Avrupa Birliği'nin (AB) yaptırım kararına Türkiye Akdeniz'e dördüncü bir gemi gönderme kararıyla karşılık verdi. Kıbrıslı Rumlar ise Kıbrıslı Türklerin ortak komite önerisini geri çevirdi. ABD Savunma Bakanlığı, ''Türkiye'nin Rusya'dan S-400 savunma sistemi alması sonrası Ankara'nın F-35 programından çıkarılma sürecinin resmen başladığını'' açıkladı.
Türk dış politikası, Kıbrıs açıklarında doğalgaz arama faaliyetleri ve Rusya'dan S-400 savunma sistemlerinin alınması dolayısıyla sıkıntılı bir süreçten geçiyor. Avrupa Birliği (AB), Türkiye'nin Kıbrıs açıklarında doğalgaz arama faaliyetleri nedeniyle 15 Temmuz günü bazı yaptırımlar açıkladı. ABD Savunma Bakanlığı, Rusya'dan S-400 savunma sistemi almasının ardından Türkiye'nin F-35 programından çıkarılma sürecinin başladığını duyurdu. Pentagon, F-35 programından çıkarılması sonucu Türkiye'nin 9 milyar dolardan fazla kayba uğrayacağını açıkladı.
AB, Pazartesi günü Brüksel'de yapılan Dış İlişkiler Konseyi toplantısında Türkiye'ye dört başlıkta yaptırım uygulama kararı almış, gelişmelerin yakından izleneceğine dikkat çekerek, Türkiye'nin AB üyesi Kıbrıs'ın "egemenlik haklarını ihlal eden faaliyetlerine" son vermemesi halinde gelişmelerin yeniden değerlendirileceğini duyurmuştu.
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, AB'nin yaptırım kararının ciddiye alınmaması gerektiğini belirterek, "Katılım öncesi yaptırımları daha önce de kesmişlerdi. Bunlar basit şeyler, bizi etkilemez" dedi.
Türkiye'ye yaptırım kararı alan AB'nin üyesi Kıbrıs Rum Kesimi, Kıbrıs Türk tarafının cumartesi günü ilettiği ortak komite önerisini reddetti. KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, 13 Temmuz'da Birleşmiş Milletler (BM) Kıbrıs Özel Temsilciliği aracılığıyla, Rum lider Anastasiadis'e, hidrokarbonlar konusunda ortak komite kurulması yönünde yeni öneri sunmuştu.
Cumhurbaşkanı Nicos Anastasiades başkanlığında toplanan siyasi partiler konseyi Kıbrıslı Türk liderin önerisini reddettiler ve önerinin Kıbrıs sorununun uygulanabilir ve işleyebilir bir çözüm bulunmasını amaçlayan özlü müzakerelerin başlaması olan 'esastan uzak' olduğunu belirttiler. Cumhurbaşkanlığı Müsteşarı Vasilis Palmas, Akıncı'nın önerisinin, "Kıbrıs Cumhuriyeti ve Kıbrıs halkının çıkarlarına hizmet etmeyen hükümler olduğunu" ve dikkatleri Kıbrıs sorununun özünden ve derhal başlaması gereken çözüm müzakerelerinden başka bir yöne çevirdiğini, dikkati dağıttığını söyledi.
Mustafa Akıncı, önerisinin reddedilmesinden ötürü üzüntü duyduğunu vurgulayarak, "Hidrokarbon olayını iki toplum arasında bir işbirliği alanına dönüştürmeyi ve gerginleşen ortamı yatıştırmayı hedefleyen önerilerimizin reddediliş gerekçelerini de hayretle karşıladığımı belirtmeliyim" görüşünü aktardı.
Ankara-Brüksel hattında neler olabilir?
AB Bakanlar Konseyi'nin Türkiye'ye yönelik bir dizi yaptırım kararını onaylamasını değerlendiren uzmanlar, konuya uluslararası hukuk ve hakkaniyet temelinde bir diyalog ortamıyla çözüm getirilmesi çağrısında bulunuyor.
