Tevhit inancı nedir ve kaça ayrılır? | Cennetin Bahçesi
Anasayfa » Genel » Allah C.C. » Tevhit inancı nedir ve kaça ayrılır?
Tevhit inancı nedir ve kaça ayrılır?
İlk defa Fatiha Suresi’nde yer alan “Rabbu’l-âlemîn” vasfı, Allah’ın kâinatın tek sahibi, bütün varlıktaki mülkün mutlak maliki, her şeyin tek yaratıcısı, yegâne iradecisi olduğunu ifade etmektedir. Bu anlayış, hakikî tevhit dersini verip, varlıkta ne varsa -deyim yerindeyse- iğneden ipliğe her şeyin yegâne yaratıcısının Allah olduğunu gösterir.
Bütün varlıkta, ibadet edilmeye layık yegâne mabut ve ilah Allah olduğunu ilan eden bu kavram da ilk defa Fatiha Suresi’nde “İyyake nabudu” ifadesiyle insanlığa ders verilmiştir. “Yalnız sana ibadet/kulluk ederiz” manasına gelen “İyyake nabudu” ifadesindeki hitap, “Rabbu’l-âlemîn” olan Allah’a ait olduğu için, bu iki tevhit bağlantısı da açıkça söz konusu edilmiştir. Bu bağlantının özeti şudur: Tek başına bütün kâinatı yaratan kim ise, bütün varlığın gerçek mabudu da odur. Bunun mefhum-u muhalifi şudur: Tek başına bütün kâinatı yaratamayan gerçek mabut olamaz.
Düşünce/ve sözlü Tevhit anlayışı, İslam Dini’ne girmenin olmazsa olmaz şartıdır. Allah tek yaratıcıdır, yegâne mabuttur. İhlas Suresi, bu tevhidi ders vermektedir.
c. Bunların dışında “Tevhid-i Kayyûmiyyet, Tevhid-i Sermedîyet, Tevhid-i Celâl” gibi daha başka tevhit çeşitlerine de yer verilmiştir. Bunların bir özetini Risale-i Nur’da görmekteyiz.
Risale-i Nur’da İhlâs Sûresi’nin tevhid açısından yapılan kısa bir tefsiri özetle şöyledir:
“Sûrenin birinci cümlesinde yer alan ‘hüve’ deki karinesiz işaretin gösterdiği itlak, bir ta’yini, o da teayyünü gösterir. Bu ise tevhîdin şühûd mertebesine işarettir.” (Sözler, Lemeât)
Yani: İhlâs Sûresi’nin ilk cümlesi “Kul hüve” nin anlamı: “De ki: O’dur.” şeklindedir. Her zamirin mutlaka bir mercii vardır. Buradaki merci, açık olarak ifade edilmeyip, mutlak bırakılmıştır. Bu makamda mutlak bırakılan zamirin mercii ancak bir mutlak varlık olabilir. Mutlak bir varlık Allah’tan başkası olmadığına göre, buradaki mutlak zamirin mercii de ancak O’na ait olup, O’nu gösterebilir. İtlakta ta’yin ve tayinde de taayyün’ün mânâsı budur.
Bilindiği gibi İhlâs Sûresi’nin altı cümlesi vardır ve meâlleri şöyledir:
“1. De ki: O, (Allah)’dır.
Bediüzzaman, bir değerlendirmesinde altı cümleden ibaret olan bu İhlâs Sûresi’nin; yedi çeşit şirki (Üzeyirperestlik, İsaprestlik, melekperestlik, akılperestlik, esbabperestlik, yıldızperestlik, sanemperestlik gibi putperestlikleri) reddeden ve tevhid-i şuhud (görünen her şeyde Allah’ın birliğinin görülmekte olduğunu ifade eder), tevhid-i ulûhiyet, tevhid-i rubûbiyyet, tevhid-i kayyûmiyet (her varlık başkasına muhtaç olmasıyla, kendisini ayakta tutan Allah’ın birliğine şahadet etmekte olduğunu ifade eder), tevhid-i celâl (bütün varlıklar, mahiyeti itibariyle âciz, fakir, güçsüz olmasına rağmen taşıdığı güç ve izzet bu tevhide işaret eder), tevhid-i sermediyyet (her şeyinde, her işinde muhtaç olan yaratıkların ihtiyaçlarının giderilmesi, bu tevhide işaret eden bir dildir) ve tevhid-i câmi (gibi, bunun anlamı şudur; Allah’ın ne zâtında nazîri/dengi, ne ef’âlinde şerîki/ne fiillerinde ortağı ve ne de sıfatında şebîhi/benzeri vardır) gibitevhidin yedi mertebesini gösterdiğini ifade etmiştir. (a.g.e)
Bir önceki yazımız olan Allah için "Tanrı" ifadesi kullanılmalı mıdır? Allah Teala'ya hitab ederken "Tanrım" dediğimizde bir sakınca var mıdır? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.
Geçmiş Allah için “Tanrı” ifadesi kullanılmalı mıdır? Allah Teala’ya hitab ederken “Tanrım” dediğimizde bir sakınca var mıdır?
İleri “Ben gizli bir hazine idim, bilinmek istedim (bilinmeye muhabbet ettim) ve kâinatı yarattım.” mealinde ne anlatılmaktadır? Bunu nasıl anlamak gerekir?
allah Ramazan yemekleri namaz hazret demek cennet peygamber Nedir ? mehdi kabir alametleri yamet kufur müslüman günah Kader panoramik alameti ilgili allahu olmak kafir yarat melekler rahmet