... konulu sunumlar: "1 Hazırlayan: Uzm. Psikolojik Dan. Sanem TOPUZ ETKİLİ İLETİŞİM BECERİLERİ Sunan: Sevgi ÖÇAL Sanem TOPUZ Sanem TOPUZ."— Sunum transkripti:
1 Hazırlayan: Uzm. Psikolojik Dan. Sanem TOPUZ ETKİLİ İLETİŞİM BECERİLERİ Sunan: Sevgi ÖÇAL Sanem TOPUZ Sanem TOPUZ
2 Ajanda uİletişim - Nedir? - Neden Önemlidir? - Neden bu kadar zordur? - Becerilerimi nasıl geliştirebilirim? uSonuç
3 İletişim Nedir? Bir gönderici tarafından alıcıya iletilen ve alıcının davranışını bilinçli bir niyetle etkileyen mesaj iletişimdir. İletişim döngüsel bir süreçtir.  Herkes aynı anda mesaj alır, yorumlar, gönderir, sonuç çıkarır; ne başlangıcı ne de sonu vardır.
4 İletişim Süreci Kodlama Çözümleme Kodlama Alıcı Gönderici (Kaynak) Geribildirim Mesaj Gürültü KANAL
5 Mesajlar Nasıl Gönderilir ve Alınır? 7% Sözcükler 38% Ses 55% Beden Dili (Sözsüz İletişim) Ne Söylendiği, duygusal anlamını nasıl söylendiğinden alır. İçeriğin duygusal anlamı ilişkiye bağlıdır.
7 İletişimin Önemi İletişim yoluyla:  Birbirimizi anlamaya  Sevmeyi öğrenmeye  İlişkileri başlatmaya ve sonlandırmaya  Kendimiz hakkında daha fazla bilgi edinmeye  Başkalarının bizi nasıl algıladıklarını öğrenmeye ULAŞIRIZ…
8 Durumu Değerlendir İletişimi Geliştir Etkin Dinle Güven Duy(-ur) Mesajı Alanı Destekle Buraya Nasıl Ulaşacağız? İletişim Biçimini Değiştirme
9 İletişim - Birleştirici Güç Planlama Organize Etme Motive Etme Gelişme İletişim
10 İletişim Neden Bu Kadar Zor?
11 Mesaj Gönderici Alıcı Mesaj Çevresel Engeller
12 Gönderici İletişim Yok Çatışma ya da Tutarsızlık Sinyalleri Konu Hakkında Bilgi İletişime Gönüllülük Yetersiz İletişim Yetersiz İletişim Yetersiz İletişim
13 Alıcı Kültürel, Cinsel & Kişilik Yargıları Konudan Etkilenme Yetersiz Dinleme Alışkanlıkları İletişim Yok Yetersiz İletişim Yetersiz İletişim Yetersiz İletişim
14 Kişilerarası Dinamikler Kişlerarası Dinamikler Algılar Anlamlandırma Duygular... Dinleme Alışkanlıkları Paradigmalar Statü Farklılıkları... Güvensizlik Zaman Baskısı Filtreler (Süzgeç)
15 … küçük bir parantez …(Paradigmalarımız) Paradigma Algılama Davranışlar Sonuç Paradigma değişikliği yapılmadan, davranış ve tutumda yapılan değişiklikler Yüzeysel ve Kısa süreli OLUR…
16 Çevresel Engeller Gürültü Aşırı Yük
17 İletişim Engelleri Çözüm Üretici Olarak Kullanılanlar:  Emretme, yönetme  Uyarma, tehdit etme, ahlak dersi verme  Öğüt verme, fikir verme  Mantık yoluyla inandırma  Araştırma, sorgulama
18 İletişim Engelleri Yargılayıcı olarak kullanılanlar:  Eleştirme, suçlama  Ad takma, gülünç duruma düşürme  Tahlil etme teşhis, tanı koyma
19 İletişim Engelleri Sorunu hafifletmek, geçiştirmek için kullanılanlar:  Övme, görüşüne katılma  Güven verme, teselli etme  Konuyu değiştirme,işi alaya vurma
20  Hep böyle geç kalıyorsun saatin farkında değil misin? (eleştirme, suçlama, yargılama)  Okuldan eve dönünce tam saatinde derse başlamalısın ve programlı bir şekilde her gün çalışmalısın.’ (Emretme, yönetme, ahlak dersi verme, öğüt verme)  Aldırma, biraz neşelen! Bu yaşlarda bunlar olur, zamanla kendini daha iyi hissedersin. Sen onlara, onlar da sana alışır.’ (Güven verme, teselli etme, geçiştirme)  Sen neden bu dünyayı yönet miyorsun? (Konuyu değiştirme,işi alaya alma)  Senden ne zaman bir şey istesem ya hasta ya da yorgun olduğunu söylüyorsun. Beni hiç düşünmüyorsun. (Ahlak dersi verme, suçlama, eleştirme)  Bir kez daha ödevini yapmazsan seni sınıfta bırakacağım. (Uyarma, tehdit etme)  Bu hakaretin altında kalamazsın. Hemen harekete geçmelisin. (Emretme, yönetme)  Büyüyünce beni anlayacaksın ve hak vereceksin; eminim. (Tahlil etme,teşhis,tanı koyma, mantık yolu ile inandırma)
21 İletişim Engelleri – Kalıplaşmış Davranışlar  Aşırı genelleme: “Anasına bak, kızını al; kenarına bak bezini al”  Kutuplaştırma: “Ya hep, ya hiç”, “Ne ben onun ölüsüne giderim, ne o benim ölüme gelsin” “Ya nefret ederler, ya da çok aşırı severler”  Kişileştirme: “Kendi üzerine alınma”, “Misafirin yanında çocuk azarlanmaz”  Mutlakacılık: (meli- malı) “Herkes beni sevmeli”, “Hiç hata yapmamalıyım”, “Ne istediğimi gözümden anlamalı”, “Her zaman her işte birinci olmalıyım”.....gibi.....  Değiştirme gayreti: “Benim gibi düşünmeli”, “Çok iyi bir insan ah! Şu huyu da olmasa. Neyse, evlenelim değiştirelim”  Aşırı fedakarlık: “Yumuşak atın çiftesi sert olur”, “Bunlar günün birinde yoğun bir öfke yaşarlar”  Keşkecelik: Bu günümüzü çalan iki hırsız vardır. Birisi geçmişe ilişkin pişmanlıklarımız, diğeri ise geleceğe ilişkin kaygılarımızdır. “Bana nasıl öyle der, keşke şöyle deseydim”..... bu iç konuşmalar sürer.....öfke artar.  Toptancılık: (Bütün yumurtaları aynı sepete koymak) Bir insanın pek çok özelliği vardır. Güzeldir, çirkindir, uzundur, kısadır, ev hanımıdır, anadır, babadır, seçmendir, ev sahibidir, kiracıdır.
22 İletişimimi Nasıl Geliştirebilirim? İletişim becerisi, insanlara doğuştan verilen bir yetenek değildir. Öğrenilebilir ve Geliştirilebilir Becerilerdir.
