İstanbul’da Taksim Gezi Parkı'nın Yayalaştırma Projesi kapsamında 27 Mayıs’ta başlayan Gezi Direnişi Türkiye’nin 79 iline yayıldı.
İçişleri Bakanlığı’nın raporuna göre eylemlere 2,5 milyon kişi katıldı, 4.900 kişi gözaltına alındı. 4 bine yakın insan yaralandı. Valiliklerden gelen bilgilere göre hazırlanan hasar tespit raporunda ise 58 kamu binası, 68 MOBESE kamerası ve 337 işyerinin tahrip edildiği, 90 belediye otobüsü, 214 özel araç, 240 polis aracı ve 45 ambulansın kullanılamaz hale geldiği anlaşıldı. Eylemlerde, biri CHP binası olmak üzere 14 parti binasının zarar gördüğü toplam zararın ise 140 milyon lira olduğu belirlendi. Saldırılar, tehdit ve engellemeler
* Saldırıya uğrayan, gözaltına alınan ve tutuklanan gazeteciler için tıklayınız.
Yayında darp: Bir direnişçi Habertürk muhabiri Rıdvan Bıyık'ı yayında "Buradaki marjinal grup adete polisi tahrik ediyor, polisin dağılın uyarısına kulak asmıyor, polis de gaz bombalarıyla müdahale ediyor." ifadelerini kullanınca darp etti (15 Haziran).
Polis helikopteri vurdu: Polis Gezi Direnişi'ni havadan görüntüleyen oyuncak helikopter tarafından vurdu. Helikopterin sahibi çekilen videoyu internette paylaştı. (11 Haziran).
Flaş haber, başka fotoğraflar: Anadolu Ajansı (AA) CNN International New York ofisi önündeki altı kişilik protestoyu 'flaş haber' olarak duyurdu (30 Haziran). Star ve Sabah gazeteleri haberde eylemi kalabalık göstermek için başka mitingin fotoğraflarını kullandı.
Takvim’den hayali röportaj: Takvim gazetesi, Gezi Parkı'na polis müdahalesini canlı yayında aktaran CNN International'ın ünlü sunucusu Christiane Amanpour ile hayali bir röportaj yaptı (18 Haziran). Röportajın başlığında “Kirli itiraf!”, içeriğindeyse “Her şeyi para için yaptık” yazdı.
Yedi gazete tek manşet: Bugün, Sabah, Star, HaberTürk, Türkiye, Yeni Şafak ve Zaman gazeteleri Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Tunus'taki açıklamalarıyla ilgili “Demokratik taleplere can feda” manşetini attı (7 Haziran).
Aygün’e dava: Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Gezi Direnişi’yle ilgili Twitter'da paylaştıklarıyla kendisine hakaret ettiği gerekçesiyle, CHP Tunceli Milletvekili Hüseyin Aygün'e 100 bin liralık manevi tazminat davası açtı (24 Haziran).
Eliçin’e sansür: Yeni Şafak Işın Eliçin'in Gezi Direnişi’ndeki tutumunu eleştiren yazısını yayımlamadı (23 Haziran). Elçin olayı, twitter’dan duyurdu.
Yalan Dünya’ya sansür: Gülse Birsel'in senaristliğini yaptığı Kanal D’de yayımlanan “Yalan Dünya” isimli komedi dizisinin Gezi Direnişi’ni konu edinen bölümü sansüre uğradı ve kanaldan olumsuz yanıt aldı (11 Haziran).
Gezi Direnişi boyunca dünyadan ve Türkiye’den insan hakları, basın meslek ve ifade özgürlüğü örgütleri, dernekler, sanatçılar, filozoflar yaşanan hak ihlallerini protesto ettiler, ihlallerle ilgili raporlar ve kınama mesajları yayımladılar. KESK’e bağlı Haber-Sen Harbiye’deki TRT İstanbul Radyosu’nun Gezi Direnişi süresince polislere açılmasını ve binanın “karakol” olarak kullanılmasını protesto etti (28 Haziran).
Uluslararası İfade Özgürlüğü Kampanya Örgütü IFEX, Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh’de düzenlenen 18. Genel Kurul ve Strateji Konferansı’nda Türkiye'deki Gezi Direnişi’ne destek verdi (20 Haziran).
