... konulu sunumlar: "Bilgisayar Mimarisi ve Organizasyonu Kaynak: (TR)Bilgisayar Sistemleri Mimarisi, Morris Mano, Literatür Yayıncılık (EN)Computer System Architecture, Morris."— Sunum transkripti:
Bilgisayar Mimarisi ve Organizasyonu Kaynak: (TR)Bilgisayar Sistemleri Mimarisi, Morris Mano, Literatür Yayıncılık (EN)Computer System Architecture, Morris Mano (EN)Computer Organization & Architecture, W. Stallings
Morris Mano Kitap: Bilgisayar Organizasyonu: Bölüm 1…7 –Bilgisayar yapısında kullanılan mantık devreleri ve alt seviye temel bilgisayar komutları Bilgisayar Mimarisi: Bölüm 8…13 –İşlemci,bellek yapıları, I/O ve çoklu işlem
Bölüm 1: Sayısal Mantık Devreleri Mantık Kapıları:Ve, veya, tersleyen, buffer, ve-değil, veya-değil, yada, yada değil Boole Cebri Devre Sadeleştirme, Karnough
Birleşik Devreler Birleşik Devre:devre lojik kapıların, giriş ve çıkışların bağlanmasından oluşan devredir. Geribesleme ve Flip-Flop elemanı bulundurmaz. Çıkışlar sadece giriş elemanlarına bağlıdır. Yarı toplayıcı devre Tam toplayıcı devre
Yaz-bozlar(Flip-Flop) Bu devrelerde elemanlar hafıza (memory) içerirler. Ardışıl devre olarak adlandırılırlar. Saat darbeleri (clock pulses) ile çalışırlar. Eşzamanlı (senkron) ve eşzamanlı olmayan (asenkron) olmak üzere iki tipleri vardır. Eşzamanlı olanlar saat darbeleri ile çalışırlar, eşzamanlı olmayanlar ise giriş büyüklüğünün devreye ulaşması ile yeni çıkış değerlerini alırlar. Dört tip FF elemanı vardır: SR, JK, D, T. FF elemanı giriş veya girişlerine uygulanan ikili değer ile şimdiki durumdan (present state) gelecek duruma (next state) geçer
Bölüm-2:Sayısal Elemanlar Tümdevreler (integrated circuits, chip) çok sayıda lojik elemanın gerçeklendiği, küçük, yarı iletken sayısal bileşenlerdir. Küçük bir paket içinde yüzlerce, binlerce lojik kapı, FF gibi elemanı gerçekleyip, bağlantıları bacaklar ile dışarıya aktarılarak elde edilir. Tümdevereler birkaç tipik teknikle üretilmektedir: –TTL teknolojisi yıllardır standart olan, 5 volt besleme gerilimi ve lojik 0 ve 1 seviyeleri için 0 volt ve 3.5 volt kullanan, NAND kapıları temel olarak elde edilmiş bir teknolojidir. –ECL ise hızın önemli olduğu uygulamalar, örneğin süperbilgisayar ve işaret işleme donanımlarında kullanılan, transistörleri doyuma (saturasyona) girmeyen bir teknolojidir. –MOS teknolojisi bileşen yoğunluğunun fazla olduğu bir teknolojidir. n- kanallı (NMOS) ve p-kanallı (PMOS) olmak üzere yanlızca bir çeşit akım taşıyıcının kullanıldığı çeşitleri vardır. –CMOS teknolojisi ise bugün yaygın olarak kullanılan, üretimi basit ve düşük güç tüketimi olan bir teknolojidir
Kod Çözücüler(Dekoder) Dekoder n girişli ve m=2 n çıkışlı bir elemandır. n x m dekoder olarak da adlandırılır. Amacı, n girişte verilen ikili bilgiye göre 2 n çıkıştan birini üretmektir. AND, OR, NOR kapıları ile de gerçeklenebilir.
