HZ. ALİ´NİN EFSANEVİ BOYUTU 1
AlevÃ® inancında Hz. Ali, evvel ve ahiridir. Çünkü inanışa göre Hz. Muhammed ve Hz. Ali´nin ruhları yaratılan ilk varlıklardır. Hiçbir şey yokken onların ruhları vardı. Bu yüzden O´nlar yaratılan varlıkların ilki yani evvelidir. Yine Hz. Ali , dünya var oldukça çeşitli biçimlerde dünya gelip gitmiştir ve sonunda Ali olarak görünmüştür. Yine Hz. Ali, ölmemiştir. Bunun delili olarakta kendi cenazesini kendisinin götürmesidir. Ali , dünyanın sonuna kadar da var olacaktır. Bu yüzden de ahirdir , sondur. (Hz. Ali´nin evvel olduğu inancı için)
Şah İsmail HatayÃ®:
Şah HatayÃ®´m evvel Ali
Muhammed Ali´de nur değil miydi
Bu dünya yoğ iken varım Ali´dir
PÃ®r Sultan Abdal:
Tanrı´nın aslanı geldi
Zâhir batın kerem Şah-ı Merdan´ın
Allah bir Muhammed Ali´dir Ali
Muhammed Ali nurunun yaratılmasından binlerce yıl sonra Muhammed Ali´nin pırıltısından bir inci yaratılır. Muhammed ve Ali´nin ruhu burda kara kılar. Bu Aleme Alem-i Umman denir.
Bir zaman sonra Allah Alem-i Umman´da seksen bir şehir yapar. Bir tür yaratık yaratır. Her biri dünyanın on katı büyüktür. Şehirleri bir çeşit hububatla doldurur. Bir de kuş yaratıp, bu hububattan kuşa senede bir tane nasip etti. Kuş şehirlerin etrafında uçuyor, yılda bir tane yiyor.
Sonra hububat bitiyor. Artık yiyecek kalmıyor. Kuşun ruhu vücudundan uçuyor. Tanrı coşup kendi zatına tanıklık ederek 124 bin latif yaratık halk etti. Bunların hepsi Adem´den gayrı, meleklerden önce oldu.Bütün bunlar olurken Muhammed -Ali nuru ebedi kaldı. Bu nur her zaman ebedidir.
Pir Sultan Abdal´da yaradılış şöyledir:
Dolduran Mevla´dır dolan Ali´dir
Yedi kere konup göçen Ali´dir
Dolduran Huda´dır dolan Ali´dir
Dünya´nın yaradılışı bazı yerlerde yetmiş, bazende örneklerde olduğu gibi yedi kere tekrarlanır. Ama dünyanın birden fazla kez dolup, boşaldığı kâkül edilir.
Dünyada henüz insan ve melek yaratılmadan önce dev ve periler yaratılmıştır. Bunlar Kaf´tan Kaf´a hükmederlermiş. Dev bir gün bahçesinde küçük bir çocuk görür. Çocuğu yakalamak için elini uzatır ama kendini yüzü üstüne yerde bulur. Yedi gün sonra dev kendine gelir ve ellerinin bağlanmış olduğunu görür. eli bağlı olarak Süleyman´a gider. Süleyman´a gider. Süleyman,ipi açamaz. Muhammed´in geleceğini söyler. Nice bin yıl sonra Muhammed ve Ali gelir. Dev Hz. Muhammed´e gelir. Herkes büyüklüğünü görünce korkar. Dev başından geçen olayları anlatır. Peygamberlerin çare bulamadığını söyler. Herkes devin karşısına geçer. Ancak dev çocuğu bulamaz, ümidi düşer.
Dev, sonunda Selman donunda Ali´yi görür ve korkudan Hz. Muhammed´in hırkasına sarılır. Dev, Müslüman olur,ülkesine döner.
Devi bağlayan, çözen Ali´dir. Kul Himmet bunu uzun bir destan olarak yazmıştır. Destan metni:
Uzun kargı Kuh-kaf´ı yıkardı
Kafdağı´nda bir dağ vardı hurmadan
Şad´ü Hurrem olup gayet sevindi
Sultan Süleyman ´avurdu yüzünü
Sanma senin bağlı bin yıl dahi gezindi â?â
Mekke Medine´nin halkı duruştu
Kabe´nin üstüne gölgesi düştü
Şah İsmail Hatayi´nin şiirlerinde de dev olayının etkileri görülmektedir.
