Güneş Yanığı ve Sonuçları - Online Hastalık
Güneş yanığı, güneşe maruz kaldıktan birkaç saat sonra deride kızarıklık, sıcaklık hissi ve yanma ile kendini gösteren bir reaksiyondur. İyileşmesi günler sürebilir. Güneş yanığı genellikle yüzeyel veya birinci derece yanık olarak sınıflandırılır. Güneş ışığının deride D vitamini sentezi gibi faydalı etkileri vardır. Ancak güneş yanığına neden olacak kadar yoğun güneş maruziyetinin bazı komplikasyonları vardır. Bunlar: Deride kuruluk, kırışıklık, aktinik keratoz denilen kırmızı kahverengi lekelenmeler ve deri kanserleridir.
Güneş yanığı ve buna bağlı ortaya çıkabilecek yan etkilerden derimizi koruyabiliriz. Güneş yanığı oluştuğunda evde kullanabileceğimiz yöntemler ve ilaçlarla hem neden olduğu acıyı hafifletebilir hem de iyileşme süresini kısaltabiliriz. Güneşe maruz kaldığımızda, derimize renk veren melanin isimli maddenin üretilmesi uyarılır. Bu üretilen ekstra melanin, bronz görünmemize neden olur. Ancak korunma ancak bu kadar olabilir. Bu durumda üretebileceğimiz melanin genetik olarak belirlenmiştir ve pek çok kimse cildini koruyabilmesi için yeterli melanin üretemez. Buna bağlı olarak güneş ışığı deriyi yakarak ağrı, kızarıklık ve ödem yapar.
Bulutlu veya sisli günlerde bile güneş yanığı olabiliriz. Güneş ışıklarının yaklaşık %90’ ı bulutlardan geçer. Güneş ışıkları ayrıca kar, buz, kum ve sudan yansıyarak doğrudan güneş ışığı gibi yanık oluşturabilir. Ayrıca giysilerimiz de özellikle ıslak olduğunda güneş ışığı geçirebilir. Bu nedenle giysilerimiz varken de güneş yanığı olabiliriz. Deri rengi açık olan kimseler, koyu renkli kimselerden daha kolay güneş yanığı olurlar. Bunun nedeni koyu tenli kimselerde daha fazla melanin olmasıdır. Fazla melanin güneş yanığına karşı koruma sağlar ancak güneşin oluşturduğu deri hasarını engelleyemez.
Derimiz ne kadar koyu olursa olsun güneş ışıkları derimizden geçer ve derideki DNA’ ya zarar verir. Bu da ben kanserleri de dahil olmak üzere deri kanserlerine neden olabilir. Zenci insanlarda bile melanin miktarı çok olmasına rağmen deri kanserleri gelişebilir. Derimizin renginin açık olmasından başka sıcak iklimli bölgelerde yaşamak da güneş yanığı riskini arttırır. Çünkü bu bölgelerde güneş ışığı daha yoğundur. Deniz seviyesinden çok yüksek olan bölgelerde güneş ışıkları çok güçlü olduğundan güneş yanığı riski yüksektir.
* Deri renginde pembelik veya kızarıklık
* Deride dokunulduğunda sıcaklık artışı
* Deride ağrı veya hassasiyet
* Deride ödem
* Deride yanık oluşan alanlarda içi su dolu kabarcıklar oluşması
* Geniş bir alanda güneş yanığı oluşmuşsa baş ağrısı, ateş ve halsizlik.
Güneş yanığı kulaklar, saçlı deri ve dudaklar gibi derimizin olduğu her yerde görülebilir. Hatta gözlerimiz bile güneşten etkilenebilir ve ağrı ve kum kaçmış hissi olabilir. Güneş yanığı olduğumuzda güneşe maruz kaldıktan 4 saat sonra kızarıklık başlar ve 24 saatte maksimum düzeye ulaşır. Birkaç gün sonra derimizin zarar gören tabakaları soyulur. Soyulmanın ardından cildimizde düzensiz bir renk değişikliği ortaya çıkar. Güneş yanığının şiddetine bağlı olarak iyileşme 1 hafta veya daha uzun sürebilir.
Güneş yanığına neden olacak kadar yoğun güneş ışıkları erken yaşlanmaya ve deri kanserlerine neden olabilir. Güneş maruziyeti ve tekrarlayan güneş yanıkları cildimizin yaşlanmasını hızlandırır ve olduğumuzdan daha yaşlı görünmemize neden olur. Güneşin derimizde neden olduğu değişikliklere fotoyaşlanma denir. Fotoyaşlanmanın belirtileri şunlardır:
* Derinin güç ve elastikiyetinde kayıp
* Deride incelme
* Derin kırışıklıklar
* Deride kuruluk ve sertleşme
* Yanak, kulak ve burunda kılcal damarlar
* Yüz ve omuzlarda çillenme
* Yüz, el üstleri, göğüs ve sırtta büyük kahverengi lekeler
* Bacak ve kol alt kısımlarında açık renkli lekeler
Güneş yanığı olduğumuzu düşündüğümüzde doktora muayene olana kadar ağrımızı hafifletmek için ağrı kesici kullanabiliriz. Ancak ağrı kesicilerin mideye dokunabileceğini unutmamalısınız. Soğuk duş ve soğuk kompresler de ağrıyı azaltmaya yardımcı olur. Bir de aloaveralı bir ürün veya güneş sonrası bir bakım ürünü de sürebiliriz. Güneş yanığı oluştuğunda ayrıca bol sıvı alınmalıdır. Derimiz soyulmaya başladığında nemlendiriciler kullanılmalıdır. Güneş yanıklarının tedavisinde sürme kortizonlu kremler de kullanılabilir. Bu kremler iyileşme sırasında oluşan kaşıntıyı da azaltmaya yardım eder.
Güneş yanığından korunmak için şunlara dikkat etmeliyiz:
* Saat 10 ve 16:00 arasında dışarı çıkmamalıyız.
* Sıkı dokunmuş, kol ve bacaklarımızı kapatan giysiler giyinmeliyiz. Geniş bantlı şapka kullanmalıyız.
* Güneş koruyucu kullanmalıyız. Güneş koruma faktörü 15; tercihen 30 ve üzerinde olmalıdır. Koruyucular bol miktarda ve 2 saatte bir uygulanmalıdır. Bulutlu veya sisli günlerde de güneş koruyucu sürmeliyiz.
* Sadece derimizi değil, gözlerimizi de korumak gerektiğini unutmayalım. Güneşin gözlerimize zarar vermemesi için güneş gözlükleri kullanmalıyız.
kaynak: Pharmet Girişimci Eczacılar Derneği