23 İletişimi Geliştirme - Kendimizi Tanımakla Başlar Bilinen Bilinmeyen Açık Kör GizliBilinmeyen Diğerleri Kendi
24 Açık Olmayı Arttırma Open Hidden Kör Bilinmeyen Açık Gizli Açığa çıkarma Geribildirim Bilinen Bilinmeyen Diğerleri Kendi
25 Amaç AMAÇ Motive Etme Bilgilendirme Eğlendirme SONUÇ Yaratıcılık, karar, yöneltme Bilgi transferi Eğlenme, Kaçış
26 Sözel İletişim Becerisini Geliştirme GÖNDERİCİALICIHERİKİSİ  Sözsüz Mesajları izler  Etkin Dinleme Becerilerini Geliştirir  Bilgi akışını düzenlerler  Tekrarlar kullanır  Geribildirim alır ve gönderir  Zamanı düzenler  Duyarlı olur  Dili sadeleştirir  Güveni destekler  Tahminlerini kontrol eder
27 Etkili Mesaj Gönderme – “ Sen Dili” Yerine, “Ben Dili” Kullanmak BEN DİLİ  Davranışa yöneliktir  Öğrenciye öğretmen ile ilgili bilgi söyler  Benlik saygısına olumlu katkısı vardır  Gönderende yardım isteği doğurur  Atılgan insanlar yaratır SEN DİLİ  Kişiye yöneliktir  Kişiye kendi ile ilgili bir şeyler söyler  Benlik Saygısını zedeler ya da tümden yok eder  Öfke ve nefret duyguları oluşturur  Çekingen ya da saldırgan insanlar yaratır
28 Etkili Mesaj Gönderme – “ Sen Dili” Yerine, “Ben Dili” Kullanmak Aynı davranışın iki dilde anlatılması arasında gece ile gündüz kadar fark vardır. İki kişinin aralarındaki iletişimi farklı yönlere götürmeleri bu nedenle çok doğaldır. “Sürekli bağırarak konuşuyorsunuz” “Bağırarak konuştuğunuz zaman yan sınıftakilerin rahatsız olduğunu düşünüp üzülüyorum” Davranışın tanımı: Bağırarak konuştuğunuz zaman Somut etkisi : Yan sınıftakilerin rahatsız olduğunu Duygumuz : Üzülüyorum
29 Etkili Mesaj Gönderme Mesajı Tam ve Belirgin Yapmak Mesaj, bütün gerekli bilgilerin açık ifadelerini içermelidir:  Görüş açınız  Yaptığınız tahminler  Sahip olduğunuz niyet
30 Etkili Mesaj Gönderme Mesajı Tekrarlamak  Mesajınızı birden fazla tekrarlayın  Birden fazla iletişim kanalı kullanın (resim, afiş, sözsüz mesajlar, vb.)
31 Etkili Mesaj Gönderme Geribildirim İstemek Alıcının mesajı nasıl yorumladığını, nasıl işlemden geçirdiğini ve doğruluğunu anlamak için geribildirim isteyin. Öğrenci: (kaygılı) Yakında sınav mı var? Öğretmen: Yakında sınava gireceğin için endişelisin. (Öğretmen öğrencinin kaygısını anlamıştır)
32 Etkili Mesaj Gönderme Mesajı Alıcının Bakış Açısına Uygun Yapmak Belli bir alandaki aynı bilgiyi o alandaki uzman kişiye açıklamak, dışarıdan birine açıklamak birbirlerinden farklıdır. Mesaj gönderenin alıcının koşullarını bilmesi önemlidir.
33 Etkili Mesaj Gönderme Duyguları Adlandırarak Hareket ile Tanımlamak Duyguları iletirken özellikle tanımlayıcı olmak önemlidir. Adlandırma: “ Üzgünüm ” Hareketlendirme: “ Ağlamaklıyım ” Figürlendirme: “ Belanın içine düştüm ” Tanımlama, duyguları iletirken açık ve çetrefilsiz anlaşılmasına yardım eder.
34 Etkili Mesaj Gönderme Başkalarının Davranışlarını Yargılamadan Tanımlamak Birinin davranışına tepki gösterdiğimizde, davranışını tanımladığımızdan emin olmamız önemlidir. “Derse geç gelmekle beni rahatsız etmeye devam ediyorsun.” Kesinlikle değerlendirmemeliyiz. “Sen egoistsin, şımarığın tekisin ve kimseye saygın yok!”
35 Etkin Dinleme  Dikkatli dinleme  Başka sözcüklerle açıklama (Açımlama)  Duyguları belirleme  Sözsüz ipuçlarını adlandırma
36 Etkin Dinleme Etkin Dinleme – Dikkatini Verme Taklit etme Savunma Yargılama
37 Etkin Dinleme Yansıtma ( açımlama) – Ne söylendiğini kendi sözcükleri ile yeniden ifade etmek. Konuşmaya Davet + İçerik veya Duygu + Neden
38 Etkin Dinleme Duyguları belirleme uKızgınlık uNeşe uKorku uÜzüntü Sözsüz ipuçlarını adlandırma uEl jestleri uYüz ifadeleri uBeden Duruşu
39 İyi Dinlemenin On Emri 1.Konuşma! 2.Konuşmacıyı rahatlat 3.Dinlemek istediğini göster 4.Dikkatini dağıtan engelleri kaldır 5.Konuşmacı ile empati kur 6.Sabırlı ol 7.Sakinliğini koru 8.Tartışma veya eleştiride bulunma 9.Açıklayıcı sorular sor 10.Konuşma! İki kulağımız ama sadece bir dilimizin olması hassas bir işaret! Konuştuğumuzdan daha çok dinleyelim...
