İŞTE TÜM YÖNLERİYLE ‘MÜHÜRSÜZ OY’ TARTIŞMASI! | Artvin Gazetesi Umut Medya Group
YSK dün sandıklar kapandıktan sonra "mühürsüz pusula ve zarflar da geçerli" dedi ortalık karıştı. Sayım sonucunda evet ve hayır oyları arasındaki 1 milyon 379 binlik fark, CHP`nin "2 buçuk milyon oy şaibeli" tartışmasını daha da alevlendirdi. Peki, gerçekten YSK kanunsuz bir şekilde mi karar verdi? Referandumun yenilenmesi söz konusu olabilir mi? YSK`nın atıfta bulunduğu 98. madde ne diyor?
Dün sonuçlanan tarihi yeni anayasa referandumunda, oy verme işlemi başlamadan evvel sandık başkanları tarafından mühürlenmesi gereken zarfların ve pusulaların mühürsüz şekilde kullanıldığının ortaya çıkması şaibe iddialarını ortaya çıkardı. Yüksek Seçim Kurulu da sandıklar kapandıktan sonra aldığı kararında “mühürsüz pusulalar ve zarflar da geçerlidir” dedi. Bunun üzerine referandumun meşruiyetinin sorgulanmasına kadar varan tartışmaların da fitili ateşlenmiş oldu. Peki, YSK’nın ilgili maddesi ne diyor? YSK cephesinin iddia ettiği gibi ilgili madde işletilebilir mi yoksa hukukçular başta olmak üzere birçok kesimin savunduğu gibi oylar yeniden mi sayılmalı? İşte yanıtı;
YSK BAŞKANI SADİ GÜVEN, DÜN SANDIKLAR KAPANDIKTAN SONRA
YSK Başkanı Sadi Güven, dün sandıklar kapandıktan sonra “mühürsüz pusulalar da geçerli” dedi. Tartışmaların fitilini ateşledi.
KARAR NEDEN ALINDI?
YSK Başkanı Sadi Güven, yoğun şikâyetler ve AKP temsilcisinin müracaatı üzerine “Mühürsüz oyları kabul etme” kararı aldıklarını belirtti. Güven, “Oylamanın başlamasından sonra bir kısım YSK kurullarında tercih mührü yerine ‘Evet’ mührü dağıtıldı ve oy kullandırıldı. Bazı sandıklarda oy pusulasının arka yüzü yerine ön yüzüne, bazılarında arka yüzüne basması üzerine önünde çıkması nedeniyle, kanunda yer alan mühürlerden biri yerine diğerinin kullanılmış olması seçmenin iradesini etkileyecek nitelikte görmeyerek geçerli saymıştır” dedi.
“Sandık kurulları seçim başlamadan önce teslim aldığı oy pusulası ve zarflarını seçim sabahı sayıp tutanağa bağlamakta, seçimden sonra sayıma geçilmeden önce sağlamayı yapmaktadır” diye konuşan Güven, 7 kişilik sandık kurullarının en az 5 tanesinin siyasi parti temsilcilerinden oluştuğunu hatırlattı. Güven, “Onların tuttuğu ıslak imzalı tutanaklar YSK’ya geldiği anda partilerle paylaşılmaktadır ve bu akşam da paylaşılmıştır.” yorumunda bulundu.
CHP’Lİ TEZCAN: REFERANDUM YENİLENMELİ
CHP Genel Başkan Yardımcısı Tezcan ise anayasa değişikliği referandumuna ilişkin CHP Genel Merkezi`nde basın toplantısı düzenledi. Ankara`nın Sincan İlçesi`ndeki Kazım Karabekir İlkokulu`nda, 2227 numaralı sandıkta görevli bir avukat müşahidin çektiği görüntüleri izleten Tezcan, sandık kurulu üyesinin oy kullanılan sandıktan çıkan mühürsüz oyları usule aykırı olarak mühürlediğini savundu. Görüntünün sosyal medyada üretilen bir video olmadığını vurgulayan CHP`li Tezcan, söz konusu görüntüyle ilgili yasal işlem başlattıklarını da açıkladı. Tezcan,“YSK sahte oyları geçerli hale getirecek bir düzenlemenin yolunu açtı. Yeni anayasa meşru değildir. Milleti hukuk ekseninde rahatlatacak tek bir karar vardır. Aslolan bu referandumun iptal edilmesidir.” çağrısında bulundu.
