Uyurken Beynimizde Neler Oluyor? | Dr. Recep ALANLI
Ana Sayfa Kas, iskelet ve sinir sistemi Uyurken Beynimizde Neler Oluyor?
Uyku dışarıdan gelen uyarın farkında olamama ve onlara cevap verememe durumudur. Koma ile benzer bir durumdur. Yanlız komadaki kişi uyandırılamaz. Uykudan ise kolaylıkla uyandırılabiliriz.
Neden uykumuz gelir? Beyinde uykuyu başlatan bir merkez vardır. Bu merkez beyinde belli merkezleri uyarır ve ağrı dahil dışarıdan gelen uyarılar baskılanır ve algılanamaz. Beyinde yaygın bir baskılama başlar ve uykuya dalarız.
EEG beyin dalgalarını ölçümünü sağlayan bir testtir. Tek bir nöronun oluşturduğu elektririksel yük ve buna bağlı oluşan sinyal kafa tasını geçemeyeceği için ölçülemez. Ölçüm yapılabilmesi için milyonlarca nöronun birlikte (senkronize) olarak uyarı oluşturması gerekmektedir. EEG ile bir yerden diğerine senkronize olan uyarılar değerlendirilir. Beynin toplam elektiriksel aktivitesi ölçülmez.
Gün içinde beyin aktif çalışır ve beyin dalgalarının hızı artar, uykuda yavaşlamaya başlar, komada ise iyice yavaştır. Uyku sırasında bu dalgalar ölçülerek uyku ile ilgili bilgilerimizi arttırmaya çalışıyoruz.
Uyku sırasında iki ayrı evre yaşarız.
1.REM Uykusu: REM; ‘rapid eye movement’ ın kısaltmasından oluşur. Hızlı göz hareketleri olan bir evredir. Bu da rüya görürken olur ve bu evreye ismini vermiştir. Uyku boyunca 90 dakikada bir 5-30 dakika süreyle REM uykusu evresine gireriz. Rüya genelde bu evrede gözürülür. Bu evrede uyanırsak gördüğümüz rüyaları %80 oranında hatırlayabiliriz. Kalp ve solunum hızları düzensiz seyreder ve düzensiz kas hareketleri gözükür. Dinlendirici değildir. Beyin oldukça aktiftir. Beyin dalgaları uyanıkken olan dalgalara benzer.
2.Non-REM Uyku:Uykumuzun çoğu bu evrede geçer. Dinlendirici olan uyku budur. Çünkü damarlarımızdaki tonus azalır ve istem dışı çalışan birçok sistemimiz yavaşlar. Beyin dalgalarının frekansı azalır. Yani beyin dalgaları yavaşlar. Burada da seyrek de olsa rüya görebiliriz. Ancak bu rüyalar genelde hatırlanmaz. Bu evrede tansiyon, solunum hızı ve nabzımız yavaşlar.
Uykuya non-REM uykusu ile başlarız. Daha sonra REM evresi başlar. 90 dakika aralıklarla sırayla her iki evreye de gireriz. Uykunun ilk saatlerinde vücut yorgunken non-REM miktarı daha fazlayken; sabaha doğru vücut dinlendiği için non-REM oranı azalır. REM oranı artar. Bebeklerde REM oranı daha fazla iken büyüdükçe non- REM evresi daha baskın hale gelir.
Uyku vücudumuz için önemlidir. Beyin genel anlamda bir onarım ve yenilenmeden geçer. Büyüme hormonu gece salgılanır. Çocuklar sağlıklı bir gece uykusu ile normal büyüyebilirler. Kortizol gibi stres hormon düzeyleri uykuda azaldığı için tüm vücut gevşer. Kalp krizleri genelde sabaha doğru olur. Bunun nedeni olarak da; gece boyu düşük seyreden kortizol benzeri hormonların sabaha doğru pik yapıp günün en yüksek değerine ulaşması gösterilmektedir.
Önceki İçerikAğrıyı Nasıl Algılarız?
Sonraki İçerikKalp Krizi Nasıl Oluşur?