40 İpuçları- Konuşmaya Davet, Kapı Aralayıcı Paylaşmaya Hazır Olmak, Konuşmaya Davet:  ‘Bana ondan söz et’  ‘Senin görüşün ilgimi çekti’  ‘Bu konuda konuşmak ister misin?’  ‘Bunu tartışalım’  ‘Anlatacaklarını dinlemek istiyorum’  ‘Dinliyorum’  ‘Bu konuda bir şeyler söyleyecek gibisin’  ‘Bu senin için önemli görünüyor’  ‘Anlıyorum’ ‘Oh!’ ‘ Hımm’ ‘İlginç’ ‘Yaptın ha?’ ‘Öyle mi?’ ‘Doğru mu?’ ‘Yaa!’ Kapı Aralayıcılar:  ‘ Senden öğreneceğim şeyler olabilir’  ‘ Düşüncelerin dinlemeye değer’  ‘ Seninle ilgileniyorum’  ‘ Seni daha iyi tanımak istiyorum’
42 Yansıtıcı Dinleme – Kapalı Tepki, Açık Tepki Öğrencinin SözüKapalı TepkiAçık Tepki (Ağlayarak) “Annem babam boşanıyor” “Ah yavrum, ne kadar kötü!”“Üzgün hissediyorsun” “Öğretmenim! Ali benden kopya çekti” “Şimdi Ali’yi kenara çeker, bu işi hallederim” “Ali’nin kopya çekmesine kızmış görünüyorsun” “Ortayı bitirip liseye geçmek iyi gibi…İstediğin dersi seçebiliyorsun, daha çok spor var…Ama bazı hocalar çok sertmiş galiba…” “Evet, bazıları sert ama sen söyleneni yaparsan her şey yolunda gider” “Liseye geçiyorsun diye hem heyecanlı hem de endişelisin çünkü hoş şeyler olacak ama katı öğretmenlere de rastlayabilirsin” “Bu yaz kampa gidiyorum!” “Çok iyi – şimdi lütfen otur ve dersimize devam edelim” “Çok heyecanlı!” “Siz dünyanın en aksi öğretmenisiniz!” “Benle nasıl böyle konuşabilirsin?” “Bana çok kızgınsın” “Yetenek yarışmasında finale kaldım.Yalnız, yarışma gerçekten çok çetin” “Merak etme, kazanırsın” “Yarışma ile ilgili kaygıların olduğunu seziyorum”
43 Dinleme ve Mesaj Gönderme Öğretmenin sorunun kimde olduğunu saptadığı ve dinlemeye mi yoksa ben-mesajı mı göndereceğine karar verdiği durumlar DurumSorun SahibiDinlemeBen-mesajı Öğrenci karnesine ağlıyor Öğrenci “Çok üzgün hissediyorsun çünkü notların istediğin gibi değil” Öğretmen sınıfa girer ve havada kağıtların uçuştuğunu görür Öğretmen “Sınıftan kısa süre ayrılıp döndüğümde, bunları görünce hayal kırıklığına uğruyorum çünkü sizinle ben yokken nasıl davranacağınız konusunda anlaştık sanıyordum” Öğrenci, bir arkadaşı ile kavga edip ona kötü bir söz söylediği için üzgün olduğunu anlatır Öğrenci “Arkadaşını incittiğin için çok kötü hissettiğini görüyorum” Öğrenci iskemlesinde düşecek gibi oturmaktadır Öğretmen “İskemlende kaykılarak oturduğunda düşüp bir yerini inciteceksin diye bayağı korkuyorum” Öğrenci, annesinin hastanede ve ameliyat olacağını söyler Öğrenci “Annen hakkında endişe duyuyorsun”
44 Sonuç ETKİLİ İLETİŞİM Nedir? -- Anlamayı başarmadır Neden Önemli? -- Değişmeye zorlar ve her türlü birliktelikte birleştirici güçtür Neden bu kadar zor? -- Kişilerarası dinamikler algılarımızı ve anlayışımızı önyargı ile etkiler Nasıl geliştirebilirim? -- Açık ve dürüst ol -- Geribildirim ver ve al -- Tahminlerinin geçerliliğini kontrol et -- Etkin dinlemeyi kullan
45 Davranışlar Davranışlarımızın temelinde gereksinimlerimiz yatar. Olumlu – Olumsuz bütün davranışlarımız için bu geçerlidir. Davranışlarımızın ortaya çıkma temelinde başkaları ve dış çevre ile ilişki kurma gereksinimi yatar. Bunun sağlanmasında da en temel gereksinmemiz varlığımızın onanmasıdır.
46 Davranışlar – Varlığımızın Onanması  Fiziksel Onanma Beslenme, temizlenme, okşanma, dokunulma, sevilme, varlığın kabul görülmesi  Psikolojik Onanma Güvenilme, değerli olma, sevilme, kendin olma  Toplumsal Onanma Takdir görme, kabul görme, değerli olma, saygı görme, sevilme, ait olma
47 Davranışlar – Varlığımızın Onanması Onanma Gereksinimimizi TEMAS İLETİSİ ile gideririz. Temas iletisi, bir insanın varlığını onamaya yarayan herhangi bir mesajdır: Güzel bir manzara, kuş cıvıltısı, koku, yiyecek, sözlü ve sözsüz tüm mesajlar varlığı onayan iletilerdir.
48 Davranışlar – Varlığımızın Onanması – Temas İletisi Temas İletileri,  Dışsal Kaynaklı Çevreden veya başka insanlardan alınan mesajlardır.  İçsel Kaynaklı Kişinin kendisi ile olan iletişimi, düşünceleri, fantazileri ve anılarıdır.
49 Davranışlar – Varlığımızın Onanması – Temas İletisi Temas iletileri, Seni Seviyorum Sözel, olumlu, koşulsuz Yaptıklarından hoşlanmıyorum Sözel, olumsuz, koşullu İyi ödev yapmışsın Sözel, olumlu, koşullu Senden nefret ediyorum Sözel, olumsuz, koşulsuz Sözel – Sözsüz – Olumlu – Olumsuz – Koşullu – Koşulsuz
50  Uyarılma Açlığı  Tanınma Açlığı  Zamanı Yapılandırma Açlığı Davranışlar – Varlığımızın Onanması – Üç Temel Açlık
51 Üç Temel Açlık – Uyarılma Sinir sisteminin sağlıklı olarak işlevini yerine getirmesi için beynin belli bir bölgesi içinde bulunan “uyarılma sitemi” nin düzenli olarak uyarıcı olması gerekir. Örnek: İyi bir ücret karşılığı, tüm uyaranlardan arıtılmış bir hücrede kalmayı kabul eden denekler, birkaç saat içinde alacakları paradan vaz geçip dışarı çıkmak istemişlerdir. Doğum anından itibaren uyarılma açlığının zihinsel ve fiziksel olarak giderilmesi önemlidir. Dokunma uyarıcısını çok az ya da hiç almayan bebekler ruhsal ve fiziksel gelişimlerinde gerilik gösterir, hatta ölümle bile sonuçlanabilir.
52 Üç Temel Açlık – Tanınma Fiziksel sıvazlanma ihtiyacı bebeklikten itibaren yaşam boyu sürmekle beraber benlik gelişimiyle birlikte tanınma açlığı hissedilir. Bu açlık, başkalarının bizim varlığımızı gördüklerini ve hissettiklerini bize iletmeleriyle karşılanır. Yeni insanlar tanımak, okul, işyeri, dernekler, vb. kurumlar bu gereksinimi karşılamak için uygun ortam sağlarlar. Başkaları tarafından tanındıkça psikolojik olarak sıvazlanma, fiziksel olarak sıvazlanmanın yerine geçer. Bebeklikten itibaren fiziksel sıvazlanma gereksinimi karşılanmayan yetişkinler tanınma açlığını gidermek için kendilerini popüler olmaya adar, bu uğurda herşeyi yapar.
53 Üç Temel Açlık – Zamanı Yapılandırma Yaşama mührünü vurma, “ Ben de burada varım ” diyebilmek için Yapılandırma Açlığı, davranışlarımızla kendimizin veya başkalarının yaşamında bir etki yaratma ile karşılanır. Bir varoluş boşluğunun içinde yaşarız. Bir yanda varoluşumuzun onanma gereksinimi, diğer yanda bilinmez bir zaman boşluğu içinde yaşamın sorumluluğunu üstlenmek durumu ile karşı karşıyayız. Bu nedenle, sıvazlanma açlığımızı zamanı çeşitli şekillerde yapılandırarak gidermeye çalışırız.
