Şener Şen Neden Şen Değil? (Neşeli Günler'den Beyaz Melek'e Değişim Evreleri) / Sinema / Milliyet Blog
Türk sinemasının yaşayan efsanelerinden, en büyük ustalarından biri.
Seyirciyi hem en çok güldüren hem de hüzünlendiren nadir sinema sanatçılarımızdan biri.
Şener Şen artık bizi güldürmüyor.
Beyaz perdede Şen’in yüzü şen değil.
Şener Şen Türk toplumunun değişen ruh dünyasını mı yansıtmaktaydı, yoksa yaş kemale erince hüzün insanın parçası mı olur?
Ben Türk sinemasının değişim ve gelişim sürecini onun yüzündeki çizgilerde görmekteyim. Onun yüzünde ben Türk sinemasının tarihini okumaktayım. Şöyle ki:
1970’li yıllarda rol aldığı filmler (Bizim Aile, Neşeli Günler, Hababam Sınıfı) Türk aile ve toplum yapısındaki dayanışmayı güler yüzüyle ve tüm sıcaklığıyla işlemekteydi.
1980’li yıllarda ihtilalden sonra toplumca geçirilen travmadan sonra öne çıkan hak, hukuk, doğruluk, bol acı, hüzün, köyden şehre göç ve aşk gibi kavramlar sinemalarda da ön plandaydı. İşte bu yıllarda Şen, kâh bir devlet memuru(Namuslu), kâh bir üçkağıtçı(Çiçek Abbas), kâh sefilleşen bir toprak ağası(Züğürt Ağa) ve arabesk bir âşık(Arabesk) tiplemeleriyle karşımıza çıkar. Eski neşeli hallerinden uzaklaşmaktadır artık.
Türkiye’deki sinema sayısı yaklaşık 4000 idi.
1990’lı yılların başında teknolojik ve ekonomik gelişmeler, videolu kahveler, pastaneler sinema sektörünü adeta öldürdü. Değişen zevk, tüketim ve hayat anlayışıyla halk, eski dramatik filmleri bile komik bulur olmuştu. Mendiller çoktan sandığa atılmıştı.
Sinema sayısı ülke genelinde birden 150’ye düştü.
Halk ya duygu erozyonu veya helezonu yaşıyordu. Toplumun değer dinamikleri yerinden oynamış; toplum gibi müzik ve sinema sektörü de yeni arayış içine girmişti.
Halk farkında değildi ama kalplerde, beyinde ve yaşantıdaki çarpık kent yaşantısı insanların kalbinde bir yürek ağrısı olarak kendini hissettirmeye başlamıştı. Şehirleşmenin soğuk ve aldatıcı yüzü müzik ve sinemayı da toplumun kaybolan değerlerini, eskiyi, marjinali yeniden dile getirme çabasına soktu.
1990’lı yılların ikinci yarısı nostalji, türkü ve best of’lar furyası başladı. Müzik kendine nefes alacağı kanalı açmıştı ki sinema dünyası da Şener Şen’in oyunculuğundaki en keskin değişen yüzünü gördüğümüz “Eşkıya” filmiyle üzerindeki ölü toprağını atmaya niyetli olduğunu gösterdi.
Ardından “Ağır Roman”…
Türk sineması artık hemen her filmde marjinal yaşantıları yansıtan senaryolarla dirilişini, gerçekleştiriyordu.
2000’li yıllarda insanımız sinema salonlarını doldurur oldu. Türkiye’deki sinema sayısı tekrar 1200’lere ulaştı.
Gülmeyi özleyen toplumun karşısına bol küfür ve argo dolu komedi filmlerle çıkan Türk sineması (GORA, Kahpe Bizans, Hababam Sınıfı serisi, Hokkabaz) gişe rekorlarına rağmen seyirciye hayal kırıklığı yaşatıyordu. Bu yıllarda “Vizontele” komedi dalında Türk sinemasının yüz akı oluyordu. Vizontele’de de köy, eski yaşantılar, acılar ve hatıralar ön plandaydı. Toplum hâlâ özlem içindeydi.
Toplumun en çok özlemini çektiği de sevgi, saygı, vefa, insanlık, dostluk ve ahlâk gibi yüce erdemlerdi. Tüketim çağında toplumun, ailenin ve bireyin kalbi de tükenmek üzereydi. Parayla saadet gelmemişti. İçinde acı, hüzün, sevgi ve vefa olan filmler (Komser Şekspir, Güle Güle, Her Şey Çok Güzel Olacak, Gönül Yarası…)gişe yapıyordu.
Ve insanımız yaklaşık otuz yıl sonra, “Babam ve Oğlum” ile sandıktan mendillerini çıkarmaya başladı. Ağlamayı özleyen insanımız yüreğinde sakladığı, içine attığı acılarını çığlık atarcasına dışa vuruyordu.
Şener Şen artık şen değildi. İnsanımız eski hüzünlerini arıyordu. Hüznüyle mutlu oluyordu çünkü. Islak mendiller iyice ıslandı da “Beyaz Melek” oldu insanımız, Şener Şen de "Kabadayı"..
Türk insanı kirlenen ruhuna ağlarken, gözyaşıyla yıkanıp temizlendiğinin farkındaydı.
Salonlar 1970'lerde gülerek şen olurken şimdilerde hüzünlenerek mutlu oluyor.
resim:Gönül Yarası film afişinden
Evet, Şener Şen bir çınar... 70'li yıllardan bugüne hâlâ başrol oynayabilen belki tek isim! Bu tek isim olma sonucunu, onun çok yönlü oyunculuk kabiliyetiyle açıklayabiliriz. Çınar ayakta, Türk sineması da... Değerli katkınız için teşekkür ederim Özgür Bey. Selamlar 16.07.2008 21:29
Teşekkürler Murat Bey. Bence burada yaptığınız şey; “Şener Şen-Toplum” ekseninde Türk Sinemasının Süreç Analizidir. İlave olarak; 60’lı yıllar da Şener Şen’den bağımsız değildi bence. O yılların sinema yapıtlarına baktığınızda bir “Şener Şen Yaratma” arayışını görürsünüz hep. Nitekim, o yılların “Her müziğe bir film...” mantığı dışındaki bir filmi izledikten sonra; “Vay be... hoş filmmiş doğrusu; ama şu rolde Şener Şen’in olduğunu düşünsenize bir...” yorumlarını çok duydum; halâ duyarım. Benim için Şener Şen, birkaç dalda ve bir çok kere, gönlümdeki Oscar ödülünü kazanmış sanatçımızdır.
Benim yazıyı özetlemişsiniz. Ve çok hoş bir terkip yapmışsınız. Teşekkür ederim hocam. Sevgi ve saygılar.. 03.12.2007 13:20
Güldürürken düşündüren adam...Züğürtağa filimi benim çok sevdiğim filimleri arasındadır... İnsan bildiği işi yapacak...Sevgiler ve saygılar..
Eşkıya'daki performansı da muhteşemdi. Ağlatmıştı bizi. Sevgi ve saygılar Zeynep Hanım. 25.11.2007 9:46
Şener Şen,babası gibi büyük sanatçıdır...Güldürürken bile çok düşündürmüştü...Bu ustaların yaşarken değerini bilmek gerek Sevgiler...
Evet hocam, teşekkür ederim. Saygılar 24.11.2007 14:55