Slider – Madde 12
BM-EHS 12. Madde
Birleşmiş Milletler Engelli Bireylerin Haklarına Dair Sözleşme (EHS), engelli bireylerin herkesle eşit haklara sahip olmasını sağlamak için ülkelerin yapması gerekenlere dair bir mutabakattır.
EHS’nin 12. Maddesi şöyle diyor:
Çoğu ülkede, engelinden ötürü karar verme yetisinin bulunmadığı düşünüldüğünde o kişinin karar verme hakkı elinden alınabilir. EHS bunun yanlış bir uygulama olduğunu söylüyor.
İzlediğiniz videolar, Destek Reformlarının Garanti Altına Alınması için Bölgesel Ortaklık (PERSON-BİREY) Projesi ürünüdür. PERSON-BİREY Projesi, Avrupa Birliği Genişleme Genel Müdürlüğü tarafından bir Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) olarak desteklenmektedir. Videoların içeriğinin sorumluluğu yalnızca PERSON-BİREY Projesi’ne aittir, hiç bir biçimde Avrupa Birliği’nin görüşlerini yansıtmaz.
Person ve Rusihak hakkında
Zihinsel ve psiko-sosyal engelleri olan bireylerin herkesle birlikte insan onuruna yaraşır bir yaşam sürmesi amacıyla çalışan Ruh Sağlığında İnsan Hakları Girişimi Derneği (RUSİHAK), 2012 Aralık ayından itibaren Avrupa Birliği maddi desteğiyle yürütülen bir ağın, “Destek Reformlarının Garanti Altına Alınması için Bölgesel Ortaklık” (PERSON – BİREY) ağının parçasıdır.
PERSON – BİREY Ağı, Türkiye dışında beş farklı Balkan ülkesinden sivil toplum örgütlerini bir araya getirmektedir:
Arnavutluk – SHDPAK
Bosna Hersek – SUMERO
Hırvatistan – THESHINE
Kosova – ISDY
Sırbistan – MDRI-S
İrlanda Galway Devlet Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne bağlı Engelli Hukuku ve Politikası Araştırma Merkezi (NUIG-CDLP) PERSON – BİREY Ağı’nın liderliğini yapmaktadır.
NUIG-CDLP adı geçen örgütleri ve dolayısıyla onların ilişkide olduğu paydaşları Birleşmiş Milletler Engelli Bireylerin Haklarına dair Sözleşme’nin (EHS) 12. Maddesinde düzenlenen “Yasa Önünde Eşit Tanınma” ilkesinin tam olarak ne anlama geldiği konusunda bilgilendirmek için çaba harcamaktadır. PERSON – BİREY Ağı ortakları tek tek ülkelerinde ve bölgelerinde Sözleşme’nin bu maddesinin psiko-sosyal ve zihinsel engelliler için de hayata geçirmek için uğraşıyor.
Ağ hakkında daha fazla bilgi için web sitesine göz atabilirsiniz: http://www.eu-person.com/ veya sosyal medya hesaplarını takip edebilirsiniz:
RUSİHAK, Ekim 2006’da, aralarında zihin ve ruh sağlığı alanında sorun yaşayan bireyler ve yakınlarının da bulunduğu gönüllü bir grup sivil toplum aktivisti tarafından kurulmuş, Türkiye’de alanında ilk ve tek savunuculuk derneğidir. Üyelerinin çoğunluğu zihin ve ruh sağlığı alanında sorun yaşayan bireyler ve yakınlarından oluşmaktadır.
Ruh Sağlığında İnsan Hakları Girişimi Derneği (RUSİHAK), kurulduğu 2006 yılından bu yana Türkiye’deki bölgesel kamu ruh sağlığı hastanelerini ve zihinsel engelli bireylerin kaldığı bakım ve rehabilitasyon merkezlerini uluslar arası standartlar açısından izlemekte, raporlar hazırlamakta, bulgularını kamuoyu, basın ve kamu kuruluşları ile paylaşmaktadır. Türkiye’de ruh sağlığı ile bakım ve rehabilitasyon sistemi kapalı kurumlara dayanmakta, batı ülkelerinde büyük ölçüde terk edilmiş kurum-temelli bakım ve tedavi sistemi halen yürürlüktedir. Ruh sağlığı sorunu yaşayan bir birey tüm ömrünü bir kapalı kurumda geçirebilmektedir. Halbuki, dünyada 1960’lardan bu yana yaşanan gelişmelerle ve özellikle 2009 yılında Türkiye’nin de taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nin getirdiği paradigma değişikliği ile birlikte, artık kişileri toplumdan ve yaşadıkları çevreden yalıtmadan, kendileri ile ilgili karar süreçlerine dahil eden toplum-temelli ruh sağlığı ile bakım ve rehabilitasyon sistemi güncel norm haline gelmiştir. Türkiye’nin kapalı kurumlarında pek çok insan hakkı ihlali yaşanmaktadır. RUSİHAK, bu ihlallerin önüne geçilebilmesi ve kişilerin toplum içerisinde yaşayabilmeleri için sivil izleme programını yürütmekte, bu program sayesinde toplum-temelli hizmetlere geçiş için çeşitli çözüm önerileri geliştirmektedir. Sivil izleme programı, Türkiye çapında çeşitli sivil toplum örgütlerinin katılımıyla oluşturulmuş ulusal bir ağ aracılığıyla yürütülmektedir. Kurumlara düzenli ziyaretler gerçekleştirilmekte, kurumlarda kalan ve çalışan kişilerin sorunları yerinde tespit edilmekte, raporlanmakta, çözüm önerileri geliştirilmekte ve bu çözüm önerilerinin hayata geçiriliş süreçleri takip edilmektedir.
Ruh Sağlığında İnsan Hakları Girişimi Derneği (RUSİHAK) 2012 yılı itibariyle bölgesel bir sivil toplum kuruluşu olma misyonunu benimsemiş, komşu ülkelerde benzer çalışmalar yürüten sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapmaktadır. Bunun ilk örneği olan Balkanlar BİREY projesi İrlanda Galway Universitesi’nin genel koordinatörlüğünde yürüyen, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nin 12. Maddesinin hayata geçirilmesi için yürütülen bir projedir. Türkiye’den RUSİHAK’ın yanı sıra, Sırbistan, Kosova, Hırvatistan ve Bulgaristan’dan da sivil toplum örgütlerinin ortak olduğu projede 12. Madde, yani engel durumu ve derecesi ne olursa olsun herkesin kanun önünde eşit olmasını savunan ve bunu hayata geçirmeye çalışan proje kapsamında çeşitli ulusal ve uluslar arası toplantılar düzenlenmekte, tüm paydaşlar (kamu, sivil toplum, vb.) sürece dahil edilmekte, yayınlar çıkarılmakta, 12. Maddenin getirdiği zihniyet değişikliği hayata geçirilmeye çalışılmaktadır.
BİREY projesi bugüne kadar Avrupa Birliği Avrupa Komisyonu tarafından desteklenmiştir. RUSİHAK, 2014 yılından itibaren Balkanlar’da edindiği bu deneyimi Ortadoğu ve Kafkaslar’daki sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği içinde uygulayacağı yeni projelere aktaracaktır.