Dünyanın En Küçük 6. Ülkesi: Liechtenstein – Sediyani Haber
4 Kasım 2019 Makaleler Yorum Yok
Önce Almanya’dan sonra Avusturya’dan çıktıktan sonra Avusturya – Liechtenstein sınırındaki Tisis Sınır Kapısı’ndayım. Gümrükte pasaport kontrolünden geçiyorum. Çünkü Liechtenstein ve sonrasında gelen batı komşusu İsviçre, bunlar Avrupa Birliği (AB) ülkesi değildiler. Benim Avusturya’dan çıkıp Liechtenstein’a girmem, AB topraklarını terk etmem demekti. Pasaporttaki “AB oturumu” bu iki ülkede geçmediği için kontrol yapılıyordu.
Toplam nüfûsu 38 bin 111 olan 160 km²’lik küçücük bir ülkede bu tür sürprizlerle sıkça karşılaşmak mümkündür. Örneğin Türkiye veya Almanya gibi büyük ülkelerde önemli merkezleri veya şahsiyetleri, BM, UNICEF, FIFA, UEFA gibi uluslararası kuruluşların o ülkedeki merkezlerini ya da o ülkenin parlamentosunu, cumhurbaşkanını, başbakanını veyahut diğer önemli kişiliklerini görmek kolay olmaz ama Liechtenstein gibi birkaç köyden ibaret olan bir ülkede bu tür kurumlar ve şahıslar “eşeğin üzerinde yol alırken bile” karşınıza çıkabilir.
Sahi, böyle ülkelerde önemli yerlere gelme şansınız da yüksek olur. Diyelim ki, Türkiye’de sizin “başbakan” olma şansınız “80 milyonda 1” ise, Liechtenstein’da bu şansınız “38 binde 1”dir. Sonuçta Liechtenstein’ın nüfûsu, Türkiye’deki bir ilçenin nüfûsu kadar.
İşte ben de “dört tekerlekli eşeğimin üzerinde gezerken” yolum bu köye düştü ve Schaan köyünde FIFA, UEFA ve LFV merkez binasına rastladım. Bu üç kuruluşun da aynı bina içinde olması, diğer bir ilginç noktaydı, kuşkusuz. (Liechtenstein’in başkenti 5 bin 605 nüfûslu Vaduz köyüdür ama ülkenin en büyük “kenti”, işte bu 6 bin 7 nüfûslu Schaan köyüdür)
1934 yılında kurulan ve kısa adı LFV olan Liechtenstein Futbol Federasyonu (Liechtensteiner Fußballverband), kuruluşundan 40 yıl sonra (1974), aynı yıl içinde hem FIFA’ya, hem de UEFA’ya üye oldu. Başkanlığını Hugo Quaderer, genel sekreterliğini ise Peter Jehle yapmaktadır.
Liechtenstein’ın millî takımı vardır ve uluslararası müsabakalara katılır. Ancak buna rağmen ülkenin kendine ait bir “futbol ligi” yoktur. Sadece 7 adet futbol kulübü bulunan ülkenin yêkane profesyonel takımı olan başkent temsilcisi FC Vaduz, İsviçre 2. Ligi’nde mücâdele ediyor, yani başka bir ülkenin liginde. (Tıpkı, başka bir ülke olan Monaco’nun AC Monaco takımının Fransa 1. Ligi’nde mücâdele vermesi gibi)
Liechtenstein millî futbol takımı, oynadığı her maçı farklı şekilde kaybeder, futbol tabiriyle “averaj takımı”dır. Millî maçlarda aldıkları “beraberliği” bile “büyük bir zafer” olarak görürler ve bunu günlerce kutlarlar. Hatta bırakın beraber kalmayı, 1 – 0, 2 – 0 gibi sonuçlarla yenilince bile bunu “büyük bir başarı” olarak görürler. Çünkü Liechtenstein hemen hemen her maçını 10 – 0, 11 – 0, 12 – 0 gibi ağır sonuçlarla kaybeder. Liechtenstein millî takımı, önüne gelen herkesten bir düzine dolusu gol yiyen bir takımdır. (Bu yönüyle Liechtenstein takımı, Karakoçan’da, benim de uzun yıllar top oynadığım bizim mahallenin futbol takımıyla aralarında büyük benzerlikler göstermektedir)
Liechtenstein’ın başkenti Vaduz ise de, az önce belirttiğimiz gibi, en büyük yerleşim birimi Schaan’dır. Deniz seviyesinin 450 m üzerinde kurulan ve 26, 8 km²’lik bir alanı kaplayan Schaan’ın nüfûsu 6 bin 7’dir. Schaan’ın güneyinde başkent Vaduz, batısında Liechtenstein – İsviçre sınırını çizen Ren Nehri, doğusunda ise Üç Kızkardeş (Drei Schwestern) Dağları bulunur.
