31 Mart Olayı (1909) Sebepleri ve Sonuçları Nelerdir?
b. 31 Mart Olayı (1909)
II. Meşrutiyet’in ilanı sürecinde yaşanan toprak kayıpları üzerine meşrutiyet karşıtı bazı gruplar hemen harekete geçtiler. Bu çevreler kayıpların sorumlusu olarak meşrutiyet yönetimini görüyor ve Jön Türklere karşı çok ağır eleştirilerde bulunuyorlardı. Ayrıca İttihat ve Terakki yönetiminin uygulamalarının dine aykırı olduğunu iddia ederek halkı isyana kışkırtıyorlardı.
Meşrutiyet karşıtlarının propagandaları en fazla ordu içindeki alt rütbeli askerler arasında etkili oldu. Bu askerler 13 Nisan 1909’da İstanbul’da bir ayaklanma çıkardılar. İsyan, medrese talebeleri ve din adamlarının katılımıyla büyüdü. Osmanlı tarihine 31 Mart Vakası adıyla geçen bu ayaklanmaya katılan isyancılar parlamentoyu işgal ettiler. İttihat ve Terakki üyesi mebuslardan ve meşrutiyet yanlısı subaylardan bazılarını öldürdüler. Aynı şekilde, meşrutiyet yönetimini savunan gazetelerin merkezlerini basıp yağmaladılar.
Hareket Ordusu İstanbul’a girerken
31 Mart Ayaklanması’nın bastırılamaması üzerine İttihat ve Terakkinin güçlü olduğu Selânik’te bulunan III. Ordu içinden Hareket Ordusu adıyla bir askerî birlik hazırlandı. Başında Mahmut Şevket Paşa’nın bulunduğu bu ordunun kurmay başkanlığını Yüzbaşı Mustafa Kemal yapıyordu. Hızla İstanbul’a gelen Hareket Ordusu, 24 Nisan 1909’da başkentte kontrolü ele geçirerek ayaklanmayı bastırdı. Bundan bir kaç gün sonra toplanan Osmanlı parlamentosu ayaklanmanın sorumlusu olarak gördüğü II. Abdülhamit’i tahttan indirdi. Böylece II. Abdülhamit’in otuz üç yıl süren saltanatı sona ererken yerine kardeşi V. Mehmet Reşat geçirildi.
31 Mart Ayaklanması’nın bastırılmasından sonra İttihat ve Terakki Cemiyetinin ülke yönetimindeki ağırlığı arttı. Yeni dönemde
Kanun-ı Esasi’de değişiklik yapılarak padişahın ve sadrazamın yetkileri kısıtlandı. Padişahın; meclisi açma kapama, sürgüne gönderme ve bakanları atama yetkileri elinden alındı. Ayrıca yasaları veto etme yetkisi sınırlandırıldı. Hükumeti değiştirme ve denetleme yetkileri meclise verildi. Diğer yandan Mebusan Meclisinin onayı olmadan milletlerarası antlaşmaların imzalanamayacağı hükme bağlandı.
1918 yılının sonlarına kadar süren İkinci Meşrutiyet Dönemi’nde Türk demokrasi tarihinin ilk siyasi partileri kuruldu. Hükûmetin seçimler sonucunda iktidara gelen parti tarafından kurulması uygulamasına geçildi. Bu dönemde hükûmetler büyük ölçüde İttihat ve Terakki Partisi tarafından kuruldu. Genel olarak Türkçülük politikası izleyen İttihat ve Terakki yönetimi, Osmanlı Devleti’nin siyasi ve ekonomik bağımsızlığını güçlendirmeye çalıştı. Bu amaçla kapitülasyonları kaldırmak istedi. Ayrıca İngiltere, Fransa ve Rusya’nın Osmanlı Devleti’ne karşı ittifak kurmaları üzerine Almanya ile ilişkileri geliştirmeye önem verdi.