54 Üç Temel Açlık – Zamanı Yapılandırma Yolları Geri Çekilme Törenler Vakit Geçirme Etkinlik Psikolojik Oyunlar Samimiyet
55 Zamanı Yapılandırma Yolları  Geri Çekilme Yorgunken, kendimize zaman ayırırken, önemli kararlar verirken geri çekilme normaldir. Başkaları ve kendisi ile temas iletisi yoksa, zamanının büyük bölümü bu şekilde geçiyorsa sonuç depresyondur.
56 Zamanı Yapılandırma Yolları  Törenler Kültürün, geleneksel ortamın kazandırdığı otomatik temas iletisi kalıplarıdır. İnformal: Büyüklerin ellerinden öpme, kucaklaşma, düğün, bayram ziyareti Formal : Tokalaşma, “Nasılsınız?”, resmi törenler
57 Zamanı Yapılandırma Yolları  Vakit Geçirme Moda, enflasyon, politika konularında konuşma; dedikodu yapma, psikolojik uzaklık ve fiziksel varlık onanır. Örnek: Tv izleme, maç izleme
58 Zamanı Yapılandırma Yolları  Etkinlik Ortak amaca yönelik çalışmalardır. Öğrenci ilişkileri, projeler üreten toplantılar, mesleki çalışmalar, tavla oynama, spor takımında oynama…
59 Zamanı Yapılandırma Yolları  Psikolojik Oyunlar Sözlü veya sözsüz olarak mesajlarımız ile karşımızdaki kişilere sosyal veya gizli boyutta olumlu - olumsuz iletiler göndermedir.  Samimiyet En yoğun ve doyurucu temas iletisidir. İlişkide her iki tarafında samimiyeti vardır.
60 Üç Temel Açlık – Zamanı Yapılandırma Yolları Geri Çekilme Törenler Vakit Geçirme Etkinlik Psikolojik Oyunlar Samimiyet
61 Zamanı Yapılandırma Yolları Her birey gündelik yaşamında zamanı yapılandırma yollarını kullanır. Bireyde bu yöntemlerin bazıları daha çok öne çıkar. Çünkü herkesin kendine özgü farklı seçimleri vardır. Birey kendine uygun bir partner (eş) arar ve bulduğunda bu yöntemleri kullanarak temas iletilerini devam ettirir.
62 Davranışlar – Varlığımızın Onanması – Temas İletisi Bireyler, zamanı yapılandırırken temas iletilerinin düzenlenmesinde diğerleri ile ilişkilerini, kendilerini ve başkalarını nasıl algıladıklarına ilişkin olarak gerçekleştirir. Bunu yaparken kendisini ve başkalarını algılamalarını dört farklı yaşam pozisyonuna dayandırır.
63 Davranışlar – Varlığımızın Onanması – Yaşam Pozisyonları 1.Ben değerliyim, sen değerlisin (+, +) “Hepimiz kazananız” 2. Ben değerli değilim, sen değerlisin (-, +) “Ben, kazananlar arasındaki kaybedenim” 3. Ben değerliyim, sen değerli değilsin (+, -) “Kimin kazanan olduğunu onlara göstereceğim” 4. Ben değerli değilim, sen değerli değilsin (-, -) “Bazıları diğerlerinden daha büyük kaybedenlerdir”
64 Yaşam Pozisyonları ve Yaşam Planı Herkesin bir yaşam planı vardır. Hepimizin ilk yaşantıları çok önemlidir. Ana-baba ve çevreden alınan temas iletilerinin tümü yaşam pozisyonlarını ve planını belirler. Sözlü ve sözsüz alınan mesajlar, başkaları tarafından nasıl düşünmemiz hissetmemiz davranmamız beklendiğini gösterir. Ebeveynlerden alınan mesajlara tepki olarak aldığımız kararlar temel yaşam pozisyonunu ve planını belirler.
65 Yaşam Pozisyonları ve Yaşam Planı Küçükken davranışlar spontandır (kendiliğinden). Zamanla çevre bunları hoş görmez ve belli bir şekle dönüştürür. Doğal çocuk, uygulu çocuğa dönüşür. Bu dönemde olumsuz temas mesajları olumlulardan daha yoğun algılanır. Çocuğun Doğal Çocuğuna sınırlandırmalar getiren kararlar almasında değişik etmenler rol oynar. Bu etmenler Çocuğun;  Güçsüz olması  Stresle baş etmede yetersiz olması  Düşünce kapasitesinin olgunlaşmaması  Bilgi eksikliğinin olması  Çok seçeneğinin olmaması ( çevreyi seçme – değiştirme )
66 Yaşam Pozisyonları ve Yaşam Planı Erken çocuklukta model olan ana-baba davranışları, bizim ne ve kim olduğumuzla ilgili yükleme mesajları veya kıyaslamalar, imalar yaşam pozisyonlarımızı ve benlik durumlarımızı etkiler. “Bunlar hep senin başının altından çıkıyor” “Benim akıllı oğlum” “Sen yaramazsın ablan akıllı” “Komşunun oğluna helal olsun! Bütün çocukları korkutuyor” “Ah, şu Ayşe gibi çalışkan olsan”
67 Benlik Durumları Ç Çocuk Y Yetişkin AB Anne-Baba Koruyucu AB Eleştirici AB Doğal Ç Uslu Ç Asi Ç Y Uyarlanmış Ç Ahlakçı Yönümüz Mantıklı Yönümüz Doğal, Duygusal Yönümüz Düşünür, Karar verir
68 Benlik Durumları - Gelişimi Varolma Gücü – Doğum-6ay: Doğal Çocuk (Fiziksel onanma) Yapma Gücü – 6ay-18ay: Küçük Profesör (Bağımsızlık, güven, keşif) Düşünme Gücü – 18ay-3yaş: Yetişkin Kimlik Gücü – 3-6yaş : Süper Doğal Çocuk Becerikli olma Gücü – 6-12yaş: Anababa Üretme Gücü – 13-18yaş: Anababa, Yetişkin, Çocuk (Kişisel felsefe, yetişkinler arasında yer edinme, cinsel varoluş) Yeniden Dönüştürme Gücü – 19- Yaşam boyu devam eder.
69 Yaşam Pozisyonu Oluşumu AB Y Y Y Çocuk Baba Ç Ç Ç Anne (Karşıt) Komut Program İzinler + Komutlar
70 Yaşam Pozisyonu Oluşumu Komutlar Olumsuz, sözsüz, yararsız mesajlardır. Anne ve babanın Çocuk (Ç) egosundan, Çocuğun Ç egosuna gider.  Var olma  Kendi olma  Çocuk olma  Büyüme  Belli bir şeyi yapma  Önemli olma  Ait olma  Yakın olma  Sağlıklı olma  Düşünme  Hissetme mesajları iletilir.
