TURİZMİN YENİ GÖZBEBEĞİ: BİSİKLET TURİZMİ - Cyclist Türkiye
Bisiklet, diğer aktif turizm seçenekleri ile birlikte Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın gündemine alındı
Eylül ayında açıklanan üç yıllık Yeni Ekonomi Programı’nda (2020-2022) turizmin tüm yıla ve tüm ülkeye yaygınlaştırılması amacıyla spor ve bisiklet turizmi destinasyonlarının, ürün ve servisleri ile zenginleştirilmesi hedefi yer alıyor. Yeni Ekonomi Programı açıklandıktan hemen sonra Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, turizm konusunda çeşitliliği artıracak ürünler geliştirmek ve bunların yurt dışında etkin tanıtımını yapmak amacıyla kurulan Türkiye Turizm Tanıtma ve Geliştirme Ajansı’nın ilk faaliyetlerinden birinin 44 milyar avroluk pazar payına sahip bisiklet turizmini Türkiye’ye kazandırmak olacağını bildirdi.
Bakanlığın bisiklet turizmine ilişkin çalışmaları bisiklet yarışlarına odaklanmış durumda. Fransa, İtalya ve İspanya gibi ülkelerde düzenlenen dünyanın en prestijli bisiklet yarışlarını milyonlarca izleyici takip ediyor, bisiklet yarış rotalarında bulunan bölgelerin tarihi ve doğal güzellikleri tanıtılıyor. 190 ülkede yayınlanan Tour de France, dünyanın en çok görüntülenen üçüncü spor etkinliği olarak yarışın geçtiği etaplarda bulunan şehirlerin yatırımlarına 10 kat geri dönüş sağlıyor.
Danimarka’nın başkenti 2012 senesinde Giro d’Italia’nın üç etabına ev sahipliği yapmak için yaklaşık 4 milyon Euro harcadı ancak, turizm tanıtımı açısından sağladığı değer öylesine yüksekti ki Danimarka 2021 yılında Tour de France’ın üç etabına ev sahipliği yapıyor olacak. Bu gibi uluslararası bisiklet yarışları, etap başına yapılan yatırımın 10 katı ekonomik geri dönüş sağlıyor.
Danimarka 2021 yılında Tour de France’ın üç etabına ev sahipliği yapıyor olacak. Uluslararası bisiklet yarışları, etap başına yapılan yatırımın 10 katı ekonomik geri dönüş sağlıyor
Ülkemizde yapılan en önemli bisiklet yarışı kuşkusuz 1963 yılında Marmara Turu olarak başlayan ve 1966’dan beri Cumhurbaşkanlığı himayesinde yapılan Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu’dur. UCI (Union Cycliste Internationale), Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu’nun 2020 World Tour takviminde yer almayacağını açıklaması oldukça hayal kırıklığı yaşatsa da Sakarya’da 26-27 Eylül 2020’de yapılacak dağ bisikleti Dünya Maraton Şampiyonası umut verici.
Dünya çapında genel olarak ‘‘aktif turizm’’ seçeneklerine talep artarken, spor turizminin yıllık ekonomik değeri ise 800 milyar dolar ile turizm pazarının %10’unu oluşturuyor.
En güzel keşif aracı: Bisiklet
Çevresel konulara duyarlılık, sürdürülebilir seçimlerde bilinç ve slow turizm seçenekleri arttıkça bisiklet turizmi paketleri, aktif turizm pazarının yarısını oluşturmaya başladı. Avrupa’da bisiklet turizminin ekonomik değeri yıllık 44 milyar Euro, sektör yaklaşık 700 bin kişiye istihdam sağlıyor. Bisikletli turist, her şey dahil paketler ile tatil yapanlara göre %40 daha fazla para harcıyor. Fransa, Almanya, Avusturya ve Danimarka bisiklet turizminin en yaygın olduğu ülkeler listesinin ilk sıralarında yer alıyor.
Bisiklet turizminden yılda 14 milyar Avro kazanan Almanya‘ya yakından bakalım. Almanya’da işaretlendirmeleri tamamlanmış bisiklet rotalarının toplam uzunluğu 70 bin kilometre. Dolayısıyla yollarda bilgi tabelasına göre hareket etmeye alışık Almanlar, bizler gibi akıllı telefon ve GPS bağımlısı değiller.
