Haftanın Medya ve Sivil Toplum Değerlendirmesi ( 21 Ocak - 27 Ocak 2019)
İngiliz Basını, Venezuela Ordusu Üzerine Analizlere Hız Kazandırdı
İngiliz dış siyasetinin kodları yüzyıllar içinde oluştuğundan, İngiliz basının çeşitli ülkelerle ilgili analizlerine özellikle dikkat etmekte yarar var. Nitekim İngiliz basınının başta BBC olmak üzere, venezuela Ordusu’na yönelik analizlere ağırlık vermesinin anlamı derinlidir
Venezuela ordusunda 300 binden fazla asker bulunuyor Venezuela'da son 25 yıl içinde 3 darbe girişimi oldu ve ülke yakın tarihinin en derin siyasi ve ekonomik krizinden geçerken tüm gözler orduya çevrildi.
Venezuela'nın tek meşru devlet başkanı olduğunu söyleyen Maduro, Guaidó'yu geçici başkan olarak tanımasının ardından ABD ile ilişkileri kesme kararı aldı. Ancak, Savunma Bakanı Vladimir Padrino López'in sadakat konusunda herhangi bir şüpheye yer vermeyecek şekilde Guaidó'nun orduya taraf değiştirme çağrısını kınamış olmasına karşın Maduro'nun geleceği belirsizliğini koruyor.
López, Twitter'dan attığı mesajda, "Ulusumuzun askerleri, ne olduğu belirsiz çıkar gruplarının dayattığı ya da kendinin yasaların dışında olduğunu ilan eden bir başkanı kabul etmez" dedi.
Hükümetle güçlü ilişkileri var. Maduro'nun kabinesinde yer alan isimlerin üçte biri ya halen orduda görev yapıyor ya da bir zamanlar orduda görev yapmış kişilerden oluşuyor. Her ne kadar Venezuela Anayasası, silahlı kuvvetlerin siyaset dışında kalmasını talep ediyor olsa da, Savunma Bakanı López'in yayımladığı bildirgelerin altına attığı imzası oldukça meşhur:
"Chavez yaşıyor, vatanımız yürüyor. Bağımsızlık ve sosyalist vatan."López, 2002 yılındaki başarısız darbe girişimi sırasında Hugo Chavez hükümetine sadık kalan albaylar arasında yer alıyor.
Ordu gündelik hayatın içinde. Peki, ordunun taraf değiştirmesini sağlayabilecek şey ne olabilir?
Hiperenflasyon ve kıtlık yaşanan ülkede, petrol, pirinç, kahve ve diğer temel gıda maddelerinin yanı sıra tuvalet kâğıdı, kadın pedi ve bebek bezi gibi sağlıklı ürünlerin de dağıtımı ordu mensupları tarafından yapılıyor.
Venezüela Ordusu’nun gücü. Başkan Maduro, ordu ile siyaset arasındaki ilişkilerin daha da birbirine geçmesini sağladı. Emekli ordu mensubu Cliver Alcala, "Silahlı Kuvvetler, bugüne kadar hiç olmadığı kadar ülkenin kalkınmasıyla ilgili çalışmaların ve gündelik hayatın içinde" dedi.
Ordunun içinde rahatsız kesimler var. Ordunun komuta kademesinin halen Başkan Maduro'ya yakın duruyor olmasına karşın, alt rütbelerde ise durum oldukça farklı.
Ordu mensupları da ülkede yaşayan diğer herkes gibi ekonomik sıkıntılarla mücadele etmek zorunda kalıyor. Üst kademelerin aksine, alt rütbelerdeki ordu mensupları da yakıt ve gıda sıkıntısı çekiyor ve hiperenflasyonun tüm etkilerini hissediyor. Bu nedenle de bu grup içerisinde giderek büyüyen bir rahatsızlık mevcut.
Alcala, "silahlı kuvvetler içerisinde belirsiz bir durumun" oluşmaya başladığını ve bunun ordu içindeki gerilimler nedeniyle şiddetlendiğini söyledi. Alcala, geçen yıl içerisinde darbe planlamakla suçlanan üç ordu subayı Kolombiya'ya kaçtı ve burada sığınma talep etti. Şu ana kadar Venezuela Silahlı Kuvvetleri'nin Maduro'nun yanında durduğu görülüyor. "Sadakatinden" dolayı 16 bin 900 askerin terfi ettirildiği tahmin ediliyor ve bu askerler mevcut krizde kilit rol oynuyor
SUPERHABER ‘İN DARBELER DERLEMESİ
SuperHaber internet haber sitesi kurucusu Cengiz Er, Gazi Üniversitesi Basın Yayın Yüksekokulu’nu bitirdikten sonra stajyer olarak TRT'de gazetecilik mesleğine başladı. Kanal 7,Star TV,Turkuvaz Medya Grubu'nun haber kanalı, aHaber’de önemli görevler yaptıktan sonra SuperHaber’i kurdu.
