İsmet İnönü 53 yıl sonra haklı çıktı - Orhan UĞUROĞLU
İsmet İnönü'nün ünlü sözü bilinir; "Yeni bir dünya kurulur. Türkiye de o dünyada yerini alır." Bu sözün perde arkasını hatırlayalım. 1963 yılında Kıbrıs'ta Rumların başlattığı Türk soydaşlarımıza yönelik soykırım saldırıları ile 3 bine yakın soydaşımız katledildi. Dönemin Başbakanı İsmet Paşa (İnönü) Türkiye'nin garantörlüğü çerçevesinde Türk Silahlı Kuvvetlerine hava taarruzu emri verdi. Savaş uçaklarımız Rum ordusunu bombaladı.
Harekat devam ederken Amerika Başkanı küstah Johnson 5 Haziran 1964'te İnönü'ye çok sert bir mektup yazar.
NATO'ya girebilmek için Kore'ye asker gönderip 722 şehit verdik ama Johnson Türkiye'yi şu sözlerle tehdit eder:
* Türkiye, 1960 tarihli Garanti Antlaşmasını tam işletmeden adaya müdahale kararı almıştır. Türkiye bu aşamada müdahale hakkını kullanamaz.
* Türkiye tarafından Kıbrıs'a yapılacak askerî müdahale, kendisini Sovyetler Birliği ile bir çatışma durumuna sokabilir. Türkiye, NATO'lu Müttefiklerine danışmadan, onların rıza ve onayını almadan böyle bir harekete giriştiğine göre, acaba NATO'nun Türkiye'yi savunma yükümlülüğü var mıdır?
* Kıbrıs'ta ABD'nin hibe ettiği silahları da kullanamayacağınızı ihtar ediyoruz.
İsmet İnönü de küstah başkana yazdığı mektubunda özetle şunları söylüyor:
* Böyle bir ittifak olur mu?
* Mektubun gerek yazılış tarzı, gerek içeriği, Amerika'nın Türkiye gibi bir Müttefiki için hayal kırıcı olmuştur.
* Birbirine karşı antlaşmalardan doğan zorunluluklarını, yükümlülüklerini istediği zaman reddeden devletler arasında bir ittifaktan söz edilebilir mi?
* NATO'nun bünyesi, üye bir ülkeye yapılacak saldırı karşısında, saldırganın iddialarına kapılacak kadar zayıf ise, gerçekten tedaviye muhtaç demektir.
1964 yılındaki bu mektupların iki ülke arasında müttefiklik bağlarını koparıp koparmayacağını soran bir gazeteciye İsmet Paşa, "Yeni bir dünya kurulur. Türkiye de o dünyada yerini alır" diye yanıt veriyor.
53 yıl sonra bugün Türkiye ile Amerika arasında hatta NATO ile ilişkilerimizde yaşanan krizi 1964 yılında iki ülke arasında yaşanan Kıbrıs krizi çerçevesinde göz önüne alalım.
2017'de Türkiye ile Rusya Devlet Başkanlarının tam 8 kez, buna karşılık Erdoğan'ın Amerika Başkanı Trump ile sadece 2 kez buluştuğuna dikkat edelim.
Ve NATO'nun geçici olarak kurduğu Patriot hava savunma sistemlerini geri aldığını da hatırlayalım.
Amerika'nın NATO müttefiki Türkiye'ye hava savunma sistemleri satmayınca, Rusya'dan satın almayı bu hafta tamamlayacağını Erdoğan'ın, Putin ile ortak basın toplantısında açıkladığını dikkate alalım.
Amerika'nın Suriye'de Rakka operasyonunu müttefiki Türkiye ile değil de PKK uzantısı PYD/YPG terör örgütü ile gerçekleştirdiğini ve bu terör örgütüne zırhlı araçlarla 4 bin 500 TIR dolusu silah ve mühimmat hediye ettiğini düşünelim.
İsmet Paşa mektubunda gerek Amerika'ya gerek NATO'ya tokat gibi yanıtı şu cümlesi ile veriyor:
"... NATO müttefiklerinin birbirleriyle imzaladıkları Milletlerarası Antlaşmalara, yekdiğerinin ahdî haklarına, karşılıklı vecibelerine riayet mükellefiyetleri de, ittifakın aynı derecede hayatî önemde bir icabıdır. Yekdiğerine karşı ahdî vecibelerini, (antlaşma gereği yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini) taahhütlerini istediği zaman reddeden devletler arasında bir ittifak tasavvur edilebilir mi?"
53 yıl önce yazılmış ama Amerika ve NATO ile günümüzdeki gelişmeleri de kapsayan gerçekçi bir tespit değil mi?
Türkiye-Rusya-İran iş birliğini dikkate alırsak 53 yıl önce İsmet Paşa'nın şu sözünün günümüzde gerçekleşmekte olduğunu görüyoruz değil mi?
"Yeni bir dünya kurulur. Türkiye de o dünyada yerini alır"
Mustafa İsmet, Malatya'da yerleşmiş eski bir Türk ailesi olan Kürümoğlularındandır. 24 Eylül 1884'te İzmir'de doğdu.
8-29 Eylül 1913'te Bulgar delegeleri ile İstanbul'da barış görüşmeleri ile görevlendirildi.
29 Ocak 1919'da kurulan Mütareke Komisyonuna Askeri Uzman oldu ve Harbiye Nezaretinde bu amaçla kurulan Komisyona da Başkanlık yaptı.
Batı Cephesi Komutanı olarak İnönü Meydan Muharebelerinde Atatürk'ün telgrafında belirttiği gibi "Orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendi".
3 Mayıs 1920'de kurulan ilk İcra Vekilleri Heyetinde Genelkurmay Başkanı olmuştur. İnönü; Edirne'yi seçerek Büyük Millet Meclisi'ne Edirne Milletvekili olarak girdi.
03-11 Ekim tarihleri arasında Mudanya'da Mütareke görüşmelerini sürdürdü ve anlaşmayı imzaladı.
26 Ekim 1922'de Edirne Milletvekili sıfatıyla Dışişleri Bakanı oldu ve Lozan Konferansına Heyet Başkanı olarak katıldı. 24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşmasını imzaladı.
10 Kasım 1938 tarihinde Atatürk'ün vefatı üzerine 11 Kasım 1938'de Cumhurbaşkanı seçildi. 14 Mayıs 1950 yılında yapılan seçimlerde Demokrat Parti'nin çoğunlukla iktidara geçmesi üzerine Cumhurbaşkanlığından çekildi ve o günden sonra muhalefet liderliği görevine başladı.
İnönü 3 Nisan 1939-8 Mart 1943-21 Temmuz 1946 seçimlerinde iki defa Cumhurbaşkanı seçildi.
25 Aralık 1973'te vefat etti. Kırmızı-Yeşil İstiklal Madalyası vardır.