Fransa bisikletli turizmden en çok kazanan ülke olarak 19 milyar Avro ile aslan payını alıyor. Bisikletlileri sayıyor, gerekli ölçümleri yapıyor, hangi sezonda artış var, geçen yıla göre pazar yüzde kaç büyümüş sürekli değerlendiriyor ve gerekli aksiyonları alıyor. Fransa, bisiklet yarış organizasyonu ile ülke tanıtımına yatırım yaparken ‘sportif’ olmayan turistler için paket ve hizmet sunmayı da ihmal etmiyor.
Üç hafta boyunca ekranlarda Tour de France izleyerek ülkenin tarihi ve doğal güzelliklerine hayran kalanlar, bir sonraki tatilleri için destinasyon olarak Fransa’yı seçebiliyorlar. Ünlü bisiklet sporcularının geçtiği parkurlarda bisiklet sürmek için sunulan bir haftalık tatil paketlerine bisiklet turları için rehber, lüks otellerde konaklama, geleneksel lezzetlerin tadımı ve elbette kaliteli ve son model yol bisikletleri de dahil.
Bisiklet turizmini ciddiye alan ülkelerde gördüğüm en güzel proje ‘Silver Cyclist’ projesi. 60 yaş ve üstünde emekli, düzenli maaşı olan kişiler, bisiklet turizminin önemli bir hedef grubu
Performans değil, keyifli keşifler peşinde olan tatilciler için ise sayısız seçenekler mevcut: Orman yollarında doğayla iç içe tur paketleri, çocuklu aileler için göl ve nehir kıyılarında günübirlik bisiklet turları, şato ziyaretleri ile zenginleştirilmiş tematik rotalarda turlar vb. Bisiklet turizmini ciddiye alan ülkelerde gördüğüm en güzel proje ise ‘Silver Cyclist’ projesi. Giderek yaşlanan dünya nüfusunun ihtiyaç ve taleplerine cevap verecek hizmetler oluşturmak oldukça önem kazanıyor. 60 yaş ve üstünde emekli, düzenli maaşı olan kişiler, bisiklet turizminin önemli bir hedef grubu. Neden?
İstatistiklerle bisiklet turizmi: Gezici bisikletçilerin %82’si üniversite eğitimi almış. Yaş ortalaması 52. %58’i yılda 75.000 ABD dolarından fazla kazanıyor
Çünkü ekonomik olarak alım güçleri yüksek ve tatil dönemlerini seçim konusunda esnekler. Silver Cyclist, yani gümüş renkli saçlı bisikletliler, günlük daha az kilometre bisiklete biniyor, e-bike tercih ediyor, iyi yerlerde yemek yemek ve konaklamak istiyorlar; turizmcilerin ‘düşük sezon’ dedikleri aylarda seyahat ediyorlar. Fransa dışında, Almanya ve Danimarka da bu gruba oldukça yaptırım yapan ülkeler arasında yer alıyor.
Bisiklet turizmi türleri
Bisiklet yarışları ve sportif etkinlikler dışında bisiklet turizminin en büyük dilimini bisikleti, kırsalı keşfetmek için kullanan kişiler oluşturuyor. Tatilinin odağına bisikleti alan ve tatil süresince bisiklet sürenler dışında bir de tatil için seçtiği destinasyonda günlük aktivitelerine bisikleti dahil eden bir grup var. Örneğin, Paris’in bisiklet paylaşım sistemi Velib’in kullanıcılarının %10’unu şehre gelen turistler oluşturmakta.
Bisiklet turizminin yaklaşık %16’sını MTB yani dağ bisikleti turizmi oluşturuyor. 23-45 yaş aralığında, çoğunlukla erkeklerden oluşan grup gittikleri yerlerde ortalama 3-5 gün konaklama yapıyor, tek bir otelde konaklamayı seçiyor ve gün içinde farklı rotalarda pedallıyorlar.
Orta ve kuzey Avrupa ülkelerinde yaşayan ve kış aylarında bisiklete binmek için güneyin güneşli destinasyonlarını tercih edenler, bir haftalık tatillerini Mayorka adası veya Kanarya adalarında geçiriyorlar. Mayorka adası her yıl ılıman hava koşullarında, trafiğin yoğun olmadığı yollarda bisiklet sürmenin tadını çıkarmak isteyen yaklaşık 200.000 bisikletli turist ağırlıyor. ‘Açık hava spor salonu’ olarak tabir edilen Gran Canaria adasına giden turistlerin yaklaşık %10’u ise adaya vardıklarında bisiklet kiralıyor ve rehberli/rehbersiz turlara katılıyorlar.