Venezüela bağlamında güzel bir darbeler derlemesi yaptılar. Birlikte okuyalım:
Washington'un siyasi oyun alanı darbeler!
Venezuela'da Nicolas Maduro yönetimini görevden uzaklaştırma çabası ve Washington'ın bu girişimi doğrudan desteklemesi, ABD'nin "siyasi oyun alanı olarak kullandığı darbeleri" bir kez daha gündeme getirdi. İşte, ABD'nin Vietnam'dan 15 Temmuz'a uzanan kirli darbeler tarihi...
Venezuela, başarısız darbe girişiminin arkasında dönemin ABD Başkanı George W. Bush'un olduğunu öne sürdü. Bush yönetimi iddiayı reddetti, ancak eski ABD Başkanı Jimmy Carter, 2009'da bir röportajında darbenin Bush yönetimi tarafından desteklenmiş olması ihtimalini doğruladı. Uluslararası basında da darbenin Amerikan Merkezi Haberalma Teşkilatının (CIA) bilgisi dâhilinde gerçekleştiğine yönelik haberlere yer verildi.
Bunun en büyük örneği, 1953'te İran'da seçimle göreve gelen Başbakan Muhammed Musaddık'ın darbeyle görevinden uzaklaştırılmasıydı. Musaddık'ın İran petrolünü millileştirme kararının ardından ABD-İngiltere'nin Ajax Operasyonu adını verdikleri darbe planı devreye sokuldu. Uzun yıllar inkâr edilmesine rağmen ABD'nin darbedeki planlayıcı rolü, 2013'te CIA tarafından açıklanan belgelerle itiraf edildi.
GUETAMALA'DA İÇ SAVAŞ
VİETNAM'DA HEM SAVAŞ HEM DARBE
ŞİLİ'NİN TARİHİNDEKİ KARA LEKE
"BİZİM ÇOCUKLAR BAŞARDI"DAN, 15 TEMMUZ'A
"MISIR ORDUSU DEMOKRASİYİ TESİS EDİYOR"
SURİYE’DE ‘GÜVENLİ BÖLGE ‘ANALİZİ
Trump ile telefonda görüş Erdoğan, bu fikri Suriye'nin kuzeyinde "terörden arındırılmış güvenli bir bölge" oluşturulması sözleriyle ifade ederken, bölgenin kimin kontrolünde ve nasıl bir yönetim anlayışına sahip olacağına dair taraflardan herhangi bir uzlaşı açıklaması yapılmadı.
Cumhurbaşkanı, "Üzerinde tüm ilgili arkadaşlarımızın konuşabileceği, değerlendirmeler yapabileceği ki benim de olumlu baktığım bir konudur, bu konu üzerinde çalışılabilir, hatta ve hatta bu 20 mil daha da uzatılabilir ve bu bölgede böyle bir adım atılabilir" ifadesini kullanmıştı.
ABD Başkanı, görevi devralmasından hemen sonra 25 Ocak 2017'de ABC News kanalına verdiği söyleşide "Suriye halkı için kesinlikle güvenli bölgeler oluşturacağım" şeklinde konuşmuştu. Trump, ABD askerlerinin Suriye'den çekileceğini 19 Aralık'ta açıklamıştı. Görüşmeler sürüyor.
Türkiye'nin oluşturulmasını teklif ettiği güvenli bölge konusunda Suriyeli Kürtler farklı temsilciler aracılığıyla çeşitli mesajlar verdi.
Suriye Demokratik Güçleri (SDG)sözcüsü, güvenli bölgelerin oluşturulmasına "uluslararası garantiler" verilmesi ve Suriye'nin doğusu ile kuzeyine "yabancı devletlerin müdahalesi" olmaması şartıyla destek verebileceklerini belirtti.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, "Bu bölgelerle ilgili tek ve en iyi çözümün, bu alanların Suriye hükümetinin, güvenlik güçlerinin ve yönetim birimlerinin kontrolüne verilmesi konusunda ikna olmuş durumdayız" dedi.
İNGİLİZ BBC AVRUPA ANALİZİ
Aydınlardan manifesto: 'Avrupa gözlerimizin önünde parçalanıyor'Mayıs ayında yapılacak Avrupa Parlamentosu seçimleri öncesi 21 ülkeden 30 tanınmış entelektüel, ortak bir manifestoyla milliyetçiliğin ve popülizmin güç kazanması ve liberal demokrasi değerlerinin tehlike altında olması nedeniyle "Avrupa gözlerimizin önünde parçalanıyor" uyarısında bulundu.