Selman´a erişti erzan dağında
Yukarıdaki örneklerde Hz. Ali´nin çocuk yaşta, devi hurma ağacından aldığı bir çubukla bağlaması olayı özenle vurgulanmaktadır. Dev, olayı Aleviler için Hz. Ali´nin büyüklüğünü anlatan önemli kaynaklardan biridir. Şah İsmail HatayÃ®´nin AlevÃ®lik´i yeniden düzenleyip, geliştirdiğini düşünürsek bu olayda söz etmesi kaçınılmazdı.
Şah HatayÃ®´m mülkÃ®limi kaldıran
Selman, İran´da sultan ailesinin çocuğudur. Ailesi puta tapmaktadır. Selman, yedi yaşında bir Hıristiyan papazın emrine verilir. Papaz O´na İncil´i öğretir. İncil´de Faraklit adını görür ve hocasına sorar. Papaz, Faraklit´in gelecek olan son peygamber , Muhammed , olduğunu söyler.
Selman (asıl adı BihrÃ»z), Muhammed dinine girer ve Muhammed´i görmek ister.Ancak papaz Muhammed´in üç yüz yıl sonra geleceğini söyler.BihrÃ»z , Muhammed´i görmeyeceği için üzülür.Papaz, yıldız falına bakar ve Selman´ın Muhammed´i göreceğini müjdeler.
Bu konuşmaları duyan biri babasına haber verir. BihrÃ»z, Deşt-i Erzen´i bir aslanın yanına gönderir. BihrÃ»z Deşt-i Erzen´de bir ağcın altında yatar ve uyanır gölde yüzer.Bu sıra da bir aslan gelir ve elbiselerin üzerine yatar. Bihrüz göl de çıplak kalır. Tanrı´ya yalvarır. Bu sıra da korkuna bir nara duyulur,toprak çatlar ufuklar titrer ve bir atlı gelir. Kırmızı giymiş başında da bir imame var.
Aslanı ikiye böler , elbiseleri BihrÃ»z´e verir. Bihrüz menekşe , nesrin , nergiz toplar ve atlıya verir. Atlı çiçekleri alır ve o anda kaybolur.
Tam üç yüz otuz üç yıl sonra Ali , evinde oturmuş hurma yiyor , Selman´da hırkasını yamalıyor. Ali , Selman´ı görür ve bir hurma çekirdeği atar. Ali , o zaman çocuktur. Selman , âbu ihtiyarı incitme , ben üç yüz otuz yaşındayım.â der. Ali, kendi yaşının ondan büyük olduğunu söyler ve Deşt-i Erzen´i anımsatır. Aslanı kendisinin öldürdüğünü söyler. Selman delil isteyince , Ali koynundan nergiz destesini çıkarır. Selman , Ali´nin elini öper, af diler.34
Ali ve Selman´ın hikâyesi böyle gelişir. Bu hikâye Hz. Ali´nin gücünü gösterdiği gibi , Ali´nin dünyaya önceden de geldiğini gösterir. Bu iki özellik Dev Destanı nın da temel çekirdeğini oluşturur. AlevÃ®ler için bu hikâye Dev Destanı kadar hatta daha da önemlidir. Gerek diğer ozanlarda gerekse üç ozanımızda bu olaya sık rastlanır.
Selman´a erişti Erzen dağında
Hz. Ali´nin aslanı öldürmesi ve Selman´ın nergis sunuşu anlatılıyor. Allah ,Muhammed , Ali üçü Ali olarak tek bir kişi gibi algılanıyor.
Hatay´m has değil mi
Hazret Ali´nin lalası
Erzene gölünde Selman´a erdi
Çiğidi Selman´a verendi Ali
Selman´a nişanı sunandan medet
Selman´ın şeklinde bir oğlan girdi
Selman´a destinde nergis getiren
Ali´yi seyrettim mahbup çağında
Selman´ın çiğninde bir oğlan geldi
Selman´ınçiğninde çocuk yaşında
O´ dur ela gözlü sultanım benim
Önceki bölümlerde söz ettiğimiz gibi NusayrÃ®lik´te Selman Hz. Ali´nin Tanrılığına açılan bab (kapı) ve Hz. Muhammed yaratmıştır.