CHP’Lİ CANKURTARAN: YSK’NIN KARARI GEÇERLİ DEĞİLDİR
CHP diğer bir Genel Başkan Yardımcısı Yasemin Öney Cankurtaran’da YSK’nın kararına tepki gösterdi. Cankurtaran “YSK`nın bu kararına gerekçe olarak gösterdiği ve ‘daha önce de benzer kararlar var` şeklindeki açıklaması son derece yanlış bir açıklamadır. Çünkü 2010 yılında kanun koyucunun bu konudaki yasal düzenlemesinden sonra YSK`nın benzer kararı oldu mu önce bunu bir açıklamalılar. Bahsettikleri kararlar, 2010`daki yasal düzenlemeden önce verilmiş kararlar mıdır? Bu konuda tatmin edici bir açıklama yapmamalılar. Aksi halde 2010`daki yasal düzenlemeden sonra benzer karar yok ise YSK`nın bu kararı kanun koyucunun iradesine aykırı işlem yaptığı için geçerli değildir” dedi.
PEKİ, HUKUKÇULAR NE DİYOR?
YSK`nın ‘dışardan geldiği kanıtlanmadıkça tüm pusulalar kabul edilecek’ kararına bir eleştiri de uluslararası alanda tanınan hukukçu Ece Güner Toprak`tan geldi. FOX TV canlı yayınında konuşan Toprak, “15 Şubat 2017, madde 44-D. YSK diyor ki mührü bulunmayan zarflar geçersizdir. Bakın bu akşam ne diyor, dışarıdan geldiği kanıtlanmadıkça geçerli sayılacaktır. Bu mümkün değil, bu hukuken hiçbir şart koymamış kanun. ‘Dışarıdan geldiği kanıtlanmadıkça’ kim kanıtlayabilir ki bunu? İmkânsız bir şart koyuyor” dedi.
YSK’nın kararını gözden geçirmesi gerektiğini savunan Güner, “Bunun hiçbir şartı yok. Bir hukukçu olarak bunu söylemek zorundayım; çünkü hukuk bunu söylüyor. YSK kararına karşı iç hukuk yolları da kapalı. YSK en saygın yargı organlarından biridir, bu karar yakışmıyor. Seçim günü böyle bir değişikliğe gidilemez.” dedi.
‘ÖRNEKLER 2010 ÖNCESİNDEN, YASA DEĞİŞTİ`
YSK Başkanı Sadi Güven`in açıklamasında yer alan ‘mühürsüz zarf uygulamasının bir ilk olmadığı ve benzer uygulamaların önceki yıllarda da yapıldığı` ifadelerini değerlendiren Toprak, “Bir hukukçu olarak beni ikna etmedi.” dedi. Toprak şöyle devam etti: “YSK Başkanı`nın verdiği örnekler 2010 öncesinden anladığım kadarıyla. 2010`da yasa değişti ve buna göre 98. madde şöyle diyor: ‘Mührü bulunmayan zarflar geçersiz sayılır.` Bu referandum özelinde YSK`nın aldığı 103 no`lu karar da ‘Mührü bulunmayan zarflar geçersiz` diyor. Kendisi maç başlamadan önce diyor ki maç bu kurallarla oynanacak. Bugün, maç başladıktan sonra kuralları değiştiriyor ve hukuken bir açıklama getirmiyor. ‘Kanunda bu var` demiyor. YSK bunu düşünmeli ve bütün soru işaretlerini gidermeli.”
ERSAN ŞEN: YSK İZAH ETMELİ
Prof. Dr. Ersan Şen de tartışmalara katıydı. Deutsche Welle’ye konuşan Şen, “Oy güvenliği için sandık kurulunun mührünün olmadığı zarf ya da oy pusulası kullanılamaz, kullanılmışsa da geçersiz sayılır. Eğer mühür yoksa bu bir eksikliktir ve onların geçerli sayılmaması gerekir. Siz seçimde referandumda kullandığınız oy pusulasında, zarfta sandık kurulunun o mührünü bulmak ve görmek zorundasınız. Bu oy güvenliği için aranıyor. Bunu kanun emrediyor. Canınızın istediği bir zarfı oraya atamazsınız. Bu hükümler net hükümler, bunlara uyulması lazım. Yüksek Seçim Kurulu bunun dışında bir kural benimsemişse veya benimseyecekse bunu da hukuki dayanaklarıyla açıklaması lazım” görüşünü savundu.
