Kürdi Makamı | Prof. Dr. Hazım GÖKÇEN
TARİH: 02 Ağustos 2015 YAZAN: Hazım Gökçen YORUMLAR:	1 Yorum KATEGORİSİ:	Türk Sanat Müziği ETİKETLER:
Kürdi Makamı genellikle piyasa şarkılarında kullanılan güncel bir makamdır. Adlarında kürdi geçen bir çok makam vardır. Bunlar arasında acem kürdi, muhayyer kürdi ve kürdili hicazkar makamları sayılabilir. Bu makamların ortak noktası genelde kendi özelliklerinin sonunda kürdili karar vermeleridir. Ancak kürdi makamının karar sesinin bir perde altındaki yani sol-rast perdesindeki inici şeddi olan kürdili hicazkar makamı çok kullanılmaktadır. Bunun dışında kürdi makamının mi-hüseyni aşiran makamına göçürülmesi ile aşkefsa makamı, re-yegah perdesine göçürülmesi ile de ferahnüma makamı elde edilir.
Kürdi makamı isim olarak olmasa da biçim olarak eski bir makamdır.Ancak eski adı kürdi değil ebiselik veya ebuseliktir. Nitekim Padişah Üçüncü Murat döneminde yazılan Edvar-ı Makamat ve Kitab-ı Musiki gibi eserlerde kürdi yerine bu isimler kullanılmıştır.Ancak Ladikli Mehmet Çelebi döneminde ebu selik ismi yerine kürdi ismi kullanılmıştır.
Dizisi: Yerinde yani la-dügah perdesindeki kürdi dörtlüsüne (BTT), güçlü re-neva perdesinde bir buselik beşlisinin (TBTT) ilave edilmesinden oluşmuştur.
Genişlemesi: Makamın tiz karar perdesi olan la-muhayyer perdesine bir buselik dörtlüsü (BTT) simetrik olarak ilave edilir. Böylece genişleyen bölgede re-nevada buselik dizisi oluşur.
Seyri; Çıkıcı ( bazen de çıkıcı-inici )
Güçlüsü: Kürdi dörtlüsü ile buselik beşlisinin birleşme noktası olan re-neva perdsi.
Tiz Kararı: La muhayyer perdeasi
Yedeni: Sol-rast perdsi (bazen de sol bakiyye diyezli nim zirgüle perdesi)
Donanımı: Si- buselik küçük mücennep bemollü kürdi perdesi.
Perdelerin İsimleri: Pestten tize doğru; dügah, kürdi, çargah, neva, hüseyni, acem,
Asma Karar Perdeleri: Kürdi dörtlüsünün bir tanini altında buselik beşlisi vardır. Kürdi seyri sırasında bazen sol-rast perdesine düşülür ki, bu buselik makamının sol-rast perdesindeki şeddi olan nihavent makamına küçük bir geçgidir.Hatta bu arada nihavent makamı diziinin 6.derecesi olan küçük mücennep bemollü mi-hüseyni yani nim hisar perdesi de gösterilir.
Melodik Seyri: Makam genelde karar perdesi la-dügah ya da güçlü perdesi re-neva civarından seyre başlar. Bayati seyri gibi re-neva perdesi etrafında dolaşılır. Dizide karışık gezinilip güçlü re-neva perdesi üzerinde buselikli asma karar yapılır.Tizde buselik beşlisinde daha az seyreder. Re-neva üzerindeki buselik beşlisinin üçüncü sesi olan acem perdesinde durmaz. Çünkü durursa acem kürdiye geçmiş olur. Seyir yeden rast perdesi kullanılarak la-dügahta kürdi çeşnisi ile tam karar verir. Karara giderken mi-hüseyni üzerinde hisar perdesi açılarak kürdi perdesinin kullanılması kolaylaştırılır.Makam tize çıkmaz daha çok pest ve orta bölgelerde seyreder.Tiz buselikten tize, nim zirgüleden peste genişlemez.
"Kürdi Makamı" konusu için 1 yorum
Acemkurdi makam?, acem makam?n? husule getiren acemasiran ve ussak dizilerinin nihayetine bir kurdi dortlusunun kat?lmas?ndan ibarettir.