Ahiler, Selman´ı PÃ®r olarak kabul ederler.
Alevi-BektaşÃ®ler´de Selman, Hz. Ali´nin kemer-best kuşattığı on yedi adamından biridir ve Selman´ı Park´ı temsil eder. Selman, Kırklar ceminde de yerini al
Hz. Ali´nin alnında Zöhre (Zühre) Yıldızı olduğuna inanılır. Bu yıldız Hz. Ali´nin tanınmasında nişan olarak gösterilir.
Melekler Ali´den nişan istedi
Ali´nin alnında gören kim idi
Ali´nin alnında zöhre yıldızı
Meyli muhabbetli Selman´a düştüm
Ali´nin alnında hazır bulunur
Melekler, nankör ve isyankar oldukları, kötülük yaptıkları için insanları Tanrı´ya şikayet ederler Tanrı´da onlara,âsizde de nefis olsa sizde böyle yaparsınızâ der. Melekler itiraz edince içlerinden ikisini seçer, nefis vererek dünya ya gönderir.
Dünya ya inen melekler güzel bir büyücü kadının evine yerleşirler. Zaman zaman İsm-i Azam duasını okuyarak göğe uçarlar. Kadın bunları zamanla kandırır içki içirir ve zina yapar. İsm-i Azam duasını öğrenerek göğe uçar ve Zöhre Yıldızı olur. Melekler de Babil Kuyularına baş aşağı asılarak ömür boyu ceza alırlar. Bu yıldızın Ali´nin alnında olduğuna inanılır.
AlevÃ® inancında Hz. Ali ay olarak kabul ederler. Ay Hz. Ali´nin sembolüdür. Ay güneyde görüldüğünde üç defa şu sözler tekrarlanır:
Şah Rıza Pehlevi döneminde İran´ın bayrağında bulunan ay Ali´yi temsil ediyor. Aynı zamanda Hz. Muhammed gündür. İran bayrağındaki aslanın arkasında doğan güneş de Hz. Muhammed´i temsil eder.
Şah İsmail HatayÃ®, bu konuya şöyle yaklaşır:
Ay Ali´dir gün Muhammed bilene
Bu inancın kaynağı da NusayrÃ®lik´te aramak gerekir âGökyüzünün en büyük yıldızları Güneş ile Aydır. İnsanlığın da en büyük yıldızları, Hz. Muhammed ile Ali´dir. Nusayriler arasında Hz. Ali´nin makamını, Ay (Kelaziler-Kameriler) ve Güneş (Şemsiler) bilenler vardır.â
âAy´da görülen karaltı da Ali´dir; fakat biz onu şimdi göremeyiz; ruhumuz bedenimizden çıktığı zaman göreceğiz ki Ali Ay´dır ve başında taç, elinde Zül-fekar bulunan bir insan şeklindedir.37
NusayrÃ®lik´in Kameri koluna göre Hz. Ali´nin makamı Ay´dır. âKameriler, Hz. Ali´nin
makamı, ayda olduğu ifade etmektedirler.â38 Bazıları Ali (r.a.)´nin kendisini bağlayan cesetten kurtulduktan sonra Ay´a yerleştiğini ileri sürerken, bazıları evinin Güneş´te olduğunu iddia ederler.39
Miraç olayı ozanlarımızda Sünni inancın dışında bir özellik gösterir. AlevÃ® inancına
uygun olarak Mir´aç´ı işlemiştir. Mir´aç olayının gelişimi şöyledir:
âCebrail, Hz. Muhammed´e Hakk´ın devletini bildirir. Ona rehberlik eder. Semada önleri- ne bir arslan çıkar. Bir ses gelir ki âArslan senden nişan ister, yüzüğünü ver!...â Hz. Muhammed yüzüğünü (yazmalarda Hatem diye geçer kaşı olan yüzüktür) arslanın ağzına verir, yola devam ederler. İçinde âAmcamoğlu Ali burda olsaydı bu arslanın hakkından gelirdiâ diye düşünür. nihayet Mir´aç olur. Hz. Muhammed´e hakk tecelli eder, Hak´ın (yüzünü) görür, sessiz ve sözsüz olarak doksan bin kelime (doksan bir sır) söyleşir.40
Bu sırrı Hz. Ali´ye söyler. Hz. Ali bu yükü kaldıramaz ve ıssız bir yerde boş bir kuyuya sırrı haykırır. Bu arada burda çobanlık yapan biri duyar ve sır yayılır.
