Ünye Kalesinin Bilinmeyen Tarihi - Ünye Kent Gazetesi
8 Ocak 2020 Çarşamba Saat: 08:58
Ünye Kalesinin Bilinmeyen Tarihi
Kaleyi en uzun kullanan en çok şey ilave eden Ünye’de bin yıla yakın kalan Bizanslılar olmuştur.
Kale hakkında ne yazık ki sağlıklı bilgilere sahip değiliz, tam bir bilgi yok, bilmiyoruz. Gelip geçenlere, yalan yanlış şeyler anlatıyoruz. Bu güne kadar kale hakkında bilimsel bir çalışma yapılmış ve kalenin tarihi yazılmış değil.
Birkaç yıl önce kalede temizlik yapılmış Ünyeliler bir kalelerinin olduğunu fark etmişlerdir. Ondan sonra gözle görülür bir çalışma yapılamamıştır. Turizm diye çaba sarfedilmiş fakat bu önemli yeri bakımsız ve definecilerin talanına bırakmış burayı araştırıp yazacak kimse’yi Ünye’ye getirememişiz.
Ünyeli Turizmciler, Ünye Belediye Başkanı, Ünye Kaymakamı veya başka birileri lütfen önce şu kalenin tarihi araştıracak bir akademisyenin gelmesini sağlayalım.
Şu anda kale çöplük içinde, talan edilmiş mezarlar açılmış iskeletler bile çalınmış halen turizm konuşuyoruz, belki şu anda bile orada kaçak kazı yapıyorlar.
Yanlış şeyler anlatılıyor
Aslında kale hakkında da kimsenin fazla bir bilgisi yok herkes yanlış, uydurma ve kulaktan dolma masallar anlatıp duruyor. Kalenin gerçek tarihi ve yaşı ne zaman yapıldığı, kim tarafından yapıldığı bilinmiyor.
Bu güne kadar anlatılanlar hep tahmini bir araştırma, makale, çalışma yok, yapılmadı..
Ancak geriye doğru Ünye tarihine baktığımızda bazı ipuçlarına rastlıyoruz. Şöyle ki, Ünye’de ilk yerleşim Cevizdere mevkiinde 15.000 yıl önce başlamış. Ünyeli Profesör İsmail Kılıç Kökten burada kazılar yaptığında ben ortaokul öğrencisi idim, Hocam Orhan Bora beni Kökten hocaya yardım etmem için görevlendirmiş ve bu kazılara ben de katılmıştım. Bu kazılarda Kökten Hoca Milattan 15 bin yıl önce Ünye’de toprağa yerleşik hayatın başladığını bir akademik tezle ortaya koymuştu.
Kaşkalardan sonra, Hititler, İskitler, Kimmerler bölgemizde egemenlik kurmuşlardır MÖ. 370 Yıllarında bölgede Yunanlılar koloniler kurmaya başlamışlardır. Daha sonra Ünye, Perslerin, İskender’in ve Pontus Devleti ile Roma ve Bizans hakimiyetinin ardından 1200 yılında Türklerin eline geçmiştir, sırasıyla; Danişmentliler, Anadolu Selçukluları ve 1461 yılında Osmanlı Devletinin idaresi altına girmiştir.
Ünye’nin kesin olarak kuruluşu yaklaşık olarak MÖ 750 tarihlerini bulmaktadır. Buna göre Ünye ve civarında Halibler, Kaşgalar, Kimmerler, Hititler Lidyalılar Frigyalılar, Pers İmparatorluğu Pontus İmparatorluğu, Helenler, Grekler İskender İmparatorluğu Romalılar, Bizanlılar, Danişmentliler, Selçuklular, Osmanlılar yaşamışlardır. Ünye ve civarı en uzun bin yıl kadar Bizans hakimiyetinde kalmıştır.
Kaleyi En İyi
Hocamız İrfan Işık Yazdı
Kaleyi bazıları “Volkan Konisi” olarak yazarlar volkan konisi, lav, kül, gibi volkanik maddelerin üst üste yığılması ile oluşan koni biçimli yükseltiye denir.
Hocam buna itiraz eder. Kalenin şekli üçüncü zamanda dünya oluşurken şekillenmiştir. Burayı bu şekilde bulan Ünye’de yaşamış uygarlıklar bir şekilde kullanmayı düşünmüşler, buraya duvar, mezar, tüneller, erzak ve silah odaları, yiyecek depoları yapmışlar, bazen kale, bazen depo olarak kullanmışlardır. Aşağıya doğru inen merdivenlerin anlamı budur. Aşağıda yiyecek depoları, silah deposu, su kuyuları, belki hazine odası bile vardır, belki ağıda tonlarca hazine yatmaktadır.
Bu işlere kafa yoranlar kaleyi 250 yıllarında Pers kökenli Pontus Hükümdarı 2 ci Mitridat’ın yaptırdığını savunurken, Hocamız İrfan Şık buna da karşı çıkar ve kalenin daha eski olduğunu Hititler zamanında yapıldığını iddia eder. Kalenin sakladığı sır halen çözülememiştir
İrfan Işık’ın Tespitleri
Kale kapısının üstünde 5m yükseklikte ki ana kayanın yüzü düzeltilmiş ve bir kaya mezarı oluşturulmuştur. Bezemeleri silinmiş mezarın Sinop ve Amasya’daki kaya mezarları formunda yapılmış olması, Pontus Kral mezarı olduğu izlenimini vermektedir. Bu mezarın 2.Mitridates’e ait olduğu varsayılmaktadır.
Dört katlı surlar ve korudukları düzlüklerde çeşitli ihtiyaçlar için yapılmış bina kalıntıları vardır. Kale’nin zirvesindeki düzlükte 45 derecelik eğimle dağın içinden aşağı inen merdivenli bir dehliz; gene onun altındaki katta dibe doğru oyulmuş ikinci bir dehliz vardır.
Pontus Krallığına son veren Roma ordularının komutanı Pompeius, Karadeniz kıyılarındaki Pontus kalelerinin dehlizlerinin doldurulmasını emretmiştir.
Ünye Kalesi de bu emirle doldurulmuştur.
Anahtar Kelimeler : Ünye, Kalesinin, Bilinmeyen, Tarihi