"Ufukta beliren bu garip 'Avrupa' yenilgisinin ardında; toplumlarımızı büyük, saygıdeğer ve müreffeh kılan her şeyi yıkmayı amaçlayan bu yeni Avrupa vicdani krizinin ardında, 1930'lardan bu yana görülmemiş büyüklükte bir meydan okuma var: liberal demokrasiye ve onun değerlerine yönelik bir meydan okuma.
BBC’NİN ‘ADANA MUTABAKATI’ ANALİZİ
Türkiye ile Suriye arasında 21 sene önce imzalanan Adana Mutabakatı yeniden gündeme geldi. Suriye yönetiminin PKK ve uzantılarının kendi topraklarını kullanarak Türkiye'ye tehdit oluşturmasını önlemeyi amaçlayan ancak 2011'den bu yana fiilen uygulanamayan protokolü gündeme getiren isim ise Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin oldu.
Rus liderin amacının Türkiye ile Suriye arasında diyaloğun başlatılması ve böylece Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yeni bir sınır ötesi operasyonunu önlemek olduğu kaydediliyor.
Yetkililer, "Aslında doğrudan müdahaleyi içeren bir maddeye de gerek yok. Suriye'nin bu mutabakata uymaması durumunda Türkiye, BM Şartı'nın 51. Maddesi de olmak üzere uluslararası hukuktan kaynaklanan birçok hakkı kullanabilirdi. Bu metnin asıl önemi, Suriye'nin PKK'yı ve uzantılarını terörist olarak tanımlaması ve Türkiye'ye taahhütte bulunmuş olması."
Yaşama geçirilebilir mi?Yetkililer, hukuki geçerliliği olsa bile, mevcut koşullarda Suriye yönetiminin bu mutabakattan kaynaklanan taahhütlerini yerine getirmesinin olanaklı olmadığını kaydederken, "Suriye, 2011'deki aynı Suriye devleti değil. Türkiye sınırının büyük çoğunluğunda yıllardır kontrolü yok," değerlendirmesini yaptılar.
Temel bir başka sorun ise siyasi durumun tamamen değişmiş olması ve Şam yönetiminin bugünlerde YPG ile ABD'nin çekilme süreci sonrasına dönük işbirliği arayışında olması. Sahadaki aktörler arasındaki dengenin bu kadar süratli ve temelden değiştiği bir süreçte, Suriye yönetiminin Türkiye ile 21 yıl önce imzalanmış bir mutabakatı yeniden yaşama geçirip, YPG'nin faaliyetlerini engellemeye kalkması çok da mümkün görünmüyor
RUS HABER KANALI SPUTNİK’İN ANALİZİ
Türkiye’nin Afrin’e yönelik 20 Ocak 2018’de başlattığı ve 58 gün süren Afrin-Zeytin Dalı Harekâtı’ndan bu yana hem sahada hem diplomaside neler değişti?
Suriye'deki siyasi çözümün önüne açan Astana ortaklarından biri olan Türkiye'nin 20 Ocak 2018'de, o dönem Suriye'nin kuzeyindeki Afrin'de bulunan ABD destekli YPG'ye yönelik askeri harekât başlatmasının üzerinden 1 yıl geçti. Bizzat Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ilan edilen ve Türk Silahlı Kuvvetleri ile Özgür Suriye Ordusu'nun (ÖSO) birlikte gerçekleştirdiği operasyonun sonucunda, YPG yaklaşık 2 bin kilometrekarelik alandan çıkarıldı.
Afrin'e yönelik operasyon, hem Azez, Cerablus, Bab ve Çobanbey'i kapsayan Fırat Kalkanı Harekâtı'nı takip etmesi, hem de Türkiye'nin YPG ile mücadelesindeki kararlılığını teyit etmesi sebebiyle önemliydi. Ankara'nın ‘hava sahası kullanımı için Astana ortaklarıyla görüştüğünü' açıkladığı Zeytin Dalı Harekâtı ayrıca, TSK'nın ABD ile Menbiç planı üzerinde anlaşma sağlaması ile son dönemde Türkiye'nin Fırat'ın doğusuna yönelik operasyonu gündeme almasında da önemli rol oynadı.