Hz. Ali daha sonra kırkların ceminde yüzüğü Hz. Muhammed´e aslanın yuttuğu yüzüğü verir. Hz Muhammed, aslanın Hz. Ali olduğunu anlar. Rivayete göre Hz. Muhammed , tanrı ile görüşürken perdenin arkasında yeşil bir el gidip gelmektedir ve pirinç yemektedirler. Hz. Ali Hz Muhammed´e yüzüğü verince yüzüğün kaşında bir pirinç tanesi bulur. Bu da Ali´nin tanrı olduğunu göstermektedir.
Buna benzer başka bir rivayete göre de Hz. Muhammed, Mir´ac dan dönünce olayı sahabelere anlatır. Sahabeler Tanrı´nın sesinin kime benzediğini sorarlar. O´da Ali´nin der. Melikof bunu şöyle ifade eder. âDaha sonra Ali, yüzüğü Ali kendisine geri verdiğinde, arslanın Ali olduğunu anlayacaktır. Sonra peygamber, Tanrının tahtına varır. Perde arkasından bir ses işitir, bu ona Ali´nin sesini çağrıştırır. Perdeyi aralar ve Taht da aliyi görür. Ona: << Ey Ali, anadan doğduğunu görmeseydim sana tanrı diyecektim. Sana ulaştım ama sırrına ulaşamadım.>
Şah İsmail Hatayi Miraç ve Kırklar Cemi´ni uzun bir destanla anlatmıştır.
Hak seni Mirâc´a okur
PÃ®r-ü Rehber tutasın
Hak buyurdu Ve´dduhâ
Muhammed´in belin bağladı
Hate´i ağzına ver ki
Hate´i ağzına verdi
Muhammed´e yol verdiler
Vardı hakk´ı tavâf etti
Ne heybetli senin şÃ®rin
Gördü bir bÃ®çare derviş
TevhÃ®d´i armağan verdi
Hakk´a teslim etti özün
Hasan ile Hüseyin´e
Şey´en lillah diledi
Hatem´ ol elde gördü
Hepse de girdi semah´a
Kırklar ile samah´a
Ali Hakk´ı tavâf etti
Hatem´i önüne koydu
ŞAH HATAYÃ´ m vakıf oldu
Hakk´ ı inandıramadı
Özü çürük ervâh´ a
Talip15-11-2006, 07:09 PM
İkinci bölümde kırklar cemi anlatılmaktadır. Şah İsmail Hatayi´nin bu konuda başka örnekleri vardır.
Muhammedi Miraç´a okudu çalap
Önüne bir arslan geldi ne acep
Cebrail der bundan üşünme Habip
Ali´nin sırrına kimse yetermi
İki gönlü birbirine kattılar
Ta vuruben Arşullaha gittiler
HatayÃ® , Hz. Ali´nin Faziletlerini anlattığı uzun başka bir destanla yukarıda ki üç dörtlükte Mir´aç´ı özetlemiştir. Özellikte arslana vurgu yapılmıştır. Hz. Muhammed arslandan ayrıldıktan sonra Sitretülmünteha´ya ulaşır ve burada
Allah´la doksan bin kelam konuşur.
Otuz bini şeriat o, otuz bini tarikat, otuz bini de hakikate aittir.
Münadi Muhammed Mir´aç yolunda
Arslanım, kaplanım, şirim Ali´dir.