71 Yaşam Pozisyonu Oluşumu İzinler Olumlu, sözsüz, yararlı mesajlardır. Anne ve babanın Çocuk (Ç) egosundan, Çocuğun Ç egosuna gider. Doğal Ç’a sınırlama getirmez; kendi olmasına izin verilir, seçme özgürlüğü tanınır.  Var olma izni  Kendi duygularını hissetme izni  Kendisi olma izni  Duygusal olarak başkalarına yakın olma izni  Temel varoluş pozisyonunun farkında olma izni  Varoluş pozisyonunu isterse değiştirebilme izni  İş ve cinsel yaşamında başarılı olma izni  Yaşamın anlamını bulma iznini ileten mesajlardır. Bir sonraki izin daha önceki izne bağlıdır.
72 Yaşam Pozisyonu Oluşumu Program Anne ve Babanın yaşamla başetme de kullandığı yolu gözleme, model alma, hangi durumda ne yapacağını kasdetme Ana-Babanın Yetişkininden (Y), Çocuğun Y’ne giden mesajlardır. Nasıl  yemek yenir  büyüklerle konuşulur  derli toplu olunur  güzel / yakışıklı olunur  İstekler elde edilir  Bazı duygular gizlenir mesajları iletilir.
73 Yaşam Pozisyonu Oluşumu Karşıt Komutlar Sözel, Olumlu ve fonksiyonel, “Yap – Yapma” mesajlarıdır. Anne ve babanın Ana-baba (AB) egosundan, Çocuğun AB egosuna gider.  Yaramazlık yapma  Akıllı ol  Temiz ol  Çok çalış  Sözümü dinle  Ellerini iyi yıka  Dediklerimi aynen yap mesajları iletilir. Topluma uyum sağlama adına yararlı ancak, engelleyici ve sınırlandırıcı ise zararlı olabilecek mesajlardır.
74 Yaşam Pozisyonu Oluşumu Karşıt komutlar yaşam boyu içsel mesajlar olarak tanınır. Sürücüler  Mükemmel ol  Başkalarını (beni ) hoşnut et  Güçlü ol  Kendini zorla  Acele et Serbest Bırakıcılar  Sen, sen olarak iyisin  Kendini hoşnut et  Açık ol, isteklerini ifade et  Yapabildiğin gibi yap  Zamanını rahatça kullan Yaşam pozisyonu ve planı, komutlara ve izinlere tepki olarak alınan kararlardır. Karşıt komutları yerine getirmek üzere çocuğun aldığı kararlar dizisi ise, yaşam şeklini oluşturur.
75 Ego Durumları Ego durumlarımız arasında sınırlar vardır. Bu sınırlar ruhsal enerjinin bir ego durumundan diğerine akmasını sağlayan, yarı geçirgen dokulardır. Sınırlar bozulursa bulaşmalar oluşur. AB – Y Bulaşması: Ön yargı ve sloganlar “Erkeklere güvenilmez” “Kısa boylular kurnazdır” bu tür ön yargılar gerçek gibi algılanır. Ç – Y Bulaşması: Fobiler, batıl inançlar, delüzyonlar gerçek gibi algılanır. “Bazı insanlar beynimi kontrol ediyor” “Merdiven altından geçersem kısmetim bağlanır” Y – AB – Ç Birleşmesi: Çifte bulaşma oluşur. Ön yargılar gerçek gibi algılanır. Sonuçları korku olarak yaşanır. AB Y Ç Bulaşma
76 Ego Durumları X X X Katı Sınır Yalnızlık İletişim eksikliği Aşırı Geçirgen Sınır Bağımlılık Bireyselleşmeme Esnek Sınır Bağlılık Bireyselleşme Sağlıklı İletişim
77 Ego Durumu ve Meslekler SanatçıÇocuk EgosuDuygusal Mühendis DoktorYetişkin EgosuMantıklı Hakim Savcı ÖğretmenAna-baba EgosuAhlakçı Politikacı Yönetici HANGİ EGO DURUMUNA MESAJ GİDERSE, O EGO DURUMU İLE İLGİLİ DAVRANIŞLAR ORTAYA ÇIKAR.
78 Ego Durumuna Giden Mesajlar A/B Y Y Ç Ç Y Ç Çocuk + A/B Toplumu Bağımlılık Güven duygusu Akıl Korkusu Yetişkinler Toplumu Yalnızlık Bireysellik Kendi aklına güven Empatik Toplum Bağlılık Akılcı dayanışma Bireysellik EMPATİK İLETİŞİM için: 1. Algısal ve bilişsel anlamda ben merkezcilikten kurtulma / karşıdakinin rolünü alma (YETİŞKİN ROLÜ) 2. Duygusal anlamda ben merkezcilikten kurtulma / karşıdakinin rolünü alma (ÇOCUK ROLÜ) 3. Empatiyi ileterek sıkıntıda olana yardım etme (ANA - BABA ROLÜ)
79 Ego Durumuna Giden Mesaj Hangi Davranışı Ortaya Çıkarır? Gevşek Eğitim Aşırı Sevgi Katı Eğitim Yetersiz Sevgi Çekingen Pasif Suçlu Şımarık Kendine Güvensiz Bağımlı Nevrotik Saldırgan
80 Olumsuz Davranış - Öğrencinin Amacı Öğrencinin amacını anlamak için;  Olumsuz davranışa gösterdiğiniz hisleri ve tepkileri inceleyin  Söylediklerinize ve yaptıklarınıza öğrencinin yanıtını inceleyin
81 Olumsuz Davranış - Dört Amaç Öğrencinin Yanlış İnancı Öğrenci Amacı Öğretmen Hisleri Öğretmen Tepkileri Tepkiye Verilen Yanıt Olumsuz Davranışı Yönlendirme Sadece fark veya hizmet edildiğimde ait oluyorum İlgiSinirlenmiş  Hatırlatmak  İkna etmek Geçici olarak olumsuz davranışı durdurur  Görmezden Gel  Beklemediği zaman ilgi göster  Olumlu davranışı fark et Sadece kontrol ettiğim ve kimsenin zorlamayacağını kanıtlayınca ait oluyorum Güç Kızgın, Kışkırtılmış  Teslim olmak  Güce güç ile karşılık vermek  Güç gösterisini tırmandır  Meydan okuyucu tavırla teslim ol  Çaışmadan çekil  Öğrencinin gücünü yapıcı olarak kullanmasına yardım et Sadece birini incitince ve öc alınca ait oluyorum. Kimsenin beni sevmesine olanak yok İntikamİncinmiş  Karşılık vermek  Hesaplaşmak İntikam arayışını sürdürür  Ceza verme ve hesaplaşma yollarından, incinme hissinden kaçın  Güven verici ilişki kur Sadece yetersiz olduğuma başkalarını inandırınca ait oluyorum. Yetersizlik gösterisi Umutsuz, Çaresiz  Hiçbirşey yapılmayacağına öğrenci ile birlikte inanmak  Vazgeçmek Gelişme göstermez  Öğrencinin umutsuzluğunu anla  Vazgeçme, Acıma, Eleştirme  Her olumlu çabayı teşvik et
82 Olumlu Davranış - Amaçlar Öğrencinin İnancıAmaçlarDavranış Olumlu Davranışları Teşvik Yolları Davranışımdan sorumluyum  İlgi  İşbirliği  Katkıda bulunmak  Yardım eder  Gönüllü olur İşbirliğinin fark edildiğini ve takdir edildiğini öğrenciye belli et Katkıda bulunarak ait olabilirim  Bağımsızlık  Sorumluluk alma  Kendini kontrol edebilir  Kendi işini kendi yapabilir  Becerikli  Karar vermeyi teşvik et  Öğrencinin iyi-kötü her tür deneyimden geçmesine izin ver  Öğrenciye güvendiğini belli et Hesaplaşmadan çok işbirliği yapmaya hazırım  Adalet  Dürüstlük  Eşitlik  İncinmeye iyilikle karşılık verir  Küçültücü sözlere aldırış etmez Öğrencinin işbirliğinde bulunma çabasını takdirle karşıladığını belli et Çatışmalardan çekilmeye karar verebilirim  Çatışmadan çekilmek  Kavga etmeyi reddetmek  Başkalarının fikirlerini kabul etmek  Tahriklere aldırış etmez  Güç gösterisinden çekilir  Nasıl davranacağına kendi karar verir Öğrencinin olgun davranma çabalarını fark et
