Erdal Tanas Karagöl: Dünya ekonomisinde yeni arayışlar
Dünya ekonomisinde, küresel ticarette, uluslararası finansta, alternatif finans araçlarında, uluslararası kurum ve kuruluşlara alternatif oluşturmada ve yeni ittifaklargeliştirmede kıyasıya mücadele devam ediyor.
Erdal Tanas Karagöl : Dünya ekonomisinde yeni arayışlar
Dünya ekonomisinde yeni arayışlar yazısının sesli anlatımı ve tüm Erdal Tanas Karagöl yazılarının sesli anlatımı Yenisafak.com Yazarlar Sesli Makale Köşesinde!
İPEK YOLU VE TİCARET SAVAŞLARI
Çin tarafından başlatılan yeni İpek Yolu ile batıdan doğuya doğru olan ticaretin yönü tersine çevrilerek doğudan batıya değiştirilmeye çalışılıyor. Bu kapsamda bir taraftan ticaret yapan aktörler değişirken diğer taraftan yeni ipek yolu üzerinde birçok ülke global ticaretin içerisine girmiş olacak.
Bu da Asya’nın öncülüğünde batıya alternatif yeni bir ekonomik ve siyasi kutbun ayak sesleri olarak algılanıyor.
Diğer yandan Çin’in bu yeni oluşuma yaptığı öncülük, ABD ve Çin arasında ticaret savaşlarını körüklüyor. Ticaret savaşlarının kızıştığı bu dönemlerde ticaret savaşlarının olumsuz etkilerinin müzakere edilmesi hususu dile getirilse de Çin’in GSYH açısından dünyada 1. sıraya oturarak ABD’yi yerinden etme isteği ve ABD’nin 1. sırayı kaptırmama mücadelesi ticaret savaşının daha da kızışacağının göstergesi.
Çünkü, biliyoruz ki ticaret yani ihracat ülkelerin özellikle Çin ekonomisinin temel dinamiği ve yüksek ekonomik büyümeye ulaşmanın tek yolu.
DOLARA ALTERNATİF YENİ REZERV PARA: YUAN
GSYH sıralamasında dünya ekonomileri içerisinde 2. sıraya oturması sayesinde Çin, finans sektöründe, kredi derecelendirme kuruluşları alanında, Yuan’ın rezerv para olması için attığı adımlarda ve mevcut uluslararası kurum ve kuruluşlara alternatif yapılar oluşturmak için yoğun bir çaba içerisinde yer alıyor.
Daha önce IMF sepeti, Euro, Japon Yeni, İngiliz Sterlini ve Amerikan Dolarından oluşuyorken, 2015 yılında Çin Yuan’ı, Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) Özel Çekme Hakları (SDR) sepetine dahil oldu.
Bundan böyle IMF SDR sepetinde, Dolar yüzde 41,73, Euro yüzde 30,93, Yen yüzde 8,33, Sterlin yüzde 8,09 paya sahipken Yuan’ın ağırlığı ise yüzde 10,92 olacak. Yani IMF’ye üye olan ülkelerin Yuan bazında borç taleplerinin karşılanmasına yol açılarak Yuan’ın rezerv para olması için önemli bir adım atıldı.
Belki de en önemlisini, merkezi Brüksel’de bulunan uluslararası merkezi menkul kıymetler deposu Euroclear Bank’ın Çin Merkezi Saklama Kuruluşu (CCDC) ile yapılan mutabakatla Çin Yuan’ı cinsinden tahvillerin uluslararası finans piyasasında artık teminat olarak kullanılmasını mümkün kılması oluşturuyor.
Bu durumun Yuan’ın uluslararası piyasalarda tanınmasının yanında hem Çin’in uluslararası piyasalara erişimini kolaylaştırması hem de piyasalarda etkinliğini artırması beklenmektedir.
Bu çabalar bir yandan Yuan’ın rezerv para olmasıyla dünyada rezerv para konumunda olan Dolar’ın hegemonyasını sarsacakken diğer yandan da Çin’in alternatif bir ekonomik ve siyasi kutup oluşturma çabalarına önümüzdeki dönemde daha da hız kazandıracaktır.
ALTERNATİF KURULUŞLAR OLUŞTURMA ÇABALARI
Uluslararası kuruluşlara alternatif oluşturma çabalarının bir ürünü olarak, Çin’in dünya ekonomisinde artan ekonomik, siyasi ve diplomatik gücü sayesinde Dünya Bankası’na rakip olacak Asya Altyapı Yatırım Bankası’nı hayata geçirmesi bir başka önemli adım olarak öne çıkmakta.
Doğal olarak başta Çin tarafından başlatılan bu sürece, 1945 sonrası kurulan mevcut ekonomik ve siyasi düzene itirazı olan ülkelerin de dahil olacakları açık. Belki de yeni bir ekonomik ve siyasi kutbun ortaya çıkması ile Çin ve ABD arasında başlayan bu rekabetin diplomasiye, savunmaya, enerjiye, güvenliğe ve diğer alanlara yansıyacağı da açıktır.
Bu hafta New York’ta gerçekleşmekte olan BM Genel Kurul toplantısında liderler tarafından ekonomiden siyasete, dış politikadan savunmaya tüm bu alanlarda dile getirilecek hususlar yeni dönemde bu değişimin gidişatını da belirleyecektir.