EK: 2 Derlenme ve taburcu etme kriterleri - PDF
Download "EK: 2 Derlenme ve taburcu etme kriterleri"
1 EK: 2 Derlenme ve taburcu etme kriterleri Girişim tamamlandıktan sonra da hastalar komplikasyonlar açısından risk altında olabilir. Bu nedenle hastalar, kardiyorespiratuar depresyon tehlikesi ortadan kalkıncaya, sedasyon öncesi bilinç düzeyine ulaşıncaya kadar derlenme odasında izlenmelidir. Hastaların mental durum ve sedasyon düzeyleri periyodik olarak (en azından 15 dakika aralarla) izlenmelidir. Hipoksinin önlenmesi için oksijen verilmelidir. Endikasyonu varsa, bulantı/kusmayı önleyici ilaçlar uygulanmalıdır. Günübirlik hastalar taburcu edilmeden önce: 1. Tamamen uyanık ve oryante olmalıdır. 2. Bebekler ve mental durumu başlangıçta bozuk olan hastaların, ilk durumlarına dönmeleri beklenmelidir. 3. Vital bulgular stabil ve kabul edilebilir sınırlar içerisinde olmalıdır. 4. Antagonist ilaç (flumazenil, nalokson) verilen hastalarda yeniden sedasyon gelişmeyeceğinden emin olmak için yeterli süre (2 saate kadar) beklenmelidir. 5. Kantitatif sedasyon skorunun kullanılması hastanın taburcu edilebilmesine yardımcı olabilir. 6. Günübirlik hastalar taburcu edilirken, yanlarında sorumlu bir erişkin bulunmalıdır. 7. Hastaya girişim sonrası uygulanması gereken diyet, ilaç ve aktivite ile ilgili (varsa) yazılı bilgi verilmelidir. 8. Cerrahi girişimden makul bir süre sonra hastanın oral gıda alabilmesi. 9. Ağrı, bulantı ve kusmanın hasta evine gönderilene kadar kontrol altına alınabilir düzeyde olması. 10. Hasta evine gönderilirken mobilizasyonuna engel bir durumun olmaması veya yardımcı cihaz(lar)ın mevcut olması (tekerlekli sandalye gibi).
2 Ek: 1 GÜNÜBİRLİK ANESTEZİ İÇİN AMELİYATHANEDEKİ STANDART DONANIM 1. Zorunlu anestezi ekipmanı ve personelin uygun koşullarda hastaya müdahelesine izin verecek yeterli alan bulunmalıdır. 2. Santral oksijen, medikal hava sistemi ve sık kullanılan anestezik ajan vaporizatörlerini içeren anestezi cihazı, gerektiğinde çocuklarda kullanım için solunum sistemleri, yetersiz oksijen alarm sistemi, etiketlenmiş ve pin sistemi mevcut gaz bağlantı sistemi. 3. Oksijen kaynağı: Herhangi bir anestetik kullanımından önce, anesteziyolog ana ve yedek oksijen kaynakları bulunmalıdır. Aspirasyon için vakum kaynağı; Merkezi vakum sistemi veya elektrikli aspiratör, değişik boyda başlıklar ve aspirasyon sondaları. 4. Kendi kendine şişen ve pozitif basınçlı ventilasyonda en azz %90 oksijen verebilen resüsitasyon balonu. Erişkin ve çocuklar için oral-nazal havayolları, değişik boyda maskeler, dil kaşıkları, 5. Acil arabası veya sabit sistem: Defibrilatör, enjektör, IV kanül, havayolu aletleri (larengoskop ve değişik boyda bleydler, çeşitli boyda endotrakeal tüp ve larengeal maskeler, alternatif acil hava yolu ekipmanı, intravenöz infüzyon sıvıları ve setleri, IV kanüller, makas, flaster, Magil pensi, turnike v.b). Tanısal ve tedaviye yönelik girişimler çocukları da ilgilendiriyorsa ekipman buna göre desteklenmelidir. 6. Yeterli sayıda topraklanmış priz bulunmalıdır. Sistoskopi, artroskopi veya doğum odalarında ıslak alan tabelası olmalıdır. 7. Işıklandırma: Akülü yedek ışık kaynağı mevcut olmalıdır. 8. İnhalasyon anestezikleri kullanılıyorsa atık gaz sistemi kuvvetle önerilir. 9. Monitorizasyon: American Soceity of Anesthesiologists in (ASA) belirlediği temel anestezi monitorizasyonu standartlarına uygun olmalıdır. Solunum monitörleri: Puls oksimetre veya pletismografi, kapnograf, oksijen çözümleyici bulunmayan (O2<%30 ise alarm verir) eski anestezi cihazları kullanılıyorsa gaz çözümleyiciler. Kardiyovasküler monitörler: EKG, noninvaziv arteryel kan basıncı ölçümü, periferik nabız palpasyonu, prekordiyal veya özofageal steteskop, cilt rengi, uyanık hastada bilinç durumunu izlemek veya göğüs ağrısını sorgulamak. İnvaziv monitorizasyona nadiren ihtiyaç duyulur. 10. Isıtma blanketleri, sıcak hava dolanımlı örtüler, IV sıvıların ısıtılması, çocuklarda radyan ısıtıcılar kullanılabilir. 11. Anestezide sıklıkla kullanılan ilaçlara ilave olarak aşağıdaki durumlara uygun gerekli ilaçlar da bulundurulmalıdır; Anaflaksi Kardiyak aritmiler ve kardiyak arrest Akciğer ödemi Hiperglisemi ve hipoglisemi Hipotansiyon ve hipertansiyon Bronkospazm Artmış kafa içi basıncı Solunum depresyonu Uterus atonisi ve koagülopati Adrenal disfonksiyon