Liechtenstein, “vergi cenneti” olarak bilinir. Vergi kaçıranların, dolandırıcıların, kara para avcılarının, sahtekârların karargâhı ve üssüdür ama ben bu “mide bulandırıcı” konuya değinmeyeceğim. Size hep güzel şeylerden bahsetmek istiyorum çünkü. (Yakın zaman önce Avrupa’daki gurbetçilerimizi “iman gücüyle” soyup soğana çeviren JET – PA’nın Avrupa merkezi de işte bu Schaan köyüydü, azîz dîn kardeşlerim)
Dükkânları ve mağazaları dolaştım, “suvenir” yerlerine girdim. Biraz alışveriş yaptım.
Liechtenstein’ın kendine ait bir para birimi yok, İsviçre Frangı kullanıyorlar. Ben AB topraklarından geldiğim halde sıkıntı çekmedim, çünkü Euro ile alışveriş yapabilirsiniz.
Liechtenstein’in başkenti Vaduz, ülkenin ikinci büyük yerleşim birimidir. Deniz seviyesinin 455 m üzerinde kurulan ve 17, 3 km²’lik bir alanı kaplayan bu başkentin nüfûsu 5 bin 605’tir. Liechtenstein dünyanın en küçük 6. ülkesi, Vaduz ise dünyanın en küçük 5. başkentidir.
Liechtenstein dünyanın en küçük 6., Avrupa’nın ise en küçük 4. ülkesi. Liechtenstein’ın başkenti olan 5 bin 605 nüfûslu Vaduz ise dünyanın en küçük 5., Avrupa’nın en küçük 2. başkentidir.
Ülkede bir tane bile göl yoktur. Liechtenstein – İsviçre sınırını boydan boya Ren (Rhein) Nehri çizer. Güneyden kuzeye doğru akan nehrin, akış yönüne göre sol (batı) yakası İsviçre, sağ (doğu) yakası ise Liechtenstein toprağıdır.
Liechtenstein’in denize kıyısı olmadığı gibi, komşuları olan İsviçre ve Avusturya’nın da yoktur. Bu özelliğiyle Liechtenstein, dünya üzerinde, “hem kendisinin, hem de komşularının denize kıyısı olmadığı” iki ülkeden biridir (diğeri Özbekistan).
Yaklaşık 50 yıl öncesine kadar Liechtenstein Prensliği’nin başlıca gelir kaynağı tarım iken, günümüzde ülke halkının yalnızca % 4’ü tarım ve ormancılıkla uğraşmakta. Ülkenin “mucize” diye nitelenen bir iktisadî gelişmeyle “refah ülkeleri” arasında yer almasını sağlayan şey, iktisadın, kökten değiştirilerek üstün nitelikli bir sanayiye (makine üretimi, dokuma, kimya, seramik) dayandırılmasıdır.
Liechtenstein, pul basımı ve pul satışı konularında “dünyanın bir numaralı ülkesi” durumundadır. Sadece başkent Vaduz’da 30’dan fazla banka şubesi var.
Liechtenstein’da havalimanı olmadığı gibi, ülkenin kendine ait bir tren garı da yok. En yakın havaalanı İsviçre’nin Zürih (Zürich) kentinde, en yakın tren garı ise aynı ülkenin Sargans kasabasındadır. Fakat ülke çok iyi bir otobüs ağına sahip.
