Geçici vergi, ticari kazanç sahipleri, serbest meslek sahibi ve kurumlar vergisi yükümlülerinin, cari vergilendirme döneminin gelir ve kurumlar vergisine, üç aylık kazançları üstünden hesaplanarak ödenen vergi uygulamasıdır.
Geçici Vergi, Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisinin yıl sonunu beklemeden, üç ayda bir elde edilen kazancın vergisinin önceden tahsil edilmesidir. Bu yüzden peşin vergi de denilmektedir.
1- Basit usulde vergilendirilenler hariç ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükellefleri geçici vergi ödemek zorundadırlar.
2- Adi ortaklıklar ve kollektif şirketler ile adi komandit şirketler ortaklık olarak gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmadıklarından geçici vergi mükellefi de değildirler. Ancak, adi ortaklıklar ile kollektif şirketlerde ortakların, komandit şirketlerde komandite ortakların şirketten aldıkları kazançlar, şahsi ticari veya mesleki kazanç sayıldığından geçici verginin konusuna girmektedir.
3- Türkiye'de işyeri veya daimi temsilcisi bulunan dar mükellefiyete tabi kurumlar, bu faaliyetleri dolayısıyla geçici vergi ödemek mecburiyetindeler.
4- Yukarıda sayılanlardan olmakla beraber, gelir veya kurumlar vergisinden muaf olanlar geçici vergi ödemeyeceklerdir. Bunlardan muafiyet şartlarını kaybedenler, mükellef oldukları tarihten itibaren geçici vergi ödemekle yükümlü olacaklardır.
5- Senelere sari inşaat ve onarma işi(2) yapan mükellefler ile noter bulunmayan yerlerde Adalet Bakanlığınca geçici yetkili noter yardımcısı olarak görevlendirilenler, bu kazançları dolayısıyla geçici vergi ödemeyeceklerdir. Ancak, söz konusu mükellefler, senelere sari inşaat ve onarma veya geçici yetkili noter yardımcılığı işlerinden elde ettikleri kazançları dışında kalan ticari veya mesleki kazançları için geçici vergi ödemek zorundadırlar.
Basit usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri
Kurumlar vergisi mükellefleri, tasfiye dönemlerinde
Yıllara sâri inşaat (yapimi bir takvim yılını aşan taahhut isleri) ve onarma işi yapanlar
Menkul ve gayrimenkul sermaye iradı sahipleri
Diğer kazanç ve irat elde edenler
Kazançları vergiden istisna edilen serbest meslek erbabı ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar
Lakin Geçici Vergi ödemeyeceği açıklanan kişiler, bu işlerinden elde ettikleri kazançları haricinde kalan ticari veya mesleki kazançları sebebiyle Geçici Vergi ödemek mecburiyetindeler.
Geçici Vergi ilgili hesap döneminin üçer aylık kazançlarına, gelir vergisi tarifesinin ilk diliminde yer alan oranın %15 uygulanması yoluyla hesaplanır. Kurumlar vergisi yükümlüleri için Geçici Vergi oranı safi kurum kazancı üstünden %20 olarak uygulanır.
Hesaplanan Geçici Vergiden varsa aynı hesap dönemiyle alakalı olarak daha önce ödenmiş Geçici Vergi ve Geçici Vergiye tabi kazançlarla alakalı olarak kesintiler yoluyla ödenmiş vergiler mahsup edilecek, Daha sonra kalan miktar ödenecek Geçici Vergi olarak beyan edilecektir.
Ödenmemiş olan Geçici Vergi sonraki dönem beyannamesinden mahsup edilebilir mi?
Üçer aylık kazançlar üzerinden tahakkuk ettirilmiş, ancak ödenmemesi nedeniyle yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup imkanı bulunmayan geçici vergi tutarları terkin edilir. Terkin edilen geçici vergi tutarına, vade tarihinden terkin edilmesi gereken tarihe (gelir vergisi mükellefleri için 1 Mart, kurumlar vergisi mükellefleri için 1 Nisan) kadar gecikme zammı uygulanır.
Tüm inşaat firmaları geçici vergi beyannamesi verirler.
Geçici Verginin eksik beyanda bulunulması durumunda ne yapılır?
Geçmiş zamanlara ait Geçici Verginin %10'u aşan miktarda eksik beyan edilmişse, eksik bildirilen tutar için yapılacak re'sen veya ikmalen tarhiyata vergi ziyaı cezası ile gecikme faizi uygulanır.