KESK Haber –Sen, TRT Haber'in internet sitesindeki "Provokatörler camiye saldırdı: 4 yaralı" başlıklı haber üzerine TRT haber yöneticilerine haberleriyle toplumu kışkırtmama çağrısı yaptı (19 Haziran).
TGC, Takvim Gazetesi’nin birinci sayfasında CNN'in savaş muhabiri Christiane Amanpour ile yapılmış gibi sunulan gerçek dışı röportajın Türkiye Gazetecilik Hak ve Sorumluluk Bildirgesi’ne aykırı olduğunu açıkladı (18 Haziran).
Dansçı ve koreograf Erdem Gündüz'ün İstanbul Taksim'de Atatürk Kültür Merkezi altı saate yakın elleri ceplerinde ayakta durmasının ardından, durma eylemleri her yere yayıldı (17 Haziran).
Oğuz Haksever'in Gezi'nin konuşulduğu programda konuğu İstanbul Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Fatmagül Berktay'ın sözlerini kesmesi ve CNN International ile ilgili sözlerine tepki göstermesi NTV önünde bir grupça protesto edildi. (11 Haziran).
Tiyatro Eleştirmenleri Birliği Başbakan Erdoğan'ın Gezi Direnişi’yle ilgili attığı bir tweet nedeniyle "Hesap soracağız" dediği Memet Ali Alabora'ya destek verdi (17 Haziran). Alabora, Yeni Şafak gazetesinin “Bu ne tesadüf” manşetiyle kendisinin ve oynadığı “Mi Minör” oyunun Gezi Direnişi ile ilişkilendirilerek hedef göstermesi üzerine TGC’de basın açıklaması yaptı (10 Haziran).
İHD polisin Gezi Direnişi saldırılarını sözleşmedeki "olağanüstü hal" istisnasıyla AİHM’e taşımak için başvuru çağrısı yaptı (5 Haziran).
Taksim Dayanışması altı maddelik taleplerini Bülent Arınç'a iletti (5 Haziran). Gezi Parkı'na Topçu Kışlası ya da başka herhangi bir yapılaşma olmayacağına ve projenin iptal edildiğine dair resmi bir açıklamanın yapılması gerektiği belirtildi.
GSÜ İletişim Fakültesi öğretim elemanları Gezi Direnişi’nde medyanın tutumunu eleştiren "Nasıl bir medya istiyoruz?" isimli bir açıklama yaptı (3 Haziran).
ABD: ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Jen Psaki, Beyaz Saray Sözcüsü Jay Carney, Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü Caitlin Hayden, yaptığı açıklamalarla Türkiye'deki olayları kaygıyla izlemeye devam ettiklerini ve barışçıl protesto hakları da dahil olmak üzere ifade ve toplanma özgürlüğünden yana olduklarını belirttiler.
AP: Avrupa Parlamentosu (AP) Gezi Direnişi sürecinde Türkiye’de yaşananlarla ilgili hazırlanan tasarıyı kabul etti (13 Haziran). Açıklamada, “Türkiyeli parlamenterlerin oldukça cesur ve akli melekelerini kaybetmiş gibi açıklamalar yaptıklarını görüyoruz” denildi. AP Genel Kurulu'nda “Türkiye'deki durum” başlıklı oturumda Gezi Direnişi tartışıldı (12 Haziran). Hükümetin direnişe yaklaşımı ve polisin sert müdahalesi eleştirildi. AP’de aynı gün Yeşiller Grubu’nun konferansında Gezi Direnişinin deneyimleri aktarıldı. AP Dışişleri Komisyonu Gezi Direnişi’ni “Acil gündem maddesi” olarak ele aldı. Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM), “otoriteleri tüm vatandaşların ifade özgürlüğü, barışçıl toplanma ve gösteri yürüyüşü yapma haklarına saygı duymaya davet etti.
Anonymous Halk TV'ye 146 bin para cezası veren RTÜK'ün internet sitesine DDoS saldırısı düzenledi (14 Haziran).
RedHack'in de işbirliğiyle Cumhurbaşkanlığı, İstanbul Emniyet ve AKP'nin de aralarında olduğu siteleri çökertti mam.gov.tr, mersin.gov.tr, eshot.gov.tr, dsi.gov.tr, istanbul.gov.tr ve Türkiye’ye biber gazı tedarik eden şirketlerin sitelerine yaptığı dDos saldırısıyla erişimi engelledi.