3x8 lik kod çözücü örneği 3 girişten 8 çıkış elde edilmiştir. E:izin (0:izin yok; 1: izin var) Uygulama alanı: 2’lik düzenden 8’lik düzene çevirme için kullanılır 3 bitlik koddan 8 farklı çıkış
2x4 hatlı kod çözücü örneği
Kod çözücülerin genişletilmesi İhtiyaç duyulan kod çözücü daha büyük olabilir Şekilde A2 izin için kullanılmakta Örneğin 6x64 hatlı için 4 tane 4x16 kullanılarak elde edilebilir.
Kodlayıcılar(Enkoder) 8 giriş hattı üç çıkış hattı->sekizlikten ikiliye dönüşüm Herhangi zamanda girişlerden 1 tanesi 1 olabilir A0=D1+D3+D5+D7 A1=D2+D3+D6+D7 A2=D4+D5+D6+D7 3 VEYA KAPISI
Seçiciler-1 S0 ve S1 hangi girişin çıkışa yönlendirileceğini belirler 6 giriş 1 çıkış Çoğullayıcı (MUX) 2 n girişli ve 1 çıkışlı kombinasyonel bir devredir. Girişlerden birinin çıkışta seçimi için kullanılır. Bu nedenle enable-E girişi yanında seçim hatları (selection lines) kullanılması gerekmektedir. 2 girişin seçimi için 1 seçim hattı, 4 girişin seçimi için ise 2 seçim hattı gerekeceği hatırlanmalıdır.
Yazaçlar(Register) Bellek elemanı ikili bilgi depolama özelliğine sahip bir dizi Flip-Floptan oluşur. Genellikle, 2 n bit FF dizisi bu görevi görür, ikili bilgi kapıların kontrolü yoluyla FF'lere yazılır veya okunur. Bellek elemanı olarak kullanılabilen çeşitli FF'lerin tipleri arasında, D FF basitliği nedeniyle en sıklıkla kullanılanlardan birisi olmaktadır. Örneğin, 1011 4-bitlik bir bilgi olup, bunu 4 D FF'sine depo etmek istersek FF girişlerine 1011 uygulamak gerekir. Bellek elemanlarının çıkış değerlerinin elde edilmesi okuma (read) işlemi olarak adlandırılır. Bunun için elemanın adresinin bilinmesi ve çıkışının izlenmesi gerekir. Bellek elemanına yeni bir ikili bilgi yazılması ise yazma (write) veya yükleme (load) olarak adlandırılır..
Yazaçlar n bit yazaç n adet yazboza sahip n bitteki herhangi ikili bilgiyi saklamaya sahip Yazaçlar kapılar ve yazbozlardan oluşur, yaz boz bilg tutar, kapılar bilgi akatarımını denetler. silme yazaçları sıfırlamak için kullanılır,saatten bağımsız çalışır. aynı anda(saat vuruşu) yüklenirse paralel
Paralel yüklemeli yazaçlar Yükleme girişi veri girişi ile yazbozları ayırır. 1 olursa saat vuruşunda yazaçlara aktarılır, 0 olursa veri girişi ayrılır, yazboz girişleri yazaç çıkışına bağlanır.
Paralel yüklemeli çift yönlü kaydırma yazaçları S0=0 S1=0; yaz boz çıkışından girişe yol oluşturulur. Saat geçişini bekler S0=0 S1=1; MUX çıkışı yaz boz girişine bağlanır. A0->A1, A1->2 …A(n-1)->A(n). Sağa kaydırma S0=1 S1=0; sola kaydırma S0=1 S1=1; I girişleri yaz bozlara aktarılır. Amaç: paralel iletimden seriye, seri iletimden paralele çevirme
İkili sayıcılar Giriş vuruşlarının uygulanması ile önceden belirlenmiş değer alan yazaçlara sayıcı denir. n bit ikili sayacı n bit yazaçtır. n bit için sayım 0 dan 2 n -1 e kadar sürer. Düşük mertebe bitlerin tümleyeni alınır. Bunun için JK veya T tipi yazboz kullanılır.
Paralel yüklemeli ikili sayıcı
"Bilgisayar Mimarisi ve Organizasyonu Kaynak: (TR)Bilgisayar Sistemleri Mimarisi, Morris Mano, Literatür Yayıncılık (EN)Computer System Architecture, Morris." indir ppt