83 Öğretmen – Etkisiz Özellikleri Öğretmenin İnancıÖğretmenin DavranışıÖğrencilere Etkileri Kontrol etmeliyim İtaat talep eder Ceza ve Ödül verir Kazanmaya çalışır Kendi haklı, öğrenci haksızdır Aşırı korur İsyan eder; kazanmalı ve haklı olmalıdır Endişelidir İntikam araştırır Yaşamın adaletsiz olduğuna inanır Vazgeçer Kaçar, yalan söyler, çalar Öz disiplin yoktur Ben üstünüm Öğrencilere acır Sorumluluğu üstlenir Aşırı korur Kendi üstünlüğüne inanır Öğrencileri aşağılar Kendine acımayı ve başkalarını suçlamayı öğrenir Başkalarını eleştirir Yaşamın adaletsiz olduğuna inanır Yetersiz hisseder Bağımlı olur Üstün olma ihtiyacı hisseder Hakkım var Bana borçlusun Eşitlik ve dürüstlük ile aşırı ilgilenir Şartlı verir Başkalarına güvenmez Yaşamın adaletsiz olduğuna inanır Sömürüldüğünü düşünür Sömürmeyi öğrenir Mükemmel olmalıyım Herkesin mükemmel olmasını bekler Hata bulur Başkalarının ne düşündüğüne aşırı önem verir Kendi çıkarları için öğrencileri zorlar Hiçbir zaman yeteri kadar iyi olmadığına inanır Mükemmelliyetçi olur Umutsuz hisseder Başkalarının fikirlerine aşırı önem verir Ben önemli değilim Gevşektir Kılavuz sınır çizmez Öğrencilerin isteklerine boyun eğer Hayır demekten suçluluk duyar Kendi istediğini elde etmeyi bekler Kafası karışıktır Başkalarının haklarına saygı göstermez Bencildir
84 Öğretmen – Etkili Özellikleri Öğretmenin İnancıÖğretmenin DavranışıÖğrencilere Etkileri Öğrencilerin karar verebileceğine inanıyorum Seçeneklere izin verir Teşvik eder Özgüven hisseder Katkıda bulunur, çabalar Sorun çözer, beceriklidir Herkesle eşitliğe inanıyorum Öğrencilere inanır ve saygı duyar Bağımsızlığı teşvik eder Seçim hakkı tanır Sorumluluk verir Öğrencilerden işbirliği yapmalarını bekler Özgüven, sorumluluk, bağımsızlık duyguları geliştirir Karar vermeyi öğrenir Kendine ve diğerlerine saygı duyar Eşitliğe inanır Karşılıklı saygıya inanıyorum Eşitliği destekler Karşılıklı saygıyı teşvik eder Suçluluk duygusuna destek vermez Kendine ve diğerlerine saygı duyar Topluma ilgisi artar Başkalarına güvenir Ben insanım; mükemmel olmama cesaretine sahibim Gerçekçi standartlar koyar Olumlu yönlere yoğunlaşır Teşvik eder, sabırlıdır Kendi imajı ile ilgilenmez İşi ile ilgilenir Kendini yüceltmeyi bırakır Hataları, gelişme için fırsat sayar Yeni deneyimlere girmekten korkmaz Kendim dahil herkesin önemli olduğuna inanıyorum Karşılıklı saygıyı teşvik eder Katılımı destekler “Paspas” olmayı rededer Ne zaman sınır koyacağını ve “Hayır” diyeceğini bilir Sınırları bilir ve kabul eder Başkalarının haklarına saygı gösterir
85 Odak Noktası Öğrenciye Gönderilen Mesaj Olabilir Sonuçlar Odak Noktası Öğrenciye Gönderilen Mesaj Olabilir Sonuçlar Dıştan kontrol Benim istediklerimi yaptığında değerlisin Sana güvenilmez Öğrenci, uyum sağladığı sürece değerli olduğunu öğrenir. İsyan edebilir. Öğrencinin yaşamını yapıcı şekilde sürdürebilmesi Sorumlu ve bağımsız olabileceğine inanıyorum Öğrenci, hata yapma ve deneme cesareti edinir Özgüveni vardır, davranışları için sorumluluk alır Dıştan değerlendirme Değerli olman için benim istediklerimi yapmalısın Başkalarını memnun ederek değer kazandığına inanır. Beğenilmemekten korkar. İçten değerlendirme Kendin ve çalışmaların hakkında hissettiklerin en önemlisidir Gelişmelerini değerlendirmeyi ve kendi başına karar vermeyi öğrenir Ödül: Sadece bitirilmiş ve iyi işler için verilir Değerli olman için benim standartlarımı tutturmalısın Gerçekçi olmayan standartlar koyar ve mükemmel oldukça değerinin arttığına inanır. Kaybetmekten korkar. Çaba ve gelişme Mükemmel olmak zorunda değilsin. Önemli olan çaba ve gelişmedir. Kendisinin – başkalarının çabalarını kabulü ve işinde sebat göstermeyi öğrenir Kendini yüceltme ve çıkar En iyisi sensin Değerli olmak için başkalarından üstün olmayı sürsürmelisin Aşırı bir yarış içine girer. Başkaları pahasına öne geçmeye çabalar. Sadece tepede olduğunda değer kazandığına inanır. Olumlu yönler, katkılar ve takdir etme Katkın önemli Senle daha iyi çalışabiliyoruz. Yaptıklarını takdirle karşılıyoruz. Yetenek ve çabalarını başkaları içinde kullanmayı öğrenir Kendi – başkalarının başarılarıyla mutluluk duyar ÖVGÜTEŞVİK
86 Seçenekleri Araştırmanın Adımları AdımSorun Öğrenciye AitSorun Öğretmene Ait Sorunu anlama ve açıklık getirme “Ayşe’nin sana isim takması seni üzüyor. Bu durumda ne yapıyorsun?” “Sınıf tartışması yapılırken şaka yapmayı sürdürürsen umutsuzluğa düşüyorum çünkü günün konusunu tamamlayamamış oluyorum. Tartışma sırasında sıkılıyorsun ve heyecan getirmek istiyorsun” Olumsuz davranışın amacını ortaya çıkarma “Hiç şunlar aklına geldi mi?...Ayşe’nin seni fark etmesini istiyor olabilir misin? Onunla alay etmenden ötürü intikam almak isteyebilir mi?” (Öğrencinin tepkilerini de izleyin) “Hiç şunu düşündün mü?...” “Ne düşündüğümü söyleyebilr miyim?... Sınıfı kontrol etmek istiyor olabilir misin? İkimiz de aynı anda baş olmak istiyoruz sanırım” Beyin fırtınası ile seçenekleri gözden geçirme “Ayşe’nin ilgisi senin için neden bu kadar önemli? Onun ilgisini çekeceğin başka yollar aramak ister misin? Onunda hoşuna gidecek ve ilgisini çekecek neler yapabilirsin?” “İkimiz de baş olmak istediğimize göre bakalım ne yapabiliriz? Seçenekleri gözden geçirelim: yalnız bütün fikirleri ortaya atmadan incelemeye başlamayalım. Şimdi, sorunumuzu çözmek için senin ne gibi fikirlerin