Engelli Hakları Nelerdir? - Engellilerinin Yararlandığı Haklar Engelli Hakları Nelerdir? - Engellilerinin Yararlandığı Haklar
Anasayfa » Engelli » Engelli Hakları Nelerdir?
Engellilerin Yararlanabildiği Diğer Haklar
Engelli Bireylerin Sahip Olduğu Eğitim Hakları
Engelli Vatandaşlar için EKPSS Hakkı
Engelli Bireylerin Malulen Emekli Olma Hakları
Engelli Çocuğu Olanların Çalışma Durumları
Engelliye Bakan Yakını ve Evde Bakım Ücretleri
Engel, doğuştan veya sonradan olan vücudu ya da zihni olumsuz etkileyen durumlara denir. Engelli insanların hayatlarını sürdürebilmeleri için devlet ve özel sektörler onlara birtakım haklar sunar. Hukukla da desteklenen bu haklar tüm engelli vatandaşlara verilir. Ancak bu hakların ne olduğu, nasıl alındığı, süresi, miktarı gibi sorular kişilerin aklını kurcalar. Engelli kimlik kartı, engelli eğitim hakları, engelli sosyal haklar, engelli bakım, engelli çalışması ve daha birçok alanda gelişme sağlanmıştır. Engelli bireylere bu alanlarda hizmetler verilmektedir. Engelli hakları bildirgesi ile de bu haklar korunmaktadır.
Engelli bireyler için oluşturulan, onlara verilen belgeye engelli kimlik kartı denir. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan ve %40 ile üzeri engeli bulunan bireylere verilen özel bir karttır. %40 ve üzeri engelinin bulunduğuna ise doktor raporu ile karar verilir. Bu kimlik kartına sahip olan engelli bireyler engelli hakları aile ve sosyal politikalar bakanlığı ile sunulan tüm ayrıcalıklardan yararlanabilir. Zaten asıl amaç onların hayat standardını yükseltmektir.
Engelli kimlik kartını alabilmek için birtakım belgeler gerekir.
Normal kimlik aslı ve fotokopisi
Bireyin 2 tane vesikalık fotoğrafı
%40 ve üzeri engelli olduğunu gösteren sağlık kurulu raporu
Refakatçi kartı için dilekçe örneği
Eğer engel oranında değişiklik varsa yine doktor raporu ile bildirilmelidir. Engelli kartı kayıpsa kayıp bildirimi de yapılmalıdır ve başvuru yapılarak yeni kart çıkarılabilir.
Engelli bireyler için oluşturulan engelli hakları beyannamesi doğrultusunda çıkarılan kimlik kartı engellilere birçok avantaj sunuyor. Amaç hayatlarını daha kaliteli ve pozitif hale getirmektir.
Tüm toplu taşıma araçları herhangi bir ücret ödemeden kullanılabilir.
Ağır engel varsa hem engelli birey hem de refakatçisi toplu taşımalardan ücretsiz yararlanabilir.
Şehirlerarası ulaşımda engelli bireylere %30 indirim yapılmaktadır.
Eğer engelli bireyler Türk Hava Yolları ile ülke içi ulaşım bileti alıyorsa %20, ülke dışı ulaşım bileti alıyorsa %40 indirim uygulanmaktadır
Birey ağır engelli ise THY ile olan ulaşımda refakatçiye de %20 bilet indirimi yapılabiliyor.
Kendi evlerinin önüne engelli park yeri yapılmasını talep edebilirler.
Açıköğretime kayıt yapmak isteyen engelli bireyler ücret ödemez.
Engelli bireyler H sınıfı sürücü belgesine sahipse yurtdışından alacağı araçlar için gümrük vergisi ödemez. Engelli hakları araba alımı kapsamında yurtiçi alınan araçlarda ÖTV indirimi yapılır.
Sinema, tiyatro gibi faaliyet biletleri üzerine indirim uygulanır. Hatta ücretsiz biletler de alınabilir.
18 yaşını dolduran %40 ve üzeri engeli bulunan bireylere maaş bağlanır, engelli bakımını üstlenenlere de maaş bağlanır, her belediye su fiyatlarına %30 indirim yapmak zorundadır, özel televizyon paketleri engellilere ücretsiz sunulur, internet ve telefon hatlarında özel indirimler yapılır, engelli memura isteği dışında gece mesaisi veya fazla mesai yaptırılamaz. Bunlar gibi birçok sosyal hak da engelli bireylerin yaşam kalitesini yükseltmek amaçlı sunulan haklardır.
Engel bedensel olabilir ancak zihni sınırlamamak çok önemlidir. Engelli bireylerin kendini güncel tutması, bilimsel- ilimsel alanda kendini geliştirmesi gerekir. Bu nedenle de engelli hakları hareketi kapsamında engelliler kendileri için eğitim haklarında iyileşme talep etmiş ve bu taleplerinin sonucunu almışlardır. Zihinsel anlamda kısıtlı olan bireyler için de çeşitli şekilde eğitim yolları oluşturulmuştur.