3 j. Anestezistin sorumluluğu hasta merkezi terk ettikten sonra bitmez, iletişim devam etmelidir. Günübirlik cerrahide başarını ölçümü, hastanın ikinci veya üçüncü günündeki evde rahat olmasıdır. k. Yazılı kayıtlar tam olmalıdır. (Preoperatif değerlendirme formu, hasta onam belgesi, anestezi takip formu, postoperatif takip formu ve tedavi tabelası) l. Hastalar, yakınları ve toplum için özel talimatlar ve bilgilendirmeler bulunmalıdır.
4 v. Hastanın günübirlik girişim için uygun olup olmadığı preoperatif değerlendirme sırasında kararlaştırılır, ASA durumu gibi bir takım faktörler kısıtlayıcı değildir. vi. Günü birlik cerrahi girişimlerin türü seçilirken şu hususlara dikkat edilmelidir: b. Yatarak ve günübirlik cerrahi hastaların operasyon listelerinde karışık olması kaliteli hizmet verilmesini güçleştirir. Özel düzenlemeler yapılmazsa karışık listeler, günübirlik olguların preoperatif değerlendirilememelerine neden olabilir. c. Aynı gün işlem öncesi anestezist hastayla görüşmeli, yakınlaşma sağlanmalı ve son dakika sorularına cevap verilmelidir. Hastaların sağlık durumları iyi olsa da, çok iyi incelenmiş ve hazırlanmış olsalar da anestezist ile ilk defa ameliyat odasında karşılaşmamalıdırlar. d. Hastaların havayolu kontrolü ve bilinç durumunun yeterli gözlenebileceği derlenme bölgeleri oluşturulmalıdır. Hasta uyanıklığı, hava yolu kontrolü ve kanama sorunu bittikten sonra erken derlenme bölgesinden transfer edilmelidir. Olabilecek postoperatif problemler için, derlenme veya servis bölgelerinde anestezist hazır olmalıdır. Derlenme süresince her hasta mutlaka anestezist tarafından izlenmelidir. Sekonder derlenme bölgesinde de hemşireler tarafından yakın takip edilebilmelidirler. Her iki bölgede de hasta sayılarına ve ihtiyaçlarına göre hemşirelik hizmeti verilebilmelidir. Derlenme fazında yeterli analjezi ve uyanıklık için açısından her hasta değerlendirilmelidir. Bu değerlendirmede Aldrete, Ramsey skorlaması, vizuel ağrı skorlaması gibi objektif skorlama sistemleri kullanılmalıdır. e. Anestezist postoperatif analjezi için gerekli ilaçları yazmalı (anestezist belirleyecektir) ve kullanımları hakkında yeterli bilgi vermelidir. Etkin analjezi protokolleri (bunu da anestezist belirleyecek ve o merkez için özgün hale getirecektir) belirlenmelidir. f. Hastanın taburcu edilmesi medikal sorumluluktur. Merkezin hastaların çıkmadan önce geliştireceği özgün yazılı taburcu kriterleri olmalıdır (Ek: 2). Taburcu olmadan tedaviyi üstlenen cerrah ve anestezist tarafından mutlaka görülmelidir. g. Periferik sinir blokları veya rejyonel intravenöz anestezi günübirlik cerrahi için çok uygun yöntemlerdir. Hastalar duyusal veya motor blok tamamen geri dönmeden taburcu edilebilir. Ancak hastalara blok süresi açıklanmalı ve tamamen düzelene kadar ne yapacakları yazılı olarak bildirilmelidir. (bloğun tipine ve derecesine göre sakınması gereken durumlar, ne zaman analjezik alacağı) h. Postoperatif kısa süre hafıza kaybı olabileceği için sadece sözel bilgiler verilmemelidir. Eğer postoperatif analjezik önerilirse nasıl, ne zaman ve maksimum güvenli doz yazılı olarak verilmelidir. i. Hastalara postoperatif komplikasyonlar ile karşılaştıklarında 24 saat ulaşabileceği telefon numarası verilmelidir.