var?” Önerilen bütün seçenekleri gözden geçirme “Ayşe’ye biraz kompliman yapma fikrine ne dersin?” “Şimdi bu fikirlerden hangilerini istiyoruz? Arkadaşlarını eğlendirmen için her gün sana 10 dk. versem nasıl olur?” Çözüm yolunu seçme “Sence bu fikirlerden hangisi en iyi olabilir? Neden bu çözümü beğendin? Bu şekilde davranırsan sonuç ne olabilir?” “Karar verdik mi? Gerçekten istediğimiz bu mu?” Söz verme ve değerlendirme için zamanı saptama “Her gün ona iyi bir şey söylemeyi kabul ediyor musun? Tamam buna karar verdin. Eğer sana laf atarsa yürüyüp gideceksin. Gelecek hafta şu gün durumu değerlendirmek için gene görüşelim. Bir hafta boyunca ne olursa olsun kararlarını uygulayacaksın değil mi?” “Tamam, her gün 10 dk.lık bir şov karşılığında sınıf tartışmalarını bozmamaya karar verdin, ben de kabul ettim. Diğer zamanlarda şaka yaparsan sonucunun ne olacağını düşünüyorsun? Eğer ben anlaşmayı bozarsam neler olabilir sence? Bu anlaşmamızı 1 hafta uygulayalım. Gelecek hafta şu gün tekrar görüşelim mi?”
87 ÖzelliklerGönderilen MesajOlası SonuçlarÖzellikler Gönderilen Mesaj Olası Sonuçlar Kişisel ototritesini vurgular “Benim dediğimi yap. Kontrol benim elimde” İsyan, İntikam, Kendini disiplinden yoksun, Sinsi, Sorumsuz Sosyal düzenin gerçekliği “Kendine ve başkasının hakkına saygıyı öğreneceğine inanıyorum” Kendini disiplin, İşbirliği, Kendine ve başkasına saygı, Güvenirlilik Davranış ile ilgisi az, rastgele “Sana gösteririm! Bunu hak ettin!” Gücenme, İntikam, Korku, Karmaşa, İsyan Davranışa mantıksal olarak uygun “Sorumlu seçim yapacağına inanıyorum” Deneyimden öğrenir Değer yargısı getirir “Bu sana öğretir! Sen kötü bir çocuksun!” İncinme, Gücenme, Suçluluk, İntikam Öğrenciye onurla davranır “Sen değerli bir insansın” Kişinin değil davranışın kabul edilmez olabileceğini öğrenir Geçmiş davranışı vurgular “Yaptığını unutmuyorum. Cezanı çekeceksin. Hiç öğrenmiyorsun” Karar vermede yetersiz, Öğretmenin gözünde değersiz O anki ve gelecekteki davranışla ilgilenir “Kendi seçimini yapabilirsin ve kendine bakabilirsin” Kendini yönlendirir ve değerlendirir Tehdit eder (Açık / Kapalı) “Kendinize gelin! Benim sınıfımda böyle davranamazsınız” Hesaplaşma isteği, Korku, İsyan, Suçluluk Saygı ve iyi niyet gösteren ses tonu “Davranışını beğenmiyorum ama bunun kişiliğinle ilgisi yok” Öğretmenin saygı ve desteği ile güvenli hisseder İtaat ister “Senin isteklerinin önemi yok. Karar vermede sana güvenmem” Meydan okuyan itaat, Hesaplaşma isteği, Güven ve eşitlik yıkımı Seçim hakkı tanır “Karar verebilirsin” Sorumlu karar verir, Becerikli CEZAMANTIKLI SONUÇLAR
88 Sınıf içi Sorunlara Etkili Yaklaşımlar YaklaşımAmaçÖrnek Yansıtıcı Dinleme Öğrencilerin karşılaştıkları sorunlarla ilgili hislerini anladığını iletme “Arkadaşın artık seni sevmiyor diye çok üzgün hissediyorsun” Ben mesajı Öğrencilere, size olan davranışları ile ilgili ne hissettiğinizi iletme (Sınıfa)“Dersime ilgi göstermediğinizde umutsuzluğa kapılıyorum çünkü hazırlamak için bayağı çalıştım” Seçenek araştırma Öğrencilere sorunlarına çözüm bulmada yardım etme / Öğretmen sahipli sorunlar için öğrencilerle anlaşma yapma “Sorununu halletmek için hangi yolları deyebilirsin?”, “Anlaşmazlığımızı nasıl halledebiliriz?” Doğal ve mantıklı sonuçlar Öğrencilere belli sınırlar içinde davranma özgürlüğü tanıma ve aldıkları kararların sonuçlarına katlanmalarına izin verme Doğal: Kavga eden öğrenciler incinebilir Mantıklı: Kavga eden öğrenciler görüşme odasına çağırılır Olumsuz davranışa izin verme Bazı durumlarda beklenmedik yorumlar getirerek olumsuz davranışa izin verme Küfür eden öğrenciye, odanın köşesine giderek istediği kadar küfür etmesi söylenir Öğrencinin gücünü kabullenme Öğrencinin üstünlüğünü, üstün gücünü kanıtlama / İntikam alma çabalarını ona karşı yenilgiyi kabul ederek dağıtma “Kendini kanıtladın. Seni çalışmaya zorlayamam” Yeni durumlar yaratma: Eksileri artıya döndürme Olumsuz davranışları ve yanlış amaçları yapıcı yollara yönlendirme Şaka yolları ile sınıf çalışmalarını aksatan öğrenciye sınıfın komedi oyununu yönetme görevi verilir
89 Tedavi Edici Güçler GüçAmaçÖrnek Kabul Grup üyeleri arasında karşılıklı saygı ve eşduyum yaratmak “Lale’nin hislerine duyarlı olduğunu görüyorum” HavalandırmaYansıtıcı dinlemek “Bu konu ile ilgili olarak çok kızgın görünüyorsun” İzleme Grup üyelerinin benzer konularda tartışmalarını izleyerek öğrencilerin kendi kaygılarını anlamalarına yardım etmek “Ali’nin sorunu ile ilgili tartışmamızı kendi kardeşlerine nasıl uygulayabilirsin?” Geribildirim Öğrencilerin “ben” mesajını kullanmalarını teşvik ederek başkasının davranışı hakkında düşüncelerini iletmelerini sağlamak “Senle alay edildiğinde neler hissettiğini arkadaşına söyler misin lütfen?” Evrenselleştirme Öğrencilerin davranışlarında yalnız olmadıklarını, çoğunluğun benzer durumda olduğunu anlamalarını sağlamak “Bu konuyu daha önce de düşünmüş olanlarınız var mı?” Gerçekleşme denemeleri Öğrencilerin yeni davranışları demelerini sağlamak “Bu sorunu aramızda rol yaparak tekrar ortaya çıkaralım ve çözmek için yeni yollar deneyelim” Başkalarını düşünmek Öğrencileri yarışma yerine, birbirlerine yardıma teşvik etmek “Ali, arkadaşına fende yardım etmeni takdirle karşılıyorum” Etkileşim Öğrencilerin sosyal yaşamlarını desteklemek ve teşvik edici sınıf ortamı yaratmak “Can, Elif bu projede seninle çalışmaktan mutlu olduğunu söylüyor. Sen de ona nasıl hissettiğini söyler misin lütfen?” Teşvik Öğrencilerin cesaretini ve toplumsal ilgilerini canlandırmak. Sorun çözmeye olumlu bakmalarını sağlamak “Çalışma alışkanlıklarının bu projede sana yardımcı olacağına inanıyor musun?”
