Hamidiye Alayları - Beyaz Tarih
Dönem : II. Abdülhamid
Görev : Doğu Anadolu'da aşiretlerden oluşan hafif süvari birliği
Bölgede yaşayan Arap, Kürt, Türkmen ve Karakalpak aşiretlerinden başlangıçta yirmi bir alay kurulması planlanan teşkilatın sayısı gösterilen büyük ilgiden dolayı planlananın çok üzerinde bir sayıya, yani 1901 yılı itibariyle altmış beşe ulaştı. Dönem içerisinde hazırlanan raporlardan ise bölgenin yüz ayrı alay çıkartabilecek potansiyele sahip olduğu görülmektedir. Bu birliklerin kurulmasında esas itibariyle Doğu Anadolu bölgesine doğrudan doğruya müdahale etmeyi ve buralarda devlet varlığının hissettirilmesi amaçlandı. Askerlik hizmeti mecburi tutulmakla aşiret mensupları süvari alaylarına katılmaya sevk edilmiş, böylece yörece Ermeniler tarafından şikâyet konusu olan kanun ve düzen tanımama olgusu önlenmeye çalışılmıştır. Askeri disiplin altına alınan aşiret birlikleri böylelikle dış müdahaleyle devlet aleyhtarı girişimlerden uzak tutuldu. Hamidiye Alayları ağırlıklı olarak Rusya ve İran sınırına yakın bölgelere yerleştirildi. Bu durum göze alındığında sınır güvenliği ve yerel otoritenin kontrolü stratejik açıdan başarıyla sağlanacaktı. I. Dünya Savaşı ve Milli Mücadele yıllarında aşiret alaylarının bazı askeri görevler aldıkları ve bu alayların bölgenin savunmasında önemli katkıda bulundukları belirtilmektedir.
Cezmi Eraslan, Hamidiye Alayları, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1997, cilt.15, sf.462-464
Anadolu sivil mimarlığında eşsiz bir yere sahiptir. Anadolu sivil mimarlığında eşsiz bir yere sahip olan yapılardan biri de “Mungan Evi”dir. Bu özgün taş mimarinin kökenleri, bölgede ilk kez 1108’de görülen Artuklulara ve ardından gelen Akkokunlulara dek uzanmaktadır. Osmanlı döneminde yapılan katkılarla da gelişerek bugünkü halini alan, yamaca yaslanmış geleneksel taş Mardin evlerini temsil eden en güzel yapılardan biri olan Mungan Evi, büyük bir parselde yer almasına karşılık uzaktan fark edilmeyerek, organik kıvrımlı sokaklardaki diğer evlerle bütünleşmektedir. Farklı kuşaklarda farklı öyküleri mimarisine yansıtan, mimari üzerine düşünen felsefeci Bachelard’ın deyimiyle, bir “salyangoz” gibi zaman içinde helezonlar halinde büyüyüp gelişen yapı, Hacı Kermo Evi adıyla da anılmaktadır. Suriye’deki Derizor bölgesinden gelen ailelerin kurduğu Deriye mahallesinde bulunan evin 17. yüzyıl ortalarında, yine bu bölgeden gelen ailenin büyüğü Hacı Kermo tarafından inşa ettirildiği düşünülmektedir. Arazinin göreli olarak daha az eğimli olduğu bir alanda kurulmuş olmasına karşılık, kentteki evlerin teraslar halinde düzenlenme şemasına uygun düşüyor. Mezopotamya Ovası’na bakan farklı kodlardaki üç avlu etrafında gelişiyor, çevresini saran yollara farklı kodlardaki dört girişle bağlanıyor ve üst katlarda geri çekilen teraslarla beş kata ulaşmaktadır.
Kahramanı Türk olan, Anadolu’da meydana getirilmiş ilk kahramanlık destanı olan Danişmendname, türünün en güzel örneklerinden biridir. Genellikle bu adla tanınmakla beraber bazı yazma nüshalarında Kıssa-i Melik Danişmend, Kıssa-i Danişmend Gazi veya Kitab-ı Melik Danişmend adları da kullanılmaktadır. Anadolu Selçuklu hükümdarı II. İzzeddin Keykavus’un emriyle, 1245 yılında, gaziler arasında dolaşan menkıbelerin derlenmesi sonucu kaleme alındığı bilinen eserin İbn Ala’nın Türkçe olarak gerçekleştirdiği bu birinci yazılışın bugüne kadar hiçbir nüshası ele geçmemiştir. Mevcut Danişmendname nüshaları, onun kitabının Tokat Kalesi dizdarı Arif Ali tarafından yeniden elden geçirilerek ikinci defa kaleme alınmış biçiminden oluşmaktadır. Arif Ali eser üzerinde bir düzenleme yaparak kitabı daha iyi anlaşılmasını sağlamak için on yedi kısma bölmüş ve bazı manzum parçalar eklemiştir. Danişmendname Melik Danişmend Gazi’nin doğumu, çocukluk ve yetişme devresiyle başlar. Türk destan edebiyatının bu ilginç eserinin kendinden önceki ve kendinden sonraki aynı türden eserlerle benzeyen ve ayrılan birtakım yönleri vardır.
Filistin’in Şeria şehri ile Lut gölünün batısındaki Judea ve Samaria bölgelerini kaplayan ve bugün Batı kamuoyunda West Bank veya Cisjordine adlarıyla tanınan bölgeye ait isim, bir coğrafya adlandırması olmaktan ziyade siyasi bir ifade olarak karşımıza çıkmaktadır. Yüzölçümü yaklaşık olarak 5879 km2 olan bölgenin tek coğrafi sınırı, Ürdün ile İsrail’i ayıran Şeria nehri ve Lut gölünün batı kıyılarıyla sınırlıdır. Diğer sınırları ise coğrafi olarak ölçümlenmeyip Arap-İsrail mücadelesi sonucu oluşan siyasi sınırlardır. Filistinlilerin anavatan olarak gördüğü Batı Şeria bölgesinin en önemli şehirleri; Tülkerm, Nablus, Cenin, el-Halil, Beytülahm, Ramallah ve Eriha’dır. Özellikle 1. Dünya Savaşı’ndan sonra İngiliz mandası altında bulunan bölge, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 29 Kasım 1947 tarihinde aldığı karar sonucu 1948 yılında resmi olarak kurulan İsrail Devleti’nin kurulması bölgeye dair sınırları ve siyasal düzeni yeniden şekillendirdi.
Muhammed b. Abdülvehhab
Vehhabilik mezhebinin kurucusudur. Kurumunu yapana kadar, gençlik yıllarından başlayarak dindeki pek çok yanlışı düzeltmeye çalışan Muhammed b.Abdülvehhab karşılaştığı zorluklar nedeniyle siyasi destek aldı. Dinde şirke girilmesin diye uğraş veren Muhammed, bazı şehit mezarlarını yıktırması sonucu karşısındaki muhalefet daha da büyüdü. Hayatı bu tür zorluklara göğüs germekle, suikast girişimlerinden kurtulmak ve sürgün edilmekle geçti.