5 olmalıdırlar. Çocuk hastalar için pediatrik anestezi eğitimi almış konsültan anestezist bulunmalıdır. b. Bu sistemde, anestezi hizmeti, düzenli çalışan tecrübeli personel ile verilmelidir. Yeterli kalitede hizmet verilebilmesi için, özel eğitim almış yardımcı personel bulunmalıdır. c. Minimal postoperatif morbidite ile kaliteli derlenme sağlayan, bilinen özenli ve güvenli anestezik teknikler (inhalasyon, TIVA veya rejyonel) uygulayarak cerrahi sonrası kısa sürede hastaların taburcu olması gereklidir. Yeterli analjezi (anestezi umanının tercihine göre değişebilir) ve postoperatif bakımın (yakın hasta takibi, oksijenasyonun düzenlenmesi gibi) sağlandığından emin olunmalıdır. d. Bir günübirlik olgunun ortalama süresi üç buçuk saat veya yarım iş günüdür. Yarım iş günü tüm perioperatif dönemi kapsar. Bu süreç sabit olmalı ve anestezistin iş planında yer almalıdır. 4. Destek birimler: Eczane, radyoloji ve laboratuar gibi destek birimler bulunmalıdır. 5. Uygulamalar a. Hasta seçimi: Günübirlik cerrahi için seçilen hastaların seçimi için net kriteler bulunmalıdır. Tıbbi ekibin becerisi, hastanın sağlığı, girişim teknik uygunluğu, postoperatif morbidite ve sosyal faktörler temel etmenlerdir. Günübirlik cerrahiye uygunluk için net genel kriterler yoktur; Aynı hastada bir merkezde günübirlik cerrahi uygulanabilecekken, diğer bir merkezde yatırılarak cerrahi uygulanır. Her merkez kendi anestezi departmanı ile bu konuda bir mutabakata varmalıdır. Değerlendirme iki ana başlık halinde yapılabilir: Sosyal faktörler: i. Hastanın kendisine günübirlik cerrahi uygulanmasını kabul etmesi. ii. Girişim sonrasında hastayı evde en az 24 saat takip edebilecek ve sorumluluk alabilecek bir erişkinin bulunması. iii. Hasta ve yakınlarının elinin altında telefon bulunması. iv. Hastanın ev durumunun postoperatif ilk geceyi geçirebilmeye uygun olması. Yani ısınma, aydınlanma, banyo, tuvalet ve mutfak gibi unsurların asgari standartlarda olması. Medikal faktörler: i. Daha sonraki bakımında önemli rol oynayacağından, hasta ve yakınına planlanan girişimin iyice anlatılmış olması. ii. iii. Hastanın tamamen sağlıklı olması veya diyabet, astım, hipertansiyon veya epilepsi gibi kronik hastalığı varsa bunun kontrol altında olması. Hastanın psikolojik durumunun günübirlik cerrahi için uygun olması. iv. Obesite deneyimli ellerde ve uygun koşullarda kesin bir kontrendikasyon oluşturmaz.