90 Liderlik Tarzları ve Sınıf Ortamı DemokratikOtokratikSınırsız Hoşgörü Karşılıklı saygı ve güvenÖdül ve Ceza yoluyla kontrol. Saygı talebi.Başkalarını düşünmeden istediğini yapma Uygun olduğu zaman seçenek teklif etme Talep eder. Hakim olmak ister.Anarşi Teşvik yolu ile güdüleme Olumluyu öne çıkarma Zayıflıklara ve hatalara yüklenmeHer türlü davranışa izin verilir Sınırlar içinde özgürlük. Çalışma özgürlüğü ile çalışma sorumluluğu arasında denge Özgürlüksüz sınırlama. Bağımlılığı ve / veya isyanı körükleme Sınırsız Özgürlük. Kargaşa. İçten güdülenme. Öğretmen ve öğrenci hedefleri birlikte saptar Dıştan güdülenme ve cezaKararsız, düzensiz ve ani güdülenme Başarıya yönelik ve özgüven arttırıcı etkinlik Üstün sonuçlar üretmeye yönelik etkinlikler Bazı etkinlikler öğrencilerin gelişmesini, bazıları ise geri kalmalarını sağlar İşbirliği, paylaşılan sorumluluklar Yarış Başkalarının haklarını gözetmeyen bireysel haklar Disiplin eğitim sürecidir. Kendini disiplini teşvik. Disiplin kontrol etmek içindirDisiplin beklenmez Çakışan hedeflerHedefler öğretmen tarafından saptanırOlumlu hedef yoktur Öğretmen fikir ve katkı ister Öğretmen her şeye karar verirBelirli kararlar alınamaz
91 Grup Liderliği Becerileri BeceriAmaçÖrnek Grubu yapılamaTartışma ve sınırlarını saptama “Grubunuzda şu anda neler oluyor? “Bu amacımızda nasıl yardımcı olur?” EvrenselleştirmeKaygıların paylaşıldığını göstermek“Aranızda böyle hissetmiş olanınız var mı?” Bağlantı kurmaÖğrencinin söyledikleri ve hissettikleri arasında bağlantı kurma “Ali, kardeşi işine karıştığında çok sinirleniyor. Mine’nin kendi kardeşi hakkındaki hislerine çok benziyor” Yöneltme Tartışmaya tüm öğrencilerin katılmasını ve öğretmenin otorite rolünden sıyrılmasını sağlamak “Başkaları bunun hakkında ne düşünüyor?” “Ömer’in fikri için sen ne düşünüyorsun?” Amacı bulma Öğrencileri kendi olumsuz davranışlarının amacı ile ilgili düşündürmeye sevk etmek “Seninle özel ilgilenmemizi istiyor olabilir misin?” “Sana zorla bir şey yaptıramayacağımızı göstermek istiyor olabilir misin?” Beyin fırtınasıFikir üretmede öğrencileri teşvik etmek “Bu sorunla ilgili fikirlerimizi paylaşalım.Tüm fikirler söylenmeden değerlendirmeyeceğiz” Set çekmeYıkıcı konuşmaları durdurmak “Hislerini açıklar mısın?” “Böyle konuştuğunda, Ali’nin ne hissettiğini merak ediyorum” Özetleme Neler söylendiğini, öğrencilerin neler öğrendiğini açıklığa kavuşturmak “Bu tartışmadan neler öğrendiniz?” “Bu durum hakkında neler öğrendik” Görev ve söz vermeÖğrencilerin kararı uygulamak için söz vermelerini sağlamak “Bu soruna ilişkin neler yapmayı düşünüyorsun?” “Bu hafta ne yapacaksın?” Geribildirimi destekleme Başkalarının kendileri hakkında neler düşündüklerini öğrencilerin anlamalarını sağlamak “Böyle uzun konuşup başkalarına hak tanımadığında kızıyorum. Acaba onlar ne düşünüyor?” “Projeye başlamamızda yardımınız için memnun oldum” Doğrudan etkileşimi destekleme Uygun olan zamanda öğrencilerin birbirleriyle konuşmalarını sağlamak “Ne hissettiğini Ali’ye söyler misin?” Teşviği destekleme Öğrencilerin benlik değerleri ve özgüvenlerini arttırmak için onlara örnek olmak ve onları teşvik etmek “Yardımın için teşekkür ederim” “Ayşe ile ilgilendiğin bir şey ne olabilir?”
92 uKAYNAKÇA: Transaksiyonel Analiz,Füsun AKKOYUN Etkili Öğretmenlik Eğitimi,Seminer Notları İletişim Konulu Çeşitli Kaynak Kitaplar
"1 Hazırlayan: Uzm. Psikolojik Dan. Sanem TOPUZ ETKİLİ İLETİŞİM BECERİLERİ Sunan: Sevgi ÖÇAL Sanem TOPUZ Sanem TOPUZ." indir ppt
Benzer bir sunumlar  İki insan birbirinin farkına vardığı andan itibaren iletişim başlar.  Söylediği/söylemediği, yaptığı/yapmadığı her şeyin bir anlamı vardır.