Kavram Geliştirici Çalışmalar - Okul Öncesi Kolik Forum
kavram geliştirici çalışmalar okuma ve yazmaya hazırlık çalışmaları
Kavram Geliştirici Çalışmalar -
Çocuklarda Geliştirilebilecek Kavramlar: Kavramların temeli, bebeklikte atılır. Bebekler çevrelerini izleyerek, dokunarak, koklayarak, tadarak ve sesleri işiterek çevrelerine ilişkin her bilgiyi doğal bir merakla öğrenir. Bebeklikte büyüklük, ağırlık, şekil, zaman ve mekanla ilgili pek çok bilginin temeli atılır.
Gruplama becerisinin temelleri 1-1.5 yaş dolaylarında görülür. Bu dönemde bebeklerde nesneleri algısal benzerliklerine göre gruplamaya başlama görülebilir. Çocuklar 2-3 yaş civarında konuya ve temel sınıfsal ilişkilere göre gruplama yapabilir. Örneğin bir panteri ve bir ev kedisini “Kedi” sınıfında yer aldığını söyleyebilir. Yaşın ve deneyimlerin artması ile gruplama becerisi daha üst seviyede ve sınıfsal özelliklere uygun olarak gerçekleştirilebilir.
Çocuklar iki yaş civarında sayısal terimleri kullanır. Fakat bu, sayıları gerçekten anladıklarını ifade etmez. Piaget'e göre sayıları gerçek anlamda anlama somut işlemler döneminde gerçekleşmekte, işlem öncesi dönemde henüz sayı korunumunda başarılı olunamamaktadır. Ayrıca pek çok araştırmacının bu görüşe katılmamasına rağmen; Piaget işlem öncesi dönemdeki çocukların kardinal sayılar ve sıra sayılarıyla ilgili bir anlayışa ulaşmadığına inanmaktadır. Örneğin, iki yaşındaki çocuklarla yapılan bir çalışmada; iki resim göstererek “Bana üç balığı göster.” dendiğinde çocuklar doğru resmi işaret ederek göstermiştir.
Çocuklar 4-5 yaşlarında birden ona kadar ezbere sayabilir, bir beş arası rakamları tanıyabilir ve isimlendirebilir. Beş-altı yaşlarında çocuklar birden yirmiye kadar anlamlarını bilerek sayabilmekte ve bir grup nesneyi tek tek sayarak kaç tane olduğunu ifade edebilmektedir. Birle on arasındaki rakamları sıraya dizebilir, tanıyabilir ve isimlendirebilir. Ayrıca çocuklar bir grup nesneyi büyüklüğüne göre sıralayabilir, sıra sayılarını öğrenebilir, yarım ve bütünü gösterir, bir grup nesneyi ikişerli, üçerli gruplara ayırabilir, küçük sayılar içinde toplama-çıkarma yapabilir, en az, en çok, birkaçı, birçoğu, hepsi, hiçbiri gibi nicelikle ilgili terimlerin anlamlarını bilir.
Şekil (Geometri) :Bebek doğduğundan beri çeşitli şekillerle karşılaşır. Çocuklar tarafından şekil ve büyüklüğün algılanması erken yaşta başlar. Bebeğin oyunlarının çoğunu şekil bilgisi oluşturmaktadır. Bebekler elleri ve ağızlarıyla şekil bilgisi edinmekte, nesnelerin şekilleri hakkında deneyim elde eder. Oyunlarla birlikte geometrik düşüncenin gelişimi de başlar.
Erken çocukluk döneminde çocuklar genellikle göz önünde canlandırma seviyesinde (“O derecesi”nde) şekil bilgisine sahiptir. Geometrik şekilleri daha çok bir bütün olarak tanıma ve isimlendirme düzeyindedirler. Şekillerin özelliklerini analiz edemedikleri için bu dönem çocuğu için kare kareye benzediği için kare, daire yuvarlak olduğu için dairedir.
Sayı: Sayılarla ilgili ilk deneyimler büyük ölçüde çocuğun algısal gelişimine ve somut nesnelerle deneyimlerine dayanan miktarla ilgili deneyimlerdir. Araştırmalar bebek ve küçük çocukların sayısal farklılıklara odaklanabildiğini göstermektedir.
Çocuklarda sayı gelişimi sayısal farklılıklara dikkat etme, çok ve azı ayırt etme, yetişkini taklit ederek sayma, ezbere gelişigüzel sayma, ezbere ritmik sayma, sayma ile ilgili kuralları öğrenme, nesnelerle sayı sözcüklerini eşleyerek sayma şeklinde gerçekleşir. Sonra bir grup nesneyi sayarak kaç tane olduğunu söyleme becerisi başarılmaktadır.
Erken çocukluk döneminde sayısal karşılaştırmalar yaparken algısal ipuçlarını kullanması çocuğun sayı korunumu açısından yanılgıya düşmesine sebep olabilmektedir. Bu yüzden karşılaştırmaların bire bir eşlemeler ve somut ipuçları ile yapılması sağlanmalı, çocuk belli bir sayıdaki nesnenin kapladığı alan değiştiğinde miktarının değişmeyeceği konusunda ikna edilmelidir.
İşlemler: İşlem kavramının gelişimi, sayma becerisinin kazanılmasıyla birlikte gelişir. Toplama ve çıkarma işlemleri başarılmadan önce 10'a kadar sayma, sayısı l 'den 10'a kadar olan nesne gruplarını sıralama, 10'a kadar sayı isimleriyle sayıları ilişkilendirme ve sayı korunumunun kazanılması gerekir. Parça-bütün ilişkisi, bire bir eşleme, bütünün parçalardan büyük olduğu düşüncesinin gelişmesi, özellikle çıkarma işlemi için ise tersine dönüştürülebilirliğin kazanılması gerekir.
Okuma ve Yazmaya Hazırlık Çalışmaları Tanımı