6 Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği (TARD) Anestezi Uygulama Kılavuzları GÜNÜBİRLİK ANESTEZİ Bu belge, günübirlik cerrahi için Anestezi Departmanı'ndan beklenen hizmeti ve bu hizmetin uygulama şeklini tarif etmektedir. Tanımlama: Cerrahi tedavinin uygulandığı gün evine gönderilmesi planlanan hastalara uygulanan cerrahiye, günübirlik cerrahi tanımı kullanılır. Bu tür cerrahide uygulanan anesteziye de günübirlik anestezi denir. I. Günübirlik cerrahi uygulanacak ünitelerde aranacak özellikler 1. Bina a. Bir hastane binasının bünyesinde bulunması acil hizmetler verilebilmesi açısından önemlidir. b. İdeali, içinde operasyon odaları, derlenme alanları ve servisleri bulunan ve bu amaçla inşa edilmiş binalardır. Hastane bünyesinde yer almayan ünitelerin, acil hizmet verecek destek alabileceği bir hastane ile yazılı sözleşmesi olmalıdır. Perioperatif komplikasyonlar için yatan hasta yataklarına (servis veya yoğun bakım) ulaşılabilme imkânı olmalıdır. İzole günübirlik hizmet veren merkezler için uygun yer ve bu yere transport olanağı sağlanmalıdır. 2. Donanım: En küçük operasyonlar bile, yeterli donanımı (genel anestezi uygulanan her ameliyathanedeki standart donanım) olan operasyon odalarında uygulanabilir (Ek:1). Çocuk hastalar için özel düzenlemeler yapılmalıdır (pediyatrik anestezi uygulanan her ameliyathanede bulunan, çocuklar için solunum devresi, uygun boyda tüp, larengoskop ve airway, ilaçlar vb. gereçler bulundurulmalıdır). a. Medikal direktör ve diğer personel: Her günübirlik cerrahi merkezinin takım çalışmasını yönetebilecek bir medikal direktörü olmalıdır. Bu anestezi uzmanı da olabilir. Medikal direktör, eğitim yapabileceği gibi yönetim ve muhasebeyi içeren bir iş planı oluşturmalıdır. Medikal direktör, bir yönetim grubuna başkanlık etmeli ve birlikte çalışmalıdır. Bu grupta cerrahi, anestezi, hemşirelik, işletme, finans, halkla ilişkiler, muhasebe ve hastaları temsil eden kişiler bulunmalıdır. Bu kişiler kendi bölgesel günübirlik merkezlerini ziyaret ederek anestezi ve cerrahide yeni gelişmeleri değerlendirmelidirler. Medikal direktörle birlikte tecrübeli bir hemşire yönetimde yer almalıdır. 3. Anestezi Bölümü ve çalışma şekli a. Günübirlik cerrahi anestezisti günübirlik cerrahi konusunda tecrübeli uzman düzeyinde olmalıdır. Her hasta ile bizzat ilgilenebilecek şekilde yeterli sayıda anestezi hekimi bulunmalıdır. Anestezi uzmanı uygulamanın her aşamasında yani preoperatif, operatif ve postoperatif tüm aşamalarda yer almalıdır. Preoperatif hasta seçimi ve hazırlanması, perioperatif bakım ve sonrasında takibi, iyi günübirlik cerrahinin ana kompanentleridir.yetişmekte olan asistanlar da anestezi uygulayabilirler. Ancak bu bir uzmanın gözetiminde
7 Sayın Meslektaşlarımız, Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği, anestezi uygulamalarında esas alınacak temel standartları ve çalışma yöntemlerini belirlemek üzere kılavuzlar hazırlanmasına karar vermiştir. Bu kılavuzlar, hasta güvenliğini ve olumlu çalışma koşullarını sağlamak açısından minimum koşulları içermektedir. Kişiler ve kurumlar bu kılavuzları kullanarak kendi çalışma koşulları ve yöntemlerini geliştirmelidir. Kılavuzlar belirli aralıklarla gözden geçirilecek, anesteziyoloji ile ilgili bilgilerin, ilaç ve tıbbi cihaz teknolojisindeki gelişmelerin gerektirmesi durumunda güncelleştirilecektir. Elinizde bulunan kılavuzlar, Dernek Yönetim Kurulu tarafından, literatür ve diğer kılavuzların incelenmesi ile hazırlanmış ve siz değerli meslektaşlarımızın çalışmalarına yön vermek üzere önerilmiştir. Bu kılavuzların, alınması gereken minimal önlemleri içerdiğine, hasta güvenliği açısından temel koşulları oluşturmayı amaçladığına ve hastada alınacak sonucu garanti etmeyeceğine dikkatinizi çekeriz. TARD Yönetim Kurulu Kasım 2005 Kılavuzların bütün hakları Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği ne aittir. İsteyen kişiler TARD ismini belirtmek koşulu ile kullanabilirler.
8 TÜRK ANESTEZİYOLOJİ VE REANİMASYON DERNEĞİ (TARD) ANESTEZİ UYGULAMA KILAVUZLARI GÜNÜBİRLİK ANESTEZİ Mart 2006