Psikiyatrik ilaç kullanımına bağlı kilo alımı önemli bir sorundur.Yapılan çalışmalara göre, psikiyatrik bozukluklar nedeniyleilaç tedavi almakta olan hastalarda bir yandan vücut ağırlığı ile birlikte, bel çevresi ve vücut yağ oranı artarken; diğer taraftan kanda glukoz, trigliserit, kolesterol ve homosistein düzeylerinin artışı ve çinko, folat, albumin gibi besin öğelerinin azalması onları birçok metabolik, kardiyovasküler ve kognitif bozukluklara daha yatkın kılmaktadır.
Yani ilaç tedavisi nedeniyle iştah artışı, özellikle karbonhidrata karşı bir istek hali gibi durumlar belirtilen düzensizlikler nedeniyle oluşmaktadır.
Bunlara ek olarak, şişmanlıkla birlikte sık olarak izlenen benlik saygısı düşüklüğü, psikososyal işlevsellikte bozulma ve aktivite azlığı önemli bir sorundur.
Bütün bu olası yan etkiler göz önüne alındığında psikiyatrik ilaç kullanımına başlandığında, doktorunuzdan ilacın oluşturabileceği metabolik etkiler konusunda bilgi aldıktan sonra size özel, kontrollü bir beslenme programı uygulamanız konusunda kapsamlı beslenme danışmanlığı almanız, ilaca bağlı oluşabilecek metabolik yan etkileri en aza indirmenize ve kilo kontrolünü sağlamanıza yardımcı olacaktır.
Beslenme danışmanlığında yaşam tarzı değişikliğini hedefleyen uygulamalar esas alınmalı. Yaşam tarzı değişikliği ile kişinin sağlıklı kiloya ulaşabilmesi için mevcut beslenme alışkanlıkları incelendikten sonra sağlıklı alışkanlıklar edinmesi için somut öneriler sunulup, neyi değiştirmesi gerektiğinden çok, nasıl değiştireceği konusunda çözümler önerilmelidir.
Yaşam tarzı değişikliği önerisi üç bileşeni içermektedir.
1.Eğitim (Beslenme ve fiziksel aktiviteüzerine programlar)
2.Diyet (Günlük enerjinin %30’undan azı yağdan, %50’den fazlası karbonhidrattan, %15’i proteinden sağlanmalı ve günlük20-30 gr. posa tüketilmelidir.)
Genel olarak beslenme alışkanlığı ve fiziksel aktivitemizde yapacağımız bazı değişikliklerle şişmanlığın önlenmesi de, tedavisi de mümkün olmaktadır. Unutmayalım, kısa süreli çözümler uzun dönemde etkili olmamaktadır. Alışkanlıklarımızın ve yaşam tarzımızın değişmesi hem kilo vermede hem de korumada en etkin yoldur.
Şişmanlığın önlenmesi için aşağıda belirtilen önerileri uygulayıp, uzun dönemde olumlu etkilerini görebilirsiniz.
Öğün atlamayın. Sabah, öğle, akşam öğünlerini düzenli olarak, belli saat aralıklarında tüketin.
Ara öğün tüketiminizi artırın. Ara öğünler sizin yemeğe daha tok oturmanızı ve iştahınızı kontrol etmenizi sağlayacaktır.
Şişmanlığın önemli diğer bir faktörü de fiziksel aktivitenin azlığıdır. Bu nedenle şişmanlığın önlenmesinde beslenmenizde yapacağınız bazı değişikliklerle birlikte, fiziksel aktivitenizin de artması temel hedefiniz olmalıdır. Türkiye'de düzenli fiziksel aktivite yapanların oranının sadece % 3.5 olduğu belirtilmekte ve ülkemiz için bunun ne derece önemli bir sorun olduğu karşımıza çıkmaktadır.
Fiziksel aktivitenizi artırmak için en kolay ve pratik yol günlük adım sayınızı artırmaktır. Adım sayınızı artırmak için daha çok merdiven kullanmalı, arabanızı daha uzak mesafelere park etmeli, yakın mesafeler için araç yerine yürümeyi tercih etmelisiniz.
Ayrıca haftanın 3-4 günü yapacağınız orta tempolu bir yürüyüş hem kilo almanızı engellemekte hem de bazı hastalıkların görülme olasılığını azaltmaktadır.
Unutmayın beslenmenizde ve fiziksel aktivitenizde yapacağımız küçücük değişiklikler kilo almanızı engeller ve daha sağlıklı olmanızı sağlar.