Gemi İnşaa Sektörü - ihracat nasıl yapılır | Yurtdışına ihracat nasıl yapılır ?
Ana sayfa » Son Eklenen Haberler » Sektörler » Gemi İnşaa Sektörü
Giriş 23 Mart 2018 14:46
Güncellenme 23 Mart 2018 14:46
Tersanecilik Anadolu’da 600 yıllık bir gelenektir. İlk tersane 1390 yılında Gelibolu’da
Osmanlı İmparatorluğu zamanında kurulmuştur. Taşları günümüze kadar varlığını
korumuş olan Haliç Tersanesi 1455’te Fatih Sultan Mehmet tarafından kurulduğunda, Türk
tersaneleri dünyanın en büyük tersaneleri olarak anılmaktaydı. Cumhuriyetin kurulmasıyla
beraber tersaneciliğe ayrı bir önem verilmiş, Boğaz ve Haliçte yoğunlaşmış olan tersaneler
1969’da Tuzla Aydınlı koyuna taşınmıştır.
Geleneksel üretim teknikleri ile modern teknolojiyi, eğitimle beraber aynı potada eriterek
gelişimini sürdüren Türk gemi inşa sektörü 1990’ların başından beri uluslararası bilinilirliği
olan bir marka haline gelmiştir.
Türkiye’de 77 adet faal tersane bulunmaktadır. Bunlardan 74 tanesi özel sektöre, 3 tanesi
de Türk Silahlı Kuvvetlerine aittir. Sektör; yatlardan mega yatlara, yelkenlilerden balıkçı
teknelerine, kimyasal tankerlerden kuru yük gemilerine kadar çok geniş ürün yelpazesine
sahiptir. Ayrıca, gemi bakım ve onarım hizmeti de sektörün önemli gelir kaynaklarındandır.
Türk tersaneleri Tuzla, Marmara, Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde bulunmaktadır.
Türk özel sektör tersaneciliği günümüzde 4.4 milyon DWT (ton cinsinden yüksüz ağırlık)
gemi inşa kapasitesine, 19 milyon DWT bakım onarım kapasitesine, 239 bin ton çelik
işleme kapasitesine, 80,000 DWT’lik tek parça gemi inşa kapasitesine, 282.270 ton’a
kadar kaldırma kapasitesine sahip çeşitli büyüklüklerde 15 adet yüzer havuz ile 1 adet
kuru havuza sahiptir. Ayrıca, Türk tersanelerinden biri 80 metrelik boy, 355 metrelik en
uzunluğuna sahip, 300 DWT yüzdürme kapasitesi ile dünyadaki en büyük yüzdürme
havuzlarından birine sahiptir.
Gemi inşa sanayi, çelik sanayi, makine imalat sanayi, elektrik-elektronik sanayi, boya
sanayi ve lastik-plastik sanayi gibi pek çok sanayi kolu ile işbirliği içindedir. Bu anlamda
emek yoğun karakteri ve yarattığı geniş faaliyet alanı ile Türkiye’deki istihdam sorununun
çözümüne önemli katkılarda bulunmaktadır. Günümüzde Türk gemi inşa sektörü, modern
tersanelere, gelişmiş teknoloji ve kalite sertifikalarına sahip olmanın yanında tecrübeli ve
kalifiye bir iş gücü istihdam etmektedir. Sektörde yan sanayi ile birlikte 50.000 kişi
çalışmaktadır. Ürettiği mal ve hizmetler itibariyle doğrudan veya dolaylı olarak her zaman
uluslararası rekabete tabii olan ve uluslararası normlara göre yönlendirilmektedir. Sektör
her ülke için askeri, ticari ve sosyal açıdan özel bir öneme sahiptir. Türk gemi inşa
sektörünün Türkiye ekonomisine yeni gemi inşasından 1,5 milyar dolar, gemi bakım ve
onarımından 1 milyar dolar katkısı bulunmaktadır.
Türk tersanelerinde üretilen gemi tipleri ve tonajları çok çeşitlidir. Üretilen başlıca gemi
tipleri; kimyasal madde tankeri, balıkçı gemisi, konteyner, dökme yük gemisi, yat, mega
yat, römorkör, tanker, yelkenli, genel kargo gemisi, yakıt tankeri, hızlı müdahale gemisi, sahil güvenlik botu, sürat teknesi, çok amaçlı tanker, kuru yük gemisi, çimento gemisi ve
mavnalardır. Türk tersanelerinde uluslararası standartlara (ISO, AQAP, vb.) uygun ve
belirli denetim kuruluşların gözetimi altında üretim yapılmaktadır.