Bu sorunun cevabı için ECF (European Cyclists Federation) tarafından hazırlanan raporlara bakmakta fayda var. Bisikletli turistleri bir yere bisiklete binmek için giden veya gittiği yerde bisiklete de binen olarak iki gruba ayırabiliriz. Bisiklet ile aylar hatta yıllarca dünya turu yapanlar için ise bisikletli seyyahlar veya bisiklet gezginleri diyebiliriz.
Ülkelere göre bisikletli turistleri inceleyecek olursak, örneğin Fransız bisikletli turistlerin en çok tercih ettikleri ülkeler İspanya, İsviçre ve İtalya. Kültür, tarih ve doğa üçlüsünü seven, orta sınıf gelir grubundan, 35-55 yaş aralığındaki turistler günde kişi başı 90-120 Euro arası harcıyorlar.
Hollandalı bisikletli turistler, orta ve üst sınıf gelir grubu, 30-60 yaş arası, kamp yapıyor veya pansiyonda konaklıyor; tatil için Almanya, Avusturya, İsviçre ve Fransa’yı tercih ediyorlar. Nisan-Eylül ayları arasında en az 7 günlük turlar yapan Alman bisikletli turistler, günde ortalama 75 Avro harcıyorlar.
Ülkemizde uzun tur rotaları veya tematik bisiklet yollarının olmaması, var olan bir kaç rotanın da tanıtımının yapılmaması nedeniyle henüz ülkemizdeki bisiklet turizm potansiyelini değerlendiremiyoruz. Şimdilik Türkiye’ye gelen bisikletliler turistten ziyade daha çok gezginler
Alman bisikletli turistlerin ise %82’si tatil rotasını kendi başına organize ediyor. %20’si tur operatörleri tarafından sunulan organize turlara katılıyor. %90’ı tatil boyunca kendi bisikletini kullanıyor, %10’u e-bike kullanmayı tercih ediyor veya çoğunlukla tur bisikletine biniyor. Alman bisikletli turistlerin %20’si tatillerini yaşadıkları bölgeye yakın bir yerde yapıyor ve evlerinden bisikletleri ile yola çıkıyorlar. İlk kez bisikletli tatil yapan Almanların %85’i sonraki yıl yine bisikletli tatil yapmayı planlıyor.
Eurovelo – Avrupa Bisiklet Yolları Ağı’nda ilk ısınma turlarını tamamlayan bisikletli turistler, artık macera yaşamak istediklerinde ne yapıyorlar biliyor musunuz? Evlerinden çıkıp doğuya doğru pedal çeviriyorlar ve Türkiye’ye geliyorlar. İstanbul’a vardıklarında ise kendi seçtikleri yollardan Ege, Karadeniz veya Kapadokya’ya doğru devam ediyorlar. Ülkemizde uzun tur rotaları veya tematik bisiklet yollarının olmaması, var olan bir kaç rotanın da tanıtımının yapılmaması nedeniyle henüz ülkemizdeki bisiklet turizm potansiyelini değerlendiremiyoruz. Şimdilik Türkiye’ye gelen bisikletlilerin turistten ziyade daha çok gezginler olduğunu söyleyebiliriz.
Ülkemizde dernek ve gönüllü platformlarının inisiyatifleri ile hayata geçen konuk evleri bulunuyor. Bisikletçilerin ücretsiz olarak konaklayabilecekleri bu tesisler arasında en çok bilinenler; Eskişehir Bisiklet Derneği’nin Velesbid Bisiklet Evi, Lüleburgaz Belediyesi’nin Konuk Evi ve Muğla Gülağzı’nda bulunan konuk evi.
Türkiye’ye yolu düşen tüm bisiklet gezginleri halkın misafirperverliğini anlata anlata bitiremiyor. Ülke tanıtımı için bisikletseverler bugüne kadar ellerinden geleni yaptılar ve yapmaya da devam ediyorlar, şimdi sıra kamu ve özel sektör kuruluşlarında.
Pınar Pinzuti, Milano merkezli Bikenomist şirketinde bisiklet turizmi projeleri sorumlusu olarak çalışıyor, Bikeitalia dergisinde yazıyor ve öğrendiği ve deneyimlediği her şeyi bisikletizm.com’da paylaşıyor.