Son yıllarda Türkiye dışındaki Türk yazarların hayatları ve eserleri ile ilgili yayınların giderek artması kültür dünyamızın zenginliğinden haberdar olmamıza da vesile olmaktadır. Bu eserlerden biri de “GÜLKAYA İlhami Emin Hayatı Sanatı ve Eserleri” başlığı altında, Makedonya’nın Üsküp şehrinde, 2016 yılında yayımlanmış olan kitaptır. Eserin yazarları, Nazlı Rana Gürel ve Zeki Gürel’dir. Her ikisi de öğretim üyesi olan yazarlar, Üsküp’te görev yaparken bu kitabı hazırlamışlar.
Bu eser ile Balkanlar’ın Türk kültüründe mührü bulunan İlhami Emin’i, Türkiye’de çok az yazarın, sanatçının tanıdığı fakat onu, yurdumuzda pek tanıtmadıkları da anlaşılmaktadır. Bu nedenle öncelikli olarak Türk kültür dünyasına büyük emekler vererek bu kitabı kazandıran yazarları kutlamak gerektiğini düşünüyorum.
Kitabın arka kapağındaki tanıtım yazısında Balkanlar’da Türkçenin ve Türk kültürünün mücadelesini veren İlhami Emin ile ilgili şu kısa bilgi aktarılmakta: “Makedonya, 1991’de bağımsızlığını ilan etmiş bir Balkan ülkesidir. Makedonya’yı, anayasal adıyla tanıyan ilk devlet Türkiye Cumhuriyeti olmuştur. Makedonya Türklerinden eli kalem tutan İlhami Emin, şair, yazar, eleştirmen, yayıncı, bürokrat, yönetici, çevirmen, gazeteci kimliğiyle dikkate değer bir şahsiyettir. 8 Ağustos 1931 Radoviş doğumludur...”
Bu kitap, kültür ve edebiyatımıza yaptığı hizmetlerden dolayı pek çok ödüle değer bulunan İlhami Emin’i bütün yönleriyle ele alan ilk eser özelliğini taşımaktadır.
Kitap “Söz Başı” ve “genelde Balkanlar’da ve özelde Makedonya’da Türk varlığı”nı derli toplu anlatan bir “Giriş”ten sonra şu bölümlerden meydana gelmiştir:
“İlhami Emin’in Hayatı, Sanatı, Eserleri” ana başlığı altında şiirlerinden, hikâyelerinden, romanından, tiyatro, denemelerinden, bildirileri ve gazete yazılarından seçmeler yapılmış. Ayrıca bazı hatıraları ve mülakatlarından da örnekler verilmiştir.
Kitabın “İlhami Emin İçin Ne Dediler” başlığı altında da Türkiye ve Türkiye dışındaki 22 Türk yazar ve sanat adamlarının görüşlerine yer verilmiştir. “İlhami Emin Albümünden” bölümünde de tarihe tanıklık eden önemli fotoğraflar yer almaktadır. Kitap, “Kaynakça” bölümü ve yazarların öz geçmişleriyle son bulmaktadır.
Bu eser, Balkanlar’ı, Balkanlar’daki Türk kültür varlığını tanımak ve tanıtmak arzusunda olanların yanında Türkoloji’ye yeni kazanımlar sağlamak isteyenleri de çok yakından ilgilendirmektedir. Öyle ki “İlhami Emin”siz bir Balkanlar’dan, Makedonya-Üsküp’ten, hatta Kosova’dan bahsediliyorsa o bahis hep eksik kalacak demektir.
Eğer Türkiye’de bir yayınevi buna vesile olursa, “Allah’ım, bizi ekmeksiz, susuz bırak ancak Yahya Kemal Beyatlı’nın Üsküp’ünü asla Türksüz bırakma, ne olur” diyen İlhami Emin’i bütün yönleriyle tanımak isteyenler için bu eser Türkiye’de de yayınlanabilirse bu durum kültürümüzün zenginleşmesi adına önemli bir kazanç olacaktır.