Kural olarak zorunlu askerlik sistemine karşıdır. 100 yılı aşkın süredir ordusu yoktur.
Ülkede sadece 2 adet gazete bulunur: “Liechtensteiner Vaterland” (Liechtenstein Atayurdu) ve “Liechtenstein News” (Liechtenstein Haberler) adlı bu gazetelerin toplam tirajı 19 bindir. 38 bin nüfûslu bu ülkede yayın yapan iki gazetenin toplam tirajının 19 bin olduğunu gözönünde bulundurursak, her iki Liechtensteinlı’dan birinin gazete aldığını, daha gerçekçi olmak gerekirse, ülkede hemen her eve her gün gazete girdiğini anlayabiliriz. Ancak bu gazeteler hükûmetin veya muhalefetin “propaganda organları” gibi yayın yapmazlar, kimsenin güdümünde değildirler ve her gün birbirlerine çamur da atmazlar. Sadece “gazete”dirler.
Liechtenstein küçücük olmasına ve dünya siyaset sahnesinde hiçbir gücü bulunmamasına rağmen, kendi içinde her türlü siyasî birliği sağlamış, ekonomik refahı ve kalkınmayı gerçekleştirmiş bir devlettir. Hem huzurlu, hem zengin, hem de adildir. Hukuk önünde herkes eşittir. Hiçbir kimse – yalnız vatandaşlar değil, göçmenler de dahil olmak üzere – etnik kökeninden, anadilinden, dîninden, inancından, düşüncesinden dolayı ayrıma tabi tutulmaz. Ayrıca halka tam bir özgürlük sağlanmıştır. Şiddete başvurmamak ve başkalarının huzurunu bozmamak şartıyla her türlü siyasî ve ideolojik düşünceyi savunmak, her türlü örgütlenmeye girmek serbesttir.
Halk devlet için değil, devlet halk için vardır. İnsanlar özgürdürler. İsteyen kiliseye gider, isteyen camiye. İsteyen başörtüyle okur, isteyen açık. Herkes kendi “-istan”ında yaşar ancak en güzeli, herkes BİRLİKTE yaşar ve hiç kimse yekdiğerinin varlığından rahatsız olmaz.
Liechtenstein sokaklarına çıkıp yürüdüğünüzde, etrafınızda yalnızca güleryüzlü, sevimli, canayakın ve mutlu insanlar görürsünüz. Yüzünde gülümseme olmayan birini bulmak çok güç, hatta imkânsızdır. Sizinle karşılaşan herkes, sizi tanısın veya tanımasın, kadın olsun veya erkek olsun, yüzünüze karşı hemen tebessüm eder. Selam verdiğiniz herkesle rahatlıkla arkadaş olabilirsiniz. Kime adres sorsanız, mutlaka yardımcı olur. Alışveriş yapmak için girdiğiniz her dükkânda güleryüzlü satıcılarla karşılaşırsınız. En önemlisi, satıcının söylediği her şeye inanabilirsiniz. Ne malını satmak için yalan söylerler, ne de illâ da bir şey almanız için ısrarcı olurlar.
Ülkede alışveriş yapmak biraz “yağlı” gelebilir. Çünkü herşey çok pahalıdır. Ücretsiz park yeri bulmak imkânsızdır. Aracınızı nereye park ederseniz edin, park ücreti ödemek zorundasınız.
Ülkede cinayet, hırsızlık, gasp gibi olayların yaşanması mümkün değildir. Liechtensteinlılar, bu tür şeyleri yalnızca medyadaki haberlerden, o da “Dış Haberler” bölümünden okur veya duyarlar. Bu ülkede, aracınızı terk ettiğinizde kilitlemenize gerek yok. Arabanızın kapısını açık bırakabilirsiniz, kimse dokunmaz. Burada yaşıyorsanız, dışarı çıktığınızda evinizin kapısını kilitlemeye gerek yok. Kimse soymaz. Ordayken sormak aklıma gelmemişti ama, öyle sanıyorum ki hapishanesi bile yoktur.
Avrupa’nın en büyük 6. nehri olan 1320 km’lik Ren Nehri, güneyden kuzeye doğru akar, yani harita üzerinde “aşağıdan yukarıya”.