2014 yılında Türk tersanelerince 28 çeşit gemi tipinde 249 adet gemi inşa edilmiştir. Gemi
İnşa Sanayicileri Birliği tarafından hazırlanan rapora göre bu gemilerin 94’ü Tuzla’da, 74’ü
Yalova’da, 27’si Zonguldak’ta, 18’i İzmit’te, 16’sı Balıkesir’de inşa edilirken, 20 adedinin de
diğer bölgelerde üretildiği görülmektedir. Yeni inşa edilen 249 adet geminin tiplerine göre
dağılımı ise şu şekildedir: 49 römorkör, 23 balık avlama, 22 platform destek, 20 polis botu,
19 yolcu teknesi, 15 mega yat, 11 genel servis botu, 10 kimyasal tanker, 10 kuru yük, 10
akaryakıt tankeri, 10 karakol devriye botu ve 50 adet diğer çeşit gemi. Türk tersaneleri
gemi yat ve siparişinde, 2014 yılı Aralık ayında 45 adet gemi ve yat siparişi ile 10. sırada
yer alırken; 2015 yılı Mart ayı itibariyle 50 adet siparişle yine 10. Sırada yer almıştır.
Türkiye’nin hızla büyüyen gemi inşa sanayii; küçük tonajlı tankerler alanında çok ciddi bir
ilgi odağı olmaya başlamıştır. Türkiye’nin önde gelen tersaneleri, gemi inşa kalitesi
konusunda önemli gelişmeler kaydetmişler, tesislerinin kapasitesini artırmak konusunda da
yoğun bir yatırım çalışması başlatmıştır. Bu gelişmelerin dışında büyük tersanelerden
bazıları, tesislerini; 45.000 DWT’ye kadar olan gemileri inşa edebilecek şekilde büyütmeye
Avrupa’da düşük tonajlı kimyasal tanker üretiminde ilk sırada olan Türk gemi inşa sektörü,
mega yat (boyu 25 metreden yüksek yat) üretiminde ise dünyada önde gelen
ülkelerdendir. Sektör kimyasal tanker ve mega yat siparişi yanında; petrol tankerleri,
yelkenli ve balıkçı tekneleri konusunda da birçok sipariş almaktadır. Türkiye özellikle Süper
yat (24m ve üstü ) inşasında 2007 yılından itibaren istikrarlı bir yükseliş göstermiş ve 2010
verileriyle teslim edilen süper yat adet ve uzunluğu itibariyle dünya üçüncülüğü konumuna
kadar yükselmiştir. 2014 global sipariş defteri verileri incelendiğinde ülkemiz sipariş
sıralamasında 3.005m ve 68 proje ile yine dünya üçüncülüğünde yer almaktadır.
Bilindiği üzere gemi inşa sanayi sektörümüz son bir kaç yıl içinde çok önemli bir atılım
gerçekleştirmişse de, 2013 yılında sektörün toplam ihracatımızdaki payı % 0,8 olarak
gerçekleşmiş; 2014 yılında bu oran değişmemiş fakat 2015 yılında 0,6’ya düşmüştür.
2013 yılında, sektör ihracatında %40’ı aşan bir artış görülmüş olup, değer olarak 1.139
milyon $’a ulaşılmıştır. 2014 yılında sektör ihracatı artmaya devam etmiş ve %11,5’lik bir
artışla 1.270 milyon dolara ulaşmıştır. 2015 yılında ise genel ihracatımızın da %8 civarında
düştüğü göz önüne alınırsa sektör ihracatının %21,5 oranında düşerek 996 milyon dolar
olarak gerçekleşmesi şaşırtıcı değildir. Sektörün ana ihracat grubu yolcu gemileri, gezi
tekneleri, feribotlar, yük gemileri, salapuryalar, vb. gemilerdir. 2015 yılında bu grup toplam
ihracatın 394 milyon dolarlık kısmını oluşturmaktadır. Sektörün ürünlerini pazarladığı
başlıca dış pazarlar; Norveç, Faroe Adaları, İtalya ve Suudi Arabistan’dır.
Türk tersaneciliğindeki hızlı gelişim ve artan dış talep sonucu gemi yan sanayi gerek
üretim hacmi gerekse ürün çeşitliliği açısından son yıllarda büyük gelişme göstermiştir.
2013 yılında gemi yan sanayi sektörü ihracatı 11 milyon dolar iken 2014 yılında %53
oranında azalışla 5 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında ise bu düşüş telafi
edilmiş ve %56 oranında artış ile yan sanayi sektör ihracatı 8 milyon dolara yükselmiştir.
Gemi yan sanayi sektörünün ürünlerini pazarladığı serbest bölgeler haricindeki başlıca dış
pazarlar; ABD, Yunanistan, Almanya, Yunanistan’dır.