Server Muhammed´in mir´aç gecesi
Yedinci kat gökte arslan olan şah
Mir´aç´ta Habibe nişan gösteren
Mürvet Şah-ı Mendan sana sığındım
Resul´ün önünde arslan donunda
Habibin uğruna yatandan medet
Hatemin ağzına verensır eden
Yudan Mürteza Ali´dir
Yukarıda HatayÃ®´nin verdiği örneklerde arslanın (Ali´nin) yüzüğü yutması olayı göğün yedinci katında geçmektedir. Hz. Ali, AlevÃ®ler için her zaman arslanla sembol edilir. Diğer adı arslan anlamındaki Haydar´dır. (Bkz. Tanrı´nın arslanı bölümü)
Arslan olup yol üstüne oturan
Yolda Muhammed´in hatemin olan
Hz. Ali, peygamberin vasisi olarak kabül ediliyor.
PÃ®r hayalin gözlerin
Gel gönül idrak eyle hem fehmeyle
Kimdir şu cihanın kaimmakamı
Muhammede etti Levlâkelevlâk
Erdide tabibin yarası sardı
Hakkın kuvvetinden konukluk gördü
Buyurdu Ali´nin eli ola mı
Zelzele etti hep çerhi felekler
Anda seyrettiler Levhü Kalemi
Ali âlâ Hakkın divanında
Hak Taalâ kim burudu şanında
Hikmetle gördüler Şahı keremi
Ahmed´den bir üzüm şeyellâh dedi
Kırklar ezdi içti eyvallah etti
Ali´nin verdiği engÃ»r ola mı
Cümlesi de beli dedi o demde
Anda dandılar dokson bin kelâmı
Dokson bin kelâmı şerhetti buldu
Otuz bini belli şerÃ®at oldu
Seddetti bağladı nefs-i avâmı
Gösterdi erkânı sürdürdüler yolu
Ãşkın mührünü candan görmezsin
Kul Himmet´im tecellâsın kıldığım
El kavşurup divanında durduğum
Mürüvvet edip bağışla cümümü
bluedream, 2 Nisan 2007
teksin Daimi Üye
bu bilgileri bizle paylaştıgın için saol cnm
teksin, 3 Nisan 2007
bu bilgiler için saol ama bunu okumam zaman alacak :smile:
ahtapot, 15 Nisan 2007
eline saylık coook güzell hazırlamışsın
B_1_A_C_K, 5 Haziran 2007
Bilmediğim ne çok şey varmış. Aslında ailemde pek bilmiyor bu konuları. Onlarada okuyorum bazı konuları. paylaşımın için sağol canım.
yasemin, 5 Haziran 2007
emeğine saglık paylaştıgın içinde saol
Guest, 5 Haziran 2007
paylaşımın için saol maral gerçekten güzel bir konuya deyinmişsin
emeğine ve yüreğine sağlık saol...
yorum62, 5 Haziran 2007
ellerinize emeklerinize saglık
sivas58, 10 Haziran 2007
EMEĞİNE SAĞLIK MERAL OKUDUKÇA NELERİ DE BİLMEDİĞİMİ ÖĞRENDİM HALA OKUYORUM ÇOK GÜZEL PAYLAŞIM
kızılbasbahattin52, 10 Haziran 2007
paylasimin icin sagol bacim busitede böyle yazilarin fazlasini görmek istiyorum komik yada korku yazilarinin degil
tabiki onlarda lazim ama bizim icin alevilik ön pilanda olmali
tekrar sagol tesekkürler.
canlar yilmaz, 10 Haziran 2007
Bu güzel Paylasim icin Tskler ,emegine saglik
Hüsseyin, 11 Haziran 2007
gerçekten bunları bizlere hazırladığın için saol can ben bunları okudukça özüme daha büyük bir kuvvetle tutunuyorum emeğine sağlık
alevininkıralı, 16 Haziran 2007
alevi_atakan Daimi Üye
alevi_atakan, 20 Ocak 2008
gerçektende okunup üstünde durulaacak açıklamalı bilgiler vermişsin yüregine emegine saglık can :cry:
eyup63 Aktif Üye
can elıne emegıne saglık paylaştıgın ıcın cok saol tsk
eyup63, 22 Eylül 2008
ben bu olayları kulaktan dolma bilirdim ama şimdi tamamen öğrenmiş oldum emeğine sağlık
budy202, 22 Aralık 2010
Emeğinize sağlik teşekkür ederim bunlari okumamiştim ama babamdan aslana verdiği yüzük olayini azda olsa hatirliyorum
suskunyurek, 14 Aralık 2012