Liehtenstein, dünyanın en küçük ülkelerinden biri. O kadar küçüktür ki, bırakın dünya haritasını, Avrupa haritasında bile yer almaz. Haritada, küçük bir nokta olarak işaretlenir.
Sadece 38 bin kişi yaşıyor bu ülkede. Ülkenin toplam nüfûsu, Türkiye’deki bir ilçenin nüfûsu kadar.
Dünya siyaset sahnesinde hiç ama hiçbir gücü ve fonksiyonu yoktur. Dünya siyasetinde adam yerine bile konulmaz. Fakat kendi içinde her türlü siyasî birliği sağlamış, sosyal barışı gerçekleştirmiş bir ülkedir. Şiddete ve teröre başvurmamak şartıyla her türlü siyasî ve ideolojik örgütlenme serbesttir. Kimse kimsenin anadilini yasaklamaz, kimse kimsenin inancını ve düşüncesini aşağılamaz, kimse kimsenin kıyafetiyle uğraşmaz. Hele hele devlet, hiç uğraşmaz.
Ülke idaresinde ne “cumhuriyet” vardır, ne de “laiklik”. İkisini de benimsememişlerdir. Cumhuriyet değil, prensliktir. Kanunları laik değildir, Hristiyanlık değerlerine dayanır. Bayrağında “haç” vardır. 25 milletvekili vardır ve hepsi de ailesiyle birlikte düzenli olarak kiliseye gidip ibadet eder. Ülkede yaşayan Hristiyanlar, Müslümanlar, her türlü dîn ve vicdan özgürlüğüne sahiptirler. İsteyen istediği kıyafetle okur, istediği kıyafetle çalışır.
Keşke biz “büyük” olmasaydık, “anlı şanlı” olmasaydık. Keşke biz de küçük olsaydık.
Keşke biz de sadece 38 bin kişi olsaydık. Ama hepimiz kardeş olsaydık, hukuk önünde eşit olsaydık, hepimiz birarada yaşasaydık, hepimiz birbirimize karşı saygılı ve hoşgörülü olsaydık, kimse kimsenin kıyafetinden, dilinden ve inancından rahatsız olmasaydı.
Kürt, Türk, Laz, Çerkes, Arap, Gürcü, Ermenî, Alevî, Sünnî, Müslüman, Hristiyan, Yahudî, hepimiz huzur içinde yaşasaydık, hepimiz KARDEŞ olsaydık. Kimse kimseyle kavga etmeseydi, kimse kimsenin varlığından rahatsız olmasaydı, kimse yekdiğerini kendisi için tehdit olarak görmeseydi.
Topraklarımızda ne yazık ki hiç eksik olmayan ırkçı ve dinci barbarlık, bu topraklarda onbinlerce yıllık geçmişi ve geleneği olan milletimizin başına musallat olmasaydı.
Keşke biz de böyle olsaydık, küçük olsaydık…
Varsın dışarıya karşı zayıf olsaydık, güçsüz olsaydık, kimsenin gözünü korkutacak gücümüz olmasaydı. Ama içeride, kendi içimizde huzurlu olsaydık, mutlu olsaydık, barış içinde yaşasaydık.
Ülkenin simgesi olan ve başkent Vaduz’da bulunan Vaduz Şatosu
Vaduz kent merkezi
Liechtenstein’ı ve başkenti Vaduz’u Pencere Dergisi için gezdik
Bankacılık ve vergi sistemiyle meşhur olan ülkenin başkentinde bulunan Liechtenstein Ülke Bankası binası
Liechtenstein Parlamentosu’nun bahçesinde ağaçlarla sohbet ediyoruz
Dünyanın en küçük 5. başkenti olan 5605 nüfûslu Vaduz
Avrupa’nın en büyük 6. nehri olan 1320 km uzunluğundaki Ren, Liechtenstein – İsviçre sınırını çiziyor. Güneyden kuzeye doğru akan ırmağın akış yönüne göre sağ tarafı (resimde karşı taraf) Liechtenstein, sol tarafı (resimde bu taraf, benim bulunduğum yer) ise İsviçre