Memorial Antalya Onkoloji Merkezi Başkanı Prof. Dr. Mustafa Özdoğan, 1-7 Nisan Kanserle Savaş Haftası’nda, “Dünyada artık her kanser türü için ayrı çalışmalar yapılıyor. Hangi kanser türünün nasıl azaltılabileceğine ilişkin, o kanser türüne göre özel önlemler alınması hedefleniyor. Toplum, bu konuda yapılan çalışmalarla bilinçlendiriliyor” dedi.
Kanserden korunmada en etkin yollardan biri olan hareketli yaşamın önemini vurgulayan Prof. Dr. Özdoğan, “Özellikle kanser ve egzersiz ilişkisi ile ilgili yapılan araştırmalar, düzenli spor alışkanlığının kanserden koruyucu etkisinin yanı sıra tedavi gören hastalarda yan etkileri azalttığı; kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi sonrası iyileşme sürecine yardımcı olduğunu gösteriyor” açıklaması yaptı. Meme, kalın bağırsak, rahim, beyin ve pankreas kanserlerinde, hareketli yaşamın artık çok önemli bir engelleyici faktör olduğunu dile getiren Prof. Dr. Özdoğan, hangi kanser türü için nasıl önlem alınması gerektiği hakkında şu bilgileri verdi:
Her hafta 4 saat yürüyüş meme kanserinde etkili
Kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biri olan meme kanserinde artık egzersizin koruyucu etkisinin bulunduğu yapılan pek çok çalışma ile ispatlanmış durumda. Düzenli egzersiz ve spor alışkanlıkları, özellikle menopoz sonrasında kadınlarda meme kanseri riskini azaltmaktadır. 4 yıl boyunda her hafta 4 saat yürüyüş yapan kadınlarda, aynı süre içinde daha az egzersiz yapan kadınlara nazaran, hastalık riskinin %10 azaldığı görülmüştür. 5-9 yıl boyunca her hafta 12 saat egzersiz yapan kadınlarda, bu süre içinde egzersizi azaltan grupların kanser riski, azaltmayanlara oranla ciddi bir artış göstermiştir.
Kolon kanserinden korunmak için ne yediğinize dikkat edin
Tüm dünyada hem erkek hem de kadınlarda kansere bağlı yaşam kaybına yol açan ikinci kanser türü olan kolon ve rektum kanserlerinin oluşumunda yanlış beslenme şekilleri önemli bir yer tutmaktadır. Aşırı kırmızı et tüketimi ve özellikle ızgarada pişirilen etler, işlenmiş şarküteri ürünleri, çiğ ve tütsülenmiş etler kalın barsak kanserlerini tetiklemektedir. Özellikle erkeklerde alkol tüketiminin de kalın bağırsak kanserini artırıcı etkisi vardır. Daha çok sebze, meyve ve tam tahıllı ürünlerle beslenme ise bu kanser türünün gelişme riskini azaltan en önemli faktörlerdir.
Kalın bağırsak kanseri riskini azaltmanın en iyi yolu; düzenli egzersiz yapmak, kırmızı et ve işlenmiş et ürünlerini mümkün olduğu kadar az tüketerek sebze-meyve ağırlık beslenmek, önerilen miktarda süt ve süt ürünleri tüketerek kalsiyum almak, vücuttaki D vitamini seviyesinin yeterli olduğundan emin olmak ve aşırı alkol tüketiminden kaçınmaktır.
Haftada 9 saatten fazla fiziksel aktivite 150 dakikalık yürüyüşe eş değerdir ve bunu düzenli olarak yapan kişilerde, haftada 3 saatten fazla aktivite yapan kişilere oranla kolorektal kanser oluşma riski azalmaktadır. Buna ek olarak, her gün boş zamanlarında 6 veya daha fazla saati oturarak geçirenlerde, 3 saatten daha az oturarak geçirenlere nazaran kişilere göre kanser görülme riski yine artmaktadır.