Sanatçılar, filozoflar: Amerikalı müzisyen ve aktivist Joan Baez, müzisyen Patti Smith, Hollywood’un aktivist oyuncusu Susan Sarandon, Massachusetts Institute of Technology (MIT) Üniversitesi’nden Amerikalı dilbilimci Prof. Noam Chomsky Gezi Direnişi’ne destek oldu. Piyanist Fazıl Say, Almanya Başbakanı Angela Merkel'e AB üyeliği için, Almanya'da yaşayan yönetmen Fatih Akın, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'e şiddeti durdurması için mektup yazdı. İtalya’da yaşayan yönetmen Ferzan Özpetek İtalya Dışişleri Bakanı Emma Bonino’yu Gezi Direnişi’ne destek olmaya çağırdı. MonoKL dergisinin “Polis Şiddetine Son Verilsin” başlıklı imza kampanyasına Slavoj Zijek, Antonio Negri, Judith Butler, Jean-Luc Nancy gibi filozoflar destek verdi.
CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç'a Gezi Direnişi sırasındaki olaylara ilişkin kelimelere yer veren "Kelime Oyunu" adlı programın yayından kaldırılma ihtimaline karşı hükümetin, RTÜK'e bu konuda bir uyarısı olup olmadığını sordu (6 Haziran)
(...) Gelin Türk hukukuna dahil olun. Bundan kimseye zarar gelmez. Bir vergi memuru, polis ya da bir başkası bize müracaatta bulunduğunda, bilgi istediğinde Türkiye'de bunu verecek bir biriminizi görmek istiyoruz. ABD'de 8 saat farkıyla, telefonla, internetle, email ile adam arayıp derdimizi anlatamayız. Derdimizi anlatacağımız, yanlış varsa düzeltilmesini isteyeceğimiz bir muhatabın Türkiye'de mutlaka olması lazım. Bu konuda da gerekli çalışmaları yapıyoruz.
(...) Arkadaşlara yapılan yanlışlar konusunda gerekli uyarıları yaptılar. Ancak onlardan müspet bir yaklaşım görmedik. Facebook uzun zamandır Türk makamlarıyla uyumlu bir çalışma içinde bulunuyor. Türkiye'de birimleri var. Onlarla bir sorunumuz yok ama Twitter'da da bu yapı oluşabilir. Aksi halde bu sürdürülebilir bir şey değildir (Erzincan, 26 Haziran).
(...) Yazılı görsel ulusal ve uluslararası medya nasıl görevler üstlendiğini hep gördük. Bunların kayıtları var.
(...) Şu anda Gezi parkı olaylarını kışkırtan, Alevi vatandaşlarımı sokağa dökmek isteyen, televizyonun gazetelerin sahipleri CHP’lilerdir.
(...) Yabancı bir medyanın Türkiye vatandaşı muhabiri, 'Duran adam değil, durduran adam olun' diye tweet atıyor. Bu nasıl bir gözü dönmüşlük, bu nasıl bir zihniyettir. Bir insan böyle bir komplonun içinde olabilir mi? (TBMM Grup Toplantısı, 25 Haziran).
Mehmet Şimşek (Maliye Bakanı): Son 3 haftada dünyadaki bütün şer şebekeleri işbirliği yapmış, muazzam bir dezenformasyon süreci başlamıştır. Yatırımcıları arayıp (Ben uzun süre Newyork ve Londra'da çalıştım) 'Türkiye'de iç savaş var. İnanmazsanız CNN'e BBC’ye Reuters'e bakın' diyorlar. Bizi de arıyor yatırımcılar 'Böyle bir şey var mı?' diye soruyorlar (Ekonomi Dünyası Ödül Töreni Malatya Kongre ve Kültür Merkezi, 23 Haziran).
(...) Hem sanal medya ile ilgili hem sosyal medya ile ilgili dünyadaki örneklerine bakarak bir düzenleme yapacağız. Bunları bir zapturapta almak için bir şeylerin yapılması gerekiyor. Kredi kartı mağdurları gibi. Bu iş öyle bir noktaya geldi ki bir süre sonra bu iş tıkanıyor. Kredi kartı çok büyük bir nimettir ama ona bazı tahditler gelmezse sosyal patlamalara yol açar (TGRT Yayını, 19 Haziran).
