05.11.2016 09:44 KÜLTÜR SANAT
CANAN AYDIN canan1aydin@gmail.com @kuzeydogu
İktidarın sanata ve sanatçıya gösterdiği baskıcı ve sansürcü tutum yerini yıkım ve yok etmeye bıraktı. Bu yıl 11'incisi düzenlenen Contemporary İstanbul adlı çağdaş sanat fuarında ressam Ali Elmacı’nın Osmanlı padişahı 2. Abdülhamid’in yüzünü kadın bedeni formundaki bir heykele resmetmesine bir grup tepki göstererek saldırdı. Ülkenin gidişatına göre bu saldırı ne ilkti ne sonuncu olacak. Yaşanan sanat ve sanatçı düşmanlığını sanat yazarları, sanatçılara sorduk.
Sanatçı Rafet Arslan: Birbirini dinlemeyen, anlamak istemeyen, şartlanmış ve karşısındakini susturmaya hazır insanlardan teşekkül bir toplum olduk. Sanat fuarına yapılan baskınla arkadaşımız Ali Elmacı'nın heykelinin kaldırmak zorunda bırakılması ve hedef gösterilmesi toplumca geldiğimiz uçurumun net bir göstergesi oldu. Kültür-sanat ve gelecek adına kaygılıyım.
Sanat Eleştirmeni yazar Ali Altun: 'Sanat nefreti' denilince, en önce, tektanrılı dinlerin, antik Mısır, Mezopotamya ve Yunan paganizmine ait binlerce yıllık sanat mirasına karşı yürüttükleri putkırıcı saldırılar akla geliyor. Bu düşmanlık bitmiş değil. Müslüman militanların Afganistan'daki Bamyan Budaları'nı dinamitlemesi kadar, Tophane'deki galeri baskınları da aynı vandalizmden besleniyor. Tiyatro, bale ve operayı 'edepsiz' bulan devletin 'muhafazakâr sanat' girişimlerinin bu sanat dallarını yok etme hırsı da, sanatsal çıplağa karşı giderek şiddetlenen sansür ve tahrip vakaları da farklı değil. Kimbilir, belki de yakında, Arkeoloji Müzesi'ndeki çıplak Hermafrodit ve Nymfa heykellerini göremeyeceğiz.
Sanat Eleştirmeni Fırat Arapoğlu: Açıkça görülüyor ki, artık muhafazakâr gerici ideolojinin rahatsız olduğu sanat yapıtlarına baskı ve sansür uygulamak için, iktidara gerek kalmadı. AKP iktidarıyla ters düşmek istemeyenler ya bizzat sergileri iptal ediyorlar (Akbank Sanat’ta yaşanan Post-Peace Sergisi’nin iptali gibi) ya da daha yapıtlar sergilenmeden ya da yazılar yayınlanmadan önce sansür uyguluyorlar. Burada aslında AKP ve liberaller aynı tarafta, bunu görmek gerekir (ki sanat dünyası bunu göremiyor ısrarla). Her bir sansür girişiminde, vandal ve şiddetli saldırılarda mağdur olan sergilerin küratörü, sanatçılar, bu sergiye aylardır emek harcayanlar ve izleyiciler. Küçük bir azınlık dışında, sanatçılar, aydınlar ve gazeteciler bu olaylar karşısında derin bir sessizliğe bürünüyor. Bu sansüre, baskıya ve şiddete 'zirve' yaptırıyor. Görsel sanatlar alanında yazarların, sanatçıların, küratörlerin hulasa tüm bileşenlerinin örgütsüz bir yapıda nasıl savruldukları açık. Bunun çıkış yolu bir araya gelmek, ses çıkarmak ve kolektif hareket etmektir. Bilmeliler ki, bu düzen devam ettikçe sıra onlara gelecek. Şu an görünen, çoğu kimse sadece sıranın kimde olduğunu merak ediyor, kapısına gelenleri görmeden.
Ressam Burhan Kum: Tophane'de ve TÜYAP'ta birkaç yıldır gelenek haline gelen tehditler şehrin 'seçkin burjuvazisi'nin korunaklı fuarına da sıçradı. Saldırının iki temel amacı var: Hem sanatçıları korkutarak otosansürü içselleştirmelerini sağlamak, hem de İstanbul burjuvazisine "Bu mahallede ne sergileneceğine biz karar veririz" mesajı vermek.
Sanatçı İnsel İnal: Türkiye'de sanatçıların çoğu, özellikle 2000 sonrası, toplumsal siyasi yapıyı üretim alanlarına dahil ederek, toplumsallaşmanın dinamikleri arasındaki yerini kaybetti. 20 yüzyıl modern sanat tarihindeki iktidara ve sermayeye karşı iş üreten sanatçıların sanat tarihi dizgesine girme başarı kiriterinin yerini özellikle 2000 sonrası iktidar ve sermayeyle ilişki kurarak satış yapma skoru eklendi. Sanatı tahvilleştiren önemli etkinliklerden biri de Contemporary Sanat Fuarıdır. Siyaset ve ütopyalarla ilişki kurmayan eserlerin sergilendiği bu oluşum koleksiyonerler için yapılandırıldı. Kentsel dönüşümle ivme kazanan plaza inşaatlarına eser tedarikçisi olarak da algılanan fuar kendisini Türkiye gündeminden ne kadar uzak konumlandırmaya ve yapılandırmaya çalışsa da gündem kendini fuarla ilişkilendirdi.
Gericilikle uğraşmayan ve Aydınlanma Hareketi'nin içinde yer almayan sanatçıların bu şaşkınlığı normal. Artık sanat üretimi kendi ontolojik yapısını oluşturan coğrafi kimlik ve siyasi konjonktürle ilişkilenmeli, kendi stratejilerini geliştirmeli ve dilini kurmalıdır. -miş gibi yapan, taklit eden eserlerin dekoratif olma, fetiş nesne üretme-sergileme şuursuzluğunu Contemporary'de gördük. Dibe vurmuş bir toplumda bu kadar apolitik etliye sütlüye karışmayan ve risk almayan işin yanyana gelmesi de ayrı bir facia. Bu yanyanalıkta bir esere müdahale yüzünden siyasi gerçekliklerle karşılaşan sermayenin elit ve şaşalı kalelerinin kırılması bir an önce gereklidir. Müdahale sonrası sanatçıların korunaklı kalelerinden dışarı çıkınca gözlerinin kamaşmasını, duruşu ve şaşkınlığını yapılan açıklamalarda görüyorum. Sokakta okulda yolda her yerde karşılaştığımız gericilerin bu korunaklı ortamlara sızmasını elbette çok üzücü bulsam da, sanatın daha dönüştürücü ve bu coğrafyaya özgü bir dili tetikleyeceği konusunda ümidim tamdır.
sanat sansür saldırı hak Gmail HDP faşizm bale arkeoloji Müslüman kadın yıkım osmanlı