldı.
YALÇIN KÜÇÜK SÜRÜKLENEREK ÇIKARILDI
Bundan sonra emri tebliğ eden komiser muavini Mehmet Bal ile Yalçın Küçük arasında şu konuşma geçti:
Yalçın Küçük: “Balıkesir kurultayının meşru olup olmadığını mahkeme tayin edecektir. Esasen biz bu kurultayda alınan kararın iptali için dava açmış bulunuyoruz. Valinin bu konuda yetkisi yoktur. Burayı 15. Büyük Kurultay Başkanı olarak terk edemem.”
Mehmet Bal: “Zorluk çıkarmayın. Emir aldık. Burasını tahliye edeceksiniz.”
Küçük: “Fakat kanunsuz bir emri tatbik ediyorsunuz.”
Bal: “Ben aldığım emri tatbikle mükellefim. Burasını tahliye edeceksiniz.”
Bunun üzerine Yalçın Küçük: “Sadece devlet otoritesinin sarsılmaması için burasını terk ediyorum”, dedi ve oturduğu TMTF Genel Başkanlık masasından kalktı.
Küçük, kalkar kalkmaz, o sırada dışarıda bulunmakta olan Samet Güldoğan TMTF Genel Başkanlık makamına oturtuldu.
Polisler, bilahare, TMTF mühürünü ve diğer odaların anahtarlarını istemişlerse de, Küçük, “devletin kuvvetinin itibarını sarsmamak amacı ile makamı terk edeceklerini, fakat asla mühür ve odaların anahtarlarını mahkeme kararı olmadan vermeyeceklerini”, belirtti.
Küçük'ün bu sözleri için zabıt tutuldu.
Tartışmalar devam ederken, sivil komiser muavini Mehmet Bal'ın, "Canım neden mührün üzerinde bu kadar duruyorsunuz. 25 kuruş verip bir yenisini kazıtırlar”, dedi. Yalçın Küçük ve arkadaşları da, polisin bu sözleri üzerine zabıt tuttu.
Samet Güldoğan, Genel Başkanlık makamına oturduktan sonra, polis, koridorda bekleyen Yalçın Küçük ve arkadaşlarının, TMTF binasını da terk etmelerini istedi. Bunun üzerine durum birden bire gerginleşir.
Küçük ve arkadaşları, polislere, Cemiyetler Kanununun 29. maddesini hatırlatarak üyesi bulundukları bir teşekkülden çıkmayacaklarını, tahliyenin ise mahkeme kararına bağlı bulunduğunu, belirtir.
Polis, bir olayın vukuu ihtimalini sebep göstererek federasyon binasının ikinci katını tahliyeye girişir. Ancak, Samet Güldoğan ve arkadaşlarının binada kalacaklarını bildirmesi üzerine, İstanbul grubu, "Şu halde biz de salonu terk etmiyoruz. Hepimiz öğrenci olarak aynı haklara sahip bulunmaktayız" diyerek, binayı terk etmezler. Bunun üzerine polis, Yalçın Küçük, Erol Ünal ve arkadaşlarını merdivenlerden aşağıya doğru zorla sürükleyerek dışarı çıkarmaya çalışır.
Polislerin bu davranışlarını "kanunsuzluk" olarak vasıflandıran TMTF İkinci Başkanı Erol Ünal ile Yalçın Küçük, "Emniyet mensuplarına karşı fiili mukavemette bulundukları" gerekçesiyle gözaltına alınıp Emniyet Müdürlüğüne götürülür.
Bu sırada dışarıda bulunan "İstanbul Grubu"na mensup öğrenciler, “Erol Ünal ve Yalçın Küçük ile aynı suçu işledik. Bizi de topluca Emniyet'e götürün, suç varsa hepimiz suçluyuz. Eğer nezaret altına alacaksınız hepimizi birden alın” diye bağırır.
Ünal ve Küçük'ün zorla bir polis cipine bindirilerek, olay yerinden uzaklaştırılması üzerine arkadaşlarının Alemdar Karakolu’na götürüldüğünü zanneden kalabalık bir öğrenci grubu, toplu halde, karakola gitmek isterken, polis tarafından, dağıtılır. Bu arada SBF öğrencisi Orhan Erdivanlı, polise hakaret ettiği iddiasıyla Alemdar Karakoluna götürülür.
Bu arada Samet Güldoğan'ın TMTF Genel Başkanlığı makamına oturmasından sonra, bir süreden beri kesilmiş olan TMTF'ye bağlı telefonların çalışmaya başlar.
