Döngüsel Yıkıntılar | Ficciones Hayaller ve Hikâyeler - Jorge Luis Borges
Önceki makale Deli Dumrul | Samed Behrengi
Sonraki makale Kedilerin kenti ile insanların kenti iç içeydi - Direnen Kediler Bahçesi | İtalo Calvino
Hiç kimse onun barışık gecede karaya çıktığını görmedi, hiç kimse bambu teknenin kutsal çamura batışını görmedi ama birkaç gün içinde, bu suskun adamın anayurdunun Güney'de, ırmak yukarısındaki yabanıl yamaçta, Yunanca- bulaşmamış Zendice konuşan, cüzzamın pek raslanmadığı sayısız köyden biri olduğunu duymayan kalmadı. Kesin tek şey, boz-tenli adamın çamuru öptüğü, tenini yırtan çalıları umarsamadan (anlaşılan sızı duymuyordu) yukarılara tır­mandığı, sonra bulantı ve kan içinde, bazen alev gibi parla­yan, o anda kül renginde görünen bir kaplan ya da bir at yontusuyla süslü çember alana doğru süründüğüydü. Bu kapalı bölme, epeski yangınlarla kül olmuş, ormanın sıtma­sına tutulmuş, tanrısı artık insanlardan saygı görmeyen bir tapınaktı.
Sihirbaz, kendisine verilen buyrukları yerine getirdi. Za­manının bir bölümünü (sonradan anlaşıldığı kadarıyla iki yılını) onu evrenin gizemleri ve ateş mezhebi konularında eğitmeye adadı. Ondan ayrılmak düşüncesi için için acı ve­riyordu. Yetersiz eğitim özrüne sığınarak düş görmeye ayır­dığı saat sayısını her gün biraz artırdı. Azıcık çarpık sağ omuzu da yeniden oturttu. Arasıra bütün bunların çoktan olup bittiği izlenimi, canını sıkıyordu... Yine de günleri ge­nelde mutlu geçiyordu; gözlerini yumduğunda, Şimdi oğ­lumla birlikte olacağım, diye düşünüyordu. Bindebir de; Be­nim varettiğim bu oğul, yolumu gözlüyor, yanına gitmezsem varlığını sürdüremez.
Bu işe kalkışmadan önce (oğlu aslında bir hayalet olduğunu asla anlayamasın, kendini herkes gibi herhangi bir in­san sansın diye) çıraklık yıllarına ilişkin bütün anıları sildi onun belleğinden. Tattığı zafer ve dinginlik duygusu, can sıkıntısıyla karar­maya başladı. Gün batımlarında ve doğumlarındaki alaca­karanlıkta taş yontunun ayaklarına yüz sürüyor, gerçekdışı oğlunun da belki ırmağın aşağısındaki öbür döngüsel tapı­nakta benzer ayinler yaptığını kuruyordu; geceleri düş gör­müyordu artık ya da herhangi biri gibi görüyordu. Evrenin seslerine ve şekillerine ilişkin algıları nedense körelmişti, uzaklardaki oğlu belki kendisinin diriminden sızanlarla besleniyordu. Yaşamının amacına erişmişti işte: bir haz do­ruğunda yüzüyordu. Bir süre sonra (bazı tarih-düşenlerin yıllarla, bazılarının onyıllarla hesapladıkları bir zaman dili­mi) bir geceyarısı, iki kayıkçı onu uyandırdılar; gerçi yüzle­rini seçemedi ama onlar, Kuzey'deki bir tapmakta, tabanları yanmadan ateş üstünde yürüyebilen şerbetli bir adamdan söz ettiler. Sihirbaz hemen tanrının sözlerini anımsadı.
Dünyayı dolduran bütün canlılar arasında oğlunun hayalet olduğunu yalnızca Ateş'in bildiğini anımsadı. Önce içine su serpen bu anımsama, sonraları işkenceye dönüştü. Ya oğlu bu garip ayrıcalığı üstüne kafa yorup bir biçimde yalnızca bir suret olduğunu keşfederse. Düpedüz bir insan değil bir başka adamın düşlerinin yansısı olmak ne katlanılmaz bir eziklik, ne çılgınlık! Yalnızca bir mutluluk kargaşası sıra­sında peydahladığı (ya da doğumlarına izin verdiği) çocuk­larıyla her baba ilgilenir, o yüzden de sihirbazın her organı­nı, yüzünün her çizgisini binbir gizli gece boyunca ince in­ce tasarladığı oğlunun geleceğinden kaygılanması doğaldı.
Korkuları çabuk geçti de geride bazı belirtgeler bıraka­rak. Önce (uzun bir kuraklık döneminden sonra) kuş ka­dar hafif bir bulut gözüktü ötedeki bir tepede; sonra Güney'e doğru gök, leopar-damağı pembeliğine büründü; daha sonra gecelerin madenini paslatan duman bulutlan sö­kün etti, daha sonra da yırtıcı hayvanlar korkuyla kaçıştı­lar. Çünkü yüzyıllar öncenin bir olayı yineleniyordu. Ateş tanrısının tapınağı yangında kül oldu. Kuş-uçmaz bir tan sökümünde sihirbaz, içice geçen alazların duvarları yaladı­ğını gördü. Bir an, suya sığınmayı düşündü ama sonra ölü­mün, ihtiyarlığını taçlandırmak, zorlu çabalarına son ver­mek üzere geldiğini anladı. Alev dilimlerine doğru yürüdü. Alevler etini dağlamadı, ısı ve ateş saçmaksızın okşarcasına sarmaladı onu. Büyük bir dinginlikle, eziklikle, dehşetle, kendisinin de bir hayal, bir başkasının düşü olduğunu an­ladı.