Rahim kanserinden korunmak için ideal kilonuzda kalmaya özen gösterin
Rahim kanseri en sık rastlanan jinekolojik kanser türüdür ve kadın kanserleri arasında 4’üncü sırada yer almaktadır. Obezite ve rahim kanseri arasında oldukça güçlü bir ilişki vardır. Aşırı kilolu veya obez kadınlarda bu hastalığın gelişme riski, 2-3,5 kat daha fazladır. ABD’de hastalıkların yaklaşık %60’ı obeziteye bağlı ortaya çıkmaktadır. Aşırı kilo ve obezitenin yanında oturarak geçirilen uzun saatler de rahim kanserinin en önemli nedenlerinden biridir.
Hareketli bir yaşantı ve düzenli egzersiz yapmak, dolaylı yoldan rahim kanseri riskini etkiler, kadının sağlıklı kiloda kalmasını sağlar ve şeker, yüksek tansiyon gibi bu hastalığı tetikleyen diğer risk faktörlerini azaltır. Rahim kanserine karşı sağlıklı beslenip düzenli egzersiz yaparak sağlıklı kiloda kalmak çok önemlidir. Düzenli egzersiz ile rahim kanserlerinin %60’ının önlenebildiği bilinmektedir. Bunun yanında, çok aktif bir yaşam tarzına sahip olan kadınların yumurtalık kanserinden de korunma oranı %30-60’dır.
Yürüyüş ve koşu beyin kanserine karşı koruyucu
Beyin kanserinin oluşma nedenlerine ilişkin yapılan araştırmalar, yürüyüş ve koşu ile harcanan enerjinin, beyin kanserine bağlı yaşam kaybı riskini azalttığını göstermektedir. Yaş, ırk, cinsiyet ve eğitim gibi faktörler değerlendirildikten sonra günde 2 saate yakın egzersiz yapmanın, %43.2 oranında beyin kanseri riskini azalttığı bilinmektedir. Günde 1 saat egzersizin de %39.8 oranında beyin kanserinden koruyucu özelliği ortaya konulmuştur.
Akciğer kanserine karşı sigarasız yaşam, sebze ve meyveden zengin sofra
Akciğer kanseri olanların %85’inden fazlası sigara içtiği ve %10-14’ü radyasyona maruz kaldığı için bu hastalıkla yüz yüze gelmektedir. Sigara kullanmak, akciğer kanserinde önemli bir faktördür. Sağlıksız beslenme ve az egzersiz yapma, akciğer kanseri riskini tetikleyen diğer faktörler olarak sıralanabilir. Günde en az 5 tabak meyve ve sebze tüketimi sigara içen veya içmeyen herkeste akciğer kanseri riskini azaltmaktadır.
Sağlıklı beslenmek, akciğer kanseri riskini azaltıyor olsa da sigara önemli bir risk unsuru olmaya devam etmektedir. Sigara içenlerde yüksek oranda tüketilen beta-karoten ve/veya A vitaminli besin takviyeleri, akciğer kanser riskini artırmaktadır. Akciğer kanserinden korunmak için öncelikle sigarayı bırakmak, sigara içilen ortamlarda bulunmamak ve radyasyon ışınlarından mümkün olduğunca uzak durmak gerekir.
Mide kanserine karşı işlenmiş et ve kullanımı azaltılmalı
Mide kanseri, dünyada en sık görülen 4. kansere bağlı yaşam kaybında ise 2. sırada yer alan bir kanser türüdür. Mide kanseri riskinin azaltılmasında; düzenli egzersiz yapmak, çok miktarda taze meyve ve sebze ile beslenmek ve az tuzlu yiyecekler tüketmek önemli bir yer tutmaktadır. İşlenmiş et ürünleri (salam, sucuk, sosis vs) ve tuzlu gıdalar tüketmenin, mide kanseri riskini artırdığı yapılan birçok bilimsel çalışmada kanıtlanmıştır. Mide kanseri riskini azaltmak için en iyi tavsiye, günde en az 2,5 tabak sebze ve meyve tüketimi, işlenmiş et ürünleri (sucuk, sosis, salam vs.), tuz ve tuzlu gıda tüketiminin azaltılması, bol bol egzersiz yapmak ve sağlıklı kiloda kalmaktır.