Yalçın Küçük'ün anahtarları vermemesi üzerine, bir çilingir çağırılarak odaların kilitli kapıları açtırılır.
Yalçın Küçük ve Erol Ünal, polisin cipine bindirildikten sonra 1. Şube'ye götürülür. Burada bir saat alıkonarak sorguya çekilen iki öğrenci, daha sonra, Alemdar karakoluna getirildikleri zaman orada kendilerini bekleyen arkadaşlarına Emniyet Müdürlüğünde 1. Şube Müdürü Yaşar Yiğit tarafından döğüldüklerini ve hakarete uğradıklarını bağırırlar.
Yalçın Küçük'ün burnu berelenmiş, üzerine tentürdiyot sürülmüştür.
Karakolda kovuşturmanın yürütülmesi sırasında, Küçük ve Ünal'ın avukatları Reşit Ülker, Orhan Birgit ve Alp Kuran, karakola alınmaz, muayene yaptırma yolundaki istekleri de reddedilir.
Tamamlanan evrakların savcılığa götürülmesinden sonra, avukatlar, Yalçın Küçük ve Erol Ünal'ın muayenesini temin yolundaki dilekçelerini kabul eden bir merci bulurlar. Ancak adli tabibin yerinde olmayışı beklemelerine yol açar. Bir saate yaklaşan beklemeden sonra adli tabibin İlk Yardım Hastahanesi’nde olduğu bildirilir, bu defa oraya gidilir.
İlk Yardım Hastahanesi’nde makamı olmadığı için Küçük ve Ünal'ı muayene edemiyeceğini bildiren adli tabip, hastahaneden ayrılır. Bunun üzerine Küçük ve Ünal, hastahane doktoruna müracaat ederek muayenelerini yaptırarak geçici bir rapor alırlar.
Raporu aldıktan sonra Alemdar karakoluna getirilip ikinci defa ifadeleri alınan Küçük ile Ünal, savcılığa götürülür ve saat 16.40 da serbest bırakılır.
Valiliğin emriyle engellenen yasal İstanbul Kurultay Başkanı Yalçın Küçük, 22 Temmuz 1959 Çarşamba günü, olaylarla ilgili kanunsuz fiil ve hareketleri tesbit ettiğini öne sürdüğü ilgililer hakkında dava açılmak üzere savcılığa müracaat eder.
TMTF BAŞKANLIĞI’NA DP BİRİ GETİRİLMEK İSTENİYOR
Yalçın Küçük, bu konuda şu açıklamayı yapar:
“Balıkesir kurultayının iptal davasından başka bugün de 13 dava açmış bulunmaktayız. Bu davalar sırasıyla 4'ü İstanbul Valisi Ethem Yetkiner aleyhine, 1'i Balıkesir Valisi Kazım Arat, 2'si İstanbul Emniyet 1. Şube müdürü Yaşar Yiğit ve 6 sı da bazı polis ve komiserler aleyhine açılmıştır. İstanbul Valisi hakkında açılan davalardan 3'ü kanunsuz emir vermek, diğeri ise, 40 paralık tazminat davasıdır. Türk Yüksek Tahsil gençliğinin tek ve tarafsız temsilcisi TMTF başkanlığına DP ‘Gençlik Bürosunun’ bir mensubunu getirebilmek için girişilen ve kanun, hukuk dinlemeyen müessif hadiseler Türk amme efkarının malumudur. Son olarak Türk gençliğinin meşru temsilcilerini yuvalarından hiç bir mahkeme ilamı veya kanuni mesnet göstermeksizin atmak ve onları birinci şube müdürlük makamına götürerek, başta ‘Türk Gençliği’ olmak üzere en kutsal değerlerine küfrederek dövmek, bunların en hazin olanıdır. İstanbul'da kongre yapmak isteyen öğrenci kurumları delegasyonlarının Türk Yüksek Tahsil gençliğinin meşru temsilcileri olmamıza rağmen hiç bir kanuni mesnet gösterilmeden polis zoru ile Federasyon binasından atılarak emniyete götürüldük ve orada dövülerek hakarete maruz bırakıldık. Bağlı teşekküllerin bütününün meşru başkan olarak bizi tanıması ve Türk amme efkarının ve onun temsilcisi tarafsız Türk basınının tasvipkar tutumu Federasyonumuzu siyasi tasallutlardan korumak için yaptığımız mücadelede tek fakat çok kuvvetli desteğimiz olmaktadır. Taraf tuttuklarını