Baş dönmesi bir çok insanın hayatının bir döneminde şikayet ettiği oldukça yaygın olan ve vücutta pek çok sistemden kaynaklanabilen bir durumdur. Baş dönmesi olan kişilerde terleme, bulantı, kulak çınlaması ve baş ağrısı gibi şikayetler olabilir.
Baş dönmesinin bir çok nedeni vardır;
Periferik Vertigo: İç kulağın denge organından kaynaklanan baş dönmeleri sık görülmektedir. Bulantı, kusma bu duruma eşlik eder.
Enfeksiyonlar: Basit gribal enfeksiyonlar ya da kronik enfeksiyonlar gibi bir çok enfeksiyon.
Diyabet: Yani Şeker hastalığı, beyin hücrelerinin şeker kullanımı bozulur ve enerji alamazlar.
Travmalar: Kişinin kaza geçirmesi, başını bir yere çarpması gibi durumlar
Psikolojik etkenler ve stres
Beyinde damar tıkanıklığı ya da beyinde görülen damar sertleşmesi
Hamilelik tabi bu nedenler arasında en güzeli olabilir. :))
Beyinde iyi ve ya kötü huylu tümörler
İç kulakta denge organı dediğimiz bir labirent vardır. Bu Labirent, beyincik ile bir takım sinirsel bağlantılar kurarak vücudumuzun uzaydaki konumu hakkında bilgi verir. Başımızın sağa sola dönmesi vs. tüm bu durumlar bu organ sayesinde beyne aktarılır. Burayla ilgili iltihabi nedenler, buradaki sıvının basıncında ki değişiklikler ya da buradaki kanalların içindeki kristillarin yer değiştirmesi de şiddetli baş dönmelerine neden olmaktadır. Sağ ve sol denge organlarının, ortamı farklı algılaması da baş dönmesine neden olmaktadır.
Bunların yanında tansiyon düşmesi ve ya tansiyonun yükselmesi de baş dönmelerine neden olmaktadır. Özellikle tansiyon değişikliklerinde baygınlık hissi, dengesizlik yanın da baş dönmelerine de neden olacaktır.
Baş dönmesini azaltmak için neler yapılabilir?
Baş dönmesi nedenlerinden biri olan, denge kanallarında halk arasındaki tanımla kristal kayması dediğimiz iyi huylu diye tabir edilen baş dönmesinde her türlü hareket baş dönmesine neden olmaktadır. İyi huylu pozisyonel baş dönmelerinde hastanın başının sabit tutulması baş dönmesini engeller. Bu yöntem bir tedavi değil sadece o anda hastayı rahatlatmak için yapılan bir durumdur.
Baş dönmesi nedenlerinden bir diğeri olan Nörolojik nedenlerden kaynaklanıyorsa, sabit bir noktaya bakmak baş dönmesini arttırır. Oysa tam tersi iç kulak veya denge sinirinden kaynaklanan baş dönmelerinde sabit bir noktaya bakmak baş dönmesini baskılayarak daha çabuk geçmesini sağlar.
Özetle baş ve bedenin bütün hareketleri, baş dönmesini arttırmaktadır. Başı dönen hastalar hem başlarını hem de vücutlarını sabitlemeye çalışırlar ki baş dönmesi azalsın ve rahat etsinler. Eğilmek, kalkmak başın yukarı kaldırılması, yatarken sağa sola dönmek her türlü beden hareketi baş dönmesini arttırır.
Baş dönmesinin nedenini bulmak için ne yapılabilir?
Burada uzmanlar, baş dönmesinin muayenesine başlamadan önce ilk yaptıkları şey, hastaya bu baş dönmesi dediğimiz durumu, ne zamandan beridir ve ne sıklıkla yaşadığı sorulur. Bu sayede baş dönmesinin süresi ve diğer etkileri yapılacak olan tetkikleri belirleyecektir. Hastanın verdiği bilgiler tomografik ya da emarla yapılacak müdahaleyi gerektirebileceği gibi, diğer daha basit incelemelerle araştırmaya başlanabilir. Örneğin kan tetkikleri, işitme testleri, iç kulakla ilgili yada dengeyle ilgili bazı ölçümler yapılabilmektedir. Bunların yanında göz hareketlerinin kaydı da önemlidir. Göz hareketlerinin incelenmesi doktorlara baş dönmesinin nedenleri konusunda önemli bilgiler sağlamaktadır. Örneğin, beyincikten mi kaynaklanıyor, beyin sapından mı ya da denge sinirinde mi bir problem var yoksa iç kulakta mı bir problem var göz hareketlerini inceleyerek tanıya gidilebilir.
Baş Dönmesi Çeşitleri?
Baş dönmesi çeşitleri yoktur ama sınıflamak istersek burada zamanlarına bakabiliriz. Yani baş dönmesi olayı yaşadığınızda bu baş dönmesi olayı ne kadar süre devam ediyor. Örneğin saniyelerle mi devam ediyor ya da dakikalar mı yoksa bir kaç saat sürüp giden bir baş dönmesi mi. İşte burada baş dönmesi tiplerini zamana göre ayırt etmek gerekir. Burada süren zamana göre tedavi konacak.
Hangi Sıklıkta Baş Dönmeleri Sorundur?