Birtakım üniversitelerde öğrencilerden eğitim ücreti talep edilebiliyor. Ancak engelli öğrencilerden talep edilmemektedir.
Üniversite okuyan engelli bireyler KYK’ya başvurursa onlara öncelik veriliyor.
Her üniversitede engelli bireylerin yararlanması için Engelli Öğrenci Birimi bulunuyor.
Öğrencilerden Açıköğretim için ücret talep edilmiyor.
İşitme, görme veya ortopedi engeli bulunan öğrenciler için uygun eğitim ortamı hazırlanıyor.
Otizmi bulunan üstün yetenekli öğrencilere ayrıcalıklar tanınıyor.
Bu imkanlar dışında engelli çocuklar için örgün eğitim verilen okullarda özel sınıflar oluşturuluyor. Okula gidemeyecek kadar durumu ağır olan öğrencilere ise evde eğitim verilebiliyor. Bu eğitim için RAM’a başvurmak gerekir.
Engelli vatandaşların da kamu personeli olmaya hakkı vardır. Hatta onlara birtakım öncelikler bile sağlanabilmektedir. Engelli hakları bilgi edinme hizmetleri sayesinde daha ayrıntılı bilgi edinilebilir.
Eğer kamu personeli olmak isteniyorsa EKPSS’ye girmek şarttır.
Bu sınavın 2 yılda bir yapıldığını da unutmamak gerekir.
Sınava girmek için herhangi bir engel ayrımı yapılmaz.
Sınavın yanı sıra kura sistemi ile atama yapılır.
Lise- önlisans- lisans için sınav yapılır.
İlkokul ve ortaokul mezunları sınava girmez engelli bireyler arasında yapılan kura ile atamaları gerçekleşir.
Böylece engelli bireylerin hayata karışması ve kendi gelirlerini elde etmeleri desteklenir.
Eğer engelli birey çalışma gücünün %60’ını kaybetmişse malulen emekli olma hakkını kazanır. Meslek hastalığı veya iş kazası nedeniyle de engelli olan bireylere sunulan bir haktır. Doğuştan veya işe girmeden önce engelli olan bireyler malulen emekli olamaz.
Engelli bir birey malulen emekli olmak istiyorsa sahip olması gereken birtakım şartlar vardır. Aktif olarak en az 10 yıl sigortalı olarak çalışmak, 1.800 prim ödemesi bulunmak, işten ayrılma sebebinin de maluliyetten kaynaklanması gerekir. Böylece malulen emeklilik sağlanabilir.
Engelli çocuğu olan çalışan kişilere birtakım haklar sunulmaktadır. Eğer çalışan kişi anneyse çocuk 12 aylık olana kadar yarı zamanlı çalışma hakkı verilir ve tam ücret alması sağlanır. Sonrasında çocuğun ilköğretim çağına kadar yarı zamanlı çalışma hakkı ve yarı ücret hakkı verilir. Bu haklardan engelli çocuğu olan her engelli anne faydalanabilir.
Ayrıca sigortalı çalışanlara gelir vergisi indirimi uygulanır, eğer kamu kurumunda çalışıyorsa nöbet veya fazla mesaiden muaf tutulur, daha erken emekli olabilmeleri sağlanır. Daha ayrıntılı bilgi için engelli hakları çağrı merkezi danışmak için açıktır.
Raporunda ağır engelli ibaresi bulunan engelliler için evde bakım şarttır. Genelde de bir yakını bu bakımı sağlar. Ağır engelli olması dışında engelinin %50 ve üzeri olduğu raporla kanıtlanmalıdır. Raporda bakıma muhtaç ibaresi de bulunuyorsa evde bakım maaşı engelliye bakan kişiye verilir. En önemli nokta ise engelli birey ile engelli bireye bakan kişinin kan bağının bulunması gerektiğidir. Üvey akraba olduğu kanıtlanırsa da engelli bakım maaşı alınabilir. Engelli hakları avukatı ile kanıtlanabilir.
Bu maaşı alabilmek için Aile Sosyal Politikalar Bakanlığına başvurmak gerekir. Başvuru değerlendirilerek gerekli ücret yardımı yapılır. Evde bakım ücretinin miktarı ise hem asgari ücrete göre hem de evde yaşayan kişi sayısına göre farklılık gösterir.
Memur olan engelliler için engelli hakları anayasa ile düzenlenmiştir. Engelli memurlar resmi tatillere ek olarak Engelliler Haftasının ilk gününde ve Dünya Engelliler Gününde izinli sayılır. Bulundukları ilde olumsuz hava koşulları okulu tatil yapmaya iterse engelliler de idari izinli sayılır. Bunun dışında normal izin haklarını da uygun olan zamanlarda kolaylıkla kullanabilirler.