Türkiye'nin Kıbrıs açıklarındaki sondaj faaliyetleri nedeniyle alınan karar, AB'nin Kıbrıs konusunda daha önceki adımlarının bir devamı olarak görülürken, bazı uzmanlar Türkiye'nin de enerji alanında çalışan Avrupalı şirketlerle, özel sektör ve hükümet kanalından yapıcı bir diyalog içerisine girmesini öneriyorlar. Ekonomik boyuttan bakıldığında ise uzmanlar ilişkilerin dolaylı olarak etkileneceğini düşünüyor. Zira, Türkiye'ye yönelik mali yardım şartlarını gözden geçirmeye davet edilen Avrupa Yatırım Bankası'nın kredileri, Türkiye'de altyapıyı güçlendirmeyi hedefliyor.
ABD Savunma Bakanlığı, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 savunma sistemi alması sonrası Ankara'nın F-35 programından çıkarılma sürecinin resmen başladığını açıkladı. Pentagon'dan yapılan duyuruda "ABD ve F-35 savaş jeti programının diğer ortakları, Türkiye'nin bu programa katılımının askıya alınması ve resmen F-35 programından çıkarılması sürecinin başlatılması kararında aynı çizgide" denildi.
Pentagon'un açıklaması öncesi Beyaz Saray ise Ankara ile birlikte çalışmaya devam edeceklerini ancak S-400 alımının "Türkiye'nin NATO ile ortak operasyon yapma kabiliyeti üzerinde negatif etkisi olacağını" duyurdu. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada "Türkiye'nin S-400 satın alması F-35 programına katılımını imkansız kılıyor" denildi.
Dışişleri Bakanlığı'ndan ABD yönetiminin açıklamalarına tepki geldi. Yapılan açıklamada Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasının hiçbir meşru gerekçeye dayanmadığı belirtilerek, "ABD'yi stratejik ilişkilerimizde onarılmaz yaralar açacak bu hatadan geri dönmeye davet diyoruz. Bu tek taraflı adım, müttefiklik ruhuyla bağdaşmadığı gibi hiçbir meşru gerekçeye de dayanmamaktadır. F-35 programının ana ortaklarından olan Türkiye'nin programın dışında bırakılması, adil olmadığı gibi S-400 sisteminin F-35'leri zaafa uğratacağı iddiası da geçersizdir. Bu konuda NATO'nun da katılacağı bir çalışma grubu kurulması teklifimizin karşılıksız bırakılması, ABD tarafındaki ön yargının ve meseleyi iyi niyetle kendi boyutları içinde çözme iradesinin eksikliğinin en bariz göstergesidir" denildi.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Türkiye'nin F-35 programından çıkarılması konusunda endişe duyduğunu belirterek, "Türkiye'nin NATO'ya katkısı ve NATO'nun Türkiye ile iş birliği, F-35'lerden çok daha derin ve kapsamlıdır." dedi.
Amerika Birleşik Devletleri'nin Colorado eyaletinde düzenlenen bir güvenlik konferansında konuşan Stoltenberg, Ankara tarafından yapılan S-400 anlaşmasına ilişkin, "Ne tür savunma sistemlerini alacaklarına her bir ülke kendisi karar verir. Fakat NATO için önemli olan şey (bu sistemlerin NATO sistemleriyle) uyumlu çalışıp çalışmamasıdır." değerlendirmesinde bulundu.
"DIŞ POLİTİKADA ZOR GÜNLER"
Mehmet Dönmez (Emekli Büyükelçi)- Türkiye'nin S-400 savunma sistemini satın almasının yarattığı gerilim, siparişin teslimatının başlamasıyla beraber tırmanma yoluna girmiştir.
Etiketler : avrupa birliği, ab, türkiye, abd, amerika, doğu akdeniz, kıbrıs, sondaj çalışmaları, hidrokarbon araştırmaları, s400 gerilimi, f35 programından çıkarılması, pentagon