Fırat Kalkanı bölgesi sonuçta bir askeri operasyon sürecinden geçti. DEAŞ'ın direnmesi neticesinde buradaki yeniden yapılanma süreci daha ağır geçiyor. Öncelik yeniden normal hayata dönüş ve işleyen bir sivil idari yapının kurulmasında. Ancak şehirde hayat, ekonomi gayet canlı, pazarlar dolu, insanlar güvenlik içerisinde yaşıyor. YPG/PKK'nın Afrin bölgesinde çok kısmi bir tehdidi var ve bu tehdidi Tel Rıfat bölgesinden oluşturuyor. Ama bunun dışında günlük yaşamın çok normal bir şekilde aktığını, ekonomik hayatın canlı bir şekilde işlemeye devam ettiğini söylemek mümkün. Savaştan yorulmuş olan insanlar, normal yaşantı beklentisi içinde…
Münbiç, ABD’nin Türkiye'yi oyalama siyasetine" dönüştü. Ancak ABD artık çekilme kararı aldığı için, Pentagon'un veya CENTCOM'un bu oyalama taktiğini sürdürmesi mümkün görünmüyor. Şu anda Türkiye ve ABD arasında teknik düzeyde görüşmeler devam ediyor. Genelkurmay Başkanları veya yetkili heyetler bir araya gelip bu çekilme sürecinin nasıl olacağı konuşuluyor. Onun dışında Münbiç'teki yerel meclisin, yine YPG tarafından atanan isimlerden oluşan yerel meclisin yerine Amerika ve Türkiye'nin ortak belirleyeceği isimlerden oluşturulan bir sivil idarenin oluşturulması konusunda çalışmalar yürütülüyor. Bence Türkiye, Fırat'ın doğusu meselesini ve Münbiç konusunda ABD'yi biraz daha taviz vermeye ve hızlı hareket etmeye zorlamaya çalışıyor. Türkiye'nin söylemindeki sertliğin arkasında da ABD'yi adım atmaya zorlama çabası yatıyor olabilir. Ancak müzakerelerden sonuç alınamazsa, ben Türkiye'nin tek taraflı olarak böyle bir operasyon yapabilme ihtimalinin yüksek olduğunu düşünüyorum. Yine de operasyon için müzakere seçeneğinin sonuna dek tüketilmesi gerekiyor.
"Güvenli bölge" söyleminde uzlaşmacı mesajlar veren ABD ile Türkiye arasındaki sürece "mutabakat" demek bir hayli zor. ABD'nin hedeflerini biliyoruz: Suriye'nin kuzeyinde, Irak'taki gibi bir yapı oluşturarak ülkeyi bölmek istiyor. Ayrıca Irak'takinden farklı olarak Suriye'deki bölgenin kontrolü tamamen bir terör örgütü elinde ve bu terör örgütü Türkiye'yi de hedef alıyor. ABD, bu terör örgütüne binlerce TIR ve uçaklık malzeme gönderdi. Trump'ın ‘çekilme' açıklaması yaptığı 19 Aralık sonrasında da ABD bu terör örgütüne desteğini kesmedi. Zaten iki ülke yetkilileri arasındaki görüşmelerde, ABD tarafı gönderilen bu binlerce silah, mühimmat, araç ve gerecin toplanması konusunda garanti vermiyor. Yani bu silahları geri almayacaklar. Bu fotoğraf bile iki taraf arasında bir mutabakattan bahsetmeyi güç kılıyor.
ABD'nin yapmaya çalıştığının, bölgeye ABD askerleri yerine başka kuvvetler yerleştirmek olduğuna işaret eden Bozkurt "Trump, ‘Kuvvetlerimizi çekeceğiz' dedi. Peki, kuvvetlerini çekmekten söz eden ABD neden kendi yerine başka bir güç yerleştirmeye çalışıyor? Örneğin Suudi Arabistan, BAE, Mısır öncülüğünde bir Arap NATO'su oluşturup, bölgeye yerleştirme çalışması yürütüyor. Ek olarak eski ismi ‘Blackwater' şimdiki ismi ‘Academi' olan askeri şirket personelinin, ABD'nin resmi askerlerinin yerini alması gündeme geldi. Bu yapının ne tür operasyonlar yaptığını Irak ve Suriye'de çokça şahit olmuştuk. Yine hatırlayın, ABD'nin bölgedeki en önemli müttefiki İsrail İstihbarat Başkanı Yosi Cohen, Suudi Arabistan, BAE ve Mısır istihbarat yetkilileri ile bir toplantı yaptı. Toplantıda Cohen'in, ‘Asıl tehdit Türkiye' dediği gündeme geldi. Toplantıda alınan kararlardan biri de, Türkiye'ye karşı Suriye ve Irak'ta PKK/PYD örgütü üzerinden terör kartını kullanmak. Bu gelişmenin ABD'den onaysız ve bağımsız olduğunu düşünmek, akılla alay etmek olur’’