TRT 2010’DAN ÖNCEKİ SEÇİMLERDEN ÖRNEK VERDİ
Hükümet cephesi de TRT vasıtasıyla YSK kararının benzerinin ‘eskinden de’ verildiğini savundu. TRT’nin haberinde; YSK’nın anayasa değişikliğine ilişkin halk oylamasındaki mühürsüz oy pusulası ve zarfların dışarıdan getirilerek kullanıldığı kanıtlanmadıkça geçerli sayılmasına yönelik kararının daha önceki seçimlerde de verildiği işlendi. Ancak verilen örneklerde 2010 yılından önceki seçimler (1984, 1990 ve 2004) gösterildi.
YSK’nın dün son saniyede verdiği ‘mühürsüz oylar geçerlidir’ kararının 2010 yılından sonra uygulanmadığını ortaya koydu. Devletin ajansı AA’nın da o dönem haberleştirdiği olayda; 2014’teki yerel seçimlerde, Bitlis’in Güroymak ilçesindeki bir sandıkta ‘sadece bir mühürsüz zarfla’ oy verildiği tespit edilince AKP’nin itiraz edip, ilçedeki seçimi iptal ettirdiği ortaya çıktı.
İŞTE 2010 YILINDA DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN 98. MADDE
Madde 98 – (Değişik: 8/4/2010-5980/19 md.) Sandık, yukarıdaki maddelerde belirtilen iş ve işlemler tamamlandıktan sonra, oy verme yerinde hazır bulunanların gözü önünde, sandık kurulu başkanı tarafından açılır.
Sandıktan çıkan zarflar, sandık kurulu başkanı tarafından yüksek sesle iki defa sayılır. İki sayım arasında fark olursa, üçüncü sayım yapılarak sonucuna göre işlem yapılır ve o seçimde kullanılan toplam zarf sayısı tespit edilir.
Tespit edilen zarf sayısı, o seçim türüne ait özel tutanağın ilgili yerine işlenir. Bütün zarflar sayıldıktan sonra, geçerli olup olmaması yönünden kontrol edilir. Sandık kurulunca verilen biçim ve renkte olmayan, üzerinde ilçe seçim kurulu ve sandık kurulu mührü bulunmayan, tamamı yırtılmış olan, üzerinde ilçe seçim kurulu ve sandık kurulu mührü dışında herhangi bir mühür, imza, yazı, parmak izi veya herhangi bir işaret bulunan zarflar geçersiz sayılır. Ancak, zarfın üzerinde, herhangi bir şekilde leke veya çizik olsa bile, bunun özel işaret koymak amacıyla yapıldığının kesin olarak anlaşılamaması halinde, bu zarflar geçerli sayılır. İtiraza uğrayan zarflar ile itiraza uğramadan geçersiz sayılan zarflar, başkan tarafından bir kenara ayrılır.
Sandık kurulu, bütün zarflar kontrol edildikten sonra, itiraza uğrayan zarfları inceleyerek, geçerli veya geçersiz sayılması yönünde kararını verir. Bundan sonra, o sandıktan çıkan geçerli ve geçersiz oy zarflarının toplam sayısı ayrı ayrı o seçim türüne ait özel tutanağın ilgili yerine işlenir. Geçersiz zarflar paketlenir ve paketin üzeri mühürlenerek zarf sayısı yazılır. Bu zarflar saklanır ve kesinlikle açılmaz. Bu işlemler yapıldıktan sonra, o sandıktan çıkan geçerli ve geçersiz zarfların toplam sayısı ile o seçim türü için oy kullanan seçmen sayısı karşılaştırılır.
Zarf sayısı, o seçim türü için oy kullanan seçmen sayısına eşit veya eksik ise başkaca bir işlem yapılmaz. Zarf sayısı oy kullanan seçmen sayısından fazla ise eşitliği sağlamak için önce geçersiz zarf sayısı düşülür. Geçersiz zarf sayısının düşülmesi halinde de eşitlik sağlanamıyorsa, sandık kurulu başkanı geçerli zarflar arasından, eşitliği sağlayacak sayıda zarfı gelişigüzel çeker ve bu zarflar açılmadan derhal yakılarak imha edilir. İmha edilen zarf sayısı tutanağa yazılır. Yukarıda belirtilen işlemler bittikten sonra, geçerli oy zarfları sandığın içine tekrar konularak sayıma geçilir. Bütün bu işlemler ayrıca tutanak defterine geçirilerek, sandık kurulu başkan ve üyeleri tarafından imzalanır ve mühürlenir. Sandıklar, bütün seçimlere ait sayım ve döküm işlemleri bitinceye kadar oy verme yerinden çıkarılamaz.
İzlenme : 9027