belirtmekten kendi hesaplarına fayda mülahaza eden idari makamların, Türk gençliğine reva gördükleri bu hareketlerin Türk maşeri vicdanında kurulu düzene karşı, tehlikeler arz eden tepkiler yaratmasından çekinilmelidir. İstanbul Valiliğinin, halli adli mercilerce mümkün durumlarda bazı keyfi kararlar alması ve emirler vermesi, adli makamların salahiyetlerine tecavüz olduğu gibi, iptali her zaman mümkün tasarruflardır. İstanbul Valisinin emirleri gayri meşru Balıkesir toplantısına meşruiyet getiremez. İÜTB yıllık kongresini 4 ay geçtiği halde hala toplamayan ve Birliğe bağlı 7 cemiyetin tenkidlerine uğrayan Balıkesir TMTF kongresi başkanı, TMTF gibi bir makama polis gücüyle ve siyasi endişelerle oturtulduktan sonra ne gibi faydalar sağlıyacaktır? Polis zoruyla ve siyasi endişelerle bir makama oturtulan. bir başkan olmaktansa, üyelerinin kalbi tasviplerini gören, fakat oturacak bir sandalyesi olmıyan bir başkan olmak bizim için çok daha şereflidir. Açılmış olan davaların nihayetine ve hakiki kongrenin toplanmasına kadar Federasyonumuzu içte ve dışta temsil edecek ve onun vakar ve tarafsızlığını koruyacağız. Sonuç olarak, Türk amme efkarına büyük Atamızın Bursa Nutku'nda çizdiği imana sahip ve Türk istikbalinin ümit ve teminatı Türk gençliğinin, temel hukuk prensiplerini çiğneyerek, meşruiyetini kaybetmiş kaba kuvvet karşısında asla aman dilemiyerek, dayak, küfür ve tehdide rağmen, inandığı davaların müdafaasını yapan Türk gençliğinin temsilcileri olduğumuzu ve daima olacağımızı bildiririz.”
Bu dönem ayrıca SBF Fikir kulübü Başkanlığı yapan Yalçın Küçük, yıllar sonra bu konuda, şunları açıklamıştır:
“1950 yıllarının ortasında TMTF, demokrat çizgiye geçişin işaretlerini veriyordu. DP yönetimi, buna şiddetle karşı koymak istedi. Öğrenci-polis çatışmaları, ilk kez, bu dönemde çıktı. Ankara Üniversitesi Talebe Birliği'nde başkan, fakülteler arası rotasyonla seçildiği için, ben ancak ikinci başkan olabiliyordum. Bu çatışma içinde, daha sonra, AP'de politika yapan başkanı ıskat ederek, Ankara Üniversitesi Talebe Talebe Birliği'nin yönetimini ele geçirdim. İstanbul Üniversitesi, daha sonra, AP ve DP'den milletvekili olan Samet Güldoğan'ı destekliyordu ve gericilerin kalesi idi. Teknik Üniversite Talebe Birliği ile birleştik. Kongre başkanı olarak, TMTF'nun yönetimi, benim başkanlığımdaki demokratların eline geçti. DP iktidarı polis kullanmaktan çekinmedi. İki yaz kadar süren bu çatışmalar üniversite gençlik kütlesinin polisle tanışma ve çatışmasının ilk büyük olayları oldu. Türkiye'nin en önemli siyasal olayları arasında sayıldı; gazeteler her gün ve resimlerle birinci haber olarak izlediler. 28 Nisan İstanbul ve 29 Nisan Ankara olayları için, genel prova yerine geçti. 28 Nisan ve 29 Nisan', TMTF olayları içinden deneyim kazanmış öğrenciler düzenlediler ve birbirleriyle bağlantı içinde hareket ettiler.”
Toplumsal mücadeleler tarihinde 1960 sonrası toplumsal olaylara damga vuracak hareketlerin kökeni bu döneme dayanır. Bu dönem DP’ye karşı mücadele eden devrimci gençlik önderleri, kendisinden sonra gelen ’68 kuşağının öncüleri olmuştur.
(Metin Toker’den yapılan alıntı: Metin Toker, Demokrasimizin İsmet Paşa’lı Yılları/Demokrasiden Darbeye 1957-1960, Bilgi Yayınları, Ankara, birinci baskı, Haziran 1991, sayfa: 13)