Normal şartlarda bir defa bile olsa baş dönmesi bir sorundur. Bu durum ne kadar sık olup hastayı o kadar ettiği rahatsızlık artarsa baş dönmesi olayı bir o kadar daha büyük sorun anlamına gelir. Baş dönmesinin sıklığı önemli değildir. Burada bir kez baş dönmesi yaşanır, beyin kanaması olur yada bir çok kere başı döner örneğin iç kulakta yarım daire kanalları ile alaka bir durumdur. Günde bir çok kere devam eder hayati önemi yoktur. Burada da anlaşılacağı gibi baş dönmesi bir sefer bile olsa ciddi hastalıkların belirtisi olabileceğinden araştırılması gerekir. Bundan dolayı baş dönmesinin sıklığı önemli değildir. 1 defa dahi olsa bir hekimle görüşmekte fayda vardır.
Baş dönmesi, baktığımız çevrenin döndüğü izlenimi veren ilizyonist bir harekettir. Baş dönmesinde çevremizdeki eşyalar dönüyor izlenimi oluşturur. Baş dönmesi olaylarında bastığımızın yerin kayması da söz konusu olabilir. Baş dönmesi olaylarında terleme, bulantı, kulak çınlaması, baş ağrısı gibi durumlar söz konusu iken aslında başka şeylerde bu duruma eklenir. Örneğin, dengesizlik hissi, düşecek gibi olma hissi, yalpalama hissi, bir sandalda sallanıyormuş gibi olma hissi gibi bazı belirtilerde hastalar tarafından doktora söylenir.
Baş Dönmesi Tedavisi?
Baş dönmesi tedavisi kanıya göre değişmektedir. Asıl olan baş dönmesine neden olan etkeni bulmaktır. En sık görülen baş dönmesi nedeni denge sinirlerinin geçirilmiş iltihaplarıdır. Halk arasında baş dönmesine neden olan en sık neden budur. Baş dönmesinin kanıları farklılık göstermektedir. Örneğin, beyin damar hastalığınız var ve buna bağlı olarak baş dönmesi meydana geliyorsa kan sulandırıcı, tansiyon düzenleyici ve damar açıcı ilaçlar kullanılarak tedavi edilir.
Bunun yanında iç kulakla ilgi denge kanalında bir rahatsızlığınız varsa ve günlerdir süren bir baş dönmesi söz konusu ise bir hareketle yada bir manevra ile bile düzeltmek mümkün. Bunların dışında kalp kaynaklı kalpte ritim bozuklu bir baş dönmeniz varsa kalp doktoru sizin kalp ritminizi düzelterek baş dönmesini tedavi edecektir.
Yaşanan bulgular baş dönmesi tedavisinde çok önemlidir. Kimi baş dönmeleri ilaçsız bir hareketle engellenebilecektir. Örneğin denge siniriniz hasta ise ve buna bağlı olarak baş dönmeniz varsa sadece bir hareketle yada rehabilitasyonla bu durum giderilecektir.
Baş Dönmesi Sorunu Yaşayanlar neler dikkat etmeli?
Baş dönmelerinde en çok dikkat edilecek kısım düşmedir. Başı dönen ve denge bozukluğu olan yaşlı hastaların kollarında yada kalçalarında kırık olabilir, bu durum onların yaşantılarını son derece etkileyebilir. Özellikle yaşlı kişilerin baş dönmesi ve denge bozukluğu olduğunda onların yaşam alanlarını düzenlenmesi oldukça önemlidir. Evlerinde eşiklerin kaldırılması, uzun tüylü halıların kullanılmaması, paralel barların konulması, ıslak zeminlerin düzenlenmesi gibi bir takım yöntemlerle başı dönen ve denge sorunu olan kişilerin hayatları kolaylaştırılabilir. Özellikle baş ve beden hareketleri ile baş dönmeleri şiddetlenen ve denge kanalı hastalığı bulunan kişilerin baş dönmemesi yaşamaması için yavaş hareket etmeleri, yataktan yavaş kalkmaları önemlidir. Yatakta yine sağdan ve sola dönerken yavaş ve dikkatli hareket etmeleri önerilir. Bunlar baş dönmelerinin tedavisi olmamakla beraber, baş dönmesi kısmında yaşanabilecek olumsuzlukları önlemek için önemlidir.
Ayağa Kalkınca Gözlerin Kararması
Ayağa kalktığınız da gözlerin kararması ve başın dönmesi bir sorun olabilir. Ayağa kalktığınız göz kararması ve baş dönmesi oluyorsa ilk olarak akla tansiyon düşmesi gelir. Tansiyon düşmesi yaşadığınız da beyninize daha az kan gidiyor ve gözleriniz bu nedenle kararıyor olabilir. Beyninize daha az kan gitmesinin bir başka nedeni kalbinizdeki ritim bozukluğu olabilir. Beyninize daha az kan gidince özellikle beyincik ve beyin sapı, kansız kaldığında baş dönmesi, denge bozukluğu ile beraberinde terleme, bulantı hatta baygınlığa giden belirtiler ortaya çıkabilir. Ayağa kalktığınızda göz kararması mı olmaktadır yoksa baş dönmesi mi olmaktadır bunun tespiti de çok önemlidir. Çünkü tansiyon düşmesi kadar tansiyon yükselmesi de benzer sorunlara neden olmaktadır. Burada önemli olan dikkat edilmesi gereken bir başka durum ise kullanılan ilaçların yan etkileridir. Özellikle yüksek tansiyon ve damar genişletici için kullanılan ilaçlar nedeniyle ani yapılan hareketlerde, mesela yataktan kalktığınızda yada oturduğunuz yerden kalktığınızda kısaca pozisyon değişikliği de göz kararmasına ve baş dönmesine neden olabilir.