Tarihimiz ve Osmanlı Devleti Bölümünden Tezhip(bir osmanlı sanatı) ile ilgili Kısaca Bilgi
01 Temmuz 2007 20:08 1
Tezhib, arapça kökenli bir kelime olup, altın ile yapılan işler anl----- gelir. Bu sanatı icra eden kişilere de müzehhib denir.
Kuran-ı Kerim'in ilk ve son sayfaları (Serlevha ve zahriye), divanlar gibi el yazması kıymetli kitapları, levhalar, fermanlar, nağmeler ve beratlar gibi çeşitli güzel yazı örneklerini altın ve boya ile bezeme sanatıdır. Tezhib sanatının kökeni Uygur Türkleri'ne dayanır. Bay Sungur devrinde Türk ve İran Ustalarının eserleri "Herat Ekolünü doğurmuştur. Bu Ekol 15.yy'ın ikinci yarısıyla 17.yy'ın başlarına kadar sürer
Bu dönemlerde Baba Nakkaş başta olmak üzere, Saray Nakkaşhanesi'nde yetişen pek çok sanatçı Türk Tezhib Sanatı'nın şaheserlerini ortaya çıkarmışlardır. Tezhib Osmanlı saray bürokrasisinde yerini alarak, resmi evrakların süslemesinde de kullanılmaya başlanmış, böylece gelişiminin arkasına Saray'ı alarak en parlak devrini yaşamıştır.
İleri düzeydeki İran bezeme sanatı üzerinde Türklerden başka Çinli ve Bizans'tan gelen Hristiyan sanatçıların da etkisi olmuştur. Büyük Selçuklular döneminde gelişmeye başlayan bezeme sanatlarının Anadolu Selçuklularında da devam ettiği bilinirse de, o dönemden günümüze sağlam olarak ulaşmış yapıt hemen hemen yoktur. İran'daki sanatçılar Semerkand, Buhara, Hive ve Heart süsleme okullarının etkisinde kalarak çok güzel yapıtlar ortaya koydular. Bu kentler içinde Heart bezeme sanatında öbür kentlere öncülük etti. Timurlulardan sonra Karakoyunlular ve Akkoyunlular Heart okulunu sürdürdüler. Safeviler de bu klasikleşmiş yolu izlediler. Onları başka İran sülaleleri izlediyse de, İran bezeme sanatı en parlak aşamasını Timurlular döneminde yaşadı.
Türk tezhip sanatı ise dört bölüme ayrılır. Anadolu Selçukluları tezhipte Büyük Selçukluları izlediler. Zengin süsleme çeşitlerinde her rengi denediler ve genellikle rumi motifleri kullandılar, geometrik biçimlere önem verdiler. Anadolu Seçuklu tezhibi Musul, Harput ve Konya'da gelişti. Erken Osmanlı Döneminde en çok kullanılan motifler gene rumilerle kıvrık dallar oldu. Bunların yanında hatayiler, asma yaprağı, yıldız çiçeği, nilüfer gibi bitkisel motifler son derece ince bir işçilikle işlendi.
XVIII. yüzyılda siyah renk zemin olarak ortaya çıktı; çiçekler karışık olarak kullanıldı. XIX. yüzyılda ise Barok motifler görülmeye başladı. Vazo, saksı ya da sepet içine konmuş yaprak ve çiçekler, buketler sık sık kullanılan motifler oldu. Daha sonra, Barok üslubun bir uzantısı olan Rokoko üslubu da tezhipte yer aldı. Bu yeni üslubun en eski örneği, Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde I. Mahmud'a ait fermanın üstündeki tuğranın, kurdele ile bağlanarak buket haline getirilmiş zambak ve şakayık çiçekli bezemeleridir.
1914'te İstanbul'da açılan Medresetü'l-Hattatin'de hat dersleri yanında tezhip sanatı öğretimi daha sonra Güzel Sanatlar Akademisi içinde sürdürülerek zamanımıza değin geldi. Bugün tezhip Mimar Sinan ve Marmara üniversitelerinde, ayrıca Topkapı Sarayı ve İstanbul Fetih Derneği'ndekiler başta olmak üzere özel kurslarda öğretilmektedir.
03 Temmuz 2007 19:49 2
--->: tezhip(bir osmanlı sanatı)
severim el sanatlarını...
tezhip yapana ne denir
« HÜSN-İ HAT (oslmanlı sanatı) | Osmanlı Sanat Eserleri-Dekorasyon Aksesuarları »