Muammer Güler (İçişleri Bakanı): Sosyal paylaşım siteleri ile ilgili de bizim şu anda Emniyet Müdürlüklerimizin, Emniyet Genel Müdürlüğümüzün yürüttüğü çalışmalar var. Burada halkı tahrik eden, bir manipülasyonla yalan haberlerle halkı kışkırtmaya, hatta toplumsal olaylara, mal ve can emniyetini sıkıntıya sokacak, bozacak eylemlere yönlendiren elbette gerek Twitter olsun gerek Facebook olsun ve gerek sosyal medyanın diğer enstrümanlarını kullanarak bunları yönlendirenlerle ilgili çalışmamız var. Daha önce İzmir'de böyle bir çalışma oldu. Şimdi diğer yerlerde de böyle bir çalışma olacak. Tabi bu konularda ayrı bir yasal düzenlemenin de yapılmasının gerektiğini biz düşünüyoruz. Bu konuda Adalet Bakanlığımızın ve ilgili bakanlıkların çalışmaları olacak.Yasal düzenlemenin yapılması gerektiğine inanıyoruz. Hangi yalan haberin nasıl sızdırıldığını gördük. Bunlarla ilgili operasyonlarımız sürecek (Gezi Direnişi açıklaması, 17 Haziran).
Recep Tayyip Erdoğan (Başbakan): Hadi bakalım. BBC, CNN, Reuters. Günlerdir yalan haber ürettiniz. Türkiye'yi dünyaya farklı gösterdiniz. Siz yalanlarınızla baş başa kaldınız.
(...) Yerli ve yabancı, birlikte hareket eden medyaya sesleniyorum. Dürüst olun dürüst. Basın ahlakı var, namuslu olun. Biz bu yola dik çıktık, dik yürüyeceğiz. Dikleşmeyeceğiz, ama yola emin adımlarla devam edeceğiz. Bunlar alışmışlardı. İstediklerini yapıyorlardı. Ama yüzleri çok iyi ortaya çıktı (Kazlıçeşme Meydanı Milli İradeye Saygı Mitingi, 16 Haziran).
(...) Gezi olayları ile ülkemizde sosyal medya gibi son derece önemli ve değerli bir iletişim mecrası maalesef itibarsızlaştırılmıştır. Bundan böyle teyit edilmedikçe sosyal medya’da paylaşılan hiçbir içeriğin güvenirliliği ve hükmü yoktur. Sosyal Medya kullanımı ciddi bir bilinç gerektirmektedir. Özellikle gençlerimizin ve sosyal medya içinde aktif olan vatandaşlarımızın takipçiler ve paylaşılan içerikler konusunda seçici olmaları gerekmektedir (5 Haziran).
Recep Tayyip Erdoğan (Başbakan): Kimler var tespitini yapabildiniz mi? Biz ülkenin yüzde ellisini zorla evde tutuyoruz. Siz işte buradan Reuters'i böyle bilgilendiriyorsunuz (AHL Basın Toplantısı, 3 Haziran).
Özkan istifa etti: Doğuş Yayın Grubu'nun Dergilerden Sorumlu Genel Müdürü Neyyire Özkan görevinden istifa etti (26 Haziran).
Bozkurt işten atıldı: Kanal Türk'ün sabah haberleri sorumlu editörü Serkut Bozkurt'un görevine Gezi Direnişi’ne yer verdiği için son verildi (14 Haziran).
Tüfekçiler atıldı: İstanbul Valiliği'nde muhabirlik yapan Metin Timur Tüfekçiler sosyal paylaşım sitelerinde Gezi Direnişi ile ilgili paylaşımlarından ötürü işten atıldı (7 Haziran).
* bianet’in İkinci Çeyrek Medya Gözlem ve İfade Özgürlüğü Raporu’ndaki veriler ve olaylar geliştirilmeye açıktır...
Polis Gezi'nin ilk 33 gününde 105 haberciyi darp etti, 28'ini gözaltına aldı. Üç gazeteci tutuklandı, ikisi hapiste. 12 gazeteci kurumlarının yayın politikası nedeniyle istifa etti, üç gazeteci işten atıldı. Emel Gülcan İstanbul - BİA Haber Merkezi